galenus.de-usu-partium 10.1
Τοὺς δ’ ὀφθαλμοὺς , ὅτι μὲν ἐφ’ ὑψηλοῦ τε κεῖσθαι καὶ φρουρεῖσθαι πανταχόθεν ἄμεινον ἦν , ἔμπροσθεν εἴρηται · ὅτι δὲ κᾀν τῷ πρόσω τετάχθαι τοῦ σώματος , ἐφ’ ᾧ καὶ ἡ κίνησις , οὐδὲ τοῦτ’ ἄδηλον , ὥσπερ οὖν καὶ ὅτι δύο βέλτιον ἤπερ ἕνα . περὶ γάρ τοι τοῦ χρῆναι διφυῆ καὶ συμφυῆ γίνεσθαι τὰ τῶν αἰσθήσεων ὄργανα , τὸ μέν πού τι καὶ πρόσθεν εἴρηται , τὸ δὲ κᾀν τοῖς ἑξῆς εἰρήσεται . καὶ μὴν εἴπερ ταῦτα πάντα μέλλοι φυλάττεσθαι , τὸ ἐφ’ ὑψηλοῦ , τὸ ἀσφαλὲς , τὸ πρόσθεν , τὸ διττοὺς , κάλλιον οὐκ ἂν ἑτέρωθι τάξαις αὐτούς . εἰ δ’ ἐγκαλεῖς , ὅτι μὴ κᾀκ τῶν ὄπισθεν ὀφθαλμοὶ γεγόνασιν , ἐπιλέλησαι τῶν προαποδεδειγμένων , ὡς ἅπασί γε τοῖς τῶν αἰσθήσεων ὀργάνοις ἔδει νεύρων μαλακῶν , καὶ ὡς οὐχ οἷόν τ’ ἦν ἐκφῦναι τῆς ἐπεγκρανίδος τὰ τοιαῦτα . καὶ μέν γε καὶ ὡς εἰς ἑκάτερον αὐτῶν ἐκφύσεις ἐγκεφάλου καθήκουσι , πιλούμεναι μὲν κατὰ τὴν διὰ τῶν ὀστῶν ὁδὸν ἕνεκα δυσπαθείας , ἐπειδὰν δ’ εἰς αὐτοὺς ἀφίκωνται τοὺς ὀφθαλμοὺς , αὖθις λυόμεναί τε καὶ πλατυνόμεναι , καὶ περιλαμβάνουσαι μὲν ἐν κύκλῳ χιτῶνος δίκην τὸ ὑαλοειδὲς ὑγρὸν , ἐμφυόμεναι δὲ εἰς τὸ κρυσταλλοειδές . καὶ γὰρ καὶ ταῦτ’ εἴρηται πρόσθεν , καὶ ὡς αὐτὸ τὸ κρυσταλλοειδὲς ὑγρὸν τὸ πρῶτόν ἐστιν ὄργανον τῆς ὄψεως . τεκμηριοῖ δ’ ἐναργῶς τὰ καλούμενα πρὸς τῶν ἰατρῶν ὑποχύματα , μέσα μὲν ἱστάμενα τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ καὶ τοῦ κερατοειδοῦς χιτῶνος , ἐμποδίζοντα δὲ τὰς ὄψεις , ἄχρι περ ἂν τύχῃ παρακεντηθέντα . λευκῷ δὲ καὶ λαμπρῷ καὶ στίλβοντι καὶ καθαρῷ γενομένῳ τῷ κρυσταλλοειδεῖ , μόνος γὰρ οὕτως ὑπὸ χρωμάτων ἔμελλεν ἀλλοιώσεσθαι , τρέφεσθαι μὲν ἐξ αὐτοῦ ἄντικρυς τοῦ αἵματος ἀδύνατον ἦν , οὕτω πολὺ διεστῶτος ταῖς ποιότησιν , οἰκειοτέρας δέ τινος αὐτῷ τροφῆς ἔδει . καὶ τοίνυν καὶ γέγονε καὶ παρεσκεύασται πρὸς τῆς φύσεως ἐπιτήδειος αὐτῷ τροφὴ , τὸ ὑαλοειδὲς ὑγρὸν , καὶ ὅσῳ παχύτερον καὶ λευκότερον αἵματός ἐστι , τοσοῦτον τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ ἀπολειπόμενον ὑγρότητί τε καὶ φανότητι . τὸ μὲν γὰρ ἀκριβῶς ἐστι λευκὸν καὶ σκληρὸν συμμέτρως , τὸ δ’ ὑαλοειδὲς ὑγρὸν μὲν , ὥσπερ τις ὕαλος ὑπὸ θερμοῦ κεχυμένη , λευκὸν δ’ εἰς τοσοῦτον , εἰς ὅσον ἂν ἐπινοήσῃς , ὀλίγου μέλανος λευκῷ πολλῷ κραθέντος , διόλου νενοθεῦσθαι τὴν ἀκρίβειαν τῆς λευκότητος . οὐκ ἔστι δ’ ἐν οὐδετέρῳ τῶν λευκῶν τούτων φλὲψ οὐδεμία . δῆλον οὖν ὡς κατὰ διάδοσιν τρέφεται , τὸ μὲν κρυσταλλοειδὲς ἐκ τοῦ ὑαλοειδοῦς , τὸ δ’ ὑαλοειδὲς ἐκ τοῦ περιέχοντος αὐτὸ σώματος , ὅ πλατυνθείσης τῆς ἄνωθεν κατιούσης ἀπ’ ἐγκεφάλου μοίρας ἐγένετο .
