galenus.de-usu-pulsuum 6
Κάλλιον δ’ εἶναί μοι δοκοῦσι ποιεῖν οἱ ζητοῦντες , ἆρά γε τὴν διαστολὴν , ἢ τὴν συστολὴν , ἢ ἀμφοτέρας ἐνεργείας χρὴ νομίζειν τῶν ἀρτηριῶν , ὥσπερ , οἶμαι , καὶ περὶ τῶν τῆς ἀναπνοῆς μερῶν εὐλόγως ἐζητήθη , πότερον τὴν ἐκπνοὴν , ἢ τὴν εἰσπνοὴν , ἢ ἀμφοτέρας ἐνεργείας ὑποληπτέον ὑπάρχειν . ἀλλὰ περὶ μὲν ἐκείνων ἐν ἑτέροις εἴρηται τὰ εἰκότα , περὶ δὲ τῆς τῶν σφυγμῶν κινήσεως νῦν ζητητέον . εἰ μὲν οὖν , ὥσπερ εἴρηται , τῆς αὐτῆς ἐνεργείας ἕνεκα γεγόνασιν ἀναπνοή τε καὶ σφυγμὸς καὶ πρὸς τῶν αὐτῶν δημιουργουσῶν δυνάμεων , ῥᾴδιον ἂν εἴη τῇ πρὸς ἐκείνην ὁμοιότητι καὶ περὶ τῶν σφυγμῶν τι τεκμήρασθαι . ἐπεὶ δὲ τῶν μὲν σφυγμῶν ἡ ζωτικὴ δύναμις ἡ ἀπὸ τῆς καρδίας ὁρμωμένη δημιουργὸς , τῆς δ’ ἀναπνοῆς , ὡς ἐδείξαμεν , ἡ ἀπ’ ἐγκεφάλου ψυχικὴ , οὐδὲν ἂν ἡμῖν ἐκ τῶν ὑπὲρ ἐκείνης εὑρημένων εὐποροῖ τῆς πρὸς τὰ παρόντα χαλεπωτέρας δήπου τῆς εὑρέσεως , καὶ διότι μετὰ τὸν θάνατον οὐχ ὥσπερ τὰς φλέβας ἔστιν ἰδεῖν εἰς ἑαυτὰς συμπιπτούσας , οὕτω καὶ τὰς ἀρτηρίας . αἱ μὲν γὰρ , ὅταν κενωθῶσι τοῦ αἵματος , εἰς ἑαυτὰς συνιζάνουσι τελέως , ὥστε τοὺς ἄνωθεν αὐτῶν χιτῶνας ἐπιπίπτειν τοῖς κάτωθεν , αἱ δ’ ἀρτηρίαι μέχρι παντὸς διεστηκυῖαι φαίνονται , διὰ τὸν ἕτερον δηλονότι τῶν ἐν αὐταῖς χιτώνων τὸν σκληρόν . καίτοι τινὲς καὶ αὐτὸ τοῦτο μετὰ τὸν θάνατον γίνεσθαί φασι , πηγνυμένων ὑπὸ τῆς ψύξεως αὐτῶν καὶ οὐ φύσει τοιούτων οὐσῶν . ἕτεροι δὲ εἰς θερμὸν ὕδωρ ἐμβαλόντες , εἶτ’ ἔτι διεστώσας ὁρῶντες , οὕτω πείθονται διακεῖσθαι καὶ πρὸ τοῦ θανάτου · ἐπανελθεῖν γὰρ ἂν εἰς τὴν ἀρχαίαν φύσιν , ἀπελθούσης τῆς ψύξεως , εἰ δὴ ταύτῃ τι ἐνενεωτέριστο . παντοίως οὖν ἀπόρου τοῦ ζητουμένου ὄντος , οἷς τεκμαιρόμενος ἀμφοτέρας τὰς κινήσεις τῶν ἀρτηριῶν ἐνεργείας εἶναι νομίζω , καὶ δὴ φράσω . τὴν μὲν διαστολὴν , ἔτι τῆς δυνάμεως ἐῤῥωμένης , μεγάλην γίνεσθαι , ὥσπερ τοὐναντίον , αὐτῆς ἀσθενούσης , μικρὰν εἶναι , πᾶσι πρόδηλον . ἐχρῆν δὲ , εἴπερ , ὥς τινες οἴονται , τὸ μὲν συστέλλεσθαι τῶν ἀρτηριῶν ἐνέργεια , τὸ δὲ διαστέλλεσθαι εἰς τὴν κατὰ φύσιν τῶν χιτώνων διάστασιν