galenus.de-usu-pulsuum 2
Ζητητέον οὖν , ὅπῃ τῶν λόγων ὁ ἕτερος παραλογίζεται , κάνονα τῆς κρίσεως ποιησαμένοις ἡμῖν τὴν χρείαν τῆς ἀναπνοῆς , ἣν ἐδείξαμεν ἐν τοῖς περὶ αὐτῆς λόγοις διττὴν οὖσαν , ὡς ἐδόκει καὶ Ἱπποκράτει · ﻿ τὴν μὲν γὰρ ἑτέραν , τὴν μείζω , φυλακὴν τῆς ἐμφύτου θερμασίας , τὴν δὲ ἑτέραν , τὴν ἐλάττονα , θρέψιν τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος . ἀλλ’ εἰς ἄμφω ταῦτα παρὰ τῆς διὰ τῶν ῥινῶν εἰσπνοῆς ὠφελεῖσθαι τὸν ἐγκέφαλον ἐλέγομεν . ὥστ’ οὐδὲν θαυμαστὸν , ὀλίγης αὐτῷ παρὰ καρδίας χορηγουμένης τῆς ἐπικουρίας , ὀλίγην εἶναι καὶ τὴν βλάβην , τῶν καρωτίδων λεγομένων ἀρτηριῶν βρόχοις διαληφθεισῶν . ἀλλ’ ἴσως τις φήσει , μηδ’ ἐλαχίστην φαίνεσθαι · δι’ ὅλης γὰρ ἡμέρας τὸ ζῶον , ὡς ἐπειράθημεν πολλάκις , ἀβλαβὲς διαμένει . καὶ ὀρθῶς γε φήσει . καὶ δὴ τοῦθ’ ἡμεῖς ἀποροῦντες ἐπενοήσαμεν τοιούτου τινὸς ἀποπειραθῆναι φαινομένου . πρότερον δ’ ἐρῶ τὸν λογισμὸν , ὅθεν εἰς τοῦθ’ ἥκομεν . ἐπεὶ γὰρ ἐν ἑτέροις ἡμῖν ἀποδέδεικται , τὰς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον κοιλίας πνεύματος εἶναι ψυχικοῦ μεστὰς , τροφῆς χρήζοντος συνεχοῦς , ἀποδέδεικται δὲ καὶ ὡς δαπανᾶται τοῦτο ἐν ταῖς καθ’ ὁρμὴν κινήσεσιν , ἄμεινον ἐδόκει τρέχειν ἀναγκάζειν τὸ ζῶον , ᾧ τὰς ἀρτηρίας βρόχοις διελάβομεν . ἐπεὶ δὲ μέχρι μὲν πολλοῦ καλῶς ἔτρεχε , μέχρι παντὸς δ’ οὐκ ἠδύνατο , ζητεῖν ἐδόκει χρῆναι , διότι μέχρι μὲν πολλοῦ ἔτρεχε , μέχρι παντὸς δὲ οὐκ ἠδύνατο , καὶ πάλιν αὐτὸ μέχρι πολλοῦ οὐ διαρκεῖν , ἀλλ’ εὐθέως ἐκλύεσθαι , δαπανωμένου τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος . ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τούτου τὸ δικτυοειδὲς πλέγμα πρὸς τῶν ἀμφὶ τὸν Ἡρόφιλον κληθὲν ἐδόκει τὴν αἰτίαν ἔχειν . ἐκεῖ γὰρ αἱ ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον ἀνιοῦσαι καρωτίδες ἀρτηρίαι , πρὶν διελθεῖν τὴν σκληρὰν μήνιγγα , σχίζονται πολυειδῶς ὑπ’ αὐτῆς , περιπλεκόμεναι κατὰ πολλοὺς στίχους , ὡς εἰ νοήσαις ἀλλήλοις ἐπικείμενα δίκτυα πλείω , καὶ χώραν παμπόλλην , ἣν καλοῦσιν ἐγκεφάλου βάσιν , καταλαμβάνουσιν , ἐνὸν αὐταῖς εὐθὺς μὲν διεκπεσεῖν τὰς μήνιγγας , ἐμφῦναι δὲ εἰς τὸν ἐγκέφαλον , οὗ περ ἐξ ἀρχῆς ἰέναι . τοῦθ’ οὖν τὸ θαυμαστὸν πλέγμα πρὸς τῆς μηδὲν εἰκῆ ποιούσης φύσεως ἐν οὕτως ἀσφαλεῖ χώρᾳ ταχθῆναι , μεγάλης τινὸς ἐδόκει χρείας ἐνδεικτικὸν ὑπάρχειν . ἀλλ’ ἐπειδὴ τὴν τῶν ἐντέρων ἕλικα καὶ τὴν τῶν εἰς τοὺς ὄρχεις ἐμφυομένων ἀγγείων ἀκριβοῦς τε πέψεως ἕνεκα τῶν περιεχομένων ὑλῶν καὶ προσέτι δαψιλοῦς παρασκευῆς ταῖς ἑξῆς ἐνεργείαις ἑωρῶμεν γεγενημένην , εὔλογον ἐδόκει κᾀνταῦθα τοιοῦτόν τι μεμηχανῆσθαι τὴν φύσιν , ἅμα τε κατεργαζομένην πολλῷ χρόνῳ τὴν ἐν ταῖς ἀρτηρίαις ὕλην , αἷμα θερμὸν καὶ λεπτὸν καὶ ἀτμῶδες ὑπάρχουσαν , ἅμα τε κατασκευάζουσαν τροφὴν δαψιλῆ τῷ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ψυχικῷ πνεύματι . καὶ διὰ τοῦτο , κᾂν στερηθῇ τῆς πρὸς τὴν καρδίαν συνεχείας ὁ ἐγκέφαλος , ἐξαρκεῖ αὐτῷ τὸ δικτυοειδὲς πλέγμα μέχρι πολλοῦ , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀτρεμῇ τὸ ζῶον , ὡς ἂν μὴ δαπανωμένου τηνικαῦτα τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος εἰς τὴν καθ’ ὁρμὴν ἐνέργειαν . τὸ μὲν δὴ χαλεπώτατόν τε καὶ ἀπορώτατον δοκοῦν , τὸ κατὰ τὰς καρωτίδας ἀρτηρίας , οὐδὲν ἔχειν ἄπορον ἔτι φαίνεται . παραπλησίως δ’ αὐτῷ καὶ τὸ κατὰ τὰς ἄλλας ἁπάσας , ὧν ἑκάστης βρόχῳ διαληφθείσης οὐδὲν ἐν τῷ παραυτίκα βλάπτεται τὸ μέρος . ἐχρῆν γὰρ , οἶμαι , κᾀνταῦθα σκοπεῖν , ὡς οὐκ ἴσον ἐστὶν , ἢ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῆς ἐμφύτου θερμασίας παθεῖν , ἤ τι τῶν ὑπ’ αὐτῆς θερμαινομένων . τὴν μὲν γὰρ ἀεὶ χρὴ θερμὴν ἱκανῶς ὑπάρχειν · καὶ γὰρ ἑαυτὴν καὶ τἄλλα κινεῖ τε ἅμα σφυγματωδῶς καὶ θερμαίνει · τοῖς δὲ ἀπόχρη βραχείας εὐπορεῖν θερμασίας εἰς τὸ διασώζεσθαι . καὶ τὴν μὲν εἰ στερήσαις τῆς ἐμφύτου θερμασίας , αὐτήν τε ψύξεις καὶ τἄλλα πάντα , ὅσα πρότερον ὑπ’ αὐτῆς ἐθερμαίνετο · τῶν δ’ ἄλλων οὐδὲν στερῆσαι τελέως δυνήσῃ τῆς θερμασίας , κᾂν βρόχοις διαλάβῃς τὰς ἀρτηρίας · διά τε γὰρ τῶν χιτώνων ἐπιῤῥυήσεταί τι , καὶ γὰρ σύμπνουν ἐστὶ καὶ σύῤῥουν ἑαυτῷ πᾶν τὸ σῶμα κατὰ τὸν Ἱπποκράτους λόγον . ὥστε , κᾂν μὴ διὰ τῶν ἀρτηριῶν , ἀλλά γε διὰ τῶν ἄλλων καὶ μάλιστα διὰ φλεβῶν τῷ συνεχεῖ τῆς μεταλήψεως εἰς πᾶν μόριον ἐνεχθήσεταί τι τῆς θερμασίας . ἅπαντα οὖν τὰ τοιαῦτα τοῖς φαινομένοις ὁμολογεῖ , καὶ θαυμαστὸν οὐκ ἔτι δόξει τὴν ἀρχὴν τῆς θερμασίας μᾶλλον τῶν ἄλλων βλάπτεσθαι στερηθείσης τῆς ἀναπνοῆς . καὶ γὰρ ἐν ταῖς ἰατρικαῖς σικύαις ἡ μὲν φλὸξ ἀπόλλυται παραχρῆμα , μένει δ’ ἄχρι πλέον ἡ θερμασία περί τε τὸν ἐντὸς ἀέρα καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ σῶμα , οὐ τραφεῖσα . οὕτω δὲ κᾀν τοῖς οἴκοις τοῖς ὑπὸ πυρὸς θερμανθεῖσιν θερμασία φαίνεται διαμένουσα , τοῦ πυρὸς ἐσβεσμένου πολλάκις . οὐχ ὅμοιον οὖν ἐστι τὸ κατὰ φύσιν τῇ τε καρδίᾳ καὶ τοῖς ἄλλοις μορίοις · τὴν μὲν γὰρ ζεῖν ἀεὶ χρὴ , τοῖς δ’ ἀρκεῖ τὸ μὴ παντάπασι καταψύχεσθαι . μάθοις δ’ ἂν ἐναργῶς τὸ λεγόμενον , εἰ γυμνώσαις καρδίαν ζώου , αὐτῆς διελὼν τὸ σκέπασμα , ὃ καλοῦσι περικάρδιον χιτῶνα , χωρὶς τοῦ τὸν ἄλλον θώρακα συντρῆσαι . τάχιστα γὰρ ἀποθνήσκει τὸ ζῶον , εἰ καταψύξεις τὴν καρδίαν · εἰ μέντοι θερμὴν φυλάττοις , οὐδὲν πάσχει . ψύξεις μὲν οὖν αὐτὴν ἐν ἀέρι τὴν χειρουργίαν ψυχρῷ ποιούμενος καὶ ψυχρὸν καταῤῥαίνων ὕδωρ · φυλάξεις δὲ ὡς πλείστου θερμὴν διὰ τῶν ἐναντίων . ἀλλ’ εἰ , κατεψυγμένης ἤδη , καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ζώου τεθνεῶτος , ἐθέλοις παραχρῆμα τρώσας ὁποτέραν οὖν τῶν κοιλιῶν , καὶ μᾶλλον τὴν ἀριστερὰν , καθεῖναι δάκτυλον εἰς αὐτὴν , ﻿ αἰσθήσῃ πολλῆς τῆς θερμασίας , καὶ πολύ γε πλέονος , ἢ ἐν τοῖς ἄλλοις μορίοις τοῖς κατὰ φύσιν διακειμένοις . τὸ γὰρ ἴσον μέρος τῆς θερμασίας ἐλάχιστον μὲν τῇ καρδίᾳ , πάμπολυ δὲ τοῖς ἄλλοις ἐστί . καὶ τοίνυν , ὅταν μὴ φυλάττηται τοῦτο , τὸ μὲν ἐκ τῆς καρδίας οἷον φλὸξ διαφορεῖται , τὸ δ’ ἐν