galenus.de-usu-partium 11.16
Τέτταρες δ’ εἰσὶν ἀρχαὶ τῶν εἰς τὰ χείλη καθηκόντων μυῶν , ἐναργεῖς μὲν καὶ σαφεῖς , πρὶν ἀναμίγνυσθαι τῷ δέρματι , συγκεραννύμεναι δ’ αὐτῷ παντελῶς ἀσαφεῖς εἰσι καὶ ἀχώριστοι τῆς ἐκείνων φύσεως . ὅλῃ γὰρ , ὡς εἴρηται , τῇ μυώδει φύσει κραθείσης τῆς δερματώδους ὅλης τὰ χείλη τοῖς ζώοις ἐγένετο . διὰ τί δὲ τέτταρες οἱ ἐμβάλλοντες εἰς αὐτὰ μύες εἰσὶ , καὶ διὰ τί δύο μὲν ἀπὸ τοῦ κάτω πέρατος ἀρχόμενοι τῆς κάτω γένυος , ἕτεροι δὲ δύο μικρὸν ὑποκάτω τῶν μήλων , καὶ ὡς οὔτε πλείους ἐχρῆν αὐτοὺς , οὔτ’ ἐλάττους , οὔτε μείζους , οὔτε μείους , οὔθ’ ἑτέρωθεν ἀρχομένους γενέσθαι , ταύτῃ δίειμι . τέτταρες μέν εἰσι , διότι καὶ τέτταρας ἐχρῆν ἀρχὰς εἶναι κινήσεως τοῖς χείλεσιν , ἑκατέρῳ δύο , τὴν μὲν εἰς ἀριστερὰ , τὴν δ’ εἰς δεξιὰ περιάγουσαν . ἀνάλογον δ’ αὐτοῖς τὰ μεγέθη τῶν κινηθησομένων ὀργάνων . αἱ κεφαλαὶ δ’ ἀνήρτηνται , τοῖς μὲν ἄνωθεν ὡς ἐπὶ τὰ μῆλα · λοξῶν γὰρ ἔμελλον ἐξηγήσεσθαι κινήσεων ἑκατέρῳ τοῦ χείλους τῷ μέρει · τῶν δ’ αὖ κάτω , λοξὴ μὲν καὶ τούτων ἡ σύμπασα θέσις , λοξαὶ δ’ αἱ κινήσεις . ἡ δ’ αὐτὴ σοφία κᾀνταῦθα τοῦ δημιουργοῦ τῇ μυριάκις ἤδη δεδειγμένῃ . διὰ τί γὰρ τῶν τεττάρων μυῶν ὀκτὼ κινήσεις εἰργάσατο , τέτταρας μὲν τὰς λοξὰς , ἐφ’ ἑκατέρου χείλους δύο , πρὸς αὐταῖς δ’ ἑτέρας εὐθείας τέτταρας , δύο μὲν τὰς ἀκριβῶς εὐθείας , ὅταν ἤτοι πλεῖστον ἀπ’ ἀλλήλων διϊστῆται τὰ χείλη , τὸ μὲν ἀνατεινόμενον ὡς ἐπὶ τὴν ῥῖνα , τὸ δὲ κατασπώμενον ὡς ἐπὶ τὸ γένειον , ἢ συνάγηται πρὸς ἄλληλα , τὸ μὲν ἄνωθεν κάτω , τὸ δ’ αὖ κάτωθεν ἄνω φερόμενον ; ὡς γὰρ ἐπί τε καρποῦ καὶ βραχίονος ἐδείκνυμεν ἐκ τῶν λοξῶν κινήσεων τὰς εὐθείας γινομένας , οὕτως ἔχει κᾀπὶ τῶν χειλῶν . ἑνὸς μὲν ἐνεργοῦντος μυὸς καθ’ ὁποτερονοῦν αὐτῶν , ἐπὶ τὸ πλάγιον ἡ κίνησις · εἰ δ’ ἄμφω ταθεῖεν , οὕτως ἤδη σύμπαν τὸ χεῖλος ἀνασπᾶται μὲν ὑπὸ τῶν ἄνωθεν μυῶν , κατασπᾶται δ’ ὑπὸ τῶν κάτωθεν . ἀλλὰ καὶ , τῶν μὲν ἔξωθεν ἰνῶν