galenus.de-usu-partium 15.6
Ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως εἴρηται , μεταβάντες ἐπὶ τὰ κατάλοιπα τῆς ἐν τοῖς ἐμβρύοις κατασκευῆς , ᾗ διαλλάττει τῶν ἀποκυηθέντων , ἐξηγησώμεθα καὶ τὴν ἐν ἐκείνοις τέχνην . ἔσται δ’ οὐδενὸς ἧττον ἄξιον θαύματος ἐπ’ αὐτῶν τὸ μέγεθος τοῦ ἥπατος εὐθύς τε κατ’ ἀρχὰς , ἡνίκα πρῶτον ἐναργῶς ἔστιν ἰδεῖν ἕκαστον τῶν τοῦ κυουμένου μορίων διαπεπλασμένον , ἀτὰρ οὐχ ἥκιστα καὶ μέχρι τοῦ τόκου . πλέονι μὲν οὖν μέτρῳ τῆς τῶν ἄλλων ἀναλογίας ὑπερέχει τὸ ἧπαρ ἐν τοῖς πρώτοις χρόνοις , ὑπερέχει δ’ οὐκ ὀλίγῳ καὶ μέχρι τῆς ἀποκυήσεως . ἐφεξῆς δ’ ἐγκέφαλός τε καὶ καρδία πλεονεκτοῦσι τῆς τῶν ἄλλων μορίων ἀναλογίας . καὶ γίνεται τοῦτο , διότι φλεβῶν μὲν ἀρχὴ τὸ ἧπάρ ἐστι , ἀρτηριῶν δὲ ἡ καρδία , νεύρων δὲ ὁ ἐγκέφαλος . εὔλογον οὖν , ὥσπερ οἰκίας θεμέλιον καὶ νεὼ κρηπῖδα καὶ πλοίου τρόπιν οἱ τούτων δημιουργοὶ πρῶτα πηξάμενοι , μετὰ ταῦτ’ ἀσφαλῶς ἐπ’ αὐτοῖς ἀνιστᾶσι τὰ δημιουργήματα , τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν τοῖς ζώοις τὴν φύσιν ἀπὸ τῆς ἰδίας ἀρχῆς ἀσφαλῶς ἤδη πεπηγυίας ἕκαστον γένος τῶν ἀγγείων φύσασαν εἰς ἅπαν ἀποτείνειν τὸ σῶμα . πλέονος δ’ οὔσης τῷ κυουμένῳ ζώῳ τῆς ἐκ τῶν φλεβῶν χρείας , ὡς ἂν ἄχρι πλείστου διοικουμένῳ δίκην φυτοῦ , τὴν ἀρχὴν τούτων εὐθέως ἀπὸ τῆς πρώτης γενέσεως ἰσχυροτάτην εἰργάσατο . ἐν μὲν γὰρ ἐγκεφάλῳ καὶ τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς ἀπ’ αὐτῶν ἐκπεφυκόσιν ὀργάνοις ἡ παρὰ τῶν φλεβῶν ἀναγκαία χρεία , χωρὶς αἵματος μήτε γεννηθῆναι μήτ’ αὐξηθῆναι δυναμένοις · ἥπατι δὲ καὶ φλεψὶν ἀρτηριῶν μὲν ὀλίγη χρεία , νεύρων δ’ οὐδεμία , πρὶν τελειωθῆναι . διὰ τοῦτ’ οὖν ἰσχυρὸν μὲν καὶ μέγα τὸ φλεβῶδες γένος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ φύσις ἀπειργάσατο , τῶν δ’ ἄλλων ἑκάτερον ἐπὶ τούτοις αὖθις αὐξάνειν ἤρξατο . διὰ τί δὲ καὶ ὁ πνεύμων ἐπὶ τῶν ἔτι κυουμένων ἐρυθρός ἐστιν , οὐχ , ὥσπερ ἐπὶ τῶν τελέων ζώων , ὑπόλευκος ; ὅτι τρέφεται τηνικαῦτα , καθάπερ τἄλλα σπλάγχνα , δι’ ἀγγείων ἕνα χιτῶνα λεπτὸν ἐχόντων · εἰς ταῦτα γὰρ ἐκ τῆς κοίλης φλεβὸς ἀφικνεῖται τὸ αἷμα κατὰ τὸν τῆς κυήσεως καιρόν . ἀποκυηθέντων δὲ τυφλοῦται μὲν ἡ τῶν ἀγγείων σύντρησις , ἐμπίπτει δ’ εἰς αὐτὰ πνεῦμα μὲν πλεῖστον , ὀλίγιστον δ’ αἷμα , καὶ τοῦτο ἀκριβῶς λεπτόν . ἀλλὰ καὶ κινεῖται τηνικαῦτα διηνεκῆ κίνησιν ὁ πνεύμων , ἀναπνέοντος τοῦ ζώου . κοπτόμενον μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ πνεύματος τὸ αἷμα κατὰ διττὴν κίνησιν , ἥν τε ἐκ τῶν ἀρτηριῶν ἔχει , καὶ ἣν ἐξ ὅλου τοῦ πνεύμονος ἐπικτᾶται , λεπτότερον ἔτι καὶ μαλακώτερον ἑαυτοῦ καὶ οἷον ἀφρῶδες γίνεται . καὶ διὰ τοῦτο μεταπίπτει τῆς σαρκὸς τοῦ πνεύμονος ἡ φύσις ἐξ ἐρυθρᾶς καὶ βαρείας καὶ πυκνῆς εἰς λευκὴν καὶ κούφην καὶ ἀραιάν · ὅπερ ἔφην , οἶμαι , χρησιμώτατον αὐτῷ κατὰ τὰς ἀναπνευστικὰς κινήσεις ἑπομένῳ τῷ θώρακι · δυσκίνητος γὰρ ἂν ἦν ὑπὸ βάρους , ὁμοίαν σάρκα τοῖς ἄλλοις σπλάγχνοις λαβών . ἄξιον οὖν ἐστι κᾀν τῷδε θαυμάζειν τὴν φύσιν , ἡνίκα μὲν ἐχρῆν αὐξάνεσθαι μόνον τὸ σπλάγχνον , ἀκριβὲς αἷμα χορηγοῦσαν αὐτῷ , μεταπεσόντος δ’ εἰς τὸ κινεῖσθαι , κούφην τὴν σάρκα καθάπερ τι πτέρωμα ποιήσασαν , ὅπως ἑτοίμως ἀπὸ τοῦ θώρακος διαστέλλοιτό τε καὶ συστέλλοιτο . διὰ ταῦτα τοιγαροῦν ἐγένετο καὶ ἡ τῆς κοίλης φλεβὸς πρὸς τὴν ἀρτηρίαν τὴν φλεβώδη σύντρησις ἐπὶ τῶν ἔτι κυουμένων . ἅτε δ’ , οἶμαι , τοῦ ἀγγείου τούτου τῆς φλεβὸς ὑπηρετοῦντος τῷ σπλάγχνῳ , θάτερον ἀναγκαῖον ἦν εἰς ἀρτηρίας χρείαν μεταπεσεῖν , καὶ διὰ τοῦτο συνέτρησε καὶ τοῦτο ἡ φύσις εἰς τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν . ἀλλ’ ἐνταῦθα μὲν , ἐπειδὴ διάστημά τι μεταξὺ τῶν ἀγγείων ἦν , ἕτερον τρίτον μικρὸν ἀγγεῖον , ἄμφω συνάπτον , ἐδημιούργησεν . ἐπὶ δὲ τῶν ὑπολοίπων τῶν δυοῖν , ἐπειδὴ καὶ ταῦτ’ ἔψαυεν ἀλλήλων , οἷον ὀπήν τινα κοινὴν ἀμφοῖν ἐποιήσατο , καί τινα κατ’ αὐτῆς ὑμένα δίκην ἐπιθήματος ἐτεχνήσατο , πρὸς τὸ τοῦ πνεύμονος ἀγγεῖον ἑτοίμως ἀνακλινόμενον , ὅπως εἴκῃ μὲν τῇ ῥύμῃ τῆς φορᾶς τοῦ αἵματος ἐκ τῆς κοίλης ἐπιῤῥέοντος , ἀποκωλύοι δ’ αὖθις εἰς αὐτὴν ἐπανέρχεσθαι τὸ αἷμα . ταυτὶ μὲν οὖν ἅπαντα θαυμαστὰ τῆς φύσεως ἔργα , παντὸς δ’ ἐπέκεινα θαύματος ἡ μετὰ ταῦτα σύμφυσις τοῦ προειρημένου τρήματος . καὶ γὰρ τῶν ἄρτι γεγενημένων ζώων , ἢ πρὸ μιᾶς ἢ δυοῖν ἡμερῶν , ἐπ’ ἐνίων δὲ καὶ τεττάρων καὶ πέντε καὶ πλεόνων , ἔστιν ὅτε συμφυόμενόν ἐστιν εὑρεῖν τὸν ἐπὶ τοῦ τρήματος ὑμένα , συμπεφυκότα δ’ οὐδέπω . τελειωθέντος δὲ καὶ τὴν οἰκείαν ἀκμὴν ἀπολαβόντος τοῦ ζώου , θεασάμενος τὸ χορίον ἅπαν ἀκριβῶς στεγανὸν , ἀπιστήσεις γεγονέναι ποτὲ τὸν χρόνον , ἡνίκα διετέτρητο , πολὺ δὲ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἔτι κυουμένων ἢ νεωστὶ γεγενημένων ἰδὼν τὸν ὑμένα , κατὰ μόνην μὲν τὴν ῥίζαν ἐστηριγμένον , θεωρούμενον δ’ ἐν τῇ τῶν ἀγγείων κοιλότητι τὸ σύμπαν αὐτοῦ σῶμα , νομιεῖς ἀδύνατον εἶναι σύμφυσιν ἀκριβῆ δέξασθαί ποτ’ αὐτόν . ὁπόσα γοῦν νευρώδη τ’ ἐστὶ καὶ λεπτὰ , κᾂν ἐν τῷ παραχρῆμά τις ἐπιχειρήσῃ συμφύειν αὐτὰ μετὰ τὴν πρώτην διαίρεσιν , οὐ τυγχάνει τοῦ σκοποῦ , μήτι γε δὴ τελεωθέντα χρόνῳ πλέονι . καὶ μὴν ὁ ὑμὴν ἐκεῖνος εἰς ἀκριβῆ σύμφυσιν ἥκει , τοῦ χρόνου προϊόντος , οὔθ’ ὑπὸ τοῦ νευρώδης ἢ λεπτὸς ὑπάρχειν , οὔθ’ ὑπὸ τοῦ κινεῖσθαί τε καὶ σείεσθαι διὰ παντὸς ἐμποδιζόμενος . οὕτω δὲ καὶ τὸ συνάπτον ἀγγεῖον τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν τῇ κατὰ τὸν πνεύμονα φλεβὶ , τῶν ἄλλων ἁπάντων τοῦ ζώου μορίων ﻿ αὐξανομένων , οὐ μόνον ἀναυξὲς , ἀλλὰ καὶ λεπτότερον ἀεὶ φαίνεται γινόμενον , ὡς ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι παντάπασιν ἀπομαραίνεσθαί τε καὶ ξηραίνεσθαι . τὸ μὲν οὖν τεχνικῶς ἅπαντα