galenus.de-usu-partium 7.4
Τί δὴ οὖν οὐκ ἀκριβῶς οὔτε χονδρώδη πᾶσαν οὔθ’ ὑμενώδη τὴν ἀρτηρίαν ταύτην ἡ φύσις ἐδημιούργησεν , ἀλλ’ ἐναλλὰξ ἔθηκε χόνδρον ὑμένι , καὶ τί δήποτε καὶ αὐτοὺς τοὺς χόνδρους οὐκ ἀκριβεῖς κύκλους ἐποίησεν , ἀλλ’ ἐνδεῖ τι μικρὸν ἑκάστῳ , ταῦτα δίειμι . καὶ πρῶτόν γ’ ἐξ αὐτῶν , ὅτι χόνδρου πάντως ἔδει τῷ τῆς φωνῆς ὀργάνῳ . δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ τῆς φωνῆς ὑπομνήμασιν , ὡς οὐχ ἅπασα πληγὴ τοῦ ἀέρος ἱκανὴ φωνὴν ἀπεργάσασθαι , χρῆναι γὰρ δὴ συμμετρίαν ὑπάρχειν τινὰ τῆς τοῦ πλήττοντος οὐσίας τε ἅμα καὶ ῥώμης , ὡς ἐπ’ ὀλίγον ἀνθίστασθαι τὸν ἀέρα , καὶ μὴ κατὰ τὴν πρώτην εἰσβολὴν ἀνατραπῆναι νικηθέντα . καὶ ταύτην τὴν συμμετρίαν ὁ χόνδρος ἐν τοῖς ζώοις κέκτηται , τῶν μὲν μαλακωτέρων ἢ κατ’ αὐτὸν ἀμυδρὰν ὑπ’ ἀῤῥωστίας τὴν περὶ τὸν ἀέρα πληγὴν ἀπεργαζομένων , τῶν δὲ σκληροτέρων ἑτοίμως αὐτὸν ἀνατρεπόντων , ὡς μηκέτι μένοντα μήτ’ ἀνθιστάμενον ἐκδέχεσθαι τὴν πληγὴν , ἀλλ’ ὑποφεύγοντά τε καὶ ἀποδιδράσκοντα ῥύσει μᾶλλον ἢ πληγῇ παραπλήσιόν τι πάσχειν πάθημα . τούτων δὲ τὰς ἀποδείξεις οὐ χρὴ νῦν ἐπιζητεῖν ἀκούειν , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλης ἐνεργείας οὐδεμιᾶς . ἰδίᾳ δὲ ὑπὲρ ἑκάστης γράψαντες , ἐπὶ ταύτην ὑστάτην ἐτραπόμεθα τὴν περὶ χρείας μορίων διέξοδον , ἁπασῶν δεομένην , ὡς κατ’ ἀρχὰς ἐδείκνυμεν , ἐγνωσμένων ἤδη τῶν ἐνεργειῶν . ὁ μὲν δὴ χόνδρος ὁ κατὰ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν τὸ τῆς φωνῆς ἐστιν αὐτῆς ἴδιον ὄργανον · κᾂν ἅπασα χόνδρος ἐγένετο , μηδαμοῦ δεηθεῖσα μήτε συνδέσμου μήτε χιτῶνος , εἰ μηδεμίαν ἔμελλε κινηθήσεσθαι κίνησιν εἰσπνέοντος ἢ ἐκφυσῶντος ἢ ἐκφωνοῦντος τοῦ ζώου . νυνὶ δ’ ἐν ἁπάσαις ταύταις ταῖς ἐνεργείαις δεομένη μακροτέρα καὶ στενοτέρα γίνεσθαι , καὶ αὖθις βραχυτέρα , κατὰ λόγον οὐκ ἐκ μόνης τῆς χονδρώδους οὐσίας ἐγένετο , μήτε διαστέλλεσθαι μήτε συστέλλεσθαι δυναμένης , ἀλλὰ τὴν μὲν ὑμενώδη προσέλαβεν , ἵν’ εἰς τὰς εἰρημένας κινήσεις ἑτοίμως ἄγοιτο · διαστελλομένου γὰρ ἐν ταῖς εἰσπνοαῖς ἅπαντος τοῦ θώρακος , ὡς ἐν τοῖς