galenus.de-usu-partium 16.1
Περὶ τῶν κοινῶν ὀργάνων ἅπαντος τοῦ σώματος , ἀρτηρίας καὶ φλεβὸς καὶ νεύρου , λέλεκται μὲν ἤδη καὶ πρόσθεν οὐκ ὀλιγάκις ἐν ταῖς τῶν μορίων ἐξηγήσεσιν . ἄμεινον δ’ ἔδοξέ μοι , μὴ διεσπασμένως μόνον εἰρῆσθαι περὶ αὐτῶν , ἀλλ’ εἰς σύνοψίν τε μίαν ἀχθῆναι τὸ σύμπαν , ὅσον τε ἐνδεῖ προστεθῆναι . πρόδηλον δ’ , ὅτι κᾀνταῦθ’ ὁ λόγος ὑποθέσεις ἕξει τὰ προαποδεδειγμένα , νεύρων μὲν ἀρχὴν εἶναι τὸν ἐγκέφαλον , ἀρτηριῶν δὲ τὴν καρδίαν , τὸ δ’ ἧπαρ τῶν φλεβῶν . ἐπεὶ τοίνυν ἐχρῆν εἰς ὅλον τὸ σῶμα νεμηθῆναι ταῦτα , πρόσεχέ μοι τὸν νοῦν ἐπιμελῶς ἐξηγουμένῳ τὴν δικαιοσύνην τῆς νομῆς . ἐὰν γὰρ φαίνηται τοῖς μὲν μείζω , τοῖς δ’ ἐλάττω δοθῆναι ταῦτα κατὰ τὴν ἀξίαν ἑκάστου τῶν μορίων , ἐν ἅπαντί τε τῷ σώματι τοῦθ’ εὑρίσκηται σωζόμενον , ἐπαινέσομεν τὸν Ἱπποκράτην δικαίαν ὀνομάζοντα τὴν φύσιν · ἐὰν δὲ καὶ σὺν ἀσφαλείᾳ πάσῃ θεωρῆται ταῦτα φερόμενα πρὸς ἕκαστον μόριον , οὐ μόνον δικαίαν αὐτὴν , ἀλλὰ καὶ τεχνικὴν καὶ σοφὴν ἀποφανούμεθα . διαφέρει μὲν οὖν οὐδὲν , εἴτε ἀπ’ ἐγκεφάλου τις ἄρξαιτο τῆς ἐξηγήσεως , εἴτ’ ἀπὸ καρδίας , εἴτ’ ἀφ’ ἥπατος . οἵ τε γὰρ κοινοὶ λογισμοὶ περὶ τῶν τριῶν ἀρχῶν ἐξ ἀνάγκης ἅμα λέγονται , τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως οὐδ’ εἰ βουληθείημεν ἑτέρως ἡμῖν ἐπιτρεπούσης πράττειν , ὅτι θ’ οἱ λογισμοὶ καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἐπὶ τοῖς κοινοῖς προειρημένοις , ὅπως ἄν τις ἐθέλῃ , περαίνεσθαι οὐ δύνανται , πρόδηλον . τίνες οὖν οἱ περὶ τῶν τριῶν ἀρχῶν λογισμοί ; ἐπειδὴ πρόκειται μὲν εἰς ἕκαστον μόριον ἀγαγεῖν ἀρτηρίαν καὶ φλέβα καὶ νεῦρον , ἔνια δ’ ἀφέστηκε τῶν ἀρχῶν πόῤῥω , πολὺ βέλτιον ἦν δήπου , μήτε τοσαῦτα τὸν ἀριθμὸν ἐκφύειν , ὅσα περ τὰ μόρια , μήθ’ ὅλως πολλὰ , μέγιστον δ’ ἓν ὄργανον ἐξ ἑκάστης ἀρχῆς ἐκφύσασαν οἷον πρέμνον , ἀπ’ ἐκείνου προϊόντος εἰς τὰ πλησιάζοντα μόρια διανέμειν οἷον ὄζους τινάς . οὕτω γε τοι καὶ τῶν ποτίμων ὑδάτων τὴν ἀγωγήν τε καὶ νομὴν