galenus.de-usu-pulsuum 5
Τί δὴ τοῦτ’ ἔστι πανταχόθεν καὶ πανταχόσε , σαφέστερον ἔτι διαιρήσω σοι . πάμπολλοι πόροι ταῖς ἀρτηρίαις , οἱ μὲν ἐν αὐτοῖς τοῖς χιτῶσιν οἷον ὀπαί τινες , ἄλλοι δὲ δίκην στομάτων εἰς ἔντερα καὶ γαστέρα καὶ τοῦτο δὴ τὸ ἐκτὸς δέρμα περαίνονται . ἀλλὰ καὶ συνεχεῖς ἀλλήλαις τε καὶ τῇ καρδίᾳ κατὰ μεγίστους εἰσὶ πόρους , κατὰ τὰς αὐτὰς ἀρτηρίας , μᾶλλον δὲ εὐρυχωρίας ἁπάσας . ταῖς γε φλεψὶν οὔπω κατὰ μεγάλας , ἀλλ’ ἐκφεύγουσι μὲν τὰς αἰσθήσεις αἱ συναναστομώσεις αὐτῶν . ὥστε , κᾂν ἀπιστοίης δικαίως , ὡς οὐκ οὔσαις , πιστεύσαις ἂν διὰ τὰ ἄλλα τὰ πρὸς τῶν παλαιῶν εἰρημένα , καὶ οὐχ ἥκιστα διὰ τόδε τὸ φαινόμενον . εἰ γάρ τις λαβὼν ζῶον ὁτιοῦν τούτων δὴ τῶν μεγάλας τε καὶ σαφεῖς τὰς φλέβας τε καὶ τὰς ἀρτηρίας ἐχόντων , οἷον βοῦν , ἢ σῦν , ἢ ὄνον , ἢ ἵππον , ἢ πρόβατον , ἢ ἄρκτον , ἢ πίθηκον , ἢ πάρδαλιν , ἢ ἄνθρωπον αὐτὸν , ἤ τι τῶν ἄλλων τῶν παραπλησίων , κατὰ μεγάλας καὶ πολλὰς ἀρτηρίας τρώσειεν , ἐκκενώσει δι’ αὐτὰς ἅπαν τοῦ ζώου τὸ αἷμα . τούτου πολλάκις τοῦ φαινομένου ἡμεῖς πεῖραν ἐποιησάμεθα , καὶ διαπαντὸς εὑρίσκοντες ἐκκενουμένας τὰς φλέβας ἅμα ταῖς ἀρτηρίαις ἀληθὲς τὸ τῶν συναναστομωσεών ἐκ τούτων ἐπείσθημεν δόγμα . διὰ γοῦν τούτων τῶν ἀναστομώσεων ἐκ τῶν φλεβῶν ἕλκουσι μὲν ἐν ταῖς διαστολαῖς ἀρτηρίαι , ἐκθλίβουσι δὲ εἰς αὐτὰς ἐν ταῖς συστολαῖς , ὥσπερ διὰ τῶν εἰς τὸ δέρμα περαινομένων στομάτων ἐκκρίνουσι μὲν ἔξω πᾶν ὅσον ἀτμῶδές τε καὶ καπνῶδες περίττωμα , μεταλαμβάνουσι δὲ εἰς ἑαυτὰς ἐκ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος οὐκ ὀλίγην μοῖραν . καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ πρὸς Ἱπποκράτους λεγόμενον , ὡς ἔκπνουν καὶ εἴσπνουν ἐστὶν ὅλον τὸ σῶμα . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἔκ τε τῆς γαστρὸς καὶ τῶν ἐντέρων ἕλκουσί τε καὶ αὖθις ἐκκρίνουσιν . οὕτω δὲ καὶ ἐκ τῶν περιεχουσῶν αὐτὰς χωρῶν διὰ τῶν οἷον ὀπῶν τῶν καθ’ ὅλους τοὺς χιτῶνας αὐτῶν ἐν μέρει μὲν ἕλκουσιν , ἐν μέρει δ’ ἐκκρίνουσι . παρὰ δὲ τῆς καρδίας λαμβάνουσι μὲν πλεῖον , διδόασι δ’ ἔλαττον . αἰτία δὲ αἱ τῶν ὑμένων ἐπιφύσεις , ὑπὲρ ὧν αὐτάρκως Ἐρασιστράτου διειλεγμένου , περιττὸν ἡμᾶς νῦν γράφειν . ἀλλ’ ἐκεῖνος μὲν ἔοικεν ὑπολαμβάνειν , μηδὲν ὅλως