galenus.de-usu-partium 11.14
Τὸ δ’ ἐξ ἐπιμέτρου ποτὲ καὶ τῆς εὐμορφίας στοχάζεσθαι ἀναγκαῖον ὑπάρχον , καὶ αὐτὸ δὴ γινώσκεται τοῖς περὶ φύσιν ἔχουσιν , οὐδαμοῦ διὰ τῶν ἔμπροσθεν λόγων εἰρηκὼς , νῦν ᾠήθην μάλιστα προσήκειν εἰπεῖν . καὶ γὰρ οὖν καὶ αἱ κατὰ τὰ γένεια τρίχες οὐ μόνον σκέπουσι τὰς γένυας , ἀλλὰ καὶ πρὸς κόσμον συντελοῦσι . σεμνότερον γὰρ τὸ ἄῤῥεν φαίνεται , καὶ μάλιστα ἐν τῷ προϊέναι κατὰ τὴν ἡλικίαν , εἰ πανταχόθεν αὐτῷ καλῶς αὗται περικέοιντο . καὶ διὰ τοῦτο τά τε μῆλα καλούμενα καὶ τὴν ῥῖνα ψιλὰ καὶ γυμνὰ τριχῶν ἡ φύσις ἀπέλιπεν . ἄγριον γὰρ ἄν οὕτω καὶ θηριῶδες ὅλον ἐγένετο τὸ πρόσωπον , οὐδαμῶς οἰκεῖον ἡμέρῳ καὶ πολιτικῷ ζώῳ . ἀλλ’ εἴς γε τὴν σκέπην τῷ μὲν μήλῳ τὸ πάχος αὐτὸ τῶν ὀστῶν ἐπικουρεῖ , τῇ ῥινὶ δὲ τὸ τῆς ἐκπνοῆς θερμὸν , ὥστ’ οὐδὲ ταῦτα τελέως γυμνά . καὶ μέντοι καὶ ὀφθαλμῶν ἔνεστιν ἅψασθαι , καὶ μάλιστ’ ἐν κρύει · τότε γὰρ ἂν ἐναργέστατα γνοίης , ὅπως εἰσὶ θερμοί . οὔτ’ οὖν οὐδ’ αὐτοὶ γυμνοὶ τελέως , οὐδ’ ἄφρακτοι πρὸς τὸ κρύος , οἰκεῖον ἔχοντες ἀλέξημα τὸ ἔμφυτον θερμὸν , οὐδὲν τῶν ἔξωθεν σκεπασμάτων δεόμενον . ἀλλὰ μὴν καὶ γυναικὶ τὸ σῶμα μαλακὸν ἐχούσῃ , καὶ παιδικὸν ἀεὶ , καὶ γυμνὸν τριχῶν , οὐκ ἔμελλεν οὐδ’ ἡ τοῦ προσώπου ψιλότης ἄκοσμος ἔσεσθαι καὶ ἄλλως οὐδ’ ἔχει τοῦτο τὸ ζῶον οὕτω σεμνὸν ἦθος , ὥσπερ τὸ ἄῤῥεν , ὥστ’ οὐδ’ εἴδους αὐτῷ σεμνοῦ δεῖ . δέδεικται γὰρ ἤδη πολλάκις , εἰ μὴ ἄρα καὶ διὰ παντὸς τοῦ λόγου , τοῖς τῆς ψυχῆς ἤθεσιν οἰκεῖον ἡ φύσις ἀπεργαζομένη τὸ τοῦ σώματος εἶδος . ἀλλ’ οὐδὲ σκέπης μέντοι τινος ἐδεῖτο περιττῆς τὸ θῆλυ γένος ἀλεξητηρίου πρὸς κρύος , οἰκουροῦν τὰ πολλὰ , κεφαλῆς μέντοι κομώσης ἐδεῖτο καὶ σκέπης ἕνεκα καὶ κόσμου , καὶ τοῦτ’ αὐταῖς ἤδη κοινὸν πρὸς τοὺς ἄνδρας . ἀλλὰ μὴν καὶ δι’ ἄλλην τινὰ χρείαν ἀναγκαίαν αἵ τε τῶν γενείων τρίχες εἰσὶν ἡμῖν , αἵ τε τῆς κεφαλῆς . ἐπειδὴ γὰρ ἡ ἐκ τῶν χυμῶν ἀναθυμίασις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀναφέρεται , μάλιστα τοῖς παχυτέροις αὐτῆς περιττώμασιν εἰς τροφὴν τῶν τριχῶν ἡ φύσις καταχρῆται . ἐπεὶ δ’ ἀνδράσιν , εἰς ὅσον θερμότεροι γυναικῶν , εἰς τοσοῦτον καὶ ταυτὶ τὰ περιττώματα πλείω , διττὴν καὶ τούτοις κένωσιν ἐξεῦρεν ἡ φύσις , τήν τε ἐκ τῶν τῆς κεφαλῆς τριχῶν καὶ τὴν ἐκ τῶν κατὰ τὰ γένεια . περὶ τούτων μὲν οὖν ἱκανὰ καὶ τὰ τοσαῦτα . διὰ τί δὲ καὶ τὸ μέτωπον οὐκ ἔχει τρίχας , ὥσπερ καὶ ἡ ὅλη κεφαλὴ , καὶ διὰ τί κατὰ προαίρεσιν τοῦ ζώου μόνον τοὐνταῦθα κινεῖται δέρμα , λέγειν ἂν ἑπόμενον εἴη . σκέπεται μὲν δήπου καὶ τοῦθ’ ὑπὸ τῶν τριχῶν τῆς κεφαλῆς , εἰς ὅσον βουλόμεθα , ὥστε ταύτῃ γε οὐδὲν ἔδει τριχῶν οἰκείων αὐτῷ · συνεχῶς δ’ ἂν , οἶμαι , κουρᾶς ἐδεόμεθα , καὶ τούτου φύσαντος τρίχας , ὡς ἂν ἐπικειμένου τοῖς ὀφθαλμοῖς . ﻿ ἀποδέδεικται δ’ ἐν ἄλλοις τέ τισι καὶ τοῖς τῆς τροφῆς ὀργάνοις ἱκανὴν ἡ φύσις ἔχουσα πρόνοιαν τοῦ μὴ πολλὰ πραγματεύεσθαι τὸν ἄνθρωπον περὶ τὸ σῶμα , μηδὲ ταῖς