galenus.de-usu-partium 14.14
Διὰ τί δὲ τὰ μὲν ἔντερα πάντα καὶ ἡ γαστὴρ ἐκ δύο χιτώνων ἐγένοντο , ταῖς μήτραις δ’ εἷς ἤρκεσεν , ὥσπερ οὖν καὶ ταῖς κύστεσιν ἑκατέραις , εἴρηται μὲν ἤδη τὸ κεφάλαιον ἐν τοῖς ἔμπροσθεν λόγοις , ἡνίκα ἐξηγούμην τῶν ὀργάνων τῆς τροφῆς τὴν κατασκευὴν , ἀνάγκη δὲ καὶ νῦν , ὅσον εἰς τὴν περὶ τῶν ὑστερῶν διδασκαλίαν διαφέρει , λεχθῆναι . τὰ μὲν τῶν κύστεων σώματα σκληρὰ καὶ δυσπαθῆ κατεσκεύασεν ἡ φύσις , ὡς ἂν τοῦτ’ ἔργον ἕξοντα μόνον , ὑποδέξασθαι περιττώματα . τοῖς δ’ ἐντέροις καὶ τῇ γαστρὶ , πέψεως μᾶλλον ὀργάνοις οὖσιν ἢ περιττωμάτων τὸ σαρκῶδες τῆς οὐσίας ἦν οἰκειότερον . οὐ γὰρ ἕνεκα τοῦ δέξασθαι χολὴν καὶ φλέγμα καὶ τἄλλα δὴ τὰ καταῤῥέοντα πολλάκις ἐξ ὅλου τοῦ σώματος ὀῤῥώδη περιττώματα τὴν γένεσιν αὐτῶν ἡ φύσις ἐποιήσατο , γεγονόσι δ’ ἑτέρων ἔργων ἕνεκα συνεχρήσατο καὶ ὡς πόροις περιττωμάτων . ὥστ’ εὐλόγως τὸ μὲν εἶδος αὐτοῖς τῆς τοῦ σώματος οὐσίας οἰκεῖον ταῖς σφετέραις ἐνεργείαις ἐδημιουργήθη , τὸ δὲ πλῆθος τῶν χιτώνων διὰ τὴν ἐπίκτητον χρείαν προσετέθη . κίνδυνος γὰρ ἦν , ὡς ἐν τοῖς ὑπὲρ αὐτῶν δέδεικται λόγοις , ἀναβρωθῆναί τε καὶ παθεῖν ἐνίοτε τὸν ἕτερον τῶν χιτώνων τὸν ἐντός . ἵν’ οὖν ἐν τούτῳ μόνῳ μένῃ τὸ κακὸν , ἕτερον ἔξωθεν αὐτοῦ περιέβαλεν . ἐπὶ δέ γε τῶν ὑστερῶν , ὡς ἂν αἵματι καθαρῷ καὶ χρηστῷ τρεφομένων , εἷς αὐτάρκης χιτών . ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ μόνον ἕλκειν αὐτὰς ἐχρῆν εἴσω τὸ σπέρμα κατὰ τὰς συνουσίας , ἀλλὰ καὶ κατέχειν ἐν τῷ τῆς κυήσεως χρόνῳ καὶ ἀποκρίνειν , ἐπειδὰν τελεωθῇ τὸ κύημα , διὰ τοῦτο πᾶν εἶδος ἰνῶν ἐν αὐταῖς ἡ φύσις ἐτεχνήσατο . δέδεικται γὰρ οὖν δὴ καὶ περὶ τοῦδε πολλάκις , ὡς ἕκαστον τῶν ὀργάνων ἕλκει μὲν εἰς ἑαυτὸ ταῖς εὐθείαις ἰσὶν ἐνεργοῦν , ἐκκρίνει δὲ ταῖς ἐγκαρσίαις , κατέχει δὲ συμπάσαις . ὁ δ’ ἔξωθεν τούτων περικείμενος ὑμὴν ἀμφοτέρας τε συνάπτει τὰς