galenus.de-usu-partium 14.3
Πρῶτον μὲν δὴ τοῦτ’ αὐτῆς τὸ σόφισμα θαυμάζειν ἄξιον , ἐφεξῆς δὲ τῶν ὀργάνων τὴν κατασκευὴν κατὰ τὴν τοῦ σώματος ἰδέαν ἑκάστῳ ζώῳ δοθεῖσαν . καί σοι περὶ μὲν τῶν ἄλλων εἴη ποτὲ καὶ παρ’ ἡμῶν ἀκοῦσαι , τὰ λείποντα τοῖς ὑπ’ Ἀριστοτέλους εἰρημένοις προστιθέντων . ἀνθρώπῳ δὲ ( τούτου γὰρ ὁ λόγος ἐξ ἀρχῆς ἐνεστήσατο τὴν κατασκευὴν ἐξηγεῖσθαι ) πρώτη μὲν ἡ τῶν αἰδοίων φύσις πρόδηλος καὶ πᾶσι γνώριμος , εἰς ὅσον τῆς χρείας ἐστόχασται , καὶ θέσιν ἐπιτήδειον λαβοῦσα , καὶ μέγεθος , καὶ σχῆμα , καὶ τὴν ὅλην διάπλασιν . ἑξῆς δὲ καὶ τῶν ἐν βάθει κατακεκρυμμένων ὀργάνων , ἃ διὰ τῆς ἀνατομῆς ἐφωράθη , μαθὼν ἑκάστου τὴν χρείαν , οἶδ’ ὅτι θαυμάσεις τὴν δημιουργὸν αὐτῶν τέχνην . ἐν μὲν γὰρ τῷ θήλει γένει τὰς ὑστέρας ὑπέθηκε τῇ γαστρὶ , χώραν ταύτην ἀρίστην ἐξευροῦσα πρός τε τὴν ἀφροδίσιον ὁμιλίαν καὶ πρὸς τὴν τοῦ σπέρματος ὑποδοχὴν , καὶ πρὸς ἔτι τήν τε τοῦ κυήματος αὔξησιν καὶ τὴν τοῦ τελεωθέντος ἀποκύησιν . οὐδὲ γὰρ ἂν εὕροις ἐπιτηδειότερον δειότερον ἕτερον χωρίον ἐν ἅπαντι τοῦ ζώου τῷ σώματι πρὸς οὐδὲν τῶν εἰρημένων , ἀλλ’ εἴς τε τὴν συνουσίαν ἄριστον τοῦτο , πόῤῥω τῶν κατὰ τὸ πρόσωπον ὀργάνων ἀπῳκισμένον , καὶ πρὸς τὴν τοῦ κυήματος αὔξησιν ἐγκαιρότατον , ἐπὶ πλεῖστον ἀλύπως διαστέλλεσθαι πεφυκὸς , εἴς τε τοὺς τόκους χρηστότατον , ὡς ἂν εἰς τὰ κάτω τε καὶ πρὸς τὰ σκέλη τῆς ἐξόδου τῷ κυηθέντι ῥᾷον ἐσομένης . ὁ γάρ τοι τῶν ὑστερῶν αὐχὴν , ὃν ὁδὸν εἴσω μὲν τοῦ σπέρματος , ἔξωθεν δὲ τοῦ τελεωθέντος ἐμβρύου παρεσκεύασεν ἡ φύσις , εἰς τὸ γυναικεῖον αἰδοῖον τελευτᾷ , μεμυκὼς μὲν , ἐπειδὰν κύῃ τὸ ζῶον , οὕτως ἀκριβῶς , ὡς μηδὲ τοὐλάχιστον ἢ ἔσωθεν ἔξω χαλᾷν , ἢ ἔξωθεν ἔσω παραδέχεσθαι , διοιγόμενος δὲ καὶ τεινόμενος ἐν ταῖς συνουσίαις εἰς τοσοῦτον , ὡς δι’ εὐρείας ὁδοῦ φερόμενον τὸ σπέρμα ῥᾳδίως ἐφικνεῖσθαι τοῦ κύτους τῶν ὑστερῶν , ἐν δὲ δὴ τοῖς τόκοις ἐπὶ πλεῖστον διϊστάμενος , ὡς ὅλον ταύτῃ διέρχεσθαι τὸ ἔμβρυον . εὐλόγως τε οὖν νευρώδης ἅμα καὶ σκληρὸς ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγένετο · νευρώδης μὲν , ἵνα ἐπὶ πλεῖστον ἐν μέρει ﻿ διαστέλλοιτό τε καὶ συστέλλοιτο , σκληρὸς δὲ , ὅπως μήτ’ ἐν ταῖς τοιαύταις τι πάσχοι μεταβολαῖς , ἐξευθύνοιτό τε κατὰ τὴν τοῦ σπέρματος ὑποδοχήν . εἰ γὰρ δὴ διὰ μαλακότητα καταπίπτων ἐφ’ ἑαυτὸν ἕλικάς τινας ἐποιεῖτο καὶ καμπὰς , ἐκωλύετο ἂν ὑπὸ τῶνδε ταχέως ἐξικνεῖσθαι πρὸς τοὺς κόλπους τῶν ὑστερῶν τὸ σπέρμα , κᾀν τούτῳ διεκρίνετ’ ἂν ἀπ’ ἀλλήλων ἥ θ’ ὑγρότης καὶ τὸ πνεῦμα , καίτοι δεόμενα συνεῖναι , τὸ μὲν ὡς ἀρχὴ κινητικὴ , τὸ δ’ ὡς ἐπιτήδειος ὕλη πρὸς ἐμβρύων ζώων γένεσιν . οὐ γὰρ δὴ τό γ’ αἷμα τὸ καταμήνιον ἡ πρώτη καὶ οἰκεία πρὸς τὴν τοῦ ζώου γένεσιν ὕλη , καθάπερ ἐπιδέδεικται δι’ ἑτέρων . ἀλλ’ ὅταν ὑπὸ τοῦ συμφύτου πνεύματος ἡ τοῦ σπέρματος ὑγρότης φερομένη τοῖς τῶν ὑστερῶν ἐμπέσῃ χιτῶσιν , ὡς ἂν αὐτή τε γλίσχρος ὑπάρχουσα καὶ τραχέσιν ὁμιλοῦσα σώμασι δίκην ἀλοιφῆς κολλᾶται . κᾀντεῦθεν ἤδη μιᾷ ῥοπῇ καιροῦ πολλὰ γίνεται θαυμαστὰ τῆς φύσεως ἔργα περὶ τὴν ἀρχὴν τῆς τοῦ ζώου γενέσεως . αὐτὰς μὲν συσταλῆναι τὰς μήτρας ὅτι τάχιστα περὶ τὸ σπέρμα συμβαίνει , μῦσαι δὲ σύμπαντά τε τὸν αὐχένα καὶ μάλιστα τὸ ἐντὸς στόμιον αὐτοῦ , τὴν δ’ ὑπαλείφουσαν ὑγρότητα τὰς τραχύτητας τῶν ὑστερῶν , ὑπὸ τὴν ἐντὸς ἅπασαν ἐπιφάνειαν αὐτῶν ταθεῖσαν , ὑμένα λεπτὸν γενέσθαι , ἐν τούτῳ δ’ ἤδη πανταχόθεν ἀκριβῶς φρουρούμενον τὸ πνεῦμα μήτε διϊπτάμενον οἴχεσθαι καὶ τῶν κινήσεων ἀπάρξασθαι τῶν φυσικῶν , ἕλκον μὲν εἰς τὰς μήτρας διὰ τῶν καθηκουσῶν ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν ἰκμάδα λεπτὴν , ἐξομοιοῦν δὲ ταύτην ταῖς ὑγρότησιν , αἷς ἐνδέδεται , καὶ πάχος ἤδη τι καὶ πλῆθος αὐταῖς παρασκευάζον . εἰ δέ γε μὴ διὰ ταχέων ἐνέπιπτε τοῖς