εἰς τὴν καρδίαν ἐκ τῶν ἀρτηριῶν μεταλαμβάνεσθαι , πλήν γε διὰ τῶν ἐν πνεύμονι · τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει . τάχα μὲν γὰρ καὶ τὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τῆς φύσεως νόμον διοικουμένου τοῦ ζώου μεταλαμβάνεταί τι μικρόν . οὐχ οὕτως γάρ μοι δοκοῦσιν ἀκριβῶς ἀποφράττειν τὸ στόμα τῆς μεγάλης ἀρτηρίας οἱ ὑμένες , ὡς μηδὲν ἐξ αὐτῆς εἰς τὴν καρδίαν παλινδρομεῖν · εἰ δὲ μὴ , ἀλλά τοί γε , βιαίας τινὸς περιστάσεως καταλαβούσης τὸ ζῶον , ἀναγκαῖον οὕτως γίνεσθαι . πάντως δὲ μᾶλλον ἀληθὲς εἶναί μοι δοκεῖ . τοῦτο δὲ καὶ δι’ ἑτέρων ἡμῖν γραμμάτων ἀποδέδεικται , καὶ οὐ μεγάλη τις αὐτοῦ χρεία πρὸς τὸν ἐνεστῶτα λόγον . εἰ μὲν γάρ τι καὶ τῇ καρδίᾳ μεταδιδόασιν αἱ ἀρτηρίαι , πανταχόθεν ἂν οὕτως ἕλκοιέν τε καὶ αὖθις ἀντιπέμποιεν · εἰ δὲ μὴ , πανταχόθεν μὲν ἕλξουσιν , ἐπιπέμψουσιν δὲ καὶ , πλὴν εἰς τὴν καρδίαν , πανταχόσε . καί μοι δοκεῖ πολλῷ βέλτιον εἶναι τοῦτο τὸ δόγμα τῶν Ἐρασιστρατείων ὑποθέσεων · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ σύμπνουν οὐδὲ σύῤῥουν εἶναι τὸ σῶμα δυνατὸν ἑαυτῷ , τῶν ἀρτηριῶν ἑλκουσῶν μὲν πανταχόθεν , μὴ ἐκπεμπουσῶν δὲ πανταχόσε . καὶ μὲν δὴ τὸ τῆς ἐνεργείας αὐτῶν χρηστὸν ᾧδ’ ἂν μᾶλλον εἰς ἅπαν ἐκταθείη τὸ ζῶον . οὕτω γὰρ ἅπαν μόνον ἀναψύχεσθαί τε καὶ καθαίρεσθαι δυνήσεται ταῖς τῶν ἀρτηριῶν διαφόροις κινήσεσι ἐπιστατούμενον . ὡς δ’ Ἐρασίστρατος ὑπελάμβανεν , ὀχετῶν ἀψύχων ἔργον , οὐκ ὀργάνων ζωτικῶν , αἱ ἀρτηρίαι τοῖς ζώοις ὑπηρετοῦσιν . ἡμεῖς δὲ καὶ δι’ ἑτέρου τινὸς ὅλου βιβλίου πολυειδῶς ἀπεδείξαμεν , αἷμα κᾀν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν τὸ ζῶον ἐν αὐταῖς ταῖς ἀρτηρίαις περιέχεσθαι . εἰ δὲ τοῦτο , παντί που δῆλον , ὡς οὐχ , ὅτι πληροῦνται τοῦ παρὰ τῆς καρδίας ἐπιπεμπομένου πνεύματος , ὡς Ἐρασίστρατος ἐνόμιζε , διὰ τοῦτο διαστέλλονται μᾶλλον , ἢ , ὅτι διαστέλλονται , διὰ τοῦτο πληροῦνται . κενῶν μὲν γὰρ αἵματος οὐσῶν , ἐνδέχοιτ’ ἂν ἴσως ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τὸ ἀπὸ τῆς καρδίας ἐπιῤῥυὲν ἐξικέσθαι μέχρι τῶν περάτων · αἷμα δὲ εἴπερ ἔχοιεν , οὐδαμῶς ἐγχωρεῖ τὸ τάχος τῆς κινήσεως ὁμολογεῖν τῷ παρὰ τῆς καρδίας πληρουμένας αὐτὰς διαστέλλεσθαι . οὐ γὰρ , ὅτι πληροῦνται , διὰ τοῦτο διαστέλλονται , ἀλλ’ ὅτι διαστέλλονται , διὰ τοῦτο πληροῦνται . τοῦτο μὲν δὴ πολλάκις τε καὶ πανταχοῦ καὶ ἡμῖν καὶ πολλοῖς τῶν ἔμπροσθεν ἀποδέδεικται , τὸ τὰς ἀρτηρίας ἐνεργεῖν αὐτὰς , ὡς καὶ ἡ καρδία , συστελλομένας τε καὶ διαστελλομένας ἐν μέρει κατὰ τὴν αὐτὴν ἐκείνῃ ﻿ δύναμιν , ἣν ἐκ τῆς καρδίας ὁρμωμένην διὰ τῶν χιτώνων αὐτῶν ἐλέγομεν πέμπεσθαι .
Lemmas: τίς δή οὗτος εἰμί πανταχόθεν καί πανταχοῦ , σαφής ἔτι διαιρέω σύ . πάμπολυς πόρος ὁ ἀρτηρία , ὁ μέν ἐν αὐτός ὁ χιτών οἷος ὀπή τις , ἄλλος δέ δίκη στόμα εἰς ἔντερον καί γαστήρ καί οὗτος δή ὁ ἐκτός δέρμα περαίνω . ἀλλά καί συνεχής ἀλλήλων τε καί ὁ καρδία κατά μέγας εἰμί πόρος , κατά ὁ αὐτός ἀρτηρία , μάλα δέ εὐρυχωρία ἅπας . ὁ γε φλέψ οὔπω κατά μέγας , ἀλλά ἐκφεύγω μέν ὁ αἴσθησις ὁ συναναστομόω αὐτός . ὥστε , ἔͅν ἀπιστέω δίκαιος , ὡς οὐ εἰμί , πιστεύω ἄν διά ὁ ἄλλος ὁ πρός ὁ παλαιός λέγω , καί οὐ ἦκα διά ὅδε ὁ φαίνω . εἰ γάρ τις λαμβάνω ζῷον ὁστισοῦν οὗτος δή ὁ μέγας τε καί σαφής ὁ φλέψ τε καί ὁ ἀρτηρία ἔχω , οἷος βοῦς , ἤ ὗς , ἤ ὄνος , ἤ ἵππος , ἤ πρόβατον , ἤ ἄρκτος , ἤ πίθηκος , ἤ πάρδαλις , ἤ ἄνθρωπος αὐτός , ἤ τις ὁ ἄλλος ὁ παραπλήσιος , κατά μέγας καί πολύς ἀρτηρία τιτρώσκω , ἐκκενόω διά αὐτός ἅπας ὁ ζῷον ὁ αἷμα . οὗτος πολλάκις ὁ φαίνω ἐγώ πεῖρα ποιέω , καί διαπαντός εὑρίσκω ἐκκενόω ὁ φλέψ ἅμα ὁ ἀρτηρία ἀληθής ὁ ὁ συναναστομωσεά ἐκ οὗτος πείθω δόγμα . διά γοῦν οὗτος ὁ ἀναστόμωσις ἐκ ὁ φλέψ ἕλκω μέν ἐν ὁ διαστολή ἀρτηρία , ἐκθλίβω δέ εἰς αὐτός ἐν ὁ συστολή , ὥσπερ διά ὁ εἰς ὁ δέρμα περαίνω στόμα ἐκκρίνω μέν ἔξω πᾶς ὅσος ἀτμώδης τε καί καπνώδης περίσσωμα , μεταλαμβάνω δέ εἰς ἑαυτοῦ ἐκ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ οὐ ὀλίγος μοῖρα . καί οὗτος εἰμί ὁ πρός Ἱπποκράτης λέγω , ὡς ἐκπνέω καί εἰσπνέω εἰμί ὅλος ὁ σῶμα . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐκ τε ὁ γαστήρ καί ὁ ἔντερον ἕλκω τε καί αὖθις ἐκκρίνω . οὕτως δέ καί ἐκ ὁ περιέχω αὐτός χώρα διά ὁ οἷος ὀπή ὁ κατά ὅλος ὁ χιτών αὐτός ἐν μέρος μέν ἕλκω , ἐν μέρος δέ ἐκκρίνω . παρά δέ ὁ καρδία λαμβάνω μέν πολύς , δίδωμι δέ ἐλαχύς . αἰτία δέ ὁ ὁ ὑμήν ἐπίφυσις , ὑπέρ ὅς αὔταρκος Ἐρασίστρατος διαλέγω , περισσός ἐγώ νῦν