galenus.de-usu-partium 12.16
Οὔκουν ἔτ’ ἀπορήσομέν πως οὐδὲ διὰ τί τοῖς δώδεκα τοῖς κατὰ τὸ μετάφρενον σπονδύλοις οὐκ ἴσαι πᾶσαι πᾶσιν αἱ ἀποφύσεις . εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα τοῦ θώρακός εἰσι πάντες , ἀλλ’ οὐκ ἐγγύς γε τῆς καρδίας οἱ κάτωθεν , οἱ πλησίον τοῦ διαφράγματος , ἀλλ’ ἤδη πλέον ἀφεστήκασιν , ὥσπερ καὶ οἱ κατ’ ὀσφύν . οὐ μὴν οὐδὲ διὰ τί τέτταρα τὰ μέγιστα μέρη τῆς ῥάχεως ὅλης ὑπάρχειν ἐλέγομεν , ἄδηλον ἔτι . μέσου μὲν γὰρ τοῦ θώρακος κειμένου , περιεχόντων δ’ αὐτὸν ἑκατέρωθεν , ἄνωθεν μὲν τοῦ τραχήλου , κάτωθεν δὲ τῆς ὀσφύος , κοινῇ δ’ ἅπασι τοῖς κατὰ μέρος εἰρημένοις ὑπερηρεισμένου τοῦ πλατέος ὀστοῦ , τέτταρα τὰ μέγιστα μέρη τῆς ὅλης ῥάχεως ἐξ ἀνάγκης ἀποτελεῖται . διὰ τί δὲ τὸ μὲν ἐξ ἑπτὰ σπονδύλων , τὸ δὲ ἐκ δώδεκα , τὸ δὲ ἐκ πέντε , τὸ δὲ ἐκ τεττάρων μερῶν , ( ἐπηγγειλάμην μὲν οὖν καὶ τούτων τὴν χρείαν ἐρεῖν , ) ἑξῆς ἀκούσῃ , περανθέντος ἅπαντος πρότερον τοῦ παρόντος λόγου . διὰ τί δὲ ἐννέα μὲν ἅπασαι κατὰ τοὺς τῆς ὀσφύος σπονδύλους ἀποφύσεις εἰσὶν , ἕνδεκα δὲ κατὰ τοὺς τραχήλους , τοῖς δὲ κάτω πέντε κατά γε τοὺς δύο . τοὺς πρώτους ἑπτὰ , καθάπερ οὖν κατὰ τοὺς τοῦ θώρακος ἅπαντας , ἑξῆς τοῖς εἰρημένοις ἐχόμενον ἂν εἴη διελθεῖν . ὥσπερ οὖν ἡ ἀπόφυσις ἑκάστου τῶν σπονδύλων , ἡ τὴν ἄκανθαν ἐργαζομένη , προβλήματος ἐδείκνυτο παρέχεσθαι χρείαν , οὕτω καὶ ἄλλαι ἀποφύσεις ἐγκάρσιαι τοῖς σπονδύλοις εἰσὶ δύο , ἅμα μὲν τὴν ὁμοίαν φυλακὴν ἐκπορίζουσαι τοῖς πλαγίοις αὐτῶν μέρεσιν , ἅμα δ’ οἷον ἕδρα τις τοῖς τ’ ἔσωθεν τῆς ῥάχεως μυσὶ καὶ τοῖς ἔξωθεν ὑποβεβλημέναι · κατὰ τούτων γὰρ ἁπάντων ἐπίκεινται σὺν ἀρτηρίαις τε καὶ νεύροις καὶ φλεψὶν εἰς ἑαυτούς τε καὶ δι’ ἑαυτῶν φερομέναις . ἔστι δὲ καὶ τρίτη τις αὐτῶν ἑτέρα χρεία τοῖς τοῦ θώρακος σπονδύλοις εἰς τὴν τῶν πλευρῶν διάρθρωσιν , ἀναγκαιοτάτη