κόλποις τῶν ὑστερῶν , ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξύ τις ἐγένετο διατριβὴ , κενὸν ἔφθανεν ἂν , ἅτε μικρομερὲς ὑπάρχον καὶ κοῦφον , ἐκπίπτειν τε τῆς ὑγρότητος , ἀπόλλυσθαί τε διαπνεόμενον . ὅπως δὲ μηδέν τι τοιοῦτον γίγνοιτο , τὸν αὐχένα τῶν μητρῶν ἡ φύσις ἐδημιούργησε μετρίως σκληρὸν , ὡς ἐν τῇ τοῦ σπέρματος εἴσω φορᾷ τεινόμενόν τε ἅμα καὶ διαστελλόμενον ἐξευθύνεσθαι καὶ ἀνευρύνεσθαι τοσοῦτον , ὅσον ἐπιτήδειον ἔμελλεν ἔσεσθαι πρός τε τὴν ἀκώλυτον ὁδὸν τοῦ σπέρματος καὶ τὴν ἐπὶ τῷδε σύμπτωσιν τοῦ στόματος . εἰ δέ γ’ ἀμετρότερον ἦν σκληρὸς , εὐθύνετο μὲν ἂν ῥᾳδίως , οὐκ ἂν δὲ εὐκόλως τε καὶ ταχέως συνέπιπτεν , ὥσπερ , εἰ καὶ μαλακώτερος , ἤ ἐστιν , ὑπῆρχεν , ἑτοιμότερον μὲν ἂν εἰς ἑαυτὸν ὅλος ἠδύνατο συνιζάνειν , εὐθύνεσθαι δὲ καὶ διατείνεσθαι καὶ διευρύνεσθαι χαλεπὸν ἦν αὐτῷ . πρὸς οὖν ἀμφοτέρας τὰς χρείας ἐναντίας οὔσας ἐξ ἐναντίων ποιοτήτων αὐτὸν ἐκεράσατο δικαίῳ μέτρῳ , σκληρότητος μὲν νείμασα τοσοῦτον , ὅσον εὐρύτητά τε ἅμα καὶ εὐθύτητα παρέξειν αὐτῷ σύμμετρον ἔμελλεν ἔσεσθαι ἐν ταῖς τοῦ σπέρματος ὑποδοχαῖς , μαλακότητα δ’ αὐτῇ κεράσασα τοσαύτην , ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἑτοίμως δύνασθαι διαστέλλεσθαί τε καὶ συστέλλεσθαι . μὴ τοίνυν ἔτι θαύμαζε , ἤ ἐν ταῖς τῶν ζώων διαιρέσεσι θεώμενος , ἢ παρ’ Ἡροφίλῳ γεγραμμένον ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀνατομικῶν εὑρίσκων , ὡς ὁ τῶν ὑστερῶν αὐχὴν διέστραπταί τε καὶ σκολιός ἐστι κατὰ τὸν λοιπὸν ἅπαντα χρόνον , ἐν ᾧ μήτ’ εἴσω φέρεται τὸ σπέρμα , μήτ’ ἔξω τὸ ἔμβρυον · ἕπεται γὰρ τοῦτο τῇ προειρημένῃ κατασκευῇ , συμμέτρως ἐχούσῃ μαλακότητός τε καὶ σκληρότητος . εἰ μὲν γὰρ ἀμέτρως σκληρὸς ἦν ὁ τῶν μητρῶν αὐχὴν , οὐκ ἂν ἐν τῷ συστέλλεσθαι διεστρέφετο · νῦν δ’ , ἐπειδὴ βέλτιον ἦν αὐτὸν εἰς ἱκανὸν ἦχθαι μαλακότητος , ὅταν ἀφεθεὶς τῆς