galenus.de-usu-partium 11.20
Τὰ μὲν οὖν τοῦ βρέγματος ὀνομαζόμενα δύο ὄντα , καὶ χαῦνα , καὶ κατὰ τῆς κεφαλῆς ἄνωθεν ἐπικείμενα , καὶ περιεχόμενα πανταχόθεν ὑπὸ σκληρῶν ὀστῶν καὶ πυκνῶν , ὄπισθεν μὲν τοῦ κατ’ ἰνίον , ἔμπροσθεν δὲ τοῦ κατὰ μέτωπον , ἑκατέρωθεν δὲ τῶν κατὰ τοὺς κροτάφους , εὐλογώτατα διωρίσθη γραμμαῖς . ἕβδομον δ’ ἐπὶ τούτοις ἐστὶ τὸ κατὰ τὴν ὑπερῴαν , ὅ τινες μὲν τῆς ἄνω γένυος ἔνιοι δὲ τῆς κεφαλῆς εἶναι νομίζουσιν , ἐγκείμενον ἀμφοτέροις δίκην σφηνός . τὰ δ’ ἄλλα πάντα τὰ τῆς ἄνω γένυος ἐννέα τὸν ἀριθμόν ἐστι , δύο μὲν τὰ τῆς ῥινὸς , ἔμπροσθεν δ’ αὐτῶν τρίτον , ἐν ᾧ περιέχεσθαι τοὺς τομέας ἐλέγομεν , ἑκατέρωθεν δὲ δύο τὰ τῶν μύλων , ἐν οἷς καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ὀδόντες ἔγκεινται , καὶ τούτων ἄνωθεν μὲν δύο τὰ κατὰ τὴν ἔμπροσθεν ἔκφυσιν τοῦ ζυγώματος , καὶ τῆς χώρας τῶν ὀφθαλμῶν τὰ κάτω , δύο δὲ τὰ λοιπὰ κατὰ τοὺς εἰς τὸ στόμα πόρους τῆς ῥινός . τὰς δὲ περιοριζούσας γραμμὰς ἕκαστον τῶν εἰρημένων ὀστῶν ἐν τοῖς ἀνατομικοῖς ὑπομνήμασι προειρηκότες οὐδὲν ἔτι δεόμεθα λέγειν · ὡς γὰρ πρὸς εἰδότας ἤδη τὰ κατὰ τὰς ἀνατομὰς φαινόμενα ταύτην τοῦ λόγου τὴν διέξοδον ἅπασαν ἐποιησάμεθα . τὸ δὲ τῆς κάτω γένυος ﻿ ὀστοῦν μίαν μόνην ἔχει ἐν ἑαυτῷ διαίρεσιν , οὐκέτι πάντως σαφῆ κατ’ ἄκρον τὸ γένειον , ἣν , ὅτι δίδυμόν ἐστι τὸ σῶμα , διὰ τοῦτ’ ἐλέγομεν αὐτὴν γεγονέναι . τὸ δ’ ἄλλο πᾶν ἑκατέρωθεν αὐτῆς μέρος οὐδεμίαν ἔχει διάφυσιν , εὐλαβουμένης , οἶμαι , τῆς φύσεως εἰς πολλὰ καταθραύειν ὀστᾶ τὴν κάτω γένυν ἕνεκα τοῦ μὴ ῥᾳδίως κατὰ τὰς σφοδροτάτας κινήσεις διαλύεσθαί τε καὶ συντρίβεσθαι . μεγάλαι δὲ δήπουθεν ἔμελλον ἔσεσθαι καὶ ἰσχυραὶ ταύτης τῆς γένυος αἱ κινήσεις ἐν τῷ δάκνειν τε καὶ καταθραύειν τὰ σκληρά . διὰ τοῦτο καὶ τῶν ἄρθρων αὐτῆς ἱκανῶς προὐνοήσατο , τῷ μὲν ἑτέρῳ , τῇ κορώνῃ καλουμένῃ , τό τε ζύγωμα περιθεῖσα καὶ μέγιστον ἐμφύσασα τοῦ κροταφίτου μυὸς τὸν τένοντα , τῷ δ’ ἑτέρῳ τὰς μαστοειδεῖς ὀνομαζομένας ἀποφύσεις τῆς κεφαλῆς ἀσφαλῆ περιθεῖσα φρουρὰν , ὅπως μήποτ’ ἐν ταῖς βιαίοις κινήσεσιν ἀπὸ τῆς ὑποκειμένης ὀλισθαίνοι κοιλότητος . εὐλόγως δὲ τουτὶ μὲν ἐκ τῶν ὄπισθεν μερῶν ἐκτήσατο τὸ ἄρθρον ἡ κορώνη , ἡ δ’ ὄρθιος ἀνατέταται . τοῦ μὲν γὰρ κλείεσθαι τὸ στόμα τὴν αἰτίαν αὐτή τε καὶ ὁ κροταφίτης μῦς ἔχει , ἀνατείνων ἅπασαν τὴν γένυν , τοῦ , δὲ διοίγεσθαι τό τ’ ὄπισθεν ἄρθρον τὸ κατὰ τὰς μαστοειδεῖς ἀποφύσεις καὶ οἱ κινοῦντες αὐτὸ μύες , οὓς ἀντιτετάχθαι τοῖς κροταφίταις ἐλέγομεν . ἔχει δὲ δήπου καὶ συνδέσμους τινὰς ἰσχυροὺς ἀμφ’ αὑτὴν , ἔτι τε τὸν χόνδρον πολὺν ἐν κύκλῳ περικεχυμένον ἡ διάρθρωσις αὕτη . καὶ χρὴ τῶν κοινῇ πᾶσιν ἄρθροις ὑπαρχόντων ἅπαξ ἀκούοντας ἀναμιμνήσκειν αὐτοὺς ἐφ’ ἑκάστου τῶν κατὰ μέρος . ἡμᾶς μὲν γὰρ , οἶμαι , φυλάττεσθαι χρὴ λέγειν ὑπὲρ τῶν ὁμοίων πολλάκις , οὐ μὴν τούς γ’ ἀναγινώσκοντας ὀκνεῖν ἐννοεῖν , ὥσπερ οὐδ’ ἡ φύσις ποιεῖν . ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἔργοις καὶ ταῖς ἐννοίαις οὐδὲν προσήκει παραλιπεῖν , ἐν δὲ ταῖς ἐξηγήσεσιν ἅπαξ εἰπεῖν ἀρκεῖ τὸ κοινόν . εἰρηκὼς οὖν ἤδη , πόσα περὶ τὰς διαρθρώσεις ἁπάσας ἡ φύσις φιλοτεχνεῖ , τὰ δέ που καὶ μέλλων ἐρεῖν ἐν τῷ μετὰ ταῦτα λόγῳ , δίκαιον εἶναι νομίζω , τό γε νῦν εἶναι , παραλιπεῖν . σοὶ δ’ ἂν εἴη προσῆκον ἕκαστον αὐτῶν ἐπ’ αὐτῆς ἐξετάζειν τῆς ἀνατομῆς , εἰ πάνθ’ ὅσαπερ ἔχειν εἴρηται χρῆναι , φαίνεται κεκτημένη . μάλιστα γὰρ ἂν οὕτω θαυμάσειας τὴν φύσιν , εἰ μηδὲν τῶν ἔργων αὐτῆς ἄσκεπτον παραλίποις .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὁ βρέγμα ὀνομάζω δύο εἰμί , καί χαῦνος , καί κατά ὁ κεφαλή ἄνωθεν ἐπίκειμαι , καί περιέχω πανταχόθεν ὑπό σκληρός ὀστέον καί πυκνός , ὄπισθεν μέν ὁ κατά ἰνίον , ἔμπροσθεν δέ ὁ κατά μέτωπον , ἑκατέρωθεν δέ ὁ κατά ὁ κρόταφος , εὔλογος διορίζω γραμμή . ἕβδομος δέ ἐπί οὗτος εἰμί ὁ κατά ὁ ὑπερῴα , ὅς τις μέν ὁ ἄνω γένυς ἔνιοι δέ ὁ κεφαλή εἰμί νομίζω , ἔγκειμαι ἀμφότερος δίκη σφήν . ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ ὁ ἄνω γένυς ἐννέα ὁ ἀριθμός εἰμί , δύο μέν ὁ ὁ ῥίς , ἔμπροσθεν δέ αὐτός τρίτος , ἐν ὅς περιέχω ὁ τομεύς λέγω , ἑκατέρωθεν δέ δύο ὁ ὁ μύλος , ἐν ὅς καί ὁ λοιπός πᾶς ὀδούς ἔγκειμαι , καί οὗτος ἄνωθεν μέν δύο ὁ κατά ὁ ἔμπροσθεν ἔκφυσις ὁ ζύγωμα , καί ὁ χώρα ὁ ὀφθαλμός ὁ κάτω , δύο δέ ὁ λοιπός κατά ὁ εἰς ὁ στόμα πόρος ὁ ῥίς . ὁ δέ περιορίζω γραμμή