galenus.de-usu-partium 6.12
Εἰ γάρ τις ἐθέλοι τὴν αἰτίαν ἐκμαθεῖν τῆς ἀγνοίας τῶν οὐκ ὀρθῶς ἀποφῃναμένων ἰατρῶν καὶ φιλοσόφων ὑπὲρ τοῦ πλήθους τῶν ἐν τῇ καρδίᾳ κοιλιῶν , ἑτέρωθι δέδεικται τὰ τοιαῦτα σύμπαντα περὶ πάσης τῆς ἐν ταῖς ἀνατομαῖς διαφωνίας . καὶ ὥσπερ αἱ περὶ τῶν ἐνεργειῶν ἀποδείξεις ἐν τῷ τοῦ νῦν ἐνεστῶτος ἡμῖν προηγοῦνται λόγου , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον αὐτῶν ἐκείνων αἵ τε περὶ τῆς ἐν ταῖς ἀνατομαῖς διαφωνίας καὶ αὐτῶν ἐγχειρήσεων . οὔκουν οὔτε περὶ τοῦ πλήθους τῶν ἐν ταῖς ἀρτηρίαις ἢ φλεψὶ χιτώνων ἐν τούτῳ χρὴ τῷ λόγῳ μεμνῆσθαι τῆς διαφωνίας , οὔτ’ ἄλλου τινὸς ὧν πρόσθεν εἴπομεν ἢ ἐφεξῆς ἐροῦμεν . ἰδίᾳ γὰρ ἅπαντα ταῦτα προαποδείξαντες , ὅπως ἡμῖν ἡ παροῦσα διέξοδος καθ’ αὑτὴν περαίνοιτο , μηδὲν τῶν ἄλλων ἐφαπτομένη ζητημάτων , ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ παντὶ , τὰ δι’ ἐκείνων ἀποδεδειγμένα τοῖς ἐνεστῶσιν ὑποθέσεις ποιούμενοι , τὰς χρείας μόνας ἐπέξιμεν ἑκάστου τῶν μορίων , οὐδ’ ἐνταῦθα τῶν ἑτέροις εἰρημένων οὐκ ὀρθῶς ἐξελέγχοντες τὴν ἄγνοιαν , ὅτι μὴ πάρεργον , πλὴν ἢν ἱκανῶς ἀναγκαῖον ᾖ πολλοῖς δόγμασιν , ἢ κοινῇ χρηστὸν ἔσεσθαι μέλλῃ τὸ ῥηθέν . ὥσπερ ἀμέλει καὶ νῦν ἔγνωκα τῶν Ἀσκληπιάδῃ κακῶς ﻿ εἰρημένων ὑπὲρ τῶν τοῦ πνεύμονος ἀγγείων , μνημονεῦσαι καὶ δεῖξαι , τὸν τῆς Ἀδραστείας ὡς οὐδεὶς ἐκφεύξεται θεσμὸν , οὐδ’ ἂν ἱκανὸς ᾖ πανούργως τε καὶ δεινῶς λέγειν , ἀλλ’ ὁμολογεῖ ποτε καὶ αὐτὸς τὴν πανουργίαν καὶ μάρτυρ γίνεται τοῖς ἀληθέσι πολὺ πιστότερος τῶν ἄλλων , ὃς μηδ’ ἑκὼν μαρτυρεῖ . πρώτη μὲν γὰρ αἰτία πᾶσι τοῖς γινομένοις , ὥς που καὶ Πλάτων ἐπεδείκνυεν , ὁ σκοπὸς τῆς ἐνεργείας ἐστί . τοιγαροῦν οὐδ’ ἐπερωτωμένῳ τινὶ τὴν τῆς ἐς τὴν ἀγορὰν ἀφίξεως αἰτίαν ἑτέρως ἀποκρίνασθαι κάλλιον ἐγχωρεῖ ταύτην παραλιπόντι · γελοῖος γὰρ ἂν εἴη , εἴ τις ἀντὶ τοῦ φάναι , τόδε τι τὸ σκεῦος ἢ ἀνδράποδον ὠνησόμενος ἥκειν , ἢ φίλῳ τῷδε συντυχεῖν , ἢ ἀποδόσθαι τόδε τι , ταῦτα μὲν παραλίποι , διότι δ’ εἶεν αὐτῷ δύο πόδες οἷοι κινεῖσθαί τε ῥᾳδίως κατά τε τῆς γῆς ἀσφαλῶς στηρίζεσθαι , τούτοις ἐναλλὰξ ἑκατέρῳ τῶν εἰρημένων ποδῶν διᾴττων εἰς τὴν