ἐκτεινομένων , ἐκτρέπεσθαι συμβαίνει τοῖς χείλεσιν , ἐντρέπεσθαι δὲ καὶ ὑποπτύσσεσθαι διὰ τῶν ἐντὸς , ὥστε καὶ τούτων τῶν δύο συναριθμουμένων ταῖς ἀκριβῶς εὐθείαις , τέτταρας μὲν τὰς ἐξ ἐπιμέτρου προϊούσας , ὀκτὼ δὲ τὰς πάσας αὐτῶν γενέσθαι κινήσεις . αἱ μὲν γὰρ λοξαὶ τέτταρες τυγχάνουσι · τῶν δ’ ἔξωθεν αὐταῖς προσερχομένων , τῶν δὴ νῦν λελεγμένων , μία μὲν ἐν τῷ διΐστασθαι τὰ χείλη γίνεται , δευτέρα δ’ ἐν τῷ συνάγεσθαι , ﻿ τρίτη δ’ ἐκτρεπομένων , τετάρτη δ’ ὑποπτυσσομένων . ὅπως δ’ ἐπὶ πλεῖστον διΐστασθαι οὐχ αὗται μόναι , ἀλλὰ καὶ σὺν αὐταῖς αἱ κατὰ τὰς γνάθους ἐπιτελοῖντο , μῦν πλατὺν καὶ λεπτὸν ἡ φύσις ἔξωθεν ἀπέτεινεν , ἕνα καθ’ ἑκάτερον μέρος , ἄχρι τῆς κατὰ τὸν τράχηλον ἀκάνθης ἐκτεταμένον . ἀναφέρονται δ’ αὐτῶν αἱ ἶνες , αἱ μὲν ἀπὸ στέρνου τε καὶ τῶν κλειδῶν ἑκατέρας , ὅσον τῶν στέρνων συνεχὲς , ὄρθιαι πρὸς τὸ κάτω χεῖλος , αἱ δ’ ἀπὸ τοῦ λοιποῦ τῶν κλειδῶν , ἤδη λοξαὶ πρὸς τὰ πλάγια τῶν κλειδῶν . λοξότεραι δὲ μᾶλλον τούτων αἱ ἀπὸ τῶν ὠμοπλατῶν ἀνερχόμεναι πρός τε τὰ πλάγια τῶν χειλῶν , καὶ ὅσον τούτοις συνεχές ἐστι τῶν γνάθων . ὡς τό γε ὑπόλοιπον ἁπασῶν τῶν γνάθων ὀπίσω πᾶν ὡς ἐπ’ ὦτα τείνουσιν ἕτεραί τινες ἶνες . ἠγνοεῖτο δ’ ὁ μῦς οὗτος τοῖς ἀνατομικοῖς , καίτοι πάμπολύ τι νεύρων πλῆθος ἐξ ἁπάντων σχεδὸν τοῦ τραχήλου τῶν σπονδύλων δεχόμενος . ἀλλ’ ἡ κίνησις αὐτοῦ φανεῖταί σοι σαφῶς , εἰ κλείσας τὴν γένυν ἀκριβῶς ἐπὶ πλεῖστον ἀπάγειν ἐθέλοις ἐφ’ ἕκαστον ὧν εἶπον μερῶν τὰ χείλη τε καὶ τὰς γνάθους . εἰρημένης δὲ τῆς ἐνεργείας τούτου τοῦ μυὸς , εὐθὺς καὶ ἡ χρεία πρόδηλος , ὡς εἴς τε τὰς διαλέκτους καὶ τὰς μασήσεις ἱκανῶς συντελεῖν . ὅτι δὲ καὶ τὰ νεῦρα βέλτιον ἦν εἰς μὲν τὸ κάτω χεῖλος ἀπὸ τῶν διὰ τῆς κάτω γένυος ἰόντων ἀγαγεῖν , εἰς δὲ θάτερον ἀπὸ τῶν διὰ τῆς ἄνω , καὶ τοῦτ’ , οἶμαι , πρόδηλον . οὕτω δὲ καὶ τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰς φλέβας ἀπὸ τῶν πλησίον κειμένων εἰς ἑκάτερον αὐτῶν ἀποφῦσαι μακρῷ βέλτιον ᾖν , ἢ πόῤῥωθέν ποθεν ἐπάγεσθαι καὶ ζητεῖν . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τῶν ἀρτηριῶν καὶ φλεβῶν καὶ νεύρων εἰς ἅπαντα τὰ μέλη δικαίας διανομῆς ἐπὶ προήκοντι τῷ λόγῳ γεγράψεται .
