galenus.de-usu-partium 7.21
Ὅσα δ’ οὐκ ἐνεργεῖ μὲν αὐτὰ τῶν τοῦ θώρακος μορίων , ὑπηρετεῖ δὲ τοῖς ἐνεργοῦσιν , ἑξῆς δίειμι . τῶν φρενῶν ἡ μὲν ἴδιος οὐσία μῦς ἐστιν , ἀμφιέσματα δὲ αὐτῷ γεγένηται δύο , κάτω μὲν ἡ κορυφὴ τοῦ περιτοναίου χιτῶνος , ἄνωθεν δὲ ἡ βάσις τοῦ τὰς πλευρὰς ὑπεζωκότος . ὑποτέτακται γὰρ οὗτος ἅπαντι τῷ κύτει τοῦ θώρακος ἔνδον , ἐν οἷς μὲν χωρίοις ὑπαλείφει τὰ τῶν πλευρῶν ὀστᾶ , καθάπερ τι πρόβλημα τῷ πνεύμονι παρεσκευασμένος ὑπὲρ τοῦ μὴ προσπίπτειν αὐτὸν ἐν τῇ κατὰ τὴν ἀναπνοὴν ἐνεργείᾳ γυμνοῖς ὀστοῖς , ἔνθα δ’ ἐστὶ τὰ καλούμενα μεσοπλεύρια , τῶν τε μυῶν ἕνεκα τῶν τῇδε καὶ τῶν ἀγγείων γεγενημένος ἀμφίεσμα μὲν τοῖς μυσὶν , οἷόν περ ταῖς φρεσὶν , ὄχημα δέ τι καὶ οἷον στήριγμα τοῖς ἀγγείοις . ἡ δὲ τοῦ διαφράγματος λοξότης ἔμπροσθεν μὲν ἐδείκνυτο κατὰ τήνδε τὴν πραγματείαν ἀποκρίσει τῶν ξηρῶν περιττωμάτων συντελεῖν · ἐν δὲ τοῖς περὶ τῆς ἀναπνοῆς , ὅτι καὶ ταύτην ὠφελεῖ τὰ μέγιστα , δεδήλωται . διὰ τί δὲ οὐκ ἐξ ἄκρων τῶν νόθων πλευρῶν ἐκπεφύκασιν αἱ φρένες , ἀλλ’ ὑπερκύπτει τις αὐτῶν μοῖρα πρὸς ὑποχόνδριον , οἷον χάραξ , ἢ χάρακι προσεικάσαντες αὐτὴν , εἰρήκαμεν ἤδη καὶ τὴν χρείαν . φρουρεῖ γὰρ οὗτος ὁ χάραξ αὐτάς τε τὰς φρένας καὶ τὸ ἧπαρ , ἤδη δὲ καὶ τῶν ἄλλων πολλὰ τῶν ἐνταῦθα . διὰ τί δὲ χόνδρος ταῖς νόθαις πλευραῖς δαψιλὴς ἐφ’ ἑκάστῳ πέρατι περικέχυται ; ἢ καὶ τοῦτο δυσπαθείας ἕνεκα ταῖς τε πλευραῖς αὐταῖς πρώταις μάλιστα , καὶ δι’ αὐτῶν τοῖς ὑποκειμένοις ; ἥκιστα γὰρ ἀποθραύεταί τε καὶ κατάγνυται θλώμενος ὁ χόνδρος , ὥστ’ ἄμεινον ἦν τὰ προπετέστερα μέρη τῶν ὀστῶν ἐκ τῆς τοιαύτης οὐσίας γενέσθαι . διὰ τοῦτ’ οὖν καὶ τῷ στέρνῳ κατὰ τὸ πέρας ὁ καλούμενος ξιφοειδὴς ἐπιπέφυκε χόνδρος . οὗτος μέν γε σαφές ἐστι πρόβλημα τοῦ τε τῆς γαστρὸς στόματος καὶ τοῦ ταύτῃ μέρους τῶν φρενῶν , ἤδη δὲ καὶ τῆς καρδίας . διὰ τί δὲ αἱ μὲν ἑπτὰ τῶν πλευρῶν πρὸς τὸ στέρνον , αἱ δὲ πέντε πρὸς τὸ διάφραγμα τελευτῶσιν , αἱ σύμπασαι δὲ δεκαδύο γεγόνασι , τηνικαῦτα