galenus.de-usu-partium 5.6
Τί δή ποτ’ οὖν ὁ μὲν ἀνωτέρων τὴν θέσιν ἔχει τῶν νεφρῶν , ὁ δὲ κατωτέρω ; καὶ τοῦθ’ ὁμολογεῖ τοῖς ὑπὲρ αὐτῶν ἀποδεδειγμένοις . εἰ γὰρ δὴ ἕλκοντες τὸν ὀῤῥὸν οὕτω καθαίρουσι τὸ αἷμα , δῆλον ὡς , εἴπερ ἐτέθησαν ἅμα , διεκώλυεν ἂν ὁ ἕτερος τὸν ἕτερον ἕλκειν ἀντισπῶν ἐπὶ τἀναντία . νυνὶ δ’ ἑκάτερος ἀκωλύτως ἐνεργεῖ μόνος ἐπισπώμενος , οὐδενὸς ἐκ τῶν κατ’ ἀντικρὺ μερῶν ἀντιτεταγμένου . διὰ τί δ’ ὁ μὲν δεξιὸς ἄνωθέν τε καὶ πρῶτός ἐστιν , ὁ δ’ ἀριστερὸς κάτωθέν τε καὶ δεύτερος ; ὅτι τὸ καθαιρόμενον σπλάγχνον ἐν τοῖς δεξιοῖς ἐτέτακτο , καὶ τῆς κοίλης αὐτῆς εἰς τὸ δεξιὸν ἀνεστόμωντο μέρος αἱ πλεῖσται τῶν ἀποφύσεων , ἐκ τῶν κυρτῶν τοῦ ἥπατος εἰς αὐτὴν ἄγουσαι τὸ αἷμα , ἑτοιμότερον δ’ ἕλκειν ἐκ τῶν κατ’ εὐθὺ παντὶ τῷ δύναμιν ἑλκτικὴν ἔχοντι σώματι . καὶ μέν γε , καὶ ὡς τὸν σπλῆνα μὲν τοῖς κάτω μέρεσι προσχωρεῖν τῆς γαστρὸς ἄμεινον ἦν , τὸ ἧπαρ τοῖς ἄνω , δέδεικται πρόσθεν . οὔκουν οὐδὲ χώραν ὁμοίως σχολάζουσαν ἐν τοῖς ἀριστεροῖς εἶχεν , ὥσπερ ἐν τοῖς δεξιοῖς , ὥσθ’ , ὅσον ἀνωτέρων τὸ ἧπαρ κεῖται τοῦ σπληνὸς , οὐκ ἦν ἄλογον , καὶ τὸν δεξιὸν νεφρὸν ἐπὶ τοσοῦτον ὑψηλότερον γενέσθαι θατέρου . τί δή ποτε δ’ ὅλως ἡ φύσις δυοῖν ὀργάνων ἐδεήθη καθαρτικῶν τῆς ὀῤῥώδους ὑγρότητος ; εἰ μὲν γὰρ ἄμεινον τὸ διττὸν , ἐλλιπῶς ἂν δόξειεν ἕνα μὲν τὸν σπλῆνα , μίαν δὲ τὴν χοληδόχον ἐργάσασθαι κύστιν · εἰ δὲ ἀρκεῖ καὶ τὸ ἓν , ἐκ περιττοῦ πάλιν αὖ τὸν ἀριστερὸν ἐπὶ τῷ δεξιῷ δημιουργῆσαι δόξειεν ἂν τῶν νεφρῶν . ἢ κᾀνταῦθα θαυμάζειν ἄξιον αὐτῆς τὴν τέχνην ; ὀλίγιστον μὲν γὰρ τὸ μελαγχολικὸν περίττωμα , πλέον δ’ αὐτοῦ τὸ χολῶδες , πολλαπλάσιον δ’ ἀμφοῖν τὸ ὑδατῶδες . ἀλλὰ καὶ παχύτατον μὲν μελαγχολικὸν περίττωμα , τὸ δ’ ὀῤῥῶδες λεπτότατον , μέσον δ’ ἀμφοῖν τὸ χολῶδες . τῷ μὲν οὖν ὀλίγῳ καὶ παχεῖ καὶ δυσκινήτῳ περιττώματι καὶ διὰ μακροῦ μέλλοντι παράγεσθαι τὸ μέγιστόν τε καὶ μανότατον ὄργανον ὑπέθηκε , καὶ τοῦτο κατέθηκεν ἐν τοῖς ἀριστεροῖς τῆς γαστρὸς , ἵν’ , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείκνυτο , κατεργασθεὶς ὁ παχὺς ἐκεῖνος ἐν αὐτῷ χυμὸς ὑπάρξῃ τροφὴ τῷ σπληνί . τὴν δ’ ὑποκειμένην τῷ ἥπατι κύστιν , καίτοι μέσον τῇ λεπτότητι καὶ τῷ πλήθει χυμὸν ἕλκουσαν , ὅμως μικρὰν ἀπεργάσατο , διότι τῇ θέσει τῶν ἄλλων ὀργάνων , ὅσα καθαίρει τὸ ἧπαρ , ἐπλεονέκτει καὶ τῷ τῶν ἑλκόντων στομάτων ἀριθμῷ . οὔκουν οὐδὲ ἐν ταύτῃ τι παρὰ τὸ κατ’ ἀξίαν ἡ φύσις ἐποίησεν . ὑπόλοιπος δ’ ὁ δεξιὸς νεφρὸς , ὃν δὴ μόνον ἀρκεῖν ὁ πρόσθεν λόγος ἐπηρεάζων ἔλεγεν . Ὅτι μὲν οὐκ ἤρκει μόνος εἰς τοσούτου κάθαρσιν περιττώματος , εἰ μὴ διπλασίων ἐγεγόνει τοῦ νῦν ὄντος , ἄντικρυς δῆλον . Ὅτι δ’ , εἴπερ οὗτος μὲν ἐγένετο διπλάσιος , ὁ δ’ ἕτερος ἀπώλετο τελέως , οὐκ ἂν ἐπηρεάζων τις , ἀλλ’ ἀληθεύων ἐνεκάλει τῇ φύσει , τὸ ζῶον ἄνισον ἀπειργάσθαι , καὶ τοῦτ’ οἶμαι πρόδηλον . πρὶν γὰρ τῶν νεφρῶν ἡμᾶς μνημονεῦσαι , κατὰ τὸν πρὸ τούτου λόγον ἰσόῤῥοπον ἐδείκνυτο ζῶον ἐπὶ τῇ τοῦ σπληνὸς καὶ τῆς γαστρὸς καὶ τοῦ ἥπατος ἐπικαίρῳ θέσει . νῦν δ’ , εἴπερ αὐτῷ καλῶς καὶ δικαίως ἔχοντι κατὰ θάτερον μέρος ἕνα μέγαν ἐργασόμεθα τῷ λόγῳ νεφρὸν , ἑτερόῤῥοπον αὐτὸ ποιήσομεν . ἀλλ’ οὐχ ἡ γε φύσις , ἀλλ’ ἀνθ’ ἑνὸς μεγάλου νεφροῦ , κατὰ θάτερον μέρος κειμένου , δύο μικροὺς ἑκατέρωθεν καταθεῖναι δικαιότερον ἔγνω . καὶ ὅτι γε τηλικοῦτος ἑκάτερός ἐστιν , ὡς ὑπ’ ἀμφοῖν αὐτάρκως καθαίρεσθαι τὸ αἷμα , τὸ γιγνόμενον αὐτὸ μαρτυρεῖ . μυρίων γοῦν ὁσημέραι τέμνοντες τὰς φλέβας ὀλίγιστον εὑρίσκομεν ὕδωρ ἐποχούμενον , παγέντος τοῦ αἵματος . καίτοι πάντες οἱ φλεβοτομίας δεόμενοι κακὸν δήπουθεν ἔχουσί τι περὶ τὸ σῶμα , καὶ βέβλαπται παντάπασιν αὐτοῖς ἡ φυσικὴ διοίκησις . ἀλλ’ ὅμως καὶ τούτοις παγέντος τοῦ αἵματος , οὐδὲν ὑδατῶδες ἐποχεῖται , πλὴν , ὡς ἐῤῥέθη , παντάπασιν ὀλίγον . ὅτι μὲν οὖν , εὐπραγοῦντος τοῦ ζώου , τελέως οἱ νεφροὶ καθαίρουσι τὸν