τάσεως εἰς αὐτὸν συνίζηται , ῥυτίδας τινὰς ἐξ ἀνάγκης καὶ καμπὰς καὶ διαστροφὰς ἐπικτᾶται , καὶ τοῦτ’ εἰς τὸ μὴ καταψύχεσθαι τὰ κατὰ τὰς μήτρας μεγάλως συντελεῖ . καὶ διὰ τοῦτ’ ἔν τε ταῖς ἐφ’ ἑκάστῳ μηνὶ καθάρσεσι καὶ τοῖς τόκοις αἱ γυναῖκες μάλιστα ψύχονται , τηνικαῦτα γὰρ εὐθύς τε γίνεται καὶ ἀναπεπταμένος ὁ στόμαχος τῶν ὑστερῶν . εἴπερ οὖν διὰ παντὸς ὁμοίως εἶχε , διὰ παντὸς ἂν ὁμοίως κατεψύχοντο .
Lemmas: πρῶτος μέν δή οὗτος αὐτός ὁ σόφισμα θαυμάζω ἄξιος , ἐφεξῆς δέ ὁ ὄργανον ὁ κατασκευή κατά ὁ ὁ σῶμα ἰδέα ἕκαστος ζῷον δίδωμι . καί σύ περί μέν ὁ ἄλλος εἰμί ποτέ καί παρά ἐγώ ἀκούω , ὁ λείπω ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης λέγω προστίθημι . ἄνθρωπος δέ ( οὗτος γάρ ὁ λόγος ἐκ ἀρχή ἐνίστημι ὁ κατασκευή ἐξηγέομαι ) πρῶτος μέν ὁ ὁ αἰδοῖον φύσις πρόδηλος καί πᾶς γνώριμος , εἰς ὅσος ὁ χρεία στοχάζομαι , καί θέσις ἐπιτήδειος λαμβάνω , καί μέγεθος , καί σχῆμα , καί ὁ ὅλος διάπλασις . ἑξῆς δέ καί ὁ ἐν βάθος κατακρύπτω ὄργανον , ὅς διά ὁ ἀνατομή φωράω , μανθάνω ἕκαστος ὁ χρεία , οἶδα ὅτι θαυμάζω ὁ δημιουργός αὐτός τέχνη . ἐν μέν γάρ ὁ θῆλυς γένος ὁ ὑστέρα ὑποτίθημι ὁ γαστήρ , χώρα οὗτος ἀγαθός ἐξευρίσκω πρός τε ὁ ἀφροδίσιος ὁμιλία καί πρός ὁ ὁ σπέρμα ὑποδοχή , καί πρός ἔτι ὁ τε ὁ κύημα αὔξησις καί ὁ ὁ τελειόω ἀποκύησις . οὐδέ γάρ ἄν εὑρίσκω ἐπιτήδειος δείος ἕτερος χωρίον ἐν ἅπας ὁ ζῷον ὁ σῶμα πρός οὐδείς ὁ λέγω , ἀλλά εἰς τε ὁ συνουσία ἀγαθός οὗτος , πρόσω ὁ κατά ὁ πρόσωπον ὄργανον ἀποικίζω , καί πρός ὁ ὁ κύημα αὔξησις ἔγκαιρος , ἐπί πολύς ἄλυπος διαστέλλω φύω , εἰς τε ὁ τόκος χρηστός , ὡς ἄν εἰς ὁ κάτω τε καί πρός ὁ σκέλος ὁ ἔξοδος ὁ κυέω ῥᾴδιος εἰμί . ὁ γάρ τοι ὁ ὑστέρα αὐχήν , ὅς ὁδός εἴσω μέν ὁ σπέρμα , ἔξωθεν δέ ὁ τελειόω ἔμβρυον παρασκευάζω ὁ φύσις , εἰς ὁ γυναικεῖος αἰδοῖον τελευτάω , μυκάομαι μέν , ἐπειδάν κύω ὁ ζῷον , οὕτως