galenus.de-usu-partium 17.2
Ἓν μὲν δὴ τοῦτο μέγιστον κέρδος ἐκ τῆσδε τῆς πραγματείας οὐχ ὡς ἰατροῖς ἡμῖν ἐστιν , ἀλλ’ ὅπερ τοῦδε βέλτιον , ὡς δεομένοις ἐπίστασθαί τι περὶ χρείας δυνάμεως , ἣν ἔνιοι τῶν φιλοσόφων οὐδ’ εἶναί φασιν ὅλως , μήτι γε δὴ προνοεῖσθαι τῶν ζώων . ἄλλο δὲ καὶ β΄ εἰς διάγνωσιν τῶν πεπονθότων μορίων ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος , ὅτῳπερ καὶ ἡ τῆς ἐνεργείας γνῶσίς ἐστιν ὠφέλιμος . ὡς γὰρ ὁ γινώσκων , ὅτι τὸ μὲν βαδίζειν σκελῶν ἐστιν ἔργον , ἡ δὲ τῶν σιτίων πέψις γαστρὸς , ἐπὶ μὲν τοῦ μὴ δυναμένου βαδίζειν εὐθὺς οἶδεν , ὅτι τῶν σκελῶν μόριόν τι πέπονθεν , ἐπὶ δὲ τοῦ μὴ πέπτοντος ἢ κακῶς πέπτοντος , ὅτι γαστρὸς , οὕτως ὁ γινώσκων , ὅτι τὸ λογιζόμενόν ἐστιν ἐν ἐγκεφάλῳ , παραφροσύνας καὶ φρενίτιδας , καὶ ληθάργους , καὶ μανίας , καὶ μελαγχολίας ἐγκεφάλου πάσχοντος ἤτοι κατὰ πρῶτον λόγον ἢ κατὰ συμπάθειαν εἴσεται γίνεσθαι . καθάπερ οὖν ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν , οὕτω κᾀπὶ τῶν χρειῶν ἔχει . τὸ γάρ τοι βαδίζειν ὥσπερ διὰ τὰ νεῦρα καὶ μῦς ἀπόλλυται τοὺς κατὰ σκέλη πάσχοντας , οὕτω καὶ διὰ τὶ τῶν ὀστῶν καταγνυμένων , ἢ τῆς οἰκείας διαρθρώσεως ἐξισταμένων . εἰ δ’ , ὅτι τὸ στηρίζεσθαι τοῖς σκέλεσι γίνεται δι’ ὀστῶν , ἠγνοοῦμεν , οὐδ’ ἂν ὅτι πασχόντων αὐτῶν βλάπτεται τὸ ζῶον , ἔγνωμεν . οὕτω μὲν εἰς τὸ διαγνῶναι μόριον πεπονθὸς ἡ τῶν χρειῶν γνῶσις ὑπάρχει χρήσιμος οὐδὲν ἧττον τῆς τῶν ἐνεργειῶν . ὡσαύτως δ’ ἔχει καὶ περὶ τῆς εἰς τὸ μέλλον προγνώσεως . ὥσπερ γὰρ εἰς τὸ βαδίζειν ἡ τῶν ἐν τοῖς σκέλεσιν ὀστῶν οὐσία χρήσιμός ἐστιν , οὕτως ὅσα πάθη κατὰ ταῦτα γίνεται τῶν ἀνιάτων , ὥσπερ ἐπὶ τῶν μεθ’ ἕλκους ἐξαρθρησάντων , ἐνδείξεται τὴν εἰς τὸν μέλλοντα χρόνον ἀνίατον βλάβην τοῦ γε βαδίζειν , ἀλλὰ κᾂν χωρὶς ἕλκους ἀνίατον ἐξάρθρημα μείνῃ καθάπερ ἐπὶ τῶν κατ’ ἰσχίον γίνεται , πρὸς τῷ χωλείαν τοῦ σκέλους προδηλῶσαι γενησομένην . ἐξ ἀνάγκης ἄρα καὶ τὸν τρόπον αὐτῆς ἐνδείξεται τοιοῦτον ἐσόμενον , οἷον Ἱπποκράτης ἔγραψεν ἐν τῷ περὶ ἄρθρων βιβλίῳ . τρίτη πρὸς τοῖς εἰρημένοις χρεία τῆς πραγματείας ταύτης ἐστὶ πρὸς τοὺς σοφιστὰς , ὅσοι τάς τε κρίσεις ἡμῖν οὐ συγχωροῦσιν ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεσθαι , τήν τ’ εἰς τὰ ζῶα πρόνοιαν αὐτῆς ἀφαιροῦνται . προβάλλοντες γὰρ οὗτοι πολλάκις ὧν ἀγνοοῦσιν αὐτοὶ μορίων τὰς χρείας ὥσπερ οὐκ οὔσας , ἀναιρεῖν ἐν τῷδε δοκοῦσιν τὴν τέχνην τῆς φύσεως · ἔπειτα καταγελῶσιν Ἱπποκράτους , ὅσα κριτικῶς ἡ φύσις εἴωθεν ἐργάζεσθαι , ταῦτ’ ἀξιοῦντος μιμεῖσθαι . διὰ τοῦτ’ οὖν ἀναγκαζόμεθα καὶ ἡμεῖς ἁπάντων ἐπισκοπεῖσθαι τὰς χρείας τῶν μορίων , εἰ καὶ μηδὲν εἰς διάγνωσιν πάθους ἢ πρόγνωσιν τῶν ἐσομένων συντελεῖ . μέγιστα δ’ ἰατρὸς ἐκ τῆς πραγματείας τῆσδε καὶ πρὸς τὰς ἰάσεις ὀνήσεται , καθάπερ γε κἀκ τῆς περὶ τῶν ἐνεργειῶν . ἐν γὰρ τῷ τέμνειν τέ τινα μόρια καὶ περιτέμνειν ἢ ἐκκόπτειν , ἤτοι διεφθαρμένα πως , ἢ διὰ βελῶν ἢ διὰ σκολόπων ἐξαίρεσιν , ἐπιστάμενος τῶν μορίων τὴν χρείαν εἴσεται , τίνα μὲν ἀφειδῶς τέμνειν χρὴ , τίνων δὲ φείδεσθαι .
Lemmas: εἷς μέν δή οὗτος μέγας κέρδος ἐκ ὅδε ὁ πραγματεία οὐ ὡς ἰατρός ἐγώ εἰμί , ἀλλά ὅς ὅδε ἀγαθός , ὡς δέω ἐπίσταμαι τις περί χρεία δύναμις , ὅς ἔνιοι ὁ φιλόσοφος οὐδέ εἰμί φημί ὅλος , μήτι γε δή προνοέω ὁ ζῷον . ἄλλος δέ καί βʹ εἰς διάγνωσις ὁ πάσχω μόριον ἐν ὁ βάθος ὁ σῶμα , ὅστις καί ὁ ὁ ἐνέργεια γνῶσις εἰμί ὠφέλιμος . ὡς γάρ ὁ γιγνώσκω , ὅτι ὁ μέν βαδίζω σκέλος εἰμί ἔργον , ὁ δέ ὁ σιτίον πέψις γαστήρ , ἐπί μέν ὁ μή δύναμαι βαδίζω εὐθύς οἶδα , ὅτι ὁ σκέλος μόριον τις πάσχω , ἐπί δέ ὁ μή πέσσω ἤ κακός πέσσω , ὅτι γαστήρ , οὕτως ὁ γιγνώσκω , ὅτι ὁ λογίζομαι εἰμί ἐν ἐγκέφαλος , παραφροσύνη καί φρένιτις , καί λήθαργος , καί μανία , καί μελαγχολία ἐγκέφαλος πάσχω