ὀῤῥὸν τοῦ αἵματος , ἔκ τε τῶν εἰρημένων καὶ ἄλλων πλειόνων ἐστὶν ἀποδεῖξαι . χρονίζειν δὲ ἐπὶ πλέον ἐν τῷ λόγῳ περιττὸν εἶναί μοι δοκεῖ , συγχωρησόντων γε πάντων ἑτοίμως τῷ λεγομένῳ καὶ πιστευσόντων , ὡς αὐτάρκεις εἰς τὴν χρείαν , ἦς ἕνεκεν ἐγεγόνεισαν , οἱ νεφροὶ κατεσκευάσθησαν . καὶ μὴν εἴπερ αὐτάρκως μὲν οἱ ἀμφότεροι καθαίρουσι τὸν ὀῤῥὸν τοῦ αἵματος , ἔστι δὲ πολλαπλάσιον τὸ περίττωμα τοῦτο τῶν ἄλλων περιττωμάτων , οὐδὲν οὕτως αἰτιατέον τοῦ τάχους τῆς καθάρσεως , ὡς τὴν λεπτότητα τοῦ διακρινομένου . καὶ γὰρ αὖ καὶ τοῦτο πρόδηλον , ὡς τὸ λεπτὸν ἅπαν ἑτοιμότερον ἕλκεται τοῦ παχυτέρου . καὶ τοίνυν ἤδη φαίνεται καὶ ἡ τῆς πυκνότητος αὐτῶν αἰτία , μᾶλλον δ’ αἰτίαι · δύο γάρ εἰσιν αὗται , τό τε ῥᾳδίως ἕλκεσθαι τὸ τοιοῦτον ὑγρὸν , καὶ μάλισθ’ ὅταν οὕτω πλησίον ᾖ τὸ ἕλκον , καὶ τὸ τρέφεσθαι δεῖν ἐξ αὐτοῦ τοὺς νεφρούς . ἐδείχθη γὰρ οὖν καὶ τοῦτ’ ἐν τοῖς περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασιν , ὡς διὰ μὲν εὐρέων στομάτων ἕκαστον τῶν ἑλκόντων μορίων τὸν οἰκεῖον χυμὸν οὐ μόνον οὐδὲ ἀκέραιον οὐδὲ εἰλικρινῆ δυνατὸν ἕλκειν , ἀλλ’ ἔκ τινος ἐπιμιξίας οὐχ ὁμογενοῦς ἑτέρου νενοθευμένον · εἰ δ’ εἰς λεπτὰ πάνυ καὶ λόγῳ θεωρητὰ στόματα τῶν ἑλκόντων ὀργάνων τὰ πέρατα τελευτήσειεν , ἄμικτον οὕτω καὶ καθαρὸν ἀκριβῶς ἐπισπάσεται τὸν οἰκεῖον χυμόν . εὐλόγως οὖν ἡ μὲν ἐπὶ τῷ ἥπατι κύστις ἀοράτοις τε καὶ στενοῖς ἀκριβῶς πέρασι τῶν καταφυομένων ἀπ’ αὐτῆς εἰς τὸ σπλάγχνον ἀγγείων ἕνα μόνον ἕλκει χυμὸν ἀνόθευτον ἑτέρας ποιότητος , ὃν ἡ φύσις αὐτὴν ἕλκειν παρεσκεύασεν . οὔτε δὲ ὁ σπλὴν , οὔθ’ οἱ νεφροὶ τὸν οἰκεῖον μόνον ἐπάγονται χυμὸν , ἀλλ’ ὁ μὲν σπλὴν καὶ αὐτοῦ τι συνεφέλκεται τοῦ αἵματος , ὃ , πρὶν ἐμπεσεῖν αὐτῷ , φθάνουσιν αἱ κατὰ τὸν ἐπίπλουν φλέβες ὡς ἑαυτὰς ἐπισπώμεναι · τῶν νεφρῶν δ’ ἑκάτερος πολὺ μὲν τῆς ξανθῆς χολῆς καὶ σχεδὸν ἅπαν , ὅσον ἂν αἱ κατ’ αὐτοὺς ἀρτηρίαι καὶ φλέβες ἔχουσαι τύχωσι , πολὺ δὲ καὶ τοῦ αἵματος , ὅσον ὑγρότερόν ἐστι καὶ λεπτότερον . ἀλλὰ τὸ μὲν χολῶδες , ὅσον μὴ παχὺ πάνυ , τοῖς οὔροις συνδιεξέρχεται · τὸ δ’ αἷμα τῇ σαρκὶ τῶν νεφρῶν αὐτῇ προσκλύζεται , καθάπερ ἰλύς τις , κᾀντεῦθεν ἤδη κατὰ μικρὸν ἀτμοειδῶς εἰς ὅλην αὐτὴν διασπείρεταί τε καὶ προσφύεται , καὶ τροφὴ γίνεται τοῖς νεφροῖς .
Lemmas: τίς δή ποτέ οὖν ὁ μέν ἀνώτερος ὁ θέσις ἔχω ὁ νεφρός , ὁ δέ κάτω ; καί οὗτος ὁμολογέω ὁ ὑπέρ αὐτός ἀποδείκνυμι . εἰ γάρ δή ἕλκω ὁ ὀρός οὕτως καθαίρω ὁ αἷμα , δῆλος ὡς , εἴπερ τίθημι ἅμα , διακωλύω ἄν ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ἕλκω ἀντισπάω ἐπί ἐναντίος . νυνί δέ ἑκάτερος ἀκώλυτος ἐνεργέω μόνος ἐπισπάω , οὐδείς ἐκ ὁ κατά ἀντικρύ μέρος ἀντιτάσσω . διά τίς δέ ὁ μέν δεξιός ἄνωθεν τε καί πρῶτος εἰμί , ὁ δέ ἀριστερός κάτωθεν τε καί δεύτερος ; ὅτι ὁ καθαίρω σπλάγχνον ἐν ὁ δεξιός τάσσω , καί ὁ κοῖλος αὐτός εἰς ὁ δεξιός ἀναστομόω μέρος ὁ πολύς ὁ ἀπόφυσις , ἐκ ὁ κυρτός ὁ ἧπαρ εἰς αὐτός ἄγω ὁ αἷμα , ἑτοῖμος δέ ἕλκω ἐκ ὁ κατά εὐθύς πᾶς ὁ δύναμις ἑλκτικός ἔχω σῶμα . καί μέν γε , καί ὡς ὁ σπλήν μέν ὁ κάτω μέρος προσχωρέω ὁ γαστήρ ἀγαθός εἰμί , ὁ ἧπαρ ὁ ἄνω , δείκνυμι πρόσθεν . οὔκουν οὐδέ χώρα ὅμοιος σχολάζω ἐν ὁ ἀριστερός ἔχω , ὥσπερ ἐν ὁ δεξιός , ὥστε , ὅσος ἀνώτερος ὁ ἧπαρ κεῖμαι ὁ σπλήν , οὐ εἰμί ἄλογος , καί ὁ δεξιός νεφρός ἐπί τοσοῦτος ὑψηλός γίγνομαι ἕτερος . τίς δή ποτέ δέ ὅλος ὁ φύσις δύο ὄργανον δέω καθαρτικός ὁ ὀρρώδης ὑγρότης ; εἰ μέν γάρ ἀγαθός ὁ δισσός , ἐλλιπής ἄν δοκέω εἷς μέν ὁ σπλήν , εἷς δέ ὁ χοληδόχος ἐργάζομαι κύστις · εἰ δέ ἀρκέω καί ὁ εἷς , ἐκ περισσός πάλιν αὖ ὁ ἀριστερός ἐπί ὁ δεξιός δημιουργέω δοκέω ἄν ὁ νεφρός . ἤ ᾀνταῦθη θαυμάζω ἄξιος αὐτός ὁ τέχνη ; ὀλίγος μέν γάρ ὁ μελαγχολικός περίσσωμα , πολύς δέ αὐτός ὁ χολώδης , πολλαπλάσιος δέ ἄμφω ὁ ὑδατώδης . ἀλλά καί παχύς μέν μελαγχολικός περίσσωμα , ὁ δέ ὀρρώδης λεπτός , μέσος δέ ἄμφω ὁ χολώδης . ὁ μέν οὖν ὀλίγος καί παχύς καί δυσκίνητος περίσσωμα καί διά μακρός μέλλω παράγω ὁ μέγας τε καί μανός ὄργανον ὑποτίθημι , καί οὗτος κατατίθημι ἐν ὁ ἀριστερός ὁ γαστήρ , ἵνα , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , κατεργάζομαι ὁ παχύς ἐκεῖνος ἐν αὐτός χυμός ὑπάρχω τροφή ὁ σπλήν . ὁ δέ ὑπόκειμαι ὁ ἧπαρ κύστις , καίτοι μέσος ὁ λεπτότης καί ὁ πλῆθος χυμός ἕλκω , ὅμως μικρός ἀπεργάζομαι , διότι ὁ θέσις ὁ ἄλλος ὄργανον , ὅσος καθαίρω ὁ ἧπαρ , πλεονεκτέω καί ὁ ὁ ἕλκω στόμα ἀριθμός . οὔκουν οὐδέ ἐν οὗτος τις παρά ὁ κατά ἀξία ὁ φύσις ποιέω . ὑπόλοιπος δέ ὁ δεξιός νεφρός , ὅς δή μόνος ἀρκέω ὁ πρόσθεν λόγος ἐπηρεάζω λέγω . ὅτι μέν οὐ ἀρκέω μόνος εἰς τοσοῦτος κάθαρσις περίσσωμα , εἰ μή διπλασίων γίγνομαι ὁ νῦν εἰμί , ἄντικρυς δῆλος . ὅτι δέ , εἴπερ οὗτος μέν γίγνομαι διπλάσιος , ὁ δέ ἕτερος ἀπόλλυμι τέλειος , οὐ ἄν ἐπηρεάζω τις , ἀλλά ἀληθεύω ἐγκαλέω ὁ φύσις , ὁ ζῷον ἄνισος ἀπεργάζομαι , καί οὗτος οἴομαι πρόδηλος . πρίν γάρ ὁ νεφρός ἐγώ μνημονεύω , κατά ὁ πρό οὗτος λόγος ἰσόρροπος δείκνυμι ζῷον ἐπί ὁ ὁ σπλήν καί ὁ γαστήρ καί ὁ ἧπαρ ἐπίκαιρος θέσις . νῦν δέ , εἴπερ αὐτός καλός καί δίκαιος ἔχω κατά ἕτερος μέρος εἷς μέγας ἐργάζομαι ὁ λόγος νεφρός , ἑτερόρροπος αὐτός ποιέω . ἀλλά οὐ ὁ γε φύσις , ἀλλά ἀντί εἷς μέγας νεφρός , κατά ἕτερος μέρος κεῖμαι , δύο μικρός ἑκατέρωθεν κατατίθημι δίκαιος γιγνώσκω . καί ὅτι γε τηλικοῦτος ἑκάτερος εἰμί , ὡς ὑπό ἄμφω αὔταρκος καθαίρω ὁ αἷμα , ὁ γίγνομαι αὐτός μαρτυρέω . μυρίος γοῦν ὁσημέραι τέμνω ὁ φλέψ ὀλίγος εὑρίσκω ὕδωρ ἐποχέομαι , πήγνυμι ὁ αἷμα . καίτοι πᾶς ὁ φλεβοτομία δέω κακός δήπουθεν ἔχω τις περί ὁ σῶμα , καί βλάπτω παντάπασι αὐτός ὁ φυσικός διοίκησις . ἀλλά ὅμως καί οὗτος πήγνυμι ὁ αἷμα , οὐδείς ὑδατώδης ἐποχέομαι , πλήν , ὡς λέγω , παντάπασι ὀλίγος . ὅτι μέν οὖν , εὐπραγέω ὁ ζῷον , τέλειος ὁ νεφρός καθαίρω ὁ ὀρός ὁ αἷμα , ἐκ τε ὁ λέγω καί