τὰ τοιαῦτα διαπλάττεσθαι τὴν φύσιν ἡ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἐνδείκνυται χρεία · τὴν δύναμιν δ’ αὐτῆς , ᾗ πράττει ταῦτ’ , ἐξευρεῖν μεῖζον ἢ καθ’ ἡμᾶς , εἰ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν , ὅτι δύναταί τι , πιστεύομεν , εἰ μὴ πολλάκις ἐναργῶς θεασαίμεθα . περὶ μὲν δὴ τούτων ἤδη παύσομαι γράφων . εἴρηται γὰρ οὐκ ὀλιγάκις κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ὑπὲρ αὐτῶν , ἡνίκα καὶ περὶ τῶν τοῦ πνεύμονος ὀργάνων ὁ λόγος ἦν .
Lemmas: ἀλλά ἐπεί καί περί οὗτος αὔταρκος λέγω , μεταβαίνω ἐπί ὁ κατάλοιπος ὁ ἐν ὁ ἔμβρυον κατασκευή , ὅς διαλλάσσω ὁ ἀποκυέω , ἐξηγέομαι καί ὁ ἐν ἐκεῖνος τέχνη . εἰμί δέ οὐδείς ἥσσων ἄξιος θαῦμα ἐπί αὐτός ὁ μέγεθος ὁ ἧπαρ εὐθύς τε κατά ἀρχή , ἡνίκα πρῶτος ἐναργής εἰμί ὁράω ἕκαστος ὁ ὁ κυέω μόριον διαπλάσσω , ἀτάρ οὐ ἦκα καί μέχρι ὁ τόκος . πολύς μέν οὖν μέτρον ὁ ὁ ἄλλος ἀναλογία ὑπερέχω ὁ ἧπαρ ἐν ὁ πρῶτος χρόνος , ὑπερέχω δέ οὐ ὀλίγος καί μέχρι ὁ ἀποκύησις . ἐφεξῆς δέ ἐγκέφαλος τε καί καρδία πλεονεκτέω ὁ ὁ ἄλλος μόριον ἀναλογία . καί γίγνομαι οὗτος , διότι φλέψ μέν ἀρχή ὁ ἧπαρ εἰμί , ἀρτηρία δέ ὁ καρδία , νεῦρον δέ ὁ ἐγκέφαλος . εὔλογος οὖν , ὥσπερ οἰκία θεμέλιος καί ναός κρηπίς καί πλοῖον τρόπις ὁ οὗτος δημιουργός πρῶτος πήγνυμι , μετά οὗτος ἀσφαλής ἐπί αὐτός ἀνίστημι ὁ δημιούργημα , ὁ αὐτός τρόπος ἐν ὁ ζῷον ὁ φύσις ἀπό ὁ ἴδιος ἀρχή ἀσφαλής ἤδη πήγνυμι ἕκαστος γένος ὁ ἀγγεῖον φύω εἰς ἅπας ἀποτείνω ὁ σῶμα . πολύς δέ εἰμί ὁ κυέω ζῷον ὁ ἐκ ὁ φλέψ χρεία , ὡς ἄν ἄχρι πολύς διοικέω δίκη φυτόν , ὁ ἀρχή οὗτος εὐθύς ἀπό ὁ πρῶτος γένεσις ἰσχυρός ἐργάζομαι . ἐν μέν γάρ ἐγκέφαλος καί ὁ καρδία καί ὁ ἀπό αὐτός ἐκφύω ὄργανον ὁ παρά ὁ φλέψ ἀναγκαῖος χρεία , χωρίς αἷμα μήτε γεννάω μήτε αὐξάνω δύναμαι · ἧπαρ δέ καί φλέψ ἀρτηρία μέν ὀλίγος χρεία , νεῦρον δέ οὐδείς , πρίν τελειόω . διά οὗτος οὖν