ἐπάνοδος αὐτόματος , πρῶτον μὲν ἴσον ἀεὶ τὸν ὄγκον ὑπάρχειν τῶν διαστολῶν , ἔπειτα μηδὲν μᾶλλον ἐῤῥωμένης ἢ ἀῤῥώστου δυνάμεως εἶναι ἔργον τὸ μέγεθος · οὐδέτερον δ’ οὕτως ἔχει . καὶ πρόσεστιν ἕτερον τεκμήριον οὐ μικρὸν εἰς ταὐτὸν συντελοῦν . μέγιστοι καὶ ὑψηλότατοι σφυγμοὶ τοῖς κάλλιστα κριθησομένοις γίνονται . καίτοι τότ’ οὐκ ἄν τις οὐδὲ μαινόμενος εἴποι τὴν δύναμιν ἀῤῥωστεῖν . εἰ γὰρ τὸ καλῶς κριθῆναι γίνεται ἐνδείᾳ δυνάμεως , τὸ κακῶς δι’ εὐρωστίαν δηλονότι γενήσεται · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὸ ἀποθανεῖν αὐτὸ ῥώμης ἔργον εἶναι φήσομεν . τί οὖν ἂν εἴη γελοιότερον ; ἀλλὰ καὶ τὸ τὸ σφοδρὸν τῆς πληγῆς ἐν τῷ διαστέλλεσθαι τοῖς μὲν μᾶλλον , τοῖς δὲ ἧττον ὑπάρχειν τῶν σφυγμῶν ἐπίτασιν καὶ ἄνεσιν ἐνεργείας ἐνδείκνυται . εἰ δὲ τὸ φαῦλον τῆς ἐνεργείας ἦν ἡ διαστολὴ , καθάπερ ἡ ἐκπνοὴ , οὔτ’ ἂν τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἦν ἐν αὐτῇ , καθὰ ἐν ταῖς ἐκπνοαῖς , οὔθ’ ὅλος ὁ τόνος τε καὶ ἡ σφοδρότης τῆς προσβολῆς . ἡ μὲν οὖν διαστολὴ διὰ ταῦτά τε καὶ ἄλλα παραπλήσια τούτοις ἐκ τοῦ τῶν ἐνεργειῶν εἶναί μοι φαίνεται γένους , καὶ σώζοιτ’ ἂν ἔτι καὶ κατὰ τοῦτο ἡ πρὸς τὴν ἀναπνοὴν τῶν σφυγμῶν ὁμοιότης .
Lemmas: καλός δέ εἰμί ἐγώ δοκέω ποιέω ὁ ζητέω , ἆρα γε ὁ διαστολή , ἤ ὁ συστολή , ἤ ἀμφότερος ἐνέργεια χρή νομίζω ὁ ἀρτηρία , ὥσπερ , οἴομαι , καί περί ὁ ὁ ἀναπνοή μέρος εὔλογος ζητέω , πότερος ὁ ἐκπνοή , ἤ ὁ εἰσπνοή , ἤ ἀμφότερος ἐνέργεια ὑπολαμβάνω ὑπάρχω . ἀλλά περί μέν ἐκεῖνος ἐν ἕτερος λέγω ὁ ἔοικα , περί δέ ὁ ὁ σφυγμός κίνησις νῦν ζητέω . εἰ μέν οὖν , ὥσπερ λέγω , ὁ αὐτός ἐνέργεια ἕνεκα γίγνομαι ἀναπνοή τε καί σφυγμός καί πρός ὁ αὐτός δημιουργέω δύναμις , ῥᾴδιος ἄν εἰμί ὁ πρός ἐκεῖνος ὁμοιότης καί περί ὁ σφυγμός τις τεκμαίρομαι . ἐπεί δέ ὁ μέν σφυγμός ὁ ζωτικός δύναμις ὁ ἀπό ὁ καρδία ὁρμάω δημιουργός , ὁ δέ ἀναπνοή , ὡς δείκνυμι , ὁ ἀπό ἐγκέφαλος ψυχικός , οὐδείς ἄν ἐγώ ἐκ ὁ ὑπέρ ἐκεῖνος εὑρίσκω εὐπορέω ὁ πρός ὁ πάρειμι χαλεπός δήπου ὁ εὕρεσις , καί διότι μετά ὁ θάνατος οὐ ὥσπερ ὁ φλέψ εἰμί ὁράω εἰς ἑαυτοῦ συμπίπτω , οὕτως καί ὁ ἀρτηρία . ὁ μέν γάρ , ὅταν κενόω ὁ αἷμα , εἰς ἑαυτοῦ συνιζάνω τέλειος , ὥστε ὁ ἄνωθεν αὐτός χιτών ἐπιπίπτω ὁ κάτωθεν , ὁ δέ ἀρτηρία μέχρι πᾶς διίστημι φαίνω , διά ὁ ἕτερος δηλονότι ὁ ἐν αὐτός χιτών ὁ σκληρός . καίτοι τις καί αὐτός οὗτος μετά ὁ θάνατος γίγνομαι φημί , πήγνυμι ὑπό ὁ ψῦξις αὐτός καί οὐ φύσις τοιοῦτος εἰμί . ἕτερος δέ εἰς θερμός ὕδωρ ἐμβάλλω , εἶτα ἔτι διΐστημι ὁράω , οὕτως πείθω διάκειμαι καί πρό ὁ θάνατος · ἐπανέρχομαι γάρ ἄν εἰς ὁ ἀρχαῖος φύσις , ἀπέρχομαι ὁ ψῦξις , εἰ δή ταύτῃ τις νεωτερίζω . παντοίως οὖν ἄπορος ὁ ζητέω εἰμί , ὅς τεκμαίρομαι ἀμφότερος ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία ἐνέργεια εἰμί νομίζω , καί δή φράζω . ὁ μέν διαστολή , ἔτι ὁ δύναμις ῥώννυμι , μέγας γίγνομαι , ὥσπερ ἐναντίος , αὐτός ἀσθενέω , μικρός εἰμί , πᾶς πρόδηλος . χρή δέ , εἴπερ , ὡς τις οἴομαι , ὁ μέν συστέλλω ὁ ἀρτηρία ἐνέργεια , ὁ δέ διαστέλλω εἰς ὁ κατά φύσις ὁ χιτών διάστασις ἐπάνοδος αὐτόματος , πρῶτος μέν ἴσος ἀεί ὁ ὄγκος ὑπάρχω ὁ διαστολή , ἔπειτα μηδείς μάλα ἐρρωμένος ἤ ἄρρωστος δύναμις εἰμί ἔργον ὁ μέγεθος · οὐδέτερος δέ οὕτως ἔχω . καί πρόσειμι ἕτερος τεκμήριον οὐ μικρός εἰς αὐτός συντελέω . μέγας καί ὑψηλός σφυγμός ὁ καλός κρίνω γίγνομαι . καίτοι τότε οὐ ἄν τις οὐδέ μαίνομαι λέγω ὁ δύναμις ἀρρωστέω . εἰ γάρ ὁ καλός κρίνω γίγνομαι ἔνδεια δύναμις , ὁ κακός διά εὐρωστία δηλονότι γίγνομαι · εἰ δέ οὗτος , καί ὁ ἀποθνῄσκω αὐτός ῥώμη ἔργον εἰμί φημί . τίς οὖν ἄν εἰμί γέλοιος ; ἀλλά καί ὁ ὁ σφοδρός ὁ πληγή ἐν ὁ διαστέλλω ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων ὑπάρχω ὁ σφυγμός ἐπίτασις καί ἄνεσις ἐνέργεια ἐνδείκνυμι . εἰ δέ ὁ φαῦλος ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ διαστολή , καθά ὁ ἐκπνοή , οὔτε ἄν ὁ μάλα τε καί ἥσσων εἰμί ἐν αὐτός , καθά ἐν ὁ ἐκπνοή , οὔτε ὅλος ὁ τόνος τε καί ὁ σφοδρότης ὁ προσβολή . ὁ μέν οὖν διαστολή διά οὗτος τε καί ἄλλος παραπλήσιος οὗτος ἐκ ὁ ὁ ἐνέργεια εἰμί ἐγώ φαίνω γένος , καί σῴζω ἄν ἔτι καί κατά οὗτος ὁ πρός ὁ ἀναπνοή ὁ σφυγμός ὁμοιότης .