galenus.de-usu-partium 7.7
Ἆρ’ οὖν ἡ φύσις ταῦτα μὲν ἄκρας τέχνης ἐποίησεν ἔργα , τῆς θέσεως δ’ αὐτῆς ἠμέλησε , τὸ μὲν κυκλοτερὲς τῶν χόνδρων ἔξωθεν θεῖσα , τοὺς δὲ τὸ λοιπὸν αὐτῆς ἐξυφαίνοντας δεσμοὺς εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς περιφερείας ἔσωθεν ; ἢ καὶ τοῦτο τῆς αὐτῆς τέχνης ἐπίδειγμα , καθ’ ὃ μὲν ψαύειν ἔμελλεν ἡ ἀρτηρία τοῦ στομάχου , τὸν συνάπτοντα τοὺς χόνδρους δεσμὸν ὑποθείσης , κατὰ δὲ τοὺς ἔξωθεν ἐμπίπτοντας ὁμιλεῖν αὐτοῦ τὸν χόνδρον προβαλλομένης , ἵνα μήθ’ ὁ στόμαχος ὑπὸ τῆς σκληρότητος αὐτῶν θλίβοιτο , μήθ’ ἑτοίμως ἡ ἀρτηρία βλάπτοιτο διὰ τῶν μαλακωτέρων αὐτοῦ μερῶν ὁμιλοῦσα τοῖς ἔξωθεν ; ὡς γὰρ δή νῦν ἔχει , τῶν μὲν σκληρῶν αὐτοῦ εἰς τὸ πρόσω τοῦ τραχήλου περαινόντων , τῶν δὲ μαλακῶν ἁπτομένων τοῦ στομάχου , θαυμαστῶς ἑκατέρων τῶν ὀργάνων ἡ φύσις ἐξεπορίσατο τὴν δυσπάθειαν , τῷ μὲν στομάχῳ τὴν ἐκ τῆς ἀρτηρίας , ἐκείνῃ δ’ αὖ πάλιν τὴν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν . ἆρ’ οὖν τοῦτο μόνον ἀγαθὸν ἐκ τῆς θέσεως τῶν χόνδρων τῆς ἀρτηρίας ἡ φύσις ἐτεχνήσατο τοῖς ζώοις ; ἢ καὶ τούτου τι μεῖζον ἕτερον εἰς τὰς τῶν ἀθροωτέρων σιτίων καὶ ποτῶν καταπόσεις ; ἐμοὶ μὲν οὖν καὶ τοῦτο θαυμαστῶς αὐτῇ δοκεῖ παρεσκευάσθαι . εἰ γὰρ δὴ κύκλος ἀκριβὴς ἕκαστος τῶν χόνδρων ἐγεγόνει , πρὸς τῷ θλίβειν τὸν στόμαχον ἐμβαλὼν εἰς αὐτὴν τὴν κυρτότητα στενοχωρίαν τινὰ οὐ σμικρὰν ἂν παρεῖχεν ἐν ταῖς τῶν μειζόνων ὄγκων καταπόσεσι . νῦν μὲν γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις καιροῖς ὁ κατὰ τοῦτο τεταγμένος χιτὼν τῆς ἀρτηρίας , ὑπὸ τῶν καταπινομένων ἐξωθούμενός τε καὶ εἰς τὴν εὐρύτητα τῶν χόνδρων ἀνατρεπόμενος , ἅπαντα τῷ κύκλῳ τοῦ στομάχου παρέχει τῇ τῆς τροφῆς ὑπηρετεῖσθαι διόδῳ . τότε δ’ ἂν ἡ κυρτότης τῶν χόνδρων προεμπίπτουσα ταῖς διαστάσεσι τοῦ στομάχου πολὺ μέρος τῆς εὐρύτητος αὐτοῦ ἀπέκλειεν , κᾀν τούτῳ στενὴν ἀπειργάζετο τῶν σιτίων τὴν ὁδόν . ἀλλ’ εἰ μὲν ἅμα καταπίνειν τε καὶ ἀναπνεῖν οἷόν τ’ ἦν , οὐχ ὅπως ἄν τι χρηστὸν ἐκ τῆς τοιαύτης θέσεως ἀπελάβομεν , ἀλλὰ καὶ προσεβλαπτόμεθα , εἰς ὅσον ἡ τοῦ στομάχου κυρτότης εἰς τὴν εὐρύτητα τῆς ἀρτηρίας ἀπέχοιτο , τοῦ πόρου τῆς ἀναπνοῆς εἰς τοσοῦτον στενωτέρου γενομένου . νυνὶ δ’ ἐπειδὴ καθ’ ἕτερον μὲν καιρὸν ἡ τῆς ἀνὰ πνοῆς ἐνέργεια , καθ’ ἕτερον δ’ ἡ τῆς καταπόσεως ἐπιτελεῖται , συγχρῶνται ταῖς ἀλλήλων εὐρυχωρίαις ἥ τ’ ἀρτηρία καὶ ὁ στόμαχος , ὥστ’ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πλείστην δι’ ἑκατέρων τῶν πόρων φέρεσθαι τὴν ὕλην . ἀλλὰ καὶ τὸ κυκλοτερὲς ἑκάτερον γενέσθαι τῶν ὀργάνων πρός τε τὸ πλείστην δι’ ἐλαχίστου χωρίου διέρχεσθαι τὴν ὕλην καὶ πρὸς τὴν δυσπάθειαν αὐτῆς ἄριστα παρεσκεύασται . δέδεικται γὰρ οὖν καὶ πρόσθεν , ὅτι τε δυσπαθέστατον τοῦτο τῶν σχημάτων , ὅτι τε μέγιστον ἁπάντων τῶν ἴσην ἐχόντων περίμετρον . εἰ δὲ τοῦτο , δι’ ἐλαχίστων τοῖς ὄγκοις ὀργάνων πλείστη ῥᾷον ὕλη δύναιτ’ ἂν διέρχεσθαι . τὸ δὲ καὶ διὰ κοινοῦ τινος αὐτὰ συνάψαι χιτῶνος ἀλλήλοις τε καὶ τῷ στόματι πῶς οὐχὶ αὐτὸ θαυμαστόν ; ὁ γάρ τοι χιτὼν οὗτος ἐν μὲν τῷ στομάχῳ τῇ καταπόσει συνεργεῖν ἐδείκνυτο τὰ μέγιστα , κατὰ δὲ τὴν ἀρτηρίαν ἔνδοθέν τε τοὺς χόνδρους ὑπαλείφειν καὶ αὐτοὺς ἀνασπᾷν μετὰ τοῦ λάρυγγος εἰς τὸν φάρυγγα , καταπίνοντος τοῦ ζώου , τρόπον ὁμοιότατον τῷ κατὰ τὰ κηλώνεια καλούμενα . διὰ τί δ’ ὑπαληλεῖφθαι τοῖς χόνδροις τῆς ἀρτηρίας ἄμεινον ἦν τοιούτῳ χιτῶνι ; διότι κᾀκ τῆς κεφαλῆς τις ἔμελλεν εἰς αὐτὴν ῥεύσεσθαι πολλάκις ὀῤῥὸς οὐ χρηστὸς φλέγματος , ἔν τε τῷ καταπίνειν ἐμπίπτειν τῇδε συνεχῶς μὲν τοῦ πόματος , ἐνίοτε δὲ καὶ τῶν σιτίων , ἔν τε ταῖς εἰσπνοαῖς δριμεῖα πολλάκις ἑλχθήσεσθαι ποιότης ἀέρος , λιγνύος , ἢ τέφρας , ἢ ἀνθράκων , ἤ τινος ἑτέρας δυνάμεως φαρμακώδους μετέχουσα , κατά τε τὰς βῆχας ἐκκενώσεσθαι πύον ἐνίοτε κακόηθές τε καὶ διαβρωτικὸν , ἤ τις ἕτερος χυμὸς , ἤτοι χολῆς ξανθῆς , ἢ μελαίνης , ἢ φλέγματος ἁλμυροῦ , σαπέντων ἔνδον , ὑφ’ ὧν ἁπάντων ἀναγκαῖον ἦν ξύεσθαι καὶ δάκνεσθαι καὶ ἑλκοῦσθαι τὸν χόνδρον . ὅτι δὲ ἀνίατα παντάπασιν ἢ δεινῶς ἐστι δυσίατα τὰ τῶν χόνδρων παθήματα , παρὰ τῶν ἰατρῶν ἔνεστί σοι μανθάνειν , εἴπερ αὐτὸς μὴ ἐργάτης εἴης τῆς ἰατρικῆς · οὕτω μὲν γὰρ ἂν οὐδ’ ἐκείνων εἴς γε τὰ τοιαῦτα δέοιο τὴν ἐμπειρίαν εἰς αὐτὰ φθάνων διδάσκαλον ἔχειν . ὁ τοίνυν ὑποτεταγμένος τοῖς χόνδροις τῆς ἀρτηρίας χιτὼν εὐϊατότατός ἐστι , καὶ πᾶν ὅ τι ἂν ἐν αὐτῷ γένηται πάθημα καθίσταται ῥᾳδίως , εἰ μή ποτε ἄρα διά τινα σηπεδόνα μεγάλην ἐκβρωθέν τι μέρος αὐτοῦ τελείως γυμνὸν ἀποφῄνειε τὸν χόνδρον . οὐ γὰρ ἔτι τὸ τοιοῦτον ἰαθῆναι ῥᾴδιον , οὐ διὰ τὸν χιτῶνα δήπουθεν , ἀλλ’ ὅτι πρὸς τὸν χόνδρον ἐτελεύτησε τὸ πάθημα . ὅπερ οὖν σπανίως ἦν , τοῦτο ἂν ἐγίνετο συνεχῶς , εἰ φύσει γυμνὸς ἦν ὁ χόνδρος . διὰ τί δὲ λεπτὸς ἅμα καὶ πυκνὸς ἐγένετο καὶ μετρίως ξηρός ; διότι παχύτερος μὲν γενόμενος , ἢ ὡς νῦν ἐστι , πρὸς τῷ μηδὲν ὠφελεῖν κατελάμβανεν ἂν οὐκ ὀλίγον τῆς καθ’ ὅλην τὴν ἀρτηρίαν εὐρύτητος · ἀραιὸς δ’ εἴπερ ἐγένετο , τήν τε πρὸς τὸν ὑποκείμενον χόνδρον οὐκ ἂν ἀπέκλειε τῶν διαῤῥεόντων ὑγρῶν ὁμιλίαν , αὐτός τ’ ἂν ῥᾳδίως διαβρεχόμενος βραγχώδη τὴν φωνὴν ἀπειργάζετο . δι’ αὐτὸ γάρ τοι τοῦτο καὶ ξηρὸς συμμέτρως ἐστίν · ἄμεινον γὰρ ἠχεῖ τὰ ξηρότερα τῶν διαβρόχων , ὥσπερ γε καὶ τὰ τελείως ξηρὰ κακοφωνότερα τῶν συμμέτρως ξηρῶν . ἐν μέν γε τοῖς περικαέσιν ἅπασι πυρετοῖς , ἰσχυρῶς ἀναξηραινομένων τῶν κατὰ τὴν φάρυγγα καὶ τὴν ἀρτηρίαν , τὰς ὑπὸ Ἱπποκράτους ὀνομαζομένας φωνὰς κλαγγώδεις γίγνεσθαι συμβαίνει · οὕτω δὲ καὶ τοῖς ζώοις , ὅσα μακρὸν ἱκανῶς ἔχει τὸν τράχηλον καὶ ξηροὺς τοὺς χόνδρους , ὥσπερ καὶ αἱ γέρανοι . καὶ γὰρ περὶ τούτων διὰ τοῦθ’ Ὅμηρος ἔγραψε · Κλαγγῇ ταί γε πέτονται ἐπ’ ὠκεανοῖο ῥοάων . τὸ μὲν δὴ ξηρὸν ὄργανον εἰς τοσοῦτον κακόφωνον . ἐν δ’ αὖ τοῖς κατάῤῥοις τε καὶ ταῖς κορύζαις βραγχώδης ἡ φωνὴ γίνεται πλήθει περιττῆς ὑγρότητος . ἅπερ ἅπαντα προγινώσκων ὁ δημιουργὸς ἡμῶν τὸν ὑποτεταγμένον