galenus.de-usu-partium 8.9
Ἔστι μὲν γὰρ αὐτοῦ καὶ ἡ παχεῖα μήνιγξ σκέπασμα · μᾶλλον δ’ οὐχ ἁπλῶς σκέπασμα χρὴ καλεῖν αὐτὴν , ἀλλ’ οἷον ἀμυντήριόν τι πρόβλημα ταῖς τοῦ κρανίου προσβολαῖς ἐγκείμενον · ἀλλ’ ἥ γε λεπτὴ τὸ ξύμφυτόν ἐστιν ὄντως αὐτοῦ σκέπασμα . καὶ γὰρ δὴ καὶ ἀφέστηκεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ παχεῖα , τοῖς διεκπίπτουσιν ἀγγείοις μόνοις συνεχομένη , καὶ εἴπερ μὴ μέσην ἡ φύσις ἐτετάχει τὴν λεπτὴν , οὐκ ἂν ἄλυπος ἡ πρὸς τὴν παχεῖαν μήνιγγα ἐγκεφάλου γειτνίασις ὑπῆρχεν . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων γῆς καὶ πυρὸς , ἐπειδὴ πόῤῥω τὴν φύσιν ἀλλήλων ἦσαν , ὕδωρ τε καὶ ἀέρα μεταξὺ θεῖναί φησι τὸν θεὸν , οὕτω κᾀγὼ φαίην ἂν ἐγκεφάλου τε καὶ κρανίου , πόῤῥω ταῖς οὐσίαις διεστηκότων , ἐν τῷ μεταξὺ θεῖναι τὴν φύσιν ἀμφοτέρας τὰς μήνιγγας , οὐκ ἀρκεσθεῖσαν ἑνὶ δεσμῷ φιλίας συναγωγῷ . χρὴ γὰρ οὐ τῇ θέσει μόνον ἐν τῷ μέσῳ τετάχθαι τὸ μέσον ὄντως , ἀλλὰ καὶ τῇ φύσει . τῇ φύσει δέ ἐστι μέσον , ὃ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἀφέστηκε τῶν ἄκρων . οὐδετέρα δ’ ἀπεῖχε τῶν μηνίγγων ἀνάλογον ἐγκεφάλου τε καὶ κρανίου . ἀλλ’ ἡ μὲν λεπτὴ πλεῖον τῆς ὀστοῦ σκληρότητος ἀπελείπετο , ἤπερ αὖ τῆς τοῦ ἐγκεφάλου μαλακότητος ἐπλεονέκτει · ἔμπαλιν δὲ ἡ παχεῖα πάμπολυ μὲν ἐγκεφάλου σκληροτέρα , βραχὺ δ’ ἦν ὀστοῦ μαλακωτέρα . ὥστ’ εἰ μὲν τὴν λεπτὴν μόνην ἡ φύσις ἐδημιούργησεν , οὐκ ἂν ἦν ἀζήμιος ἡ . πρὸς τὸ κρανίον αὐτῆς ὁμιλία · εἰ δέ γε τὴν σκληρὰν , αὐτὸς ἂν οὕτως ὁ ἐγκέφαλος ἐπόνει . ἵν’ οὖν μήτ’ ἐκεῖνός τι πάσχῃ , μήτε τὸ σκέπασμα , προτέρα μὲν ἡ λεπτὴ μήνιγξ , ἐπ’ αὐτῇ δ’ ἡ παχεῖα γέγονεν , ὅσον ὀστοῦ μαλακωτέρα , τοσοῦτον τῆς λεπτῆς οὖσα σκληροτέρα . ὅσον δὲ ταύτης ἐστὶν ἡ λεπτὴ μαλακωτέρα , τοσοῦτον ἐκείνης ὁ ἐγκέφαλος . διτταῖς οὖν ἡ φύσις μεσότησι χρησαμένη , καίτοι ποῤῥωτάτω ταῖς ποιότησιν ὑπαρχούσαις , τὸ κρανίον καὶ τὸν ἐγκέφαλον ἐγγὺς ἀλλήλων ἀλύπως κατέθετο . ἡ μὲν οὖν χοριοειδὴς μήνιγξ σύμφυτόν ἐστιν ἐγκεφάλου σκέπασμα , καθάπερ τι δέρμα ζώου · ταύτης δ’ ἡ παχεῖα σύμφυτον μὲν οὐκέτι , πολλαχόθεν μέντοι συμφυές . αὐτῇ δ’ αὖ πάλιν τῇ παχείᾳ τὸ περικείμενον ἔξωθεν ὀστοῦν , ὃ δὴ καὶ κρανίον ὀνομάζουσι , καθάπερ τι κράνος ἐπίκειται . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τούτων ὠλιγώρηταί τι τῇ φύσει , ἀλλ’ ὥσπερ οἱ ἀγαθοὶ δημιουργοὶ , σύμφυτον μὲν οὐ δυνάμενοι τὸ κράνος ἀπεργάσασθαι , δεόμενοι δ’ ὅτι μάλιστα σφίγγεσθαι πανταχόθεν ὑπ’ αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν ἀσφαλῶς , δεσμοὺς ἐπιτηδείους προπαρασκευάζουσιν ἐν ταῖς εὐκαίροις περιβολαῖς , καὶ οὕτως αὐτὰς συναρμόζουσιν ἀκριβῶς , ὡς μηδὲν ἀπολείπεσθαι δοκεῖν τῶν συμφύτων , οὕτω καὶ ἡ φύσις , ἐπειδὴ διὰ τὴν τῆς οὐσίας ἀνομοιότητα σύμφυτον οὐκ ἠδύνατο πάντη τὴν μήνιγγα τῷ κρανίῳ ποιῆσαι , καίτοι δεομένη , τὸ μόνον ἔτι καὶ λοιπὸν εἰς ἀσφάλειαν ἐτεχνήσατο , δεσμοὺς ἐξευροῦσα πλέονας ἢ κατὰ τοὺς τῷ Ἡφαίστῳ τεχνηθέντας . οἱ μὲν γὰρ συνδεῖν μόνον ἠδύναντο , τοῖς δὲ πρὸς τούτῳ καὶ ἄλλα μείζω χρηστὰ πρόσεστι . τίνες οὖν οἱ δεσμοὶ , καὶ πῶς ἑλίττονται περὶ τὸ κρανίον , καὶ πῶς αὐτὸ ξυνδοῦσι τῇ σκληρᾷ μήνιγγι , καὶ τίνες ἄλλαι παρ’ αὐτῶν ὠφέλειαι τοῖς ζώοις ; οἱ μὲν δεσμοὶ τῆς μήνιγγος αὐτῆς ἀποφύονται , λεπτοί τινες ὑμένες , ὁδοὶ δὲ αὐτοῖς , ὥστε μὲν διεκπίπτειν ἐκτὸς , αἱ ῥαφαὶ τῆς κεφαλῆς εἰσι . περιτεινόμενοι γὰρ οὗτοι περὶ τὸ καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος μέρος , ὅθεν ἀνέσχον , ἐντεῦθέν τε προϊόντες ἀπαντῶσιν ἀλλήλοις , καὶ ξυνάπτονται , καὶ συμφύονται , καὶ τελέως ἑνοῦνται , καὶ κοινὸν ἐξ ἁπάντων ἑαυτῶν ἕνα γεννῶσιν ὑμένα , τὸν περικράνιον ὀνομαζόμενον , ὃς ὅτι μὲν συνδεῖ τὴν σκληρὰν μήνιγγα τῷ κρανίῳ , καὶ πρὸ τοῦ θεάσασθαι διὰ τῆς ἀνατομῆς , ἤδη τῷ λόγῳ φαίνεται · τίνας δὲ ἄλλας χρείας παρέχεται τοῖς ζώοις , καιρὸς νῦν οὐκ ἂν εἴη τοῦ λέγειν . ἤδη γὰρ καὶ ταῦτα περαιτέρω τοῦ δέοντος ὥσπερ ἵππος τις ἔκφορος ὁ λόγος ἐπιλαθόμενος τῆς καμπῆς διεξῆλθεν . ἀναμιμνησκόμενος μὲν οὖν αὖθις αὐτῶν , ἐπανάγω δέ γε πάλιν ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον , ὅθεν ἀπὸ τῆς ἀκολουθίας τῶν πραγμάτων ἐξηνέχθην , τῇ μὲν τῆς λεπτῆς μήνιγγος ἐξηγήσει τὴν τῆς παχείας συνάψας , ταύτῃ δ’ αὖθις τὴν τοῦ κρανίου τε καὶ περικρανίου .