ἀκριβής , ὡς μηδέ ἐλαχύς ἤ ἔσωθεν ἔξω χαλάω , ἤ ἔξωθεν ἔσω παραδέχομαι , διοίγνυμι δέ καί τείνω ἐν ὁ συνουσία εἰς τοσοῦτος , ὡς διά εὐρύς ὁδός φέρω ὁ σπέρμα ῥᾴδιος ἐφικνέομαι ὁ κύτος ὁ ὑστέρα , ἐν δέ δή ὁ τόκος ἐπί πολύς διίστημι , ὡς ὅλος ταύτῃ διέρχομαι ὁ ἔμβρυον . εὔλογος τε οὖν νευρώδης ἅμα καί σκληρός ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι · νευρώδης μέν , ἵνα ἐπί πολύς ἐν μέρος ﻿ διαστέλλω τε καί συστέλλω , σκληρός δέ , ὅπως μήτε ἐν ὁ τοιοῦτος τις πάσχω μεταβολή , ἐξευθύνω τε κατά ὁ ὁ σπέρμα ὑποδοχή . εἰ γάρ δή διά μαλακότης καταπίπτω ἐπί ἑαυτοῦ ἕλιξ τις ποιέω καί καμπή , κωλύω ἄν ὑπό ὅδε ταχύς ἐξικνέομαι πρός ὁ κόλπος ὁ ὑστέρα ὁ σπέρμα , εἰͅν οὗτος διακρίνω ἄν ἀπό ἀλλήλων ὁ τε ὑγρότης καί ὁ πνεῦμα , καίτοι δέω σύνειμι , ὁ μέν ὡς ἀρχή κινητικός , ὁ δέ ὡς ἐπιτήδειος ὕλη πρός ἔμβρυον ζῷον γένεσις . οὐ γάρ δή ὁ γε αἷμα ὁ καταμήνιος ὁ πρῶτος καί οἰκεῖος πρός ὁ ὁ ζῷον γένεσις ὕλη , καθά ἐπιδείκνυμι διά ἕτερος . ἀλλά ὅταν ὑπό ὁ σύμφυτος πνεῦμα ὁ ὁ σπέρμα ὑγρότης φέρω ὁ ὁ ὑστέρα ἐμπίπτω χιτών , ὡς ἄν αὐτός τε γλίσχρος ὑπάρχω καί τραχύς ὁμιλέω σῶμα δίκη ἀλοιφή κολλάω . ἐͅντεῦθα ἤδη εἷς ῥοπή καιρός πολύς γίγνομαι θαυμαστός ὁ φύσις ἔργον περί ὁ ἀρχή ὁ ὁ ζῷον γένεσις . αὐτός μέν συστέλλω ὁ μήτρα ὅτι ταχύς περί ὁ σπέρμα συμβαίνω , μύω δέ σύμπας τε ὁ αὐχήν καί μάλα ὁ ἐντός στόμιον αὐτός , ὁ δέ ὑπαλείφω ὑγρότης ὁ τραχύτης ὁ ὑστέρα , ὑπό ὁ ἐντός ἅπας ἐπιφάνεια αὐτός τείνω , ὑμήν λεπτός γίγνομαι , ἐν οὗτος δέ ἤδη πανταχόθεν ἀκριβής φρουρέω ὁ πνεῦμα μήτε διαπέταμαι οἴχομαι καί ὁ κίνησις ἀπάρχομαι ὁ φυσικός , ἕλκω μέν εἰς ὁ μήτρα διά ὁ καθήκω ἀρτηρία τε καί φλέψ ἰκμάς λεπτός , ἐξομοιόω δέ οὗτος ὁ ὑγρότης , ὅς ἐνδέω , καί πάχος ἤδη τις καί πλῆθος αὐτός παρασκευάζω . εἰ δέ γε μή διά ταχύς ἐμπίπτω ὁ κόλπος ὁ ὑστέρα , ἀλλά ἐν ὁ μεταξύ τις γίγνομαι