περὶ κινήσεως αὐτοῦ δέδεικται λόγοις , εἶτα τῇ πρὸς τὸ κινούμενον ἀκολουθίᾳ πάντῃ τὸν πνεύμονα διαστέλλοντος , ὅσον ἐστὶν ὑμενῶδες τῶν ἀρτηριῶν τούτων , εἰς εὖρός τε καὶ μῆκος διΐσταται ῥᾳδίως , ἐν μὲν τοῖς τὸ σιγμοειδὲς τῶν χόνδρων ἀναπληροῦσι μέρεσιν εἰς εὖρος , ἐν δὲ τοῖς αὐτοὺς τοὺς χόνδρους συνάπτουσιν εἰς μῆκος . ἔνεστι δέ σοι τοῦτο καὶ τεθνεῶτος ἤδη τοῦ ζώου θεάσασθαι σαφῶς , ἐμφυσῶντι διὰ τῆς τραχείας ἀρτηρίας εἰς ἅπαντα τὸν πνεύμονα , κᾄπειτ’ αὖθις ἐκθλίβοντί τε καὶ κενοῦντι . φανοῦνται γὰρ οἱ μὲν συνάπτοντες τοὺς χόνδρους δεσμοὶ κατὰ μὲν τὰς εἰσπνοὰς καὶ πληρώσεις τοῦ πνεύμονος ὅλου τεινόμενοι καὶ διϊστάντες ἐπὶ τοσοῦτον ἀπ’ ἀλλήλων τοὺς χόνδρους , ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ πεφύκασιν ἐκτείνεσθαι , κατὰ δ’ αὖ τὰς ἐκπνοὰς χαλώμενοι καὶ διπλούμενοι καὶ συντρέχοντες εἰς ἑαυτοὺς , ὡς ἐπιτρέπειν τοῖς χόνδροις ψαύειν ἀλλήλων . οἱ δέ γε τὸ σιγμοειδὲς αὐτῶν ἀναπληροῦντες ἐν μὲν ταῖς εἰσπνοαῖς εὐρύνονται διαφυσώμενοι καὶ κυρτοὶ πρὸς τοὐκτὸς γίνονται , κατὰ δ’ αὖ τὰς ἐκπνοὰς χαλῶνται καὶ καταπίπτουσιν εἴσω . κᾀν τούτῳ δῆλον , ὡς ἡ μὲν εἰς τὸ μῆκός τε καὶ τὴν βραχύτητα μετάπτωσις τοῦ σπλάγχνου διὰ τῶν συναπτόντων τοὺς χόνδρους γίνεται μερῶν , ἡ δ’ εἰς εὖρος ἐπίδοσίς τε καὶ συνίζησις ὑπὸ τῶν ἀναπληρούντων ἑκάστου τὸ σιγμοειδές .
Lemmas: τίς δή οὖν οὐ ἀκριβής οὔτε χονδρώδης πᾶς οὔτε ὑμενώδης ὁ ἀρτηρία οὗτος ὁ φύσις δημιουργέω , ἀλλά ἐναλλάξ τίθημι χόνδρος ὑμήν , καί τίς δήποτε καί αὐτός ὁ χόνδρος οὐ ἀκριβής κύκλος ποιέω , ἀλλά ἐνδέω τις μικρός ἕκαστος , οὗτος διέρχομαι . καί πρῶτος γε ἐκ αὐτός , ὅτι χόνδρος πάντως δέω ὁ ὁ φωνή ὄργανον . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί ὁ φωνή ὑπόμνημα , ὡς οὐ ἅπας πληγή ὁ ἀήρ ἱκανός φωνή ἀπεργάζομαι , χρή γάρ δή συμμετρία ὑπάρχω τις ὁ ὁ πλήσσω οὐσία τε ἅμα καί ῥώμη , ὡς ἐπί ὀλίγος ἀνθίστημι ὁ ἀήρ , καί μή κατά ὁ πρῶτος εἰσβολή ἀνατρέπω νικάω . καί οὗτος ὁ συμμετρία ὁ χόνδρος ἐν ὁ ζῷον κτάομαι , ὁ μέν μαλακός ἤ κατά αὐτός ἀμυδρός ὑπό ἀρρωστία ὁ περί ὁ ἀήρ πληγή