galenus.de-usu-pulsuum 1
Τίς ἡ χρεία τῶν σφυγμῶν ; ἆρά γε ἥπερ καὶ τῆς ἀναπνοῆς , ὡς σχεδὸν ἅπασιν ἰατροῖς τε καὶ φιλοσόφοις ἔδοξεν , ἤ τις ἑτέρα παρὰ ταύτην ; οὐ γὰρ δὴ ἀβασανίστως πειστέον αὐτοῖς , ἐναντιοῦσθαι δοκούντων ἄλλων τέ τινων οὐκ ὀλίγων φαινομένων , καὶ τοῦ νῦν εἰρῆσθαι μέλλοντος οὐχ ἥκιστα . στερηθέντες μὲν γὰρ τῆς ἀναπνοῆς εὐθέως ἀποθνήσκομεν , ἄσφυκτα δ’ ἀπεργάσῃ πολλὰ τῶν μορίων ἄνευ μεγάλης βλάβης . εἰ γοῦν ἐθελήσῃς ἢ τὰς διὰ τῶν βουβώνων ἐπὶ τὰ σκέλη καθηκούσας ἀρτηρίας , ἢ τὰς διὰ τῶν μασχαλῶν εἰς τὰς χεῖρας βρόχῳ διαλαβεῖν , ἀσφύκτους μὲν εὐθέως ἐργάσῃ τὰς ἐν τοῖς κώλοις ἁπάσας , οὐ μὴν παραλύσεις ταῦτα τῆς καθ’ ὁρμὴν κινήσεως , ὥσπερ οὐδὲ τῆς αἰσθήσεως . εἰ δ’ ἐν τῷ χρόνῳ ναρκώδη τε καὶ ψυχρὰ καὶ ὠχρὰ καὶ ἄτροφα γίνεται , τάχ’ ἂν τοῦτο κατὰ συμπάθειαν μᾶλλον ἢ τὴν τῶν σφυγμῶν ἀπώλειαν συμβαίνοι . εἰ δὲ τὰ νεῦρα βρόχοις διαλάβοις , ἀκίνητά τε παντελῶς καὶ ἀναίσθητα παραχρῆμα ποιήσεις τὰ μόρια . ἐχρῆν οὖν καὶ τὰς ἀρτηρίας ὁμοίως τοῖς νεύροις κακωθείσας , εἰς ἅπερ ἔμπροσθεν ὠφέλουν ἕκαστον τῶν μορίων , εἰς ταῦτα καὶ βλάπτειν εὐθέως . τὸ δὲ δὴ πάντων ἀτοπώτατον , εἰ τὰς κατὰ τὸν τράχηλον ἀρτηρίας βρόχοις διαλάβοις , οὐδὲν σαφὲς βλάψεις τὸ ζῶον , καίτοι συνάπτουσιν αὗται καρδίαν ἐγκεφάλῳ , τὸ κυριώτατον τῶν ζωτικῶν ὄργανον τῷ κυριωτάτῳ τῶν ψυχικῶν . εἴπερ οὖν τῶν οὕτως ἐπικαίρων ἀρτηριῶν ἡ βλάβη μηδὲν σαφὲς ἀδικεῖ τὸ ζῶον , σχολῇ γ’ ἂν τῶν ἄλλων τις ἀδικήσειεν . εἰ δ’ οὐδὲν βλάπτουσιν παθοῦσαι , παντί που δῆλον , ὡς οὐδ’ ὠφελοῦσιν , οὐδ’ ἂν ἐῤῥωμέναι τύχωσιν . πῶς οὖν ἐκ σφυγμῶν τὸ μέγιστον προγινώσκομεν ; οὐχ ὡς ἐξ αἰτίων πολὺ δυναμένων , φήσει τις , ἀλλ’ ὡς σημείων ἐπικαίρων , ὡς εἰ καὶ γρυπουμένοις τοῖς ὄνυξι καὶ μελαινομένοις τεκμαίροιτό τις περὶ θανάτου . ὅταν γὰρ τοῖς χρησίμοις εἰς τὴν ζωὴν ἕπηταί τινα κατ’ ἀνάγκην , ὁ μὲν κίνδυνος ἐπὶ τῇ τοῦ χρησίμου βλάβῃ , τὸ δ’ ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενον σημεῖον γίνεται τοῦ κινδύνου . κύριον μὲν οὖν σπλάγχνον ἡ καρδία , ἐκπεφύκασι δ’ ἀπ’ αὐτῆς αἱ ἀρτηρίαι , καὶ κινοῦνται τὸν αὐτὸν ἐκείνῃ τρόπον · ὥστε καὶ βλάπτονται τὸν αὐτὸν , καὶ ταύτῃ μέγα δηλοῦν πεφύκασιν . ἐδείχθη δὲ οὐ ταὐτὸν ὂν τὸ δηλοῦν μεγάλα τῷ δύνασθαι μεγάλα . πόθεν οὖν ἐπῆλθεν ἅπασιν ἰατροῖς τε καὶ φιλοσόφοις εἰς τὴν αὐτὴν χρείαν ἀνάγειν τήν τε ἀναπνοὴν καὶ τοὺς σφυγμοὺς , τῆς μὲν οὕτως εἰς μέγα διαφέρειν ἡμῖν φαινομένης , τῶν δ’ , ὡς ἔοικεν , ἢ παντάπασιν εἰς οὐδὲν , ἢ παντελῶς μικρόν ; ἐμοὶ μὲν οὖν δοκοῦσιν , ὥσπερ οὖν καὶ γράφουσιν οἱ πλείους αὐτῶν , ἐκ τοῦ τρέπεσθαι παραπλησίους τροπὰς ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς αἰτίοις ἀμφότερα κοινὴν εἶναι καὶ τὴν χρείαν αὐτῶν ὑπονοῆσαι · τῶν τε γὰρ γυμναζομένων καὶ λουομένων , καὶ τῶν ὁπωσοῦν ἄλλως θερμαινομένων , οὐ τὴν ἀναπνοὴν μόνον ὠκυτέραν τε καὶ πυκνοτέραν καὶ μείζονα γινομένην ἔστιν ἰδεῖν , ἀλλὰ καὶ τοὺς σφυγμοὺς ὡσαύτως τρεπομένους , τῶν τ’ ἀργούντων , καὶ τῶν ὁπωσοῦν ἄλλως ψυχομένων , οὐ τὴν ἀναπνοὴν μόνην ἀραιοτέραν τε καὶ βραδυτέραν καὶ μικροτέραν , ἀλλὰ καὶ τοὺς σφυγμούς . καὶ ἐν τοῖς καυσώδεσι πυρετοῖς πλεῖστον μὲν καὶ τάχιστον καὶ πυκνότατον ἀναπνέουσι , μεγίστους δ’ ἔχουσι καὶ ταχίστους καὶ πυκνοτάτους τοὺς σφυγμούς . εἰ δ’ ἐπὶ ταῖς ἀσυμμέτροις τροφαῖς οἱ μὲν σφυγμοὶ μείζονες , αἱ δ’ ἀναπνοαὶ γίνονται μικρότεραι , οὐδὲ τοῦτο ἀπόρημα τῷ λόγῳ · μικρότερον μὲν γὰρ ἀναπνέουσιν ἢ σφύζουσι στενοχωρίᾳ τῶν φρενῶν , ἀλλ’ ὅσῳ μικρότερον , τοσούτῳ πυκνότερον , ἰώμενοι τὴν μικρότητα τῆς ἀναπνοῆς τῷ συνεχεῖ τῆς ἐνεργείας . ὅσον γὰρ ἐνδεέστερον ἀπέλαυσεν ἡ φύσις ἀέρος , οὐ δυνηθέντος ἐπὶ πλεῖστον διαστῆναι τοῦ θώρακος , τοῦτο ἐπανορθοῦται τῇ πυκνότητι . καὶ διὰ τοῦτο ἴσον δύναται τὸ μικρότερόν τε ἅμα καὶ πυκνότερον πνεῦμα τῷ μείζονί τε ἅμα καὶ ἀραιοτέρῳ . λέγομεν δὲ νῦν ἀραιότερον σφυγμὸν τὸν ἐπὶ τροφαῖς , οὐ τὸν πρὸ τῆς τροφῆς , ἐκείνου μὲν γὰρ πυκνότερός ἐστιν , ἀλλὰ τῇ τῆς ἀναπνοῆς ἰδέᾳ παραβάλλοντες . εἰ τοίνυν τρέπεται μὲν ὡσαύτως ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς αἰτίοις ἡ ἀναπνοὴ τοῖς σφυγμοῖς , βλάπτεται δ’ οὐχ ὡσαύτως ἀπολλυμένη , καὶ γὰρ τοῦτ’ ἔμπροσθεν ἐδείχθη , περαίνοιτ’ ἂν οὐδὲν ἧττον ὁμοίως ἀλλήλοις τὰ ἀντικείμενα , τό τε τῆς αὐτῆς ἕνεκα χρείας ἄμφω γεγονέναι καὶ τὸ μὴ τῆς αὐτῆς . ἀλλ’ οὐκ ἐνδέχεται · χρὴ γὰρ θάτερον αὐτῶν ἀληθὲς ὑπάρχειν , οὐκ ἄμφω .
Lemmas: τίς ὁ χρεία ὁ σφυγμός ; ἆρα γε ὅς καί ὁ ἀναπνοή , ὡς σχεδόν ἅπας ἰατρός τε καί φιλόσοφος δοκέω , ἤ τις ἕτερος παρά οὗτος ; οὐ γάρ δή ἀβασάνιστος πείθω αὐτός , ἐναντιόομαι δοκέω ἄλλος τε τις οὐ ὀλίγος φαίνω , καί ὁ νῦν λέγω μέλλω οὐ ἦκα . στερέω μέν γάρ ὁ ἀναπνοή εὐθύς ἀποθνῄσκω , ἄσφυκτος δέ ἀπεργάζομαι πολύς ὁ μόριον ἄνευ μέγας βλάβη . εἰ γοῦν ἐθέλω ἤ ὁ διά ὁ βουβών ἐπί ὁ σκέλος καθήκω ἀρτηρία , ἤ ὁ διά ὁ μασχάλη εἰς ὁ χείρ βρόχος διαλαμβάνω , ἄσφυκτος μέν εὐθύς ἐργάζομαι ὁ ἐν ὁ κῶλον ἅπας , οὐ μήν παραλύω οὗτος ὁ κατά ὁρμή κίνησις , ὥσπερ οὐδέ ὁ αἴσθησις . εἰ δέ ἐν ὁ χρόνος ναρκώδης τε καί ψυχρός καί ὠχρός καί ἄτροφος γίγνομαι , τάχα ἄν οὗτος κατά συμπάθεια μάλα ἤ ὁ ὁ σφυγμός ἀπώλεια συμβαίνω . εἰ δέ ὁ νεῦρον βρόχος διαλαμβάνω , ἀκίνητος τε παντελής καί ἀναίσθητος παραχρῆμα ποιέω ὁ μόριον . χρή οὖν καί ὁ ἀρτηρία ὅμοιος ὁ νεῦρον κακόω , εἰς ὅς ἔμπροσθεν ὠφελέω ἕκαστος ὁ μόριον , εἰς οὗτος καί βλάπτω εὐθύς . ὁ δέ δή πᾶς ἄτοπος , εἰ ὁ κατά ὁ τράχηλος ἀρτηρία βρόχος διαλαμβάνω , οὐδείς σαφής βλάπτω ὁ ζῷον , καίτοι συνάπτω οὗτος καρδία ἐγκέφαλος , ὁ κύριος ὁ ζωτικός ὄργανον ὁ κύριος ὁ ψυχικός . εἴπερ οὖν ὁ οὕτως ἐπίκαιρος ἀρτηρία ὁ βλάβη μηδείς σαφής ἀδικέω ὁ ζῷον , σχολή γε ἄν ὁ ἄλλος τις ἀδικέω . εἰ δέ οὐδείς βλάπτω πάσχω , πᾶς που δῆλος , ὡς οὐδέ ὠφελέω , οὐδέ ἄν ῥώννυμι τυγχάνω . πῶς οὖν ἐκ σφυγμός ὁ μέγας προγιγνώσκω ; οὐ ὡς ἐκ αἴτιος πολύς δύναμαι , φημί τις , ἀλλά ὡς σημεῖον ἐπίκαιρος , ὡς εἰ καί γρυπόομαι ὁ ὄνυξ καί μελαίνω τεκμαίρομαι τις περί θάνατος . ὅταν γάρ ὁ χρήσιμος εἰς ὁ ζωή ἕπομαι τις κατά ἀνάγκη , ὁ μέν κίνδυνος ἐπί ὁ ὁ χρήσιμος βλάβη , ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι σημεῖον γίγνομαι ὁ κίνδυνος . κύριος μέν οὖν σπλάγχνον ὁ καρδία , ἐκφύω δέ ἀπό αὐτός ὁ ἀρτηρία , καί κινέω ὁ αὐτός ἐκεῖνος τρόπος · ὥστε καί βλάπτω ὁ αὐτός , καί ταύτῃ μέγας δηλόω φύω . δείκνυμι δέ οὐ αὐτός εἰμί ὁ δηλόω μέγας ὁ δύναμαι μέγας . πόθεν οὖν ἐπέρχομαι ἅπας ἰατρός τε καί φιλόσοφος εἰς ὁ αὐτός χρεία ἀνάγω ὁ τε ἀναπνοή καί ὁ σφυγμός , ὁ μέν οὕτως εἰς μέγας διαφέρω ἐγώ φαίνω , ὁ δέ , ὡς ἔοικα , ἤ παντάπασι εἰς οὐδείς , ἤ παντελής μικρός ; ἐγώ μέν οὖν δοκέω , ὥσπερ οὖν καί γράφω ὁ πολύς αὐτός , ἐκ ὁ τρέπω παραπλήσιος τροπή ἐπί ὁ αὐτός αἴτιος ἀμφότερος κοινός εἰμί καί ὁ χρεία αὐτός ὑπονοέω · ὁ τε γάρ γυμνάζω καί λούω , καί ὁ ὁπωσοῦν ἄλλος θερμαίνω , οὐ ὁ ἀναπνοή μόνος ὠκύς τε καί πυκνός καί μέγας γίγνομαι εἰμί ὁράω , ἀλλά καί ὁ σφυγμός ὡσαύτως τρέπω , ὁ τε ἀργέω , καί ὁ ὁπωσοῦν ἄλλος ψύχω , οὐ ὁ ἀναπνοή μόνος ἀραῖος τε καί βραδύς καί μικρός , ἀλλά καί ὁ σφυγμός . καί ἐν ὁ καυσώδης πυρετός πολύς μέν καί ταχύς καί πυκνός ἀναπνέω , μέγας δέ ἔχω καί ταχύς καί πυκνός ὁ σφυγμός . εἰ δέ ἐπί ὁ ἀσύμμετρος τροφή ὁ μέν σφυγμός μέγας , ὁ δέ ἀναπνοή γίγνομαι μικρός , οὐδέ οὗτος ἀπόρημα ὁ λόγος · μικρός μέν γάρ ἀναπνέω ἤ σφύζω στενοχωρία ὁ φρήν , ἀλλά ὅσος μικρός , τοσοῦτος πυκνός , ἰάομαι ὁ μικρότης ὁ ἀναπνοή ὁ συνεχής ὁ ἐνέργεια . ὅσος γάρ ἐνδεής ἀπολαύω ὁ φύσις ἀήρ , οὐ δύναμαι ἐπί πολύς διΐστημι ὁ θώραξ , οὗτος ἐπανορθόω ὁ πυκνότης . καί διά οὗτος ἴσος δύναμαι ὁ μικρός τε ἅμα καί πυκνός πνεῦμα ὁ μέγας τε ἅμα καί ἀραῖος . λέγω δέ νῦν ἀραῖος σφυγμός ὁ ἐπί τροφή , οὐ ὁ πρό ὁ τροφή , ἐκεῖνος μέν γάρ πυκνός εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ ἀναπνοή ἰδέα παραβάλλω . εἰ τοίνυν τρέπω μέν ὡσαύτως ἐπί ὁ αὐτός αἴτιος ὁ ἀναπνοή ὁ σφυγμός , βλάπτω δέ οὐ ὡσαύτως ἀπόλλυμι , καί γάρ οὗτος ἔμπροσθεν δείκνυμι , περαίνω ἄν οὐδείς ἥσσων ὅμοιος ἀλλήλων ὁ ἀντίκειμαι , ὁ τε ὁ αὐτός ἕνεκα χρεία ἄμφω γίγνομαι καί ὁ μή ὁ αὐτός . ἀλλά οὐ ἐνδέχομαι · χρή γάρ ἕτερος αὐτός ἀληθής ὑπάρχω , οὐ ἄμφω .