galenus.de-usu-partium 12.3
Οὔκουν οὔτε διὰ νεύρων μόνων κινεῖταί τι μόριον , οὔτε διὰ χόνδρων ἢ συνδέσμων . ὁ μὲν γὰρ χόνδρος ἀλοιφῆς μέν τινος χρείαν τοῖς ἄρθροις παρέχεται , συναφθεὶς δ’ ὀργάνοις κινητικοῖς , βάρος αὐτοῖς περιττὸν ἂν ἦν , ὥσπερ τις λίθος ἐκκρεμάμενος . τὸ δὲ νεῦρον αἰσθητικὸν μὲν , εἰς ὅσον ἐστὶ μαλακὸν , ἀῤῥωστότερον δὲ ἢ ὥστε κινεῖν καὶ μεταφέρειν ὅλον κῶλον . ὁ δὲ δὴ σύνδεσμος , ἐν τῷ μεταξὺ τούτων ὑπάρχων , ἀσφαλῶς μὲν συνδεῖν καὶ μὴ κωλύειν κινεῖσθαι τὰ μέλη δυνατὸς , οὐ μὴν αὐτός γε κινητικὸν ὄργανον οἷόν τ’ ἦν γενέσθαι , τὴν γένεσιν οὐκ ἐκ τῆς κινούσης ἀρχῆς τὸ ζῶον ὁμοίως τοῖς νεύροις , ἀλλ’ ἐξ ὀστοῦ λαμβάνων . ἐδείχθη γὰρ , ὡς μαλακὸν ἐχρῆν εἶναι τὸν τῆς τοιαύτης ἀρχῆς ὄγκον · οὐδὲν δ’ οὔτ’ ἐκ μαλακοῦ τελέως σκληρὸν , οὔτ’ ἐκ σκληροῦ μαλακὸν οἷόν τε φύεσθαι . διὰ ταύτας οὖν τὰς ἀνάγκας ἡ φύσις οὔτε τοῖς συνδέσμοις μόνοις ἠδυνήθη χρήσασθαι πρὸς τὰς καθ’ ὁρμὴν κινήσεις , ὅτι μήτ’ αἰσθήσεως αὐτοῖς μήτε κινήσεως μετῆν , ὡς ἂν μηδὲ συνημμένοις τῷ τὸ τῆς ψυχῆς ἡγεμονοῦν περιέχοντι τόπῳ , νεύροις τ’ οὐχ οἷόν τε χρῆσθαι μόνοις , ἀδυνάτοις οὖσι διὰ μαλακότητα μεταφέρειν βάρη τηλικαῦτα . δεόντως οὖν , ἔνθα μὲν δέσεως χρῄζει μόνης τὸ μέλος , ἐνταῦθα σύνδεσμός ἐστι μόνος , ἔνθα δ’ αἰσθήσεως μόνης , νεῦρον , ἐν οἷς δ’ ἂν ᾖ χρεία κινήσεως τῆς κατὰ προαίρεσιν , ἐν τούτοις ἀμφότερα , τοῦ μὲν νεύρου τό τε παρὰ τοῦ λογισμοῦ πρόσταγμα διακομίζοντος , καὶ τὴν τῆς κινήσεως ἀρχὴν ἐνδιδόντος , τοῦ δὲ συνδέσμου τὴν εἰς τὸ βαστάζειν τὰ κινούμενα ῥώμην τῷ νεύρῳ παρέχοντος . μικτὸν οὖν ἐξ ἀμφοῖν ἐχρῆν τι δημιουργηθῆναι κινήσεως ὄργανον , ὃ πάντως ἔμελλεν νεύρου μὲν σκληρότερον , συνδέσμου δ’ ἔσεσθαι μαλακώτερον , ἀτὰρ οὖν καὶ μεθέξειν αἰσθήσεως ἧττον μὲν ἢ νεῦρον , μᾶλλον δ’ ἢ σύνδεσμος , καὶ ῥώμης δὴ καὶ ἀῤῥωστίας , καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐναντίων , ἃ καὶ συνδέσμοις ὑπάρχει καὶ νεύροις , ἐν τῷ μέσῳ τετάξεσθαι , διὰ τὸ μετέχειν μὲν ἑκατέρων τῶν γεννησαμένων αὐτὸ τῆς οὐσίας , οὐ μὴν ἀκριβῶς οὐδετέραν , οὐδὲ μόνην , οὐδ’ ἀνεπίμικτον ἔχειν , ἀλλ’ ἐξ ἀμφοῖν κεκρᾶσθαι . καὶ μὴν οὐδὲν οὐδενὶ δι’ ὅλου κεράννυσθαι δύναται μὴ καταθραυσθὲν πρότερον εἰς μικρὰ μόρια . κατατέμνειν οὖν ἑκάτερον εἰς λεπτὰς ἶνας ἀναγκαῖον ἦν , κᾄπειτ’ ἀλλήλαις ἐκείνας συνάπτειν εἰς γένεσιν τοῦ μέσου τὴν οὐσίαν αὐτῶν ὀργάνου τοῦ κινητικοῦ . ἀλλ’ εἴπερ τοῦτ’ ἐποίησε μόνον ἄνευ τοῦ πληρῶσαι τὰς μεταξὺ χώρας οὐσίας μαλακῆς , οἷον στοιβῆς τέ τινος ἐσομένης αὐτοῖς καὶ ἕδρας ἀσφαλοῦς , οὐδ’ ἂν ἐπ’ ὀλίγον ἀθλάστους τε καὶ ἀῤῥήκτους τὰς ἶνας φυλάττεσθαι δυνατὸν ἦν . τὴν οὖν στοιβὴν ταύτην οὐδ’ αὐτὴν ἄχρηστον ἡ πάντη σοφὴ φύσις , ἀλλὰ καὶ κρύους καὶ θάλπους ἀλέξημα καὶ τοῖς πιλητοῖς κτήμασιν ὁμοιότατον σκέπασμα κατά τε τῶν ἰνῶν αὐτῶν ἐν κύκλῳ περιεβάλετο , καὶ προσέτι ταῖς ἀρτηρίαις καὶ ταῖς φλεψὶν ὑποστόρεσμά τι καὶ ἀμφίεσμα θαυμαστὸν ἐξεπορίσατο . καί σοι περὶ μὲν ταύτης ἐν τῷ πρώτῳ πάντων εἴρηται λόγῳ , διότι τε σὰρξ ὀνομάζεται τὸ τὰς χρείας τοιαύτας τοῖς ζώοις παρέχον , ὅπως τε καὶ κρύους καὶ θάλπους ἐστὶν ἴαμα , καίτοι γ’ ἐναντία ἀλλήλοις ὑπάρχοντα . ἐν δ’ αὐτοῖς περὶ μυῶν κινήσεως προείρηται , πῶς μὲν εἰς ἶνας νεῦρα καὶ σύνδεσμοι λύονται , πῶς δ’ αὐτοῖς ἡ ἁπλῆ σὰρξ ἀναμίγνυται , πῶς δ’ αὖθις ἀλλήλαις συνιουσῶν τε καὶ κεραννυμένων τῶν ἰνῶν , τὸ μὲν ἐκ τούτων συγκείμενον ὁ τένων γίνεται , τὸ δ’ ἐξ ἁπάντων ὁ μῦς . νυνὶ δ’ ἡ χρεία καὶ τένοντος γενέσεως εἴρηται καὶ μυός . ὁ μὲν γὰρ τένων τὸ πρῶτόν ἐστιν αὐτὸ τῆς κινήσεως ὄργανον · ὁ δ’ αὖ μῦς τῆς γενέσεως αὐτοῦ χάριν ἐγένετο , καὶ τὰς τῆς συνθέτου σαρκὸς τῷ ζώῳ χρείας παρέχεται , πίπτοντος μὲν ἢ ἄλλως κατακλινομένου μαλθακὸν ὑποστόρεσμα γινόμενος , πληττομένου δὲ σκέπασμα τοῖς πιλητοῖς ὁμοιότατον κτήμασιν , ἀλλὰ καὶ τιτρωσκομένων πρόβλημα , καὶ θάλπων μὲν ἐν κρύει , σκιάζων δ’ ἐν θάλπει . καὶ τί γὰρ ἄλλο ἢ πρὸ πάντων τῶν κυρίων μερῶν εἰς ἅπασαν ἔκκειται βλάβην τὸ σαρκῶδες γένος ; οὕτως ἐξ ἁπάντων ἡ φύσις ὠφελεῖται ἅμα καὶ κοσμεῖ καὶ φρουρεῖ τὸ ζῶον . οὗτοι μὲν οἱ κοινοὶ λόγοι περὶ χρείας συνδέσμων καὶ τενόντων καὶ μυῶν ἐν τῷδε μάλιστα τῆς ὅλης διεξόδου γεγράφθαι φθάνοντες , ἡνίκα περὶ νεύρων φύσεώς τε ἅμα καὶ χρείας καὶ ἀρχῆς ἐν τοῖς πρόσθεν αὐτάρκως ἐξηγησάμεθα · καὶ μέν γε καὶ περὶ τοῦ κυριωτάτου τῶν ἄρθρων ἁπάντων ὁ λόγος ἐστὶν ἡμῖν ὁ νῦν περαινόμενος . οὐκοῦν οὐδὲ κατὰ τοῦτ’ ἄν τις ἐγκαλέσαι τὸν κοινὸν λόγον ἐπὶ τούτου διελοῦσιν ἡμῖν . εἴρηται δ’ ἤδη πολλάκις , ὡς ἕκαστον τῶν κοινῶν ἅπαξ μέν που τελέως διέξιμεν , ὑπομιμνήσκομεν δ’ ἐν τοῖς κατὰ μέρος , ὡς ἂν μάλιστα διὰ βραχυτάτων ἡμῖν τὸ πᾶν περαίνηται . καὶ γὰρ οὖν καὶ ὅτι τῶν μυῶν τινες μὲν εἰς ἕνα μέγαν τελευτῶντες τένοντα , τινὲς δὲ διὰ τῶν σαρκοειδῶν μορίων καθήκουσιν εἰς τὰ κῶλα , πολλοῖς δηλονότι καὶ σμικροῖς τένουσι κινοῦντες αὐτὰ , διὰ τῶν ἔμπροσθεν αὐτάρκως ﻿ ἐξηγησάμεθα , τό τε κοινὸν καὶ καθόλου διδάσκοντες , ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ μέρος ἔνια παραθέμενοι .
Lemmas: οὔκουν οὔτε διά νεῦρον μόνος κινέω τις μόριον , οὔτε διά χόνδρος ἤ σύνδεσμος . ὁ μέν γάρ χόνδρος ἀλοιφή μέν τις χρεία ὁ ἄρθρον παρέχω , συνάπτω δέ ὄργανον κινητικός , βάρος αὐτός περισσός ἄν εἰμί , ὥσπερ τις λίθος ἐκκρεμάννυμι . ὁ δέ νεῦρον αἰσθητικός μέν , εἰς ὅσος εἰμί μαλακός , ἄρρωστος δέ ἤ ὥστε κινέω καί μεταφέρω ὅλος κῶλον . ὁ δέ δή σύνδεσμος , ἐν ὁ μεταξύ οὗτος ὑπάρχω , ἀσφαλής μέν συνδέω καί μή κωλύω κινέω ὁ μέλος δυνατός , οὐ μήν αὐτός γε κινητικός ὄργανον οἷος τε εἰμί γίγνομαι , ὁ γένεσις οὐ ἐκ ὁ κινέω ἀρχή ὁ ζῷον ὅμοιος ὁ νεῦρον , ἀλλά ἐκ ὀστέον λαμβάνω . δείκνυμι γάρ , ὡς μαλακός χρή εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος