galenus.de-usu-partium 4.14
Ἅπαντα μὲν οὖν ἤδη καλῶς ἔχει τῷ ἥπατι · μόνης δ’ ἔτι δεῖται τῷ λόγῳ τῆς ἀσφαλοῦς θέσεως , ἣν ἐν ἔργῳ πάλαι ποτὲ ἡ φύσις αὐτῷ προὐνοήσατο . τῇ μὲν δὴ γαστρὶ καὶ τοῖς ἐντέροις ἅπασι διά τε τῶν φλεβῶν καὶ τοῦ συνδοῦντος αὐτὰ χιτῶνος συνῆπτο , δυσαπόσπαστον δ’ ἦν αὐτῆς διά τε τὸ σχῆμα καὶ τοὺς λοβούς . ἀλλ’ οὐκ ἤρκει ταῦτα . πανταχόθεν οὖν δεσμοῖς αὐτό τισιν ἡ φύσις ἑρματίζουσα τοῖς παρακειμένοις σώμασιν ἐνέφυσεν , ἑνὶ μὲν καὶ μεγίστῳ τῷ σκέπειν αὐτὰ μέλλοντι χιτῶνι , τὴν γένεσιν ἐκ τοῦ περιτοναίου λαβόντι , ὥστε διὰ τούτου πᾶσιν ἔμελλε τοῖς ἐντὸς συναφθήσεσθαι · πᾶσι γὰρ ὁ χιτὼν οὗτος ἐπεκτείνεται . μεγάλῳ δ’ ἄλλῳ δεσμῷ συνῆπται ταῖς φρεσὶ , καὶ τισιν ἄλλοις ὑμενώδεσί τε καὶ σμικροῖς ταῖς νόθαις πλευραῖς . ὁ δὲ δὴ πρὸς τὰς φρένας αὐτὸ συνάπτειν εἰρημένος δεσμός ἐστι μὲν καὶ αὐτὸς , οἷόν περ καὶ τὸ περιτόναιον κατὰ τὴν οὐσίαν τοῦ σώματος . καὶ γὰρ δὴ καὶ τὴν γένεσιν ἔκ τε τοῦ περιέχοντος ἔχει τὸ ἧπαρ χιτῶνος καὶ τοῦ τὰς φρένας ὑποζωννύντος κάτωθεν , οὓς ἀμφοτέρους ἀποβλαστάνειν ἔφαμεν τοῦ περιτοναίου . τὸ δὲ πάχος αὐτοῦ , ῥώμη τε καὶ δυσπάθεια πάμπολυ παραλλάττει τοῦ περιτοναίου · δεόντως . εἰ γὰρ ὀρθοὶ σταίημεν , ἐκ τῶν φρενῶν ἀνάγκη κρεμασθῆναι τῷ ἥπατι . κίνδυνος οὖν ἦν οὐ σμικρὸς , ἀποῤῥαγῆναι ῥᾳδίως αὐτὸ κατὰ τὰς σφοδροτέρας κινήσεις , καὶ τεθνάναι τὸ ζῶον αὐτίκα δὴ μάλα · συνάπτεται γὰρ οὐ ταῖς φρεσὶ μόναις ἐνταυθοῖ τὸ ἧπαρ , ἀλλὰ καὶ τῇ καρδίᾳ διὰ τῶν φρενῶν . ἡ γὰρ κοίλη φλὲψ ἐκείνη , περὶ ἧς ἤδη διειλέχθην , παντὶ τῷ σώματι διανέμουσα τὸ αἷμα , πάντως μὲν ἐδεῖτο καὶ πρὸς τὴν καρδίαν ἀνιέναι , δι’ ἑτέρου δὲ οὐκ ἦν ἄμεινον ἀγαγεῖν αὐτὴν χωρίου , μέλλουσαν τὰς φρένας ἐξ ἀνάγκης διέρχεσθαι , μέσας κειμένας τῶν σπλάγχνων ἀμφοτέρων . οὔκουν ἑτέρους μὲν δεσμοὺς τῇ φλεβὶ παρασκευάζειν , ἑτέρους δὲ τῷ σπλάγχνῳ καλῶς εἶχεν . ἀλλὰ σκληρὸν ἕνα καὶ παχὺν , ἀμφίεσμά τε ἅμα τῆς κοίλης φλεβὸς καὶ κοινὸν σύνδεσμον πρὸς τὸ διάφραγμα , τῇ τε φλεβὶ καὶ παντὶ τῷ σπλάγχνῳ ποιήσασθαι βέλτιον ἦν . ἐπίκαιρον οὖν ἱκανῶς ἔμελλεν ἔσεσθαι τουτὶ τὸ χωρίον , καὶ ἡ βλάβη τῆς ἐνθάδε φλεβὸς ἁπάσαις