galenus.de-usu-partium 5.11
Εὐλόγως δὲ καὶ τὸ πάχος τῶν σκεπόντων ἔξωθεν ἅπαντα τὰ προειρημένα χιτώνων , οὓς ἀπὸ τοῦ περιτοναίου τὴν γένεσιν ἔχειν ἐλέγομεν , οὐ τοῖς ἀξιώμασι τῶν ὀργάνων , οὐδὲ τοῖς μεγέθεσιν , ἀλλὰ ταῖς χρείαις ἀνάλογον ἡ φύσις ἔνειμεν . οὐ γὰρ ὅτι κυριώτερον ἁπάντων τούτων τὸ ἧπαρ , οὐδ’ ὅτι μέγα , διὰ τοῦτ’ ἦν αὐτῷ δοτέον ἰσχυρότερον χιτῶνα τῆς κύστεως , ἀλλ’ ἐκείνῃ μᾶλλον , ὡς ἂν πολλάκις ἐφ’ ἑκάστῃ νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ πληροῦσθαί τε μελλούσῃ καὶ διατείνεσθαι , καὶ αὖθις ἐκκενοῦσθαί τε καὶ συστέλλεσθαι , βέλτιον ἦν δοθῆναι ῥωμαλεώτερον σκέπασμα . τὸ γὰρ εἰς ἐσχάτην καλῶς ἀφιξόμενον ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ διάτασίν τε καὶ σύμπτωσιν ἰσχυρὸν ἐχρῆν εἶναι , καὶ φέρειν ἱκανὸν ἑκατέρας ἐν μέρει τὰς διαθέσεις , ἐναντίας ἀλλήλαις ὑπαρχούσας . ταῦτ’ οὖν δικαίως τῇ φύσει νενέμηται , καὶ πολὺ μᾶλλον ἔτι τὸ τῆς οὐσίας εἶδος αὐτῆς ἑκάστου τῶν χιτώνων . οἱ μὲν γὰρ ἔξωθεν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις ὀργάνοις περιβεβλημένοι παραπλήσιοι τοῖς ἀραχνίοις εἰσὶν , ἔνιοι μὲν καὶ αὐτὴν τὴν λεπτότητα , σύμπαντες δὲ τὴν ἰδέαν . οὐδεὶς γὰρ αὐτῶν εἰς ἶνας ἀναλύεται , καθάπερ οἱ ἔνδοθεν αὐτῶν τῶν ὀργάνων ἴδιοι , καθ’ οὓς ἐνεργοῦσιν , ἀλλ’ εἰσὶν ἁπλοῖ παντάπασι , καὶ ὅμοιοι πάντη , καὶ ἀκριβῶς ὑμενώδεις . οἱ δ’ ἐντὸς , οἱ τὰ σώματα συνιστῶντες αὐτὰ τῶν μορίων , ἐν μὲν τῇ κοιλίᾳ καὶ τῷ στομάχῳ , καθότι καὶ πρόσθεν εἴρηται , δύο περιφερεῖς μὲν τὰς ἶνας ἔξωθεν , εὐθείας δ’ ἔνδοθεν ἔσχον · οἱ δὲ τῶν ἐντέρων ἐγκαρσίας ἀμφοτέρας , εἰς κύκλον ἀκριβῆ περιηγμένας · οἱ δὲ τῶν κύστεων εὐθείας τε καὶ περιφερεῖς καὶ λοξὰς ἔχουσι τὰς ἶνας . εἷς γὰρ ὢν χιτὼν ἑκατέρας εἰς ἅπαν κινήσεως εἶδος ἐπιτήδειον ἐκτήσατο τὴν κατασκευήν . τὴν μὲν γὰρ διὰ τῶν εὐθειῶν ἰνῶν κίνησιν , ἵνα ἐπισπάσηταί τι , τὴν δὲ διὰ τῶν ἐγκαρσίων , ἵν’ ἐκκρίνῃ , τὴν δὲ διὰ τῶν λοξῶν , ἵνα κατάσχῃ περισταλέντα πανταχόθεν , εὔλογον ἦν ἔχειν αὐτά . μόνων μὲν γὰρ τῶν ἐγκαρσίων ταθεισῶν , τὸ εὖρος συστέλλεται · μόνων δ’ αὖ τῶν εὐθειῶν , τὸ μῆκος βραχύνεται · ἁπασῶν δ’ ἅμα , καὶ τῶν εὐθειῶν καὶ τῶν ἐγκαρσίων καὶ τῶν λοξῶν , εἰς ἑαυτὰς συναγομένων , ὅλον συστέλλεται τὸ μόριον , ὥσπερ γε καὶ , μακροτέρων ἁπασῶν γενηθεισῶν , ἅπαν ἐκτείνεται . ταῖς μὲν οὖν κύστεσιν ἑκατέραις ἕνα μελλούσαις ἕξειν χιτῶνα , δι’ ἣν ὀλίγον ὕστερον αἰτίαν ἐρῶ , πᾶν εἶδος ἰνῶν ἐν αὑταῖς ἔχειν ἦν ἄμεινον , ἵνα καὶ πᾶν εἶδος κινήσεως ἕποιτο . τοῖς δ’ ἐντέροις ( ἐπεὶ μήθ’ ἕλκειν , μήτε κατέχειν ἦν ἔργον , ἀλλ’ ὠθεῖν πρόσω περιστελλομένοις ) ἁπλῆς μὲν ἐδεῖτο τῆς κινήσεως , ἁπλῆς δὲ καὶ τῆς τῶν ἰνῶν φύσεως , οὐ μὴν τῇ γαστρί · καὶ γὰρ ἕλκειν αὐτὴν καταπινόντων , καὶ κατέχειν πεπτόντων , καὶ πεψάντων ἐκκρίνειν ἐχρῆν . εὐλόγως οὖν ἁπάσας . ἔσχε τὰς ἶνας .