Lemmas: εἰμί μέν γάρ αὐτός καί ὁ παχύς μῆνιγξ σκέπασμα · μάλα δέ οὐ ἁπλῶς σκέπασμα χρή καλέω αὐτός , ἀλλά οἷος ἀμυντήριος τις πρόβλημα ὁ ὁ κρανίον προσβολή ἔγκειμαι · ἀλλά ὁ γε λεπτός ὁ συμφύω εἰμί ὄντως αὐτός σκέπασμα . καί γάρ δή καί ἀφίστημι ἀπό αὐτός ὁ παχύς , ὁ διεκπίτνω ἀγγεῖον μόνος συνέχω , καί εἴπερ μή μέσος ὁ φύσις τάσσω ὁ λεπτός , οὐ ἄν ἄλυπος ὁ πρός ὁ παχύς μήνιγξ ἐγκέφαλος γειτνίασις ὑπάρχω . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων γῆ καί πῦρ , ἐπειδή πρόσω ὁ φύσις ἀλλήλων εἰμί , ὕδωρ τε καί ἀήρ μεταξύ τίθημι φημί ὁ θεός , οὕτως ἐͅγώ φημί ἄν ἐγκέφαλος τε καί κρανίον , πρόσω ὁ οὐσία διΐστημι , ἐν ὁ μεταξύ τίθημι ὁ φύσις ἀμφότερος ὁ μῆνιγξ , οὐ ἀρκέω εἷς δεσμός φιλία συναγωγός . χρή γάρ οὐ ὁ θέσις μόνος ἐν ὁ μέσος τάσσω ὁ μέσος ὄντως , ἀλλά καί ὁ φύσις . ὁ φύσις δέ εἰμί μέσος , ὅς κατά ὁ αὐτός ἀναλογία ἀφίστημι ὁ ἄκρον . οὐδέτερος δέ ἀπέχω ὁ μῆνιγξ ἀνάλογος ἐγκέφαλος τε καί κρανίον . ἀλλά ὁ μέν λεπτός πολύς ὁ ὀστέον σκληρότης ἀπολείπω , ἤ αὖ ὁ ὁ ἐγκέφαλος μαλακότης πλεονεκτέω · ἔμπαλιν δέ ὁ παχύς πάμπολυς μέν ἐγκέφαλος σκληρός , βραχύς δέ εἰμί ὀστέον μαλακός . ὥστε εἰ μέν ὁ λεπτός μόνος ὁ φύσις δημιουργέω , οὐ ἄν εἰμί ἀζήμιος ὁ . πρός ὁ κρανίον αὐτός ὁμιλία · εἰ δέ γε ὁ σκληρός , αὐτός ἄν οὕτως ὁ ἐγκέφαλος πονέω . ἵνα οὖν μήτε ἐκεῖνος τις πάσχω , μήτε ὁ σκέπασμα , πρότερος μέν ὁ λεπτός μῆνιγξ , ἐπί αὐτός δέ ὁ παχύς γίγνομαι , ὅσος ὀστέον μαλακός , τοσοῦτος ὁ λεπτός εἰμί σκληρός . ὅσος δέ οὗτος εἰμί ὁ λεπτός μαλακός , τοσοῦτος ἐκεῖνος ὁ ἐγκέφαλος . δισσός οὖν ὁ φύσις μεσότης χράω , καίτοι πόρρω ὁ ποιότης ὑπάρχω , ὁ κρανίον καί ὁ ἐγκέφαλος ἐγγύς ἀλλήλων ἄλυπος κατατίθημι . ὁ μέν οὖν χοριοειδής μῆνιγξ σύμφυτος εἰμί ἐγκέφαλος σκέπασμα , καθά τις δέρμα ζῷον · οὗτος δέ ὁ παχύς σύμφυτος μέν οὐκέτι , πολλαχόθεν μέντοι συμφυής . αὐτός δέ αὖ πάλιν ὁ παχύς ὁ περίκειμαι ἔξωθεν ὀστέον , ὅς δή καί κρανίον ὀνομάζω , καθά τις κράνος ἐπίκειμαι . οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος ὀλιγωρέω τις ὁ φύσις , ἀλλά ὥσπερ ὁ ἀγαθός δημιουργός , σύμφυτος μέν οὐ δύναμαι ὁ κράνος ἀπεργάζομαι , δέω δέ ὅτι μάλα σφίγγω πανταχόθεν ὑπό αὐτός ὁ κεφαλή ἀσφαλής , δεσμός ἐπιτήδειος προπαρασκευάζω ἐν ὁ εὔκαιρος περιβολή , καί οὕτως αὐτός συναρμόζω ἀκριβής , ὡς μηδείς ἀπολείπω δοκέω ὁ σύμφυτος , οὕτως καί ὁ φύσις , ἐπειδή διά ὁ ὁ οὐσία ἀνομοιότης σύμφυτος οὐ δύναμαι πάντῃ ὁ μήνιγξ ὁ κρανίον ποιέω , καίτοι δέω , ὁ μόνος ἔτι καί λοιπός εἰς ἀσφάλεια τεχνάομαι , δεσμός ἐξευρίσκω πολύς ἤ κατά ὁ ὁ Ἥφαιστος τεχνάομαι . ὁ μέν γάρ συνδέω μόνος δύναμαι , ὁ δέ πρός οὗτος καί ἄλλος μέγας χρηστός πρόσειμι . τίς οὖν ὁ δεσμός , καί πῶς ἑλίσσω περί ὁ κρανίον , καί πῶς αὐτός συνδέω ὁ σκληρός μῆνιγξ , καί τίς ἄλλος παρά αὐτός ὠφέλεια ὁ ζῷον ; ὁ μέν δεσμός ὁ μῆνιγξ αὐτός ἀποφύω , λεπτός τις ὑμήν , ὁδός δέ αὐτός , ὥστε μέν διεκπίτνω ἐκτός , ὁ ῥαφή ὁ κεφαλή εἰμί . περιτείνω γάρ οὗτος περί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος μέρος , ὅθεν ἀνέχω , ἐντεῦθεν τε προέρχομαι ἀπαντάω ἀλλήλων , καί συνάπτω , καί συμφύω , καί τέλειος ἑνόω , καί κοινός ἐκ ἅπας ἑαυτοῦ εἷς γεννάω ὑμήν , ὁ περικράνιος ὀνομάζω , ὅς ὅτι μέν συνδέω ὁ σκληρός μήνιγξ ὁ κρανίον , καί πρό ὁ θεάομαι διά ὁ ἀνατομή , ἤδη ὁ λόγος φαίνω · τίς δέ ἄλλος χρεία παρέχω ὁ ζῷον , καιρός νῦν οὐ ἄν εἰμί ὁ λέγω . ἤδη γάρ καί οὗτος πέρα ὁ δέω ὥσπερ ἵππος τις ἔκφορος ὁ λόγος ἐπιλανθάνω ὁ καμπή διεξέρχομαι . ἀναμιμνῄσκω μέν οὖν αὖθις αὐτός , ἐπανάγω δέ γε πάλιν ἐπί ὁ ἐγκέφαλος , ὅθεν ἀπό ὁ ἀκολουθία ὁ πρᾶγμα ἐκφέρω , ὁ μέν ὁ λεπτός μῆνιγξ ἐξήγησις ὁ ὁ παχύς συνάπτω , οὗτος δέ αὖθις ὁ ὁ κρανίον τε καί περικράνιον .