galenus.de-usu-partium 12.10
Ὅθεν οὐδ’ ἀξιώσειν οἶμαί τινα τῶν μεμνημένων , ὅσα κατὰ τὸν τράχηλον ἦν ἀναγκαῖα τεθῆναι ﻿ μόρια , μείζους χρῆναι γεγονέναι τοὺς πρώτους σπονδύλους , ἢ νῦν εἰσιν . αὐτοὶ γὰρ ἂν μόνοι κατειλήφεισαν ἅπαν τὸ ταύτῃ χωρίον , ὥστε οὔτε τῷ στομάχῳ τινὰ θέσιν , οὔτε τοῖς κατὰ τὸν λάρυγγα καὶ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν ἀπολείπεσθαι . καίτοι πάμπολλά γ’ ἐστὶ , καὶ πρόσθεν αὐτὰ σύμπαντα κατέλεξα , θέσιν ἕκαστον ἀναγκαιοτάτην ἔχον , ἀπαλλαχθῆναι μὴ δυναμένην . οὐ μόνον δὲ διὰ τοῦτ’ ἀδύνατον ἐργάσασθαι τοὺς πρώτους σπονδύλους μείζονας , ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα μεγάλα καὶ πολλά . καί σοι καθέκαστον αὐτῶν ἤδη δίειμι . δειχθέντων γὰρ ἐκείνων ἁπάντων , καὶ ὅλης τῆς κατὰ τὴν ῥάχιν ἐπιγνωσθείσης φύσεως τε καὶ χρείας , ὃ μόνον ἔθ’ ὑπόλοιπόν ἐστιν ἐξηγήσεως δεόμενον , ἐναργέστατον φανεῖται καὶ αὐτὸ θαυμαστῶς ὑπὸ τῆς φύσεως κατεσκευασμένον . ἔστι δὲ τοῦτο , τὸ τοὺς ῥαχίτας μῦς λοξὰς ἔχειν τὰς ἶνας , καίτοι γ’ εὐθὺς εὐθεῖς κατὰ τὸ μῆκος ἐκτεταμένους τῆς ῥάχεως , ὀλιγάκις τὸ τοιοῦτο τῆς φύσεως ἐργαζομένης ἕνεκά τινος ἐξαιρέτου χρείας . ὡς τὸ πολὺ γὰρ ἑκάστῳ τῶν μυῶν ἶνές εἰσι μήκισται , καὶ κατ’ ἐκείνους ἡ τῶν ἰνῶν ἐκτέταται θέσις . ἀρκτέον οὖν πάλιν ἐντεῦθεν τοῦ λόγου . τὴν ῥάχιν ἡ φύσις τοῖς ζώοις οἷον τρόπιν τινὰ τοῦ πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίαν σώματος ἐργασαμένη , ( διὰ ταύτης γὰρ ἡμεῖς μὲν ὀρθοὶ βαδίζειν δυνάμεθα , τῶν δ’ ἄλλων ζώων ἕκαστον , ἐν ᾧπερ ἦν ἄμεινον αὐτοῖς σχήματι , καθάπερ καὶ διὰ τοῦ τρίτου δέδεικται γράμματος , ) οὐκ εἰς τοῦτο μόνον ἐβουλήθη χρήσιμον ἔχειν , ἀλλ’ ὥσπερ ἔθος αὐτῇ φιλοτεχνεῖν δὴ καὶ συγχρῆσθαι κατασκευῇ μιᾷ μορίου πρὸς ἄλλας ἅμα χρείας , οὕτω κᾀνταῦθα πρῶτον μὲν ἐξέγλυψεν ἔσωθεν ἅπαντας τοὺς σπονδύλους , ἐπιτήδειόν τινα ταύτην ὁδὸν τῇ μελλούσῃ κατέρχεσθαι δι’ αὐτῆς ἐγκεφάλου μοίρᾳ παρασκευάζουσα , δεύτερον δ’ οὐχ ἓν ἅπασιν ἁπλοῦν ὀστοῦν ἀσύνθετον εἰργάσατο . καίτοι γ’ εἰς ἕδραν ἀσφαλῆ τοῦτ’ ἦν ἄμεινον , οὔτ’ ἐξαρθρῆσαί ποτ’ ἢ παραρθρῆσαι δυνησομένης αὐτῆς , οὔτ’ ἄλλο τι τοιοῦτον ὑπομεῖναι πάθημα χωρὶς τοῦ ποικίλως οὕτω διηρθρῶσθαι . καὶ εἴ γε πρὸς δυσπάθειαν μόνον ἀπέβλεψε , καὶ μὴ πρότερός τις ἦν αὐτῇ τιμιώτερος ἕτερος σκοπὸς ἐφ’ ἑκάστου τῶν κατασκευαζομένων ὀργάνων , οὐκ ἂν ἄλλως ἢ ἁπλῆν αὐτὴν ἐδημιουργήσατο , ἢ παντάπασιν ἀσύνθετον . οὐδὲ γὰρ , εἰ λίθινόν τις ἢ ξύλινον ἐργάσοιτο ζῶον , ἄλλως ἂν ἢ οὕτω δημιουργήσειεν · ἄμεινον γὰρ ἓν εἶναι δι’ ὅλης τῆς ῥάχεως διατεταμένον στήριγμα τοῦ πάμπολλα σμικρὰ καὶ κατ’ ἄρθρα διῃρημένα . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὰ κῶλα πολὺ βέλτιον , οἶμαι , τοιαῦτ’ εἶναι τοῖς ἐκ λίθου τινὸς ἢ ξύλου κατεσκευασμένοις ζώοις . καὶ ὅλον γε τὸ σῶμα τῶν τοιούτων ἀγαλμάτων ἐξ ἑνὸς ὑπάρχον λίθου πολὺ δυσπαθέστερόν ἐστιν , ἢ εἰ ἐκ πολλῶν συγκέοιτο . τῷ μέντοι χρήσεσθαι μέλλοντι ζώῳ τοῖς ἑαυτοῦ μέλεσι καὶ βαδίσεσθαι μὲν τοῖς ποσὶν , ἀντιλήψεσθαι δὲ ταῖς χερσὶν , ἐπινεύειν δὲ καὶ ἀνανεύειν κατὰ τὸν νῶτον , οὐκ ἦν ἄμεινον οὔτ’ ἐν ποσὶν ἢ χερσὶν ἓν ἔχειν ὀστοῦν , οὔτε καθ’ ὅλην τὴν ῥάχιν , ἀλλ’ ἐν τούτῳ δὴ τὸ πολλὰς καὶ ποικίλας κινήσεις κινούμενον ζῶον ἄμεινον κατεσκευάσθαι οὕτως , ἢ τοῦ δυσκινητότερον . καθ’ ὅ τι γὰρ ἂν αὐτὸ μόριον , ὃ ἡ κίνησις ἀπολείπῃ , κατὰ τοῦτο πάντως οὐδὲν ἀποδεῖν δόξει λιθίνου , καὶ οὕτως οὐδὲ τὸ ζῶον ἔθ’ ὑπάρχει . ὥστ’ , ἐπειδὴ κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν τοῦ ζώου τὸ κινεῖσθαι μάλιστά ἐστι , τοῦτο δ’ οὐχ οἷόν τε χωρὶς ἄρθρων γενέσθαι , διὰ τοῦτ’ ἄμεινον ἦν ἐκ πολλῶν αὐτὸ συντεθῆναι μορίων . ἀλλ’ ἐνταῦθα σκόπει τοῦ πλήθους ἤδη τὸν ὅρον . οὐ γὰρ , εἰ πολλῶν δεῖται τὸ σκέλος μορίων , εὐθὺς ἤδη καὶ χιλίων . ἀλλ’ ἔστι τις δεύτερος τῇ φύσει σκοπὸς , ἐφ’ ἑκάστου μορίου τὸν οἰκεῖον ἀριθμὸν ἐνδεικνύμενος . ἔστι δ’ οὗτος ἡ δυσπάθεια τοῦ σύμπαντος ὀργάνου . σὺ μὲν οὖν ἴσως ἑκάτερον τῶν σκοπῶν ἐν μέρει θεωρῶν , ὅταν μὲν ἐπὶ τὸ χρῆναι πάντα τοῦ ζώου κινεῖσθαι τὰ μόρια πολυειδῶς ἀποβλέψῃς τῷ λογισμῷ , μέμφῃ τῇ φύσει , τηλικοῦτον μὲν ὀστοῦν τοῦ μηροῦ ποιησαμένῃ , τηλικοῦτον δὲ τοῦ βραχίονος · ὅταν δ’ αὖ πάλιν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν μόνον ἀπίδῃς , ἓν εἶναι χρῆναι νομίζεις ὀστοῦν τῆς ῥάχεως , οὐχ , ὡς νῦν ἐστι , πλείονα ἢ εἴκοσιν . ἡ φύσις δ’ οὐ κατὰ μέρος , ἀλλὰ διὰ παντὸς ἄμφω σκοπεῖ , προτέραν μὲν ἀξιώματι τὴν ἐνέργειαν , δευτέραν δ’ ἐπ’ αὐτῇ τὴν ἀσφάλειαν , εἰς δὲ τὸ τῆς ὑγιείας διαρκὲς ἡγουμένην μὲν τὴν ἀσφάλειαν , ἑπομένην δὲ τὴν ἐνέργειαν . εἰ δὴ καὶ σὺ βουληθείης οὕτω σκοπεῖσθαι , δοκῶ μοι δείξειν καὶ νῦν ἐπὶ τῶν τῆς ῥάχεως σπονδύλων , ὡς ἐπί τε χειρῶν ἔδειξα πρότερον καὶ σκελῶν , ἀκριβεστέραν καὶ δικαιοτέραν μίξιν ἐνεργείας τε ἅμα καὶ δυσπαθείας μηδ’ ἐπινοηθῆναι δυναμένην .
