galenus.de-usu-partium 12.12
Διὰ τί δ’ οὐδ’ ἐκ δυοῖν ἢ τριῶν οὕτω μακρῶν , ὡς ἐν χειρὶ μὲν ὁ βραχίων καὶ ὁ πῆχυς , ἐν σκέλεσι δ’ ἡ κνήμη καὶ ὁ μηρὸς , ἀλλ’ ἐκ τεττάρων μὲν καὶ εἴκοσιν ἐν ἀνθρώπῳ χωρὶς τοῦ κατὰ τὸ πέρας ὑποκειμένου πλατέος ὀστοῦ , κατὰ δὲ τὰ λοιπὰ ζῶα πλειόνων , ἐγὼ καὶ τοῦτο διδάξω , καὶ δείξω κᾀνταῦθα τὴν τέχνην τῆς φύσεως , εἰς τρία κεφάλαια σύμπαντα τὸν λόγον ἀναγαγών · ἓν μὲν , οὗ δὴ καὶ μάλιστα δοκῶ μοι δεῖσθαι πρὸς τὰ παρόντα , τὸ χρῆναι πάντως πολλοὺς καὶ μικροὺς γενέσθαι τῆς ῥάχεως τοὺς σπονδύλους · δεύτερον δὲ , τὸ τέτταρα τὰ μέγιστ’ αὐτῆς ἀπεργασθῆναι μόρια , καὶ τράχηλον , καὶ μετάφρενον , καὶ ὀσφὺν , καὶ τὸ καλούμενον ὑπ’ ἐνίων ἱερὸν ὀστοῦν , ὑπ’ ἐνίων δὲ πλατύ · τρίτον , ὅτι κατὰ μὲν τὸν τράχηλον ἑπτὰ σπονδύλους ἐχρῆν εἶναι , κατὰ δὲ τὸ μετάφρενον δώδεκα , κατὰ δὲ τὴν ὀσφὺν πέντε , τὸ δ’ ἱερὸν ὀστοῦν , ὅτι καὶ τοῦτο ἐκ τεττάρων συντεθῆναι βέλτιον ἦν . τὸ μὲν δὴ πρῶτον κεφάλαιον , οὗ χρῄζω μάλιστα πρὸς τὰ παρόντα , τὸ δεῖν ἐκ πολλῶν πάνυ μικρῶν ὀστῶν συντεθῆναι τὴν ῥάχιν , ἐναργῶς ἀποδέδεικται τήν τε φύσιν ἀναμνησθεῖσιν ﻿ ἡμῖν τοῦ νωτιαίου καὶ τὰ συμπίπτοντα περὶ τὸ ζῶον παθήματα , μεθισταμένων τῆς σφετέρας ἕδρας τῶν σπονδύλων . ἥ τε γὰρ φύσις αὐτοῦ παραπλήσιος ἐγκεφάλῳ , καὶ τὰ συμπτώματα τὰ καταλαμβάνοντα τὸ ζῶον ὅμοια τοῖς ἐπ’ ἐγκεφάλῳ πεπονθότι γινομένοις , κίνησίς τε γὰρ καὶ αἴσθησις ἁπάντων βλάπτεται τῶν κάτω τοῦ πεπονθότος σπονδύλου μορίων . ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐδεὶς ἀγνοεῖ . τὸ δ’ ὑφ’ Ἱπποκράτους λεγόμενον , Εἰ μὲν πολλοὶ σπόνδυλοι διακινηθεῖεν ἑξῆς ἀλλήλων , ὑπάρχει δεινὸν , εἰ δέ τις εἷς ἐκπηδήσειε τῆς τῶν ἄλλων ἁρμονίας , ὀλέθριον , οὔτε γινώσκεται πᾶσιν ὁμοίως , καὶ αὐτὸ τοῦτ’ ἔστιν , οὗ μάλιστα δεόμεθα πρὸς τὰ παρόντα . γράφει τοιγαροῦν αὐτὸς Ἱπποκράτης , τὴν αἰτίαν ἐκδιδάσκων ἡμᾶς τοῦ συμπτώματος , ὡς , εἰ μὲν ἅμα πολλοὶ διακινηθεῖεν , ἕκαστος σμικρὸν