galenus.de-usu-partium 12.2
Ὅτι μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε κίνησιν οὐδεμίαν ὀστῶν γενέσθαι χωρὶς τοῦ διηρθρῶσθαί τε ἅμα καὶ διὰ μυῶν συνάπτεσθαι , δέδεικται πολλάκις , εἴ γε χρὴ πάντως εἶναι μέν τι τὸ κινοῦν , εἶναι δὲ καὶ τὸ κινούμενον , καὶ τούτων τὸ μὲν ὁ μῦς ἐστι , τὸ δὲ ἡ τῶν ὀστῶν σύνθεσις . ὅτι δὲ οὐδὲ ὁ σύνδεσμος ἄχρηστος , ἀλλ’ , εἰ καὶ μὴ πρὸς τὴν γένεσιν αὐτὴν τῆς κινήσεως ἀναγκαῖος , εἰς γοῦν τὸ καλῶς κινεῖσθαι χρήσιμος , εἴρηται μὲν ἤδη καὶ περὶ τοῦδε διὰ τῶν ἔμπροσθεν , ἀναμνήσομεν δὲ καὶ νῦν αὐτὸ τοῦ λόγου τὸ κεφάλαιον , ὡς , εἰ μὴ διὰ τῶν συνδέσμων ἐκρατεῖτο τὰ διαρθρούμενα τῶν ὀστῶν , οὐδὲν ἂν ἐκώλυεν αὐτὸ καθ’ ἑκάστην κίνησιν ἐξίστασθαι τῆς σφετέρας ἕδρας ἄλλοτ’ ἄλλῃ παραλλάττοντα . τοῦ δὴ μηδὲν τοιοῦτον γίνεσθαι χάριν ἡ φύσις ἅπασαν ὀστῶν διάρθρωσιν ἐν κύκλῳ περιλαμβάνει δεσμοῖς μὲν , ἐπίδοσιν δ’ οὐ σμικρὰν ἐγχωροῦσιν . καὶ θαυμάσαι μάλιστ’ ἄν τις αὐτὸ δὴ τοῦτο πρῶτον αὐτῆς τοὔργον , ὡς ἐξευρούσης οὐσίας σωμάτων εἰς πολὺ διαφερούσας ἐπιτηδείων χρείας . ἵνα μὲν γὰρ ἀκριβῶς τε ἅμα δεσμοῖτο καὶ συνέχοιτο , καὶ οὐ ῥᾳδίως ἀποῤῥηγνύοιτο κατὰ τὰς βιαίας κινήσεις ἀλλήλων τὰ διαρθρούμενα , σκληρὸν ὡς ἔνι μάλιστα καὶ δυσπαθέστατον ἐχρῆν γενέσθαι τὸν σύνδεσμον · ἵνα δ’ ὑπὸ τῶν μυῶν ἑλκομένοις τοῖς ὀστοῖς ἑτοίμως ἕποιτο , μαλακὸν αὖ πάλιν ἐχρῆν εἶναι , καὶ κατὰ τοῦτ’ ἀσθενῆ . καὶ μὴν ἐναντίον γέ ἐστιν ἰσχυρὸν ἀσθενεῖ , καὶ σκληρὸν μαλακῷ . τίς οὖν καὶ περὶ ταῦτα τέχνη τῆς φύσεως ἐξευρούσης σῶμα καὶ τὴν ὠφέλειαν ἑκατέραν ἱκανῶς κεκτημένον , καὶ πεφευγὸς τὴν βλάβην , ἐξ αὐτῆς τῆς ἀνατομῆς ἔνεστί σοι μαθεῖν . ὄψει γὰρ ἅπαντα σύνδεσμον σκληρὸν μὲν εἰς τοσοῦτον , ὡς ἀσφαλῶς τε ἅμα συνδεῖν καὶ μὴ κωλύειν συγκινεῖσθαι , μαλακὸν δ’ εἰς τοσοῦτον , ὡς μὴ θλᾶσθαι μήτε ἀποῤῥήγνυσθαι ῥᾳδίως . καὶ μὴν καὶ τοῦτ’ ἀκούεις ὑφ’ Ἱπποκράτους |λεγόμενον · Ὅσοις ἂν ὑγρότης ὑποτραφεῖσα πλείων διαβρέξῃ τὰ περὶ τοῖς ἄρθροις σώματα , ῥᾳδίως τούτοις ἐξίστανται τῶν κώλων αἱ κεφαλαί . τοὺς δ’ ὑπὸ σκληρότητος αὐτῶν ἀγκυλωθέντας οὐκ οἶμαί σε λανθάνειν , ὁσημέραι θεώμενον , εἰς ὅσον ἐμποδίζονται τὴν κίνησιν . ἀλλ’ ἔν γε τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν ἀκριβῶς σύμμετρα τἄλλα τε περὶ τοῖς ἄρθροις ἐστὶ σώματα , καὶ μάλιστα οἱ τένοντες καὶ σύνδεσμοι , πρός τε τὴν εὐκολίαν τῆς κινήσεως καὶ πρὸς τὸ μηδὲν πάσχειν αὐτούς . ὅτι δ’ ἐν τούτοις χρὴ θαυμάζειν ἅπασαν τέχνην , ἐν οἷς οὕτως ἀκριβῶς ἐστι τὸ σύμμετρον , ὡς , εἴτε προσθήσεις ἐλάχιστα , εἴτ’ ἀφέλοις , ἀνατρέπεσθαι τὸ πᾶν ἔργον , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . τὰ γοῦν ἱκανὸν ἔχοντα πλάτος ἐν τῇ δημιουργίᾳ καὶ τοῖς ἰδιώταις τολμητέον ἐπιχειρεῖν · εἰ δέ τι στενὸν παντελῶς καὶ ἀπλατὲς , οὔτε σοφίας τῆς τυχούσης , οὔτ’ ἐμπειρίας δεῖται βραχείας . ταῦτ’ ἄρα καὶ αὐτὴν τὴν ἰατρικὴν μακρὰν εἰπὼν Ἱπποκράτης ἐπήνεγκεν , ὁ δὲ καιρὸς ὀξὺς , ὡς , εἴπερ μὴ ὀξὺς ἦν , ἀλλ’ ἱκανὸν ἐκέκτητο πλάτος , οὐκ ἂν οὖσαν μακράν . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ δημιουργικῆς τέχνης ἁπάσης ἀκρίβειαν ἡ τῆς συμμετρίας στενότης ἐνδείκνυται . καὶ ταύτην ἔστιν ἐν τοῖς τῶν ζώων θεάσασθαι σώμασιν οὐ κατὰ τοὺς συνδέσμους μόνον , ἀλλὰ καὶ κατ’ ἄλλα σύμπαντα μόρια . τριῶν δὴ τούτων ὑπαρχόντων ἁπλῶν σωμάτων , ὧν εἰς τὸν παρόντα λόγον δεόμεθα , χόνδρου , καὶ συνδέσμου , καὶ νεύρου , καὶ τοῦ μὲν χόνδρου σκληροτέρου , τοῦ δὲ νεύρου μαλακωτέρου , μέσου δ’ ἀμφοῖν ὄντος τοῦ συνδέσμου , θαυμαστῶς ἡ φύσις ἑκάστῳ χρῆται κατὰ πάντα τοῦ ζώου τὰ μόρια , μήτ’ εἰς χόνδρου χώραν ἢ νεῦρον ἢ σύνδεσμόν ποτε μεταθεῖσα , μήτ’ εἰς συνδέσμου χόνδρον ἢ νεῦρον , ἀλλὰ μηδ’ εἰς νεύρου σύνδεσμον ἢ χόνδρον . ἐδείχθη γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ὡς ﻿ οὔτε τὸ σκληρὸν εἰς αἴσθησιν , οὔτε τὸ μαλακὸν εἰς κίνησιν ἐπιτήδειον .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν οὐ οἷος τε κίνησις οὐδείς ὀστέον γίγνομαι χωρίς ὁ διαρθρόω τε ἅμα καί διά μῦς συνάπτω , δείκνυμι πολλάκις , εἰ γε χρή πάντως εἰμί μέν τις ὁ κινέω , εἰμί δέ καί ὁ κινέω , καί οὗτος ὁ μέν ὁ μῦς εἰμί , ὁ δέ ὁ ὁ ὀστέον σύνθεσις . ὅτι δέ οὐδέ ὁ σύνδεσμος ἄχρηστος , ἀλλά , εἰ καί μή πρός ὁ γένεσις αὐτός ὁ κίνησις ἀναγκαῖος , εἰς γοῦν ὁ καλός κινέω χρήσιμος , λέγω μέν ἤδη καί περί ὅδε διά ὁ ἔμπροσθεν , ἀναμιμνῄσκω δέ καί νῦν αὐτός ὁ λόγος ὁ κεφάλαιος , ὡς , εἰ μή διά ὁ σύνδεσμος κρατέω ὁ διαρθρέω ὁ ὀστέον , οὐδείς ἄν κωλύω αὐτός κατά ἕκαστος κίνησις ἐξίστημι ὁ σφέτερος ἕδρα ἄλλοτε ἄλλῃ παραλλάσσω . ὁ δή μηδείς τοιοῦτος γίγνομαι χάριν ὁ φύσις ἅπας ὀστέον διάρθρωσις ἐν κύκλος περιλαμβάνω δεσμός μέν , ἐπίδοσις δέ οὐ μικρός ἐγχωρέω . καί θαυμάζω μάλα ἄν τις αὐτός δή οὗτος πρῶτος αὐτός ἔργον , ὡς ἐξευρίσκω οὐσία σῶμα εἰς πολύς διαφέρω ἐπιτήδειος