galenus.de-usu-partium 5.9
Πάλιν οὖν ὅσον ἐνδεῖ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἐπάνιμεν . ἐνδεῖ δὲ πρῶτον μὲν ὑπὲρ τῶν νεύρων εἰπεῖν τι τῶν εἰς τοὺς νεφροὺς ἐμβαλλόντων · ἔπειτα δὲ περὶ τῶν οὐρητικῶν πόρων · καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις αὐτὴν τὴν οὐσίαν ἐξηγήσασθαι τοῦ σώματος τῶν κύστεων , ὥσπερ τοῦ τε τῶν νεφρῶν καὶ τοῦ σπληνὸς καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὑπὲρ ὧν ἤδη τῆς ὅλης κατασκευῆς λόγον ἐποιησάμεθα . μέτεστι δὲ τοῖς νεφροῖς νεύρων , εἰς ὅσον καὶ σπληνὶ , καὶ ἥπατι , καὶ κύστει τῇ καλουμένη χοληδόχῳ . πάντα γὰρ ταῦτα μικρὰ παντελῶς δέχεται νεῦρα , τοῖς ἔξωθεν αὐτῶν ἐμφανιζόμενα χιτῶσι , τοσοῦτον αἰσθήσεως ἑκάστῳ μεταδούσης τῆς φύσεως , ὅσον ἔπρεπεν ἕνεκα τοῦ φυτῶν ἀποχωρισθῆναι καὶ ζώου γενέσθαι μορίοις . τρεῖς γὰρ δὴ σκοποὶ τῇ φύσει τῆς τῶν νεύρων εἰσὶ διανομῆς , ὁ μὲν αἰσθήσεως ἕνεκα τοῖς αἰσθητικοῖς ὀργάνοις , ὁ δὲ κινήσεως τοῖς κινητικοῖς , ὁ δ’ εἰς τὴν τῶν λυπησόντων διάγνωσιν ἅπασι τοῖς ἄλλοις . αἰσθήσεως μὲν οὖν ἕνεκα γλώττῃ καὶ ὀφθαλμοῖς καὶ ὠσὶ μέγιστα δέδοται νεῦρα , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τῶν χειρῶν τοῖς ἐντὸς καὶ τῷ στόματι τῆς κοιλίας , ἔστι γάρ πως καὶ ταῦτ’ αἰσθητήρια . διὰ μὲν γὰρ τῶν χειρῶν , ὡς οὐδὲ δι’ ἑνὸς ἄλλου , καίτοι μυρίων μορίων αἰσθανομένων , ἡ τῆς ἁφῆς ἀκριβοῦται διάγνωσις · ἐν δὲ τῷ στόματι τῆς κοιλίας αἴσθησις ἐνδείας ἐστὶ τῶν θρεψόντων τὸ ζῶον , ἣν πεῖναν ὀνομάζομεν . ἐν μὲν δὴ τούτοις ἅπασι , ὡς ἂν αἰσθητικοῖς μορίοις , ἔστιν εὑρεῖν μέγιστα νεῦρα , δεύτερον δ’ ἐν τοῖς τῆς κατὰ προαίρεσιν κινήσεως ὀργάνοις , τοῖς μυσὶν , οἳ , διότι μὲν ὑπὲρ τοῦ κινεῖν τὰ μέλη τοῦ σώματος ἐγένοντο , μέγιστα δέχονται νεῦρα , διότι δ’ ἐξ ἀνάγκης αἴσθησις ὑπάρχει παντὶ νεύρῳ , διὰ τοῦτ’ αὐτοῖς ἠκολούθησε πλείων ἧς ἐδέοντο δυνάμεως εἰς τὴν τῶν ἁπτῶν διάγνωσιν . ὁ δὲ τρίτος σκοπὸς τῇ φύσει τῆς τῶν νεύρων διανομῆς ἡ τῶν λυπησόντων ἐστὶν αἴσθησις , εἰς ἣν εἴ τις ἐπιβλέψειεν ἐν ταῖς ἀνατομαῖς καὶ σκέψαιτο , πότερον πλημμελῶς ἢ δικαίως οὐκ ἴσα τοῖς μέρεσιν ἅπασι διένειμεν , ἀλλὰ τοῖς μὲν μείζω , τοῖς δ’ ἐλάττω , τὰς αὐτὰς Ἱπποκράτει , κᾂν εἰ μὴ βούλοιτο , πάντως φθέγξαιτο φωνὰς , ὡς εὐπαίδευτός τε καὶ δικαία καὶ τεχνικὴ καὶ προνοητικὴ τῶν ζώων ἡ φύσις ἐστίν . εἰ γὰρ δὴ τὸ κατὰ τὴν ἀξίαν ἑκάστῳ σκοπεῖσθαί τε καὶ διανέμειν ἔργον δικαιοσύνης ἐστὶν , πῶς οὐ δικαιοτάτη πάντων ἡ φύσις ; ὅσα μὲν γὰρ τῶν ὀργάνων ὁμογενῆ , καθάπερ τά τ’ αἰσθητήρια τοῖς αἰσθητηρίοις καὶ οἱ μύες τοῖς μυσὶ , τούτοις μὲν , εἴς τε τοὺς ὄγκους τῶν σωμάτων ἀποβλέπουσα , καὶ τὰ τῶν ἐνεργειῶν ἀξιώματα , καὶ τὰς ἀμυδρότητας καὶ τὰς σφοδρότητας τῶν κινήσεων , ἔτι δὲ τὸ συνεχὲς τῆς χρείας ἢ διαλεῖπον , εἰς ὅσον ἑκάτερον ἤρκει , τὸ κατὰ τὴν ἀξίαν ἀκριβῶς ἐν ἑκάστῳ μετρήσασα , τῷ μὲν μεῖζον ἀπένειμε , τῷ δὲ ἔλαττον τῶν νεύρων , ἑκάστῳ δὲ τηλικοῦτον , ἡλίκον ἦν δοθῆναι δικαιότατον . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἄν σε καὶ προϊὼν ὁ λόγος ἐκδιδάξειε .