πρὸς τὴν τῆς ἀναπνοῆς ἐνέργειαν . ἀλλὰ περὶ μὲν ταύτης ἐπὶ πλεῖον ἰδίᾳ λέλεκται . τῶν δ’ εἰρημένων ἀποφύσεων ἀπέστραπται τὰ πέρατα , καθάπερ καὶ τῆς ἀκάνθης ὅλης , ἐπὶ τὰ μέσα τῆς ῥάχεως , ὡς ἂν , οἶμαι , πρὸς τοῦτο τὸ χωρίον ἁπάντων τῶν σπονδύλων ἐχόντων τὴν ῥοπὴν , δι’ ἣν ἔμπροσθεν ἐλέγομεν αἰτίαν . διὰ τί δὲ παχεῖαι μὲν τοῖς κατὰ τὸν θώρακα σπονδύλοις αἱ πλάγιαι , λεπταὶ δὲ τοῖς κατὰ τὴν ὀσφύν τε καὶ τὸ ἱερὸν ὀστοῦν , τοῖς δ’ ἐν τραχήλῳ παχεῖαί τε καὶ δίκροι ; ἢ ὅτι κατὰ μὲν τὸν θώρακα τῶν πλευρῶν οὐ μόνον διαρθρουμένων αὐταῖς , ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅλον ἐπικειμένων , εὔλογον ἦν ἑδραίας τε καὶ ἰσχυρὰς ἀπεργασθῆναι , ταῖς δὲ κατὰ τὴν ὀσφύν τε καὶ τὸ ἱερὸν ὀστοῦν ἀγγείων καὶ μυῶν ἐπιβαινόντων μόνων , οὐδὲν ἔδει περιττῆς ἰσχύος ; αἱ δ’ ἐν τραχήλῳ δίκροι τε ἅμα καὶ παχεῖαι γεγόνασιν εὐλογώτατα , καὶ τῶν περάτων ἐπέστραπται τὸ μὲν ἕτερον τὸ μεῖζον κάτω τοῖς ἄλλοις ἀνάλογον , τὸ δ’ ἕτερον τὸ μεῖον ἄνω . τὸ δὲ καὶ μόνοις αὐτοῖς ἐκ περιττοῦ προσκείμενόν ἐστι , ὅτι τὴν ὄπισθεν ἀπόφυσιν ἁπασῶν μικροτάτην ἔσχον , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται , καίτοι τούτου γε κατὰ τοῦ νωτιαίου μεγίστην ἔχοντος δύναμιν . ἀπεδείχθη γὰρ αὐτοῦ τὰ πρῶτα μόρια τῶν ἄλλων εἶναι κυριώτερα . διὰ γοῦν τοῦτο παχείας τε ἅμα τὰς ἐγκαρσίας αὐτοῖς ἀποφύσεις ἐποιήσατο καὶ δίκρους , ἵν’ , ὅσον διὰ τὴν τῆς ἀκάνθης βραχύτητα τοῖς ταύτης σπονδύλοις εἰς ἀσφάλειαν ἐνέδει , τοῦτ’ ἐκ τῶν ἐγκαρσίων ἀναπληρῶται . μέχρι μὲν τοῦδε δικαίως ἅπαντα φαίνεται τὰ κατὰ τὴν ῥάχιν ἔχοντα . τὸ δὲ ἀπὸ τούτου σκεπτέον ἂν εἴη προσέχοντί σοι τὸν νοῦν τοῖς λεγομένοις ἀκριβέστερον ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἀποφύσεων ἁπασῶν , καὶ δὴ καὶ προσέτι τῶν κατὰ ταύτας διαρθρώσεων . ἐπεὶ γὰρ ἔδει τοὺς σπονδύλους ἅμα μὲν