μήτρας ἐς ταὐτὸ , καὶ καλύπτει καὶ συνδεῖ πρὸς τὰ παρακείμενα . καὶ μὲν δὴ καὶ ἄλλοι τινές εἰσιν ﻿ αὐταῖς δεσμοὶ πρός τε τὰ κατὰ ῥάχιν σώματα καὶ τἄλλα τὰ περικείμενα , χαλαροὶ σύμπαντες ἱκανῶς , ὡς οὐδὲ καθ’ ἓν ἄλλο μόριόν ἐστιν ἰδεῖν · οὐ γὰρ οὖν οὐδ’ ἄλλο τι διαστέλλεσθαί τε μέχρι πλείστου καὶ αὖθις εἰς ἐλάχιστον συνέρχεσθαι φύσιν ἔχει . χρὴ τοίνυν καὶ τοὺς δεσμοὺς συνεπεκτείνεσθαι καὶ συνέπεσθαι παντὶ πλανωμένῳ τῷ σπλάγχνῳ , καὶ μήτ’ αὐτοὺς ἀποῤῥήγνυσθαι , μήτ’ ἐκεῖνο περιορᾷν ἀλώμενον , ἢ ἀλλοτρίαις ἀμέτρως ἐπεμβαῖνον ἕδραις . ἡ δὲ θέσις αὐτῆς , ὅτι μὲν ὁ στόμαχος εἰς τὸ γυναικεῖον αἰδοῖον τελευτᾷ , δεόντως ταύτῃ τεταγμένον , ἔμπροσθεν εἴρηται . καὶ εἴπερ ἐκεῖνον ἐστράφθαι χρὴ κάτω , δῆλον ὡς τὸ λοιπὸν ἅπαν κύτος ἐν τοῖς κατὰ τὴν γαστέρα τετάχθαι χωρίοις ἀναγκαῖον ὑπάρχει . διὰ τί δ’ ἔμπροσθεν μὲν ἡ κύστις , ὄπισθεν δὲ τὸ ἀπευθυσμένον ἔντερον , ἐν μέσῳ δ’ ἀμφοῖν αἱ μῆτραι ; ἢ ὅτι βέλτιον ἦν ἐπὶ πλεῖστον ἐν ταῖς κυήσεσιν ἐκτεινομένας αὐτὰς , ἐκ μὲν τῶν ὀπίσω μερῶν οἷον ὑποστόρεσμά τι κατὰ ῥάχιν ἔχειν , ἐκ δὲ τῶν ἔμπροσθεν οἷον πρόβλημα ; λεπτόταται γὰρ ἱκανῶς γίνονται κατὰ τὸν τῆς κυήσεως χρόνον , ὡς ἂν τοῦ βάθους εἰς τὸ μῆκος ἀναλισκομένου , καὶ διὰ τοῦτο ἀσθενέσταται , καὶ μὲν δὴ καὶ προχωροῦσαι διὰ τὸν ὄγκον εἰς τὰ περικείμενα σύμπαντα χωρία . οὔκουν ἄλυπος οὐδ’ ἀβλαβὴς ἂν αὐταῖς ἡ τῶν περικειμένων ὀστῶν ἐγίνετο γειτνίασις , εἰ μηδὲν ἐν τῷ μεταξὺ μόριον ἐτέτακτο . διὰ τί δ’ οὐκ εἰς αὐτοὺς τοὺς ὄρχεις ἐνέφυσε τὸ σπερματικὸν ἀγγεῖον ἡ φύσις , ἀλλὰ τὴν καλουμένην ἐπιδιδυμίδα μέσην ἀμφοῖν ἔταξεν ; ὅτι χαύνους ἱκανῶς ὑπάρχοντας αὐτοὺς καὶ σηραγγώδεις καὶ μαλακοὺς πυκνοῖς καὶ ἰσχυροῖς καὶ σκληροῖς οὐχ οἷόν τ’ ἦν ἀσφαλῶς συμφῦναι τοῖς σπερματικοῖς ἀγγείοις . ὥστε κᾀνταῦθα , ἅπερ ἤδη δέδεικται πολλάκις , ἡ φύσις ἀπειργάσθαι φαίνεται , τὸ μηδὲν τῶν ἐναντίων ταῖς οὐσίαις ἐς ταὐτὸν ἀγαγεῖν , ἀλλ’ ἀεὶ ζητεῖν ἐν μέσῳ τινὰ καταθέσθαι δεσμὸν αὐτοῖς φιλίας συναγωγόν . ὅσον γὰρ ἀποδεῖ τῶν σπερματικῶν ἀγγείων ἡ ἐπιδιδυμὶς ἰσχύϊ καὶ πυκνότητι καὶ σκληρότητι , τοσοῦτον πλεονεκτεῖ τῶν ὄρχεων . ἀλλὰ καὶ τῶν μερῶν αὐτῆς τὰ μὲν τοῖς σπερματικοῖς ἐμφυόμενα σκληρότατα , τὰ δὲ τοῖς ὄρχεσι μαλακώτατα , τὰ δ’ ἐν τῷ μεταξὺ πάντα ἀλλήλων ἀνάλογον ὑπερέχοντα · τὰ μὲν ἐγγυτέρω τῶν σπερματικῶν σκληρότατα , τὰ δ’ αὖ τῶν ὄρχεων ἐγγύτερα μαλακώτατα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐγένετο . διὰ τί τοίνυν οὐκ εἰσὶν ἐπὶ τοῖς τῶν θηλειῶν ὄρχεσιν αἰσθηταὶ καὶ σαφεῖς αἱ ἐπιδιδυμίδες , ἀλλ’ ἢ οὐδ’ ὅλως σοι δόξουσιν ὑπάρχειν , ἢ σμικραὶ παντελῶς εἶναι ; ἢ ὅτι πρῶτον μὲν καὶ ὁ δίδυμος αὐτὸς σμικρὸς ὁ τοῦ θήλεος , καὶ τὸ σπερματικὸν ὡσαύτως σμικρὸν , ὥστ’ οὐδὲν θαυμαστὸν οὐδὲ τὸ συνάπτον αὐτὰ σμικρὸν ὑπάρχειν , ἔπειτα δὲ καὶ ἡ τῆς οὐσίας αὐτῶν διαφορὰ βραχεῖα καὶ οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀῤῥένων παμπόλλη ; καὶ γὰρ οἱ ὄρχεις οἱ τοῦ ἄῤῥενος ὑγρότεροί τε καὶ μαλακώτεροι τῶν τοῦ θήλεος , καὶ τὰ ἀγγεῖα τὰ σπερματικὰ σκληρότερα · τὰ δ’ ἐναντία τούτων ἐπὶ τοῦ θήλεος , αὐτὰ μὲν ἧττον σκληρὰ διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας , οἱ δ’ ὄρχεις ἧττον ἀραιοὶ καὶ χαῦνοι καὶ ὑγρότεροι , διότι ψυχρότεροι τὴν οὐσίαν ὑπάρχουσιν . οὔκουν ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας διεφυσήθησάν τε καὶ , ὡς ἂν εἴποι τις , ἐζυμώθησαν . εὐλόγως οὖν ἐγγὺς ἀλλήλων ἐγένοντο ταῖς οὐσίαις , αὐτῶν μὲν τῶν ὄρχεων σκληροτέρων ἀποτελεσθέντων , τῶν δ’ εἰς αὐτοὺς ἐμφυομένων ἀγγείων τῶν σπερματικῶν μαλακωτέρων . ὥστ’ οὐκ ἐδέοντο μεγάλου τοῦ συνάψοντος , ὅ κατὰ βραχὺ τῆς θατέρου σκληρότητος ἀποχωροῦν ἐπὶ τὴν μαλακότητα θατέρου παραγένοιτο . διότι δ’ ἐκκρεμεῖς εἰσιν οἱ τοῦ ἄῤῥενος ὄρχεις , διὰ τοῦτο καὶ μῦς εἰς ἑκάτερον αὐτῶν εἷς ἐκ τῶν κατὰ τὰς λαγόνας καθήκει χωρίων , ὅπως καὶ τούτοις μετείη τῆς καθ’ ὁρμὴν κινήσεως . τί δὲ τὸ παρὰ τοῦ θήλεος σπέρμα συμβάλλεται τῷ ἀῤῥενι , καὶ τίς ἡ φύσις ἑκατέρου , καὶ πάνθ’ ὅσα τοιαῦτα , διὰ τῶν περὶ σπέρματος ὑπομνημάτων ἐδείχθη . χρὴ δὲ τούτων ἐνταῦθα καταπαύειν ἤδη τὸν λόγον , ἐν γὰρ τῷ μετ’ αὐτὸν ἡ περὶ τὰ κυούμενα σύμπασα τέχνη τῆς φύσεως ἐπιδειχθήσεται .
Lemmas: διά τίς δέ ὁ μέν ἔντερον πᾶς καί ὁ γαστήρ ἐκ δύο χιτών γίγνομαι , ὁ μήτρα δέ εἷς ἀρκέω , ὥσπερ οὖν καί ὁ κύστις ἑκάτερος , λέγω μέν ἤδη ὁ κεφάλαιος ἐν ὁ ἔμπροσθεν λόγος , ἡνίκα ἐξηγέομαι ὁ ὄργανον ὁ τροφή ὁ κατασκευή , ἀνάγκη δέ καί νῦν , ὅσος εἰς ὁ περί ὁ ὑστέρα διδασκαλία διαφέρω , λέγω . ὁ μέν ὁ κύστις σῶμα σκληρός καί δυσπαθής κατασκευάζω ὁ φύσις , ὡς ἄν οὗτος ἔργον ἔχω μόνος , ὑποδέχομαι περίσσωμα . ὁ δέ ἔντερον καί ὁ γαστήρ , πέψις μάλα ὄργανον εἰμί ἤ περίσσωμα ὁ σαρκώδης ὁ οὐσία εἰμί οἰκεῖος . οὐ γάρ ἕνεκα ὁ δέχομαι χολή καί φλέγμα καί ἄλλος δή ὁ καταρρέω πολλάκις ἐκ ὅλος ὁ σῶμα ὀρρώδης περίσσωμα ὁ γένεσις αὐτός ὁ φύσις ποιέω , γίγνομαι δέ ἕτερος ἔργον ἕνεκα συγχράω καί ὡς πόρος περίσσωμα . ὥστε εὔλογος ὁ μέν εἶδος αὐτός ὁ ὁ σῶμα οὐσία οἰκεῖος ὁ σφέτερος ἐνέργεια δημιουργέω , ὁ δέ πλῆθος ὁ χιτών διά ὁ ἐπίκτητος χρεία προστίθημι . κίνδυνος γάρ εἰμί , ὡς ἐν ὁ ὑπέρ αὐτός δείκνυμι λόγος , ἀναβιβρώσκω τε καί πάσχω ἐνίοτε ὁ ἕτερος ὁ χιτών ὁ ἐντός . ἵνα οὖν ἐν οὗτος μόνος μένω ὁ κακός , ἕτερος ἔξωθεν αὐτός περιβάλλω . ἐπί δέ γε ὁ ὑστέρα , ὡς ἄν αἷμα καθαρός καί χρηστός τρέφω , εἷς αὐτάρκης χιτών . ἀλλά ἐπειδή μή μόνος ἕλκω αὐτός χρή εἴσω ὁ σπέρμα κατά ὁ συνουσία , ἀλλά καί κατέχω ἐν ὁ ὁ κύησις χρόνος καί ἀποκρίνω , ἐπειδάν τελειόω ὁ κύημα , διά οὗτος πᾶς εἶδος ἴνη ἐν αὐτός ὁ φύσις τεχνάομαι . δείκνυμι γάρ οὖν δή καί περί ὅδε πολλάκις , ὡς ἕκαστος ὁ ὄργανον ἕλκω μέν εἰς ἑαυτοῦ ὁ εὐθύς ἴς ἐνεργέω , ἐκκρίνω δέ ὁ ἐγκάρσιος , κατέχω δέ σύμπας . ὁ δέ ἔξωθεν οὗτος περίκειμαι ὑμήν ἀμφότερος τε συνάπτω ὁ μήτρα εἰς αὐτός , καί καλύπτω καί συνδέω πρός ὁ παράκειμαι . καί μέν δή καί ἄλλος τις εἰμί ﻿ αὐτός δεσμός πρός τε ὁ κατά ῥάχις σῶμα καί ἄλλος ὁ περίκειμαι , χαλαρός σύμπας ἱκανός , ὡς οὐδέ κατά εἷς ἄλλος μόριον εἰμί ὁράω · οὐ γάρ οὖν οὐδέ ἄλλος τις διαστέλλω τε μέχρι πολύς καί αὖθις εἰς ἐλαχύς συνέρχομαι φύσις ἔχω . χρή τοίνυν καί ὁ δεσμός συνεπεκτείνω καί συνέπομαι πᾶς πλανάω ὁ σπλάγχνον , καί μήτε αὐτός ἀπορρήγνυμι , μήτε ἐκεῖνος περιοράω ἀλάομαι , ἤ ἀλλότριος ἄμετρος ἐπεμβαίνω ἕδρα . ὁ δέ θέσις αὐτός , ὅτι μέν ὁ στόμαχος εἰς ὁ γυναικεῖος αἰδοῖον τελευτάω , δεόντως ταύτῃ τάσσω , ἔμπροσθεν λέγω . καί εἴπερ ἐκεῖνος στρέφω χρή κάτω , δῆλος ὡς ὁ λοιπός ἅπας κύτος ἐν ὁ κατά ὁ γαστήρ τάσσω χωρίον ἀναγκαῖος ὑπάρχω . διά τίς δέ ἔμπροσθεν μέν ὁ κύστις , ὄπισθεν δέ ὁ ἀπευθύνω ἔντερον , ἐν μέσος δέ ἄμφω ὁ μήτρα ; ἤ ὅτι ἀγαθός εἰμί ἐπί πολύς ἐν ὁ κύησις ἐκτείνω αὐτός , ἐκ μέν ὁ ὀπίσω μέρος οἷος ὑποστόρεσμα τις κατά ῥάχις ἔχω , ἐκ δέ ὁ ἔμπροσθεν οἷος πρόβλημα ; λεπτός γάρ ἱκανός γίγνομαι κατά ὁ ὁ κύησις χρόνος , ὡς ἄν ὁ βάθος εἰς ὁ μῆκος ἀναλίσκω , καί διά οὗτος ἀσθενής , καί μέν δή καί προχωρέω διά ὁ ὄγκος εἰς ὁ περίκειμαι σύμπας χωρίον . οὔκουν ἄλυπος οὐδέ ἀβλαβής ἄν αὐτός ὁ ὁ περίκειμαι ὀστέον γίγνομαι γειτνίασις , εἰ μηδείς ἐν ὁ μεταξύ μόριον τάσσω . διά τίς δέ οὐ εἰς αὐτός ὁ ὄρχις ἐμφύω ὁ σπερματικός ἀγγεῖον ὁ φύσις , ἀλλά ὁ καλέω ἐπιδιδυμίς μέσος ἄμφω τάσσω ; ὅτι χαῦνος ἱκανός ὑπάρχω αὐτός καί σηραγγώδης καί μαλακός πυκνός καί ἰσχυρός καί σκληρός οὐ οἷος τε εἰμί ἀσφαλής συμφύω ὁ σπερματικός ἀγγεῖον . ὥστε ᾀνταῦθη , ὅς ἤδη δείκνυμι πολλάκις , ὁ φύσις ἀπεργάζομαι φαίνω , ὁ μηδείς ὁ ἐναντίος ὁ οὐσία εἰς αὐτός ἄγω , ἀλλά ἀεί