Lemmas: εὔλογος δέ καί ὁ πάχος ὁ σκέπω ἔξωθεν ἅπας ὁ προλέγω χιτών , ὅς ἀπό ὁ περιτόναιον ὁ γένεσις ἔχω λέγω , οὐ ὁ ἀξίωμα ὁ ὄργανον , οὐδέ ὁ μέγεθος , ἀλλά ὁ χρεία ἀνάλογος ὁ φύσις ἔνειμι . οὐ γάρ ὅτι κύριος ἅπας οὗτος ὁ ἧπαρ , οὐδέ ὅτι μέγας , διά οὗτος εἰμί αὐτός δίδωμι ἰσχυρός χιτών ὁ κύστις , ἀλλά ἐκεῖνος μάλα , ὡς ἄν πολλάκις ἐπί ἕκαστος νύξ καί ἡμέρα πληρόω τε μέλλω καί διατείνω , καί αὖθις ἐκκενόω τε καί συστέλλω , ἀγαθός εἰμί δίδωμι ῥωμαλέος σκέπασμα . ὁ γάρ εἰς ἔσχατος καλός ἀφικνέομαι ἐν ὀλίγος χρόνος διάτασις τε καί σύμπτωσις ἰσχυρός χρή εἰμί , καί φέρω ἱκανός ἑκάτερος ἐν μέρος ὁ διάθεσις , ἐναντίος ἀλλήλων ὑπάρχω . οὗτος οὖν δίκαιος ὁ φύσις νέμω , καί πολύς μάλα ἔτι ὁ ὁ οὐσία εἶδος αὐτός ἕκαστος ὁ χιτών . ὁ μέν γάρ ἔξωθεν ἅπας ὁ λέγω ὄργανον περιβάλλω παραπλήσιος ὁ ἀράχνιον εἰμί , ἔνιοι μέν καί αὐτός ὁ λεπτότης , σύμπας δέ ὁ ἰδέα . οὐδείς γάρ αὐτός εἰς ἴς ἀναλύω , καθά ὁ ἔνδοθεν αὐτός ὁ ὄργανον ἴδιος , κατά ὅς ἐνεργέω , ἀλλά εἰμί ἁπλόος παντάπασι , καί ὅμοιος πάντῃ , καί ἀκριβής ὑμενώδης . ὁ δέ ἐντός , ὁ ὁ σῶμα συνιστάω αὐτός ὁ μόριον , ἐν μέν ὁ κοιλία καί ὁ στόμαχος , καθότι καί πρόσθεν λέγω , δύο περιφερής μέν ὁ ἴς ἔξωθεν , εὐθύς δέ ἔνδοθεν ἔχω · ὁ δέ ὁ ἔντερον ἐγκάρσιος ἀμφότερος , εἰς κύκλος ἀκριβής περιάγω · ὁ δέ ὁ κύστις εὐθύς τε καί περιφερής καί λοξός ἔχω ὁ ἴς . εἷς γάρ εἰμί χιτών ἑκάτερος εἰς ἅπας κίνησις εἶδος ἐπιτήδειος κτάομαι ὁ κατασκευή . ὁ μέν γάρ διά ὁ εὐθύς ἴνη κίνησις , ἵνα ἐπισπάω τις , ὁ δέ διά ὁ ἐγκάρσιος , ἵνα ἐκκρίνω , ὁ δέ διά ὁ λοξός , ἵνα κατέχω περιστέλλω πανταχόθεν , εὔλογος εἰμί ἔχω αὐτός . μόνος μέν γάρ ὁ ἐγκάρσιος τείνω , ὁ εὖρος συστέλλω · μόνος δέ αὖ ὁ εὐθύς , ὁ μῆκος βραχύνω · ἅπας δέ ἅμα , καί ὁ εὐθύς καί ὁ ἐγκάρσιος καί ὁ λοξός , εἰς ἑαυτοῦ συνάγω , ὅλος συστέλλω ὁ μόριον , ὥσπερ γε καί , μακρός ἅπας γίγνομαι , ἅπας ἐκτείνω . ὁ μέν οὖν κύστις ἑκάτερος εἷς μέλλω ἔχω χιτών , διά ὅς ὀλίγος ὕστερον αἰτία λέγω , πᾶς εἶδος ἴνη ἐν ἑαυτοῦ ἔχω εἰμί ἀγαθός , ἵνα καί πᾶς εἶδος κίνησις ἕπομαι . ὁ δέ ἔντερον ( ἐπεί μήτε ἕλκω , μήτε κατέχω εἰμί ἔργον , ἀλλά ὠθέω πρόσω περιστέλλω ) ἁπλόος μέν δέω ὁ κίνησις , ἁπλόος δέ καί ὁ ὁ ἴνη φύσις , οὐ μήν ὁ γαστήρ · καί γάρ ἕλκω αὐτός καταπίνω , καί κατέχω πέσσω , καί πέσσω ἐκκρίνω χρή . εὔλογος οὖν ἅπας . ἔχω ὁ ἴς .