οἷον ἕν τι σῶμα τὴν ῥάχιν ἀποτελεῖν ἑδραίαν τε καὶ ἰσχυρὰν , ἅμα δὲ καὶ κινούμενον εὐθέτως , τοῦτ’ αὐτὸ πρῶτον ἄξιον θαυμάσαι τῆς φύσεως εὐμηχανώτατα πρὸς ἑκατέρας τὰς χρείας , καίτοι γ’ ἐναντίας ὑπαρχούσας , ἐπιτήδειον ἐργασαμένης τὴν ῥάχιν . ἅπαντες γὰρ οἱ σπόνδυλοι , πλὴν τῶν πρώτων δυοῖν , ἐκ μὲν τῶν πρόσω μερῶν ἀσφαλῶς ἀλλήλοις συνδεδεμένοι , διηρθρωμένοι δ’ ὀπίσω , τὸ μὲν ἑδραῖον ἐν τοῖς ὀπίσω σχήμασι διὰ τὴν ἔμπροσθεν ἁρμονίαν ἐκτήσαντο , κινεῖσθαι δ’ οὐκ ἐκωλύθησαν , ὅτι μήτε συμπεφύκασι , κᾀκ τῶν ὄπισθεν οὐ μικροῖς ἄρθροις διῄρηνται . ταῦτ’ ἄρα πρόσω μὲν κάμπτεσθαι δυνατὸν ἡμῖν ἐπὶ πλεῖστον , ὀπίσω δ’ οὐκέτι . διαῤῥήξεις γὰρ , εἰ βιάζοιο τὸν πρόσθιον δεσμὸν , οὕτω μὲν ἀκριβῶς αὐτοὺς συνάγοντα πρὸς ἀλλήλους , ὡς μηδὲν ἀποδεῖν συμφύσεως , ἐπίδοσιν δὲ βραχεῖαν ἐγχωροῦντα λαμβάνειν κατὰ τὰς εἰς τοὐπίσω τῆς ῥάχεως ἀνακλάσεις . οὐ γὰρ οἷόν τ’ ἦν ἅμα μὲν ἰσχυρὸν ὑπάρχειν αὐτὸν , ἅμα δ’ ἐπὶ πλεῖστον ἐκτείνεσθαι , καίτοι καὶ τοῦτο , εἰς ὅσον οἷόν τε , θαυμαστῶς παρεσκεύασται τῇ φύσει , μυξώδη τὸν σύνδεσμον τοῦτον , ὡς Ἱπποκράτης ὠνόμασεν , ἐργασαμένῃ . ἀλλὰ περὶ μὲν ὅλης τῆς κατ’ ἐκεῖνον οὐσίας ἐν τοῖς ἑξῆς λόγοις εἰρήσεται . τῇ ῥάχει δ’ ἐπεὶ μήθ’ ὁμοίως κατ’ ἄμφω τὰ μέρη κάμπτεσθαι βέλτιον ἦν , ( ἀστήρικτος γὰρ ἂν οὕτω γε καὶ χαλαρὰ τελέως ὑπῆρχεν , ) ἑλέσθαι τε τὴν φύσιν ἔδει τὸ χρηστότερον , ἔνεστιν ἐπισκοπεῖσθαί σοι κᾀνταῦθα , ὡς πρὸς τὰς κατὰ τὸν βίον ἐνεργείας ἁπάσας ἄμεινον ἦν αὐτὴν εἰς τὰ πρόσω κάμπτεσθαι , καὶ τοῖς ἐπικειμένοις ἔμπροσθεν ἀγγείοις , τῇ ἀρτηρίᾳ τῇ μεγάλῃ καὶ τῇ κοίλῃ φλεβὶ , μακρῷ τοῦτ’ ἦν ἀλυπότερον · ἀπεῤῥάγησαν γὰρ ἂν ἐπὶ πλεῖστον ἐκτεινόμεναί τε καὶ κλώμεναι περὶ τὴν εἰς τοὐπίσω τῆς ῥάχεως ὅλην καμπήν . εὐλόγως οὖν , ἐπειδὴ κατὰ τοῦτο ἐχρῆν ἀκριβῶς αὐτὴν ἐσφίγχθαι τοῖς σπονδύλοις ἅπασιν , αἱ διαρθρώσεις ὄπισθεν ἐγένοντο . καταπαύσω δὲ τοῦτον ἤδη τὸν λόγον ἐνταῦθα . παμπόλλων γὰρ ἔτι λειπομένων εἰς τὴν ἐξήγησιν ὅλης τῆς ῥάχεως , καὶ μήτε πάντων ἐν τῷδε τῷ γράμματι λεχθῆναι δυναμένων , ( εἰς ἄμετρον γὰρ ἂν οὕτως ἐκπέσοι μῆκος , ) ἀλλὰ μηδὲ τομὴν ἐπιτήδειον ἐγχωρούντων , ὡς τὰ μὲν αὐτῶν ἐν τῷδε δικαίως ἀναγεγράφθαι , τὰ δ’ εἰς τὸν ἑξῆς λόγον ἀναβληθῆναι , κάλλιον ἔδοξέ μοι πάντα τὰ λείποντα τῷ μετ’ αὐτὸ φυλάξαι βιβλίῳ .
Lemmas: οὔκουν ἔτι ἀπορέω πως οὐδέ διά τίς ὁ δώδεκα ὁ κατά ὁ μετάφρενον σφόνδυλος οὐ ἴσος πᾶς πᾶς ὁ ἀπόφυσις . εἰ γάρ καί ὅτι μάλα ὁ θώραξ εἰμί πᾶς , ἀλλά οὐ ἐγγύς γε ὁ καρδία ὁ κάτωθεν , ὁ πλησίον ὁ διάφραγμα , ἀλλά ἤδη πολύς ἀφίστημι , ὥσπερ καί ὁ κατά ὀσφῦς . οὐ μήν οὐδέ διά τίς τέσσαρες ὁ μέγας μέρος ὁ ῥάχις ὅλος ὑπάρχω λέγω , ἄδηλος ἔτι . μέσος μέν γάρ ὁ θώραξ κεῖμαι , περιέχω δέ αὐτός ἑκατέρωθεν , ἄνωθεν μέν ὁ τράχηλος , κάτωθεν δέ ὁ ὀσφῦς , κοινῇ δέ ἅπας ὁ κατά μέρος λέγω ὑπερείδω ὁ πλατύς ὀστέον , τέσσαρες ὁ μέγας μέρος ὁ ὅλος ῥάχις ἐκ ἀνάγκη ἀποτελέω . διά τίς δέ ὁ μέν ἐκ ἑπτά σφόνδυλος , ὁ δέ ἐκ δώδεκα , ὁ δέ ἐκ πέντε , ὁ δέ ἐκ τέσσαρες μέρος , ( ἐπαγγέλλω μέν οὖν καί οὗτος ὁ χρεία λέγω , ) ἑξῆς ἀκούω , περαίνω ἅπας πρότερος ὁ πάρειμι λόγος . διά τίς δέ ἐννέα μέν ἅπας κατά ὁ ὁ ὀσφῦς σφόνδυλος ἀπόφυσις εἰμί , ἕνδεκα δέ κατά ὁ τράχηλος , ὁ δέ κάτω πέντε κατά γε ὁ δύο . ὁ πρῶτος ἑπτά , καθά οὖν κατά ὁ ὁ θώραξ ἅπας , ἑξῆς ὁ λέγω ἔχω ἄν εἰμί διέρχομαι . ὥσπερ οὖν ὁ ἀπόφυσις ἕκαστος ὁ σφόνδυλος , ὁ ὁ ἄκανθα ἐργάζομαι , πρόβλημα δείκνυμι παρέχω χρεία , οὕτως καί ἄλλος ἀπόφυσις ἐγκάρσιος ὁ σφόνδυλος εἰμί δύο , ἅμα μέν ὁ ὅμοιος φυλακή ἐκπορίζω ὁ πλάγιος αὐτός μέρος , ἅμα δέ οἷον ἕδρα τις ὁ τε ἔσωθεν ὁ ῥάχις μῦς καί ὁ ἔξωθεν ὑποβάλλω · κατά οὗτος γάρ ἅπας ἐπίκειμαι σύν ἀρτηρία τε καί νεῦρον καί φλέψ εἰς