ἰσχυρός μέν καί μέγας ὁ φλεβώδης γένος εὐθύς ἐκ ἀρχή ὁ φύσις ἀπεργάζομαι , ὁ δέ ἄλλος ἑκάτερος ἐπί οὗτος αὖθις αὐξάνω ἄρχω . διά τίς δέ καί ὁ πνεύμων ἐπί ὁ ἔτι κυέω ἐρυθρός εἰμί , οὐ , ὥσπερ ἐπί ὁ τέλειος ζῷον , ὑπόλευκος ; ὅτι τρέφω τηνικαῦτα , καθά ἄλλος σπλάγχνον , διά ἀγγεῖον εἷς χιτών λεπτός ἔχω · εἰς οὗτος γάρ ἐκ ὁ κοῖλος φλέψ ἀφικνέομαι ὁ αἷμα κατά ὁ ὁ κύησις καιρός . ἀποκυέω δέ τυφλόω μέν ὁ ὁ ἀγγεῖον σύντρησις , ἐμπίπτω δέ εἰς αὐτός πνεῦμα μέν πολύς , ὀλίγος δέ αἷμα , καί οὗτος ἀκριβής λεπτός . ἀλλά καί κινέω τηνικαῦτα διηνεκής κίνησις ὁ πνεύμων , ἀναπνέω ὁ ζῷον . κόπτω μέν οὖν ἀπό ὁ πνεῦμα ὁ αἷμα κατά δισσός κίνησις , ὅς τε ἐκ ὁ ἀρτηρία ἔχω , καί ὅς ἐκ ὅλος ὁ πνεύμων ἐπικτάομαι , λεπτός ἔτι καί μαλακός ἑαυτοῦ καί οἷος ἀφρώδης γίγνομαι . καί διά οὗτος μεταπίπτω ὁ σάρξ ὁ πνεύμων ὁ φύσις ἐκ ἐρυθρός καί βαρύς καί πυκνός εἰς λευκός καί κοῦφος καί ἀραιός · ὅς φημί , οἴομαι , χρήσιμος αὐτός κατά ὁ ἀναπνευστικός κίνησις ἕπομαι ὁ θώραξ · δυσκίνητος γάρ ἄν εἰμί ὑπό βάρος , ὅμοιος σάρξ ὁ ἄλλος σπλάγχνον λαμβάνω . ἄξιος οὖν εἰμί εἰͅν ὅδε θαυμάζω ὁ φύσις , ἡνίκα μέν χρή αὐξάνω μόνος ὁ σπλάγχνον , ἀκριβής αἷμα χορηγέω αὐτός , μεταπίπτω δέ εἰς ὁ κινέω , κοῦφος ὁ σάρξ καθά τις πτέρωμα ποιέω , ὅπως ἑτοῖμος ἀπό ὁ θώραξ διαστέλλω τε καί συστέλλω . διά οὗτος τοιγαροῦν γίγνομαι καί ὁ ὁ κοῖλος φλέψ πρός ὁ ἀρτηρία ὁ φλεβώδης σύντρησις ἐπί ὁ ἔτι κυέω . ἅτε δέ , οἴομαι , ὁ ἀγγεῖον οὗτος ὁ φλέψ ὑπηρετέω ὁ σπλάγχνον , ἕτερος ἀναγκαῖος εἰμί εἰς ἀρτηρία χρεία μεταπίπτω , καί διά οὗτος συντετραίνω καί οὗτος ὁ φύσις εἰς ὁ μέγας ἀρτηρία . ἀλλά ἐνταῦθα μέν , ἐπειδή διάστημα τις μεταξύ ὁ ἀγγεῖον εἰμί , ἕτερος τρίτος μικρός ἀγγεῖον , ἄμφω συνάπτω , δημιουργέω . ἐπί δέ ὁ ὑπόλοιπος ὁ δύο , ἐπειδή καί οὗτος ψαύω ἀλλήλων , οἷος ὀπή τις κοινός ἄμφω ποιέω , καί τις κατά αὐτός ὑμήν δίκη ἐπίθημα