ἀναγκαίαις ὑπηρεσίαις αὐτοῦ δουλεύειν ἀεί . σοφῷ γὰρ , οἶμαι , ζώῳ καὶ πολιτικῷ σώματος ἐπιμελεῖσθαι τὰ μέτρια προσῆκεν , οὐχ ὥσπερ νῦν οἱ πολλοὶ φίλου μέν τινος δεομένου συμπρᾶξαι , φάντες ἀσχολίαν εἶναι σφίσιν , ἀποδιδράσκουσιν , ὑποχωρήσαντες δέ πη πιττοῦνταί τε καὶ κομοῦνται καὶ κατατρίβουσι τὸν βίον ὅλον εἰς οὐκ ἀναγκαίαν τοῦ σώματος ὑπηρεσίαν , οὐδ’ εἰ τὴν ἀρχὴν ἔχουσι κρεῖττόν τι σώματος ἐπιστάμενοι . τούτους μὲν οὖν ἐλεεῖσθαι προσήκει , φιλοσοφεῖν δὲ ἡμᾶς περὶ τὰ προκείμενα , καὶ δεικνύειν , ὅτι μὴ μόνον ἄμοιρον τριχὸς εὐλόγως ἐγένετο τὸ περὶ τὸ πρόσωπον δέρμα διὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἀλλὰ καὶ καθ’ ὁρμὴν κινούμενον αὐτῶν τούτων ἕνεκα . διοίγεσθαι γὰρ ἐπὶ πλεῖστον αὐτοὺς ἐν τῷ πολλὰ τῶν ἔξω καθ’ ἕνα καιρὸν ἐγχειρεῖν ὁρᾷν , αὖθίς τε συνάγεσθαι καὶ σφίγγεσθαι μύοντας ὑπὸ πάντων ἀκριβῶς τῶν περικειμένων , ὅταν ἐπιφερόμενόν τι κατ’ αὐτῶν δείσαντες τύχωμεν . εἰς οὖν ἀμφοτέρας τὰς χρείας ἅπαν τὸ δέρμα τὸ περικείμενον αὐτοῖς , τό τ’ ἄνω τὸ κατὰ μέτωπον , ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ κατὰ τὰ μῆλα , κινούμενον ἑκουσίως ἡ φύσις ἐποίησεν , ἵν’ ἐναλλὰξ ἐκτεινόμενόν τε καὶ αὖθις εἰς ἑαυτὸν ἐπιπτυσσόμενον ἀνοίγεσθαι καὶ κλείειν ἱκανὸν ᾖ τοὺς ὀφθαλμούς . ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἐπὶ ταῖς ὀφρύσι τριχῶν ἠμέλησεν οὐδ’ αὐτῶν , ἀλλὰ μόνας δὴ ταύτας τε καὶ τὰς ἐπὶ βλεφάροις ἴσον ἀεὶ διαφυλαττούσας τὸ μέγεθος ἀπειργάσατο , καίτοι τάς γε τῆς κεφαλῆς καὶ τῶν γενείων ἐπὶ πλεῖστον αὐξανομένας ἐποίησεν . ἐπ’ ἐκείνων μὲν γὰρ ἅμα τε τὸ τῆς χρείας διττὸν ἦν , τὸ μὲν εἰς σκέπην τῶν μορίων διαφέρον , τὸ δ’ εἰς δαπάνην παχυτέρων περιττωμάτων , ἅμα τε τὸ ἑτέρας χρείας πολυειδὲς ὑπῆρχεν ἱκανῶς , οὐχ ὁμοίως σκέπης οὔτε κατὰ τὰς ἡλικίας ἡμῶν δεομένων , οὔτε κατὰ τὰς ὥρας τοῦ ἔτους , ἢ τὰς χώρας , ἢ τὰς τοῦ σώματος διαθέσεις . οὐ γὰρ ὡσαύτως ἀνδρὶ καὶ παιδὶ καὶ γέροντι καὶ γυναικὶ προσήκει κομᾷν , οὐδὲ θέρους καὶ χειμῶνος , οὐδ’ ἐν θερμῷ χωρίῳ καὶ ψυχρῷ , καθάπερ οὐδ’ ὀφθαλμιάσαντι καὶ κεφαλὴν ἀλγήσαντι καὶ ἀκριβῶς ὑγιαίνοντι . πρὸς οὖν τῶν καιρῶν τὴν ἑτερότητα βέλτιον ἦν ἡμᾶς ἁρμοττομένους ἄλλοτε ἀλλοῖον ποιεῖσθαι τῶν τριχῶν τὸ μέγεθος . ἐπὶ δέ γε τῶν κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὰς ὀφρῦς , εἴτε προσθείης , εἴτ’ ἀφέλοις τι , διαφθείρεις τὴν χρείαν . αἱ μὲν γὰρ ἕνεκα τοῦ μηδὲν ἐμπίπτειν τῶν μικρῶν σωμάτων ἀνεῳγόσι τοῖς ὀφθαλμοῖς οἷον χάραξ τις αὐτοῖς προβέβληνται , τὰς δὲ ἀποστέγειν ἐχρῆν οἷον τεῖχός τι καὶ πρώτας ἐκδέχεσθαι πάντα τὰ ἐκ τῆς κεφαλῆς καταῤῥέοντα . εἰ τοίνυν σμικροτέρας αὐτὰς ἢ ἀραιοτέρας ἐργάσαιο τοῦ προσήκοντος , εἰς τοσοῦτον καὶ τὴν χρείαν διαφθείρεις · αἱ μὲν ἐμπίπτειν εἰς αὐτοὺς , αἱ δ’ εἰσρεῖν ἐπιτρέψουσιν , ἃ πρότερον εἶργον . εἰ δ’ αὖ μείζους ἢ πυκνοτέρας , οὐ χάραξ οὐδὲ τεῖχος ἔτι σοι τῶν ὀφθαλμῶν , ἀλλ’ εἱρκτῇ τινι παραπλήσιον ἔσται στέγασμα , κατακρύπτουσαί τε καὶ σκοτίζουσαι τὰς κόρας , ἥκιστα πάντων ὀργάνων ἐπισκοτεῖσθαι δεομένας . ἆρ’ οὖν προσέταξε ταύταις μόναις ταῖς θριξὶν ὁ δημιουργὸς ἡμῶν ἴσον ἀεὶ φυλάττειν τὸ μέγεθος , αἱ δ’ ἤτοι δεδοικυῖαι τὴν ἐπίταξιν , ἢ αἰδούμεναι τὸν προστάξαντα Θεὸν , ἢ αὐταὶ πεπεισμέναι , βέλτιον εἶναι δρᾷν τοῦτο , διαφυλάττουσιν , ὡς ἐκελεύσθησαν ; ἢ Μωσῆς μὲν οὕτως ἐφυσιολόγει , καὶ βέλτιον οὕτως , ἢ ὡς Ἐπίκουρος ; ἄριστον μέντοι μηδετέρως , ἀλλὰ τὴν ἐκ τοῦ δημιουργοῦ φυλάττοντας ἀρχὴν γενέσεως ἐν ἅπασι τοῖς γενησομένοις ὁμοίως Μωσεῖ τὴν ἐκ τῆς ὕλης αὐτῇ προστιθέναι . διὰ τοῦτο μὲν γὰρ ἀεὶ ἴσον φυλάττειν αὐτὰς δεομένας τὸ μέγεθος ὁ δημιουργὸς ἡμῶν ἀπειργάσατο , διότι τοῦτο ἦν τὸ βέλτιον · ἐπεὶ δ’ ἔγνω τοιαύτας δεῖν ἐργάζεσθαι , διὰ τοῦτο ταῖς μὲν οἷον χόνδρον τινὰ ὑπέτεινε σκληρὸν σῶμα , ταῖς δὲ σκληρὸν δέρμα , συμφυὲς τῷ χόνδρῳ διὰ τῶν ὀφρύων . οὐ γὰρ δὴ τὸ βουληθῆναι τοιαύτας γενέσθαι μόνον ἦν αὔταρκες · οὐδὲ γὰρ , εἰ τὴν πέτραν ἐξαίφνης ἐθελήσειεν ἄνθρωπον ποιῆσαι , δυνατὸν αὐτῷ . καὶ τοῦτ’ ἔστι , καθ’ ὃ τῆς Μωσέως δόξης ἥ θ’ ἡμετέρα καὶ Πλάτωνος καὶ ἡ τῶν ἄλλων τῶν παρ’ Ἕλλησιν ὀρθῶς μεταχειρισαμένων τοὺς περὶ φύσεως λόγους διαφέρει . τῷ μὲν γὰρ ἀρκεῖ τὸ βουληθῆναι τὸν Θεὸν κοσμῆσαι τὴν ὕλην , ἡ δ’ εὐθὺς κεκόσμηται · πάντα γὰρ εἶναι τῷ Θεῷ δυνατὰ νομίζει , κᾂν εἰ τὴν τέφραν ἵππον ἢ βοῦν ἐθέλει ποιεῖν . ἡμεῖς δ’ οὐχ οὕτω γινώσκομεν , ἀλλ’ εἶναι γάρ τινα λέγομεν ἀδύνατα φύσει , καὶ τούτοις μηδ’ ἐπιχειρεῖν ὅλως τὸν Θεὸν , ἀλλ’ ἐκ τῶν δυνατῶν γενέσθαι τὸ βέλτιον αἱρεῖσθαι . καὶ τοίνυν καὶ τρίχας ἐπὶ τοῖς βλεφάροις , ἐπειδὴ βέλτιον ἦν , ἴσας ἀεὶ καὶ μέγεθος εἶναι καὶ ἀριθμὸν , οὐ τὸν μὲν βουληθῆναι λέγομεν , τὰς δ’ εὐθὺς γεγονέναι · μὴ γὰρ ἂν , μηδ’ εἰ μυριάκις βουληθῇ , γενέσθαι ποτ’ ἂν τοιαύτας αὐτὰς γένοιτο ἂν τοιαύτας ἐκ δέρματος μαλακοῦ πεφυκυίας · τά τε γὰρ ἄλλα , καὶ ὀρθὰς ἀνεστηκέναι παντάπασιν ἀδύνατον ἦν , μὴ κατὰ σκληρὰ πεπηγυίας . ἀμφοτέρων οὖν τὸν Θεὸν αἴτιον εἶναί φαμεν , τῆς τε βελτίονος ἐν αὐτοῖς τοῖς δημιουργουμένοις αἱρέσεως καὶ τῆς περὶ τὴν ὕλην ἐκλέξεως . ἐπεὶ γὰρ ἅμα ﻿ μὲν ὀρθῶς ἀνεστηκέναι τὰς ἐπὶ τῶν βλεφάρων τρίχας ἐχρῆν , ἅμα δ’ ἴσας ἀεὶ φυλάττεσθαι μέγεθός τε καὶ ἀριθμὸν , εἰς χονδρῶδες αὐτὰς κατέπηξε σῶμα . εἰ δ’ εἰς μαλακὴν οὐσίαν καὶ σαρκοειδῆ κατεπήξατο , φαυλότερος ἂν ἦν , οὐ Μωσέως μόνον , ἀλλὰ καὶ στρατηγοῦ μοχθηροῦ , τεῖχος κατὰ τέλματος ἢ χάρακα πηγνυμένου . τὸ δὲ καὶ τὰς τῶν ὀφρύων ὁμοίως ἐχούσας ἀεὶ διαφυλάττεσθαι τῆς αὐτῆς ἔχεται περὶ τὴν ὕλην ἐκλέξεως . ὡς γὰρ καὶ πόαι , καὶ φυτὰ , τὰ μὲν ἐξ ὑγρᾶς καὶ λιπαρᾶς γῆς ἀνίσχοντα μέχρι μηκίστου τὴν αὔξησιν ἴσχει , τὰ δ’ ἐκ πετρώδους καὶ ξηρᾶς σμικρὰ καὶ σκληρὰ καὶ ἀναυξῆ διαμένει , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον , καὶ αἱ τρίχες , αἱ μὲν ἐξ ὑγρῶν καὶ μαλακῶν ἀνίσχουσαι