εἰς τὰς πόλεις οἱ περὶ ταῦτα δεινοὶ πεποίηνται , μέγιστον μὲν ἕνα τῇ πηγῇ συνάψαντες ἀγωγὸν , ἐντεῦθεν δ’ ἐνίοτε μὲν καὶ ἄλλοις τισὶ χωρίοις πρὸ τῆς πόλεως ἀπονέμοντες · εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ ἐν τῇ πόλει πάσῃ , ἵν’ οὕτω τοῖς μέρεσιν αὐτῆς διανέμοιεν , ὡς μηδὲν ἀπορεῖν ὕδατος . ὥσπερ δ’ ἐκείνων ἀποδεχόμεθα μάλιστα τοὺς μὴ μόνον εἰς ἅπαντα τὰ μέρη διανείμαντας τὸ ὕδωρ , ἀλλ’ ὅσοι πρὸς τούτῳ τὴν νομὴν ἐποιήσαντο δικαιοτάτην , οὕτω καὶ τὴν φύσιν ἐπαινέσομεν , εἰ πάντη δικαίαν εὕροιμεν . εἰ δὲ καὶ διττῆς οὔσης δικαιοσύνης , ἑτέρας μὲν ἰδιώταις γνωρίμης , ἑτέρας δὲ καὶ τεχνίταις προσηκούσης , ἡ φύσις φαίνοιτο τὴν τεχνικωτέραν αἱρουμένη , πολὺ μᾶλλον ἐπαινέσομεν . μάθοις δ’ ἂν , εἰ βούλοιο , τὴν τοιαύτην δικαιοσύνην , ὁποία τίς ἐστι , τοῦ θειοτάτου Πλάτωνος ἀκούσας λέγοντος , εἰς τὸ κατὰ τὴν ἀξίαν ἴσον ἀποβλέπειν χρῆναι τὸν ὄντως δίκαιον ἄρχοντα καὶ τεχνίτην . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸ ὕδωρ ἐν ταῖς πόλεσιν ἴσον ὄγκῳ καὶ σταθμῷ τοῖς χωρίοις ἅπασι νενέμηται · βαλανείῳ μέντοι δημοσίῳ καί τινι θεῶν ἄλσει πλείων ἡ μοῖρα , ταῖς δ’ ἐν ταῖς ἀμφόδοις κρήναις καὶ τοῖς τῶν ἰδιωτῶν βαλανείοις ἐλάττων .
Lemmas: περί ὁ κοινός ὄργανον ἅπας ὁ σῶμα , ἀρτηρία καί φλέψ καί νεῦρον , λέγω μέν ἤδη καί πρόσθεν οὐ ὀλιγάκις ἐν ὁ ὁ μόριον ἐξήγησις . ἀγαθός δέ δοκέω ἐγώ , μή διεσπασμένως μόνος λέγω περί αὐτός , ἀλλά εἰς σύνοψις τε εἷς ἄγω ὁ σύμπας , ὅσος τε ἐνδέω προστίθημι . πρόδηλος δέ , ὅτι ἐͅνταῦτα ὁ λόγος ὑπόθεσις ἔχω ὁ προαποδείκνυμι , νεῦρον μέν ἀρχή εἰμί ὁ ἐγκέφαλος , ἀρτηρία δέ ὁ καρδία , ὁ δέ ἧπαρ ὁ φλέψ . ἐπεί τοίνυν χρή εἰς ὅλος ὁ σῶμα νέμω οὗτος , προσέχω ἐγώ ὁ νόος ἐπιμελής ἐξηγέομαι ὁ δικαιοσύνη ὁ νομή . ἐάν γάρ φαίνω ὁ μέν μέγας , ὁ δέ ἐλαχύς δίδωμι οὗτος κατά ὁ ἀξία ἕκαστος ὁ μόριον , ἐν ἅπας τε ὁ σῶμα οὗτος εὑρίσκω σῴζω , ἐπαινέω ὁ Ἱπποκράτης δίκαιος ὀνομάζω ὁ φύσις · ἐάν δέ καί σύν ἀσφάλεια πᾶς