galenus.de-usu-partium 4.18
Περὶ δὲ τῶν παχέων ᾧδ’ ἔχει . καθάπερ τὸ λεπτὸν ἀναδόσει παρεσκεύασται , καὶ ταύτης ἕνεκεν ἐγεγόνει , καίτοι καὶ πέττον τὴν τροφὴν , καὶ προωθοῦν , οὕτω καὶ τὸ παχὺ πᾶν ἔντερον οὐκ ἀθρόας χάριν ἐκκρίσεως ἐγένετο . καίτοι πολλοῖς γε τῶν πολυβόρων ζώων , οἷς ἐστιν εὐθὺ τὸ ἔντερον , οὐδὲ εἰς εὐρύτητα παραλλάττον αὐτοῦ τὸ κάτω πέρας ἰδεῖν ἐστιν · ἀλλὰ ταῦθ’ , ὥσπερ ἀεὶ νέμεται , καὶ ἀποπατεῖ συνεχῶς , ἄμουσόν τινα καὶ ἀφιλόσοφον ὄντως , ὥσπερ καὶ Πλάτων ἔλεγε , διαζῶντα ζωήν . ὅσα δὲ τελεώτατά τε καὶ βελτίω τῶν ζώων , οὔτ’ ἐσθίει διὰ παντὸς , οὔτ’ ἀποπατεῖ . τοῦ μὲν δὴ μὴ δεῖσθαι συνεχοῦς τῆς ἔξωθεν τροφῆς αἱ τῶν ἐντέρων ἕλικες ἐδείχθησαν αἰτίαι . τοῦ δὲ μηδ’ ἀποπατεῖν ἑτοίμως , ἀλλ’ ἐκ μακροτέρων διαστημάτων , στημάτων , ἡ τοῦ παχέος εὐρύτης ἐντέρου τὴν αἰτίαν ἔχει , δευτέρα δὲ τρόπον τινὰ γαστὴρ αὐτοῖς ὑποβεβλημένη , καθάπερ ἡ κύστις τοῖς οὔροις . ἵνα γὰρ μήτ’ ἀποπατῇ συνεχῶς μήτ’ οὐρῇ τὰ ζῶα , τοῖς μὲν ὑγροῖς περιττώμασιν ἡ κύστις ὑπόκειται , τοῖς δὲ ξηροῖς τὸ παχὺ καλούμενον ἔντερον , ὃ καὶ τὴν κάτω γαστέρα ἔνιοι καλοῦσιν . ἡ ἀρχὴ δ’ αὐτῆς τὸ τυφλὸν ἔντερον · οὗ γὰρ δὴ τελευτᾷ τὸ λεπτὸν , ἐντεῦθεν εἰς μὲν τὰ δεξιὰ τὸ τυφλὸν , εἰς ἀριστερὰ δὲ τὸ κῶλον ἀποφύεται , διὰ τῆς δεξιᾶς πρότερον ἀνενεχθὲν λαγόνος . τὸ μὲν δὴ τυφλὸν ἄντικρυς οἷον γαστήρ τίς ἐστι παχεῖα , εἰς ὑποδοχὴν περιττωμάτων ἐπιτήδειος , ἀνάλογον δ’ αὐτῷ καὶ τὸ κῶλον . καὶ τοῖς γε πλείστοις τῶν ὀρνίθων διὰ τὸ σφοδρὸν τῆς ἐνεργείας τὸ τυφλὸν ἔντερον διττόν ἐστι · καὶ γὰρ οὖν , καὶ εἴ τι διέλαθεν τὴν ἀνάδοσιν ἐν τῇ κατὰ τὸ λεπτὸν ἔντερον διόδῳ , τοῦτ’ ἐν τῇ κατὰ τὸ τυφλὸν ἐπιπλέον μονῇ πᾶν ἀκριβῶς ἐξικμάζεται . καὶ τοῖς ὄρνισι σχεδὸν ἅπασιν , ἰσχυρὰς τῶν κατὰ τὴν γαστέρα καὶ τὰ ἔντερα μορίων τὰς ἐνεργείας ἔχουσιν , ἀποθέσεις τῶν περιττωμάτων ἐγένοντο διτταὶ πρὸς τὸ μήτε ταχέως διεξιούσης τῆς τροφῆς ἀνίκμαστόν τι καταλείπεσθαι καὶ τὴν ἀποπάτησιν ἀθρόαν εἰσάπαξ , οὐ συνεχῶς καὶ κατὰ βραχὺ γίγνεσθαι . ἀλλ’ ἀνθρώπῳ τε καὶ τοῖς πεζοῖς ζώοις ἅπασιν ἓν τὸ τυφλὸν ἔντερον ἡ φύσις ἐργασαμένη κατὰ τὴν δεξιὰν λαγόνα κατέθετο · διότι χώραν ἐνταῦθ’ ἐπιτηδείαν εἶχε σχολάζουσαν , ὑψηλοτέρου τοῦ δεξιοῦ νεφροῦ κειμένου διὰ τὴν ἐν τοῖς ἐφεξῆς εἰρησομένην αἰτίαν .