Lemmas: ὅθεν οὐδέ ἀξιόω οἴομαι τις ὁ μιμνῄσκω , ὅσος κατά ὁ τράχηλος εἰμί ἀναγκαῖος τίθημι ﻿ μόριον , μέγας χρή γίγνομαι ὁ πρῶτος σφόνδυλος , ἤ νῦν εἰμί . αὐτός γάρ ἄν μόνος καταλαμβάνω ἅπας ὁ ταύτῃ χωρίον , ὥστε οὔτε ὁ στόμαχος τις θέσις , οὔτε ὁ κατά ὁ λάρυγξ καί ὁ τραχύς ἀρτηρία ἀπολείπω . καίτοι πάμπολυς γε εἰμί , καί πρόσθεν αὐτός σύμπας καταλέγω , θέσις ἕκαστος ἀναγκαῖος ἔχω , ἀπαλλάσσω μή δύναμαι . οὐ μόνος δέ διά οὗτος ἀδύνατος ἐργάζομαι ὁ πρῶτος σφόνδυλος μέγας , ἀλλά καί διά ἄλλος μέγας καί πολύς . καί σύ καθέκαστος αὐτός ἤδη διέρχομαι . δείκνυμι γάρ ἐκεῖνος ἅπας , καί ὅλος ὁ κατά ὁ ῥάχις ἐπιγιγνώσκω φύσις τε καί χρεία , ὅς μόνος ἔτι ὑπόλοιπος εἰμί ἐξήγησις δέω , ἐναργής φαίνω καί αὐτός θαυμαστός ὑπό ὁ φύσις κατασκευάζω . εἰμί δέ οὗτος , ὁ ὁ ῥαχίτης μῦς λοξός ἔχω ὁ ἴς , καίτοι γε εὐθύς εὐθύς κατά ὁ μῆκος ἐκτείνω ὁ ῥάχις , ὀλιγάκις ὁ τοιοῦτος ὁ φύσις ἐργάζομαι ἕνεκα τις ἐξαιρετός χρεία . ὡς ὁ πολύς γάρ ἕκαστος ὁ μῦς ἴς εἰμί μήκιστος , καί κατά ἐκεῖνος ὁ ὁ ἴνη ἐκτείνω θέσις . ἄρχω οὖν πάλιν ἐντεῦθεν ὁ λόγος . ὁ ῥάχις ὁ φύσις ὁ ζῷον οἷος τρόπις τις ὁ πρός ὁ ζάω ἀναγκαῖος σῶμα ἐργάζομαι , ( διά οὗτος γάρ ἐγώ μέν ὀρθός βαδίζω δύναμαι , ὁ δέ ἄλλος ζῷον ἕκαστος , ἐν ὅς εἰμί ἀγαθός αὐτός σχῆμα , καθά καί διά ὁ τρίτος δείκνυμι γράμμα , ) οὐ εἰς οὗτος μόνος βούλομαι χρήσιμος ἔχω , ἀλλά ὥσπερ ἔθος αὐτός φιλοτεχνέω δή καί συγχράομαι κατασκευή εἷς μόριον πρός ἄλλος ἅμα χρεία , οὕτως ᾀνταῦθη πρῶτος μέν ἐκγλύφω ἔσωθεν ἅπας ὁ σφόνδυλος , ἐπιτήδειος τις οὗτος ὁδός ὁ μέλλω κατέρχομαι διά αὐτός ἐγκέφαλος μοῖρα παρασκευάζω , δεύτερος δέ οὐ εἷς ἅπας ἁπλόος ὀστέον ἀσύνθετος ἐργάζομαι . καίτοι γε εἰς ἕδρα ἀσφαλής οὗτος εἰμί ἀγαθός , οὔτε ἐξαρθρέω ποτέ ἤ παραρθρέω δύναμαι αὐτός , οὔτε ἄλλος τις τοιοῦτος ὑπομένω πάθημα χωρίς ὁ ποικίλος οὕτως διαρθρόω . καί εἰ γε πρός δυσπάθεια μόνος ἀποβλέπω , καί μή πρότερος τις