παραλλάξας , τηνικαῦτα μὲν κυκλώδης , ἀλλ’ οὐ γωνιώδης ἡ διαστροφὴ γίνεται τῷ νωτιαίῳ . εἰ δέ τις , φησὶν ἐξέλθοι τῶν σπονδύλων , ὅ τε νωτιαῖος ἂν ἐξ ὀλίγου χωρίου τὴν περικαμπὴν ἔχων πονοίη , ὅ τ’ ἐκπηδήσας πιέζοι ἂν αὑτὸν , εἰ μὴ καὶ ἀποῤῥήξειεν . εἴπερ οὖν καὶ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , καὶ ὁ νωτιαῖος οὐ δύναται μεγάλην καὶ ἀθρόαν κάμπτεσθαι καμπὴν , οὐκ ἐνεδέχετο δὲ διὰ μεγάλων τε ἅμα καὶ χαλαρῶν ἄρθρων ἱκανὴν τὴν μετάστασιν ἐχόντων ἀλύπως κινεῖσθαι τὴν ῥάχιν , ἄμεινον ἦν ἐκ πολλῶν σμικρῶν , ἑκάστου βραχὺ συντελοῦντος , ἀθροίζεσθαι τὸ πᾶν . οὕτω γὰρ οὐ κατὰ γωνίαν ἡ κάμψις , ἀλλὰ κατὰ κύκλου περιφέρειαν ἀποτελουμένη , τὴν ἐκ τοῦ θλίβεσθαι καὶ θλᾶσθαι καὶ ἀποῤῥήγνυσθαι τὸν νωτιαῖον ἐκφεύγει βλάβην . ὅτι μὲν οὖν ἐκ πολλῶν ὀστῶν μικρὰς κινήσεις ἐχόντων ἄμεινον ἦν γεγονέναι τὴν ῥάχιν , ἐναργῶς ἀποδέδεικται , καὶ τούτου μάλιστα χρῄζειν ἐλέγομεν εἰς τὰ προκείμενα . καί μοι τὰ λοιπὰ δύο κεφάλαια κατά γε τὸ παρὸν ἀναβεβλήσθω . σπεύδω γὰρ ἐπὶ τὴν ἐξήγησιν ἤδη τῶν ῥαχιτῶν μυῶν , ἧς ἕνεκεν ἐδεήθην πάντων τούτων τῶν λόγων , ὄντων μὲν καθ’ ἑαυτοὺς χρησίμων , ἀλλὰ κᾀκείνοις τοῖς μυσὶ τὴν ἐξήγησιν τῆς κατασκευῆς παρεχομένων . εἰ γὰρ ἀποδέδεικται , πολλοὺς χρῆναι γενέσθαι τῆς ῥάχεως τοὺς σπονδύλους , εὔλογον δήπουθέν ἐστι καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἰδίαν εἶναι τὴν κίνησιν . ἀλλ’ εἰ δύο μύες ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἄχρι τοῦ πλατέος ὀστοῦ παρατεταμένοι μακρὰς εἶχον κατὰ τὸ μῆκος ἐκτεταμένας τὰς ἶνας , οὐκ ἂν οἷόν τ’ ἦν ἕκαστον τῶν σπονδύλων ἰδίᾳ κινηθῆναι , πάντας γὰρ ἂν αὐτοὺς ὁμοίως ἐπεσπῶντο . νυνὶ δ’ ἐκ τοῦ λοξὰς γενέσθαι καθ’ ἕκαστον τῶν σπονδύλων τὰς ἶνας ἅμα μὲν εἰς τὰ πλάγια περιάγεσθαι δυνατὸν ἦν , ἅμα δ’ ἐπινεύειν τε καὶ ἀνανεύειν ἄλλοτ’ ἄλλο μέρος τῆς ῥάχεως . ἐν μὲν οὖν τῷ κατὰ μέρος αὐτὴν δύνασθαι κινεῖν ἔνεστι καὶ σύμπασαν , ἢ πάσας ἅμα