galenus.de-usu-partium 9.14
Ὀλίγον δ’ ἐνταῦθα τὸ συνεχὲς τοῦ λόγου διαναπαύσαντες , εἴπωμέν τι περὶ τῶν ὀνομάτων , οἷς ἤδη τε ἐχρησάμεθα κᾀν τῷ μέλλοντι λόγῳ πάντως χρησόμεθα . δύο δή μοι νοήσας νεῦρα , τὸ μὲν σκληρότατον ἁπάντων τῶν ἐν τῷ σώματι , τὸ δὲ μαλακώτατον , αὖθίς μοι νόει τρίτον ἐν τῷ μεταξὺ τούτοιν μέσον , ἀκριβῶς ἑκατέρων ἴσην ἀναλογίας διάστασιν ἀπέχον τῶν ἄκρων . τὰ μὲν οὖν ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ τε μέσου καὶ τοῦ σκληροτάτου σκληρὰ σύμπαντα καλεῖν , θάτερα δὲ τὰ λοιπὰ , τὰ μέχρι τοῦ μαλακωτάτου , μαλακὰ , καὶ τὰ μὲν σκληρὰ πρὸς μὲν τὰς κινήσεις ἄριστα παρεσκευάσθαι νομίζειν , εἰς δὲ τὰς αἰσθήσεις ἀφυέστατα , τοὐναντίον δ’ ὑπάρχειν τοῖς μαλακοῖς εὐφυΐαν μὲν εἰς ἀκρίβειαν αἰσθήσεως , ἀῤῥωστίαν δὲ εἰς ἰσχὺν κινήσεως , ἀλλ’ ὅσα μὲν ἀκριβῶς μαλακὰ , μηδ’ ὅλως εἶναι κινητικὰ , τὰ δὲ τούτων ἧττον μαλακὰ καὶ τοῖς μέσοις ἤδη προσϊόντα κινητικὰ μὲν εἶναι καὶ ταῦτα , πολὺ δ’ ἀπολείπεσθαι τῆς τῶν σκληρῶν ἐνεργείας . τὴν μὲν οὖν τῶν σκληρῶν νεύρων ἀρχὴν ἁπάντων νόει μοι τὸν νωτιαῖον , καὶ τό γε κάτω πέρας αὐτοῦ τῶν ἐσχάτως σκληρῶν · τὴν δὲ τῶν μαλακῶν ἁπάντων τὸν ἐγκέφαλον , καὶ τὰ μέσα γε τῶν ἔμπροσθεν αὐτοῦ μερῶν ἀνακεῖσθαι τοῖς μαλακωτάτοις , τῆς δὲ τῶν μέσων νεύρων οὐσίας , καθὰ συνάπτουσιν ἐγκέφαλός τε καὶ νωτιαῖος , ὑπάρχειν τὴν ἀρχήν . ὅταν οὖν τι νεῦρον ἐξ ἐγκεφάλου βλαστήσῃ μαλακὸν , εὐθὺς μὲν οὐχ οἷόν τε τοῦτο κινητικὸν ὑπάρχειν , ἀποτεινόμενον μέντοι καὶ προϊὸν , εἰ ξηραίνοιτό τε καὶ σκληρότερον ἑαυτοῦ γίνοιτο , πάντως ἔσται ποτὲ κινητικόν . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τὰ μὲν μᾶλλόν ἐστι , τὰ δ’ ἧττον αὐτῶν μαλακὰ , κᾀν τῷ προϊέναι τὰ μὲν θᾶττον ξηραίνεται , τὰ δὲ βραδύτερον , ἀνάγκη καὶ κινητικὰ γενέσθαι τὰ μὲν ὀλίγον ἀποχωρήσαντα τῆς ἀρχῆς , τὰ δὲ πλέον . ἔνια μέντοι νεῦρα διασώζειν φαίνεται μέχρι πλείστου τὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς φύσιν , ὥσπερ καὶ τὰ ἐπὶ τὴν γαστέρα φερόμενα , σχεδὸν , οἷάπερ ἐξέφυ , τοιαῦτα παρ’ ὅλην τὴν ὁδὸν φυλαττόμενα · μένειν γὰρ ἐχρῆν αὐτὰ διὰ παντὸς αἰσθητικά . τῶν τοίνυν ἀπὸ τῆς τρίτης συζυγίας νεύρων εἰς τὸ στόμα παραγινομένων · ὅσον μὲν εἰς γλῶτταν εὐθὺς ἐνέφυ , μαλακὸν οὕτως ἦν , ὡς μηδέπω κινητικὸν ὑπάρχειν · ὅσον δ’ εἰς τὰ τῆς κάτω γένυος ὀστᾶ , παρερχόμενον τοὺς ὀδόντας τοὺς μεγάλους ἐξηράνθη τε κατὰ τὴν ὁδὸν αὐτὴν καὶ σκληρότερον ἐγένετο . τοῦτο παρὰ τοὺς κυνόδοντας καλουμένους ἔξω διεκπεσὸν εἰς τοὺς τῶν χειλῶν μῦς διεσπάρη . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ διὰ τῶν κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς χωρίων ἐπὶ τὰ τῶν μήλων ὀστᾶ παραγινόμενον οὕτω σκληρότερον ἐν τῇ διόδῳ ταύτῃ γέγονεν , ὥστε , καίτοι σμικρὸν ὂν , τούς τε μῦς τοὺς κατὰ τὴν ἄνω γνάθον κινεῖν καὶ τῶν ῥινῶν τὰ πτερύγια . ταῦτ’ οὖν ἅπαντα καὶ τῷ προειρημένῳ λόγῳ καὶ ἀλλήλοις ὁμολογεῖ , καὶ τήν τε τῶν σκληρῶν νεύρων ἰσχὺν ἐνδείκνυται καὶ τὴν τῶν ἁπαλῶν ἀσθένειαν , καὶ ὡς τοῖς μὲν ἐν τῷ δρᾷν , τοῖς δ’ ἐν τῷ πάσχειν ἡ χρεία , καὶ ὡς εὐλόγως ἐκ τῶν εἰρημένων κατὰ τὸν ἐγκέφαλον μερῶν ἕκαστον ἀποπέφυκε , καὶ ὡς οὐδὲν οὐδαμοῦ μάτην ἐκπέφυκεν , ἀλλ’ ἕνεκά τινος ὀργάνου , καὶ ὡς τηλικοῦτόν τε καὶ τοιοῦτον , ἡλίκον τε καὶ οἷον εἶναι πρέπει τῇ φύσει τοῦ μέλλοντος αὐτὸ δέξασθαι μορίου . συναποδέδεικται δ’ ἐν τῷ λόγῳ καὶ μικροῦ δεῖν ἤδη καὶ ὡς οὐδὲν τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ καὶ τῷ προσώπῳ μορίων ἄμοιρον νεύρων ἐστί . περί τε γὰρ ὀφθαλμῶν εἴρηται , καὶ ὤτων , καὶ γλώττης , καὶ τοῦ τὸ στόμα πᾶν ὑπεζωκότος ὑμένος , καὶ τῶν περὶ τὰ χείλη τε καὶ τὴν ἄνω γένυν ἁπάντων μορίων . εἰ δὲ δή τι σμικρὸν παραλέλειπται σαφεστέρας διηγήσεως δεόμενον , ἐν τῷδε τῷ λόγῳ δηλωθήσεται .
Lemmas: ὀλίγος δέ ἐνταῦθα ὁ συνεχής ὁ λόγος διαναπαύω , λέγω τις περί ὁ ὄνομα , ὅς ἤδη τε χράω εἰͅν ὁ μέλλω λόγος πάντως χράω . δύο δή ἐγώ νοέω νεῦρον , ὁ μέν σκληρός ἅπας ὁ ἐν ὁ σῶμα , ὁ δέ μαλακός , αὖθις ἐγώ νοέω τρίτος ἐν ὁ μεταξύ οὗτος μέσος , ἀκριβής ἑκάτερος ἴσος ἀναλογία διάστασις ἀπέχω ὁ ἄκρον . ὁ μέν οὖν ἐν ὁ μεταξύ ὁ τε μέσος καί ὁ σκληρός σκληρός σύμπας καλέω , ἕτερος δέ ὁ λοιπός , ὁ μέχρι ὁ μαλακός , μαλακός , καί ὁ μέν σκληρός πρός μέν ὁ κίνησις ἀγαθός παρασκευάζω νομίζω , εἰς δέ ὁ αἴσθησις ἀφυής , ἐναντίος δέ ὑπάρχω ὁ μαλακός εὐφυΐα μέν εἰς ἀκρίβεια αἴσθησις , ἀρρωστία δέ εἰς ἰσχύς κίνησις , ἀλλά ὅσος μέν ἀκριβής μαλακός , μηδέ ὅλος εἰμί κινητικός , ὁ δέ οὗτος ἥσσων μαλακός καί ὁ μέσος ἤδη προσέρχομαι κινητικός μέν εἰμί καί οὗτος , πολύς δέ ἀπολείπω ὁ ὁ σκληρός ἐνέργεια . ὁ μέν οὖν ὁ σκληρός νεῦρον ἀρχή ἅπας