μορίων εὐαυξέσταται γίνονται , καθάπερ ἐν τῇ κεφαλῇ καὶ ταῖς μασχάλαις καὶ τοῖς αἰδοίοις , ὅσαι δ’ ἐκ σκληρῶν καὶ ξηρῶν , ἀναυξεῖς καὶ σμικραί . διὰ τοῦτο καὶ ἡ γένεσις αὐταῖς διττὴ , καθάπερ ταῖς τε βοτάναις καὶ τοῖς φυτοῖς , ἡ μὲν ἐκ τῆς τοῦ δημιουργοῦ προνοίας , ἡ δ’ ἐκ τῆς τοῦ χωρίου φύσεως . ἄρουράν τε γάρ ἐστι θεάσασθαι πολλάκις , ἢ πυρῶν , ἢ κριθῶν ἀνισχόντων ἔτι , καθάπερ τινὸς ἁπλῆς τε καὶ μικρᾶς πόας , καί τι χωρίον ἕτερον ὁμοίως αὐτῇ δασὺ , τῆς ὄντως πόας μεστόν · ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἡ σύντροφος ἰκμὰς ἐδάσυνε , τὴν δ’ ἄρουραν ἡ τοῦ γεωργοῦ πρόνοια . καὶ τοῖς γε μὴ δυναμένοις διακρῖναι τὴν ἰδέαν ἀπὸ τῆς ἄλλης πόας τῶν ἄρτι τῆς γῆς ἀνιόντων σπερμάτων ἡ τάξις αὐτὴ μόνη τῆς ἐκφύσεως ἱκανὴ γνωρίσαι · τό τε γὰρ ὁμαλὲς αὐτῶν τῆς γενέσεως καὶ τὸ τῆς ἔξωθεν περιγραφῆς κατὰ γραμμὰς τεταμένας γινόμενον ἱκανὸν ἐνδείξασθαι τὸ κατὰ τέχνην τινὰ καὶ πρόνοιαν τοῦ γεωργοῦ δεδασύνθαι τὸ χωρίον . ἐν γὰρ δὴ τοῖς αὐτομάτοις δασέσιν ἅπαν τοὐναντίον · οὔτε γὰρ ὁμαλὴ ἡ γένεσις , οὔθ’ ὅροις τισὶ τεταγμένοις ἀφωρισμένη . τοιαῦται μὲν οὖν αἱ κατὰ τὰς μασχάλας εἰσὶ τρίχες , αἵ τ’ ἐν τοῖς ἄλλοις μέλεσιν , οὐ γραμμαῖς ἀκριβέσιν ἀφωρισμέναι , καθάπερ αἵ τε κατὰ τὰς ὀφρῦς , καὶ τὰ βλέφαρα , καὶ τὴν κεφαλὴν , ἀλλ’ ἀνωμάλους μὲν ἔχουσαι τοὺς ὅρους , ἀτάκτως δὲ καὶ αὐταὶ διεῤῥιμμέναι . τῆς γὰρ τῶν χωρίων ἰκμάδος ἔκγονοι , καὶ οὐ τῆς τοῦ δημιουργοῦ προνοίας εἰσὶν ἔργα , καὶ διὰ τοῦτο θερμαῖς μὲν φύσεσι πάμπολλαι , ψυχραῖς δὲ ἢ οὐδ’ ὅλως ἢ ἐλάχισται γίνονται . ὧν δ’ ὁ δημιουργὸς αὐτὸς προνοεῖται , καθάπερ ἀρούρας γεωργὸς , ἐν ἁπάσαις φύσεσιν ὑπάρχουσιν αὗται , καὶ θερμαῖς , καὶ ψυχραῖς , καὶ ὑγραῖς , καὶ ξηραῖς , εἰ μὴ παντάπασίν ποτ’ εἰς ἀμετρίαν τινὰ δυσκρασίας ἥκοιεν , ὥσπερ ἡ πετρώδης τε καὶ ψαμμώδης γῆ . καθάπερ οὖν γεωργοῦ τέχνην ἅπασα δέχεται γῆ πλὴν τῆς οὕτω φαύλης , οὕτω καὶ τὴν τοῦ δημιουργοῦ τῶν ζώων ἅπασα κρᾶσις σώματος ὑγιεινὴ προσίεται , καὶ πάθος ἤδη τοῦ μέρους οὐ μικρὸν τὸ ῥυῆναι τῶν βλεφάρων ἢ τῶν ὀφρύων τὰς τρίχας , ὥσπερ , οἶμαι , καὶ τὰς τῆς κεφαλῆς πάθος μὲν , ἀλλ’ οὐχ οὕτω μέγα . τὰ γὰρ ἐν σκληρᾷ καὶ ξηρᾷ γῇ φυτὰ , καθάπερ τὴν γένεσιν δύσκολόν τε καὶ πολλῆς προνοίας δεομένην ἔχει , οὕτω καὶ τὴν ἀπώλειαν οὐ ῥᾳδίαν · ἰσχυρῶς γὰρ ἐνεῤῥίζωται , καὶ κρατεῖται , καὶ σφίγγεται πανταχόθεν . οὕτω τοι καὶ τῶν Αἰθιόπων αἱ κεφαλαὶ σμικρὰς μὲν καὶ ἀναυξεῖς ἔχουσι τὰς τρίχας ὑπὸ ξηρότητος τοῦ δέρματος , ἀλλ’ οὐ φαλακροῦνται ῥᾳδίως . ἅπαντ’ οὖν ταῦτα προγινώσκων ὁ δημιουργὸς , ἐπὶ μὲν τοῖς βλεφάροις καὶ ταῖς ὀφρύσιν ἄμεινον εἶναι γνοὺς μικρὰς μὲν καὶ ἀναυξεῖς , ἀλλὰ μονίμους ἐργάσασθαι τὰς τρίχας , εἰς σκληρὰ καὶ χονδρώδη δέρματα τὰς ῥίζας αὐτῶν ἐνεπήξατο , καθάπερ εἰς ἀργιλλώδη τινὰ καὶ πετρώδη γῆν . εἰς μὲν γὰρ αὐτὴν τὴν πέτραν ἐνθεῖναι τὴν ἀρχὴν φυτοῦ παντάπασιν ἀδύνατον , ὥσπερ οὖν