γράφω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἔοικα ὑπολαμβάνω , μηδείς ὅλος εἰς ὁ καρδία ἐκ ὁ ἀρτηρία μεταλαμβάνω , πλήν γε διά ὁ ἐν πνεύμων · ὁ δέ οὐ οὕτως ἔχω . τάχα μέν γάρ καί ὁ κατά αὐτός ὁ ὁ φύσις νόμος διοικέω ὁ ζῷον μεταλαμβάνω τις μικρός . οὐ οὕτως γάρ ἐγώ δοκέω ἀκριβής ἀποφράσσω ὁ στόμα ὁ μέγας ἀρτηρία ὁ ὑμήν , ὡς μηδείς ἐκ αὐτός εἰς ὁ καρδία παλινδρομέω · εἰ δέ μή , ἀλλά τοι γε , βίαιος τις περίστασις καταλαμβάνω ὁ ζῷον , ἀναγκαῖος οὕτως γίγνομαι . πάντως δέ μάλα ἀληθής εἰμί ἐγώ δοκέω . οὗτος δέ καί διά ἕτερος ἐγώ γράμμα ἀποδείκνυμι , καί οὐ μέγας τις αὐτός χρεία πρός ὁ ἐνίστημι λόγος . εἰ μέν γάρ τις καί ὁ καρδία μεταδίδωμι ὁ ἀρτηρία , πανταχόθεν ἄν οὕτως ἕλκω τε καί αὖθις ἀντιπέμπω · εἰ δέ μή , πανταχόθεν μέν ἕλκω , ἐπιπέμπω δέ καί , πλήν εἰς ὁ καρδία , πανταχοῦ . καί ἐγώ δοκέω πολύς ἀγαθός εἰμί οὗτος ὁ δόγμα ὁ Ἐρασιστράτειος ὑπόθεσις · οὐδέ γάρ οὐδέ σύμπνους οὐδέ σύρροος εἰμί ὁ σῶμα δυνατός ἑαυτοῦ , ὁ ἀρτηρία ἕλκω μέν πανταχόθεν , μή ἐκπέμπω δέ πανταχοῦ . καί μέν δή ὁ ὁ ἐνέργεια αὐτός χρηστός ὧδε ἄν μάλα εἰς ἅπας ἐκτείνω ὁ ζῷον . οὕτως γάρ ἅπας μόνος ἀναψύχω τε καί καθαίρω δύναμαι ὁ ὁ ἀρτηρία διάφορος κίνησις ἐπιστατέω . ὡς δέ Ἐρασίστρατος ὑπολαμβάνω , ὀχετός ἄψυχος ἔργον , οὐ ὄργανον ζωτικός , ὁ ἀρτηρία ὁ ζῷον ὑπηρετέω . ἐγώ δέ καί διά ἕτερος τις ὅλος βιβλίον πολυειδής ἀποδείκνυμι , αἷμα εἰͅν ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ ζῷον ἐν αὐτός ὁ ἀρτηρία περιέχω . εἰ δέ οὗτος , πᾶς που δῆλος , ὡς οὐ , ὅτι πληρόω ὁ παρά ὁ καρδία ἐπιπέμπω πνεῦμα , ὡς Ἐρασίστρατος νομίζω , διά οὗτος διαστέλλω μάλα , ἤ , ὅτι διαστέλλω , διά οὗτος πληρόω . κενός μέν γάρ αἷμα εἰμί , ἐνδέχομαι ἄν ἴσως ἐν ὀλίγος χρόνος ὁ ἀπό ὁ καρδία ἐπιρρέω ἐξικνέομαι μέχρι ὁ πέρας · αἷμα δέ εἴπερ ἔχω , οὐδαμῶς ἐγχωρέω ὁ τάχος ὁ κίνησις ὁμολογέω ὁ παρά ὁ καρδία πληρόω αὐτός διαστέλλω . οὐ γάρ , ὅτι πληρόω , διά οὗτος διαστέλλω , ἀλλά ὅτι διαστέλλω , διά οὗτος πληρόω . οὗτος μέν δή πολλάκις τε καί πανταχοῦ καί ἐγώ καί πολύς ὁ ἔμπροσθεν ἀποδείκνυμι , ὁ ὁ ἀρτηρία ἐνεργέω αὐτός , ὡς καί ὁ καρδία , συστέλλω τε καί διαστέλλω ἐν μέρος κατά ὁ αὐτός ἐκεῖνος ﻿ δύναμις , ὅς ἐκ ὁ καρδία ὁρμάω διά ὁ χιτών αὐτός λέγω πέμπω .