galenus.de-usu-partium 4.8
Καὶ μέν γε καὶ ἡ τῶν χιτώνων φύσις τῇ μὲν γαστρὶ καὶ τῷ στομάχῳ παραπλήσιος , ἀνόμοιος δὲ τοῖς ἐντέροις . ὁ μὲν γὰρ ἔνδοθεν χιτὼν ὑμενωδέστερος ὢν ἔν τε τῇ γαστρὶ καὶ τῷ στομάχῳ τὰς ἶνας εὐθείας ἄνωθεν κάτω φερομένας ἔχει , ὁ δ’ ἔξωθεν ὁ σαρκωδέστερος ἐγκαρσίας , οἵας περ οἱ δύο χιτῶνες ἔχουσιν οἱ τῶν ἐντέρων · εὐλόγως . ἕλκειν μὲν γὰρ εἰς ἑαυτὴν ἐχρῆν τὴν γαστέρα διὰ τοῦ στομάχου τά τε σιτία καὶ τὰ ποτὰ , καθάπερ χερσὶ ταῖς εὐθείαις ἰσὶ ταύταις ἐπισπωμένην , προωθεῖν τε ταῖς ἐγκαρσίαις · τοῖς δ’ ἐντέροις ( ἑλκτικῆς γὰρ οὐδὲν ἔδει δυνάμεως ) αἱ προωθεῖν ἐπιτήδειαι γεγόνασι μόναι . ἀλλὰ καὶ συνεχής ἐστιν ὁ ἐντὸς τῆς γαστρός τε καὶ τοῦ στομάχου καὶ τῶν ἐν τῷ στόματι πάντων χιτών . καὶ γὰρ καὶ τοῦτ’ ἄμεινον ἦν εἴς τε τὴν τῶν περιεχομένων ἐν τῷ στόματι σιτίων ὁλκὴν , καὶ ὅπως ἡ γλῶττα κατασπῷτο σὺν τοῖς κατὰ τὰ παρίσθμια μυσὶν , ὑφ’ ὧν τῆς τάσεως ἁπάντων ἀνατεινομένου τοῦ λάρυγγος καὶ προσανατρέχοντος τῇ ἐπιγλωττίδι καὶ πωμαζομένου πρὸς αὐτῆς , ἀθρόον ὑγρὸν ἐμπίπτειν κωλύεται τῷ πνεύμονι . διὰ τί δὲ σκληρότερα καὶ πυκνότερα τούτων τὰ ἐντὸς , ἢ τὰ τῶν ἐντέρων ; ὅτι τὰ μὲν ἔντερα πρὸς τὴν ἀνάδοσιν , ἡ γαστὴρ δὲ καὶ ὁ στόμαχος καὶ τὸ στόμα πρὸς δυσπάθειαν παρεσκεύασται . σκληροὺς γὰρ πολλάκις καὶ μεγάλους καὶ τραχεῖς ὄγκους καταπίνομεν , ὑφ’ ὧν ἐθλᾶτ’ ἂν καὶ κατεξύετο τὰ μέρη , μὴ σκληρὰ καὶ πυκνὰ γενόμενα . διὰ δὲ ταὐτὸ τοῦτο καὶ κατὰ βραχύ πως ὁ χιτὼν οὗτος ὁ κοινὸς τοῦ στόματος καὶ τοῦ στομάχου καὶ τῆς γαστρὸς μανώτερός τε καὶ μαλακώτερος γίγνεται μέχρι τοῦ πυθμένος τῆς κοιλίας , ὥστ’ , εἰ τὸ ταύτῃ μέρος αὐτοῦ παραβάλλοις τῷ κατὰ τὸ στόμα , πολὺ μαλακώτερόν σοι φανεῖται . τὸ γὰρ πρῶτον ἐντυγχάνον ὄργανον τοῖς ἐδέσμασι , πρὶν ἡντιναοῦν δέξασθαι κατεργασίαν , ἁπάντων εὔλογον ἦν γενέσθαι δυσπαθέστατον . διὰ δὲ τὸ αὐτὸ τοῦτο καὶ φλέβες πάμπολλαι μὲν εἰς ἕκαστον τῶν ἐντέρων ἐμβάλλουσιν , ὀλίγαι δ’ εἰς τὰ κάτω τῆς γαστρὸς ; ὀλίγαι δ’ εἰς τὰ κατὰ τὸ στόμα , καὶ παντάπασιν ἀμυδραί τινες εἰς τὸν οἰσοφάγον . ὁ μὲν γὰρ ὁδὸς ἦν μόνον σιτίων , ἡ δὲ γαστὴρ ὄργανον πέψεως , τὸ δ’ ἔντερον ἀναδόσεως . ἔνθα μὲν οὖν ἐχρῆν μόνον πέπτεσθαι τὰ σιτία , παντελῶς ὀλίγων ἔδει φλεβῶν ἀναλαμβανουσῶν , ὅσον ἂν ἤδη χρηστὸν ᾖ · τὸ δ’ ἤδη πεπεμμένον ἀναδίδοσθαι ὅτι τάχιστα προσήκει · τῇ δ’ ὁδῷ τῆς τροφῆς εἰς ἑαυτὴν μόνον ἔδει φλεβῶν . εὐλόγως οὖν αὕτη μὲν ἥκιστα φλεβῶν μετέσχηκε , μετρίως δὲ ἡ κοιλία , δαψιλῶς δὲ τὰ ἔντερα . διὰ τί δὲ περιβέβηκε τὴν γαστέρα τὸ ἧπαρ ; ἢ ὅπως αὕτη μὲν ὑπ’ ἐκείνου , τὰ σιτία δ’ ὑπὸ ταύτης θερμαίνοιτο ; δι’ αὐτὸ γὰρ τοῦτο καὶ ἀκριβῶς αὐτὴν περιλαμβάνει καθάπερ δακτύλοις τισὶ τοῖς λοβοῖς · οὐδ’ ἐστὶν εἷς ἀριθμὸς αὐτῶν καθ’ ἕκαστον ζῶον , ὅτι μηδὲ τὸ σχῆμα μηδὲ τὸ μέγεθος ἀκριβῶς τῆς γαστρὸς ἅπασι ταὐτόν . ὡς κᾀκ τῶν ἀριστερῶν μακρὸν ἔχουσα παρατεταμένον τὸν σπλῆνα , καὶ ταῦτα τὰ μέρη πρὸς ἐκείνου θερμαίνεται · ὄπισθεν δὲ ἡ ῥάχις τε καὶ οἱ ῥαχῖται μύες καλούμενοι , ἡ μὲν οἷον πρόβλημά τι στεγανὸν , οἱ δὲ ὑποστόρεσμά τι μαλθακὸν , ἅμα τῇ κατ’ αὐτοὺς πιμελῇ θερμαίνουσι τὴν γαστέρα . ταῦτα μὲν οὖν σύμπαντα τὰ εἰρημένα μόρια χρείας ἰδίας ἕνεκα ἕκαστον γέγονεν · εὐμήχανος δ’ ἡ φύσις ὑπάρχουσα πλησίον καταθεῖσα τῆς γαστρὸς , οἷον θερμάσματα αὐτὰ παρεσκεύασε .
Lemmas: καί μέν γε καί ὁ ὁ χιτών φύσις ὁ μέν γαστήρ καί ὁ στόμαχος παραπλήσιος , ἀνόμοιος δέ ὁ ἔντερον . ὁ μέν γάρ ἔνδοθεν χιτών ὑμενώδης εἰμί ἐν τε ὁ γαστήρ καί ὁ στόμαχος ὁ ἴς εὐθύς ἄνωθεν κάτω φέρω ἔχω , ὁ δέ ἔξωθεν ὁ σαρκώδης ἐγκάρσιος , οἷος περ ὁ δύο χιτών ἔχω ὁ ὁ ἔντερον · εὔλογος . ἕλκω μέν γάρ εἰς ἑαυτοῦ χρή ὁ γαστήρ διά ὁ στόμαχος ὁ τε σιτίον καί ὁ ποτός , καθά χείρ ὁ εὐθύς ἴς οὗτος ἐπισπάω , προωθέω τε ὁ ἐγκάρσιος · ὁ δέ ἔντερον ( ἑλκτικός γάρ οὐδείς δέω δύναμις ) ὁ προωθέω ἐπιτήδειος γίγνομαι μόνος . ἀλλά καί συνεχής εἰμί ὁ ἐντός ὁ γαστήρ τε καί ὁ στόμαχος καί ὁ ἐν ὁ στόμα πᾶς χιτών . καί γάρ καί οὗτος ἀγαθός εἰμί εἰς τε ὁ ὁ περιέχω ἐν ὁ στόμα σιτίον ὁλκή , καί ὅπως ὁ γλῶσσα κατασπάω σύν ὁ κατά ὁ παρίσθμιον μῦς , ὑπό ὅς ὁ τάσις ἅπας ἀνατείνω ὁ λάρυγξ καί προσανατρέχω ὁ ἐπιγλωσσίς