galenus.de-usu-partium 8.13
Ἐπειδὴ κατὰ τοῦτο τοῦ λόγου γεγόναμεν , οὐ χρὴ παραλιπεῖν ἀνεξήγητον οὐδὲ τὴν τῆς παρεγκεφαλίδος ἰδέαν . οὐ γὰρ ἐξ ἑλίκων μεγάλων τῇ λεπτῇ μήνιγγι διειλημμένων , ὥσπερ ὁ ἐγκέφαλος , ἀλλ’ ἐκ πολλῶν μὲν καὶ αὐτῶν πάνυ σμικρῶν σωμάτων , οὐ μὴν τὸν αὐτὸν ἐκείνῳ τρόπον σύγκειται . ἐπειδὴ γὰρ δι’ ὅλου τοῦ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον σώματος , οὐκ ἐν ταῖς κοιλίαις αὐτοῦ μόναις , ὡς ἐν ἑτέροις ἀποδέδεικται , περιέχεται πνεῦμα ψυχικὸν , ἡγεῖσθαι χρὴ καὶ κατὰ τὴν παρεγκεφαλίδα , μέλλουσάν γε τῶν καθ’ ὅλον τὸ σῶμα νεύρων ἀρχὴν γενήσεσθαι , πλεῖστον τοῦτο περιέχεσθαι πνεῦμα , καὶ τὰς μεταξὺ δὴ χώρας ἐκείνας , τὰς συναπτούσας αὐτῆς τὰ μόρια , τὰς ὁδοὺς εἶναι τοῦ πνεύματος . Ἐρασίστρατος δὲ , ὅτι μὲν ἐγκεφάλου σύγκειται ποικιλώτερος ἡ ἐπεγκρανὶς ( οὕτω γὰρ αὐτὴν ὀνομάζει ) , καλῶς ἀποφαίνεται · πολύπλοκον δὲ εἶναι φάσκων ἐπ’ ἀνθρώπων μᾶλλον ἢ τῶν ἄλλων ζώων αὐτήν τε ταύτην καὶ σὺν αὐτῇ τὸν ἐγκέφαλον , ὅτι οὐ περίεστιν αὐτοῖς ὁμοίως ἀνθρώπῳ τὸ νοεῖν , οὐκέθ’ ὁμοίως ὀρθῶς μοι δοκεῖ γινώσκειν , ἐχόντων γε δὴ καὶ τῶν ὄνων πολύπλοκον ἱκανῶς τὸν ἐγκέφαλον , οὓς ἐχρῆν ὅσον ἐπὶ τῇ σκαιότητι τοῦ τρόπου παντάπασιν ἁπλοῦν τε καὶ ἀποίκιλτον ἔχειν αὐτόν . ἄμεινον δ’ ἦν ἄρα ﻿ τῇ τῆς οὐσίας εὐκρασίᾳ τοῦ νοοῦντος σώματος , ὅ τι ποτ’ ἂν ᾖ τοῦτο , τὴν σύνεσιν ἕπεσθαι νομίζειν , οὐ τῇ ποικιλίᾳ τῆς συνθέσεως . οὐδὲ γὰρ τῷ πλήθει τοῦ πνεύματος τοῦ ψυχικοῦ χρῆναι δοκεῖ μοι μᾶλλόν περ ἢ τῇ ποιότητι τὴν ἀκρίβειαν τῆς νοήσεως ἀναφέρειν . ἀλλὰ γὰρ καὶ νῦν , εἰ μή τις οἷον χαλινῷ τινι τὸν λόγον ἐπιστρέψειε , μειζόνων ἢ κατὰ τὰ προκείμενα δογμάτων ἐφαπτόμενος , ἔκφορος ἂν οἴχοιτο , καίτοι τό γε παντελῶς φυλάσσεσθαι περὶ ψυχῆς οὐσίας εἰπεῖν τι , τὴν κατασκευὴν ἐξηγουμένους τοῦ περιέχοντος αὐτὴν σώματος , ἀδύνατον . ἀλλ’ ὥσπερ τοῦτο ἀδύνατον , οὕτω τὸ ταχέως ἀναστρέφειν , ἔνθα μὴ χρονίζειν ἀνάγκη , δυνατόν .