ἀρχή ὄγκος · οὐδείς δέ οὔτε ἐκ μαλακός τέλειος σκληρός , οὔτε ἐκ σκληρός μαλακός οἷος τε φύω . διά οὗτος οὖν ὁ ἀνάγκη ὁ φύσις οὔτε ὁ σύνδεσμος μόνος δύναμαι χράω πρός ὁ κατά ὁρμή κίνησις , ὅτι μήτε αἴσθησις αὐτός μήτε κίνησις μέτειμι , ὡς ἄν μηδέ συνάπτω ὁ ὁ ὁ ψυχή ἡγεμονέω περιέχω τόπος , νεῦρον τε οὐ οἷος τε χράω μόνος , ἀδύνατος εἰμί διά μαλακότης μεταφέρω βάρος τηλικοῦτος . δεόντως οὖν , ἔνθα μέν δέσις χρῄζω μόνος ὁ μέλος , ἐνταῦθα σύνδεσμος εἰμί μόνος , ἔνθα δέ αἴσθησις μόνος , νεῦρον , ἐν ὅς δέ ἄν εἰμί χρεία κίνησις ὁ κατά προαίρεσις , ἐν οὗτος ἀμφότερος , ὁ μέν νεῦρον ὁ τε παρά ὁ λογισμός πρόσταγμα διακομίζω , καί ὁ ὁ κίνησις ἀρχή ἐνδίδωμι , ὁ δέ σύνδεσμος ὁ εἰς ὁ βαστάζω ὁ κινέω ῥώμη ὁ νεῦρον παρέχω . μικτός οὖν ἐκ ἄμφω χρή τις δημιουργέω κίνησις ὄργανον , ὅς πάντως μέλλω νεῦρον μέν σκληρός , σύνδεσμος δέ εἰμί μαλακός , ἀτάρ οὖν καί μετέχω αἴσθησις ἥσσων μέν ἤ νεῦρον , μάλα δέ ἤ σύνδεσμος , καί ῥώμη δή καί ἀρρωστία , καί ὁ ἄλλος ὁ ἐναντίος , ὅς καί σύνδεσμος ὑπάρχω καί νεῦρον , ἐν ὁ μέσος τάσσω , διά ὁ μετέχω μέν ἑκάτερος ὁ γεννάω αὐτός ὁ οὐσία , οὐ μήν ἀκριβής οὐδέτερος , οὐδέ μόνος , οὐδέ ἀνεπίμικτος ἔχω , ἀλλά ἐκ ἄμφω κράω . καί μήν οὐδείς οὐδείς διά ὅλος κεράννυμι δύναμαι μή καταθραύω πρότερος εἰς μικρός μόριον . κατατέμνω οὖν ἑκάτερος εἰς λεπτός ἴς ἀναγκαῖος εἰμί , ἔͅπειτα ἀλλήλων ἐκεῖνος συνάπτω εἰς γένεσις ὁ μέσος ὁ οὐσία αὐτός ὄργανον ὁ κινητικός . ἀλλά εἴπερ οὗτος ποιέω μόνος ἄνευ ὁ πληρόω ὁ μεταξύ χώρα οὐσία μαλακός , οἷος στοιβή τε τις εἰμί αὐτός καί ἕδρα ἀσφαλής , οὐδέ ἄν ἐπί ὀλίγος ἄθλαστος τε καί ἄρρηκτος ὁ ἴς φυλάσσω δυνατός εἰμί . ὁ οὖν στοιβή οὗτος οὐδέ αὐτός ἄχρηστος ὁ πάντῃ σοφός φύσις , ἀλλά καί κρύος καί θάλπος ἀλέξημα καί ὁ πιλητός κτῆμα ὅμοιος σκέπασμα κατά τε ὁ ἴνη αὐτός ἐν κύκλος περιβάλλω , καί προσέτι ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ ὑποστόρεσμα τις καί ἀμφίεσμα θαυμαστός ἐκπορίζω . καί σύ περί μέν οὗτος ἐν ὁ πρῶτος πᾶς λέγω λόγος , διότι τε σάρξ ὀνομάζω ὁ ὁ χρεία τοιοῦτος ὁ ζῷον παρέχω , ὅπως τε καί κρύος καί θάλπος εἰμί ἴαμα , καίτοι γε ἐναντίος ἀλλήλων ὑπάρχω . ἐν δέ αὐτός περί μῦς κίνησις προλέγω , πῶς μέν εἰς ἴς νεῦρον καί σύνδεσμος λύω , πῶς δέ αὐτός ὁ ἁπλόος σάρξ ἀναμείγνυμι , πῶς δέ αὖθις ἀλλήλων συνέρχομαι τε καί κεράννυμι ὁ ἴνη , ὁ μέν ἐκ οὗτος σύγκειμαι ὁ τένων γίγνομαι , ὁ δέ ἐκ ἅπας ὁ μῦς . νυνί δέ ὁ χρεία καί τένων γένεσις λέγω καί μῦς . ὁ μέν γάρ τένων ὁ πρῶτος εἰμί αὐτός ὁ κίνησις ὄργανον · ὁ δέ αὖ μῦς ὁ γένεσις αὐτός χάριν γίγνομαι , καί ὁ ὁ σύνθετος σάρξ ὁ ζῷον χρεία παρέχω , πίπτω μέν ἤ ἄλλος κατακλίνω μαλθακός ὑποστόρεσμα γίγνομαι , πλήσσω δέ σκέπασμα ὁ πιλητός ὅμοιος κτῆμα , ἀλλά καί τιτρώσκω πρόβλημα , καί θάλπω μέν ἐν κρύος , σκιάζω δέ ἐν θάλπος . καί τίς γάρ ἄλλος ἤ πρό πᾶς ὁ κύριος μέρος εἰς ἅπας ἔκκειμαι βλάβη ὁ σαρκώδης γένος ; οὕτως ἐκ ἅπας ὁ φύσις ὠφελέω ἅμα καί κοσμέω καί φρουρέω ὁ ζῷον . οὗτος μέν ὁ κοινός λόγος περί χρεία σύνδεσμος καί τένων καί μῦς ἐν ὅδε μάλα ὁ ὅλος διέξοδος γράφω φθάνω , ἡνίκα περί νεῦρον φύσις τε ἅμα καί χρεία καί ἀρχή ἐν ὁ πρόσθεν αὔταρκος ἐξηγέομαι · καί μέν γε καί περί ὁ κύριος ὁ ἄρθρον ἅπας ὁ λόγος εἰμί ἐγώ ὁ νῦν περαίνω . οὐκοῦν οὐδέ κατά οὗτος ἄν τις ἐγκαλέω ὁ κοινός λόγος ἐπί οὗτος διαιρέω ἐγώ . λέγω δέ ἤδη πολλάκις , ὡς ἕκαστος ὁ κοινός ἅπαξ μέν που τέλειος διεξέρχομαι , ὑπομιμνῄσκω δέ ἐν ὁ κατά μέρος , ὡς ἄν μάλα διά βραχύς ἐγώ ὁ πᾶς περαίνω . καί γάρ οὖν καί ὅτι ὁ μῦς τις μέν εἰς εἷς μέγας τελευτάω τένων , τις δέ διά ὁ σαρκοειδής μόριον καθήκω εἰς ὁ κῶλον , πολύς δηλονότι καί μικρός τένων κινέω αὐτός , διά ὁ ἔμπροσθεν αὔταρκος ﻿ ἐξηγέομαι , ὁ τε κοινός καί καθόλου διδάσκω , ἀλλά καί ὁ κατά μέρος ἔνιοι παρατίθημι .