τοῖς ἄλλοις ἄχρι πολλοῦ παραμένει . φυλακὴ δὲ ἦν ἐκείνῃ μὲν ἡ ἀναπνοὴ μόνη , τοῖς δ’ ἄλλοις διττή · σφυγμὸς μὲν , οἷον προαναπνοὴ , τό τε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἐπιῤῥέον ἐξ ἐπιμέτρου . κατὰ δύο τοίνυν αἰτίας ἕκαστον τῶν μορίων πλεονεκτεῖ τῆς καρδίας εἰς τὸ μὴ ταχέως βλάπτεσθαι θερμασίας ἐνδείᾳ . καὶ γὰρ , ὅτι πλείστης μὲν ἐκείνη χρῄζει , τὰ δ’ ἄλλα βραχείας , καὶ ὅτι τῇ μὲν οὐδαμόθεν ἐπιῤῥεῖ , τοῖς δ’ ἀπ’ ἐκείνης , ἡ μὲν ἑτοίμως ἐξίσταται τοῦ κατὰ φύσιν , τὰ δὲ οὔ .
Lemmas: ζητέω οὖν , ὅπῃ ὁ λόγος ὁ ἕτερος παραλογίζομαι , κάνων ὁ κρίσις ποιέω ἐγώ ὁ χρεία ὁ ἀναπνοή , ὅς δείκνυμι ἐν ὁ περί αὐτός λόγος δισσός εἰμί , ὡς δοκέω καί Ἱπποκράτης · ﻿ ὁ μέν γάρ ἕτερος , ὁ μέγας , φυλακή ὁ ἔμφυτος θερμασία , ὁ δέ ἕτερος , ὁ ἐλαχύς , θρέψις ὁ ψυχικός πνεῦμα . ἀλλά εἰς ἄμφω οὗτος παρά ὁ διά ὁ ῥίς εἰσπνοή ὠφελέω ὁ ἐγκέφαλος λέγω . ὥστε οὐδείς θαυμαστός , ὀλίγος αὐτός παρά καρδία χορηγέω ὁ ἐπικουρία , ὀλίγος εἰμί καί ὁ βλάβη , ὁ καρωτίδες λέγω ἀρτηρία βρόχος διαλαμβάνω . ἀλλά ἴσως τις φημί , μηδέ ἐλαχύς φαίνω · διά ὅλος γάρ ἡμέρα ὁ ζῷον , ὡς πειράω πολλάκις , ἀβλαβής διαμένω . καί ὀρθός γε φημί . καί δή οὗτος ἐγώ ἀπορέω ἐπινοέω τοιοῦτος τις ἀποπειράομαι φαίνω . πρότερος δέ λέγω ὁ λογισμός , ὅθεν εἰς οὗτος ἥκω . ἐπεί γάρ ἐν ἕτερος ἐγώ ἀποδείκνυμι , ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος κοιλία πνεῦμα εἰμί ψυχικός μεστός , τροφή χρήζω συνεχής , ἀποδείκνυμι δέ καί ὡς δαπανάω οὗτος ἐν ὁ κατά ὁρμή κίνησις , ἀγαθός δοκέω τρέχω ἀναγκάζω ὁ ζῷον , ὅς ὁ ἀρτηρία βρόχος διαλαμβάνω . ἐπεί δέ μέχρι μέν πολύς καλός τρέχω , μέχρι πᾶς δέ οὐ δύναμαι , ζητέω δοκέω χρή , διότι μέχρι μέν πολύς τρέχω , μέχρι πᾶς δέ οὐ δύναμαι , καί πάλιν αὐτός μέχρι πολύς οὐ διαρκέω , ἀλλά εὐθύς ἐκλύω , δαπανάω ὁ ψυχικός πνεῦμα . ἀλλά καί αὐτός οὗτος ὁ δικτυοειδής πλέγμα πρός ὁ ἀμφί ὁ Ἡρόφιλος καλέω δοκέω ὁ αἰτία ἔχω . ἐκεῖ γάρ ὁ ἐπί ὁ ἐγκέφαλος ἀνέρχομαι