galenus.de-usu-partium 11.10
Καὶ μὲν δὴ καὶ ὁ τῆς γλώττης ὄγκος ἀκριβῶς ἁρμόττων τῷ στόματι , πάντη μὲν γὰρ ἐξικνεῖται ῥᾳδίως , ὅπερ , ἐλάττων εἴπερ ἦν , οὐκ ἂν ἔσχεν . οὐδαμοῦ δ’ ὑπὸ στενοχωρίας ἐμποδίζεσθαι ῥᾷστα , καὶ τοῦτ’ , οἶμαι , παθοῦσα μεγέθους ἀμετρίᾳ , τὸ δ’ εἰς πᾶν μέρος αὐτὴν ἑτοίμως κινεῖσθαι , πῶς οὐ θαυμαστόν ; τὸ δὲ καὶ κατὰ τὴν τοῦ ζώου προαίρεσιν , οὐκ ἀβουλήτως , ὥσπερ αἱ ἀρτηρίαι , πῶς οὐ καὶ τοῦτο θαυμαστόν ; εἰ γὰρ ἂν μὴ κατὰ τὴν ἡμετέραν ὁρμὴν αἱ κινήσεις αὐτῆς ἐγένοντο , πῶς ἂν ἡμέτερον ἦν ἔργον τὸ μασᾶσθαι ; πῶς δ’ ἂν τὸ καταπίνειν , ἢ τὸ διαλέγεσθαι ; τὸ δ’ , ἐπειδὴ κατὰ τὴν ὁρμὴν τοῦ ζώου ταύτην ἄμεινον γίνεσθαι , διὰ τοῦτ’ αὐτὴν ὑπὸ μυῶν κινεῖσθαι , πῶς οὐ καὶ αὐτὸ δικαίως ἐπαινοῖτο ; τὸ δ’ , ἐπειδὴ πρός τε τὸν οὐρανίσκον ἐχρῆν αὐτὴν ἀναφέρεσθαι καὶ εἰς τὰ πλάγια περιάγεσθαι , διὰ τοῦτο πολλοὺς ἔχειν μῦς , ἄλλον ἄλλην κίνησιν ἐκπορίζοντα , πῶς οὐ θαυμαστόν ; εἰ γὰρ δὴ διφυής ἐστιν , ὥσπερ καὶ τἄλλα σύμπαντα τῶν αἰσθήσεων ὄργανα , λέλεκται γὰρ ἤδη περὶ τούτων , δεόντως ἐξ ἑκατέρου μέρους αὐτῆς ἴσοι τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ μέγεθός εἰσιν . οὕτως γὰρ καὶ δύο ἀρτηρίας εἶχεν εἰς αὐτὴν ἐμφυομένας ἑκατέρωθεν μίαν , καὶ δύο ὡσαύτως φλέβας , καὶ διττὰ ζεύγη νεύρων , ἕτερον μὲν μαλακὸν , ἕτερον δὲ σκληρὸν , τὸ μὲν εἰς τὸν ἐκτὸς αὐτῆς χιτῶνα διανεμόμενον , τὸ δ’ εἰς τοὺς μῦς διασπειρόμενον , ὅτι τῷ μὲν αἰσθάνεσθαι τῶν χυμῶν ἐχρῆν αὐτὴν , τῷ δὲ κινεῖσθαι κατὰ προαίρεσιν , ὥς που καὶ πρόσθεν ἡμῖν εἴρηται , τὰς ἐξ ἐγκεφάλου τῶν νεύρων ἀποφύσεις ἐξηγουμένοις . τισὶ μέν γε τῶν ζώων , ὥσπερ καὶ τοῖς ὄφεσιν , ἔσχισται καὶ ἡ γλῶττα . τοῖς δ’ ἀνθρώποις , οὐ γὰρ ἦν ἄμεινον , οὔτ’ εἰς τὴν ἐδωδὴν , οὔτ’ εἰς τὴν διάλεκτον , ἐσχισμένην εἶναι τὴν γλῶτταν , ﻿ εὐλόγως ἡνώθη τε καὶ συνῆλθεν εἰς ταυτὸν αὐτῆς τὰ μόρια . σαφῶς μέν ἐστι καὶ τούτοις διπλῆ , μήτ’ ἐκ τῶν δεξιῶν εἰς ἀριστερὰ διερχομένου τινὸς μυὸς , ἢ φλεβὸς , ἢ ἀρτηρίας , ἢ νεύρου , μήτ’ ἐκ τῶν ἀριστερῶν εἰς τὰ δεξιά . τὸ δ’ ἰσχυρὰν μὲν αὐτὴν καὶ μεγάλην γενέσθαι κατὰ τὴν βάσιν ἕδρας ἕνεκα , λεπτὴν δὲ κατὰ τὸ πέρας , ὅπως κινοῖτο ταχέως , ἐμοὶ μὲν καὶ ταῦτα προνοίας οὐ τυχούσης εἶναι φαίνεται . τὸ δ’ , ἐπειδὴ τῶν μυῶν τοὺς μὲν ὡς ἐπὶ τὸν οὐρανίσκον ἀναφέρειν αὐτὴν ἐχρῆν , τοὺς δὲ κάτω καταφέρειν , τοὺς δ’ εἰς τὰ πλάγια περιάγειν , διὰ τοῦτο τοὺς μὲν ἐκ τῶν ἄνω μερῶν , τοὺς δ’ ἐκ τῶν κάτω , τοὺς δ’ ἐκ τῶν πλαγίων εἰς αὐτὴν καταφύεσθαι , πῶς οὐ καὶ αὐτὸ θαυμαστῆς προμηθείας ἔργον ; ἐδείχθη γὰρ ἐν τοῖς περὶ μυῶν κινήσεως , ἕκαστον μὲν ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ἀναφέρειν τὸ μόριον . ὥστ’ ἔμελλον ἐξ ἀνάγκης οἱ μὲν ἄνωθεν ἐμφυόμενοι μύες ἄνω κινήσειν αὐτὴν , οἱ δὲ κάτωθεν ἀρχόμενοι κάτω καὶ οὗτοι , κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ οἱ πλάγιοι τὰς ἐφ’ ἑκάτερα κινήσεις ἐργάσασθαι . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ καταξηραινομένη δυσκίνητος γίνεται , καὶ δηλοῦται δὴ τοῦτ’ ἐπὶ τῶν ὑπερδιψησάντων , καὶ τῶν ἐν καυσώδεσι πυρετοῖς ἅπασαν ἐκφρυγομένων τοῦ στόματος τὴν ἰκμάδα , καὶ τούτου θαυμαστῶς ἡ φύσις προὐνοήσατο , πρὸς τὸ μὴ ῥᾳδίως αὐτὴν ἁλίσκεσθαι τοιούτῳ παθήματι . λέλεκται μὲν οὖν καὶ πρόσθεν ἐπὶ τοῦ λάρυγγος , ὡς διὰ ταύτην αὐτοῦ τὴν χρείαν τοὺς τοῖς σπόγγοις ἐοικότας ἀδένας ἕνα παρέθηκεν ἑκατέρωθεν . καὶ κατὰ τὴν γλῶτταν δ’ ἐστὶ ταὐτὸν τοῦτο , καὶ ἀπ’ αὐτῶν γε πόροι διὰ τῶν ἐν τοῖς πλαγίοις καὶ κάτω μέρεσιν αὐτῆς ἐξερεύγονται φλεγματῶδες ὑγρὸν , ἐπιτέγγοντες τήν τε γλῶτταν αὐτὴν , καὶ τὰ κάτω , καὶ τὰ πλάγια , καὶ τὰ ἐν κύκλῳ πάντα τοῦ στόματος . τὰ μὲν γὰρ ἄνω τοὺς ἐξ ἐγκεφάλου καθήκοντας εἶχε πόρους , περὶ ὧν ἔμπροσθεν εἶπον . ὥστε πληρέστατα καὶ τελειότατα τῇ φύσει παρεσκεύασται τὰ κατὰ τὴν γλῶτταν σύμπαντα . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ ὁ κάτωθεν αὐτῆς δεσμὸς οὐ σμικρὰν ἐνδείκνυται τὴν πρόνοιαν . ἑκάστου τῶν μυῶν ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ἀνασπᾶσθαι φύσιν ἔχοντος , ἀναγκαῖον ἦν δήπου τὴν γλῶτταν ὑπὸ μυῶν ἑλκομένην τῶν ἐμφυομένων αὐτῇ κατὰ τὴν ῥίζαν εἰς ἑαυτήν τε συνάγεσθαι καὶ οἷον σφαιροῦσθαι , πρὸς αὐτὰ τεινομένην , ὥστ’ οὐκ ἂν ὁμοίως ἐξικνεῖτο πρός τε τοὺς ἔμπροσθεν ὀδόντας καὶ τὰ χείλη , πρὸς τῷ μηδ’ ἕδραν ἔχειν ἀσφαλῆ , πανταχόθεν ἀπολελυμένη . εἰς ταῦτ’ οὖν ἅπαντα θαυμαστῶς τηλικοῦτον ἡ φύσις παρεσκεύασε τὸν δεσμὸν , ἡλίκος μάλιστα ἐπιτήδειος ἔμελλεν ἔσεσθαι . οὐ γὰρ δὴ ἁπλῶς γε οὐδ’ ὡς ἔτυχεν , ἀλλὰ μετὰ θαυμαστῆς τινος ἐγένετο συμμετρίας . εἴτε γὰρ ἐπὶ πλέον ἐξικνεῖτο τῆς γλώττης , εἴτ’ ἐσώτερον τοῦ δέοντος ἐπαύσατο , χείρων μὲν ἂν οὕτω γε καὶ περὶ τὴν τῆς φωνῆς ἐγένετο διάρθρωσιν , οὐδὲν ἧττον δ’ ἂν καὶ εἰς τὴν ἐν τῷ μασᾶσθαι κίνησιν ἐνεποδίζετο . συμφέρει γὰρ εἰς ἄμφω ταῦτα , τήν τε βάσιν αὐτῆς ἑδραίαν εἶναι καὶ τὸ πέρας εὐκόλως ἐξικνεῖσθαι πάντη . καὶ μὴν εἰ μὲν ἐπ’ ὀλίγον ὁ δεσμὸς οὗτος προὔβαινεν , ἧττον μὲν ἂν , ἢ εἰ μηδ’ ὅλως ἐγεγόνει , παραπλησίως δ’ ἂν οὕτως ἐλυμαίνετο τῇ γλώττῃ · μέχρι πλείστου δ’ ἐξικνούμενος , οὐκ ἂν οὔτε πρὸς τὸν οὐρανίσκον , οὔτε πρὸς τοὺς ἄνωθεν ὀδόντας , οὔτε πρὸς ἄλλα μόρια τοῦ στόματος ἐπέτρεπεν ἐκτείνεσθαι . οὕτως οὖν ἀκριβής ἐστιν ἡ συμμετρία τῆς δέσεως , ὡς , εἴτε προσθείης , εἴτε ἀφέλοις βραχὺ , βλάπτεσθαι τοῦ παντὸς ὀργάνου τὴν ἐνέργειαν . καὶ μάλιστα θαυμάζειν τὴν φύσιν ἐστὶν ἐν τοῖς οὕτω παρὰ μικρὸν , εἰ μὲν κατορθοῖ , σπάνιον δὲ τὸ σφάλμα . καίτοι γε ὅσον ἐπί τε τοῖς σπείρουσιν ἡμᾶς καὶ ταῖς κυούσαις , οὐ τὸ σφάλμα σπάνιον εὑρεῖν , ἀλλὰ τὸ κατόρθωμα γίγνεσθαι . μεθύοντες γὰρ μεθυούσαις συνέρχονται , καὶ οὐδ’ ὅπου γῆς εἰσιν εἰδότες , ὑπὸ πλησμονῆς ἑτέραις οὕτω διακειμέναις . ὥστε ἡ μὲν ἀρχὴ τῆς σπορᾶς εὐθὺς οὕτω πλημμελής · τὰ δὲ μετὰ ταῦτα τῆς κυούσης ἁμαρτήματα περί τε τὰς τῶν συμμέτρων γυμνασίων ῥᾳθυμίας , καὶ σιτίων πλησμονὰς , καὶ θυμοὺς , καὶ μέθας , καὶ λουτρὰ , καὶ ἀφροδισίων ἀκαίρων χρήσεις , ἃς οὐδ’ εἰπεῖν δυνατόν . ἀλλ’ ὅμως καίτοι πρὸς τοσαύτας ὕβρεις ἡ φύσις ἀντέχει , καὶ κατορθοῖ τὰ πολλά . καὶ μὴν οὔτε πυροὺς , οὔτε κριθὰς , οὔτ’ ἀμπέλους , οὔτ’ ἐλαίας οὕτω φυτεύουσί τε καὶ σπείρουσιν οἱ γεωργοὶ , ἀλλὰ πρῶτον μὲν , ὅπως ἐχούσῃ τῇ γῇ πιστεύουσι τὰ σπέρματα , πολλὴν πρόνοιαν πεποίηνται · μετὰ ταῦτα δ’ , ὅπως μήθ’ ὑπὸ περιττῆς ὑγρότητος κατακλυζόμενα σαπείη , μήτ’ αὐχμοῖς αὐανθείη , μήτ’ ἀποσβεσθείη διὰ κρύος , οὐ παρέργως πεφροντίκασιν . ἄνθρωπον δ’ οὐδεὶς οὕτως ἐπιμελῶς οὔτ’ ἔσπειρεν , οὔθ’ ἀνεθρέψατο κυούμενον , ἀλλ’ , ὥσπερ τἄλλα πάντα κατὰ τὸν βίον ὀλιγωροῦσιν ἑαυτῶν ἅπαντες , οἱ μὲν ἀπλήστοις καὶ λαιμάργοις ἡδοναῖς νενικημένοι , τινὲς δὲ χρήμασιν , ἢ δυνάμεσιν , ἢ ἀρχαῖς σχολάζοντες , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ αὐτῆς τῆς πρώτης γενέσεως ἠμελήκασιν . ἀλλ’ ἐκείνους μὲν ἤδη καταλίπωμεν , ἐπὶ δὲ τὰ συνεχῆ μεταβῶμεν .
Lemmas: καί μέν δή καί ὁ ὁ γλῶσσα ὄγκος ἀκριβής ἁρμόζω ὁ στόμα , πάντῃ μέν γάρ ἐξικνέομαι ῥᾴδιος , ὅς , ἐλαχύς εἴπερ εἰμί , οὐ ἄν ἔχω . οὐδαμοῦ δέ ὑπό στενοχωρία ἐμποδίζω ῥᾴδιος , καί οὗτος , οἴομαι , πάσχω μέγεθος ἀμετρία , ὁ δέ εἰς πᾶς μέρος αὐτός ἑτοῖμος κινέω , πῶς οὐ θαυμαστός ; ὁ δέ καί κατά ὁ ὁ ζῷον προαίρεσις , οὐ ἀβούλητος , ὥσπερ ὁ ἀρτηρία , πῶς οὐ καί οὗτος θαυμαστός ; εἰ γάρ ἄν μή κατά ὁ ἡμέτερος ὁρμή ὁ κίνησις αὐτός γίγνομαι , πῶς ἄν ἡμέτερος εἰμί ἔργον ὁ μασάομαι ; πῶς δέ ἄν ὁ καταπίνω , ἤ ὁ διαλέγω ; ὁ δέ , ἐπειδή κατά ὁ ὁρμή ὁ ζῷον οὗτος ἀγαθός γίγνομαι , διά οὗτος αὐτός ὑπό μῦς κινέω , πῶς οὐ καί αὐτός δίκαιος ἐπαινέω ; ὁ δέ , ἐπειδή πρός τε ὁ οὐρανίσκος χρή αὐτός ἀναφέρω καί εἰς ὁ πλάγιος περιάγω , διά οὗτος πολύς ἔχω μῦς , ἄλλος ἄλλος κίνησις ἐκπορίζω , πῶς οὐ θαυμαστός ; εἰ γάρ δή διφυής εἰμί , ὥσπερ καί ἄλλος σύμπας ὁ αἴσθησις ὄργανον , λέγω γάρ ἤδη περί οὗτος , δεόντως ἐκ ἑκάτερος μέρος αὐτός ἴσος ὁ ἀριθμός καί ὁ μέγεθος εἰμί . οὕτως γάρ καί δύο ἀρτηρία ἔχω εἰς αὐτός ἐμφύω ἑκατέρωθεν εἷς , καί δύο ὡσαύτως φλέψ , καί δισσός ζεῦγος νεῦρον , ἕτερος μέν μαλακός , ἕτερος δέ σκληρός , ὁ μέν εἰς ὁ ἐκτός αὐτός χιτών διανέμω , ὁ δέ εἰς ὁ μῦς διασπείρω , ὅτι ὁ μέν αἰσθάνομαι ὁ χυμός χρή αὐτός , ὁ δέ κινέω κατά προαίρεσις , ὡς που καί πρόσθεν ἐγώ λέγω , ὁ ἐκ ἐγκέφαλος ὁ νεῦρον ἀπόφυσις ἐξηγέομαι . τις μέν γε ὁ ζῷον , ὥσπερ καί ὁ ὄφις , σχίζω καί ὁ γλῶσσα . ὁ δέ ἄνθρωπος , οὐ γάρ εἰμί ἀγαθός , οὔτε εἰς ὁ ἐδωδή , οὔτε εἰς ὁ διάλεκτος , σχίζω εἰμί ὁ γλῶσσα , ﻿ εὔλογος ἑνόω τε καί συνέρχομαι εἰς τατός αὐτός ὁ μόριον . σαφής μέν εἰμί καί οὗτος διπλόος , μήτε ἐκ ὁ δεξιός