galenus.de-usu-partium 10.4
Οὐδὲν δ’ ἧττον αὐτῆς θαυμάζω καὶ τὴν ﻿ ἐπιτραφεῖσαν ἐντὸς τραχύτητα τῷ περιέξοντι τὸ ὑαλοειδὲς ὑγρὸν χιτῶνι . ὑγρὰ γὰρ αὕτη γε καὶ μαλακὴ , καθαπερεὶ σπογγιὰ , τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ ψαύουσα , τὴν τοῦ χιτῶνος ὅλου γειτνίασιν ἄλυπον παρέχει . καὶ τούτου μᾶλλον ἔτι θαυμάζω τὴν ἐκτὸς πυκνότητα , καθ’ ἣν ὁμιλεῖ τῷ σκληρῷ χιτῶνι τῷ κερατοειδεῖ . οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν ἐχρῆν ὑπὸ τοῦ κυανοῦ τούτου χιτῶνος λυπεῖσθαι τὸ κρυσταλλοειδὲς ὑγρὸν , ἀλλὰ μηδ’ αὐτόν τι πάσχειν ὑπὸ τοῦ κερατοειδοῦς . ἔτι δὴ μεῖζον θαῦμα τὸ κατὰ τὴν κόρην αὐτοῦ τρῆμα . πάντα γὰρ ἂν ἄρδην ἀπώλετο τὰ καλῶς προπεπονημένα , μόνου τούτου παροφθέντος . ἀλλ’ οὐκ ἄρ’ ἔμελλεν ἡ φύσις αὐτὸ , καθάπερ οὐδ’ ἄλλο τι , παρόψεσθαι . διέτρησε δ’ ἐνταῦθα τὸν κυανὸν χιτῶνα τοῦτον τὸν ῥαγοειδῆ . καλοῦσι γὰρ οὕτως αὐτὸν , εἰκάσαντες , οἶμαι , ῥαγὶ σταφυλῆς τήν τ’ ἐκτὸς λειότητα καὶ τὴν ἐντὸς δασύτητα . καὶ κατὰ τοῦτο μόνον τὸ τρῆμα τοῦ κερατοειδοῦς τε καὶ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς οὐδεὶς ἐν τῷ μέσῳ χιτὼν ἕτερός ἐστιν , ἀλλ’ οἷον διὰ λεπτοῦ πάνυ καὶ λευκοῦ κέρατος ἡ τῆς ἔνδον αὐγῆς πρὸς τὴν ἔξω κοινωνία τε καὶ κρᾶσις γίγνεται . ὅπως οὖν μηδὲ κατὰ τοῦτο τὸ τρῆμα ψαύσῃ ποθ’ ὁ κερατοειδὴς χιτὼν τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ , προνοήσας ἡμῶν ὁ δημιουργὸς , ἅμα μὲν ἐπὶ πλέον ἐκτὸς ἀπάγων ταύτην τὴν μοῖραν τοῦ κερατοειδοῦς , ἅμα δ’ ὑγρὸν λεπτὸν καὶ καθαρὸν , οἷόν περ τὸ ἐν τοῖς ὠοῖς ἐστι , περιχέας τῷ κρυσταλλοειδεῖ , καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις ἀερώδους τε καὶ αὐγοειδοῦς πνεύματος πληρώσας τὴν χώραν ἅπασαν τῆς κόρης . ᾧδε μὲν ἔχει τὸ ἀληθές . δεῖ δὲ ἀποδείξεως ἔτι τῷ λόγῳ , καὶ μάλιστα διὰ τοὺς μήτ’ ἐνέργειαν , μήτε χρείαν μηδεμίαν εὑρίσκεσθαι βουλομένους , ἀλλ’ ἀποκεκρύφθαι πάντα καὶ τελέως ἀγνοεῖσθαι σπεύδοντας . ὁ τοίνυν κερατοειδὴς οὗτος χιτὼν , καθ’ ἃ μὲν ἀποφύεται τῆς ἴρεως , ἐγγυτάτω φανεῖταί σοι τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ , ὡς ἂν ἁπάντων κατὰ τοῦτο τὸ χωρίον συμπεφυκότων τῶν ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς ὑγρῶν τε καὶ χιτώνων , ἔξω δὲ γιγνόμενος ἀεὶ καὶ μᾶλλον ἀποχωρεῖ , καὶ πλεῖστον ὅσον ἀφέστηκε κατὰ τὴν κόρην , ὡς ἐν ταῖς ἀνατομαῖς ἐστι μαθεῖν καὶ ταῖς τῶν ὑποκεχυμένων παρακεντήσεσιν . ἐν γὰρ τῇ μεταξὺ χώρᾳ τοῦ κερατοειδοῦς χιτῶνος καὶ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ , ὡς ἂν ἁπάντων συνισταμένων τῶν ὑποχυμάτων , τὸ καθιέμενον ὄργανον ὑπὲρ τοῦ παράγειν αὐτὰ , διὰ πολλῆς εὐρυχωρίας ἄνω τε καὶ κάτω , καὶ τῇδε κᾀκεῖσε , καὶ ὅλως ἐν κύκλῳ τε καὶ πανταχόσε περιφερόμενον , οὐδετέρου ψαύει τῶν εἰρημένων σωμάτων , ὡς ἂν ἱκανῆς τὸ μέγεθος οὔσης αὐτῶν τῆς διαστάσεως .