Lemmas: τέσσαρες δέ εἰμί ἀρχή ὁ εἰς ὁ χεῖλος καθήκω μῦς , ἐναργής μέν καί σαφής , πρίν ἀναμείγνυμι ὁ δέρμα , συγκεράννυμι δέ αὐτός παντελής ἀσαφής εἰμί καί ἀχώριστος ὁ ἐκεῖνος φύσις . ὅλος γάρ , ὡς λέγω , ὁ μυώδης φύσις κεράννυμι ὁ δερματώδης ὅλος ὁ χεῖλος ὁ ζῷον γίγνομαι . διά τίς δέ τέσσαρες ὁ ἐμβάλλω εἰς αὐτός μῦς εἰμί , καί διά τίς δύο μέν ἀπό ὁ κάτω πέρας ἄρχω ὁ κάτω γένυς , ἕτερος δέ δύο μικρός ὑποκάτω ὁ μῆλον , καί ὡς οὔτε πολύς χρή αὐτός , οὔτε ἐλαχύς , οὔτε μέγας , οὔτε μείων , οὔτε ἑτέρωθεν ἄρχω γίγνομαι , ταύτῃ διέρχομαι . τέσσαρες μέν εἰμί , διότι καί τέσσαρες χρή ἀρχή εἰμί κίνησις ὁ χεῖλος , ἑκάτερος δύο , ὁ μέν εἰς ἀριστερός , ὁ δέ εἰς δεξιός περιάγω . ἀνάλογος δέ αὐτός ὁ μέγεθος ὁ κινέω ὄργανον . ὁ κεφαλή δέ ἀναρτάω , ὁ μέν ἄνωθεν ὡς ἐπί ὁ μῆλον · λοξός γάρ μέλλω ἐξηγέομαι κίνησις ἑκάτερος ὁ χεῖλος ὁ μέρος · ὁ δέ αὖ κάτω , λοξός μέν καί οὗτος ὁ σύμπας θέσις , λοξός δέ ὁ κίνησις . ὁ δέ αὐτός σοφία ᾀνταῦθη ὁ δημιουργός ὁ μυριάκις ἤδη δείκνυμι . διά τίς γάρ ὁ τέσσαρες μῦς ὀκτώ κίνησις ἐργάζομαι , τέσσαρες μέν ὁ λοξός , ἐπί ἑκάτερος χεῖλος δύο , πρός αὐτός δέ ἕτερος εὐθύς τέσσαρες , δύο μέν ὁ ἀκριβής εὐθύς , ὅταν ἤτοι πολύς ἀπό ἀλλήλων διίστημι ὁ χεῖλος , ὁ μέν ἀνατείνω ὡς ἐπί ὁ ῥίς , ὁ δέ κατασπάω ὡς ἐπί ὁ γένειον , ἤ συνάγω πρός ἀλλήλων , ὁ μέν ἄνωθεν κάτω , ὁ δέ αὖ κάτωθεν ἄνω φέρω ; ὡς γάρ ἐπί τε καρπός καί βραχίων δείκνυμι ἐκ ὁ λοξός κίνησις ὁ εὐθεῖα γίγνομαι , οὕτως ἔχω εἰͅπί ὁ χεῖλος . εἷς μέν ἐνεργέω μῦς κατά ὁπότερος αὐτός , ἐπί ὁ πλάγιος ὁ κίνησις · εἰ δέ ἄμφω τείνω , οὕτως ἤδη σύμπας ὁ χεῖλος ἀνασπάω μέν ὑπό ὁ ἄνωθεν μῦς , κατασπάω δέ ὑπό ὁ κάτωθεν . ἀλλά