καρωτίδες ἀρτηρία , πρίν διέρχομαι ὁ σκληρός μήνιγξ , σχίζω πολυειδής ὑπό αὐτός , περιπλέκω κατά πολύς στίχος , ὡς εἰ νοέω ἀλλήλων ἐπίκειμαι δίκτυον πολύς , καί χώρα πάμπολυς , ὅς καλέω ἐγκέφαλος βάσις , καταλαμβάνω , ἔνειμι αὐτός εὐθύς μέν διεκπίτνω ὁ μῆνιγξ , ἐμφύω δέ εἰς ὁ ἐγκέφαλος , οὗ περ ἐκ ἀρχή ἔρχομαι . οὗτος οὖν ὁ θαυμαστός πλέγμα πρός ὁ μηδείς εἰκῇ ποιέω φύσις ἐν οὕτως ἀσφαλής χώρα τάσσω , μέγας τις δοκέω χρεία ἐνδεικτικός ὑπάρχω . ἀλλά ἐπειδή ὁ ὁ ἔντερον ἕλιξ καί ὁ ὁ εἰς ὁ ὄρχις ἐμφύω ἀγγεῖον ἀκριβής τε πέψις ἕνεκα ὁ περιέχω ὕλη καί προσέτι δαψιλής παρασκευή ὁ ἑξῆς ἐνέργεια ὁράω γίγνομαι , εὔλογος δοκέω ᾀνταῦθη τοιοῦτος τις μηχανάομαι ὁ φύσις , ἅμα τε κατεργάζομαι πολύς χρόνος ὁ ἐν ὁ ἀρτηρία ὕλη , αἷμα θερμός καί λεπτός καί ἀτμώδης ὑπάρχω , ἅμα τε κατασκευάζω τροφή δαψιλής ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ψυχικός πνεῦμα . καί διά οὗτος , ἔͅν στερέω ὁ πρός ὁ καρδία συνέχεια ὁ ἐγκέφαλος , ἐξαρκέω αὐτός ὁ δικτυοειδής πλέγμα μέχρι πολύς , καί μάλα ὅταν ἀτρεμέω ὁ ζῷον , ὡς ἄν μή δαπανάω τηνικαῦτα ὁ ψυχικός πνεῦμα εἰς ὁ κατά ὁρμή ἐνέργεια . ὁ μέν δή χαλεπός τε καί ἄπορος δοκέω , ὁ κατά ὁ καρωτίδες ἀρτηρία , οὐδείς ἔχω ἄπορος ἔτι φαίνω . παραπλήσιος δέ αὐτός καί ὁ κατά ὁ ἄλλος ἅπας , ὅς ἕκαστος βρόχος διαλαμβάνω οὐδείς ἐν ὁ παραυτίκα βλάπτω ὁ μέρος . χρή γάρ , οἴομαι , ᾀνταῦθη σκοπέω , ὡς οὐ ἴσος εἰμί , ἤ ὁ ἀρχή αὐτός ὁ ἔμφυτος θερμασία πάσχω , ἤ τις ὁ ὑπό αὐτός θερμαίνω . ὁ μέν γάρ ἀεί χρή θερμός ἱκανός ὑπάρχω · καί γάρ ἑαυτοῦ καί ἄλλος κινέω τε ἅμα σφυγματώδης καί θερμαίνω · ὁ δέ ἀποχράω βραχύς εὐπορέω θερμασία εἰς ὁ διασῴζω . καί ὁ μέν εἰ στερέω ὁ ἔμφυτος θερμασία , αὐτός τε ψύχω καί ἄλλος πᾶς , ὅσος πρότερος ὑπό αὐτός θερμαίνω · ὁ δέ ἄλλος οὐδείς στερέω τέλειος δύναμαι ὁ θερμασία , ἔͅν βρόχος διαλαμβάνω ὁ ἀρτηρία · διά τε γάρ ὁ χιτών ἐπιρρέω τις , καί γάρ σύμπνους εἰμί καί σύρροος ἑαυτοῦ πᾶς ὁ σῶμα κατά ὁ Ἱπποκράτης λόγος . ὥστε , ἔͅν μή διά ὁ ἀρτηρία , ἀλλά γε διά ὁ ἄλλος καί μάλα διά φλέψ ὁ συνεχής ὁ μετάληψις εἰς πᾶς μόριον ἐνεχθέω τις ὁ θερμασία . ἅπας οὖν ὁ τοιοῦτος ὁ φαίνω ὁμολογέω , καί θαυμαστός οὐ ἔτι δοκέω ὁ ἀρχή ὁ θερμασία μάλα ὁ ἄλλος βλάπτω στερέω ὁ ἀναπνοή . καί γάρ ἐν ὁ ἰατρικός σικύα ὁ μέν φλόξ ἀπόλλυμι παραχρῆμα , μένω δέ ἄχρι πολύς ὁ θερμασία περί τε ὁ ἐντός ἀήρ καί κατά αὐτός ὁ σῶμα , οὐ τρέφω . οὕτως δέ εἰͅν ὁ οἶκος ὁ ὑπό πῦρ θερμαίνω θερμασία φαίνω διαμένω , ὁ πῦρ σβέννυμι πολλάκις . οὐ ὅμοιος οὖν εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ τε καρδία καί ὁ ἄλλος μόριον · ὁ μέν γάρ ζέω ἀεί χρή , ὁ δέ ἀρκέω ὁ μή παντάπασι καταψύχω . μανθάνω δέ ἄν ἐναργής ὁ λέγω , εἰ γυμνόω καρδία ζῷον , αὐτός διαιρέω ὁ σκέπασμα , ὅς καλέω περικάρδιος χιτών , χωρίς ὁ ὁ ἄλλος θώραξ συντετραίνω . ταχύς γάρ ἀποθνῄσκω ὁ ζῷον , εἰ καταψύχω ὁ καρδία · εἰ μέντοι θερμός φυλάσσω , οὐδείς πάσχω . ψύχω μέν οὖν αὐτός ἐν ἀήρ ὁ χειρουργία ψυχρός ποιέω καί ψυχρός καταρραίνω ὕδωρ · φυλάσσω δέ ὡς πολύς θερμός διά ὁ ἐναντίος . ἀλλά εἰ , καταψύχω ἤδη , καί διά οὗτος ὁ ζῷον θνῄσκω , ἐθέλω παραχρῆμα τιτρώσκω ὁπότερος οὖν ὁ κοιλία , καί μάλα ὁ ἀριστερός , καθίημι δάκτυλος εἰς αὐτός , ﻿ αἰσθάνομαι πολύς ὁ θερμασία , καί πολύς γε πολύς , ἤ ἐν ὁ ἄλλος μόριον ὁ κατά φύσις διάκειμαι . ὁ γάρ ἴσος μέρος ὁ θερμασία ἐλαχύς μέν ὁ καρδία , πάμπολυς δέ ὁ ἄλλος εἰμί . καί τοίνυν , ὅταν μή φυλάσσω οὗτος , ὁ μέν ἐκ ὁ καρδία οἷος φλόξ διαφορέω , ὁ δέ ἐν ὁ ἄλλος ἄχρι πολύς παραμένω . φυλακή δέ εἰμί ἐκεῖνος μέν ὁ ἀναπνοή μόνος , ὁ δέ ἄλλος δισσός · σφυγμός μέν , οἷος προαναπνοή , ὁ τε ἀπό ὁ ἀρχή ἐπιρρέω ἐκ ἐπίμετρον . κατά δύο τοίνυν αἰτία ἕκαστος ὁ μόριον πλεονεκτέω ὁ καρδία εἰς ὁ μή ταχύς βλάπτω θερμασία ἔνδεια . καί γάρ , ὅτι πολύς μέν ἐκεῖνος χρῄζω , ὁ δέ ἄλλος βραχύς , καί ὅτι ὁ μέν οὐδαμόθεν ἐπιρρέω , ὁ δέ ἀπό ἐκεῖνος , ὁ μέν ἑτοῖμος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , ὁ δέ οὐ .