καταστῆσαι μὲν ἐνεργούσας τὰς ἶνας , οὐ μὴν ἐκείνῃ γε τῇ κατασκευῇ τῇ κινούσῃ τὴν ῥάχιν ὅλην ἅμα τὸ κατὰ μέρος ἕπεται . ἐν γὰρ τῷ κατὰ τὸ μῆκος αὐτῆς ἐκταθῆναι τὰς ἶνας τῶν μυῶν ἅμα μὲν ὅλην ἐκινοῦμεν ἑτοίμως , ἰδίᾳ δ’ ἕκαστον τῶν σπονδύλων οὐκέτ’ ἐδυνάμεθα . βελτίων δ’ ἡ ἀμφότερα δυναμένη καλῶς ἐργάσασθαι κατασκευὴ τῆς τὸ ἕτερον μόνον . εἰ δὲ δὴ καὶ δύο ἄλλαι κινήσεις ἐξ ἐπιμέτρου προσέρχοιντο τῇ τοιαύτῃ κατασκευῇ , πῶς οὐχὶ πολλαπλασίῳ τινὶ κρείττων ἂν εἴη τῆς ἑτέρας ; ἀλλὰ μὴν προσέρχονται . τὰς γὰρ εἰς τὰ πλάγια ἐπιστροφὰς τῶν σπονδύλων ἑκατέρωσε νυνὶ μὲν ἐκ τοῦ κατὰ μέρος ἐνεργεῖν ἑκάστην τῶν ἰνῶν ἐκτησάμεθα , τότε δ’ ἂν ἐπινεύειν τε καὶ ἀνανεύειν ὑπῆρχεν ἡμῖν μόνον . ὀρθῶς οὖν ἐλέγετο πρόσθεν , ἀπάσης τῆς ῥάχεως κοινοὺς ὑπάρχοντας τούσδε τοὺς μῦς τοῖς ἄνω μέρεσι σφῶν αὐτῶν , ὅσα συνῆπται τῇ κεφαλῇ , τὰ πρὸς τοὺς πρώτους αὐτῆς σπονδύλους ἄρθρα κινεῖν . οὐ γὰρ οἷόν τ’ ἦν ἀθρόως αὐτῶν τὰς ἶνας ἐν τοῖς πρώτοις σπονδύλοις μόνοις εὐθείας ἀπεργάσασθαι , φυλάττειν γε καὶ δεόμενα τὸν αὑτῶν στίχον ἄχρι παντός . ἀλλὰ μὲν δὴ καὶ χεῖρον οὐδὲν ἐκ τῆς τοιαύτης θέσεως ἔμελλεν γενήσεσθαι , τήν τ’ εὐθεῖαν ἐξ αὐτῶν κίνησιν ἴσχειν μελλούσης τῆς κεφαλῆς , καὶ σὺν αὐτῇ δύο ἄλλας πλαγίας αὕτη μὲν καὶ ἡ τῆς τῶν ἰνῶν θέσεως αἰτία κατά γε τοὺς ῥαχίτας μῦς .
Lemmas: διά τίς δέ οὐδέ ἐκ δύο ἤ τρεῖς οὕτως μακρός , ὡς ἐν χείρ μέν ὁ βραχίων καί ὁ πῆχυς , ἐν σκέλος δέ ὁ κνήμη καί ὁ μηρός , ἀλλά ἐκ τέσσαρες μέν καί εἴκοσι ἐν ἄνθρωπος χωρίς ὁ κατά ὁ πέρας ὑπόκειμαι πλατύς ὀστέον , κατά δέ ὁ λοιπός ζῷον πολύς , ἐγώ καί οὗτος διδάσκω , καί δείκνυμι ᾀνταῦθη ὁ τέχνη ὁ φύσις , εἰς τρεῖς κεφάλαιος σύμπας ὁ λόγος ἀνάγω · εἷς μέν , ὅς δή καί μάλα δοκέω ἐγώ δέω πρός ὁ πάρειμι , ὁ χρή πάντως πολύς καί μικρός γίγνομαι ὁ ῥάχις ὁ σφόνδυλος · δεύτερος δέ , ὁ τέσσαρες ὁ μέγας αὐτός ἀπεργάζομαι μόριον , καί τράχηλος , καί μετάφρενον , καί ὀσφῦς , καί ὁ καλέω ὑπό ἔνιοι