τοῖς χόνδροις χιτῶνα συμμέτρως ξηρὸν ἀπειργάσατο , φυλαξάμενος ἑκατέρων τὴν ὑπερβολήν . ᾧδε μὲν ἔχει φύσεως ἡ ἀρτηρία τοῦ πνεύμονος ἡ ἐκ τῶν βρογχίων συγκειμένη · καλεῖν γὰρ οὕτως ἔθος τοῖς ἰατροῖς τοὺς χόνδρους αὐτοῦ , ὥσπερ γε καὶ ὅλην μὲν βρόγχον , καὶ τὸ ἄνω πέρας αὐτοῦ , ᾧπερ δὴ καὶ λάρυγξ ὄνομα . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τούτων κατασκευῆς ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν .
Lemmas: ἆρα οὖν ὁ φύσις οὗτος μέν ἄκρος τέχνη ποιέω ἔργον , ὁ θέσις δέ αὐτός ἀμελέω , ὁ μέν κυκλοτερής ὁ χόνδρος ἔξωθεν τίθημι , ὁ δέ ὁ λοιπός αὐτός ἐξυφαίνω δεσμός εἰς ὁ συμπλήρωσις ὁ περιφέρεια ἔσωθεν ; ἤ καί οὗτος ὁ αὐτός τέχνη ἐπίδειγμα , κατά ὅς μέν ψαύω μέλλω ὁ ἀρτηρία ὁ στόμαχος , ὁ συνάπτω ὁ χόνδρος δεσμός ὑποτίθημι , κατά δέ ὁ ἔξωθεν ἐμπίπτω ὁμιλέω αὐτός ὁ χόνδρος προβάλλω , ἵνα μήτε ὁ στόμαχος ὑπό ὁ σκληρότης αὐτός θλίβω , μήτε ἑτοῖμος ὁ ἀρτηρία βλάπτω διά ὁ μαλακός αὐτός μέρος ὁμιλέω ὁ ἔξωθεν ; ὡς γάρ δή νῦν ἔχω , ὁ μέν σκληρός αὐτός εἰς ὁ πρόσω ὁ τράχηλος περαίνω , ὁ δέ μαλακός ἅπτω ὁ στόμαχος , θαυμαστός ἑκάτερος ὁ ὄργανον ὁ φύσις ἐκπορίζω ὁ δυσπάθεια , ὁ μέν στόμαχος ὁ ἐκ ὁ ἀρτηρία , ἐκεῖνος δέ αὖ πάλιν ὁ ἀπό ὁ ἔξωθεν . ἆρα οὖν οὗτος μόνος ἀγαθός ἐκ ὁ θέσις ὁ χόνδρος ὁ ἀρτηρία ὁ φύσις τεχνάομαι ὁ ζῷον ; ἤ καί οὗτος τις μέγας ἕτερος εἰς ὁ ὁ ἀθρόος σιτίον καί ποτόν κατάποσις ; ἐγώ μέν οὖν καί οὗτος θαυμαστός αὐτός δοκέω παρασκευάζω . εἰ γάρ δή κύκλος ἀκριβής ἕκαστος ὁ χόνδρος γίγνομαι , πρός ὁ θλίβω ὁ στόμαχος ἐμβάλλω εἰς αὐτός ὁ κυρτότης στενοχωρία τις οὐ μικρός ἄν παρέχω ἐν ὁ ὁ μέγας ὄγκος κατάποσις . νῦν μέν γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος καιρός ὁ κατά οὗτος τάσσω χιτών ὁ ἀρτηρία , ὑπό ὁ καταπίνω ἐξωθέω τε καί εἰς ὁ εὐρύτης ὁ χόνδρος ἀνατρέπω , ἅπας ὁ κύκλος ὁ στόμαχος παρέχω ὁ ὁ τροφή ὑπηρετέω δίοδος . τότε δέ ἄν ὁ κυρτότης ὁ χόνδρος προεμπίτνω ὁ διάστασις ὁ στόμαχος πολύς μέρος ὁ εὐρύτης αὐτός ἀποκλείω , εἰͅν οὗτος στενός ἀπεργάζομαι ὁ σιτίον ὁ ὁδός . ἀλλά εἰ μέν ἅμα καταπίνω τε καί ἀναπνέω οἷος τε εἰμί , οὐ ὅπως ἄν τις χρηστός ἐκ ὁ τοιοῦτος θέσις ἀπολαμβάνω , ἀλλά καί προσβλάπτω , εἰς ὅσος ὁ ὁ στόμαχος κυρτότης εἰς ὁ εὐρύτης ὁ ἀρτηρία ἀπέχω , ὁ πόρος ὁ ἀναπνοή εἰς τοσοῦτος στενός γίγνομαι . νυνί δέ ἐπειδή κατά ἕτερος μέν καιρός ὁ ὁ ἀνά πνοή ἐνέργεια , κατά ἕτερος δέ ὁ ὁ κατάποσις ἐπιτελέω , συγχράομαι ὁ ἀλλήλων εὐρυχωρία ὁ τε ἀρτηρία καί ὁ στόμαχος , ὥστε ἐν ὀλίγος χρόνος πολύς διά ἑκάτερος ὁ πόρος φέρω ὁ ὕλη . ἀλλά καί ὁ κυκλοτερής ἑκάτερος γίγνομαι ὁ ὄργανον πρός τε ὁ πολύς διά ἐλαχύς χωρίον διέρχομαι ὁ ὕλη καί πρός ὁ δυσπάθεια αὐτός ἀγαθός παρασκευάζω . δείκνυμι γάρ οὖν καί πρόσθεν , ὅτι τε δυσπαθής οὗτος ὁ σχῆμα , ὅτι τε μέγας ἅπας ὁ ἴσος ἔχω περίμετρον . εἰ δέ οὗτος , διά ἐλαχύς ὁ ὄγκος ὄργανον πολύς ῥᾴδιος ὕλη δύναμαι ἄν διέρχομαι . ὁ δέ καί διά κοινός τις αὐτός συνάπτω χιτών ἀλλήλων τε καί ὁ στόμα πῶς οὐ αὐτός θαυμαστός ; ὁ γάρ τοι χιτών οὗτος ἐν μέν ὁ στόμαχος ὁ κατάποσις συνεργέω δείκνυμι ὁ μέγας , κατά δέ ὁ ἀρτηρία ἔνδοθεν τε ὁ χόνδρος ὑπαλείφω καί αὐτός ἀνασπάω μετά ὁ λάρυγξ εἰς ὁ φάρυγξ , καταπίνω ὁ ζῷον , τρόπος ὅμοιος ὁ κατά ὁ κηλώνειον καλέω . διά τίς δέ ὑπαληίπω ὁ χόνδρος ὁ ἀρτηρία ἀγαθός εἰμί τοιοῦτος χιτών ; διότι ἐͅκ ὁ κεφαλή τις μέλλω εἰς αὐτός ῥέω πολλάκις ὀρός οὐ χρηστός φλέγμα , ἐν τε ὁ καταπίνω ἐμπίπτω τῇδε συνεχής μέν ὁ πόμα , ἐνίοτε δέ καί ὁ σιτίον , ἐν τε ὁ εἰσπνοή δριμύς πολλάκις ἑλίχω ποιότης ἀήρ , λιγνύς , ἤ τέφρα , ἤ ἄνθραξ , ἤ τις ἕτερος δύναμις φαρμακώδης μετέχω , κατά τε ὁ βήξ ἐκκενόω πύον ἐνίοτε κακοήθης τε καί διαβρωτικός , ἤ τις ἕτερος χυμός , ἤτοι χολή ξανθός , ἤ μέλας , ἤ φλέγμα ἁλμυρός , σήπω ἔνδον , ὑπό ὅς ἅπας ἀναγκαῖος εἰμί ξύω καί δάκνω καί ἑλκόω ὁ χόνδρος . ὅτι δέ ἀνίατος παντάπασι ἤ δεινός εἰμί δυσίατος ὁ ὁ χόνδρος πάθημα , παρά ὁ ἰατρός ἔνειμι σύ μανθάνω , εἴπερ αὐτός μή ἐργάτης εἰμί ὁ ἰατρικός · οὕτως μέν γάρ ἄν οὐδέ ἐκεῖνος εἰς γε ὁ τοιοῦτος δέω ὁ ἐμπειρία εἰς αὐτός φθάνω διδάσκαλος ἔχω . ὁ τοίνυν ὑποτάσσω ὁ χόνδρος ὁ ἀρτηρία χιτών εὐίατος εἰμί , καί πᾶς ὅς τις ἄν ἐν αὐτός γίγνομαι πάθημα καθίστημι ῥᾴδιος , εἰ μή ποτέ ἄρα διά τις σηπεδών μέγας ἐκβιβρώσκω τις μέρος αὐτός τέλειος γυμνός ἀποφῄνω ὁ χόνδρος . οὐ γάρ ἔτι ὁ τοιοῦτος ἰάομαι ῥᾴδιος , οὐ διά ὁ χιτών δήπουθεν , ἀλλά ὅτι πρός ὁ χόνδρος τελευτάω ὁ πάθημα . ὅς οὖν σπάνιος εἰμί , οὗτος ἄν γίγνομαι συνεχής , εἰ φύσις γυμνός εἰμί ὁ χόνδρος . διά τίς δέ λεπτός ἅμα καί πυκνός γίγνομαι καί μέτριος ξηρός ; διότι παχύς μέν γίγνομαι , ἤ ὡς νῦν εἰμί , πρός ὁ μηδείς ὠφελέω καταλαμβάνω ἄν οὐ ὀλίγος ὁ κατά ὅλος ὁ ἀρτηρία εὐρύτης · ἀραιός δέ εἴπερ γίγνομαι , ὁ τε πρός ὁ ὑπόκειμαι χόνδρος οὐ ἄν ἀποκλείω ὁ διαρρέω ὑγρός ὁμιλία , αὐτός τε ἄν ῥᾴδιος διαβρέχω βραγχώδης ὁ φωνή ἀπεργάζομαι . διά αὐτός γάρ τοι οὗτος καί ξηρός σύμμετρος εἰμί · ἀγαθός γάρ ἠχέω ὁ ξηρός ὁ διάβροχος , ὥσπερ γε καί ὁ τέλειος ξηρός κακόφωνος ὁ σύμμετρος ξηρός . ἐν μέν γε ὁ περικαής ἅπας πυρετός , ἰσχυρός ἀναξηραίνω ὁ κατά ὁ φάρυγξ καί ὁ ἀρτηρία , ὁ ὑπό Ἱπποκράτης ὀνομάζω φωνή κλαγγώδης γίγνομαι συμβαίνω · οὕτως δέ καί ὁ ζῷον , ὅσος μακρός ἱκανός ἔχω ὁ τράχηλος καί ξηρός ὁ χόνδρος , ὥσπερ καί ὁ γέρανος . καί γάρ περί οὗτος διά οὗτος Ὅμηρος γράφω · κλαγγή ὁ γε πέτομαι ἐπί ὠκεανός ῥοή . ὁ μέν δή ξηρός ὄργανον εἰς τοσοῦτος κακόφωνος . ἐν δέ αὖ ὁ κατάρροος τε καί ὁ κόρυζα βραγχώδης ὁ φωνή γίγνομαι πλῆθος περισσός ὑγρότης . ὅς ἅπας προγιγνώσκω ὁ δημιουργός ἐγώ ὁ ὑποτάσσω ὁ χόνδρος χιτών σύμμετρος ξηρός ἀπεργάζομαι , φυλάσσω ἑκάτερος ὁ ὑπερβολή . ὧδε μέν ἔχω φύσις ὁ ἀρτηρία ὁ πνεύμων ὁ ἐκ ὁ βρογχία σύγκειμαι · καλέω γάρ οὕτως ἔθος ὁ ἰατρός ὁ χόνδρος αὐτός , ὥσπερ γε καί ὅλος μέν βρόγχος , καί ὁ ἄνω πέρας αὐτός , ὅς δή καί λάρυγξ ὄνομα . ἀλλά περί μέν ὁ οὗτος κατασκευή ὀλίγος ὕστερον λέγω .