εἰμί αὐτός τίμιος ἕτερος σκοπός ἐπί ἕκαστος ὁ κατασκευάζω ὄργανον , οὐ ἄν ἄλλος ἤ ἁπλόος αὐτός δημιουργέω , ἤ παντάπασι ἀσύνθετος . οὐδέ γάρ , εἰ λίθινος τις ἤ ξύλινος ἐργάζομαι ζῷον , ἄλλος ἄν ἤ οὕτως δημιουργέω · ἀγαθός γάρ εἷς εἰμί διά ὅλος ὁ ῥάχις διατείνω στήριγμα ὁ πάμπολυς μικρός καί κατά ἄρθρον διαιρέω . καί γάρ οὖν καί ὁ κῶλον πολύς ἀγαθός , οἴομαι , τοιοῦτος εἰμί ὁ ἐκ λίθος τις ἤ ξύλον κατασκευάζω ζῷον . καί ὅλος γε ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος ἄγαλμα ἐκ εἷς ὑπάρχω λίθος πολύς δυσπαθής εἰμί , ἤ εἰ ἐκ πολύς σύγκειμαι . ὁ μέντοι χράω μέλλω ζῷον ὁ ἑαυτοῦ μέλος καί βαδίζω μέν ὁ πούς , ἀντιλαμβάνω δέ ὁ χείρ , ἐπινεύω δέ καί ἀνανεύω κατά ὁ νῶτον , οὐ εἰμί ἀγαθός οὔτε ἐν πούς ἤ χείρ εἷς ἔχω ὀστέον , οὔτε κατά ὅλος ὁ ῥάχις , ἀλλά ἐν οὗτος δή ὁ πολύς καί ποικίλος κίνησις κινέω ζῷον ἀγαθός κατασκευάζω οὕτως , ἤ ὁ δυσκίνητος . κατά ὅς τις γάρ ἄν αὐτός μόριον , ὅς ὁ κίνησις ἀπολείπω , κατά οὗτος πάντως οὐδείς ἀποδέω δοκέω λίθινος , καί οὕτως οὐδέ ὁ ζῷον ἔτι ὑπάρχω . ὥστε , ἐπειδή κατά μέν ὁ οὐσία ὁ ζῷον ὁ κινέω μάλα εἰμί , οὗτος δέ οὐ οἷος τε χωρίς ἄρθρον γίγνομαι , διά οὗτος ἀγαθός εἰμί ἐκ πολύς αὐτός συντίθημι μόριον . ἀλλά ἐνταῦθα σκοπέω ὁ πλῆθος ἤδη ὁ ὅρος . οὐ γάρ , εἰ πολύς δέω ὁ σκέλος μόριον , εὐθύς ἤδη καί χίλιοι . ἀλλά εἰμί τις δεύτερος ὁ φύσις σκοπός , ἐπί ἕκαστος μόριον ὁ οἰκεῖος ἀριθμός ἐνδείκνυμι . εἰμί δέ οὗτος ὁ δυσπάθεια ὁ σύμπας ὄργανον . σύ μέν οὖν ἴσως ἑκάτερος ὁ σκοπός ἐν μέρος θεωρέω , ὅταν μέν ἐπί ὁ χρή πᾶς ὁ ζῷον κινέω ὁ μόριον πολυειδής ἀποβλέπω ὁ λογισμός , μέμφομαι ὁ φύσις , τηλικοῦτος μέν ὀστέον ὁ μηρός ποιέω , τηλικοῦτος δέ ὁ βραχίων · ὅταν δέ αὖ πάλιν ἐπί ὁ ἀσφάλεια μόνος ἀφοράω , εἷς εἰμί χρή νομίζω ὀστέον ὁ ῥάχις , οὐ , ὡς νῦν εἰμί , πολύς ἤ εἴκοσι . ὁ φύσις δέ οὐ κατά μέρος , ἀλλά διά πᾶς ἄμφω σκοπέω , πρότερος μέν ἀξίωμα ὁ ἐνέργεια , δεύτερος δέ ἐπί αὐτός ὁ ἀσφάλεια , εἰς δέ ὁ ὁ ὑγίεια διαρκής ἡγέομαι μέν ὁ ἀσφάλεια , ἕπομαι δέ ὁ ἐνέργεια . εἰ δή καί σύ βούλομαι οὕτως σκοπέω , δοκέω ἐγώ δείκνυμι καί νῦν ἐπί ὁ ὁ ῥάχις σφόνδυλος , ὡς ἐπί τε χείρ δείκνυμι πρότερος καί σκέλος , ἀκριβής καί δίκαιος μίξις ἐνέργεια τε ἅμα καί δυσπάθεια μηδέ ἐπινοέω δύναμαι .