galenus.de-usu-partium 1.2
Χρεία δ’ αὐτῶν ἁπάντων ἐστὶ τῇ ψυχῇ . τὸ γὰρ σῶμα ταύτης ὄργανον , καὶ διὰ τοῦτο πολὺ διενήνοχεν ἀλλήλων τὰ μόρια τῶν ζώων , ὅτι καὶ αἱ ψυχαί . τὰ μὲν γάρ ἐστιν ἄλκιμα , τὰ δὲ δειλὰ , τὰ δ’ ἄγρια , τὰ δ’ ἥμερα , τὰ δ’ οἷον πολιτικά τε καὶ δημιουργικὰ , τὰ δ’ οἷον μονότροπα . πᾶσι δ’ οὖν ἐπιτήδειον τὸ σῶμα τοῖς τῆς ψυχῆς ἤθεσί τε καὶ δυνάμεσιν · ἵππῳ μὲν , ἰσχυραῖς ὁπλαῖς καὶ χαίτῃ κεκοσμημένον , καὶ γὰρ ὠκὺ καὶ γαῦρον καὶ οὐκ ἄθυμον τὸ ζῶον · λέοντι δὲ , θυμικὸν γὰρ καὶ ἄλκιμον , ὀδοῦσί τε καὶ ὄνυξιν ἰσχυρόν · οὕτω δὲ καὶ ταύρῳ , καὶ συΐ · τῷ μὲν γὰρ κέρατα , τῷ δ’ οἱ χαυλιόδοντες , ὅπλα ξύμφυτα · ἐλάφῳ δὲ καὶ λαγωῷ , δειλὰ γὰρ τὰ ζῶα , ταχὺ μὲν τὸ σῶμα , γυμνόν δὲ πάντη καὶ ἄοπλον . ἔπρεπε γὰρ , οἶμαι , τάχος μὲν τοῖς δειλοῖς , τὰ δ’ ὅπλα τοῖς ἀλκίμοις . οὔτ’ οὖν δειλὸν οὐδὲν ὥπλισεν ἡ φύσις , οὔτ’ ἄλκιμον ἐγύμνωσεν . ἀνθρώπῳ δὲ , σοφὸν γὰρ τοῦτο τὸ ζῶον καὶ μόνον τῶν ἐπὶ γῆς θεῖον , ἀντὶ πάντων ὁμοῦ τῶν ἀμυντηρίων ὅπλων χεῖρας ἔδωκεν , ὄργανον εἰς ἁπάσας μὲν τὰς τέχνας ἀναγκαῖον , εἰρηνικὸν δ’ οὐδὲν ἧττον , ἢ πολεμικόν . οὔκουν ἐδέησεν οὔτε κέρατος αὐτῷ ξυμφύτου , βέλτιον ὅπλον κέρατος ἐπ’ ἄκραις ταῖς χερσὶν , ἡνίκα βούλοιτο , λαβεῖν δυναμένῳ · καὶ γὰρ καὶ ξίφος καὶ δόρυ μείζονά τε ἅμα καὶ τέμνειν ἑτοιμότερα κέρατος ὅπλα · ἀλλ’ οὔτε ὁπλῆς , καὶ γὰρ ξύλον καὶ λίθος ἁπάσης ὁπλῆς θλᾷν βιαιότερος . καὶ κέρας μὲν καὶ ὁπλὴ , πρὶν ἐλθεῖν ὁμόσε , δρᾷν οὐδὲν δύναται · τὰ δ’ ἀνθρώπων ὅπλα πόῤῥωθεν οὐδὲν ἧττον ἢ πλησίον ἐνεργεῖ , ἀκόντιον μὲν καὶ βέλος κέρατος , λίθος δὲ καὶ ξύλον ὁπλῆς . ἀλλ’ ὠκύτερος ἀνθρώπου λέων . τί δὲ τοῦτο ; ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἵππον ἐδαμάσατο σοφίᾳ καὶ χερσὶν , ὠκύτερον λέοντος ζῶον , ᾧ χρώμενος καὶ ὑποφεύγει καὶ διώκει λέοντα , καὶ καθεζόμενος ἀφ’ ὑψηλοῦ βάλλει τὸν ταπεινόν . οὔκουν γυμνὸς , οὐδ’ ἄοπλος , οὐδ’ εὔτρωτος , οὐδ’ ἀνυπόδετος ἄνθρωπος , ἀλλ’ ἔστι μὲν αὐτοῦ θώραξ σιδηροῦς , ὁπότε βούλοιτο , πάντων δερμάτων δυστρωτότερον