διατριβή , κενός φθάνω ἄν , ἅτε μικρομερής ὑπάρχω καί κοῦφος , ἐκπίπτω τε ὁ ὑγρότης , ἀπόλλυμι τε διαπονέω . ὅπως δέ μηδείς τις τοιοῦτος γίγνομαι , ὁ αὐχήν ὁ μήτρα ὁ φύσις δημιουργέω μέτριος σκληρός , ὡς ἐν ὁ ὁ σπέρμα εἴσω φορά τείνω τε ἅμα καί διαστέλλω ἐξευθύνω καί ἀνευρύνω τοσοῦτος , ὅσος ἐπιτήδειος μέλλω εἰμί πρός τε ὁ ἀκώλυτος ὁδός ὁ σπέρμα καί ὁ ἐπί ὅδε σύμπτωσις ὁ στόμα . εἰ δέ γε ἄμετρος εἰμί σκληρός , εὐθύνω μέν ἄν ῥᾴδιος , οὐ ἄν δέ εὔκολος τε καί ταχύς συμπίπτω , ὥσπερ , εἰ καί μαλακός , ἤ εἰμί , ὑπάρχω , ἑτοῖμος μέν ἄν εἰς ἑαυτοῦ ὅλος δύναμαι συνιζάνω , εὐθύνω δέ καί διατείνω καί διευρύνω χαλεπός εἰμί αὐτός . πρός οὖν ἀμφότερος ὁ χρεία ἐναντίος εἰμί ἐκ ἐναντίος ποιότης αὐτός κεράννυμι δίκαιος μέτρον , σκληρότης μέν νέμω τοσοῦτος , ὅσος εὐρύτης τε ἅμα καί εὐθύτης παρέχω αὐτός σύμμετρος μέλλω εἰμί ἐν ὁ ὁ σπέρμα ὑποδοχή , μαλακότης δέ αὐτός κεράννυμι τοσοῦτος , ὡς ἐπί πολύς ἑτοῖμος δύναμαι διαστέλλω τε καί συστέλλω . μή τοίνυν ἔτι θαυμάζω , ἤ ἐν ὁ ὁ ζῷον διαίρεσις θεάομαι , ἤ παρά Ἡρόφιλος γράφω ἤ ἄλλος τις ὁ ἀνατομικός εὑρίσκω , ὡς ὁ ὁ ὑστέρα αὐχήν διαστρέφω τε καί σκολιός εἰμί κατά ὁ λοιπός ἅπας χρόνος , ἐν ὅς μήτε εἴσω φέρω ὁ σπέρμα , μήτε ἔξω ὁ ἔμβρυον · ἕπομαι γάρ οὗτος ὁ προλέγω κατασκευή , σύμμετρος ἔχω μαλακότης τε καί σκληρότης . εἰ μέν γάρ ἄμετρος σκληρός εἰμί ὁ ὁ μήτρα αὐχήν , οὐ ἄν ἐν ὁ συστέλλω διαστρέφω · νῦν δέ , ἐπειδή ἀγαθός εἰμί αὐτός εἰς ἱκανός ἄγω μαλακότης , ὅταν ἀφίημι ὁ τάσις εἰς αὐτός συνίζω , ῥυτίς τις ἐκ ἀνάγκη καί καμπή καί διαστροφή ἐπικτάομαι , καί οὗτος εἰς ὁ μή καταψύχω ὁ κατά ὁ μήτρα μέγας συντελέω . καί διά οὗτος ἐν τε ὁ ἐπί ἕκαστος μείς κάθαρσις καί ὁ τόκος ὁ γυνή μάλα ψύχω , τηνικαῦτα γάρ εὐθύς τε γίγνομαι καί ἀναπετάννυμι ὁ στόμαχος ὁ ὑστέρα . εἴπερ οὖν διά πᾶς ὅμοιος ἔχω , διά πᾶς ἄν ὅμοιος καταψύχω .