Lemmas: ὁ δέ ὀφθαλμός , ὅτι μέν ἐπί ὑψηλός τε κεῖμαι καί φρουρέω πανταχόθεν ἀγαθός εἰμί , ἔμπροσθεν λέγω · ὅτι δέ εἰͅν ὁ πρόσω τάσσω ὁ σῶμα , ἐπί ὅς καί ὁ κίνησις , οὐδέ οὗτος ἄδηλος , ὥσπερ οὖν καί ὅτι δύο ἀγαθός ἤ εἷς . περί γάρ τοι ὁ χρή διφυής καί συμφυής γίγνομαι ὁ ὁ αἴσθησις ὄργανον , ὁ μέν που τις καί πρόσθεν λέγω , ὁ δέ εἰͅν ὁ ἑξῆς λέγω . καί μήν εἴπερ οὗτος πᾶς μέλλω φυλάσσω , ὁ ἐπί ὑψηλός , ὁ ἀσφαλής , ὁ πρόσθεν , ὁ δισσός , καλός οὐ ἄν ἑτέρωθι τάσσω αὐτός . εἰ δέ ἐγκαλέω , ὅτι μή ᾀ ὁ ὄπισθεν ὀφθαλμός γίγνομαι , ἐπιλανθάνω ὁ προαποδείκνυμι , ὡς ἅπας γε ὁ ὁ αἴσθησις ὄργανον δέω νεῦρον μαλακός , καί ὡς οὐ οἷος τε εἰμί ἐκφύω ὁ ἐπεγκρανίς ὁ τοιοῦτος . καί μέν γε καί ὡς εἰς ἑκάτερος αὐτός ἔκφυσις ἐγκέφαλος καθήκω , πιλέω μέν κατά ὁ διά ὁ ὀστέον ὁδός ἕνεκα δυσπάθεια , ἐπειδάν δέ εἰς αὐτός ἀφικνέομαι ὁ ὀφθαλμός , αὖθις λύω τε καί πλατύνω , καί περιλαμβάνω μέν ἐν κύκλος χιτών δίκη ὁ ὑαλοειδής ὑγρός , ἐμφύω δέ εἰς ὁ κρυσταλλοειδής . καί γάρ καί οὗτος λέγω πρόσθεν , καί ὡς αὐτός ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός ὁ πρῶτος εἰμί ὄργανον ὁ ὄψις . τεκμηριόω δέ ἐναργής ὁ καλέω πρός ὁ ἰατρός ὑπόχυμα , μέσος μέν ἵστημι ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός καί ὁ κερατοειδής χιτών , ἐμποδίζω δέ ὁ ὄψις , ἄχρι περ ἄν τυγχάνω παρακεντέω . λευκός δέ καί λαμπρός καί στίλβω καί καθαρός γίγνομαι ὁ κρυσταλλοειδής , μόνος γάρ οὕτως ὑπό χρῶμα μέλλω ἀλλοιόω , τρέφω μέν ἐκ αὐτός ἄντικρυς ὁ αἷμα ἀδύνατος εἰμί , οὕτως πολύς διίστημι ὁ ποιότης , οἰκεῖος δέ τις αὐτός τροφή δέω . καί τοίνυν καί γίγνομαι καί παρασκευάζω πρός ὁ φύσις ἐπιτήδειος αὐτός τροφή , ὁ ὑαλοειδής ὑγρός , καί ὅσος παχύς καί λευκός αἷμα εἰμί , τοσοῦτος ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός ἀπολείπω ὑγρότης τε καί φανότης . ὁ μέν γάρ ἀκριβής εἰμί λευκός καί σκληρός σύμμετρος , ὁ δέ ὑαλοειδής ὑγρός μέν , ὥσπερ τις ὕαλος ὑπό θερμός χέω , λευκός δέ εἰς τοσοῦτος , εἰς ὅσος ἄν ἐπινοέω , ὀλίγος μέλας λευκός πολύς κεράννυμι , διόλου νοθεύω ὁ ἀκρίβεια ὁ λευκότης . οὐ εἰμί δέ ἐν οὐδέτερος ὁ λευκός οὗτος φλέψ οὐδείς . δῆλος οὖν ὡς κατά διάδοσις τρέφω , ὁ μέν κρυσταλλοειδής ἐκ ὁ ὑαλοειδής , ὁ δέ ὑαλοειδής ἐκ ὁ περιέχω αὐτός σῶμα , ὅς πλατύνω ὁ ἄνωθεν κατέρχομαι ἀπό ἐγκέφαλος μοῖρα γίγνομαι .