διαφέρειν ταῖς κατὰ τὸ ζῶον φλεψίν , ὡς εἰ καὶ πρέμνον ποτὲ δένδρου πάθοι . τρωθείσης γὰρ τῆσδε τῆς φλεβὸς , ἢ ἀποσπασθείσης , οὕτως ὀξὺς ἕπεται θάνατος , ὥστε , καίτοι πολλαπλασίῳ τὸ μέγεθος ὄντι τῷ Κύκλωπι , τὸν σοφώτατον Ὀδυσσέα γράφων ὁ ποιητὴς , ἐπιχειροῦντά τε καὶ σφάττειν διανοούμενον , οὐκ εἰς ἄλλο τι μέρος τοῦ σώματος ὠθεῖν μέλλοντα τὸ ξίφος ἐποίησεν , ἀλλ’ ἵνα τε φρένες ἧπαρ ἔχουσι · κᾂν ἔπραξε , φησὶν , οὕτως , εἴ περ ἤλπισεν , ἀποθανόντος αὐτοῦ , καὶ χερσὶν ἀπώσασθαι λίθον ὄμβριμον , ὃν προσέθηκεν . οὕτως ἄρα πάνυ σφόδρα τῷ χωρίῳ τούτῳ κατεπίστευσεν , ὡς οὐδ’ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον , εἰ τρωθείη , ζῇν ἐπιτρέψοντι . τοῦ δὲ δὴ δεσμοῦ τοῦ μεγάλου καὶ σκληροῦ , τοῦ τὴν κοίλην φλέβα περιέχοντος , ἐν μὲν τοῖς ὀπίσω μέρεσι τὸ λεπτότατον , ἐν δὲ τοῖς πρόσω τὸ παχύτατον ἡ φύσις ἐπέθηκεν , ὑπὲρ τοῦ μὴ μόνον ἀπείργειν τὴν ἐξ αὐτῶν τοῖς ζώοις ἐσομένην εὐπάθειαν , ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν . ὅσα μὲν γὰρ ἢ τρεχόντων ἢ πηδώντων αὐτῶν σφοδρῶς ἡ φλέψ ἔμελλε πείσεσθαι μὴ καλῶς συνδεθεῖσα , ταῦτα μὲν ἐξ αὐτῶν τοῖς ζώοις ὁρμᾶται τὰ παθήματα , τὰ δ’ ἄλλα ἀπὸ τῶν προσπιπτόντων , ὅσα θλᾷν ἢ τιτρώσκειν πέφυκεν , ἔξωθεν ἐπέρχεται . καὶ τοίνυν , τῇ τούτων ἐφόδῳ πλεονεκτούντων εἰς εὐπάθειαν τῶν πρόσω τῆς κοιλίας , οὐκ ἴσον ἐχρῆν εἶναι τοῦ σκεπάσματος αὐτῆς τὸ πάχος , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἑτοιμοτέροις πάθεσιν εὐρωστότερον γενέσθαι δίκαιον ἦν . ἐπεὶ δ’ αἱ φρένες οὐ τοῦτο μόνον ἦσαν , ὡς Πλάτων αὐτάς φησι , διάφραγμα τῶν ἄνω σπλάγχνων πρὸς τὰ κάτω , ἀλλ’ , ὡς ἐν ἑτέροις ἐδείξαμεν , οὐ τὸ φαυλότατον ὄργανον ὑπάρχουσι τῆς ἀναπνοῆς , οὐκ ἐχρῆν αὐτὰς στενοχωρεῖσθαι καὶ θλίβεσθαι , καί ποτε καὶ τῆς ἐπιπλέον κωλύεσθαι κινήσεως οὐδὲ πρὸς ἑνὸς τῶν κάτω μορίων . ταῦτα δὴ προορώμενος ὁ δημιουργὸς , εἰς ὅσον οἷόν τ’ ἦν , ἑκάτερον τῶν γειτνιώντων ὀργάνων ἐπὶ πλεῖστον ἀπήγαγεν , οὔτε τῆς γαστρὸς τὸ κύτος εὐθὺς συνάψας τῷ στομάχῳ κατὰ τὸ ἐξελθεῖν τὰς φρένας , ἀλλ’ οἷον ἐξ ἰσθμοῦ τινος ἐπιμήκους καὶ στενοῦ τὸν διαδεχόμενον αὐλῶνα , κατὰ σμικρὸν ἀνευρυνόμενον ἐργασάμενος τὸ καλούμενον στόμα τῆς γαστρὸς , οὔτε τοῦ ἥπατος ἅπαν τὸ κυρτὸν ἐνθεὶς ταῖς φρεσὶν , ἀλλ’ ἐπὶ πλεῖστον ὑψώσας τε καὶ κυρτώσας καὶ ἀνατείνας τὸ κατὰ τὴν κοίλην φλέβα , καὶ τούτῳ μόνῳ ψαύειν ἀλλήλων ἐργασάμενος τὰ μόρια . περὶ μὲν οὖν τῶν ἐν ἥπατι τοσαύτη τε καὶ τοιαύτη τέχνη .