Lemmas: πάλιν οὖν ὅσος ἐνδέω κατά ἕκαστος αὐτός ἐπανέρχομαι . ἐνδέω δέ πρῶτος μέν ὑπέρ ὁ νεῦρον λέγω τις ὁ εἰς ὁ νεφρός ἐμβάλλω · ἔπειτα δέ περί ὁ οὐρητικός πόρος · καί τρίτος ἐπί οὗτος αὐτός ὁ οὐσία ἐξηγέομαι ὁ σῶμα ὁ κύστις , ὥσπερ ὁ τε ὁ νεφρός καί ὁ σπλήν καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὑπέρ ὅς ἤδη ὁ ὅλος κατασκευή λόγος ποιέω . μέτειμι δέ ὁ νεφρός νεῦρον , εἰς ὅσος καί σπλήν , καί ἧπαρ , καί κύστις ὁ καλέω χοληδόχος . πᾶς γάρ οὗτος μικρός παντελής δέχομαι νεῦρον , ὁ ἔξωθεν αὐτός ἐμφανίζω χιτών , τοσοῦτος αἴσθησις ἕκαστος μεταδίδωμι ὁ φύσις , ὅσος πρέπω ἕνεκα ὁ φυτόν ἀποχωρίζω καί ζῷον γίγνομαι μόριον . τρεῖς γάρ δή σκοπός ὁ φύσις ὁ ὁ νεῦρον εἰμί διανομή , ὁ μέν αἴσθησις ἕνεκα ὁ αἰσθητικός ὄργανον , ὁ δέ κίνησις ὁ κινητικός , ὁ δέ εἰς ὁ ὁ λυπέω διάγνωσις ἅπας ὁ ἄλλος . αἴσθησις μέν οὖν ἕνεκα γλῶσσα καί ὀφθαλμός καί οὖς μέγας δίδωμι νεῦρον , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ χείρ ὁ ἐντός καί ὁ στόμα ὁ κοιλία , εἰμί γάρ πως καί οὗτος αἰσθητήριον . διά μέν γάρ ὁ χείρ , ὡς οὐδέ διά εἷς ἄλλος , καίτοι μυρίος μόριον αἰσθάνομαι , ὁ ὁ ἁφή ἀκριβόω διάγνωσις · ἐν δέ ὁ στόμα ὁ κοιλία αἴσθησις ἔνδεια εἰμί ὁ τρέφω ὁ ζῷον , ὅς πεῖνα ὀνομάζω . ἐν μέν δή οὗτος ἅπας , ὡς ἄν αἰσθητικός μόριον , εἰμί εὑρίσκω μέγας νεῦρον , δεύτερος δέ ἐν ὁ ὁ κατά προαίρεσις κίνησις ὄργανον , ὁ μῦς , ὅς , διότι μέν ὑπέρ ὁ κινέω ὁ μέλος ὁ σῶμα γίγνομαι , μέγας δέχομαι νεῦρον , διότι δέ ἐκ ἀνάγκη αἴσθησις ὑπάρχω πᾶς νεῦρον , διά οὗτος αὐτός ἀκολουθέω πολύς ὅς δέω δύναμις εἰς ὁ ὁ ἁπτός διάγνωσις . ὁ δέ τρίτος σκοπός ὁ φύσις ὁ ὁ νεῦρον διανομή ὁ ὁ λυπέω εἰμί αἴσθησις , εἰς ὅς εἰ τις ἐπιβλέπω ἐν ὁ ἀνατομή καί σκοπέω , πότερος πλημμελής ἤ δίκαιος οὐ ἴσος ὁ μέρος ἅπας διανέμω , ἀλλά ὁ μέν μέγας , ὁ δέ ἐλαχύς , ὁ αὐτός Ἱπποκράτης , ἔͅν εἰ μή βούλομαι , πάντως φθέγγομαι φωνή , ὡς εὐπαίδευτος τε καί δίκαιος καί τεχνικός καί προνοητικός ὁ ζῷον ὁ φύσις εἰμί . εἰ γάρ δή ὁ κατά ὁ ἀξία ἕκαστος σκοπέω τε καί διανέμω ἔργον δικαιοσύνη εἰμί , πῶς οὐ δίκαιος πᾶς ὁ φύσις ; ὅσος μέν γάρ ὁ ὄργανον ὁμογενής , καθά ὁ τε αἰσθητήριον ὁ αἰσθητήριον καί ὁ μῦς ὁ μῦς , οὗτος μέν , εἰς τε ὁ ὄγκος ὁ σῶμα ἀποβλέπω , καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἀξίωμα , καί ὁ ἀμυδρότης καί ὁ σφοδρότης ὁ κίνησις , ἔτι δέ ὁ συνεχής ὁ χρεία ἤ διαλείπω , εἰς ὅσος ἑκάτερος ἀρκέω , ὁ κατά ὁ ἀξία ἀκριβής ἐν ἕκαστος μετρέω , ὁ μέν μέγας ἀπονέμω , ὁ δέ ἐλαχύς ὁ νεῦρον , ἕκαστος δέ τηλικοῦτος , ἡλίκος εἰμί δίδωμι δίκαιος . ἀλλά οὗτος μέν ἄν σύ καί προέρχομαι ὁ λόγος ἐκδιδάσκω .