Lemmas: ἐπειδή κατά οὗτος ὁ λόγος γίγνομαι , οὐ χρή παραλείπω ἀνεξήγητος οὐδέ ὁ ὁ παρεγκεφαλίς ἰδέα . οὐ γάρ ἐκ ἑλίκων μέγας ὁ λεπτός μῆνιγξ διαλαμβάνω , ὥσπερ ὁ ἐγκέφαλος , ἀλλά ἐκ πολύς μέν καί αὐτός πάνυ μικρός σῶμα , οὐ μήν ὁ αὐτός ἐκεῖνος τρόπος σύγκειμαι . ἐπειδή γάρ διά ὅλος ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος σῶμα , οὐ ἐν ὁ κοιλία αὐτός μόνος , ὡς ἐν ἕτερος ἀποδείκνυμι , περιέχω πνεῦμα ψυχικός , ἡγέομαι χρή καί κατά ὁ παρεγκεφαλίς , μέλλω γε ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα νεῦρον ἀρχή γίγνομαι , πολύς οὗτος περιέχω πνεῦμα , καί ὁ μεταξύ δή χώρα ἐκεῖνος , ὁ συνάπτω αὐτός ὁ μόριον , ὁ ὁδός εἰμί ὁ πνεῦμα . Ἐρασίστρατος δέ , ὅτι μέν ἐγκέφαλος σύγκειμαι ποικίλος ὁ ἐπεγκρανίς ( οὕτως γάρ αὐτός ὀνομάζω ) , καλός ἀποφαίνω · πολύπλοκος δέ εἰμί φάσκω ἐπί ἄνθρωπος μάλα ἤ ὁ ἄλλος ζῷον αὐτός τε οὗτος καί σύν αὐτός ὁ ἐγκέφαλος , ὅτι οὐ περίειμι αὐτός ὅμοιος ἄνθρωπος ὁ νοέω , οὐκέτι ὅμοιος ὀρθός ἐγώ δοκέω γιγνώσκω , ἔχω γε δή καί ὁ ὄνος πολύπλοκος ἱκανός ὁ ἐγκέφαλος , ὅς χρή ὅσος ἐπί ὁ σκαιότης ὁ τρόπος παντάπασι ἁπλόος τε καί ἀποίκιλτος ἔχω αὐτός . ἀγαθός δέ εἰμί ἄρα ﻿ ὁ ὁ οὐσία εὐκρασία ὁ νοέω σῶμα , ὅς τις ποτέ ἄν εἰμί οὗτος , ὁ σύνεσις ἕπομαι νομίζω , οὐ ὁ ποικιλία ὁ σύνθεσις . οὐδέ γάρ ὁ πλῆθος ὁ πνεῦμα ὁ ψυχικός χρή δοκέω ἐγώ μάλα περ ἤ ὁ ποιότης ὁ ἀκρίβεια ὁ νόησις ἀναφέρω . ἀλλά γάρ καί νῦν , εἰ μή τις οἷος χαλινός τις ὁ λόγος ἐπιστρέφω , μέγας ἤ κατά ὁ πρόκειμαι δόγμα ἐφάπτω , ἔκφορος ἄν οἴχομαι , καίτοι ὁ γε παντελής φυλάσσω περί ψυχή οὐσία λέγω τις , ὁ κατασκευή ἐξηγέομαι ὁ περιέχω αὐτός σῶμα , ἀδύνατος . ἀλλά ὥσπερ οὗτος ἀδύνατος , οὕτως ὁ ταχύς ἀναστρέφω , ἔνθα μή χρονίζω ἀνάγκη , δυνατός .