νοέω ἐγώ ὁ νωτιαῖος , καί ὁ γε κάτω πέρας αὐτός ὁ ἔσχατος σκληρός · ὁ δέ ὁ μαλακός ἅπας ὁ ἐγκέφαλος , καί ὁ μέσος γε ὁ ἔμπροσθεν αὐτός μέρος ἀνακέομαι ὁ μαλακός , ὁ δέ ὁ μέσος νεῦρον οὐσία , καθά συνάπτω ἐγκέφαλος τε καί νωτιαῖος , ὑπάρχω ὁ ἀρχή . ὅταν οὖν τις νεῦρον ἐκ ἐγκέφαλος βλαστάω μαλακός , εὐθύς μέν οὐ οἷος τε οὗτος κινητικός ὑπάρχω , ἀποτείνω μέντοι καί πρόειμι , εἰ ξηραίνω τε καί σκληρός ἑαυτοῦ γίγνομαι , πάντως εἰμί ποτέ κινητικός . ἀλλά ἐπεί καί κατά ὁ ἀρχή αὐτός ὁ μέν μάλα εἰμί , ὁ δέ ἥσσων αὐτός μαλακός , ἐͅν ὁ προέρχομαι ὁ μέν ταχύς ξηραίνω , ὁ δέ βραδύς , ἀνάγκη καί κινητικός γίγνομαι ὁ μέν ὀλίγος ἀποχωρέω ὁ ἀρχή , ὁ δέ πολύς . ἔνιοι μέντοι νεῦρον διασῴζω φαίνω μέχρι πολύς ὁ ἀπό ὁ ἀρχή φύσις , ὥσπερ καί ὁ ἐπί ὁ γαστήρ φέρω , σχεδόν , οἷος ἐκφύω , τοιοῦτος παρά ὅλος ὁ ὁδός φυλάσσω · μένω γάρ χρή αὐτός διά πᾶς αἰσθητικός . ὁ τοίνυν ἀπό ὁ τρίτος συζυγία νεῦρον εἰς ὁ στόμα παραγίγνομαι · ὅσος μέν εἰς γλῶσσα εὐθύς ἐμφύω , μαλακός οὕτως εἰμί , ὡς μηδέπω κινητικός ὑπάρχω · ὅσος δέ εἰς ὁ ὁ κάτω γένυς ὀστέον , παρέρχομαι ὁ ὀδούς ὁ μέγας ξηραίνω τε κατά ὁ ὁδός αὐτός καί σκληρός γίγνομαι . οὗτος παρά ὁ κυνόδους καλέω ἔξω διεκπίτνω εἰς ὁ ὁ χεῖλος μῦς διασπείρω . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ διά ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός χωρίον ἐπί ὁ ὁ μῆλον ὀστέον παραγίγνομαι οὕτως σκληρός ἐν ὁ δίοδος οὗτος γίγνομαι , ὥστε , καίτοι μικρός εἰμί , ὁ τε μῦς ὁ κατά ὁ ἄνω γνάθος κινέω καί ὁ ῥίς ὁ πτερύγιον . οὗτος οὖν ἅπας καί ὁ προλέγω λόγος καί ἀλλήλων ὁμολογέω , καί ὁ τε ὁ σκληρός νεῦρον ἰσχύς ἐνδείκνυμι καί ὁ ὁ ἁπαλός ἀσθένεια , καί ὡς ὁ μέν ἐν ὁ δράω , ὁ δέ ἐν ὁ πάσχω ὁ χρεία , καί ὡς εὔλογος ἐκ ὁ λέγω κατά ὁ ἐγκέφαλος μέρος ἕκαστος ἀποφύω , καί ὡς οὐδείς οὐδαμοῦ μάτην ἐκφύω , ἀλλά ἕνεκα τις ὄργανον , καί ὡς τηλικοῦτος τε καί τοιοῦτος , ἡλίκος τε καί οἷος εἰμί πρέπω ὁ φύσις ὁ μέλλω αὐτός δέχομαι μόριον . συναποδείκνυμι δέ ἐν ὁ λόγος καί μικρός δέω ἤδη καί ὡς οὐδείς ὁ ἐν ὁ κεφαλή καί ὁ πρόσωπον μόριον ἄμοιρος νεῦρον εἰμί . περί τε γάρ ὀφθαλμός λέγω , καί οὖς , καί γλῶσσα , καί ὁ ὁ στόμα πᾶς ὑποζώννυμι ὑμήν , καί ὁ περί ὁ χεῖλος τε καί ὁ ἄνω γένυς ἅπας μόριον . εἰ δέ δή τις μικρός παραλείπω σαφής διήγησις δέω , ἐν ὅδε ὁ λόγος δηλόω .