ἐροῦμεν , ὅταν ὑπὲρ τῶν κατὰ τὸ μετάφρενον σπονδύλων ὁ λόγος ᾖ . τὸ μέντοι στέρνον αὐτὸ διὰ τί μὲν ἐκ πολλῶν ὀστῶν ἐγένετο , τοῦ περὶ τῆς ἄκρας χειρὸς ἀναμνήσθητι λόγου , ἐν ἀρχῇ τοῦ δευτέρου τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων γεγραμμένου . διὰ τί δ’ ἐξ ἑπτὰ , τὸ πλῆθος τῶν συναρθρουμένων πλευρῶν αἴτιον · ἓν γὰρ ὀστοῦν ἐστι τοῦ στέρνου καθ’ ἑκάστην αὐτῶν . τί δ’ οὐ καὶ τοῦτο θαυμαστὸν ἔργον ἐν τοῖς μάλιστα τῆς φύσεώς ἐστι , τὸ μήτε ὀστέϊνον ὅλον ἐργάσασθαι τὸν θώρακα , μήτε σαρκοειδῆ , θεῖναι δ’ ἐναλλὰξ ὀστοῦν μυΐ ; καίτοι τὸ μὲν ἐπιγάστριον ὅλον ἐκ μυῶν , τὸ δὲ κρανίον ὀστέϊνον ἐγένετο . καὶ χρὴ καὶ τοῦτο . μὴ παρέργως σκοπεῖν , ὅτι , τριῶν ἀρχῶν οὐσῶν τῶν διοικουσῶν τὸ ζῶον , ὀστοῦν μὲν ἀκίνητον ἄνευ μυῶν τῇ πρώτῃ περιέβαλε , μόνους δὲ μῦς τῇ τρίτῃ , τῇ μέσῃ δ’ ἀμφοῖν ἑκάτερον . τῷ μὲν γὰρ ἐγκεφάλῳ μυῶν οὐδὲν δεῖ πρὸς οὐδέν · αὐτὸς γὰρ ἀρχὴ κινήσεως τῆς κατὰ προαίρεσιν ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις ἐστὶ τοῖς ἄλλοις , ὥστ’ ἀκίνητον οἷον τεῖχος αὐτῷ τὸ κρανίον εὐλόγως περιβέβληται . τοῖς δὲ κατὰ τὸ ἧπαρ καὶ τὴν γαστέρα τοιοῦτος εἴπερ τις περίβολος ἐν κύκλῳ ἐγένετο , ποῦ μὲν ἂν ὑπεδέχετο τά τε σιτία καὶ τὰ ποτά ; ποῦ δ’ ἂν ὁ τῶν κυουμένων ὄγκος ἀπέκειτο ; ποῦ δ’ ἂν ἐξεκρίνετο τὰ περιττώματα , μηδενὸς ἐφεστῶτος αὐτοῖς μυός ; ἐπὶ δὲ τοῦ θώρακος , εἰ μὲν ἐξ ὀστῶν μόνων ἐγεγένητο , τὴν κίνησιν ἂν ἀπώλλυε τελέως , εἰ δ’ ἐκ μυῶν αὖ μόνων , ἐνέπιπτον οὗτοι τῷ πνεύμονι καὶ τῇ καρδίᾳ , μηδενὸς αὐτοὺς ὀχοῦντος . ἵν’ οὖν ἅμα μὲν εὐρυχωρία γένηταί τις ἐντὸς , ἅμα δὲ καὶ κινῆται τὸ πᾶν ὄργανον , οἱ μύες τοῖς ὀστοῖς ἐναλλὰξ κατετέθησαν . εὐθὺς δὲ τοῦτο καὶ πρὸς ἀσφάλειαν οὐ μικρὸν διήνεγκε τῇ τε καρδίᾳ καὶ τῷ πνεύμονι · μᾶλλον γὰρ φρουρεῖται νῦν , ἢ εἰ μύες ἐγένοντο μόνοι . τὸ δὲ μηδ’ ἀργὸν ἕκαστον γενέσθαι τῶν ὀστῶν , ἀλλ’ ἑκατέρωθεν ἄρθρον ἔχειν , ἵνα δι’ αὐτῶν ὁ πᾶς θώραξ κινῆται , πῶς οὐ πρόμηθες ; ἀλλ’ ἴσως ἐρεῖ τις · Τὶ οὖν χεῖρον ἦν οὕτως ἔχειν καὶ τὰ κατὰ τὴν γαστέρα ; θώρακος γὰρ αὐτῇ περιτεθέντος , οἷός περ καὶ τῇ καρδίᾳ περιβέβληται , τῷ τε διαστέλλεσθαι καὶ τῷ συστέλλεσθαι πάντως ἂν ὁμοίως ἐφυλάττετο , καὶ πλείων ἀσφάλεια προσεγίνετο . τὸν δὴ τοιαῦτα ἀποροῦντα διδακτέον , ὡς οὐχ οἷόν τ’ ἦν ἐπὶ πλεῖστον διαστέλλεσθαί τε καὶ συστέλλεσθαι τὰ κατ’ αὐτὸν , ἔξωθεν αὐτοῖς περιτεθέντων ὀστῶν . εἰ δὲ τοῦτο , πρῶτον μὲν οὐδὲ κύειν οἷόν τ’ ἦν τοῖς θήλεσιν · ἔπειτα δὲ οὐδ’ εἰς κόρον ἅπαξ ἐσθίειν , ἀλλὰ συνεχῶς δεῖσθαι τῆς ἐδωδῆς , ὥσπερ καὶ τῆς ἀναπνοῆς . ταύτης μὲν οὖν οὕτω χρῄζειν οὐδὲν ἄτοπον ἐν ἀέρι διαιτωμένῳ ζώῳ · σιτίων δ’ εἴπερ ὁμοίως ἐδεόμεθα , δεινῶς ἀφιλόσοφός τε καὶ ἄμουσος ἦν ἡμῶν ἡ ζωὴ καὶ τῶν καλλίστων ἄσχολος . πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις οὐδὲ παραμένειν εἰς μακρὸν ἡ ἐκ τῆς ἀναπνοῆς ὠφέλεια φύσιν ἔχει · σιτίων δὲ καὶ πόματος εἰσάπαξ ἐμπλησθέντες , ὅλης ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἀλύπως διαρκοῦμεν , ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο θαυμάζειν ἄξιον τὴν φύσιν . ἀρκεῖν μοι δοκεῖ ταῦτα κατὰ τὸ παρὸν εἰς ἐξήγησιν τῶν τοῦ θώρακος μορίων . εἰ γὰρ καὶ παραλέλειπταί τι σμικρὸν , ἐκ τῶν εἰρημένων εὑρίσκεται ῥᾷστα , εἰ μόνον ἀναλέξαιτό τις ἀκριβῶς τὴν περὶ τῆς ἀναπνοῆς πραγματείαν .
Lemmas: ὅσος δέ οὐ ἐνεργέω μέν αὐτός ὁ ὁ θώραξ μόριον , ὑπηρετέω δέ ὁ ἐνεργέω , ἑξῆς διέρχομαι . ὁ φρήν ὁ μέν ἴδιος οὐσία μῦς εἰμί , ἀμφίεσμα δέ αὐτός γίγνομαι δύο , κάτω μέν ὁ κορυφή ὁ περιτόναιον χιτών , ἄνωθεν δέ ὁ βάσις ὁ ὁ πλευρά ὑποζώννυμι . ὑποτάσσω γάρ οὗτος ἅπας ὁ κύτος ὁ θώραξ ἔνδον , ἐν ὅς μέν χωρίον ὑπαλείφω ὁ ὁ πλευρά ὀστέον , καθά τις πρόβλημα ὁ πνεύμων παρασκευάζω ὑπέρ ὁ μή προσπίπτω αὐτός ἐν ὁ κατά ὁ ἀναπνοή ἐνέργεια γυμνός ὀστέον , ἔνθα δέ εἰμί ὁ καλέω μεσοπλεύριος , ὁ τε μῦς ἕνεκα ὁ τῇδε καί ὁ ἀγγεῖον γίγνομαι ἀμφίεσμα μέν ὁ μῦς , οἷος περ ὁ φρήν , ὄχημα δέ τις καί οἷος στήριγμα ὁ ἀγγεῖον . ὁ δέ ὁ διάφραγμα λοξότης ἔμπροσθεν μέν δείκνυμι κατά ὅδε ὁ πραγματεία ἀπόκρισις ὁ ξηρός περίσσωμα συντελέω · ἐν δέ ὁ περί ὁ ἀναπνοή , ὅτι καί οὗτος ὠφελέω ὁ μέγας , δηλόω . διά τίς δέ οὐ ἐκ ἄκρος ὁ νόθος πλευρά ἐκφύω ὁ φρήν , ἀλλά ὑπερκύπτω τις αὐτός μοῖρα πρός ὑποχόνδριος , οἷος χάραξ , ἤ χάραξ προσεικάζω αὐτός , λέγω ἤδη καί ὁ χρεία . φρουρέω γάρ οὗτος ὁ χάραξ αὐτός τε ὁ φρήν καί ὁ ἧπαρ , ἤδη δέ καί ὁ ἄλλος πολύς ὁ ἐνταῦθα . διά τίς δέ χόνδρος ὁ νόθος πλευρά δαψιλής ἐπί ἕκαστος πέρας περιχέω ; ἤ καί οὗτος δυσπάθεια ἕνεκα ὁ τε πλευρά αὐτός πρῶτος μάλα , καί διά αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ; ἦκα γάρ ἀποθραύω τε καί κατάγνυμι θλάω ὁ χόνδρος , ὥστε ἀγαθός εἰμί ὁ προπετής μέρος ὁ ὀστέον ἐκ ὁ τοιοῦτος οὐσία γίγνομαι . διά οὗτος οὖν καί ὁ στέρνον κατά ὁ πέρας ὁ καλέω ξιφοειδής ἐπιφύω χόνδρος . οὗτος μέν γε σαφής εἰμί πρόβλημα ὁ τε ὁ γαστήρ στόμα καί ὁ ταύτῃ μέρος ὁ φρήν , ἤδη δέ καί ὁ καρδία . διά τίς δέ ὁ μέν ἑπτά ὁ πλευρά πρός ὁ στέρνον , ὁ δέ πέντε πρός ὁ διάφραγμα τελευτάω , ὁ σύμπας δέ δεκαδύο γίγνομαι , τηνικαῦτα λέγω , ὅταν ὑπέρ ὁ κατά ὁ μετάφρενον σφόνδυλος ὁ λόγος εἰμί . ὁ μέντοι στέρνον αὐτός διά τίς μέν ἐκ πολύς ὀστέον γίγνομαι , ὁ περί ὁ ἄκρος χείρ ἀναμιμνῄσκω λόγος , ἐν ἀρχή ὁ δεύτερος ὅδε ὁ ὑπόμνημα γράφω . διά τίς δέ ἐκ ἑπτά , ὁ πλῆθος ὁ συναρθρόομαι πλευρά αἴτιος · εἷς γάρ ὀστέον εἰμί ὁ στέρνον κατά ἕκαστος αὐτός . τίς δέ οὐ καί οὗτος θαυμαστός ἔργον ἐν ὁ μάλα ὁ φύσις εἰμί , ὁ μήτε ὀστέϊνος ὅλος ἐργάζομαι ὁ θώραξ , μήτε σαρκοειδής , τίθημι δέ ἐναλλάξ ὀστέον μῦς ; καίτοι ὁ μέν ἐπιγάστριος ὅλος ἐκ μῦς , ὁ δέ κρανίον ὀστέϊνος γίγνομαι . καί χρή καί οὗτος . μή πάρεργος σκοπέω , ὅτι , τρεῖς ἀρχή εἰμί ὁ διοικέω ὁ ζῷον , ὀστέον μέν ἀκίνητος ἄνευ μῦς ὁ πρῶτος περιβάλλω , μόνος δέ μῦς ὁ τρίτος , ὁ μέσος δέ ἄμφω ἑκάτερος . ὁ μέν γάρ ἐγκέφαλος μῦς οὐδείς δέω πρός οὐδείς · αὐτός γάρ ἀρχή κίνησις ὁ κατά προαίρεσις ἐν ἅπας ὁ ζῷον εἰμί