galenus.de-usu-partium 6.6
Διὰ τί δ’ ἐπὶ τὸν πέμπτον σπόνδυλον ἥκει ἡ ἀρτηρία , καὶ ὡς οὔτ’ ἀνωτέρω βέλτιον ἦν οὔτε κατωτέρω τῆς ῥάχεως ἐπιβαίνειν αὐτὴν , ὀλίγον ὕστερον εἰρήσεται , τὸν περὶ τοῦ στομάχου λόγον ἅπαντα πρότερον ἡμῶν διεξελθόντων , ὃν ὅτι μὲν ἀποχωρῆσαι τῆς μέσης χώρας ἄμεινον ἦν , ὀρθῶς ἀποδέδεικται , διότι δ’ ἐπὶ τὰ δεξιὰ μέρη μᾶλλον , οὐκ ἐπὶ θάτερα , τοῦτ’ ἤδη μοι δεικνύντι προσέχετε τὸν νοῦν . ἐπιβαίνει μὲν ἡ ἀρτηρία τῇ μέσῃ χώρᾳ τῶν σπονδύλων , ﻿ οὐ μὴν σφόδρα γε τυραννικῶς καὶ πλεονεκτικῶς ἀπελαύνει τὸν στόμαχον , ἀλλὰ βραχύ τι καὶ αὐτὴ παραχωροῦσα δέχεται καὶ προσίεται κοινωνὸν τῆς κατὰ τῶν σπονδύλων ἕδρας αὐτόν . ὥστ’ , εἴ μοι νοήσεις τινὰ γραμμὴν ἄνωθεν κάτω διὰ μέσης τῆς ῥάχεως τεταμένην , ἐπιβεβηκυῖάν τε κατὰ ταύτης γραμμῆς τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν οὕτως , ὥστε τὸ πλέον μὲν αὐτῆς ἐν τοῖς ἀριστεροῖς εἶναι τοῦ ζώου μέρεσι , τὸ δὲ ἔλαττον ἐν τοῖς δεξιοῖς , οὔ σοι δόξει διαφέρεσθαι πρὸς ἑαυτὸν ὁ λόγος , ἅμα μὲν τὴν μέσην χώραν τῶν σπονδύλων ὑπὸ τῆς ἀρτηρίας κατειλῆφθαι φάσκων , ἅμα δ’ οὐκ ἀκριβῶς εἶναι μέσην αὐτὴν , ἀλλὰ πλέον ἐπιλαμβάνεσθαι τῶν ἀριστερῶν . ὥσπερ γὰρ , ὅτι κυριωτέραν αὐτὴν ὑπάρχουσαν τοῦ στομάχου δίκαιον ἦν οἷον ἐν προεδρίᾳ τετάχθαι , καλῶς εἴρηται πρόσθεν , οὕτως , ὅτι μηδὲ ὁ στόμαχος ἄκυρόν ἐστι μόριον , ὡς ἀμεληθῆναι παντάπασιν , ἐννοεῖν ἡμᾶς προσήκει . συντεθέντων ἀμφοῖν τῶν λογισμῶν , οὐκ ἂν . ἔχοις ἑτέραν χώραν οὐδετέρων τῶν ὀργάνων ἐξευρεῖν ἀμείνονα τῆς νῦν ὑπαρχούσης . ἀλλ’ ἐπεὶ κατὰ τῆς μέσης γραμμῆς ἐπιβεβηκέναι πάντως ἐχρῆν τὴν ἀρτηρίαν , ἀποχωρεῖν τε βραχὺ πρὸς τὰ πλάγια , σκόπει πάλιν κᾀνταῦθα τὴν πρόνοιάν θ’ ἅμα καὶ τὴν τέχνην τῆς φύσεως . ἐκ γὰρ τῶν ἀριστερῶν μερῶν τῆς καρδίας ἐκφυομένην τὴν ἀρτηρίαν εὔλογον ἦν δήπου τοῖς ἀριστεροῖς ἐπιβαίνειν μέρεσι κατ’ εὐθὺ φερομένην . ἐὰν δήπου τὸ ἐν μέσῳ πᾶν τῆς καρδίας