ἱερός ὀστέον , ὑπό ἔνιοι δέ πλατύς · τρίτος , ὅτι κατά μέν ὁ τράχηλος ἑπτά σφόνδυλος χρή εἰμί , κατά δέ ὁ μετάφρενον δώδεκα , κατά δέ ὁ ὀσφῦς πέντε , ὁ δέ ἱερός ὀστέον , ὅτι καί οὗτος ἐκ τέσσαρες συντίθημι ἀγαθός εἰμί . ὁ μέν δή πρῶτος κεφάλαιος , ὅς χρῄζω μάλα πρός ὁ πάρειμι , ὁ δέω ἐκ πολύς πάνυ μικρός ὀστέον συντίθημι ὁ ῥάχις , ἐναργής ἀποδείκνυμι ὁ τε φύσις ἀναμιμνῄσκω ﻿ ἐγώ ὁ νωτιαῖος καί ὁ συμπίπτω περί ὁ ζῷον πάθημα , μεθίστημι ὁ σφέτερος ἕδρα ὁ σφόνδυλος . ὁ τε γάρ φύσις αὐτός παραπλήσιος ἐγκέφαλος , καί ὁ σύμπτωμα ὁ καταλαμβάνω ὁ ζῷον ὅμοιος ὁ ἐπί ἐγκέφαλος πάσχω γίγνομαι , κίνησις τε γάρ καί αἴσθησις ἅπας βλάπτω ὁ κάτω ὁ πάσχω σπονδύλος μόριον . ἀλλά οὗτος μέν οὐδείς ἀγνοέω . ὁ δέ ὑπό Ἱπποκράτης λέγω , Εἰ μέν πολύς σφόνδυλος διακινέω ἑξῆς ἀλλήλων , ὑπάρχω δεινός , εἰ δέ τις εἷς ἐκπηδάω ὁ ὁ ἄλλος ἁρμονία , ὀλέθριος , οὔτε γιγνώσκω πᾶς ὅμοιος , καί αὐτός οὗτος εἰμί , ὅς μάλα δέω πρός ὁ πάρειμι . γράφω τοιγαροῦν αὐτός Ἱπποκράτης , ὁ αἰτία ἐκδιδάσκω ἐγώ ὁ σύμπτωμα , ὡς , εἰ μέν ἅμα πολύς διακινέω , ἕκαστος μικρός παραλλάσσω , τηνικαῦτα μέν κυκλώδης , ἀλλά οὐ γωνιώδης ὁ διαστροφή γίγνομαι ὁ νωτιαῖος . εἰ δέ τις , φημί ἐξέρχομαι ὁ σφόνδυλος , ὁ τε νωτιαῖος ἄν ἐκ ὀλίγος χωρίον ὁ περικαμπή ἔχω πονέω , ὁ τε ἐκπηδάω πιέζω ἄν ἑαυτοῦ , εἰ μή καί ἀπορρήγνυμι . εἴπερ οὖν καί οὗτος οὕτως ἔχω , καί ὁ νωτιαῖος οὐ δύναμαι μέγας καί ἀθρόος κάμπτω καμπή , οὐ ἐνδέχομαι δέ διά μέγας τε ἅμα καί χαλαρός ἄρθρον ἱκανός ὁ μετάστασις ἔχω ἄλυπος κινέω ὁ ῥάχις , ἀγαθός εἰμί ἐκ πολύς μικρός , ἕκαστος βραχύς συντελέω , ἀθροίζω ὁ πᾶς . οὕτως γάρ οὐ κατά γωνία ὁ κάμψις , ἀλλά κατά κύκλος περιφέρεια ἀποτελέω , ὁ ἐκ ὁ θλίβω καί θλάω καί ἀπορρήγνυμι ὁ νωτιαῖος ἐκφεύγω βλάβη . ὅτι μέν οὖν ἐκ πολύς ὀστέον μικρός κίνησις ἔχω ἀγαθός εἰμί γίγνομαι ὁ ῥάχις , ἐναργής ἀποδείκνυμι , καί οὗτος μάλα χρῄζω λέγω εἰς ὁ πρόκειμαι . καί ἐγώ ὁ λοιπός δύο κεφάλαιος