ἑαυτοῦ τε καί διά ἑαυτοῦ φέρω . εἰμί δέ καί τρίτος τις αὐτός ἕτερος χρεία ὁ ὁ θώραξ σφόνδυλος εἰς ὁ ὁ πλευρά διάρθρωσις , ἀναγκαῖος πρός ὁ ὁ ἀναπνοή ἐνέργεια . ἀλλά περί μέν οὗτος ἐπί πολύς ἴδιος λέγω . ὁ δέ λέγω ἀπόφυσις ἀποστρέφω ὁ πέρας , καθά καί ὁ ἄκανθα ὅλος , ἐπί ὁ μέσος ὁ ῥάχις , ὡς ἄν , οἴομαι , πρός οὗτος ὁ χωρίον ἅπας ὁ σφόνδυλος ἔχω ὁ ῥοπή , διά ὅς ἔμπροσθεν λέγω αἰτία . διά τίς δέ παχύς μέν ὁ κατά ὁ θώραξ σφόνδυλος ὁ πλάγιος , λεπτός δέ ὁ κατά ὁ ὀσφῦς τε καί ὁ ἱερός ὀστέον , ὁ δέ ἐν τράχηλος παχύς τε καί δίκροος ; ἤ ὅτι κατά μέν ὁ θώραξ ὁ πλευρά οὐ μόνος διαρθρέω αὐτός , ἀλλά καί κατά ὅλος ἐπίκειμαι , εὔλογος εἰμί ἑδραῖος τε καί ἰσχυρός ἀπεργάζομαι , ὁ δέ κατά ὁ ὀσφῦς τε καί ὁ ἱερός ὀστέον ἀγγεῖον καί μῦς ἐπιβαίνω μόνος , οὐδείς δέω περισσός ἰσχύς ; ὁ δέ ἐν τράχηλος δίκροος τε ἅμα καί παχύς γίγνομαι εὔλογος , καί ὁ πέρας ἐπιστρέφω ὁ μέν ἕτερος ὁ μέγας κάτω ὁ ἄλλος ἀνάλογος , ὁ δέ ἕτερος ὁ μείων ἄνω . ὁ δέ καί μόνος αὐτός ἐκ περισσός πρόσκειμαι εἰμί , ὅτι ὁ ὄπισθεν ἀπόφυσις ἅπας μικρός ἔχω , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , καίτοι οὗτος γε κατά ὁ νωτιαῖος μέγας ἔχω δύναμις . ἀποδείκνυμι γάρ αὐτός ὁ πρῶτος μόριον ὁ ἄλλος εἰμί κύριος . διά γοῦν οὗτος παχύς τε ἅμα ὁ ἐγκάρσιος αὐτός ἀπόφυσις ποιέω καί δίκρος , ἵνα , ὅσος διά ὁ ὁ ἄκανθα βραχύτης ὁ οὗτος σφόνδυλος εἰς ἀσφάλεια ἐνδέω , οὗτος ἐκ ὁ ἐγκάρσιος ἀναπληρόω . μέχρι μέν ὅδε δίκαιος ἅπας φαίνω ὁ κατά ὁ ῥάχις ἔχω . ὁ δέ ἀπό οὗτος σκοπέω ἄν εἰμί προσέχω σύ ὁ νόος ὁ λέγω ἀκριβής ὑπέρ ὁ ἄλλος ἀπόφυσις ἅπας , καί δή καί προσέτι ὁ κατά οὗτος διάρθρωσις . ἐπεί γάρ δέω ὁ σφόνδυλος ἅμα μέν οἷος εἷς τις σῶμα ὁ ῥάχις ἀποτελέω ἑδραῖος τε καί ἰσχυρός , ἅμα δέ καί κινέω εὔθετος , οὗτος αὐτός πρῶτος ἄξιος θαυμάζω ὁ φύσις εὐμήχανος πρός ἑκάτερος ὁ χρεία , καίτοι