καὶ εἰς ὀστοῦν ῥίζαν τριχὸς , ἐπὶ δὲ τῆς κεφαλῆς ( εὔκρατον γὰρ ἤδη τὸ χωρίον τοῦτ’ ἦν ) οἷον ἄρουραν αὐτῶν ἐποιήσατο , τὸ μέν τι ἐπιῤῥεούσης ἰκμάδος ἐκπίνουσαν , ὡς μὴ λυμαίνοιτο τοῖς ὑποκειμένοις , τὸ δέ τι καὶ σκέπουσαν αὐτὴν τὴν κεφαλήν . ἤδη δὲ καὶ περὶ τὴν τῶν αἰδοίων φύσιν αἱ τρίχες ἅμα μὲν ἐξ ἀνάγκης ἐγένοντο , ( θερμὰ γὰρ καὶ ὑγρὰ τὰ χωρία , ) καὶ σκέπην δὲ καὶ κόσμον παρέχουσι τοῖς ταύτῃ χωρίοις , ὥσπερ αἱ πυγαὶ μὲν τοῖς κατὰ τὴν ἕδραν , ἡ πόσθη δὲ τῷ αἰδοίῳ . καὶ γὰρ καὶ τοῖς ἀναγκαίαν ἔχουσι τὴν γένεσιν εἰς δέον ὁ δημιουργὸς ἡμῶν καταχρῆται πολλαχόθι , περιττὸς ὢν ἐν ἅπασι καὶ δεινῶς εὐμήχανος εἰς τὴν τοῦ βελτίονος αἵρεσίν τε καὶ δημιουργίαν .
Lemmas: ὁ δέ ἐκ ἐπίμετρον ποτέ καί ὁ εὐμορφία στοχάζομαι ἀναγκαῖος ὑπάρχω , καί αὐτός δή γιγνώσκω ὁ περί φύσις ἔχω , οὐδαμοῦ διά ὁ ἔμπροσθεν λόγος λέγω , νῦν οἴομαι μάλα προσήκω λέγω . καί γάρ οὖν καί ὁ κατά ὁ γένειον θρίξ οὐ μόνος σκέπω ὁ γένυς , ἀλλά καί πρός κόσμος συντελέω . σεμνός γάρ ὁ ἄρσην φαίνω , καί μάλα ἐν ὁ προέρχομαι κατά ὁ ἡλικία , εἰ πανταχόθεν αὐτός καλός οὗτος περίκειμαι . καί διά οὗτος ὁ τε μῆλον καλέω καί ὁ ῥίς ψιλός καί γυμνός θρίξ ὁ φύσις ἀπολείπω . ἄγριος γάρ ἄν οὕτως καί θηριώδης ὅλος γίγνομαι ὁ πρόσωπον , οὐδαμῶς οἰκεῖος ἥμερος καί πολιτικός ζῷον . ἀλλά εἰς γε ὁ σκέπη ὁ μέν μῆλον ὁ πάχος αὐτός ὁ ὀστέον ἐπικουρέω , ὁ ῥίς δέ ὁ ὁ ἐκπνοή θερμός , ὥστε οὐδέ οὗτος τέλειος γυμνός . καί μέντοι καί ὀφθαλμός ἔνειμι ἅπτω , καί μάλα ἐν κρύος · τότε γάρ ἄν ἐναργής γιγνώσκω , ὅπως εἰμί θερμός . οὔτε οὖν οὐδέ αὐτός γυμνός τέλειος , οὐδέ ἄφρακτος πρός ὁ κρύος , οἰκεῖος ἔχω ἀλέξημα ὁ ἔμφυτος θερμός , οὐδείς ὁ ἔξωθεν σκέπασμα δέω . ἀλλά μήν καί γυνή ὁ σῶμα μαλακός ἔχω , καί παιδικός ἀεί , καί γυμνός θρίξ , οὐ μέλλω οὐδέ ὁ ὁ πρόσωπον ψιλότης ἄκοσμος εἰμί καί ἄλλος οὐδέ ἔχω οὗτος ὁ ζῷον οὕτως σεμνός ἦθος , ὥσπερ ὁ ἄρσην , ὥστε οὐδέ εἶδος αὐτός σεμνός δέω . δείκνυμι γάρ ἤδη πολλάκις , εἰ μή ἄρα καί διά πᾶς ὁ λόγος , ὁ ὁ ψυχή ἦθος οἰκεῖος ὁ φύσις ἀπεργάζομαι ὁ ὁ σῶμα εἶδος . ἀλλά οὐδέ σκέπη μέντοι τις δέω περισσός ὁ θῆλυς γένος ἀλεξητήριος πρός κρύος , οἰκουρέω ὁ πολύς , κεφαλή μέντοι κομάω δέω καί σκέπη ἕνεκα καί κόσμος , καί οὗτος αὐτός ἤδη κοινός πρός ὁ ἀνήρ . ἀλλά μήν καί διά ἄλλος τις χρεία ἀναγκαῖος ὁ τε ὁ γένειον θρίξ εἰμί ἐγώ , ὁ τε ὁ κεφαλή . ἐπειδή γάρ ὁ ἐκ ὁ χυμός ἀναθυμίασις ἐπί ὁ κεφαλή ἀναφέρω , μάλα ὁ παχύς αὐτός περίσσωμα εἰς τροφή ὁ θρίξ ὁ φύσις καταχράω . ἐπεί δέ ἀνήρ , εἰς ὅσος θερμός γυνή , εἰς τοσοῦτος καί οὗτος ὁ περίσσωμα πολύς , δισσός καί οὗτος κένωσις ἐξευρίσκω ὁ φύσις , ὁ τε ἐκ ὁ ὁ κεφαλή θρίξ καί ὁ ἐκ ὁ κατά ὁ γένειον . περί οὗτος μέν οὖν ἱκανός καί ὁ τοσοῦτος . διά τίς δέ καί ὁ μέτωπον οὐ ἔχω θρίξ , ὥσπερ καί ὁ ὅλος κεφαλή , καί διά τίς κατά προαίρεσις ὁ ζῷον μόνος ἐνταῦθα κινέω δέρμα , λέγω ἄν ἕπομαι εἰμί . σκέπω μέν δήπου