ἀγορὰν ἀφῖχθαι λέγοι . εἴρηκε μὲν γὰρ καὶ αὐτὸς ἴσως αἰτίαν τινὰ , ἀλλ’ οὐ τὴν ὄντως αἰτίαν , οὐδὲ τὴν πρώτην , ἀλλ’ ὀργανικήν τέ τινα , καὶ ὧν οὐκ ἄνευ , μᾶλλον οὐκ αἰτίαν . οὕτω μὲν ὀρθῶς ἐγίνωσκε περὶ φύσεως αἰτίας ὁ Πλάτων . ἡμεῖς δ’ , ὅπως μὴ δόξωμεν ὑπὲρ ὀνομάτων τερθρεύεσθαι , συγχωρήσαντες γένη πλείω τῶν αἰτιῶν ὑπάρχειν , πρῶτον μὲν καὶ μάλιστα , δι’ ὃ γίγνεταί τι , δεύτερον δὲ , ὑφ’ οὗ γίνεται , καὶ τρίτον , ἐξ οὗ , καὶ τέταρτον , δι’ οὗ , καὶ πέμπτον , εἰ βούλει , τὸ καθ’ ὃ , καὶ πρὸς ἕκαστον γένος ἀξιώσομεν αὐτοὺς ἀποκρίνασθαι περὶ πάντων τῶν τοῦ ζώου μορίων , εἴπερ ὄντως εἰσὶ φυσικοί . ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐρωτηθέντες , διὰ τί τοῦ πνεύμονος ἐνήλλακται τῶν ἀγγείων ἡ φύσις , ἀρτηριώδους μέν γε τῆς φλεβὸς ἀποτελεσθείσης , φλεβώδους δὲ τῆς ἀρτηρίας , ἀποκρινούμεθα τὴν ὄντως τε καὶ πρώτην αἰτίαν , ὅτι βέλτιον ἦν ἐν τούτῳ μόνῳ τῷ σπλάγχνῳ στεγανὴν μὲν τὴν φλέβα , μανὴν δ’ εἶναι τὴν ἀρτηρίαν . Ἐρασίστρατος δ’ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ οὕτω φησίν · Ἡ μὲν φλὲψ ἐκπέφυκεν , ὅθεν περ αἱ εἰς ὅλον τὸ σῶμα διανεμόμεναι τὴν ἀρχὴν ἔχουσιν ἀρτηρίαι , συντέτρηται δὲ εἰς τὴν τοῦ αἵματος κοιλίαν , ἡ δ’ ἀρτηρία πάλιν , ὅθεν αἱ φλέβες ἄρχονται , πεφυκυῖα πρὸς τὴν πνευματικὴν τῆς καρδίας συντέτρηται κοιλίαν .
Lemmas: εἰ γάρ τις ἐθέλω ὁ αἰτία ἐκμανθάνω ὁ ἄγνοια ὁ οὐ ὀρθός ἀποφῄνομαι ἰατρός καί φιλόσοφος ὑπέρ ὁ πλῆθος ὁ ἐν ὁ καρδία κοιλία , ἑτέρωθι δείκνυμι ὁ τοιοῦτος σύμπας περί πᾶς ὁ ἐν ὁ ἀνατομή διαφωνία . καί ὥσπερ ὁ περί ὁ ἐνέργεια ἀπόδειξις ἐν ὁ ὁ νῦν ἐνίστημι ἐγώ προηγέομαι λόγος , κατά ὁ αὐτός τρόπος αὐτός ἐκεῖνος ὁ τε περί ὁ ἐν ὁ ἀνατομή διαφωνία καί αὐτός ἐγχείρησις . οὔκουν οὔτε περί ὁ πλῆθος ὁ ἐν ὁ ἀρτηρία ἤ φλέψ χιτών ἐν οὗτος χρή ὁ λόγος μιμνῄσκω ὁ διαφωνία , οὔτε ἄλλος τις ὅς πρόσθεν λέγω ἤ ἐφεξῆς λέγω . ἴδιος γάρ ἅπας οὗτος προαποδείκνυμι , ὅπως ἐγώ ὁ πάρειμι διέξοδος κατά ἑαυτοῦ περαίνω , μηδείς ὁ ἄλλος ἐφάπτω ζήτημα , ἐν οὗτος ὁ λόγος πᾶς , ὁ διά ἐκεῖνος ἀποδείκνυμι ὁ ἐνίστημι ὑπόθεσις ποιέω , ὁ χρεία μόνος ἐπεξέρχομαι ἕκαστος ὁ μόριον , οὐδέ ἐνταῦθα ὁ ἕτερος λέγω οὐ ὀρθός ἐξελέγχω ὁ ἄγνοια , ὅτι μή πάρεργος , πλήν ἐάν ἱκανός ἀναγκαῖος εἰμί πολύς δόγμα , ἤ κοινῇ χρηστός εἰμί μέλλω ὁ λέγω . ὥσπερ ἀμέλει καί νῦν γιγνώσκω ὁ Ἀσκληπιάδης κακός ﻿ λέγω ὑπέρ ὁ ὁ πνεύμων ἀγγεῖον , μνημονεύω καί δείκνυμι , ὁ ὁ Ἀδράστεια ὡς οὐδείς ἐκφεύγω θεσμός , οὐδέ ἐάν ἱκανός εἰμί πανοῦργος τε καί δεινός λέγω , ἀλλά ὁμολογέω ποτέ καί αὐτός ὁ πανουργία καί μάρτυρ γίγνομαι ὁ ἀληθής πολύς πιστός ὁ ἄλλος , ὅς μηδέ ἑκών μαρτυρέω . πρῶτος μέν γάρ αἰτία πᾶς ὁ γίγνομαι , ὡς που καί Πλάτων ἐπιδείκνυμι , ὁ σκοπός ὁ ἐνέργεια εἰμί . τοιγαροῦν οὐδέ ἐπερωτάω τις ὁ ὁ εἰς ὁ ἀγορά ἄφιξις αἰτία ἕτερος ἀποκρίνω καλός ἐγχωρέω οὗτος παραλείπω · γέλοιος γάρ ἄν εἰμί , εἰ τις ἀντί ὁ φημί , ὅδε τις ὁ σκεῦος ἤ ἀνδράποδον ὠνέομαι ἥκω , ἤ φίλος ὅδε συντυγχάνω , ἤ ἀποδίδωμι ὅδε τις , οὗτος μέν παραλείπω , διότι δέ εἰμί αὐτός δύο πούς οἷος κινέω τε ῥᾴδιος κατά τε ὁ γῆ ἀσφαλής στηρίζω , οὗτος ἐναλλάξ ἑκάτερος ὁ λέγω πούς διαίσσω εἰς ὁ ἀγορά ἀφικνέομαι λέγω . λέγω μέν γάρ καί αὐτός ἴσως αἰτία τις , ἀλλά οὐ ὁ ὄντως αἰτία , οὐδέ ὁ πρῶτος , ἀλλά ὀργανικός τε τις , καί ὅς οὐ ἄνευ , μάλα οὐ αἰτία . οὕτως μέν ὀρθός γιγνώσκω περί φύσις αἰτία ὁ Πλάτων . ἐγώ δέ , ὅπως μή δοκέω ὑπέρ ὄνομα τερθρεύομαι , συγχωρέω γένος πολύς ὁ αἰτία ὑπάρχω , πρῶτος μέν καί μάλα , διά ὅς γίγνομαι τις , δεύτερος δέ , ὑπό ὅς γίγνομαι , καί τρίτος , ἐκ ὅς , καί τέταρτος , διά ὅς , καί πέμπτος , εἰ βούλομαι , ὁ κατά ὅς , καί πρός ἕκαστος γένος ἀξιόω αὐτός ἀποκρίνω περί πᾶς ὁ ὁ ζῷον μόριον , εἴπερ ὄντως εἰμί φυσικός . ἐγώ μέν γάρ ἐρωτάω , διά τίς ὁ πνεύμων ἐναλλάσσω ὁ ἀγγεῖον ὁ φύσις , ἀρτηριώδης μέν γε ὁ φλέψ ἀποτελέω , φλεβώδης δέ ὁ ἀρτηρία , ἀποκρίνω ὁ ὄντως τε καί πρῶτος αἰτία , ὅτι ἀγαθός εἰμί ἐν οὗτος μόνος ὁ σπλάγχνον στεγανός μέν ὁ φλέψ , μανός δέ εἰμί ὁ ἀρτηρία . Ἐρασίστρατος δέ οὐ οὕτως , ἀλλά οὕτως φημί · ὁ μέν φλέψ ἐκφύω , ὅθεν περ ὁ εἰς ὅλος ὁ σῶμα διανέμω ὁ ἀρχή ἔχω ἀρτηρία , συντετραίνω δέ εἰς ὁ ὁ αἷμα κοιλία , ὁ δέ ἀρτηρία πάλιν , ὅθεν ὁ φλέψ ἄρχω , φύω πρός ὁ πνευματικός ὁ καρδία συντετραίνω κοιλία .