ἕκαστος ὁ λέγω ὀστέον ἐν ὁ ἀνατομικός ὑπόμνημα προλέγω οὐδείς ἔτι δέω λέγω · ὡς γάρ πρός οἶδα ἤδη ὁ κατά ὁ ἀνατομή φαίνω οὗτος ὁ λόγος ὁ διέξοδος ἅπας ποιέω . ὁ δέ ὁ κάτω γένυς ﻿ ὀστέον εἷς μόνος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ διαίρεσις , οὐκέτι πάντως σαφής κατά ἄκρος ὁ γένειον , ὅς , ὅτι δίδυμος εἰμί ὁ σῶμα , διά οὗτος λέγω αὐτός γίγνομαι . ὁ δέ ἄλλος πᾶς ἑκατέρωθεν αὐτός μέρος οὐδείς ἔχω διάφυσις , εὐλαβέομαι , οἴομαι , ὁ φύσις εἰς πολύς καταθραύω ὀστέον ὁ κάτω γένυς ἕνεκα ὁ μή ῥᾴδιος κατά ὁ σφοδρός κίνησις διαλύω τε καί συντρίβω . μέγας δέ δήπουθεν μέλλω εἰμί καί ἰσχυρός οὗτος ὁ γένυς ὁ κίνησις ἐν ὁ δάκνω τε καί καταθραύω ὁ σκληρός . διά οὗτος καί ὁ ἄρθρον αὐτός ἱκανός προνοοῦμαι , ὁ μέν ἕτερος , ὁ κορώνη καλέω , ὁ τε ζύγωμα περιτίθημι καί μέγας ἐμφύω ὁ κροταφίτης μῦς ὁ τένων , ὁ δέ ἕτερος ὁ μαστοειδής ὀνομάζω ἀπόφυσις ὁ κεφαλή ἀσφαλής περιτίθημι φρουρά , ὅπως μήποτε ἐν ὁ βίαιος κίνησις ἀπό ὁ ὑπόκειμαι ὀλισθάνω κοιλότης . εὔλογος δέ οὗτος μέν ἐκ ὁ ὄπισθεν μέρος κτάομαι ὁ ἄρθρον ὁ κορώνη , ὁ δέ ὄρθιος ἀνατείνω . ὁ μέν γάρ κλείω ὁ στόμα ὁ αἰτία αὐτός τε καί ὁ κροταφίτης μῦς ἔχω , ἀνατείνω ἅπας ὁ γένυς , ὁ , δέ διοίγνυμι ὁ τε ὄπισθεν ἄρθρον ὁ κατά ὁ μαστοειδής ἀπόφυσις καί ὁ κινέω αὐτός μῦς , ὅς ἀντιτάσσω ὁ κροταφίτης λέγω . ἔχω δέ δήπου καί σύνδεσμος τις ἰσχυρός ἀμφί ἑαυτοῦ , ἔτι τε ὁ χόνδρος πολύς ἐν κύκλος περιχέω ὁ διάρθρωσις οὗτος . καί χρή ὁ κοινῇ πᾶς ἄρθρον ὑπάρχω ἅπαξ ἀκούω ἀναμιμνῄσκω αὐτός ἐπί ἕκαστος ὁ κατά μέρος . ἐγώ μέν γάρ , οἴομαι , φυλάσσω χρή λέγω ὑπέρ ὁ ὅμοιος πολλάκις , οὐ μήν ὁ γε ἀναγιγνώσκω ὀκνέω ἐννοέω , ὥσπερ οὐδέ ὁ φύσις ποιέω . ἐν μέν γάρ ὁ ἔργον καί ὁ ἔννοια οὐδείς προσήκω παραλείπω , ἐν δέ ὁ ἐξήγησις ἅπαξ λέγω ἀρκέω ὁ κοινός . λέγω οὖν ἤδη , πόσος περί ὁ διάρθρωσις ἅπας ὁ φύσις φιλοτεχνέω , ὁ δέ που καί μέλλω λέγω ἐν ὁ μετά οὗτος λόγος , δίκαιος εἰμί νομίζω , ὁ γε νῦν εἰμί , παραλείπω . σύ δέ ἄν εἰμί προσήκω ἕκαστος αὐτός ἐπί αὐτός ἐξετάζω ὁ ἀνατομή , εἰ πᾶς ὅσος ἔχω λέγω χρή , φαίνω κτάομαι . μάλα γάρ ἄν οὕτως θαυμάζω ὁ φύσις , εἰ μηδείς ὁ ἔργον αὐτός ἄσκεπτος παραλείπω .