Lemmas: ἅπας μέν οὖν ἤδη καλός ἔχω ὁ ἧπαρ · μόνος δέ ἔτι δέω ὁ λόγος ὁ ἀσφαλής θέσις , ὅς ἐν ἔργον πάλαι ποτέ ὁ φύσις αὐτός προνοοῦμαι . ὁ μέν δή γαστήρ καί ὁ ἔντερον ἅπας διά τε ὁ φλέψ καί ὁ συνδέω αὐτός χιτών συνάπτω , δυσαπόσπαστος δέ εἰμί αὐτός διά τε ὁ σχῆμα καί ὁ λοβός . ἀλλά οὐ ἀρκέω οὗτος . πανταχόθεν οὖν δεσμός αὐτός τις ὁ φύσις ἑρματίζω ὁ παράκειμαι σῶμα ἐμφύω , εἷς μέν καί μέγας ὁ σκέπω αὐτός μέλλω χιτών , ὁ γένεσις ἐκ ὁ περιτόναιον λαμβάνω , ὥστε διά οὗτος πᾶς μέλλω ὁ ἐντός συνάπτω · πᾶς γάρ ὁ χιτών οὗτος ἐπεκτείνω . μέγας δέ ἄλλος δεσμός συνάπτω ὁ φρήν , καί τις ἄλλος ὑμενώδης τε καί μικρός ὁ νόθος πλευρά . ὁ δέ δή πρός ὁ φρήν αὐτός συνάπτω λέγω δεσμός εἰμί μέν καί αὐτός , οἷος περ καί ὁ περιτόναιον κατά ὁ οὐσία ὁ σῶμα . καί γάρ δή καί ὁ γένεσις ἐκ τε ὁ περιέχω ἔχω ὁ ἧπαρ χιτών καί ὁ ὁ φρήν ὑποζώννυμι κάτωθεν , ὅς ἀμφότερος ἀποβλαστάνω φημί ὁ περιτόναιον . ὁ δέ πάχος αὐτός , ῥώμη τε καί δυσπάθεια πάμπολυς παραλλάσσω ὁ περιτόναιον · δεόντως . εἰ γάρ ὀρθός ἵστημι , ἐκ ὁ φρήν ἀνάγκη κρεμάννυμι ὁ ἧπαρ . κίνδυνος οὖν εἰμί οὐ μικρός , ἀπαράσσω ῥᾴδιος αὐτός κατά ὁ σφοδρός κίνησις , καί θνῄσκω ὁ ζῷον αὐτίκα δή μάλα · συνάπτω γάρ οὐ ὁ φρήν μόνος ἐνταυθοῖ ὁ ἧπαρ , ἀλλά καί ὁ καρδία διά ὁ φρήν . ὁ γάρ κοῖλος φλέψ ἐκεῖνος , περί ὅς ἤδη διαλέγω , πᾶς ὁ σῶμα διανέμω ὁ αἷμα , πάντως μέν δέω καί πρός ὁ καρδία ἀνίημι , διά ἕτερος δέ οὐ εἰμί ἀγαθός ἄγω αὐτός χωρίον , μέλλω ὁ φρήν ἐκ ἀνάγκη διέρχομαι , μέσος κεῖμαι ὁ σπλάγχνον ἀμφότερος . οὔκουν ἕτερος μέν δεσμός ὁ φλέψ παρασκευάζω , ἕτερος δέ ὁ σπλάγχνον καλός ἔχω . ἀλλά σκληρός εἷς καί παχύς , ἀμφίεσμα τε ἅμα ὁ κοῖλος φλέψ καί κοινός σύνδεσμος πρός ὁ διάφραγμα , ὁ τε φλέψ καί πᾶς ὁ σπλάγχνον ποιέω ἀγαθός εἰμί . ἐπίκαιρος οὖν ἱκανός μέλλω εἰμί οὗτος ὁ χωρίον , καί ὁ βλάβη ὁ ἐνθάδε φλέψ ἅπας διαφέρω ὁ κατά ὁ ζῷον φλέψ , ὡς εἰ καί πρέμνον ποτέ δένδρον πάσχω . τιτρώσκω γάρ ὅδε ὁ φλέψ , ἤ ἀποσπάω , οὕτως ὀξύς ἕπομαι θάνατος , ὥστε , καίτοι πολλαπλάσιος ὁ μέγεθος εἰμί ὁ Κύκλωψ , ὁ σοφός Ὀδυσσεύς γράφω ὁ ποιητής , ἐπιχειρέω τε καί σφάζω διανοέω , οὐ εἰς ἄλλος τις μέρος ὁ σῶμα ὠθέω μέλλω ὁ ξίφος ποιέω , ἀλλά ἵνα τε φρήν ἧπαρ ἔχω · ᾄν πράσσω , φημί , οὕτως , εἰ περ ἐλπίζω , ἀποθνῄσκω αὐτός , καί χείρ ἀπωθέω λίθος ὄμβριμος , ὅς προστίθημι . οὕτως ἄρα πάνυ σφόδρα ὁ χωρίον οὗτος καταπιστεύω , ὡς οὐδέ ἐπί ὀλίγος χρόνος , εἰ τιτρώσκω , ζάω ἐπιτρέπω . ὁ δέ δή δεσμός ὁ μέγας καί σκληρός , ὁ ὁ κοῖλος φλέψ περιέχω , ἐν μέν ὁ ὀπίσω μέρος ὁ λεπτός , ἐν δέ ὁ πρόσω ὁ παχύς ὁ φύσις ἐπιτίθημι , ὑπέρ ὁ μή μόνος ἀπείργω ὁ ἐκ αὐτός ὁ ζῷον εἰμί εὐπάθεια , ἀλλά καί ὁ ἀπό ὁ ἔξωθεν . ὅσος μέν γάρ ἤ τρέχω ἤ πηδάω αὐτός σφοδρός ὁ φλέψ μέλλω πάσχω μή καλός συνδέω , οὗτος μέν ἐκ αὐτός ὁ ζῷον ὁρμάω ὁ πάθημα , ὁ δέ ἄλλος ἀπό ὁ προσπίπτω , ὅσος θλάω ἤ τιτρώσκω φύω , ἔξωθεν ἐπέρχομαι . καί τοίνυν , ὁ οὗτος ἔφοδος πλεονεκτέω εἰς εὐπάθεια ὁ πρόσω ὁ κοιλία , οὐ ἴσος χρή εἰμί ὁ σκέπασμα αὐτός ὁ πάχος , ἀλλά ἐν ὁ ἑτοῖμος πάθος εὔρωστος γίγνομαι δίκαιος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ φρήν οὐ οὗτος μόνος εἰμί , ὡς Πλάτων αὐτός φημί , διάφραγμα ὁ ἄνω σπλάγχνον πρός ὁ κάτω , ἀλλά , ὡς ἐν ἕτερος δείκνυμι , οὐ ὁ φαῦλος ὄργανον ὑπάρχω ὁ ἀναπνοή , οὐ χρή αὐτός στενοχωρέω καί θλίβω , καί ποτέ καί ὁ ἐπιπολύ κωλύω κίνησις οὐδέ πρός εἷς ὁ κάτω μόριον . οὗτος δή προοράω ὁ δημιουργός , εἰς ὅσος οἷος τε εἰμί , ἑκάτερος ὁ γειτνιάω ὄργανον ἐπί πολύς ἀπάγω , οὔτε ὁ γαστήρ ὁ κύτος εὐθύς συνάπτω ὁ στόμαχος κατά ὁ ἐξέρχομαι ὁ φρήν , ἀλλά οἷος ἐκ ἰσθμός τις ἐπιμήκης καί στενός ὁ διαδέχομαι αὐλών , κατά μικρός ἀνευρύνω ἐργάζομαι ὁ καλέω στόμα ὁ γαστήρ , οὔτε ὁ ἧπαρ ἅπας ὁ κυρτός ἐντίθημι ὁ φρήν , ἀλλά ἐπί πολύς ὑψόω τε καί κυρτόω καί ἀνατείνω ὁ κατά ὁ κοῖλος φλέψ , καί οὗτος μόνος ψαύω ἀλλήλων ἐργάζομαι ὁ μόριον . περί μέν οὖν ὁ ἐν ἧπαρ τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος τέχνη .