ἤτοι κατά πρῶτος λόγος ἤ κατά συμπάθεια οἶδα γίγνομαι . καθά οὖν ἐπί ὁ ἐνέργεια , οὕτως εἰͅπί ὁ χρεώ ἔχω . ὁ γάρ τοι βαδίζω ὥσπερ διά ὁ νεῦρον καί μῦς ἀπόλλυμι ὁ κατά σκέλος πάσχω , οὕτως καί διά τίς ὁ ὀστέον κατάγνυμι , ἤ ὁ οἰκεῖος διάρθρωσις ἐξίστημι . εἰ δέ , ὅτι ὁ στηρίζω ὁ σκέλος γίγνομαι διά ὀστέον , ἀγνοέω , οὐδέ ἄν ὅτι πάσχω αὐτός βλάπτω ὁ ζῷον , γιγνώσκω . οὕτως μέν εἰς ὁ διαγιγνώσκω μόριον πάσχω ὁ ὁ χρεώ γνῶσις ὑπάρχω χρήσιμος οὐδείς ἥσσων ὁ ὁ ἐνέργεια . ὡσαύτως δέ ἔχω καί περί ὁ εἰς ὁ μέλλω πρόγνωσις . ὥσπερ γάρ εἰς ὁ βαδίζω ὁ ὁ ἐν ὁ σκέλος ὀστέον οὐσία χρήσιμος εἰμί , οὕτως ὅσος πάθος κατά οὗτος γίγνομαι ὁ ἀνίατος , ὥσπερ ἐπί ὁ μετά ἕλκος ἐξαρθρέω , ἐνδείκνυμι ὁ εἰς ὁ μέλλω χρόνος ἀνίατος βλάβη ὁ γε βαδίζω , ἀλλά ἔͅν χωρίς ἕλκος ἀνίατος ἐξάρθρημα μένω καθά ἐπί ὁ κατά ἰσχίον γίγνομαι , πρός ὁ χωλεία ὁ σκέλος προδηλόω γίγνομαι . ἐκ ἀνάγκη ἄρα καί ὁ τρόπος αὐτός ἐνδείκνυμι τοιοῦτος εἰμί , οἷος Ἱπποκράτης γράφω ἐν ὁ περί ἄρθρον βιβλίον . τρίτος πρός ὁ λέγω χρεία ὁ πραγματεία οὗτος εἰμί πρός ὁ σοφιστής , ὅσος ὁ τε κρίσις ἐγώ οὐ συγχωρέω ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι , ὁ τε εἰς ὁ ζῷον πρόνοια αὐτός ἀφαιρέω . προβάλλω γάρ οὗτος πολλάκις ὅς ἀγνοέω αὐτός μόριον ὁ χρεία ὥσπερ οὐ εἰμί , ἀναιρέω ἐν ὅδε δοκέω ὁ τέχνη ὁ φύσις · ἔπειτα καταγελάω Ἱπποκράτης , ὅσος κριτικός ὁ φύσις εἴωθα ἐργάζομαι , οὗτος ἀξιόω μιμέομαι . διά οὗτος οὖν ἀναγκάζω καί ἐγώ ἅπας ἐπισκοπέω ὁ χρεία ὁ μόριον , εἰ καί μηδείς εἰς διάγνωσις πάθος ἤ πρόγνωσις ὁ εἰμί συντελέω . μέγας δέ ἰατρός ἐκ ὁ πραγματεία ὅδε καί πρός ὁ ἴασις ὀνίνημι , καθά γε ἐκ ὁ περί ὁ ἐνέργεια . ἐν γάρ ὁ τέμνω τε τις μόριον καί περιτέμνω ἤ ἐκκόπτω , ἤτοι διαφθείρω πως , ἤ διά βέλος ἤ διά σκόλοψ ἐξαίρεσις , ἐπίσταμαι ὁ μόριον ὁ χρεία οἶδα , τίς μέν ἀφειδής τέμνω χρή , τίς δέ φείδομαι .