κατά γε ὁ πάρειμι ἀναβάλλω . σπεύδω γάρ ἐπί ὁ ἐξήγησις ἤδη ὁ ῥαχίτης μῦς , ὅς ἕνεκα δέω πᾶς οὗτος ὁ λόγος , εἰμί μέν κατά ἑαυτοῦ χρήσιμος , ἀλλά κᾀκείνος ὁ μῦς ὁ ἐξήγησις ὁ κατασκευή παρέχω . εἰ γάρ ἀποδείκνυμι , πολύς χρή γίγνομαι ὁ ῥάχις ὁ σφόνδυλος , εὔλογος δήπουθεν εἰμί κατά ἕκαστος αὐτός ἴδιος εἰμί ὁ κίνησις . ἀλλά εἰ δύο μῦς ἀπό ὁ κεφαλή ἄχρι ὁ πλατύς ὀστέον παρατείνω μακρός ἔχω κατά ὁ μῆκος ἐκτείνω ὁ ἴς , οὐ ἄν οἷος τε εἰμί ἕκαστος ὁ σφόνδυλος ἴδιος κινέω , πᾶς γάρ ἄν αὐτός ὅμοιος ἐπισπάω . νυνί δέ ἐκ ὁ λοξός γίγνομαι κατά ἕκαστος ὁ σφόνδυλος ὁ ἴς ἅμα μέν εἰς ὁ πλάγιος περιάγω δυνατός εἰμί , ἅμα δέ ἐπινεύω τε καί ἀνανεύω ἄλλοτε ἄλλος μέρος ὁ ῥάχις . ἐν μέν οὖν ὁ κατά μέρος αὐτός δύναμαι κινέω ἔνειμι καί σύμπας , ἤ πᾶς ἅμα καθίστημι μέν ἐνεργέω ὁ ἴς , οὐ μήν ἐκεῖνος γε ὁ κατασκευή ὁ κινέω ὁ ῥάχις ὅλος ἅμα ὁ κατά μέρος ἕπομαι . ἐν γάρ ὁ κατά ὁ μῆκος αὐτός ἐκτείνω ὁ ἴς ὁ μῦς ἅμα μέν ὅλος κινέω ἑτοῖμος , ἴδιος δέ ἕκαστος ὁ σφόνδυλος οὐκέτι δύναμαι . ἀγαθός δέ ὁ ἀμφότερος δύναμαι καλός ἐργάζομαι κατασκευή ὁ ὁ ἕτερος μόνος . εἰ δέ δή καί δύο ἄλλος κίνησις ἐκ ἐπίμετρον προσέρχομαι ὁ τοιοῦτος κατασκευή , πῶς οὐ πολλαπλάσιος τις κρατύς ἄν εἰμί ὁ ἕτερος ; ἀλλά μήν προσέρχομαι . ὁ γάρ εἰς ὁ πλάγιος ἐπιστροφή ὁ σφόνδυλος ἑκατέρωσε νυνί μέν ἐκ ὁ κατά μέρος ἐνεργέω ἕκαστος ὁ ἴνη κτάομαι , τότε δέ ἄν ἐπινεύω τε καί ἀνανεύω ὑπάρχω ἐγώ μόνος . ὀρθός οὖν λέγω πρόσθεν , ἀπασάω ὁ ῥάχις κοινός ὑπάρχω ὅδε ὁ μῦς ὁ ἄνω μέρος σφεῖς αὐτός , ὅσος συνάπτω ὁ κεφαλή , ὁ πρός ὁ πρῶτος αὐτός σφόνδυλος ἄρθρον κινέω . οὐ γάρ οἷος τε εἰμί ἀθρόος αὐτός ὁ ἴς ἐν ὁ πρῶτος σφόνδυλος μόνος εὐθύς ἀπεργάζομαι , φυλάσσω γε καί δέω ὁ ἑαυτοῦ στίχος ἄχρι πᾶς . ἀλλά μέν δή καί κακός οὐδείς ἐκ ὁ τοιοῦτος θέσις μέλλω γίγνομαι , ὁ τε εὐθύς ἐκ αὐτός κίνησις ἴσχω μέλλω ὁ κεφαλή , καί σύν αὐτός δύο ἄλλος πλάγιος οὗτος μέν καί ὁ ὁ ὁ ἴνη θέσις αἰτία κατά γε ὁ ῥαχίτης μῦς .