καί οὗτος ὑπό ὁ θρίξ ὁ κεφαλή , εἰς ὅσος βούλομαι , ὥστε ταύτῃ γε οὐδείς δέω θρίξ οἰκεῖος αὐτός · συνεχής δέ ἄν , οἴομαι , κουρά δέω , καί οὗτος φύω θρίξ , ὡς ἄν ἐπίκειμαι ὁ ὀφθαλμός . ﻿ ἀποδείκνυμι δέ ἐν ἄλλος τε τις καί ὁ ὁ τροφή ὄργανον ἱκανός ὁ φύσις ἔχω πρόνοια ὁ μή πολύς πραγματεύομαι ὁ ἄνθρωπος περί ὁ σῶμα , μηδέ ὁ ἀναγκαῖος ὑπηρεσία αὐτός δουλεύω ἀεί . σοφός γάρ , οἴομαι , ζῷον καί πολιτικός σῶμα ἐπιμελέομαι ὁ μέτριος προσήκω , οὐ ὥσπερ νῦν ὁ πολύς φίλος μέν τις δέω συμπράσσω , φημί ἀσχολία εἰμί σφεῖς , ἀποδιδράσκω , ὑποχωρέω δέ πη πισσόω τε καί κομέω καί κατατρίβω ὁ βίος ὅλος εἰς οὐ ἀναγκαῖος ὁ σῶμα ὑπηρεσία , οὐδέ εἰ ὁ ἀρχή ἔχω κρατύς τις σῶμα ἐπίσταμαι . οὗτος μέν οὖν ἐλεέω προσήκω , φιλοσοφέω δέ ἐγώ περί ὁ πρόκειμαι , καί δείκνυμι , ὅτι μή μόνος ἄμοιρος θρίξ εὔλογος γίγνομαι ὁ περί ὁ πρόσωπον δέρμα διά ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά καί κατά ὁρμή κινέω αὐτός οὗτος ἕνεκα . διοίγνυμι γάρ ἐπί πολύς αὐτός ἐν ὁ πολύς ὁ ἔξω κατά εἷς καιρός ἐγχειρέω ὁράω , αὖθις τε συνάγω καί σφίγγω μύω ὑπό πᾶς ἀκριβής ὁ περίκειμαι , ὅταν ἐπιφέρω τις κατά αὐτός δείδω τυγχάνω . εἰς οὖν ἀμφότερος ὁ χρεία ἅπας ὁ δέρμα ὁ περίκειμαι αὐτός , ὁ τε ἄνω ὁ κατά μέτωπον , ὡσαύτως δέ καί ὁ κατά ὁ μῆλον , κινέω ἑκούσιος ὁ φύσις ποιέω , ἵνα ἐναλλάξ ἐκτείνω τε καί αὖθις εἰς ἑαυτοῦ ἐπιπτύσσω ἀνοίγνυμι καί κλείω ἱκανός εἰμί ὁ ὀφθαλμός . ἀλλά οὐδέ ὁ ἐπί ὁ ὀφρύς θρίξ ἀμελέω οὐδέ αὐτός , ἀλλά μόνος δή οὗτος τε καί ὁ ἐπί βλέφαρον ἴσος ἀεί διαφυλάσσω ὁ μέγεθος ἀπεργάζομαι , καίτοι ὁ γε ὁ κεφαλή καί ὁ γένειον ἐπί πολύς αὐξάνω ποιέω . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ ἅμα τε ὁ ὁ χρεία δισσός εἰμί , ὁ μέν εἰς σκέπη ὁ μόριον διαφέρω , ὁ δέ εἰς δαπάνη παχύς περίσσωμα , ἅμα τε ὁ ἕτερος χρεία πολυειδής ὑπάρχω ἱκανός , οὐ ὅμοιος σκέπη οὔτε κατά ὁ ἡλικία ἐγώ δέω , οὔτε κατά ὁ ὥρα ὁ ἔτος , ἤ ὁ χώρα , ἤ ὁ ὁ σῶμα διάθεσις . οὐ γάρ ὡσαύτως ἀνήρ καί παῖς καί γέρων καί γυνή προσήκω κομάω , οὐδέ θέρος καί χειμών , οὐδέ ἐν θερμός χωρίον καί ψυχρός , καθά οὐδέ ὀφθαλμιάω καί κεφαλή ἀλγέω καί ἀκριβής ὑγιαίνω . πρός οὖν ὁ καιρός ὁ ἑτερότης ἀγαθός εἰμί ἐγώ ἁρμόζω ἄλλοτε ἀλλοῖος ποιέω ὁ θρίξ ὁ μέγεθος . ἐπί δέ γε ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός καί ὁ ὀφρύς , εἴτε προστίθημι , εἴτε ἀφαιρέω τις , διαφθείρω ὁ χρεία . ὁ μέν γάρ ἕνεκα ὁ μηδείς ἐμπίπτω ὁ μικρός σῶμα ἀνοίγνυμι ὁ ὀφθαλμός οἷος χάραξ τις αὐτός προβάλλω , ὁ δέ ἀποστέγω χρή οἷος τεῖχος τις καί πρῶτος ἐκδέχομαι πᾶς ὁ ἐκ ὁ κεφαλή καταρρέω . εἰ τοίνυν μικρός αὐτός ἤ ἀραῖος ἐργάζομαι ὁ προσήκω , εἰς τοσοῦτος καί ὁ χρεία διαφθείρω · ὁ μέν ἐμπίπτω εἰς αὐτός , ὁ δέ εἰσρέω ἐπιτρέπω , ὅς πρότερος ἔργω . εἰ δέ αὖ μέγας ἤ πυκνός , οὐ χάραξ οὐδέ τεῖχος ἔτι σύ ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά εἱρκτή τις παραπλήσιος εἰμί στέγασμα , κατακρύπτω τε καί σκοτίζω ὁ κόρη , ἦκα πᾶς ὄργανον ἐπισκοτέω δέω . ἆρα οὖν προστάσσω οὗτος μόνος ὁ θρίξ ὁ δημιουργός ἐγώ ἴσος ἀεί φυλάσσω ὁ μέγεθος , ὁ δέ ἤτοι δείδω ὁ ἐπίταξις , ἤ αἰδέομαι ὁ προσστάζω θεός , ἤ αὐτός πείθω , ἀγαθός εἰμί δράω οὗτος , διαφυλάσσω , ὡς κελεύω ; ἤ Μωσῆς μέν οὕτως φυσιολογέω , καί ἀγαθός οὕτως , ἤ ὡς Ἐπίκουρος ; ἄριστον μέντοι μηδέτερος , ἀλλά ὁ ἐκ ὁ δημιουργός φυλάσσω ἀρχή γένεσις ἐν ἅπας ὁ γίγνομαι ὅμοιος Μωϋσῆς ὁ ἐκ ὁ ὕλη αὐτός προστίθημι . διά οὗτος μέν γάρ ἀεί ἴσος φυλάσσω αὐτός δέω ὁ μέγεθος ὁ δημιουργός ἐγώ ἀπεργάζομαι , διότι οὗτος εἰμί ὁ ἀγαθός · ἐπεί δέ γιγνώσκω τοιοῦτος δέω ἐργάζομαι , διά οὗτος ὁ μέν οἷος χόνδρος τις ὑποτείνω σκληρός σῶμα , ὁ δέ σκληρός δέρμα , συμφυής ὁ χόνδρος διά ὁ ὀφρύς . οὐ γάρ δή ὁ βούλομαι τοιοῦτος γίγνομαι μόνος εἰμί αὐτάρκης · οὐδέ γάρ , εἰ ὁ πέτρα ἐξαίφνης ἐθέλω ἄνθρωπος ποιέω , δυνατός αὐτός . καί οὗτος εἰμί , κατά ὅς ὁ Μωϋσῆς δόξα ὁ τε ἡμέτερος καί Πλάτων καί ὁ ὁ ἄλλος ὁ παρά Ἕλλην ὀρθός μεταχειρίζω ὁ περί φύσις λόγος διαφέρω . ὁ μέν γάρ ἀρκέω ὁ βούλομαι ὁ θεός κοσμέω ὁ ὕλη , ὁ δέ εὐθύς κοσμέω · πᾶς γάρ εἰμί ὁ θεός δυνατός νομίζω , ἔͅν εἰ ὁ τέφρα ἵππος ἤ βοῦς ἐθέλω ποιέω . ἐγώ δέ οὐ οὕτως γιγνώσκω , ἀλλά εἰμί γάρ τις λέγω ἀδύνατος φύσις , καί οὗτος μηδέ ἐπιχειρέω ὅλος ὁ θεός , ἀλλά ἐκ ὁ δυνατός γίγνομαι ὁ ἀγαθός αἱρέω . καί τοίνυν καί θρίξ ἐπί ὁ βλέφαρον , ἐπειδή ἀγαθός εἰμί , ἴσος ἀεί καί μέγεθος εἰμί καί ἀριθμός , οὐ ὁ μέν βούλομαι λέγω , ὁ δέ εὐθύς γίγνομαι · μή γάρ ἄν , μηδέ εἰ μυριάκις βούλομαι , γίγνομαι ποτέ ἄν τοιοῦτος αὐτός γίγνομαι ἄν τοιοῦτος ἐκ δέρμα μαλακός φύω · ὁ τε γάρ ἄλλος , καί ὀρθός ἀνίστημι παντάπασι ἀδύνατος εἰμί , μή κατά σκληρός πήγνυμι . ἀμφότερος οὖν ὁ θεός αἴτιος εἰμί φημί , ὁ τε ἀγαθός ἐν αὐτός ὁ δημιουργέω αἵρεσις καί ὁ περί ὁ ὕλη ἔκλεξις . ἐπεί γάρ ἅμα ﻿ μέν ὀρθός ἀνίστημι ὁ ἐπί ὁ βλέφαρον θρίξ χρή , ἅμα δέ ἴσος ἀεί φυλάσσω μέγεθος τε καί ἀριθμός , εἰς χονδρώδης αὐτός καταπήγνυμι σῶμα . εἰ δέ εἰς μαλακός οὐσία καί σαρκοειδής καταπήγνυμι , φαῦλος ἄν εἰμί , οὐ Μωϋσῆς μόνος , ἀλλά καί στρατηγός μοχθηρός , τεῖχος κατά τέλμα ἤ χάραξ πήγνυμι . ὁ δέ καί ὁ ὁ ὀφρύς ὅμοιος ἔχω ἀεί διαφυλάσσω ὁ αὐτός ἔχω περί ὁ ὕλη ἔκλεξις . ὡς γάρ καί πόα , καί φυτόν , ὁ μέν ἐκ ὑγρός καί λιπαρός γῆ ἀνίσχω μέχρι μήκιστος ὁ αὔξησις ἴσχω , ὁ δέ ἐκ πετρώδης καί ξηρός μικρός καί σκληρός καί ἀναυξής διαμένω , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος , καί ὁ θρίξ , ὁ μέν ἐκ ὑγρός καί μαλακός ἀνίσχω μόριον εὐαυξής γίγνομαι , καθά ἐν ὁ κεφαλή καί ὁ μασχάλη καί ὁ αἰδοῖον , ὅσος δέ ἐκ σκληρός καί ξηρός , ἀναυξής καί μικρός . διά οὗτος καί ὁ γένεσις αὐτός δισσός , καθά ὁ τε βοτάνη καί ὁ φυτόν , ὁ μέν ἐκ ὁ ὁ δημιουργός πρόνοια , ὁ δέ ἐκ ὁ ὁ χωρίον φύσις . ἄρουρα τε γάρ εἰμί θεάομαι πολλάκις , ἤ πυρός , ἤ κριθή ἀνίσχω ἔτι , καθά