καί πωμάζω πρός αὐτός , ἀθρόος ὑγρός ἐμπίπτω κωλύω ὁ πνεύμων . διά τίς δέ σκληρός καί πυκνός οὗτος ὁ ἐντός , ἤ ὁ ὁ ἔντερον ; ὅτι ὁ μέν ἔντερον πρός ὁ ἀνάδοσις , ὁ γαστήρ δέ καί ὁ στόμαχος καί ὁ στόμα πρός δυσπάθεια παρασκευάζω . σκληρός γάρ πολλάκις καί μέγας καί τραχύς ὄγκος καταπίνω , ὑπό ὅς θλάω ἄν καί καταξύω ὁ μέρος , μή σκληρός καί πυκνός γίγνομαι . διά δέ αὐτός οὗτος καί κατά βραχύς πως ὁ χιτών οὗτος ὁ κοινός ὁ στόμα καί ὁ στόμαχος καί ὁ γαστήρ μανός τε καί μαλακός γίγνομαι μέχρι ὁ πυθμήν ὁ κοιλία , ὥστε , εἰ ὁ ταύτῃ μέρος αὐτός παραβάλλω ὁ κατά ὁ στόμα , πολύς μαλακός σύ φαίνω . ὁ γάρ πρῶτος ἐντυγχάνω ὄργανον ὁ ἔδεσμα , πρίν ὁστισοῦν δέχομαι κατεργασία , ἅπας εὔλογος εἰμί γίγνομαι δυσπαθής . διά δέ ὁ αὐτός οὗτος καί φλέψ πάμπολυς μέν εἰς ἕκαστος ὁ ἔντερον ἐμβάλλω , ὀλίγος δέ εἰς ὁ κάτω ὁ γαστήρ ; ὀλίγος δέ εἰς ὁ κατά ὁ στόμα , καί παντάπασι ἀμυδρός τις εἰς ὁ οἰσοφάγος . ὁ μέν γάρ ὁδός εἰμί μόνος σιτίον , ὁ δέ γαστήρ ὄργανον πέψις , ὁ δέ ἔντερον ἀνάδοσις . ἔνθα μέν οὖν χρή μόνος πέσσω ὁ σιτίον , παντελής ὀλίγος δέω φλέψ ἀναλαμβάνω , ὅσος ἄν ἤδη χρηστός εἰμί · ὁ δέ ἤδη πέμπω ἀναδίδωμι ὅτι ταχύς προσήκω · ὁ δέ ὁδός ὁ τροφή εἰς ἑαυτοῦ μόνος δέω φλέψ . εὔλογος οὖν οὗτος μέν ἦκα φλέψ μετέχω , μέτριος δέ ὁ κοιλία , δαψιλός δέ ὁ ἔντερον . διά τίς δέ περιβαίνω ὁ γαστήρ ὁ ἧπαρ ; ἤ ὅπως οὗτος μέν ὑπό ἐκεῖνος , ὁ σιτίον δέ ὑπό οὗτος θερμαίνω ; διά αὐτός γάρ οὗτος καί ἀκριβής αὐτός περιλαμβάνω καθά δάκτυλος τις ὁ λοβός · οὐδέ εἰμί εἷς ἀριθμός αὐτός κατά ἕκαστος ζῷον , ὅτι μηδέ ὁ σχῆμα μηδέ ὁ μέγεθος ἀκριβής ὁ γαστήρ ἅπας αὐτός . ὡς ἐͅκ ὁ ἀριστερός μακρός ἔχω παρατείνω ὁ σπλήν , καί οὗτος ὁ μέρος πρός ἐκεῖνος θερμαίνω · ὄπισθεν δέ ὁ ῥάχις τε καί ὁ ῥαχίτης μῦς καλέω , ὁ μέν οἷος πρόβλημα τις στεγανός , ὁ δέ ὑποστόρεσμα τις μαλθακός , ἅμα ὁ κατά αὐτός πιμελή θερμαίνω ὁ γαστήρ . οὗτος μέν οὖν σύμπας ὁ λέγω μόριον χρεία ἴδιος ἕνεκα ἕκαστος γίγνομαι · εὐμήχανος δέ ὁ φύσις ὑπάρχω πλησίον κατατίθημι ὁ γαστήρ , οἷος θέρμασμα αὐτός παρασκευάζω .