ὄργανον , ἔστι δ’ ὑποδημάτων παντοίων εἶδος , ἔστι δ’ ὅπλων , ἔστι δὲ καὶ σκεπασμάτων . οὐ γὰρ θώραξ μόνον , ἀλλὰ καὶ οἰκία , καὶ τεῖχος , καὶ πύργος ἀνθρώπου σκεπάσματα . ξύμφυτον δ’ εἴπερ ἦν αὐτῷ κέρας ἐπὶ ταῖν χεροῖν , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ἀμυντήριον ὅπλον , οὐδὲν ἂν εἶχεν ὅ τι χρήσαιτο ταῖς χερσὶν , οὔτε εἰς οἰκίας ἢ τείχους κατασκευὴν , οὔτε εἰς δόρατος ἢ θώρακος ἢ ἄλλου τινὸς παραπλησίου . ταύταις ταῖς χερσὶν ἄνθρωπος καὶ ἱμάτιον ὑφῄνατο , καὶ δίκτυον ἐπλέξατο , καὶ πόρκον , καὶ γρίφον , καὶ νεφέλην , ὥστ’ οὐ μόνον τῶν ἐν γῇ ζώων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν θαλάττῃ τε καὶ ἀέρι κρατεῖ . τοιοῦτον μὲν αὐτῷ πρὸς ἀλκὴν ὅπλον ἡ χείρ . εἰρηνικὸν δ’ ὅμως καὶ πολεμικὸν ὁ ἄνθρωπος χερσὶ καὶ νόμους ἐγράψατο , καὶ βωμοὺς καὶ ἀγάλματα θεοῖς ἱδρύσατο , καὶ ναῦν κατεσκευάσατο , καὶ αὐλὸν , καὶ λύραν , καὶ σμίλην , καὶ πυράγραν , καὶ τἄλλα πάντα τῶν τεχνῶν ὄργανα , καὶ ὑπομνήματα δ’ αὐτῶν τῆς θεωρίας ἐν γράμμασιν ὑπελίπετο . καί σοι διά τε γράμματα καὶ χεῖρας ἔτι καὶ νῦν ὑπάρχει ὁμιλεῖν Πλάτωνί τε καὶ Ἀριστοτέλει , καὶ Ἱπποκράτει , καὶ τοῖς ἄλλοις παλαιοῖς .
Lemmas: χρεία δέ αὐτός ἅπας εἰμί ὁ ψυχή . ὁ γάρ σῶμα οὗτος ὄργανον , καί διά οὗτος πολύς διαφέρω ἀλλήλων ὁ μόριον ὁ ζῷον , ὅτι καί ὁ ψυχή . ὁ μέν γάρ εἰμί ἄλκιμος , ὁ δέ δειλός , ὁ δέ ἄγριος , ὁ δέ ἥμερος , ὁ δέ οἷος πολιτικός τε καί δημιουργικός , ὁ δέ οἷος μονότροπος . πᾶς δέ οὖν ἐπιτήδειος ὁ σῶμα ὁ ὁ ψυχή ἦθος τε καί δύναμις · ἵππος μέν , ἰσχυρός ὁπλή καί χαίτη κοσμέω , καί γάρ ὠκύς καί γαῦρος καί οὐ ἄθυμος ὁ ζῷον · λέων δέ , θυμικός γάρ καί ἄλκιμος , ὀδούς τε καί ὄνυξ ἰσχυρός · οὕτως δέ καί ταῦρος , καί ὗς · ὁ μέν γάρ κέρας , ὁ δέ ὁ χαυλιόδους , ὅπλον σύμφυτος · ἔλαφος δέ καί λαγώς , δειλός γάρ ὁ ζῷον , ταχύς μέν ὁ σῶμα , γυμνός δέ πάντῃ καί ἄοπλος . πρέπω γάρ , οἴομαι , τάχος μέν ὁ δειλός , ὁ δέ ὅπλον ὁ ἄλκιμος . οὔτε οὖν δειλός οὐδείς ὁπλίζω ὁ φύσις , οὔτε ἄλκιμος γυμνόω . ἄνθρωπος δέ , σοφός γάρ οὗτος ὁ ζῷον καί μόνος ὁ ἐπί γῆ θεῖος , ἀντί πᾶς ὁμοῦ ὁ ἀμυντήριος ὅπλον χείρ δίδωμι , ὄργανον εἰς ἅπας μέν ὁ τέχνη ἀναγκαῖος , εἰρηνικός δέ οὐδείς ἥσσων , ἤ πολεμικός . οὔκουν δέω οὔτε κέρας αὐτός σύμφυτος , ἀγαθός ὅπλον κέρας ἐπί ἄκρος ὁ χείρ , ἡνίκα βούλομαι , λαμβάνω δύναμαι · καί γάρ καί ξίφος καί δόρυ μέγας τε ἅμα καί τέμνω ἑτοῖμος κέρας ὅπλον · ἀλλά οὔτε ὁπλή , καί γάρ ξύλον καί λίθος ἅπας ὁπλή θλάω βίαιος . καί κέρας μέν καί ὁπλή , πρίν ἔρχομαι ὁμόσε , δράω οὐδείς δύναμαι · ὁ δέ ἄνθρωπος ὅπλον πρόσωθεν οὐδείς ἥσσων ἤ πλησίον ἐνεργέω , ἀκόντιον μέν καί βέλος κέρας , λίθος δέ καί ξύλον ὁπλή . ἀλλά ὠκύς ἄνθρωπος λέων . τίς δέ οὗτος ; ἄνθρωπος μέν γάρ ἵππος δαμάζω σοφία καί χείρ , ὠκύς λέων ζῷον , ὅς χράω καί ὑποφεύγω καί διώκω λέων , καί καθέζομαι ἀπό ὑψηλός βάλλω ὁ ταπεινός . οὔκουν γυμνός , οὐδέ ἄοπλος , οὐδέ εὔτρωτος , οὐδέ ἀνυπόδετος ἄνθρωπος , ἀλλά εἰμί μέν αὐτός θώραξ σιδήρεος , ὁπότε βούλομαι , πᾶς δέρμα δύστρωτος ὄργανον , εἰμί δέ ὑπόδημα παντοῖος εἶδος , εἰμί δέ ὅπλον , εἰμί δέ καί σκέπασμα . οὐ γάρ θώραξ μόνος , ἀλλά καί οἰκίον , καί τεῖχος , καί πύργος ἄνθρωπος σκέπασμα . συμφύω δέ εἴπερ εἰμί αὐτός κέρας ἐπί ὁ χείρ , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος ἀμυντήριος ὅπλον , οὐδείς ἄν ἔχω ὅς τις χράω ὁ χείρ , οὔτε εἰς οἰκία ἤ τεῖχος κατασκευή , οὔτε εἰς δόρυ ἤ θώραξ ἤ ἄλλος τις παραπλήσιος . οὗτος ὁ χείρ ἄνθρωπος καί ἱμάτιον ὑφέͅναμαι , καί δίκτυον πλέκω , καί πόρκος , καί γρίφος , καί νεφέλη , ὥστε οὐ μόνος ὁ ἐν γῆ ζῷον , ἀλλά καί ὁ ἐν θάλασσα τε καί ἀήρ κρατέω . τοιοῦτος μέν αὐτός πρός ἀλκή ὅπλον ὁ χείρ . εἰρηνικός δέ ὅμως καί πολεμικός ὁ ἄνθρωπος χείρ καί νόμος γράφω , καί βωμός καί ἄγαλμα θεός ἱδρύω , καί ναῦς κατασκευάζω , καί αὐλός , καί λύρα , καί σμίλη , καί πυράγρα , καί ἄλλος πᾶς ὁ τέχνη ὄργανον , καί ὑπόμνημα δέ αὐτός ὁ θεωρία ἐν γράμμα ὑπολείπω . καί σύ διά τε γράμμα καί χείρ ἔτι καί νῦν ὑπάρχω ὁμιλέω Πλάτων τε καί Ἀριστοτέλης , καί Ἱπποκράτης , καί ὁ ἄλλος παλαιός .