galenus.de-usu-pulsuum 4
Καίτοι γινώσκω τοὺς περὶ τὸν Ἀρχιγένην καί τινας ἔτι πρότερον ἐν μὲν ταῖς συστολαῖς πληροῦσθαι τὰς ἀρτηρίας οἰομένους , ἐν δὲ ταῖς διαστολαῖς κενοῦσθαι . πρὸς γὰρ τὴν ἕλξιν ἐπιτηδειοτάτην εἶναι νομίζουσι τὴν συστολὴν , τεκμαιρόμενοι μάλιστα τῷ τε στόματι καὶ ταῖς ῥισὶν κατὰ μὲν τὰς εἰσπνοὰς , ὡς ἐκεῖνοί φασι , συστελλομένοις , κατὰ δὲ τὰς ἐκπνοὰς διαστελλομένοις · ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων μὲν τὴν δύναμιν ὁρᾶται γινόμενον . οὐδ’ οὖν οὐδ’ ἐπὶ τούτων , κᾂν ἄλλο τι μόριον ᾖ ἐν τοῖς ὑστάτοις καὶ χονδρώδεσι τῶν ῥινῶν . ὁρᾶται δέ ποτε κᾀπὶ τῶν δραμόντων ὠκέως ἢ ἄλλως πως συντόνως γυμναζομένων , οὐ μὴν ἐπ’ ἄλλου γε οὐδενὸς , οὔθ’ ὑγιαίνοντος , οὔτε νοσοῦντος . χρὴ δὲ τὴν φυσικὴν κατάστασιν , ἥτις ἂν ᾖ , τοῖς ἀπαραποδίστως τε καὶ ἀκριβῶς ὑγιαίνουσι μᾶλλον ἤπερ τοῖς ἄλλοις φαίνεσθαι . ἀλλ’ ἔστω γίνεσθαι πᾶσιν ὁμοίως , καὶ φαινέσθωσαν αἵ τε ῥῖνες καὶ τὰ χείλη συστέλλεσθαι τοῖς εἰσπνέουσι , τίς ἡ ἐκ τούτου πίστις τῷ ζητουμένῳ ; οὐ γὰρ δὴ ἀνάλογον φήσουσιν ἔχειν ταῖς ἀρτηρίαις τὰ χείλη καὶ τὰς ῥῖνας . ἀλλὰ τούτοις μὲν ἀνάλογον τὰ πέρατα τῶν ἀρτηριῶν , αὐταῖς δὲ ταῖς ἀρτηρίαις αἱ ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὴν καρδίαν οἷον ὁδοὶ τοῦ πνεύματός εἰσιν . εἰ μὲν οὖν ἐκείνας ἔχουσι δεῖξαι συστελλομένας ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς , εἴη ἄν τι πλέον αὐτοῖς τοῦ παραδείγματος · εἰ δὲ πρὸς τῷ μηδὲν ὠφελεῖσθαι ἔτι καὶ καθ’ ἑαυτῶν αὐτὸ ἐφέλκονται , ἐρούντων ἂν ἡμῶν , ὥσπερ ἡ φάρυγξ , καὶ ὁ πνεύμων , καὶ σύμπας ὁ θώραξ ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς διαστέλλεται , καὶ τὰς ἀρτηρίας οὕτω χρῆναι διΐστασθαι , καθ’ ὃν ἕλκουσι καιρὸν , οὐ καθ’ ὃν ἐκπέμπουσι τὸ πνεῦμα . ἀλλὰ καὶ ἡ μετὰ τὴν συστολὴν αὐτῶν ἡσυχία πολλῷ μακροτέρα γινομένη τῆς μετὰ τὴν διαστολὴν , ὥσπερ καὶ ἡ πρὸ τῆς εἰσπνοῆς τῆς μετ’ αὐτὴν , ἐνδείκνυταί τινα καὶ κατὰ τοῦτο ἀναλογίαν εἶναι τοῖς σφυγμοῖς πρὸς τὴν ἀναπνοήν . οἷον γοῦν τι ἡ εἰσπνοὴ τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις , τοιοῦτον ἡ διαστολὴ ταῖς ἀρτηρίαις , καὶ οἷον γοῦν τι ἐκείνοις ἡ ἐκπνοὴ , τοιοῦτον ταῖς ἀρτηρίαις ἡ συστολή . ταύτης δὲ τῆς διπλῆς καὶ συνθέτου τῶν ἀρτηριῶν κινήσεως , ἣν δὴ καὶ ﻿ σφυγμὸν ὀνομάζομεν , ἐξηγεῖται μὲν ἡ καρδία , καθάπερ καὶ ἡμῖν ἐν ἑτέροις καὶ μυρίοις ἄλλοις πρὸ ἡμῶν ἀποδέδεικται , οὐ μὴν καθ’ ὃν Ἐρασίστρατος ὑπελάμβανεν τρόπον , ἀλλ’ ὡς Ἡρόφιλός τε καὶ Ἱπποκράτης , καὶ σχεδὸν οἱ δοκιμώτατοι πάντες τῶν παλαιῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων . ἡ γὰρ ἐν τῷ σώματι τῆς καρδίας δύναμις , ὑφ’ ἧς διαστέλλεται καὶ συστέλλεται , διὰ τῶν χιτώνων ἐπιῤῥέουσα ταῖς ἀρτηρίαις ἁπάσαις , οὕτως αὐτὰς διαστέλλει καὶ συστέλλει , καθάπερ καὶ αὐτὴν τὴν καρδίαν . ὡς οὖν ἐκείνη διαστελλομένη μὲν εἰς ἑαυτὴν ἕλκει τὰ πλησιάζοντα τοῖς στόμασιν αὐτῆς , συστελλομένη δὲ ἐκθλίβει , οὕτω καὶ αἱ ἀρτηρίαι διαστελλόμεναι μὲν ἕλκουσι πανταχόθεν , συστελλόμεναι δ’ ἐκθλίβουσι πανταχόσε .