καί , ὁ μέν ἔξωθεν ἴνη ἐκτείνω , ἐκτρέπω συμβαίνω ὁ χεῖλος , ἐντρέπω δέ καί ὑποπτύσσω διά ὁ ἐντός , ὥστε καί οὗτος ὁ δύο συναριθμέω ὁ ἀκριβής εὐθεῖα , τέσσαρες μέν ὁ ἐκ ἐπίμετρον προέρχομαι , ὀκτώ δέ ὁ πᾶς αὐτός γίγνομαι κίνησις . ὁ μέν γάρ λοξός τέσσαρες τυγχάνω · ὁ δέ ἔξωθεν αὐτός προσέρχομαι , ὁ δή νῦν λέγω , εἷς μέν ἐν ὁ διίστημι ὁ χεῖλος γίγνομαι , δεύτερος δέ ἐν ὁ συνάγω , ﻿ τρίτος δέ ἐκτρέπω , τέταρτος δέ ὑποπτύσσω . ὅπως δέ ἐπί πολύς διίστημι οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί σύν αὐτός ὁ κατά ὁ γνάθος ἐπιτελέω , μῦς πλατύς καί λεπτός ὁ φύσις ἔξωθεν ἀποτείνω , εἷς κατά ἑκάτερος μέρος , ἄχρι ὁ κατά ὁ τράχηλος ἄκανθα ἐκτείνω . ἀναφέρω δέ αὐτός ὁ ἴς , ὁ μέν ἀπό στέρνον τε καί ὁ κλείς ἑκάτερος , ὅσος ὁ στέρνον συνεχής , ὄρθιος πρός ὁ κάτω χεῖλος , ὁ δέ ἀπό ὁ λοιπός ὁ κλείς , ἤδη λοξός πρός ὁ πλάγιος ὁ κλείς . λοξός δέ μάλα οὗτος ὁ ἀπό ὁ ὠμοπλάτη ἀνέρχομαι πρός τε ὁ πλάγιος ὁ χεῖλος , καί ὅσος οὗτος συνεχής εἰμί ὁ γνάθων . ὡς ὁ γε ὑπόλοιπος ἅπας ὁ γνάθων ὀπίσω πᾶς ὡς ἐπί οὖς τείνω ἕτερος τις ἴς . ἀγνοέω δέ ὁ μῦς οὗτος ὁ ἀνατομικός , καίτοι πάμπολυς τις νεῦρον πλῆθος ἐκ ἅπας σχεδόν ὁ τράχηλος ὁ σφόνδυλος δέχομαι . ἀλλά ὁ κίνησις αὐτός φαίνω σύ σαφής , εἰ κλείω ὁ γένυς ἀκριβής ἐπί πολύς ἀπάγω ἐθέλω ἐπί ἕκαστος ὅς λέγω μέρος ὁ χεῖλος τε καί ὁ γνάθος . λέγω δέ ὁ ἐνέργεια οὗτος ὁ μῦς , εὐθύς καί ὁ χρεία πρόδηλος , ὡς εἰς τε ὁ διάλεκτος καί ὁ μάσησις ἱκανός συντελέω . ὅτι δέ καί ὁ νεῦρον ἀγαθός εἰμί εἰς μέν ὁ κάτω χεῖλος ἀπό ὁ διά ὁ κάτω γένυς ἔρχομαι ἄγω , εἰς δέ ἕτερος ἀπό ὁ διά ὁ ἄνω , καί οὗτος , οἴομαι , πρόδηλος . οὕτως δέ καί ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ ἀπό ὁ πλησίον κεῖμαι εἰς ἑκάτερος αὐτός ἀποφύω μακρός ἀγαθός ἔρχομαι , ἤ πρόσωθεν ποθεν ἐπάγω καί ζητέω . ἀλλά περί μέν ὁ ὁ ἀρτηρία καί φλέψ καί νεῦρον εἰς ἅπας ὁ μέλος δίκαιος διανομή ἐπί προήκω ὁ λόγος γράφω .