Lemmas: περί δέ ὁ παχύς ὧδε ἔχω . καθά ὁ λεπτός ἀνάδοσις παρασκευάζω , καί οὗτος ἕνεκα γίγνομαι , καίτοι καί πέσσω ὁ τροφή , καί προωθέω , οὕτως καί ὁ παχύς πᾶς ἔντερον οὐ ἀθρόος χάριν ἔκκρισις γίγνομαι . καίτοι πολύς γε ὁ πολυβόρος ζῷον , ὅς εἰμί εὐθύς ὁ ἔντερον , οὐδέ εἰς εὐρύτης παραλλάσσω αὐτός ὁ κάτω πέρας ὁράω εἰμί · ἀλλά οὗτος , ὥσπερ ἀεί νέμω , καί ἀποπατέω συνεχής , ἄμουσος τις καί ἀφιλόσοφος ὄντως , ὥσπερ καί Πλάτων λέγω , διαζάω ζωή . ὅσος δέ τέλειος τε καί ἀγαθός ὁ ζῷον , οὔτε ἐσθίω διά πᾶς , οὔτε ἀποπατέω . ὁ μέν δή μή δέω συνεχής ὁ ἔξωθεν τροφή ὁ ὁ ἔντερον ἕλιξ δείκνυμι αἰτία . ὁ δέ μηδέ ἀποπατέω ἑτοῖμος , ἀλλά ἐκ μακρός διάστημα , στῆμα , ὁ ὁ παχύς εὐρύτης ἔντερον ὁ αἰτία ἔχω , δεύτερος δέ τρόπος τις γαστήρ αὐτός ὑποβάλλω , καθά ὁ κύστις ὁ οὖρον . ἵνα γάρ μήτε ἀποπατέω συνεχής μήτε οὐρέω ὁ ζῷον , ὁ μέν ὑγρός περίσσωμα ὁ κύστις ὑπόκειμαι , ὁ δέ ξηρός ὁ παχύς καλέω ἔντερον , ὅς καί ὁ κάτω γαστήρ ἔνιοι καλέω . ὁ ἀρχή δέ αὐτός ὁ τυφλός ἔντερον · οὗ γάρ δή τελευτάω ὁ λεπτός , ἐντεῦθεν εἰς μέν ὁ δεξιός ὁ τυφλός , εἰς ἀριστερός δέ ὁ κῶλον ἀποφύω , διά ὁ δεξιός πρότερος ἀναφέρω λαγών . ὁ μέν δή τυφλός ἄντικρυς οἷος γαστήρ τις εἰμί παχύς , εἰς ὑποδοχή περίσσωμα ἐπιτήδειος , ἀνάλογος δέ αὐτός καί ὁ κῶλον . καί ὁ γε πολύς ὁ ὄρνις διά ὁ σφοδρός ὁ ἐνέργεια ὁ τυφλός ἔντερον δισσός εἰμί · καί γάρ οὖν , καί εἰ τις διαλανθάνω ὁ ἀνάδοσις ἐν ὁ κατά ὁ λεπτός ἔντερον δίοδος , οὗτος ἐν ὁ κατά ὁ τυφλός ἐπιπολύ μονή πᾶς ἀκριβής ἐξικμάζω . καί ὁ ὄρνις σχεδόν ἅπας , ἰσχυρός ὁ κατά ὁ γαστήρ καί ὁ ἔντερον μόριον ὁ ἐνέργεια ἔχω , ἀπόθεσις ὁ περίσσωμα γίγνομαι δισσός πρός ὁ μήτε ταχύς διεξέρχομαι ὁ τροφή ἀνιχμαστός τις καταλείπω καί ὁ ἀποπάτησις ἀθρόος εἰσάπαξ , οὐ συνεχής καί κατά βραχύς γίγνομαι . ἀλλά ἄνθρωπος τε καί ὁ πεζός ζῷον ἅπας εἷς ὁ τυφλός ἔντερον ὁ φύσις ἐργάζομαι κατά ὁ δεξιός λαγών κατατίθημι · διότι χώρα ἐνταῦθα ἐπιτήδειος ἔχω σχολάζω , ὑψηλός ὁ δεξιός νεφρός κεῖμαι διά ὁ ἐν ὁ ἐφεξῆς λέγω αἰτία .