τις ἁπλόος τε καί μικρός πόα , καί τις χωρίον ἕτερος ὅμοιος αὐτός δασύς , ὁ ὄντως πόα μεστός · ἀλλά οὗτος μέν ὁ σύντροφος ἰκμάς δασύνω , ὁ δέ ἄρουρα ὁ ὁ γεωργός πρόνοια . καί ὁ γε μή δύναμαι διακρίνω ὁ ἰδέα ἀπό ὁ ἄλλος πόα ὁ ἄρτι ὁ γῆ ἀνέρχομαι σπέρμα ὁ τάξις αὐτός μόνος ὁ ἔκφυσις ἱκανός γνωρίζω · ὁ τε γάρ ὁμαλής αὐτός ὁ γένεσις καί ὁ ὁ ἔξωθεν περιγραφή κατά γραμμή τείνω γίγνομαι ἱκανός ἐνδείκνυμι ὁ κατά τέχνη τις καί πρόνοια ὁ γεωργός δασύνω ὁ χωρίον . ἐν γάρ δή ὁ αὐτόματος δασύς ἅπας ἐναντίος · οὔτε γάρ ὁμαλός ὁ γένεσις , οὔτε ὅρος τις τάσσω ἀφορίζω . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ κατά ὁ μασχάλη εἰμί θρίξ , ὁ τε ἐν ὁ ἄλλος μέλος , οὐ γραμμή ἀκριβής ἀφορίζω , καθά ὁ τε κατά ὁ ὀφρύς , καί ὁ βλέφαρον , καί ὁ κεφαλή , ἀλλά ἀνώμαλος μέν ἔχω ὁ ὅρος , ἄτακτος δέ καί αὐτός διαρρίπτω . ὁ γάρ ὁ χωρίον ἰκμάς ἔκγονος , καί οὐ ὁ ὁ δημιουργός πρόνοια εἰμί ἔργον , καί διά οὗτος θερμός μέν φύσις πάμπολυς , ψυχρός δέ ἤ οὐδέ ὅλος ἤ ἐλαχύς γίγνομαι . ὅς δέ ὁ δημιουργός αὐτός προνοέω , καθά ἄρουρα γεωργός , ἐν ἅπας φύσις ὑπάρχω οὗτος , καί θερμός , καί ψυχρός , καί ὑγρός , καί ξηρός , εἰ μή παντάπασι ποτέ εἰς ἀμετρία τις δυσκρασία ἥκω , ὥσπερ ὁ πετρώδης τε καί ψαμμώδης γῆ . καθά οὖν γεωργός τέχνη ἅπας δέχομαι γῆ πλήν ὁ οὕτως φαῦλος , οὕτως καί ὁ ὁ δημιουργός ὁ ζῷον ἅπας κρᾶσις σῶμα ὑγιεινός προσίημι , καί πάθος ἤδη ὁ μέρος οὐ μικρός ὁ ῥέω ὁ βλέφαρον ἤ ὁ ὀφρύς ὁ θρίξ , ὥσπερ , οἴομαι , καί ὁ ὁ κεφαλή πάθος μέν , ἀλλά οὐ οὕτως μέγας . ὁ γάρ ἐν σκληρός καί ξηρός γῆ φυτόν , καθά ὁ γένεσις δύσκολος τε καί πολύς πρόνοια δέω ἔχω , οὕτως καί ὁ ἀπώλεια οὐ ῥᾴδιος · ἰσχυρός γάρ ἐνριζόω , καί κρατέω , καί σφίγγω πανταχόθεν . οὕτως τοι καί ὁ Αἰθίοψ ὁ κεφαλή μικρός μέν καί ἀναυξής ἔχω ὁ θρίξ ὑπό ξηρότης ὁ δέρμα , ἀλλά οὐ φαλακρόομαι ῥᾴδιος . ἅπας οὖν οὗτος προγιγνώσκω ὁ δημιουργός , ἐπί μέν ὁ βλέφαρον καί ὁ ὀφρύς ἀγαθός εἰμί γιγνώσκω μικρός μέν καί ἀναυξής , ἀλλά μόνιμος ἐργάζομαι ὁ θρίξ , εἰς σκληρός καί χονδρώδης δέρμα ὁ ῥίζα αὐτός ἐμπήγνυμι , καθά εἰς ἀργιλλώδης τις καί πετρώδης γῆ . εἰς μέν γάρ αὐτός ὁ πέτρα ἐντίθημι ὁ ἀρχή φυτόν παντάπασι ἀδύνατος , ὥσπερ οὖν καί εἰς ὀστέον ῥίζα θρίξ , ἐπί δέ ὁ κεφαλή ( εὔκρατος γάρ ἤδη ὁ χωρίον οὗτος εἰμί ) οἷος ἄρουρα αὐτός ποιέω , ὁ μέν τις ἐπιρρέω ἰκμάς ἐκπίνω , ὡς μή λυμαίνομαι ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ τις καί σκέπω αὐτός ὁ κεφαλή . ἤδη δέ καί περί ὁ ὁ αἰδοῖον φύσις ὁ θρίξ ἅμα μέν ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι , ( θερμός γάρ καί ὑγρός ὁ χωρίον , ) καί σκέπη δέ καί κόσμος παρέχω ὁ ταύτῃ χωρίον , ὥσπερ ὁ πυγή μέν ὁ κατά ὁ ἕδρα , ὁ πόσθη δέ ὁ αἰδοῖον . καί γάρ καί ὁ ἀναγκαῖος ἔχω ὁ γένεσις εἰς δέω ὁ δημιουργός ἐγώ καταχράω πολλαχόθι , περισσός εἰμί ἐν ἅπας καί δεινός εὐμήχανος εἰς ὁ ὁ ἀγαθός αἵρεσις τε καί δημιουργία .