Lemmas: οὐδείς δέ ἥσσων αὐτός θαυμάζω καί ὁ ﻿ ἐπιτρέφω ἐντός τραχύτης ὁ περιέχω ὁ ὑαλοειδής ὑγρός χιτών . ὑγρός γάρ οὗτος γε καί μαλακός , καθαπερεί σπογγιά , ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός ψαύω , ὁ ὁ χιτών ὅλος γειτνίασις ἄλυπος παρέχω . καί οὗτος μάλα ἔτι θαυμάζω ὁ ἐκτός πυκνότης , κατά ὅς ὁμιλέω ὁ σκληρός χιτών ὁ κερατοειδής . οὐ μόνος γάρ οὐδείς χρή ὑπό ὁ κυάνεος οὗτος χιτών λυπέω ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός , ἀλλά μηδέ αὐτός τις πάσχω ὑπό ὁ κερατοειδής . ἔτι δή μέγας θαῦμα ὁ κατά ὁ κόρη αὐτός τρῆμα . πᾶς γάρ ἄν ἄρδην ἀπόλλυμι ὁ καλός προπονέω , μόνος οὗτος παροράω . ἀλλά οὐ ἄρα μέλλω ὁ φύσις αὐτός , καθά οὐδέ ἄλλος τις , παροράω . διατετραίνω δέ ἐνταῦθα ὁ κυανός χιτών οὗτος ὁ ῥαγοειδής . καλέω γάρ οὕτως αὐτός , εἰκάζω , οἴομαι , ῥάξ σταφυλή ὁ τε ἐκτός λειότης καί ὁ ἐντός δασύτης . καί κατά οὗτος μόνος ὁ τρῆμα ὁ κερατοειδής τε καί ὁ κρυσταλλοειδής οὐδείς ἐν ὁ μέσος χιτών ἕτερος εἰμί , ἀλλά οἷος διά λεπτός πάνυ καί λευκός κέρας ὁ ὁ ἔνδον αὐγή πρός ὁ ἔξω κοινωνία τε καί κρᾶσις γίγνομαι . ὅπως οὖν μηδέ κατά οὗτος ὁ τρῆμα ψαύω ποτέ ὁ κερατοειδής χιτών ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός , προνοέω ἐγώ ὁ δημιουργός , ἅμα μέν ἐπί πολύς ἐκτός ἀπάγω οὗτος ὁ μοῖρα ὁ κερατοειδής , ἅμα δέ ὑγρός λεπτός καί καθαρός , οἷος περ ὁ ἐν ὁ ᾠόν εἰμί , περιχέω ὁ κρυσταλλοειδής , καί τρίτος ἐπί οὗτος ἀερώδης τε καί αὐγοειδής πνεῦμα πληρόω ὁ χώρα ἅπας ὁ κόρη . ὧδε μέν ἔχω ὁ ἀληθής . δέω δέ ἀπόδειξις ἔτι ὁ λόγος , καί μάλα διά ὁ μήτε ἐνέργεια , μήτε χρεία μηδείς εὑρίσκω βούλομαι , ἀλλά ἀποκρύπτω πᾶς καί τέλειος ἀγνοέω σπεύδω . ὁ τοίνυν κερατοειδής οὗτος χιτών , κατά ὅς μέν ἀποφύω ὁ ἶρις , ἐγγύς φαίνω σύ ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός , ὡς ἄν ἅπας κατά οὗτος ὁ χωρίον συμφύω ὁ ἐν ὁ ὀφθαλμός ὑγρός τε καί χιτών , ἔξω δέ γίγνομαι ἀεί καί μάλα ἀποχωρέω , καί πολύς ὅσος ἀφίστημι κατά ὁ κόρη , ὡς ἐν ὁ ἀνατομή εἰμί μανθάνω καί ὁ ὁ ὑποχέω παρακέντησις . ἐν γάρ ὁ μεταξύ χώρα ὁ κερατοειδής χιτών καί ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός , ὡς ἄν ἅπας συνίστημι ὁ ὑπόχυμα , ὁ καθίημι ὄργανον ὑπέρ ὁ παράγω αὐτός , διά πολύς εὐρυχωρία ἄνω τε καί κάτω , καί τῇδε ᾀκεῖσε , καί ὅλος ἐν κύκλος τε καί πανταχοῦ περιφέρω , οὐδέτερος ψαύω ὁ λέγω σῶμα , ὡς ἄν ἱκανός ὁ μέγεθος εἰμί αὐτός ὁ διάστασις .