galenus.de-usu-partium 6.20
Ταυτὶ μὲν οὖν καὶ τὰ περὶ τὴν καρδίαν ἐστὶ μόρια τοῖς τετελειωμένοις ἤδη ζώοις . ἐπὶ γὰρ τῶν ἔτι κυουμένων ἀναστομώσεις τινὲς ὁρῶνται τῶν περὶ αὐτὴν ἀγγείων , ὑπὲρ ὧν ἐπηγγειλάμην μὲν ἔμπροσθεν ἐρεῖν , εἶπον δ’ οὐδέπω , κάλλιον εἶναι νομίσας ἅπαντα συμπληρῶσαι πρότερον τὸν ὑπὲρ τῶν ἤδη τετελειωμένων ζώων λόγον . ἐπεὶ τοίνυν φαίνεται πέρας ἔχειν , ἀποδοτέον τὴν ὑπόσχεσιν , ἀρχὴν τοῦ λόγου τήνδε ποιησαμένους . ὁ πνεύμων ἐδείκνυτο φλεβώδεις μὲν ἔχειν τὰς ἀρτηρίας , ἀρτηριώδεις δὲ τὰς φλέβας , ὑπέρ τε τοῦ τρέφεσθαι τροφῇ τῇ προσηκούσῃ καὶ προσέτι ῥᾳδίως μὲν ἔχειν συστελλομένας τὰς ἀρτηρίας , οὐ ﻿ ῥᾳδίως δὲ τὰς φλέβας . ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ὑμένων τῶν καθ’ ἕκαστον στόμα τῆς καρδίας ἐπιπεφυκότων ἐδείχθη , τῶν μὲν ἔσωθεν ἔξω φερομένων , ὡς ὑπὲρ τοῦ μὴ παλινδρομεῖν τὰς ὕλας ἐγένοντο , τῶν δ’ ἔξωθεν ἔσω , καὶ τοῦτο μὲν , ἀλλὰ καὶ ὡς ὁλκῆς εἰσιν ὄργανα . δοκεῖ δὴ ταῦτα πάντα καλῶς ἐπὶ τῶν τελέων ζώων γεγονότα κακῶς ἔχειν ἐπὶ τῶν ἔτι κυουμένων . ὥστε καὶ ἀντιλέγοντες ἡμῖν οἱ μηδὲν τὴν φύσιν ὑπολαμβάνοντες ἐργάσασθαι τεχνικῶς ἕν τι καὶ τοῦτο προχειρίζονται τῷ λόγῳ τελέως , ὡς οἴονται καταβάλλειν ἡμῶν τὴν δόξαν . ἐπὶ γάρ τοι τῶν ἐμβρύων φασὶν οὐκ ἐκ τοῦ πνεύμονος εἰς τὴν καρδίαν , ἀλλ’ ἐξ ἐκείνης εἰς τὸν πνεύμονα φέρεσθαι τὸ πνεῦμα . μηδέπω γὰρ ἀναπνέοντος τοῦ ζώου διὰ στόματος , ἀλλ’ ἔτι παρὰ τῆς μήτρας , ὥσπερ τῆς τροφῆς , οὕτω καὶ τοῦ πνεύματος χορηγουμένου διὰ τῶν κατὰ τὸν ὀμφαλὸν ἀγγείων , οὔτ’ εἰς τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν τὴν παρὰ ῥάχιν ἐκ τῆς καρδίας , ἀλλ’ ἐξ ἐκείνης εἰς τὴν καρδίαν εἰκὸς ἔρχεσθαι τὸ πνεῦμα , τῷ τε πνεύμονι καὶ αὐτῷ παρὰ τῆς καρδίας εἶναι τὴν χορηγίαν , οὐκ ἐξ αὐτοῦ τῇ καρδίᾳ . καὶ μὴν εἴπερ , φασὶν , ἡ τῶν ὑμένων ἐπίφυσις ἐπὶ μὲν τοῦ τῆς μεγάλης ἀρτηρίας στόματος οὕτως ἔχει κατασκευῆς , ὡς ἤτοι μηδὲν ἢ παντελῶς ὀλίγον ἐξ αὐτῆς εἰς τὴν καρδίαν ἰέναι , κατὰ δὲ τὸ τῆς ἀρτηρίας τῆς φλεβώδους πάλιν αὖ κᾀνταῦθα παντελῶς ὀλίγον ἐκ τῆς καρδίας εἰς τὸν πνεύμονα παραγίνεσθαι , δῆλον , ὡς οὔθ’ ἡ καρδία μεταλήψεται πνεύματος , οὔθ’ ὁ πνεύμων . ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ περὶ τῶν ἀγγείων ἐν τῷ πνεύμονι ληρώδη φαίνεσθαι καὶ ψευδῆ φασι . τὴν αὐτὴν γὰρ ἔχειν αὐτὰ φύσιν ἔτι κυουμένων τῶν ζώων , ἥνπερ καὶ ἀποτεχθέντων , καίτοι γε ἀναπνεόντων οὐδέπω διὰ στόματος . ὁ δὲ λόγος , φασὶν , ὁ τὴν χρείαν αὐτῶν τῆς ὑπαλλάξεως ἐξηγούμενος , ὡς ἀναπνεόντων ἤδη διὰ τοῦ στόματος , ἐπεραίνετο . δῆλον οὖν ἐκ τούτων εἶναι νομίζουσιν , ὡς οὔτε προνοεῖται τῶν ζώων ἡ φύσις , ἡμεῖς τε σύμπαντα ταῦτα πιθανῶς μὲν , οὐκ ἀληθῶς δὲ λέγομεν . καὶ χρὴ τὸ μέν τι συγγινώσκειν τοῖς ἀνδράσιν , οὕτω κατατρέχουσιν ἡμῶν τε καὶ τῶν ἔργων τῆς φύσεως , τὸ δέ τι καὶ μέμφεσθαι · συγγινώσκειν μὲν , ὅτι μὴ σοφίζονταί τι , μηδὲ ἁμαρτάνουσι κατά γε τὸν λόγον αὐτὸν , ᾗ λόγος ἐστὶν , ὡς πολλαχόθεν γε καὶ τοῦτο ποιοῦσι , μέμφεσθαι δὲ τῆς περὶ τὴν ἀνατομὴν ὀλιγωρίας , ἧς ἀγνοίᾳ τὰ τοιαῦτα λέγειν ἐτόλμησαν , ὅμοιόν τι παθόντες τῷ τοὺς μὲν ἄλλους ὄνους ἀριθμοῦντι , παραλείποντι δ’ , ἐφ’ οὗπερ αὐτὸς ἐκάθητο , κᾄπειτ’ ἐγκαλοῦντι τοῖς πέλας ὄνου κλοπῆς ; ἢ τῷ ζητοῦντι τῶν ὑφ’ ἑαυτοῦ τι κρατουμένων . τοῦτο μέν γε κᾀγώ ποτε θεασάμενος ἐγέλασα θορυβούμενον μέν τινα , καὶ πάντα τὰ κατὰ τὴν οἰκίαν μεταβάλλοντα καὶ ταράττοντα , καὶ ἀναζητοῦντα χρυσοῦς , οὓς αὐτὸς ἔν τινι χαρτίῳ συνειλημμένους ἐν τῇ ἑτέρᾳ χειρὶ κατεῖχεν . ὡς οὖν ἐκείνοις κεκραγόσι μέγα , μικρὸν , οἶμαι , φθεγξάμενος ἀνὴρ σωφρονῶν τῷ μὲν ἂν ἐπιδείξειε τὸν ὄνον , ἐφ’ οὗ κάθηται , τὸν δ’ ἅψασθαι κελεύσειεν ἑαυτοῦ ἀριστερᾶς χειρὸς τῇ δεξιᾷ , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον κᾀγὼ τοῖς οὕτω κατατρέχουσιν , εἰ μὲν ὀφθαλμοὺς ἔχοιεν , ἐπιδείξω τὸ τῆς μεγάλης ἀρτηρίας ἀποβλάστημα καὶ τῆς κοίλης φλεβὸς τὸ στόμα τοῖς ἔτι κυουμένοις εἰς τὸν πνεύμονα φερόμενα · τυφλοῖς δ’ οὖσιν εἰς τὰς χεῖρας ἐνθεὶς ἅπτεσθαι κελεύσω τῶν ἀγγείων . καὶ γὰρ οὐδὲ σμικρὸν ἑκάτερον αὐτῶν οὐδὲ τὸ τυχόν ἐστιν , ἀλλ’ ἱκανῶς εὐρὺ καὶ πόρον ἀξιόλογον ἐντὸς ἑαυτοῦ κεκτημένον , ὃν οὐχ ὅπως ἄν τις ὀφθαλμοὺς ἔχων ἀγνοήσειεν , ἀλλ’ οὐδὲ ἅπτεσθαι δυνάμενος , εἰ μόνον θελήσειεν ἐπὶ τὴν ἀνατομὴν ἀφικέσθαι . καὶ τοίνυν ἀργίας δίκην ὀφείλειν αὐτοὶ δικαιότεροι τῆς φύσεως . ἡ μὲν γὰρ οὔτ’ ἀργῶς , οὔτ’ ἀπρονοήτως , ἀλλ’ ( ἅπερ οὗτοι λέγουσι ) προτέρα λελογισμένη καὶ γινώσκουσα , μὴ τῆς αὐτῆς δεῖσθαι διοικήσεως τὸν ἔτι κυούμενον καὶ διαπλαττόμενον καὶ ἀκίνητον πνεύμονα τῷ τετελειωμένῳ καὶ ἤδη κινουμένῳ , τὸ μὲν ἰσχυρὸν καὶ παχὺ καὶ στεγανὸν ἀγγεῖον ἀνεστόμωσε πρὸς τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν , τὸ δ’ ἀσθενὲς καὶ μανὸν καὶ λεπτὸν εἰς τὴν κοίλην φλέβα . τελέως δ’ ἀμαθεῖς εἰσιν οὗτοι καὶ ῥᾴθυμοι περὶ τὴν τῶν ἔργων τῆς φύσεως ἱστορίαν · χρὴ γὰρ ἰδεῖν αὐτὰ μόνον , ὡς τό γε θαυμάζειν τὴν τέχνην εὐθὺς ἕπεται . τίς γὰρ ἀκηκοὼς ἐκείνων μὲν τῶν λόγων , ὧν αὐτοὶ κατατρέχοντες αὐτῆς λέγουσι , θεασάμενος δὲ τῶν τοσούτων ἀτόπων τὸ ἴαμα διὰ μικρᾶς οὕτως ἐπιτεχνήσεως ἐξευρηκυῖαν τὴν φύσιν , οὐκ ἂν θαυμάσειεν αὐτῆς τὴν τέχνην ; οἱ μὲν γὰρ κεκράγασιν , ὡς ἀδικεῖται πάντως ἢ ὁ κυούμενος ἔτι πνεύμων ὁμοίως τῷ τετελειωμένῳ διοικούμενος , ἢ ὁ τέλειος ὡσαύτως τῷ κυουμένῳ · χρῆναι γὰρ ἑτέρας μὲν ἀναπνέοντί τε καὶ κινουμένῳ πνεύμονι διοικήσεως , ἡσυχάζοντι δ’ ἑτέρας · ἡ φύσις δ’ ἄνευ θορύβου καὶ βοῆς αὐτοῖς τοῖς ἔργοις δείκνυσι τὴν δικαιοσύνην . ἣν οἴδαμεν ὅτι καὶ ἀκούων τις ἤδη τεθαύμακεν · οὐ μὴν ἴσον γε τὸ θαῦμα τοῖς ὀφθαλμοῖς τὰ ὦτα παρέχεται , καὶ χρὴ τούτων καὶ τῶν ἄλλως λεγομένων αὐτοπτικὴν πεῖραν γενέσθαι .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν καί ὁ περί ὁ καρδία εἰμί μόριον ὁ τελειόω ἤδη ζῷον . ἐπί γάρ ὁ ἔτι κυέω ἀναστόμωσις τις ὁράω ὁ περί αὐτός ἀγγεῖον , ὑπέρ ὅς ἐπαγγέλλω μέν ἔμπροσθεν λέγω , λέγω δέ οὐδέπω , καλός εἰμί νομίζω ἅπας συμπληρόω πρότερος ὁ ὑπέρ ὁ ἤδη τελειόω ζῷον λόγος . ἐπεί τοίνυν φαίνω πέρας ἔχω , ἀποδοτέος ὁ ὑπόσχεσις , ἀρχή ὁ λόγος ὅδε ποιέω . ὁ πνεύμων δείκνυμι φλεβώδης μέν ἔχω ὁ ἀρτηρία , ἀρτηριώδης δέ ὁ φλέψ , ὑπέρ τε ὁ τρέφω τροφή ὁ προσήκω καί προσέτι ῥᾴδιος μέν ἔχω συστέλλω ὁ ἀρτηρία , οὐ ﻿ ῥᾴδιος δέ ὁ φλέψ . ἀλλά καί περί ὁ ὑμήν ὁ κατά ἕκαστος