galenus.de-usu-partium 11.7
Ἡ δὲ τῶν νεύρων ἀρχὴ πᾶσι τοῖς κατὰ τὸ πρόσωπον μυσὶν ἡ τρίτη συζυγία τῶν ἐξ ἐγκεφάλου νεύρων ἐστὶ , καὶ μέν γε καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι τοῖς κατ’ αὐτὸ μορίοις . ἐπί τε γὰρ τοὺς κροταφίτας καὶ τοὺς μασητῆρας μῦς , καὶ τούτους δὴ τοὺς ἔνδον ἐν αὐτῷ τῷ στόματι , καὶ τοὺς ὀδόντας ἅπαντας , ἐπί τε τὰ χείλη καὶ τὴν ῥῖνα καὶ σύμπαν τὸ περὶ τὸ πρόσωπον δέρμα τὰ προειρημένα νεῦρα νενέμηται , διατιτραμένων αὐτοῖς τῶν ὀστῶν καὶ χώραν παρεχόντων , ὅπῃ περ ἂν ὁρμήσῃ φέρεσθαι τῶν ἀποβλαστημάτων ἕκαστον . φέρεται δὲ ἐπὶ τὸ δεόμενον ἀεὶ μόριον ἢ αἰσθήσεως , ἢ κινήσεως , ὡς μήτ’ ἐνδεῖν , μήτε περιττεύειν μηδενὶ μέρει νεύρου μοῖραν , ἀλλ’ ἴσον ἀεὶ τῷ τ’ ὄγκῳ καὶ τῇ χρείᾳ τοῦ μέρους ἀκριβῶς ὑπάρχειν . ἐχρῆν δ’ , οἶμαι , σκληρὸν οὕτως ὀστοῦν , εἴπερ μὴ κατὰ τέχνην ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ἐγεγόνει , μάλιστα μὲν μηδὲ διατρηθῆναι τὴν ἀρχὴν ὀπαῖς πολλαῖς καὶ πυκναῖς . εἴ γέ περ καὶ διετέτρητο , μάταιον κατὰ δέ τινα τύχην εὑρίσκεσθαι τετρημένον , οὐδενὸς ὀργάνου διεξιόντος αὐτό . καὶ μέν γε καὶ τῶν μορίων τῶν τ’ ἔνδον κατὰ τὸ στόμα , καὶ τῶν ἐκτὸς κατὰ πρόσωπον , εἰς τινὰ μὲν ἐχρῆν μηδ’ ὅλως ἔρχεσθαι νεῦρα , τισὶ δ’ οὐχ ἓν , ἀλλὰ πλείω διανέμεσθαι . ταυτὶ μὲν γὰρ τύχης ἔργα · τὸ δὲ καὶ πᾶσιν ἐπιπέμπεσθαι , καὶ τηλικοῦτον ἕκαστον εἶναι τὸ μέγεθος , ἡλίκου δεῖται τὸ μόριον , ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδα , εἰ σωφρονούντων ἐστὶν ἀνθρώπων εἰς τύχην δημιουργὸν ἀναφέρειν , ἢ τί ἂν ἔτι τὸ κατὰ πρόνοιαν εἴη καὶ τέχνην ; πάντως γὰρ ἐναντίον τὸ κατὰ τύχην . ὥστε πρῶτον μὲν ἢ ἔνδοθεν ἐχρῆν διὰ τοῦ στόματος , ἢ ἔξωθεν τῶν ὀστῶν τοῦ προσώπου φέρεσθαι τῶν νεύρων ἕκαστον , ἵνα δηλαδὴ τὰ μὲν ὑπὸ τῶν σκληρῶν σιτίων , τὰ δ’ ὑπὸ τῶν ἔξωθεν ἐμπιπτόντων ἀδικοῖτο . δεύτερον δὲ τὰς ῥίζας τῶν ὀδόντων , τὰς μὲν ἴσχειν νεῦρα , τὰς δὲ μὴ , καὶ τὰς μὲν τῶν γομφίων , ὅτι μεγάλοι , σμικρὰ , τὰς δὲ τῶν ἄλλων ὀδόντων , ὅτι σμικροὶ , μεγάλα . γενέσθαι δὲ δεῖ τι καὶ τῶν μασητήρων μυῶν μέρος ἄμοιρον νεύρου , τί γὰρ ἀναγκαῖον ἁπάσας αὐτῶν κινεῖσθαι τὰς ἶνας ; καὶ τοῦ δέρματος τὸ μέν τι ἴσχειν ἐμφύσεις νεύρων , τὸ δὲ μή · καὶ γὰρ καὶ τοῦτ’ οὐκ ἦν ἀναγκαῖον ὅλον αἰσθητικὸν ἀπεργασθῆναι . ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα δηλονότι τέχνης ἔργα καὶ σοφίας ἐροῦμεν , εἴπερ γε τύχης ἐστὶ τὰ ἐναντία . καὶ τὸ τῆς παροιμίας ἂν ἤδη γίγνοιτο , τὸ ἄνω ποταμῶν , εἰ τὰ μὲν ἄκοσμα καὶ ἄλογα καὶ ἄδικα τέχνης ἔργα , τὰ δ’ ἐναντία τύχης εἶναι νομιοῦμεν . ἐμοὶ μὲν οὐδὲ τῶν ὀνομάτων φροντὶς , ἀλλ’ εἰ βούλει τύχην ὀνομάζειν τὸ διαπλάττον οὕτω δικαίως ἅπαντα τοῦ ζώου τὰ μόρια , τοῦτ’ αὐτὸ μόνον αἰσθανόμενός τε καὶ συγχωρῶν , ὅτι οὐ δικαίως ἐμπίπλασο τῆς ἐν τοῖς ὀνόμασι καινοτομίας , ἔξεστί σοι καὶ τὸν ἥλιον ὑπὲρ γῆς ὁρῶντι ﻿ τὴν τοιαύτην κατάστασιν ὀνομάζειν νύκτα , καὶ αὐτὸν δὲ τὸν ἥλιον μὴ φῶς , ἀλλ’ , εἰ βούλει , σκότος . εἴη σοι μηδέποτε παύσασθαι τῆς τοιαύτης σοφίας , ὥσπερ γε μηδ’ ἡμῖν τῆς ἡμετέρας ἀμαθίας , ἵν’ , ὅταν εὑρίσκωμεν ἅπαντα δικαίως ἔχοντα τῇς οἰκείας κατασκευῆς τὰ μόρια , τέχνην αὐτῶν ἀποφῄνωμεν , οὐ τύχην αἰτίαν . ὦ πρὸς τῶν θεῶν , ἐλεῆσαι γὰρ αὐτῶν ἔστι τὴν μανίαν , διὰ τί τοῖς μὲν κατὰ πρόσωπον μορίοις ἅπασιν ἀπὸ τῶν ὑπερκειμένων νεύρων ἀποβλαστήματα διατιτραμένων ἐμφύεται τῶν ὀστῶν , τοῖς δ’ ἀνοιγνύουσι τὸ στόμα τούτων τῶν νεύρων οὐδὲν ἀποπλανηθὲν ἐνέφυ , καίτοι πλησίον κειμένοις ; ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τοὺς κροταφίτας ἐκ τούτων ἀνῆλθεν , ὥσπερ οὐδ’ ἐξ ἐκείνων εἰς τούτους τοὺς μῦς κατῆλθε . διὰ τί δ’ ὅλως ἐσχίσθη τὸ δέρμα πρὸς τὴν τοῦ στόματος γένεσιν ; ἤδη γάρ μοι κᾀπὶ τοῦτο μεταβῆναι καιρὸς , πῶς οὐ κατὰ τὸν νῶτον , ἢ τὴν κεφαλὴν , ἢ ἄλλο τι μέρος τοῦ σώματος εὑρίσκεται διεσχισμένον ; τύχης ταῦτ’ ἔργα . πῶς δ’ , εἴπερ εἴη τὸ θερμὸν μὴ στεγόμενον , ἢ τὸ πνεῦμα ( τοιαῦτα γὰρ ληροῦσιν ) ἀνέῤῥηξε τὸ δέρμα τοῦ στόματος , οὐ καὶ κατὰ τὴν κορυφὴν τοῦτ’ ἔδρασεν , οὐδ’ ἐνταῦθα διέῤῥηξεν , οὐδ’ ἀνέπνευσε ταύτῃ , καίτοι καὶ θερμῷ καὶ πνεύματι πρὸς τὸ μετέωρον ἡ φορά ; πῶς δ’ , εἴπερ ἄτομοί τινες ἀποπαλλόμεναί τε καὶ περιπλεκόμεναι τὰ σώματα ἡμῶν ἐδημιούργησαν , οὐ καὶ τὴν κεφαλὴν ἀνέῤῥηξαν μᾶλλον , ἢ ἄλλο τι τοῦ σώματος , ὡς ἐνταυθοῖ γενέσθαι τὸ στόμα ; πῶς δ’ , εἰ καὶ κατὰ τύχην ἀνεῤῥάγη , τοὺς ὀδόντας εὐθὺς ἐν αὐτῷ καὶ τὴν γλῶτταν ἔσχεν ; ἢ πῶς οἱ πόροι τῆς ῥινὸς εἰς ταὐτὸ συνετρήθησαν οἱ κατὰ τὴν ὑπερῴαν , οἱ καθαίροντες τὸν ἐγκέφαλον ; μήτε γὰρ ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐν τοῖς ἀναῤῥηγνυμένοις τοῦ σώματος μέρεσιν ὀδόντας ὑποφύεσθαι . καὶ γὰρ τὰ κατὰ τὴν ἕδραν τε καὶ τὰ αἰδοῖα , καὶ μάλιστα τῶν γυναικῶν , οὐδὲν ἧττον ἔσχισται , ἀλλ’ οὐδεὶς ἐν αὐτοῖς ὀδούς ἐστιν , οὐδ’ ὀστοῦν ὅλως οὐδὲ μικρὸν ὑποκείμενον .
Lemmas: ὁ δέ ὁ νεῦρον ἀρχή πᾶς ὁ κατά ὁ πρόσωπον μῦς ὁ τρίτος συζυγία ὁ ἐκ ἐγκέφαλος νεῦρον εἰμί , καί μέν γε καί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ κατά αὐτός μόριον . ἐπί τε γάρ ὁ κροταφίτης καί ὁ μασητήρ μῦς , καί οὗτος δή ὁ ἔνδον ἐν αὐτός ὁ στόμα , καί ὁ ὀδούς ἅπας , ἐπί τε ὁ χεῖλος καί ὁ ῥίς καί σύμπας ὁ περί ὁ πρόσωπον δέρμα ὁ προλέγω νεῦρον νέμω , διατΐτρημι αὐτός ὁ ὀστέον καί χώρα παρέχω , ὅπῃ περ ἄν ὁρμάω φέρω ὁ ἀποβλάστημα ἕκαστος . φέρω δέ ἐπί ὁ δέω ἀεί μόριον ἤ αἴσθησις , ἤ κίνησις , ὡς μήτε ἐνδέω , μήτε περισσεύω μηδείς μέρος νεῦρον μοῖρα , ἀλλά ἴσος ἀεί ὁ τε ὄγκος καί ὁ χρεία ὁ μέρος ἀκριβής ὑπάρχω . χρή δέ , οἴομαι , σκληρός οὕτως ὀστέον , εἴπερ μή κατά τέχνη ἅπας ὁ τοιοῦτος γίγνομαι , μάλα μέν μηδέ διατρέω ὁ ἀρχή ὀπή πολύς καί πυκνός . εἰ γε περ καί διατετραίνω , μάταιος κατά δέ τις τύχη εὑρίσκω τετραίνω , οὐδείς ὄργανον διεξέρχομαι αὐτός . καί μέν γε καί ὁ μόριον ὁ τε ἔνδον κατά ὁ στόμα , καί ὁ ἐκτός κατά πρόσωπον , εἰς τις μέν χρή μηδέ ὅλος ἔρχομαι νεῦρον , τις δέ οὐ εἷς , ἀλλά πολύς διανέμω . οὗτος μέν γάρ τύχη ἔργον · ὁ δέ καί πᾶς ἐπιπέμπω , καί τηλικοῦτος ἕκαστος εἰμί ὁ μέγεθος , ἡλίκος δέω ὁ μόριον , ἐγώ μέν οὐ οἶδα , εἰ σωφρονέω εἰμί ἄνθρωπος εἰς τύχη δημιουργός ἀναφέρω , ἤ τίς ἄν ἔτι ὁ κατά πρόνοια εἰμί καί τέχνη ; πάντως γάρ ἐναντίος ὁ κατά τύχη . ὥστε πρῶτος μέν ἤ ἔνδοθεν χρή διά ὁ στόμα , ἤ ἔξωθεν ὁ ὀστέον ὁ πρόσωπον φέρω ὁ νεῦρον ἕκαστος , ἵνα δηλαδή ὁ μέν ὑπό ὁ σκληρός σιτίον , ὁ δέ ὑπό ὁ ἔξωθεν ἐμπίπτω ἀδικέω . δεύτερος δέ ὁ ῥίζα ὁ ὀδούς , ὁ μέν ἴσχω νεῦρον , ὁ δέ μή , καί ὁ μέν ὁ γομφίος , ὅτι μέγας , μικρός , ὁ δέ ὁ ἄλλος ὀδούς , ὅτι μικρός , μέγας . γίγνομαι δέ δέω τις καί ὁ μασητήρ μῦς μέρος ἄμοιρος νεῦρον , τίς γάρ ἀναγκαῖος ἅπας αὐτός κινέω ὁ ἴς ; καί ὁ δέρμα ὁ μέν τις ἴσχω ἔμφυσις νεῦρον , ὁ δέ μή · καί γάρ καί οὗτος οὐ εἰμί ἀναγκαῖος ὅλος αἰσθητικός ἀπεργάζομαι . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος δηλονότι τέχνη ἔργον καί σοφία λέγω , εἴπερ γε τύχη εἰμί ὁ ἐναντίος . καί ὁ ὁ παροιμία ἄν ἤδη γίγνομαι , ὁ ἄνω ποταμός , εἰ ὁ μέν ἄκοσμος καί ἄλογος καί ἄδικος τέχνη ἔργον , ὁ δέ ἐναντίος τύχη εἰμί νομίζω . ἐγώ μέν οὐδέ ὁ ὄνομα φροντίς , ἀλλά εἰ βούλομαι τύχη ὀνομάζω ὁ διαπλάσσω οὕτως δίκαιος ἅπας ὁ ζῷον ὁ μόριον , οὗτος αὐτός μόνος αἰσθάνομαι τε καί συγχωρέω , ὅτι οὐ δίκαιος ἐμπίμπλημι ὁ ἐν ὁ ὄνομα καινοτομία , ἔξεστι σύ καί ὁ ἥλιος ὑπέρ γῆ ὁράω ﻿ ὁ τοιοῦτος κατάστασις ὀνομάζω νύξ , καί αὐτός δέ ὁ ἥλιος μή φάος , ἀλλά , εἰ βούλομαι , σκότος . εἰμί σύ μηδέποτε παύω ὁ τοιοῦτος σοφία , ὥσπερ γε μηδέ ἐγώ ὁ ἡμέτερος ἀμαθία , ἵνα , ὅταν εὑρίσκω ἅπας δίκαιος ἔχω ὁ οἰκεῖος κατασκευή ὁ μόριον , τέχνη αὐτός ἀποφν́ρχομαω , οὐ τύχη αἴτιος . ὦ πρός ὁ θεός , ἐλεέω γάρ αὐτός εἰμί ὁ μανία , διά τίς ὁ μέν κατά πρόσωπον μόριον ἅπας ἀπό ὁ ὑπέρκειμαι νεῦρον ἀποβλάστημα διατΐτρημι ἐμφύω ὁ ὀστέον , ὁ δέ ἀνοίγνυμι ὁ στόμα οὗτος ὁ νεῦρον οὐδείς ἀποπλανάω ἐμφύω , καίτοι πλησίον κεῖμαι ; ἀλλά οὐδέ εἰς ὁ κροταφίτης ἐκ οὗτος ἀνέρχομαι , ὥσπερ οὐδέ ἐκ ἐκεῖνος εἰς οὗτος ὁ μῦς κατέρχομαι . διά τίς δέ ὅλος σχίζω ὁ δέρμα πρός ὁ ὁ στόμα γένεσις ; ἤδη γάρ ἐγώ εἰͅπί οὗτος μεταβαίνω καιρός , πῶς οὐ κατά ὁ νῶτον , ἤ ὁ κεφαλή , ἤ ἄλλος τις μέρος ὁ σῶμα εὑρίσκω διασχίζω ; τύχη οὗτος ἔργον . πῶς δέ , εἴπερ εἰμί ὁ θερμός μή στέγω , ἤ ὁ πνεῦμα ( τοιοῦτος γάρ ληρέω ) ἀναρρήγνυμι ὁ δέρμα ὁ στόμα , οὐ καί κατά ὁ κορυφή οὗτος δράω , οὐδέ ἐνταῦθα διαρρήγνυμι , οὐδέ ἀναπνέω ταύτῃ , καίτοι καί θερμός καί πνεῦμα πρός ὁ μετέωρος ὁ φορά ; πῶς δέ , εἴπερ ἄτομος τις ἀποπάλλω τε καί περιπλέκω ὁ σῶμα ἐγώ δημιουργέω , οὐ καί ὁ κεφαλή ἀναρρήγνυμι μάλα , ἤ ἄλλος τις ὁ σῶμα , ὡς ἐνταυθοῖ γίγνομαι ὁ στόμα ; πῶς δέ , εἰ καί κατά τύχη ἀναρρήγνυμι , ὁ ὀδούς εὐθύς ἐν αὐτός καί ὁ γλῶσσα ἔχω ; ἤ πῶς ὁ πόρος ὁ ῥίς εἰς αὐτός συμτρέω ὁ κατά ὁ ὑπερῴα , ὁ καθαίρω ὁ ἐγκέφαλος ; μήτε γάρ ἀναγκαῖος εἰμί ἐν ὁ ἀναρρήγνυμι ὁ σῶμα μέρος ὀδούς ὑποφύω . καί γάρ ὁ κατά ὁ ἕδρα τε καί ὁ αἰδοῖον , καί μάλα ὁ γυνή , οὐδείς ἥσσων σχίζω , ἀλλά οὐδείς ἐν αὐτός ὀδούς εἰμί , οὐδέ ὀστέον ὅλος οὐδέ μικρός ὑπόκειμαι .