τεχνάομαι , πρός ὁ ὁ πνεύμων ἀγγεῖον ἑτοῖμος ἀνακλίνω , ὅπως εἴκω μέν ὁ ῥύμη ὁ φορά ὁ αἷμα ἐκ ὁ κοῖλος ἐπιρρέω , ἀποκωλύω δέ αὖθις εἰς αὐτός ἐπανέρχομαι ὁ αἷμα . οὗτος μέν οὖν ἅπας θαυμαστός ὁ φύσις ἔργον , πᾶς δέ ἐπέκεινα θαῦμα ὁ μετά οὗτος σύμφυσις ὁ προλέγω τρῆμα . καί γάρ ὁ ἄρτι γίγνομαι ζῷον , ἤ πρό εἷς ἤ δύο ἡμέρα , ἐπί ἔνιοι δέ καί τέσσαρες καί πέντε καί πολύς , εἰμί ὅτε συμφύω εἰμί εὑρίσκω ὁ ἐπί ὁ τρῆμα ὑμήν , συμφύω δέ οὐδέπω . τελειόω δέ καί ὁ οἰκεῖος ἀκμή ἀπολαμβάνω ὁ ζῷον , θεάομαι ὁ χόριον ἅπας ἀκριβής στεγανός , ἀπιστέω γίγνομαι ποτέ ὁ χρόνος , ἡνίκα διατετραίνω , πολύς δέ μάλα ἐπί ὁ ἔτι κυέω ἤ νεωστί γίγνομαι ὁράω ὁ ὑμήν , κατά μόνος μέν ὁ ῥίζα στηρίζω , θεωρέω δέ ἐν ὁ ὁ ἀγγεῖον κοιλότης ὁ σύμπας αὐτός σῶμα , νομίζω ἀδύνατος εἰμί σύμφυσις ἀκριβής δέχομαι ποτέ αὐτός . ὁπόσος γοῦν νευρώδης τε εἰμί καί λεπτός , ἔͅν ἐν ὁ παραχρῆμα τις ἐπιχειρέω συμφύω αὐτός μετά ὁ πρῶτος διαίρεσις , οὐ τυγχάνω ὁ σκοπός , μήτι γε δή τελειόω χρόνος πολύς . καί μήν ὁ ὑμήν ἐκεῖνος εἰς ἀκριβής σύμφυσις ἥκω , ὁ χρόνος προέρχομαι , οὔτε ὑπό ὁ νευρώδης ἤ λεπτός ὑπάρχω , οὔτε ὑπό ὁ κινέω τε καί σείω διά πᾶς ἐμποδίζω . οὕτως δέ καί ὁ συνάπτω ἀγγεῖον ὁ μέγας ἀρτηρία ὁ κατά ὁ πνεύμων φλέψ , ὁ ἄλλος ἅπας ὁ ζῷον μόριον ﻿ αὐξάνω , οὐ μόνος ἀναυξής , ἀλλά καί λεπτός ἀεί φαίνω γίγνομαι , ὡς ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι παντάπασι ἀπομαραίνομαι τε καί ξηραίνω . ὁ μέν οὖν τεχνικός ἅπας ὁ τοιοῦτος διαπλήσσω ὁ φύσις ὁ κατά ἕκαστος αὐτός ἐνδείκνυμι χρεία · ὁ δύναμις δέ αὐτός , ὅς πράσσω οὗτος , ἐξευρίσκω μέγας ἤ κατά ἐγώ , εἰ οὐδέ ὁ ἀρχή , ὅτι δύναμαι τις , πιστεύω , εἰ μή πολλάκις ἐναργής θεάομαι . περί μέν δή οὗτος ἤδη παύω γράφω . λέγω γάρ οὐ ὀλιγάκις κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος ὑπέρ αὐτός , ἡνίκα καί περί ὁ ὁ πνεύμων ὄργανον ὁ λόγος εἰμί .