galenus.de-usu-partium 1.23
Ὅ δ’ ἐπίλοιπόν ἐστιν εἰς τὸ πληρωθῆναι τὸν πρῶτον ἡμῖν λόγον εἰπὼν , καὶ δὴ πεπαύσομαι , τῆς χρείας τοῦ τε ἀριθμοῦ τῶν δακτύλων καὶ τῆς ἀνισότητος . χαλεπὸν δ’ οὐδὲν εὑρεῖν , ἐξ ὧν νῦν ἀπολαύομεν αὐτῆς τεκμαιρομένους , ὡς οἱ μὲν ἐλάττους ἐνδεέστερον ἂν τὰ πολλὰ τῶν ἔργων διεπράττοντο , πλεόνων δ’ εἰς οὐδὲν ἂν ἐδεήθημεν . ὅτι μὲν οὖν , ἐλάττους εἴπερ ἐγένοντο , πολλὰς ἂν τῶν ἐνεργειῶν ἐλυμῄναντο , μαθήσῃ ῥᾳδίως ἕκαστον αὐτῶν ἐπιὼν τῷ λόγῳ . τὸν μὲν δὴ μέγαν ἀπολέσαντες ἅπαντας ἂν ἀπολωλέκειμεν δυνάμει , χωρὶς γὰρ ἐκείνου τῶν ἄλλων οὐδεὶς οὐδὲν ἐργάσασθαι καλῶς δύναται . τῶν λοιπῶν δὲ ὁ μὲν λιχανός τε καὶ ὁ μέσος , ὡς τῇ τάξει δεύτεροι μετὰ τὸν μέγαν , οὕτω καὶ τῇ χρείᾳ τυγχάνουσιν ὄντες . ἥ τε γὰρ τῶν μικρῶν ἁπάντων ἀντίληψις καὶ πάντα σχεδὸν τὰ κατὰ τὰς τέχνας ἔργα , κᾂν εἴ τι βίαιον δέοι καταπράξασθαι , πάντα τούτων φαίνεται δεόμενα . ὁ δὲ μετὰ τὸν μέσον τε καὶ ὁ σμικρὸς ἐλάττονα μὲν ἔχουσι τῶν ἄλλων τὴν ὠφέλειαν , φαίνεται δ’ αὐτῶν ἡ χρεία σαφῶς ἐν οἷς κατὰ κύκλον δεόμεθα περιλαμβάνειν τὸ ληπτόν . εἰ μὲν γὰρ ὑγρὸν ἢ μικρὸν εἴη , κεκάμφθαι χρὴ τοὺς δακτύλους , ἀμφ’ αὐτὸ σφίγγοντας πανταχόθεν , κᾀν τούτῳ χρησιμώτατος μὲν ὁ μέγας , οἷον ἐπίθημά τι τῶν ἄλλων γιγνόμενος , δευτέραν δ’ ἔχει δύναμιν ὁ δεύτερος · εἰ δὲ σκληρὸν καὶ μέγα τὸ λαμβανόμενον εἴη , διεστῶτας ἀπ’ ἀλλήλων ὅτι πλεῖστον τοὺς δακτύλους οὕτως αὐτὸ χρὴ περιλαμβάνειν · ἐν τούτῳ δ’ οἱ πλείους ἄμεινον περιλήψονται , πλέοσιν αὐτῶν ὁμιλοῦντες μορίοις . ἐλέχθη δ’ , οἶμαι , καὶ πρόσθεν , ὡς ἐν ταῖς τοιαύταις ἐνεργείαις αἱ πλαγίαι τῶν δακτύλων κινήσεις πολὺ δύνανται , τοῦ μεγάλου μὲν εἴσω , τῶν δ’ ἄλλων ἁπάντων ἔξω περιαγομένων · οὕτω γὰρ συμβαίνει κατὰ κύκλον ἁπανταχόθεν περιλαμβάνεσθαι τὸν ὄγκον , καὶ εἴπερ κατὰ κύκλον , δῆλον ὡς οἱ πλείους περιττοί · ἀρκοῦσι γὰρ εἰς τοῦτο καὶ οἱ πέντε . περίεργον δ’ οὐδὲν ἡ φύσις ἐργάζεται · μέλει γὰρ ἴσον αὐτῇ περὶ τοῦ μήτ’ ἐνδεῶς μηδὲν μήτε περιττῶς δημιουργεῖν . τὸ μὲν γὰρ ἐνδεὲς τῆς κατασκευῆς ἐνδεὲς καὶ τοὖργον ἀποφαίνει , τὸ δὲ περιττὸν ἐμποδὼν ἔσται τοῖς αὐτάρκως ἐνεργοῦσιν , ἄχθος ἀλλότριον προσκείμενον , ὥστε ταύτῃ λυμαίνεται . καὶ ὅτῳ παρὰ φύσιν ἕκτος δάκτυλος ἔφυ , μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ .
Lemmas: ὅς δέ ἐπίλοιπος εἰμί εἰς ὁ πληρόω ὁ πρῶτος ἐγώ λόγος λέγω , καί δή παύω , ὁ χρεία ὁ τε ἀριθμός ὁ δάκτυλος καί ὁ ἀνισότης . χαλεπός δέ οὐδείς εὑρίσκω , ἐκ ὅς νῦν ἀπολαύω αὐτός τεκμαίρομαι , ὡς ὁ μέν ἐλαχύς ἐνδεής ἄν ὁ πολύς ὁ ἔργον διαπράσσω , πολύς δέ εἰς οὐδείς ἄν δέω . ὅτι μέν οὖν , ἐλαχύς εἴπερ γίγνομαι , πολύς ἄν ὁ ἐνέργεια λυμῄνομαι , μανθάνω ῥᾴδιος ἕκαστος αὐτός ἐπέρχομαι ὁ λόγος . ὁ μέν δή μέγας ἀπόλλυμι ἅπας ἄν ἀπολωλικέμω δύναμις , χωρίς γάρ ἐκεῖνος ὁ ἄλλος οὐδείς οὐδείς ἐργάζομαι καλός δύναμαι . ὁ λοιπός δέ ὁ μέν λιχανός τε καί ὁ μέσος , ὡς ὁ τάξις δεύτερος μετά ὁ μέγας , οὕτως καί ὁ χρεία τυγχάνω εἰμί . ὁ τε γάρ ὁ μικρός ἅπας ἀντίληψις καί πᾶς σχεδόν ὁ κατά ὁ τέχνη ἔργον , ᾄν εἰ τις βίαιος δέω καταπράσσω , πᾶς οὗτος φαίνω δέω . ὁ δέ μετά ὁ μέσος τε καί ὁ μικρός ἐλαχύς μέν ἔχω ὁ ἄλλος ὁ ὠφέλεια , φαίνω δέ αὐτός ὁ χρεία σαφής ἐν ὅς κατά κύκλος δέω περιλαμβάνω ὁ ληπτός . εἰ μέν γάρ ὑγρός ἤ μικρός εἰμί , κάμπτω χρή ὁ δάκτυλος , ἀμφί αὐτός σφίγγω πανταχόθεν , εἰͅν οὗτος χρήσιμος μέν ὁ μέγας , οἷος ἐπίθημα τις ὁ ἄλλος γίγνομαι , δεύτερος δέ ἔχω δύναμις ὁ δεύτερος · εἰ δέ σκληρός καί μέγας ὁ λαμβάνω εἰμί , διίστημι ἀπό ἀλλήλων ὅτι πολύς ὁ δάκτυλος οὕτως αὐτός χρή περιλαμβάνω · ἐν οὗτος δέ ὁ πολύς ἀγαθός περιλαμβάνω , πολύς αὐτός ὁμιλέω μόριον . λέγω δέ , οἴομαι , καί πρόσθεν , ὡς ἐν ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια ὁ πλάγιος ὁ δάκτυλος κίνησις πολύς δύναμαι , ὁ μέγας μέν εἴσω , ὁ δέ ἄλλος ἅπας ἔξω περιάγω · οὕτως γάρ συμβαίνω κατά κύκλος ἁπανταχόθεν περιλαμβάνω ὁ ὄγκος , καί εἴπερ κατά κύκλος , δῆλος ὡς ὁ πολύς περισσός · ἀρκέω γάρ εἰς οὗτος καί ὁ πέντε . περίεργος δέ οὐδείς ὁ φύσις ἐργάζομαι · μέλω γάρ ἴσος αὐτός περί ὁ μήτε ἐνδεής μηδείς μήτε περισσός δημιουργέω . ὁ μέν γάρ ἐνδεής ὁ κατασκευή ἐνδεής καί ἔργον ἀποφαίνω , ὁ δέ περισσός ἐμποδών εἰμί ὁ αὔταρκος ἐνεργέω , ἄχθος ἀλλότριος πρόσκειμαι , ὥστε οὗτος λυμαίνομαι . καί ὅστις παρά φύσις ἕκτος δάκτυλος φύω , μαρτυρέω ὁ λόγος .