ὁ ἄλλος , ὥστε ἀκίνητος οἷος τεῖχος αὐτός ὁ κρανίον εὔλογος περιβάλλω . ὁ δέ κατά ὁ ἧπαρ καί ὁ γαστήρ τοιοῦτος εἴπερ τις περίβολος ἐν κύκλος γίγνομαι , ποῦ μέν ἄν ὑποδέχομαι ὁ τε σιτίον καί ὁ ποτός ; ποῦ δέ ἄν ὁ ὁ κυέω ὄγκος ἀπόκειμαι ; ποῦ δέ ἄν ἐκκρίνω ὁ περίσσωμα , μηδείς ἐφίστημι αὐτός μῦς ; ἐπί δέ ὁ θώραξ , εἰ μέν ἐκ ὀστέον μόνος γίγνομαι , ὁ κίνησις ἄν ἀπόλλυμι τέλειος , εἰ δέ ἐκ μῦς αὖ μόνος , ἐμπίπτω οὗτος ὁ πνεύμων καί ὁ καρδία , μηδείς αὐτός ὀχέω . ἵνα οὖν ἅμα μέν εὐρυχωρία γίγνομαι τις ἐντός , ἅμα δέ καί κινέω ὁ πᾶς ὄργανον , ὁ μῦς ὁ ὀστέον ἐναλλάξ κατατίθημι . εὐθύς δέ οὗτος καί πρός ἀσφάλεια οὐ μικρός διαφέρω ὁ τε καρδία καί ὁ πνεύμων · μάλα γάρ φρουρέω νῦν , ἤ εἰ μῦς γίγνομαι μόνος . ὁ δέ μηδέ ἀργός ἕκαστος γίγνομαι ὁ ὀστέον , ἀλλά ἑκατέρωθεν ἄρθρον ἔχω , ἵνα διά αὐτός ὁ πᾶς θώραξ κινέω , πῶς οὐ προμηθής ; ἀλλά ἴσως λέγω τις · τίς οὖν κακός εἰμί οὕτως ἔχω καί ὁ κατά ὁ γαστήρ ; θώραξ γάρ αὐτός περιτίθημι , οἷος περ καί ὁ καρδία περιβάλλω , ὁ τε διαστέλλω καί ὁ συστέλλω πάντως ἄν ὅμοιος φυλάσσω , καί πολύς ἀσφάλεια προσγίγνομαι . ὁ δή τοιοῦτος ἀπορέω διδακτέον , ὡς οὐ οἷος τε εἰμί ἐπί πολύς διαστέλλω τε καί συστέλλω ὁ κατά αὐτός , ἔξωθεν αὐτός περιτίθημι ὀστέον . εἰ δέ οὗτος , πρῶτος μέν οὐδέ κύω οἷος τε εἰμί ὁ θῆλυς · ἔπειτα δέ οὐδέ εἰς κόρος ἅπαξ ἐσθίω , ἀλλά συνεχής δέω ὁ ἐδωδή , ὥσπερ καί ὁ ἀναπνοή . οὗτος μέν οὖν οὕτως χρῄζω οὐδείς ἄτοπος ἐν ἀήρ διαιτάω ζῷον · σιτίον δέ εἴπερ ὅμοιος δέω , δεινός ἀφιλόσοφος τε καί ἄμουσος εἰμί ἐγώ ὁ ζωή καί ὁ καλός ἄσχολος . πρός γάρ αὖ ὁ ἄλλος οὐδέ παραμένω εἰς μακρός ὁ ἐκ ὁ ἀναπνοή ὠφέλεια φύσις ἔχω · σιτίον δέ καί πόμα εἰσάπαξ ἐμπίμπλημι , ὅλος ἡμέρα καί νύξ ἄλυπος διαρκέω , ὥστε καί κατά οὗτος θαυμάζω ἄξιος ὁ φύσις . ἀρκέω ἐγώ δοκέω οὗτος κατά ὁ πάρειμι εἰς ἐξήγησις ὁ ὁ θώραξ μόριον . εἰ γάρ καί παραλείπω τις μικρός , ἐκ ὁ λέγω εὑρίσκω ῥᾴδιος , εἰ μόνος ἀναλέγω τις ἀκριβής ὁ περί ὁ ἀναπνοή πραγματεία .