καὶ τῆς ῥάχεως οἷον κρεμαμένη τε καὶ ἀστήρικτος διέρχηται , μεῖζον οὐδὲν ἦν ὄφελος ἐν οὕτω σφαλερῷ χωρίῳ βραχέος διαστήματος . ἀτὰρ οὖν καὶ θαυμάζειν οἶμαί σε ταῖς ἀνατομαῖς ὁμιλήσαντα καὶ θεασάμενον αὐτὸν , ὡς τὸ πάντων ἐλάχιστον διάστημα , τὸ μεταξὺ ῥάχεώς τε καὶ καρδίας , ἡ ἀρτηρία κατείληφεν , ἐναργῶς ἐνδεικνυμένη τοῖς ὀφθαλμούς τε καὶ νοῦν ἔχουσιν , ὡς ἐπείγοιτο πρὸς τὴν ῥάχιν . αὕτη καὶ τοῦ κατὰ τὸν πέμπτον ἐπιβαίνειν τοῦ νώτου σπόνδυλον ἡ αἰτία · κατ’ εὐθὺ γὰρ ἀκριβῶς τῆς ἀρχῆς τοῦδε τοῦ σπονδύλου τὴν ἐκ καρδίας ἔκφυσιν ἔχει . ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν τοῦ πνεύματος ὀργάνων ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν . ὁ δὲ στόμαχος τῆς γαστρὸς ἐπὶ μὲν τῶν τεττάρων τῶν πρώτων τοῦ θώρακος σπονδύλων ἐπιβέβηκε , τοῖς δ’ ὀκτὼ τοῖς λοιποῖς ἐκ τῶν δεξιῶν παρατέταται , δι’ ἃς εἴπομεν αἰτίας . ὅταν δὲ δὴ πρῶτον ἅψηται τῶν φρενῶν , αἳ δὴ τὸ κάτω πέρας εἰσὶ τοῦ θώρακος , ὑμέσιν ἰσχυροῖς εἰς ἱκανὸν ὕψος ἐξαιρόμενος ὑπερβαίνει τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν αὖθις ἐπὶ θάτερα μέρη , κᾀνταῦθα τὰς φρένας διεξερχόμενος ἐμφύεται τῷ στόματι τῆς γαστρός · ὑψηλὸς μὲν , ὅπως μὴ θλίβοι τὴν ἀρτηρίαν ἐν ταῖς τῶν σκληροτέρων σιτίων παρόδοις , εἰς ἀριστερὰ δὲ , διότι τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἐν τούτῳ τετάχθαι βέλτιον ἦν , ὡς ὁ πρόσθεν ἐδίδαξε λόγος . ἥ τε τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου νεύρων παρὰ τὸν στόμαχον εἰς τὴν γαστέρα φερομένων ὁδὸς ἀσφαλεστέρα μακρῷ τῆς εὐθείας ἔμελλεν ἡ λοξὴ γενήσεσθαι . μαλακὰ γὰρ ὄντα ταῦτα καὶ λεπτὰ , καὶ διὰ μακροῦ κατ’ εὐθὺ τεταμένα , καὶ μέγιστον μόριον ἐξημμένον αὐτῶν ἔχοντα τὴν γαστέρα , πληρώσει σιτίων ἀνακείμενον , ὑπὸ τοῦ ταύτης ὄγκου τε καὶ βάρους ἀεὶ κατατεινόμενα ῥᾳδίως ἂν ἀπεῤῥήγνυτο . τοῦ μηδὲν τοιοῦτον γίγνεσθαι χάριν ἡ φύσις αὐτόν τε τὸν στόμαχον , ᾧ παραπέφυκε , δι’ ἄλλα τέ τινα τὰ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα καὶ τῆς τῶν νεύρων ἀσφαλείας ἕνεκα λοξὸν τῇ θέσει καὶ σκολιὸν ὅλον ἐδημιουργήσατο , καὶ προσέτι καὶ αὐτὰ τὰ νεῦρα,πλησίον τῆς γαστρὸς γιγνόμενα , περὶ αὐτὸν ἑλίττουσα πρότερον οὕτως ἐμφύει . περὶ μὲν δὴ τῶν νεύρων ἐπιπλέον αὖθις εἰρήσεται .
Lemmas: διά τίς δέ ἐπί ὁ πέμπτος σφόνδυλος ἥκω ὁ ἀρτηρία , καί ὡς οὔτε ἀνώτερος ἀγαθός εἰμί οὔτε κάτω ὁ ῥάχις ἐπιβαίνω αὐτός , ὀλίγος ὕστερον λέγω , ὁ περί ὁ στόμαχος λόγος ἅπας πρότερος ἐγώ διεξέρχομαι , ὅς ὅτι μέν ἀποχωρέω ὁ μέσος χώρα ἀγαθός εἰμί , ὀρθός ἀποδείκνυμι , διότι δέ ἐπί ὁ δεξιός μέρος μάλα , οὐ ἐπί ἕτερος , οὗτος ἤδη ἐγώ δείκνυμι προσέχω ὁ νόος . ἐπιβαίνω μέν ὁ ἀρτηρία ὁ μέσος χώρα ὁ σφόνδυλος , ﻿ οὐ μήν σφόδρα γε τυραννικός καί πλεονεκτικός ἀπελαύνω ὁ στόμαχος , ἀλλά βραχύς τις καί αὐτός παραχωρέω δέχομαι καί προσίημι κοινωνός ὁ κατά ὁ σφόνδυλος ἕδρα αὐτός . ὥστε , εἰ ἐγώ νοέω τις γραμμή ἄνωθεν κάτω διά μέσος ὁ ῥάχις τείνω , ἐπιβαίνω τε κατά οὗτος γραμμή ὁ μέγας ἀρτηρία οὕτως , ὥστε ὁ πολύς μέν αὐτός ἐν ὁ ἀριστερός εἰμί ὁ ζῷον μέρος , ὁ δέ ἐλαχύς ἐν ὁ δεξιός , οὐ σύ δοκέω διαφέρω πρός ἑαυτοῦ ὁ λόγος , ἅμα μέν ὁ μέσος χώρα ὁ σφόνδυλος ὑπό ὁ ἀρτηρία καταλαμβάνω φάσκω , ἅμα δέ οὐ ἀκριβής εἰμί μέσος αὐτός , ἀλλά πολύς ἐπιλαμβάνω ὁ ἀριστερός . ὥσπερ γάρ , ὅτι κύριος αὐτός ὑπάρχω ὁ στόμαχος δίκαιος εἰμί οἷος ἐν προεδρία τάσσω , καλός λέγω πρόσθεν , οὕτως , ὅτι μηδέ ὁ στόμαχος ἄκυρος εἰμί μόριον , ὡς ἀμελέω παντάπασι , ἐννοέω ἐγώ προσήκω . συντίθημι ἄμφω ὁ λογισμός , οὐ ἄν . ἔχω ἕτερος χώρα οὐδέτερος ὁ ὄργανον ἐξευρίσκω ἀγαθός ὁ νῦν ὑπάρχω . ἀλλά ἐπεί κατά ὁ μέσος γραμμή ἐπιβαίνω πάντως χρή ὁ ἀρτηρία , ἀποχωρέω τε βραχύς πρός ὁ πλάγιον , σκοπέω πάλιν ᾀνταῦθη ὁ πρόνοια τε ἅμα καί ὁ τέχνη ὁ φύσις . ἐκ γάρ ὁ ἀριστερός μέρος ὁ καρδία ἐκφύω ὁ ἀρτηρία εὔλογος εἰμί δήπου ὁ ἀριστερός ἐπιβαίνω μέρος κατά εὐθύς φέρω . ἐάν δήπου ὁ ἐν μέσος πᾶς ὁ καρδία καί ὁ ῥάχις οἷος κρεμάννυμι τε καί ἀστήρικτος διέρχομαι , μέγας οὐδείς εἰμί ὄφελος ἐν οὕτως σφαλερός χωρίον βραχύς διάστημα . ἀτάρ οὖν καί θαυμάζω οἴομαι σύ ὁ ἀνατομή ὁμιλέω καί θεάομαι αὐτός , ὡς ὁ πᾶς ἐλαχύς διάστημα , ὁ μεταξύ ῥάχις τε καί καρδία , ὁ ἀρτηρία καταλαμβάνω , ἐναργής ἐνδείκνυμι ὁ ὀφθαλμός τε καί νόος ἔχω , ὡς ἐπείγω πρός ὁ ῥάχις . οὗτος καί ὁ κατά ὁ πέμπτος ἐπιβαίνω ὁ νῶτον σφόνδυλος ὁ αἰτία · κατά εὐθύς γάρ ἀκριβής ὁ ἀρχή ὅδε ὁ σπονδύλος ὁ ἐκ καρδία ἔκφυσις ἔχω . ἀλλά περί μέν ὁ ὁ πνεῦμα ὄργανον ὀλίγος ὕστερον λέγω . ὁ δέ στόμαχος ὁ γαστήρ ἐπί μέν ὁ τέσσαρες ὁ πρῶτος ὁ θώραξ σφόνδυλος ἐπιβαίνω , ὁ δέ ὀκτώ ὁ λοιπός ἐκ ὁ δεξιός παρατείνω , διά ὅς λέγω αἰτία . ὅταν δέ δή πρῶτος ἅπτω ὁ φρήν , ὅς δή ὁ κάτω πέρας εἰμί ὁ θώραξ , ὑμήν ἰσχυρός εἰς ἱκανός ὕψος ἐξαίρω ὑπερβαίνω ὁ μέγας ἀρτηρία αὖθις ἐπί ἕτερος μέρος , ᾀνταῦθη ὁ φρήν διεξέρχομαι ἐμφύω ὁ στόμα ὁ γαστήρ · ὑψηλός μέν , ὅπως μή θλίβω ὁ ἀρτηρία ἐν ὁ ὁ σκληρός σιτίον πάροδος , εἰς ἀριστερός δέ , διότι ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἐν οὗτος τάσσω ἀγαθός εἰμί , ὡς ὁ πρόσθεν διδάσκω λόγος . ὁ τε ὁ ἀπό ἐγκέφαλος νεῦρον παρά ὁ στόμαχος εἰς ὁ γαστήρ φέρω ὁδός ἀσφαλής μακρός ὁ εὐθύς μέλλω ὁ λοξός γίγνομαι . μαλακός γάρ εἰμί οὗτος καί λεπτός , καί διά μακρός κατά εὐθύς τείνω , καί μέγας μόριον ἐξάπτω αὐτός ἔχω ὁ γαστήρ , πλήρωσις σιτίον ἀνάκειμαι , ὑπό ὁ οὗτος ὄγκος τε καί βάρος ἀεί κατατείνω ῥᾴδιος ἄν ἀπορρήγνυμι . ὁ μηδείς τοιοῦτος γίγνομαι χάριν ὁ φύσις αὐτός τε ὁ στόμαχος , ὅς παραφύω , διά ἄλλος τε τις ὁ μικρός πρόσθεν λέγω καί ὁ ὁ νεῦρον ἀσφάλεια ἕνεκα λοξός ὁ θέσις καί σκολιός ὅλος δημιουργέω , καί προσέτι καί αὐτός ὁ νεῦρα,πλησίον ὁ γαστήρ γίγνομαι , περί αὐτός ἑλίσσω πρότερος οὕτως ἐμφύω . περί μέν δή ὁ νεῦρον ἐπιπολύ αὖθις λέγω .