γε ἐναντίος ὑπάρχω , ἐπιτήδειος ἐργάζομαι ὁ ῥάχις . ἅπας γάρ ὁ σφόνδυλος , πλήν ὁ πρῶτος δύο , ἐκ μέν ὁ πρόσω μέρος ἀσφαλής ἀλλήλων συνδέω , διαρθρόω δέ ὀπίσω , ὁ μέν ἑδραῖος ἐν ὁ ὀπίσω σχῆμα διά ὁ ἔμπροσθεν ἁρμονία κτάομαι , κινέω δέ οὐ κωλύω , ὅτι μήτε συμφύω , ἐͅκ ὁ ὄπισθεν οὐ μικρός ἄρθρον διαιρέω . οὗτος ἄρα πρόσω μέν κάμπτω δυνατός ἐγώ ἐπί πολύς , ὀπίσω δέ οὐκέτι . διαρρήγνυμι γάρ , εἰ βιάζω ὁ πρόσθιος δεσμός , οὕτως μέν ἀκριβής αὐτός συνάγω πρός ἀλλήλων , ὡς μηδείς ἀποδέω σύμφυσις , ἐπίδοσις δέ βραχύς ἐγχωρέω λαμβάνω κατά ὁ εἰς ὀπίσω ὁ ῥάχις ἀνάκλασις . οὐ γάρ οἷος τε εἰμί ἅμα μέν ἰσχυρός ὑπάρχω αὐτός , ἅμα δέ ἐπί πολύς ἐκτείνω , καίτοι καί οὗτος , εἰς ὅσος οἷος τε , θαυμαστός παρασκευάζω ὁ φύσις , μυξώδης ὁ σύνδεσμος οὗτος , ὡς Ἱπποκράτης ὀνομάζω , ἐργάζομαι . ἀλλά περί μέν ὅλος ὁ κατά ἐκεῖνος οὐσία ἐν ὁ ἑξῆς λόγος λέγω . ὁ ῥάχις δέ ἐπεί μήτε ὅμοιος κατά ἄμφω ὁ μέρος κάμπτω ἀγαθός εἰμί , ( ἀστήρικτος γάρ ἄν οὕτως γε καί χαλαρός τέλειος ὑπάρχω , ) αἱρέω τε ὁ φύσις δέω ὁ χρηστός , ἔνειμι ἐπισκοπέω σύ ᾀνταῦθη , ὡς πρός ὁ κατά ὁ βίος ἐνέργεια ἅπας ἀγαθός εἰμί αὐτός εἰς ὁ πρόσω κάμπτω , καί ὁ ἐπίκειμαι ἔμπροσθεν ἀγγεῖον , ὁ ἀρτηρία ὁ μέγας καί ὁ κοῖλος φλέψ , μακρός οὗτος εἰμί ἄλυπος · ἀπορρήγνυμι γάρ ἄν ἐπί πολύς ἐκτείνω τε καί κλάω περί ὁ εἰς ὀπίσω ὁ ῥάχις ὅλος καμπή . εὔλογος οὖν , ἐπειδή κατά οὗτος χρή ἀκριβής αὐτός σφίγζω ὁ σφόνδυλος ἅπας , ὁ διάρθρωσις ὄπισθεν γίγνομαι . καταπαύω δέ οὗτος ἤδη ὁ λόγος ἐνταῦθα . πάμπολυς γάρ ἔτι λείπω εἰς ὁ ἐξήγησις ὅλος ὁ ῥάχις , καί μήτε πᾶς ἐν ὅδε ὁ γράμμα λέγω δύναμαι , ( εἰς ἄμετρος γάρ ἄν οὕτως ἐκπίπτω μῆκος , ) ἀλλά μηδέ τομή ἐπιτήδειος ἐγχωρέω , ὡς ὁ μέν αὐτός ἐν ὅδε δίκαιος ἀναγράφω , ὁ δέ εἰς ὁ ἑξῆς λόγος ἀναβάλλω , καλός δοκέω ἐγώ πᾶς ὁ λείπω ὁ μετά αὐτός φυλάσσω βιβλίον .