εἰς ἀριστερός διέρχομαι τις μῦς , ἤ φλέψ , ἤ ἀρτηρία , ἤ νεῦρον , μήτε ἐκ ὁ ἀριστερός εἰς ὁ δεξιός . ὁ δέ ἰσχυρός μέν αὐτός καί μέγας γίγνομαι κατά ὁ βάσις ἕδρα ἕνεκα , λεπτός δέ κατά ὁ πέρας , ὅπως κινέω ταχύς , ἐγώ μέν καί οὗτος πρόνοια οὐ τυγχάνω εἰμί φαίνω . ὁ δέ , ἐπειδή ὁ μῦς ὁ μέν ὡς ἐπί ὁ οὐρανίσκος ἀναφέρω αὐτός χρή , ὁ δέ κάτω καταφέρω , ὁ δέ εἰς ὁ πλάγιος περιάγω , διά οὗτος ὁ μέν ἐκ ὁ ἄνω μέρος , ὁ δέ ἐκ ὁ κάτω , ὁ δέ ἐκ ὁ πλάγιον εἰς αὐτός καταφύω , πῶς οὐ καί αὐτός θαυμαστός προμήθεια ἔργον ; δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί μῦς κίνησις , ἕκαστος μέν ἐπί ὁ ἴδιος ἀρχή ἀναφέρω ὁ μόριον . ὥστε μέλλω ἐκ ἀνάγκη ὁ μέν ἄνωθεν ἐμφύω μῦς ἄνω κινέω αὐτός , ὁ δέ κάτωθεν ἄρχω κάτω καί οὗτος , κατά αὐτός δέ καί ὁ πλάγιος ὁ ἐπί ἑκάτερος κίνησις ἐργάζομαι . ἀλλά ἐπεί καί καταξηραίνω δυσκίνητος γίγνομαι , καί δηλόω δή οὗτος ἐπί ὁ ὑπερδιψάω , καί ὁ ἐν καυσώδης πυρετός ἅπας ἐκφρύγω ὁ στόμα ὁ ἰκμάς , καί οὗτος θαυμαστός ὁ φύσις προνοοῦμαι , πρός ὁ μή ῥᾴδιος αὐτός ἁλίσκομαι τοιοῦτος πάθημα . λέγω μέν οὖν καί πρόσθεν ἐπί ὁ λάρυγξ , ὡς διά οὗτος αὐτός ὁ χρεία ὁ ὁ σπόγγος ἔοικα ἀδήν εἷς παρατίθημι ἑκατέρωθεν . καί κατά ὁ γλῶσσα δέ εἰμί αὐτός οὗτος , καί ἀπό αὐτός γε πόρος διά ὁ ἐν ὁ πλάγιος καί κάτω μέρος αὐτός ἐξερεύγομαι φλεγματώδης ὑγρός , ἐπιτέγγω ὁ τε γλῶσσα αὐτός , καί ὁ κάτω , καί ὁ πλάγιος , καί ὁ ἐν κύκλος πᾶς ὁ στόμα . ὁ μέν γάρ ἄνω ὁ ἐκ ἐγκέφαλος καθήκω ἔχω πόρος , περί ὅς ἔμπροσθεν λέγω . ὥστε πλήρης καί τέλειος ὁ φύσις παρασκευάζω ὁ κατά ὁ γλῶσσα σύμπας . ὁ τε γάρ ἄλλος καί ὁ κάτωθεν αὐτός δεσμός οὐ μικρός ἐνδείκνυμι ὁ πρόνοια . ἕκαστος ὁ μῦς ἐπί ὁ ἴδιος ἀρχή ἀνασπάω φύσις ἔχω , ἀναγκαῖος εἰμί δήπου ὁ γλῶσσα ὑπό μῦς ἕλκω ὁ ἐμφύω αὐτός κατά ὁ ῥίζα εἰς ἑαυτοῦ τε συνάγω καί οἷος σφαιρόω , πρός αὐτός τείνω , ὥστε οὐ ἄν ὅμοιος ἐξικνέομαι πρός τε ὁ ἔμπροσθεν ὀδούς καί ὁ χεῖλος , πρός ὁ μηδέ ἕδρα ἔχω ἀσφαλής , πανταχόθεν ἀπολύω . εἰς οὗτος οὖν ἅπας θαυμαστός τηλικοῦτος ὁ φύσις παρασκευάζω ὁ δεσμός , ἡλίκος μάλα ἐπιτήδειος μέλλω εἰμί . οὐ γάρ δή ἁπλῶς γε οὐδέ ὡς τυγχάνω , ἀλλά μετά