galenus.de-usu-partium 1.12
Τὸ δὲ τῶν ὀστῶν γένος ἐν τοῖς δακτύλοις , ὅτι καὶ αὐτὸ τοῦτο τοῦ βελτίονος ἕνεκα γέγονεν , ἐκ τῶνδ’ ἂν μάθοις . κινεῖσθαι μὲν δή που πολυειδῶς ὑπῆρχεν ἂν αὐτοῖς καὶ χωρὶς τῶν ὀστῶν , ὥσπερ καὶ τοῖς πολύποσι · τὸ δ’ ἑδραῖον ἐν τοῖς ἔργοις οὐκ ἄν ποτε ἔσχομεν ἀποροῦντες ἀντιβατικοῦ τε καὶ σκληροῦ μορίου . τοιοῦτον δέ ἐστι ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασι τὸ γένος τῶν ὀστῶν , καὶ διὰ τοῦτο ἔν τε τοῖς δακτύλοις καὶ καθ’ ὅλας τὰς χεῖράς τε καὶ τὰ σκέλη καὶ πολλαχόθεν τοῦ σώματος ἐγένετο . τί μὲν οὖν καθ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων ὀργάνων ἡ παρὰ τῶν ὀστῶν ἕδρα συντελεῖ , τάχ’ ἂν ὁ λόγος προϊὼν ἐπιδείξειεν . ὅτι δ’ εἰς πολλὰ τῶν ἔργων χρῆσθαι τοῖς δακτύλοις ἐστὶν , ἤδη πάρεστι σκοπεῖν , ἐννοήσαντας , ὅτι οὐδὲν ἂν τῶν τρεμόντων βέλτιον ἐνηργοῦμεν ἢν , γράφοντες , ἢ τέμνοντες , ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο διαπραττόμενοι , χωρὶς ὀστῶν . ὃ γὰρ ἐκείνοις διὰ τὸ πάθος , τοῦτ’ ἂν ἀεὶ πᾶσιν ἡμῖν ὑπῆρχε φύσει , λυγιζομένων τε καὶ οἷον κλονουμένων τῶν δακτύλων ὑπὸ μαλακότητος . ἀλλ’ ἡ τῶν ὀστῶν φύσις εἰς τοῦτ’ ἐπίκουρος ὑπὸ τοῦ δημιουργήσαντος ἐδόθη , στηρίζουσα καθ’ ἕκαστον τῶν σχημάτων τοὺς δακτύλους . καὶ γὰρ δὴ καὶ αὐτὸ τοῦτο , τὸ πολυειδῶς σχηματίζεσθαι , χρησιμώτατον ὑπάρχον , ἐκ πλειόνων ὀστῶν ἑκάστου συντεθέντος ἐγένετο , μὴ γενόμενον ἂν , εἴπερ ἐξ ἑνὸς ἐδημιουργήθησαν μόνου · μόνα γὰρ ἂν οὕτως ἐκεῖνα τῶν ἔργων ἐπράττετο καλῶς , ὅσα τῶν δακτύλων ἐκτεταμένων δεῖται . θαυμάσαι δὲ χρὴ κᾀνταῦθα τὴν τέχνην τῆς φύσεως , εἰς ἁπάσας τὰς ἐνεργείας ἐπιτηδείους κατασκευασαμένην τοὺς δακτύλους . ἄνευ μὲν γὰρ ὀστῶν γενόμενοι , μόνα τῶν ἔργων ἔπραττον ἂν ἐκεῖνα καλῶς , ἐν οἷς κυκλοτερῶς ἐχρῄζομεν ἑλίττειν αὐτοὺς περὶ τὸ ληπτόν · ἓν δ’ εἴπερ ὀστοῦν ἔσχον , ἐν οἷς ἐκτεταμένων ἐχρῄζομεν , ἐν τούτοις μόνοις ὀρθῶς ἂν ὑπηρέτουν . ἐπεὶ δ’ οὔτε χωρὶς ὀστῶν , οὔτ’ ἐξ ἑνὸς ἐδημιουργήθησαν μόνου , ἀλλ’ ἐκ τριῶν ἕκαστος ἐγένετο κατ’ ἄρθρον ἀλλήλοις συναπτόντων , διὰ τοῦτ’ εἰς ἅπασαν ἐνέργειαν ἑτοίμως σχηματίζονται . καμφθέντων μὲν γὰρ ἁπάντων τῶν ἄρθρων , οὕτως ἐνεργοῦμεν αὐτοῖς , ὡς εἰ καὶ χωρὶς ὀστῶν ἐγεγόνεισαν , ἐκταθέντων δ’ ἁπάντων , ὡς εἰ καὶ ἐξ ἑνὸς ὀστοῦ μόνου . πολλαχῆ δ’ οὔτε πάντων · ἐκτεταμένων , οὔτε πάντων κεκαμμένων δεόμενοι , ποτὲ μὲν τὸ πρῶτον μόνον , ἢ τὸ δεύτερον , ἢ τὸ τρίτον ἄρθρον , ποτὲ δὲ ἤτοι τὸ πρῶτον ἅμα καὶ τὸ δεύτερον , ἢ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον , ἢ τὸ πρῶτον καὶ τὸ τρίτον ἐκτείνοντες ἢ κάμπτοντες ἓξ οὕτω διαφορὰς σχημάτων ἐργαζόμεθα . καθ’ ἑκάστην δ’ αὐτῶν τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον εἰς ὅσον πλῆθος ἐκτέταται , λέξαι μὲν ἀδύνατον , ἐννοῆσαι δὲ ῥᾴδιον . ἡ μὲν γὰρ τελεία κάμψις , ὥσπερ οὗν καὶ ἡ ἔκτασις , ἄτμητος εἰς τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον · αἱ δ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτων κινήσεις τῶν ἄρθρων ἀμήχανον ὅσον ἀριθμὸν ἐργάζονται , ποτὲ μὲν μᾶλλον , ποτὲ δὲ ἧττον καμπτομένων τε καὶ αὖθις ἐκτεινομένων αὐτῶν . οὔκουν ἓξ μόναι διαφοραὶ σχημάτων προγίνονται τοῖς δακτύλοις οὕτω κατασκευασθεῖσιν , ἀλλ’ ἓξ μὲν καθόλου , κατὰ μέρος δ’ ἄπειροι , τῶν ἄλλων δυοῖν κατασκευῶν , τῆς μὲν χωρὶς ὀστῶν τὸ κυκλοτερὲς μόνον σχῆμα αὐτοῖς διδόναι δυναμένης , τῆς δ’ ἐξ ἑνὸς ὀστοῦ τὸ εὐθύ . νυνὶ δ’ οὔτε τούτων ἀπελείφθησαν , καὶ πρὸς αὐτοῖς ἓξ μὲν καθόλου , πολυειδῆ δ’ ἐν μέρει σχήματα προσεκτήσαντο . τὸ μὲν οὖν ἀκριβῶς εὐθὺ δυνατὸν ἦν ὑπάρχειν αὐτοῖς ἐκ μόνων ὀστῶν κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν συντεθεῖσι , τὸ δ’ ἀκριβῶς κυκλοτερὲς οὐκέτι .
Lemmas: ὁ δέ ὁ ὀστέον γένος ἐν ὁ δάκτυλος , ὅτι καί αὐτός οὗτος ὁ ἀγαθός ἕνεκα γίγνομαι , ἐκ ὅδε ἄν μανθάνω . κινέω μέν δή που πολυειδής ὑπάρχω ἄν αὐτός καί χωρίς ὁ ὀστέον , ὥσπερ καί ὁ πολύπους · ὁ δέ ἑδραῖος ἐν ὁ ἔργον οὐ ἄν ποτέ ἔχω ἀπορέω ἀντιβατικός τε καί σκληρός μόριον . τοιοῦτος δέ εἰμί ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα ὁ γένος ὁ ὀστέον , καί διά οὗτος ἐν τε ὁ δάκτυλος καί κατά ὅλος ὁ χείρ τε καί ὁ σκέλος καί πολλαχόθεν ὁ σῶμα γίγνομαι . τίς μέν οὖν κατά ἕκαστος ὁ ἄλλος ὄργανον ὁ παρά ὁ ὀστέον ἕδρα συντελέω , τάχα ἄν ὁ λόγος προέρχομαι ἐπιδείκνυμι . ὅτι δέ εἰς πολύς ὁ ἔργον χράω ὁ δάκτυλος εἰμί , ἤδη πάρειμι σκοπέω , ἐννοέω , ὅτι οὐδείς ἄν ὁ τρέμω ἀγαθός ἐνεργέω ἐάν , γράφω , ἤ τέμνω , ἤ τις τοιοῦτος ἄλλος διαπράσσω , χωρίς ὀστέον . ὅς γάρ ἐκεῖνος διά ὁ πάθος , οὗτος ἄν ἀεί πᾶς ἐγώ ὑπάρχω φύσις , λυγίζω τε καί οἷος κλονέω ὁ δάκτυλος ὑπό μαλακότης . ἀλλά ὁ ὁ ὀστέον φύσις εἰς οὗτος ἐπίκουρος ὑπό ὁ δημιουργέω δίδωμι , στηρίζω κατά ἕκαστος ὁ σχῆμα ὁ δάκτυλος . καί γάρ δή καί αὐτός οὗτος , ὁ πολυειδής σχηματίζω , χρήσιμος ὑπάρχω , ἐκ πολύς ὀστέον ἕκαστος συντίθημι γίγνομαι , μή γίγνομαι ἄν , εἴπερ ἐκ εἷς δημιουργέω μόνος · μόνος γάρ ἄν οὕτως ἐκεῖνος ὁ ἔργον πράσσω καλός , ὅσος ὁ δάκτυλος ἐκτείνω δέω . θαυμάζω δέ χρή ᾀνταῦθη ὁ τέχνη ὁ φύσις , εἰς ἅπας ὁ ἐνέργεια ἐπιτήδειος κατασκευάζω ὁ δάκτυλος . ἄνευ μέν γάρ ὀστέον γίγνομαι , μόνος ὁ ἔργον πράσσω ἄν ἐκεῖνος καλός , ἐν ὅς κυκλοτερής χρῄζω ἑλίσσω αὐτός περί ὁ ληπτός · εἷς δέ εἴπερ ὀστέον ἔχω , ἐν ὅς ἐκτείνω χρῄζω , ἐν οὗτος μόνος ὀρθός ἄν ὑπηρετέω . ἐπεί δέ οὔτε χωρίς ὀστέον , οὔτε ἐκ εἷς δημιουργέω μόνος , ἀλλά ἐκ τρεῖς ἕκαστος γίγνομαι κατά ἄρθρον ἀλλήλων συνάπτω , διά οὗτος εἰς ἅπας ἐνέργεια ἑτοῖμος σχηματίζω . κάμπτω μέν γάρ ἅπας ὁ ἄρθρον , οὕτως ἐνεργέω αὐτός , ὡς εἰ καί χωρίς ὀστέον γίγνομαι , ἐκτείνω δέ ἅπας , ὡς εἰ καί ἐκ εἷς ὀστέον μόνος . πολλαχῆ δέ οὔτε πᾶς · ἐκτείνω , οὔτε πᾶς κάπτω δέω , ποτέ μέν ὁ πρῶτος μόνος , ἤ ὁ δεύτερος , ἤ ὁ τρίτος ἄρθρον , ποτέ δέ ἤτοι ὁ πρῶτος ἅμα καί ὁ δεύτερος , ἤ ὁ δεύτερος καί ὁ τρίτος , ἤ ὁ πρῶτος καί ὁ τρίτος ἐκτείνω ἤ κάμπτω ἕξ οὕτως διαφορά σχῆμα ἐργάζομαι . κατά ἕκαστος δέ αὐτός ὁ μάλα τε καί ἥσσων εἰς ὅσος πλῆθος ἐκτείνω , λέγω μέν ἀδύνατος , ἐννοέω δέ ῥᾴδιος . ὁ μέν γάρ τέλειος κάμψις , ὥσπερ ἐν καί ὁ ἔκτασις , ἄτμητος εἰς ὁ μάλα τε καί ἥσσων · ὁ δέ ἐν ὁ μεταξύ οὗτος κίνησις ὁ ἄρθρον ἀμήχανος ὅσος ἀριθμός ἐργάζομαι , ποτέ μέν μάλα , ποτέ δέ ἥσσων κάμπτω τε καί αὖθις ἐκτείνω αὐτός . οὔκουν ἕξ μόνος διαφορά σχῆμα προγίγνομαι ὁ δάκτυλος οὕτως κατασκευάζω , ἀλλά ἕξ μέν καθόλου , κατά μέρος δέ ἄπειρος , ὁ ἄλλος δύο κατασκευή , ὁ μέν χωρίς ὀστέον ὁ κυκλοτερής μόνος σχῆμα αὐτός δίδωμι δύναμαι , ὁ δέ ἐκ εἷς ὀστέον ὁ εὐθύς . νυνί δέ οὔτε οὗτος ἀπολείπω , καί πρός αὐτός ἕξ μέν καθόλου , πολυειδής δέ ἐν μέρος σχῆμα προσκτάομαι . ὁ μέν οὖν ἀκριβής εὐθύς δυνατός εἰμί ὑπάρχω αὐτός ἐκ μόνος ὀστέον κατά εὐθύς γραμμή συντίθημι , ὁ δέ ἀκριβής κυκλοτερής οὐκέτι .