ζητέω ἐν μέσος τις κατατίθημι δεσμός αὐτός φιλία συναγωγός . ὅσος γάρ ἀποδέω ὁ σπερματικός ἀγγεῖον ὁ ἐπιδιδυμίς ἰσχύς καί πυκνότης καί σκληρότης , τοσοῦτος πλεονεκτέω ὁ ὄρχις . ἀλλά καί ὁ μέρος αὐτός ὁ μέν ὁ σπερματικός ἐμφύω σκληρός , ὁ δέ ὁ ὄρχις μαλακός , ὁ δέ ἐν ὁ μεταξύ πᾶς ἀλλήλων ἀνάλογος ὑπερέχω · ὁ μέν ἐγγύς ὁ σπερματικός σκληρός , ὁ δέ αὖ ὁ ὄρχις ἐγγύτερος μαλακός διά ὁ αὐτός αἰτία γίγνομαι . διά τίς τοίνυν οὐ εἰμί ἐπί ὁ ὁ θῆλυς ὄρχις αἰσθητός καί σαφής ὁ ἐπιδιδυμίς , ἀλλά ἤ οὐδέ ὅλος σύ δοκέω ὑπάρχω , ἤ μικρός παντελής εἰμί ; ἤ ὅτι πρῶτος μέν καί ὁ δίδυμος αὐτός μικρός ὁ ὁ θῆλυς , καί ὁ σπερματικός ὡσαύτως μικρός , ὥστε οὐδείς θαυμαστός οὐδέ ὁ συνάπτω αὐτός μικρός ὑπάρχω , ἔπειτα δέ καί ὁ ὁ οὐσία αὐτός διαφορά βραχύς καί οὐ ὥσπερ ἐπί ὁ ἄρσην πάμπολυς ; καί γάρ ὁ ὄρχις ὁ ὁ ἄρσην ὑγρός τε καί μαλακός ὁ ὁ θῆλυς , καί ὁ ἀγγεῖον ὁ σπερματικός σκληρός · ὁ δέ ἐναντίος οὗτος ἐπί ὁ θῆλυς , αὐτός μέν ἥσσων σκληρός διά ὁ λέγω αἰτία , ὁ δέ ὄρχις ἥσσων ἀραιός καί χαῦνος καί ὑγρός , διότι ψυχρός ὁ οὐσία ὑπάρχω . οὔκουν ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία διαφυσάω τε καί , ὡς ἄν λέγω τις , ζυμόω . εὔλογος οὖν ἐγγύς ἀλλήλων γίγνομαι ὁ οὐσία , αὐτός μέν ὁ ὄρχις σκληρός ἀποτελέω , ὁ δέ εἰς αὐτός ἐμφύω ἀγγεῖον ὁ σπερματικός μαλακός . ὥστε οὐ δέω μέγας ὁ συνάπτω , ὅς κατά βραχύς ὁ ἕτερος σκληρότης ἀποχωρέω ἐπί ὁ μαλακότης ἕτερος παραγίγνομαι . διότι δέ ἐκκρεμής εἰμί ὁ ὁ ἄρσην ὄρχις , διά οὗτος καί μῦς εἰς ἑκάτερος αὐτός εἷς ἐκ ὁ κατά ὁ λαγών καθήκω χωρίον , ὅπως καί οὗτος μέτειμι ὁ κατά ὁρμή κίνησις . τίς δέ ὁ παρά ὁ θῆλυς σπέρμα συμβάλλω ὁ ἀρρεν , καί τίς ὁ φύσις ἑκάτερος , καί πᾶς ὅσος τοιοῦτος , διά ὁ περί σπέρμα ὑπόμνημα δείκνυμι . χρή δέ οὗτος ἐνταῦθα καταπαύω ἤδη ὁ λόγος , ἐν γάρ ὁ μετά αὐτός ὁ περί ὁ κυέω σύμπας τέχνη ὁ φύσις ἐπιδείκνυμι .