χρεία . ἵνα μέν γάρ ἀκριβής τε ἅμα δεσμεύω καί συνέχω , καί οὐ ῥᾴδιος ἀπορρήγνυμι κατά ὁ βίαιος κίνησις ἀλλήλων ὁ διαρθρέω , σκληρός ὡς ἐν μάλα καί δυσπαθής χρή γίγνομαι ὁ σύνδεσμος · ἵνα δέ ὑπό ὁ μῦς ἕλκω ὁ ὀστέον ἑτοῖμος ἕπομαι , μαλακός αὖ πάλιν χρή εἰμί , καί κατά οὗτος ἀσθενής . καί μήν ἐναντίος γε εἰμί ἰσχυρός ἀσθενής , καί σκληρός μαλακός . τίς οὖν καί περί οὗτος τέχνη ὁ φύσις ἐξευρίσκω σῶμα καί ὁ ὠφέλεια ἑκάτερος ἱκανός κτάομαι , καί φεύγω ὁ βλάβη , ἐκ αὐτός ὁ ἀνατομή ἔνειμι σύ μανθάνω . ὁράω γάρ ἅπας σύνδεσμος σκληρός μέν εἰς τοσοῦτος , ὡς ἀσφαλής τε ἅμα συνδέω καί μή κωλύω συγκινέω , μαλακός δέ εἰς τοσοῦτος , ὡς μή θλάω μήτε ἀπορρήγνυμι ῥᾴδιος . καί μήν καί οὗτος ἀκούω ὑπό Ἱπποκράτης λέγω · ὅσος ἄν ὑγρότης ὑποτρέφω πολύς διαβρέχω ὁ περί ὁ ἄρθρον σῶμα , ῥᾴδιος οὗτος ἐξίστημι ὁ κῶλον ὁ κεφαλή . ὁ δέ ὑπό σκληρότης αὐτός ἀγκυλόω οὐ οἴομαι σύ λανθάνω , ὁσημέραι θεάομαι , εἰς ὅσος ἐμποδίζω ὁ κίνησις . ἀλλά ἐν γε ὁ κατά φύσις ἔχω ἀκριβής σύμμετρος ἄλλος τε περί ὁ ἄρθρον εἰμί σῶμα , καί μάλα ὁ τένων καί σύνδεσμος , πρός τε ὁ εὐκολία ὁ κίνησις καί πρός ὁ μηδείς πάσχω αὐτός . ὅτι δέ ἐν οὗτος χρή θαυμάζω ἅπας τέχνη , ἐν ὅς οὕτως ἀκριβής εἰμί ὁ σύμμετρος , ὡς , εἴτε προστίθημι ἐλαχύς , εἴτε ἀφαιρέω , ἀνατρέπω ὁ πᾶς ἔργον , οὐδείς ἀγνοέω . ὁ γοῦν ἱκανός ἔχω πλάτος ἐν ὁ δημιουργία καί ὁ ἰδιώτης τολμάω ἐπιχειρέω · εἰ δέ τις στενός παντελής καί ἀπλατής , οὔτε σοφία ὁ τυγχάνω , οὔτε ἐμπειρία δέω βραχύς . οὗτος ἄρα καί αὐτός ὁ ἰατρικός μακρός λέγω Ἱπποκράτης ἐπιφέρω , ὁ δέ καιρός ὀξύς , ὡς , εἴπερ μή ὀξύς εἰμί , ἀλλά ἱκανός κτάομαι πλάτος , οὐ ἄν εἰμί μακρός . οὕτως οὖν καί ἐπί δημιουργικός τέχνη ἅπας ἀκρίβεια ὁ ὁ συμμετρία στενότης ἐνδείκνυμι . καί οὗτος εἰμί ἐν ὁ ὁ ζῷον θεάομαι σῶμα οὐ κατά ὁ σύνδεσμος μόνος , ἀλλά καί κατά ἄλλος σύμπας μόριον . τρεῖς δή οὗτος ὑπάρχω ἁπλόος σῶμα , ὅς εἰς ὁ πάρειμι λόγος δέω , χόνδρος , καί σύνδεσμος , καί νεῦρον , καί ὁ μέν χόνδρος σκληρός , ὁ δέ νεῦρον μαλακός , μέσος δέ ἄμφω εἰμί ὁ σύνδεσμος , θαυμαστός ὁ φύσις ἕκαστος χράω κατά πᾶς ὁ ζῷον ὁ μόριον , μήτε εἰς χόνδρος χώρα ἤ νεῦρον ἤ σύνδεσμος ποτέ μετατίθημι , μήτε εἰς σύνδεσμος χόνδρος ἤ νεῦρον , ἀλλά μηδέ εἰς νεῦρον σύνδεσμος ἤ χόνδρος . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὡς ﻿ οὔτε ὁ σκληρός εἰς αἴσθησις , οὔτε ὁ μαλακός εἰς κίνησις ἐπιτήδειος .