στόμα ὁ καρδία ἐπιφύω δείκνυμι , ὁ μέν ἔσωθεν ἔξω φέρω , ὡς ὑπέρ ὁ μή παλινδρομέω ὁ ὕλη γίγνομαι , ὁ δέ ἔξωθεν ἔσω , καί οὗτος μέν , ἀλλά καί ὡς ὁλκή εἰμί ὄργανον . δοκέω δή οὗτος πᾶς καλός ἐπί ὁ τέλειος ζῷον γίγνομαι κακός ἔχω ἐπί ὁ ἔτι κυέω . ὥστε καί ἀντιλέγω ἐγώ ὁ μηδείς ὁ φύσις ὑπολαμβάνω ἐργάζομαι τεχνικός εἷς τις καί οὗτος προχειρίζω ὁ λόγος τέλειος , ὡς οἴομαι καταβάλλω ἐγώ ὁ δόξα . ἐπί γάρ τοι ὁ ἔμβρυον φημί οὐ ἐκ ὁ πνεύμων εἰς ὁ καρδία , ἀλλά ἐκ ἐκεῖνος εἰς ὁ πνεύμων φέρω ὁ πνεῦμα . μηδέπω γάρ ἀναπνέω ὁ ζῷον διά στόμα , ἀλλά ἔτι παρά ὁ μήτρα , ὥσπερ ὁ τροφή , οὕτως καί ὁ πνεῦμα χορηγέω διά ὁ κατά ὁ ὀμφαλός ἀγγεῖον , οὔτε εἰς ὁ μέγας ἀρτηρία ὁ παρά ῥάχις ἐκ ὁ καρδία , ἀλλά ἐκ ἐκεῖνος εἰς ὁ καρδία ἔοικα ἔρχομαι ὁ πνεῦμα , ὁ τε πνεύμων καί αὐτός παρά ὁ καρδία εἰμί ὁ χορηγία , οὐ ἐκ αὐτός ὁ καρδία . καί μήν εἴπερ , φημί , ὁ ὁ ὑμήν ἐπίφυσις ἐπί μέν ὁ ὁ μέγας ἀρτηρία στόμα οὕτως ἔχω κατασκευή , ὡς ἤτοι μηδείς ἤ παντελής ὀλίγος ἐκ αὐτός εἰς ὁ καρδία ἔρχομαι , κατά δέ ὁ ὁ ἀρτηρία ὁ φλεβώδης πάλιν αὖ ᾀνταῦθη παντελής ὀλίγος ἐκ ὁ καρδία εἰς ὁ πνεύμων παραγίγνομαι , δῆλος , ὡς οὔτε ὁ καρδία μεταλαμβάνω πνεῦμα , οὔτε ὁ πνεύμων . ὡσαύτως δέ καί ὁ περί ὁ ἀγγεῖον ἐν ὁ πνεύμων ληρώδης φαίνω καί ψευδής φημί . ὁ αὐτός γάρ ἔχω αὐτός φύσις ἔτι κυέω ὁ ζῷον , ὅς καί ἀποτίκτω , καίτοι γε ἀναπνέω οὐδέπω διά στόμα . ὁ δέ λόγος , φημί , ὁ ὁ χρεία αὐτός ὁ ὑπάλλαξις ἐξηγέομαι , ὡς ἀναπνέω ἤδη διά ὁ στόμα , περαίνω . δῆλος οὖν ἐκ οὗτος εἰμί νομίζω , ὡς οὔτε προνοέω ὁ ζῷον ὁ φύσις , ἐγώ τε σύμπας οὗτος πιθανός μέν , οὐ ἀληθής δέ λέγω . καί χρή ὁ μέν τις συγγιγνώσκω ὁ ἀνήρ , οὕτως κατατρέχω ἐγώ τε καί ὁ ἔργον ὁ φύσις , ὁ δέ τις καί μέμφομαι · συγγιγνώσκω μέν , ὅτι μή σοφίζω τις , μηδέ ἁμαρτάνω κατά γε ὁ λόγος αὐτός , ᾗ λόγος εἰμί , ὡς πολλαχόθεν γε καί οὗτος ποιέω , μέμφομαι δέ ὁ περί ὁ ἀνατομή ὀλιγωρία , ὅς ἄγνοια ὁ τοιοῦτος λέγω τολμάω , ὅμοιος τις πάσχω ὁ ὁ μέν ἄλλος ὄνος ἀριθμέω , παραλείπω δέ , ἐπί ὅς αὐτός κάθημαι , ἔͅπειτα ἐγκαλέω ὁ πέλας ὄνος κλοπή ; ἤ ὁ ζητέω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ τις κρατέω . οὗτος μέν γε ἐͅγώ ποτέ θεάομαι γελάω θορυβέω μέν τις , καί πᾶς ὁ κατά ὁ οἰκία μεταβάλλω καί ταράσσω , καί ἀναζητέω χρύσεος , ὅς αὐτός ἐν τις χαρτίον συλλαμβάνω ἐν ὁ ἕτερος χείρ κατέχω . ὡς οὖν ἐκεῖνος κράζω μέγας , μικρός , οἴομαι , φθέγγομαι ἀνήρ σωφρονέω ὁ μέν ἄν ἐπιδείκνυμι ὁ ὄνος , ἐπί ὅς κάθημαι , ὁ δέ ἅπτω κελεύω ἑαυτοῦ ἀριστερός χείρ ὁ δεξιός , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος ἐͅγώ ὁ οὕτως κατατρέχω , εἰ μέν ὀφθαλμός ἔχω , ἐπιδείκνυμι ὁ ὁ μέγας ἀρτηρία ἀποβλάστημα καί ὁ κοῖλος φλέψ ὁ στόμα ὁ ἔτι κυέω εἰς ὁ πνεύμων φέρω · τυφλός δέ εἰμί εἰς ὁ χείρ ἐντίθημι ἅπτω κελεύω ὁ ἀγγεῖον . καί γάρ οὐδέ μικρός ἑκάτερος αὐτός οὐδέ ὁ τυγχάνω εἰμί , ἀλλά ἱκανός εὐρύς καί πόρος ἀξιόλογος ἐντός ἑαυτοῦ κτάομαι , ὅς οὐ ὅπως ἄν τις ὀφθαλμός ἔχω ἀγνοέω , ἀλλά οὐδέ ἅπτω δύναμαι , εἰ μόνος ἐθέλω ἐπί ὁ ἀνατομή ἀφικνέομαι . καί τοίνυν ἀργία δίκη ὀφείλω αὐτός δίκαιος ὁ φύσις . ὁ μέν γάρ οὔτε ἀργός , οὔτε ἀπρονόητος , ἀλλά ( ὅς οὗτος λέγω ) πρότερος λογίζομαι καί γιγνώσκω , μή ὁ αὐτός δέω διοίκησις ὁ ἔτι κυέω καί διαπλήσσω καί ἀκίνητος πνεύμων ὁ τελειόω καί ἤδη κινέω , ὁ μέν ἰσχυρός καί παχύς καί στεγανός ἀγγεῖον ἀναστομόω πρός ὁ μέγας ἀρτηρία , ὁ δέ ἀσθενής καί μανός καί λεπτός εἰς ὁ κοῖλος φλέψ . τέλειος δέ ἀμαθής εἰμί οὗτος καί ῥᾴθυμος περί ὁ ὁ ἔργον ὁ φύσις ἱστορία · χρή γάρ ὁράω αὐτός μόνος , ὡς ὁ γε θαυμάζω ὁ τέχνη εὐθύς ἕπομαι . τίς γάρ ἀκούω ἐκεῖνος μέν ὁ λόγος , ὅς αὐτός κατατρέχω αὐτός λέγω , θεάομαι δέ ὁ τοσοῦτος ἄτοπος ὁ ἴαμα διά μικρός οὕτως ἐπιτέχνησις ἐξευρίσκω ὁ φύσις , οὐ ἄν θαυμάζω αὐτός ὁ τέχνη ; ὁ μέν γάρ κράζω , ὡς ἀδικέω πάντως ἤ ὁ κυέω ἔτι πνεύμων ὅμοιος ὁ τελειόω διοικέω , ἤ ὁ τέλειος ὡσαύτως ὁ κυέω · χρή γάρ ἕτερος μέν ἀναπνέω τε καί κινέω πνεύμων διοίκησις , ἡσυχάζω δέ ἕτερος · ὁ φύσις δέ ἄνευ θόρυβος καί βοή αὐτός ὁ ἔργον δείκνυμι ὁ δικαιοσύνη . ὅς οἶδα ὅτι καί ἀκούω τις ἤδη θαυμάζω · οὐ μήν ἴσος γε ὁ θαῦμα ὁ ὀφθαλμός ὁ οὖς παρέχω , καί χρή οὗτος καί ὁ ἄλλος λέγω αὐτοπτικός πεῖρα γίγνομαι .