Lemmas: καίτοι γιγνώσκω ὁ περί ὁ Ἀρχιγένης καί τις ἔτι πρότερος ἐν μέν ὁ συστολή πληρόω ὁ ἀρτηρία οἴομαι , ἐν δέ ὁ διαστολή κενόω . πρός γάρ ὁ ἕλξις ἐπιτήδειος εἰμί νομίζω ὁ συστολή , τεκμαίρομαι μάλα ὁ τε στόμα καί ὁ ῥίς κατά μέν ὁ εἰσπνοή , ὡς ἐκεῖνος φημί , συστέλλω , κατά δέ ὁ ἐκπνοή διαστέλλω · ὅς ἐπί ὁ ἄρρωστος μέν ὁ δύναμις ὁράω γίγνομαι . οὐδέ οὖν οὐδέ ἐπί οὗτος , ἔͅν ἄλλος τις μόριον εἰμί ἐν ὁ ὕστερος καί χονδρώδης ὁ ῥίς . ὁράω δέ ποτέ εἰͅπί ὁ τρέχω ὠκύς ἤ ἄλλος πως σύντονος γυμνάζω , οὐ μήν ἐπί ἄλλος γε οὐδείς , οὔτε ὑγιαίνω , οὔτε νοσέω . χρή δέ ὁ φυσικός κατάστασις , ὅστις ἄν εἰμί , ὁ ἀπαραπόδιστος τε καί ἀκριβής ὑγιαίνω μάλα ἤ ὁ ἄλλος φαίνω . ἀλλά εἰμί γίγνομαι πᾶς ὅμοιος , καί φαίνω ὁ τε ῥίς καί ὁ χεῖλος συστέλλω ὁ εἰσπνέω , τίς ὁ ἐκ οὗτος πίστις ὁ ζητέω ; οὐ γάρ δή ἀνάλογος φημί ἔχω ὁ ἀρτηρία ὁ χεῖλος καί ὁ ῥίς . ἀλλά οὗτος μέν ἀνάλογος ὁ πέρας ὁ ἀρτηρία , αὐτός δέ ὁ ἀρτηρία ὁ ἀπό οὗτος ἐπί ὁ καρδία οἷος ὁδός ὁ πνεῦμα εἰμί . εἰ μέν οὖν ἐκεῖνος ἔχω δείκνυμι συστέλλω ἐν ὁ εἰσπνοή , εἰμί ἄν τις πολύς αὐτός ὁ παράδειγμα · εἰ δέ πρός ὁ μηδείς ὠφελέω ἔτι καί κατά ἑαυτοῦ αὐτός ἐφέλκω , ἐρέω ἄν ἐγώ , ὥσπερ ὁ φάρυγξ , καί ὁ πνεύμων , καί σύμπας ὁ θώραξ ἐν ὁ εἰσπνοή διαστέλλω , καί ὁ ἀρτηρία οὕτως χρή διίστημι , κατά ὅς ἕλκω καιρός , οὐ κατά ὅς ἐκπέμπω ὁ πνεῦμα . ἀλλά καί ὁ μετά ὁ συστολή αὐτός ἡσυχία πολύς μακρός γίγνομαι ὁ μετά ὁ διαστολή , ὥσπερ καί ὁ πρό ὁ εἰσπνοή ὁ μετά αὐτός , ἐνδείκνυμι τις καί κατά οὗτος ἀναλογία εἰμί ὁ σφυγμός πρός ὁ ἀναπνοή . οἷος γοῦν τις ὁ εἰσπνοή ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον , τοιοῦτος ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία , καί οἷος γοῦν τις ἐκεῖνος ὁ ἐκπνοή , τοιοῦτος ὁ ἀρτηρία ὁ συστολή . οὗτος δέ ὁ διπλόος καί σύνθετος ὁ ἀρτηρία κίνησις , ὅς δή καί ﻿ σφυγμός ὀνομάζω , ἐξηγέομαι μέν ὁ καρδία , καθά καί ἐγώ ἐν ἕτερος καί μυρίος ἄλλος πρό ἐγώ ἀποδείκνυμι , οὐ μήν κατά ὅς Ἐρασίστρατος ὑπολαμβάνω τρόπος , ἀλλά ὡς Ἡρόφιλος τε καί Ἱπποκράτης , καί σχεδόν ὁ δόκιμος πᾶς ὁ παλαιός ἰατρός τε καί φιλόσοφος . ὁ γάρ ἐν ὁ σῶμα ὁ καρδία δύναμις , ὑπό ὅς διαστέλλω καί συστέλλω , διά ὁ χιτών ἐπιρρέω ὁ ἀρτηρία ἅπας , οὕτως αὐτός διαστέλλω καί συστέλλω , καθά καί αὐτός ὁ καρδία . ὡς οὖν ἐκεῖνος διαστέλλω μέν εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω ὁ πλησιάζω ὁ στόμα αὐτός , συστέλλω δέ ἐκθλίβω , οὕτως καί ὁ ἀρτηρία διαστέλλω μέν ἕλκω πανταχόθεν , συστέλλω δέ ἐκθλίβω πανταχοῦ .