θεωρέω οὗτος φέρω πρός ἕκαστος μόριον , οὐ μόνος δίκαιος αὐτός , ἀλλά καί τεχνικός καί σοφός ἀποφαίνω . διαφέρω μέν οὖν οὐδείς , εἴτε ἀπό ἐγκέφαλος τις ἄρχω ὁ ἐξήγησις , εἴτε ἀπό καρδία , εἴτε ἀπό ἧπαρ . ὁ τε γάρ κοινός λογισμός περί ὁ τρεῖς ἀρχή ἐκ ἀνάγκη ἅμα λέγω , ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις οὐδέ εἰ βούλομαι ἕτερος ἐγώ ἐπιτρέπω πράσσω , ὅτι τε ὁ λογισμός κατά ἕκαστος αὐτός ἐπί ὁ κοινός προλέγω , ὅπως ἄν τις ἐθέλω , περαίνω οὐ δύναμαι , πρόδηλος . τίς οὖν ὁ περί ὁ τρεῖς ἀρχή λογισμός ; ἐπειδή πρόκειμαι μέν εἰς ἕκαστος μόριον ἄγω ἀρτηρία καί φλέψ καί νεῦρον , ἔνιοι δέ ἀφίστημι ὁ ἀρχή πρόσω , πολύς ἀγαθός εἰμί δήπου , μήτε τοσοῦτος ὁ ἀριθμός ἐκφύω , ὅσος περ ὁ μόριον , μήτε ὅλος πολύς , μέγας δέ εἷς ὄργανον ἐκ ἕκαστος ἀρχή ἐκφύω οἷος πρέμνον , ἀπό ἐκεῖνος προέρχομαι εἰς ὁ πλησιάζω μόριον διανέμω οἷος ὄζος τις . οὕτως γε τοι καί ὁ πότιμος ὕδωρ ὁ ἀγωγή τε καί νομή εἰς ὁ πόλις ὁ περί οὗτος δεινός ποιέω , μέγας μέν εἷς ὁ πηγή συνάπτω ἀγωγός , ἐντεῦθεν δέ ἐνίοτε μέν καί ἄλλος τις χωρίον πρό ὁ πόλις ἀπονέμω · εἰ δέ μή , ἀλλά ἐν ὁ πόλις πᾶς , ἵνα οὕτως ὁ μέρος αὐτός διανέμω , ὡς μηδείς ἀπορέω ὕδωρ . ὥσπερ δέ ἐκεῖνος ἀποδέχομαι μάλα ὁ μή μόνος εἰς ἅπας ὁ μέρος διανέμω ὁ ὕδωρ , ἀλλά ὅσος πρός οὗτος ὁ νομή ποιέω δίκαιος , οὕτως καί ὁ φύσις ἐπαινέω , εἰ πάντῃ δίκαιος εὑρίσκω . εἰ δέ καί δισσός εἰμί δικαιοσύνη , ἕτερος μέν ἰδιώτης γνώριμος , ἕτερος δέ καί τεχνίτης προσήκω , ὁ φύσις φαίνω ὁ τεχνικός αἱρέω , πολύς μάλα ἐπαινέω . μανθάνω δέ ἄν , εἰ βούλομαι , ὁ τοιοῦτος δικαιοσύνη , ὁποῖος τις εἰμί , ὁ θεῖος Πλάτων ἀκούω λέγω , εἰς ὁ κατά ὁ ἀξία ἴσος ἀποβλέπω χρή ὁ ὄντως δίκαιος ἄρχων καί τεχνίτης . οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ ὕδωρ ἐν ὁ πόλις ἴσος ὄγκος καί σταθμός ὁ χωρίον ἅπας νέμω · βαλανεῖον μέντοι δημόσιος καί τις θεός ἄλσος πολύς ὁ μοῖρα , ὁ δέ ἐν ὁ ἄμφοδος κρήνη καί ὁ ὁ ἰδιώτης βαλανεῖον ἐλαχύς .