ἄλλος πολύς εἰμί ἀποδείκνυμι . χρονίζω δέ ἐπί πολύς ἐν ὁ λόγος περισσός εἰμί ἐγώ δοκέω , συγχωρέω γε πᾶς ἑτοῖμος ὁ λέγω καί πιστεύω , ὡς αὐτάρκης εἰς ὁ χρεία , ὅς ἕνεκα γίγνομαι , ὁ νεφρός κατασκευάζω . καί μήν εἴπερ αὔταρκος μέν ὁ ἀμφότερος καθαίρω ὁ ὀρός ὁ αἷμα , εἰμί δέ πολλαπλάσιος ὁ περίσσωμα οὗτος ὁ ἄλλος περίσσωμα , οὐδείς οὕτως αἰτιατέον ὁ τάχος ὁ κάθαρσις , ὡς ὁ λεπτότης ὁ διακρίνω . καί γάρ αὖ καί οὗτος πρόδηλος , ὡς ὁ λεπτός ἅπας ἑτοῖμος ἕλκω ὁ παχύς . καί τοίνυν ἤδη φαίνω καί ὁ ὁ πυκνότης αὐτός αἰτία , μάλα δέ αἰτία · δύο γάρ εἰμί οὗτος , ὁ τε ῥᾴδιος ἕλκω ὁ τοιοῦτος ὑγρός , καί μάλα ὅταν οὕτως πλησίον εἰμί ὁ ἕλκω , καί ὁ τρέφω δέω ἐκ αὐτός ὁ νεφρός . δείκνυμι γάρ οὖν καί οὗτος ἐν ὁ περί ὁ φυσικός δύναμις ὑπόμνημα , ὡς διά μέν εὐρύς στόμα ἕκαστος ὁ ἕλκω μόριον ὁ οἰκεῖος χυμός οὐ μόνος οὐδέ ἀκέραιος οὐδέ εἰλικρινής δυνατός ἕλκω , ἀλλά ἐκ τις ἐπιμιξία οὐ ὁμογενής ἕτερος νοθεύω · εἰ δέ εἰς λεπτός πάνυ καί λόγος θεωρητός στόμα ὁ ἕλκω ὄργανον ὁ πέρας τελευτάω , ἄμικτος οὕτως καί καθαρός ἀκριβής ἐπισπάω ὁ οἰκεῖος χυμός . εὔλογος οὖν ὁ μέν ἐπί ὁ ἧπαρ κύστις ἀόρατος τε καί στενός ἀκριβής πέρας ὁ καταφύω ἀπό αὐτός εἰς ὁ σπλάγχνον ἀγγεῖον εἷς μόνος ἕλκω χυμός ἀνόθευτος ἕτερος ποιότης , ὅς ὁ φύσις αὐτός ἕλκω παρασκευάζω . οὔτε δέ ὁ σπλήν , οὔτε ὁ νεφρός ὁ οἰκεῖος μόνος ἐπάγω χυμός , ἀλλά ὁ μέν σπλήν καί αὐτός τις συνεφέλκω ὁ αἷμα , ὅς , πρίν ἐμπίπτω αὐτός , φθάνω ὁ κατά ὁ ἐπίπλοος φλέψ ὡς ἑαυτοῦ ἐπισπάω · ὁ νεφρός δέ ἑκάτερος πολύς μέν ὁ ξανθός χολή καί σχεδόν ἅπας , ὅσος ἄν ὁ κατά αὐτός ἀρτηρία καί φλέψ ἔχω τυγχάνω , πολύς δέ καί ὁ αἷμα , ὅσος ὑγρός εἰμί καί λεπτός . ἀλλά ὁ μέν χολώδης , ὅσος μή παχύς πάνυ , ὁ οὖρον συνδιεξέρχομαι · ὁ δέ αἷμα ὁ σάρξ ὁ νεφρός αὐτός προσκλύζω , καθά ἰλύς τις , ἐͅντεῦθα ἤδη κατά μικρός ἀτμοειδής εἰς ὅλος αὐτός διασπείρω τε καί προσφύω , καί τροφή γίγνομαι ὁ νεφρός .