ἀπεργάζομαι , ὁ δέ σκληρός ἑτοῖμος αὐτός ἀνατρέπω , ὡς μηκέτι μένω μήτε ἀνθίστημι ἐκδέχομαι ὁ πληγή , ἀλλά ὑποφεύγω τε καί ἀποδιδράσκω ῥύσις μάλα ἤ πληγή παραπλήσιος τις πάσχω πάθημα . οὗτος δέ ὁ ἀπόδειξις οὐ χρή νῦν ἐπιζητέω ἀκούω , ὥσπερ οὐδέ ἄλλος ἐνέργεια οὐδείς . ἴδιος δέ ὑπέρ ἕκαστος γράφω , ἐπί οὗτος ὕστερος τρέπω ὁ περί χρεία μόριον διέξοδος , ἅπας δέω , ὡς κατά ἀρχή δείκνυμι , γιγνώσκω ἤδη ὁ ἐνέργεια . ὁ μέν δή χόνδρος ὁ κατά ὁ τραχύς ἀρτηρία ὁ ὁ φωνή εἰμί αὐτός ἴδιος ὄργανον · ἔͅν ἅπας χόνδρος γίγνομαι , μηδαμοῦ δέω μήτε σύνδεσμος μήτε χιτών , εἰ μηδείς μέλλω κινέω κίνησις εἰσπνέω ἤ ἐκφυσάω ἤ ἐκφωνέω ὁ ζῷον . νυνί δέ ἐν ἅπας οὗτος ὁ ἐνέργεια δέω μακρός καί στενός γίγνομαι , καί αὖθις βραχύς , κατά λόγος οὐ ἐκ μόνος ὁ χονδρώδης οὐσία γίγνομαι , μήτε διαστέλλω μήτε συστέλλω δύναμαι , ἀλλά ὁ μέν ὑμενώδης προσλαμβάνω , ἵνα εἰς ὁ λέγω κίνησις ἑτοῖμος ἄγω · διαστέλλω γάρ ἐν ὁ εἰσπνοή ἅπας ὁ θώραξ , ὡς ἐν ὁ περί κίνησις αὐτός δείκνυμι λόγος , εἶτα ὁ πρός ὁ κινέω ἀκολουθία πάντῃ ὁ πνεύμων διαστέλλω , ὅσος εἰμί ὑμενώδης ὁ ἀρτηρία οὗτος , εἰς εὖρος τε καί μῆκος διίστημι ῥᾴδιος , ἐν μέν ὁ ὁ σιγμοειδής ὁ χόνδρος ἀναπληρόω μέρος εἰς εὖρος , ἐν δέ ὁ αὐτός ὁ χόνδρος συνάπτω εἰς μῆκος . ἔνειμι δέ σύ οὗτος καί θνῄσκω ἤδη ὁ ζῷον θεάομαι σαφής , ἐμφυσάω διά ὁ τραχύς ἀρτηρία εἰς ἅπας ὁ πνεύμων , καρἔͅπεχομαι αὖθις ἐκθλίβω τε καί κενόω . φαίνω γάρ ὁ μέν συνάπτω ὁ χόνδρος δεσμός κατά μέν ὁ εἰσπνοή καί πλήρωσις ὁ πνεύμων ὅλος τείνω καί διίστημι ἐπί τοσοῦτος ἀπό ἀλλήλων ὁ χόνδρος , ἐπί ὅσος αὐτός φύω ἐκτείνω , κατά δέ αὖ ὁ ἐκπνοή χαλάω καί διπλόω καί συντρέχω εἰς ἑαυτοῦ , ὡς ἐπιτρέπω ὁ χόνδρος ψαύω ἀλλήλων . ὁ δέ γε ὁ σιγμοειδής αὐτός ἀναπληρόω ἐν μέν ὁ εἰσπνοή εὐρύνω διαφυσάω καί κυρτός πρός ἑκτός γίγνομαι , κατά δέ αὖ ὁ ἐκπνοή χαλάω καί καταπίπτω εἴσω . εἰͅν οὗτος δῆλος , ὡς ὁ μέν εἰς ὁ μῆκος τε καί ὁ βραχύτης μετάπτωσις ὁ σπλάγχνον διά ὁ συνάπτω ὁ χόνδρος γίγνομαι μέρος , ὁ δέ εἰς εὖρος ἐπίδοσις τε καί συνίζησις ὑπό ὁ ἀναπληρόω ἕκαστος ὁ σιγμοειδής .