θαυμαστός τις γίγνομαι συμμετρία . εἴτε γάρ ἐπί πολύς ἐξικνέομαι ὁ γλῶσσα , εἴτε ἐσώτερος ὁ δέω παύω , κακός μέν ἄν οὕτως γε καί περί ὁ ὁ φωνή γίγνομαι διάρθρωσις , οὐδείς ἥσσων δέ ἄν καί εἰς ὁ ἐν ὁ μασάομαι κίνησις ἐμποδίζω . συμφέρω γάρ εἰς ἄμφω οὗτος , ὁ τε βάσις αὐτός ἑδραῖος εἰμί καί ὁ πέρας εὔκολος ἐξικνέομαι πάντῃ . καί μήν εἰ μέν ἐπί ὀλίγος ὁ δεσμός οὗτος προβαίνω , ἥσσων μέν ἄν , ἤ εἰ μηδέ ὅλος γίγνομαι , παραπλήσιος δέ ἄν οὕτως λυμαίνομαι ὁ γλῶσσα · μέχρι πολύς δέ ἐξικνέομαι , οὐ ἄν οὔτε πρός ὁ οὐρανίσκος , οὔτε πρός ὁ ἄνωθεν ὀδούς , οὔτε πρός ἄλλος μόριον ὁ στόμα ἐπιτρέπω ἐκτείνω . οὕτως οὖν ἀκριβής εἰμί ὁ συμμετρία ὁ δέσις , ὡς , εἴτε προστίθημι , εἴτε ἀφαιρέω βραχύς , βλάπτω ὁ πᾶς ὄργανον ὁ ἐνέργεια . καί μάλα θαυμάζω ὁ φύσις εἰμί ἐν ὁ οὕτως παρά μικρός , εἰ μέν κατορθόω , σπάνιος δέ ὁ σφάλμα . καίτοι γε ὅσος ἐπί τε ὁ σπείρω ἐγώ καί ὁ κυέω , οὐ ὁ σφάλμα σπάνιος εὑρίσκω , ἀλλά ὁ κατόρθωμα γίγνομαι . μεθύω γάρ μεθύω συνέρχομαι , καί οὐδέ ὅπου γῆ εἰμί οἶδα , ὑπό πλησμονή ἕτερος οὕτως διάκειμαι . ὥστε ὁ μέν ἀρχή ὁ σπορά εὐθύς οὕτως πλημμελής · ὁ δέ μετά οὗτος ὁ κύω ἁμάρτημα περί τε ὁ ὁ σύμμετρος γυμνάσιον ῥαθυμία , καί σιτίον πλησμονή , καί θυμός , καί μέθη , καί λουτρόν , καί ἀφροδίσιος ἄκαιρος χρῆσις , ὅς οὐδέ λέγω δυνατός . ἀλλά ὅμως καίτοι πρός τοσοῦτος ὕβρις ὁ φύσις ἀντέχω , καί κατορθόω ὁ πολύς . καί μήν οὔτε πυρός , οὔτε κριθή , οὔτε ἄμπελος , οὔτε ἐλαία οὕτως φυτεύω τε καί σπείρω ὁ γεωργός , ἀλλά πρῶτος μέν , ὅπως ἔχω ὁ γῆ πιστεύω ὁ σπέρμα , πολύς πρόνοια ποιέω · μετά οὗτος δέ , ὅπως μήτε ὑπό περισσός ὑγρότης κατακλύζω σήπω , μήτε αὐχμός αὐαίνω , μήτε ἀποσβέννυμι διά κρύος , οὐ πάρεργος φροντίζω . ἄνθρωπος δέ οὐδείς οὕτως ἐπιμελής οὔτε σπείρω , οὔτε ἀνατρέφω κυέω , ἀλλά , ὥσπερ ἄλλος πᾶς κατά ὁ βίος ὀλιγωρέω ἑαυτοῦ ἅπας , ὁ μέν ἄπληστος καί λαίμαργος ἡδονή νικάω , τις δέ χρῆμα , ἤ δύναμις , ἤ ἀρχή σχολάζω , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί αὐτός ὁ πρῶτος γένεσις ἀμελέω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἤδη καταλείπω , ἐπί δέ ὁ συνεχής μεταβαίνω .