galenus.de-usu-partium 10.15
Ἴσως ἂν οὗν τις ὑπολαβὼν ἐρωτήσειε , καὶ πῶς , εἴπερ ἑκὼν παρέλιπον πολλὰ , πλήρης οὗτος ὁ λόγος ἐστὶν , ὡς μηδενὸς μορίου παραλελεῖφθαι χρείαν , ἀλλ’ ἔστιν ὧν οὐδεμίαν μόνην , ἀλλὰ καὶ πλείους εἰρῆσθαι · πρὸς ὃν ἡ ἀπόκρισις ταχεῖά τε ἅμα κᾀξ αὐτῶν ὧν ἐκεῖνος προὔβαλεν ἔχουσα τὴν πίστιν . ἐπειδὴ γὰρ οὕτως ἐστὶν ὁ δημιουργὸς ἡμῶν σοφὸς , ὡς μὴ μίαν ἕκαστον τῶν ὑπ’ αὐτοῦ γεγονότων ἔχειν τὴν χρείαν , ἀλλὰ καὶ δύο , καὶ τρεῖς , καὶ πλείους πολλάκις , ἐν τούτῳ ῥᾷστον ἤδη τῶν ἀσαφεστέρων τοῖς πολλοῖς παραλιπεῖν ἐνίας . ἐπεί τοι καὶ περὶ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ἔγραψά τινα χρείαν τοῦ σχήματος , ἀλλὰ κᾀκεῖ τὴν πρώτην τε καὶ κυριωτάτην παρέλιπον , ὅτι γραμμῶν ἐδεῖτο πρὸς τὴν ἀπόδειξιν . καὶ τοίνυν καὶ λεγέσθω νῦν . ἐπειδὴ γὰρ ἅπαξ ἠναγκάσθην εἰπεῖν τι περὶ τῶν ὀπτικῶν ἀρχῶν , οὐκ ἂν ἀσαφὴς ὁ λόγος ἔτι γίγνοιτο τοιόσδε τις ὑπάρχων . ἐπειδὴ τὰ μὲν ὁρώμενα ﻿ κατ’ εὐθείας ὁρᾶται γραμμὰς , πρόκειται δὲ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ τὸ κατὰ τὸν ῥαγοειδῆ τρῆμα , δι’ οὗ κοινωνήσειν ἔμελλε τοῖς αἰσθητοῖς , εὔδηλον ἤδη τῷ γε μεμνημένῳ τῶν προειρημένων , ὡς τὸ μὲν ἀκριβῶς σφαιροειδὲς ἐλάττοσιν ἑαυτοῦ μέρεσι , τὸ δὲ πλατὺ πλέοσι κοινωνήσει τοῖς αἰσθητοῖς . εἰ δ’ οὐδέπω συνίης , ἀλλ’ ἐγὼ καὶ τοῦτο διὰ γραμμῶν ἐξηγήσομαι . ἔστω δὴ τῆς μὴν κόρης ἀκριβοῦς ὑπαρχούσης κύκλου διάμετρος ἡ α β , τοῦ δὲ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ διάμετρος μὲν ἡ γ δ , τὸ δὲ πρὸς τὴν κόρην ἐστραμμένον αὐτοῦ μέρος ἔστω τὸ γ ε ζ δ , καὶ ἤχθωσαν ἀπὸ τῆς κόρης ἐφαπτόμεναι τοῦ κρυσταλλοειδοῦς ὑγροῦ οἱ β ε α ζ . δῆλον οὖν , ὡς τὸ ε ζ μέρος αὐτοῦ κοινωνήσει τοῖς αἰσθητοῖς , τὰ δ’ ἐφ’ ἑκάτερα τὰ γ ε δ ζ οὐδὲ καθ’ ἓν αὑτῶν μέρος εἰς κοινωνίαν οὐδενὶ τῶν ὁρατῶν ἀφίξεται . εἰ δέ γε ἧττον ἦν κυρτὸν , τὸ πλέον ἂν αὐτοῦ μέρος ἐκοινώνησε διὰ τὸ καὶ τὰς ἐφαπτομένας εὐθείας ἧττον μὲν τῶν ἱκανῶς κυρτῶν , πλέον δὲ περιλαμβάνειν μέρος τῶν πεπλατυσμένων . ὑποκείσθω γὰρ δὴ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς πλατυτέρου γεγενημένου τὸ πρὸς τὴν κόρην ἐστραμμένον μέρος τὸ γ δ η θ , καὶ ἤχθωσαν πάλιν ἀπὸ τῶν τῆς κόρης περάτων ἐφαπτόμεναι αἱ β η , α θ . τὸ ἄρα η θ μέρος αὐτοῦ τὸ ὁμιλοῦν ἔσται τοῖς αἰσθητοῖς ὀλίγου παντελῶς ἐφ’ ἑκατέρου τῶν ἐφαπτομένων ἀποτεμνομένου μέρους , ὃ τοῦ κοινωνεῖν ἐστέρηται . εἰ μὲν γὰρ ἐπίπεδον ἀκριβῶς ἦν , ὅλον ἂν οὕτως ἐκοινώνει . νυνὶ δ’ ἐπιδέδεικται δεῖν περιφερὲς αὐτὸ ὑπάρχειν , ἵν’ ᾖ δυσπαθές · εἴη ἂν καὶ τοῦτο θαυμαστὸν ἔργον τῆς φύσεως , ἅμα μὲν περιφερὲς , ἅμα δὲ πλείστοις ἑαυτοῦ μέρεσι δυνάμενον αὐτὸ κοινωνεῖν τοῖς αἰσθητοῖς ἀπεργασαμένης . ᾧδε μὲν ἔχει καὶ τὰ κατὰ τοὺς ὀφθαλμούς . περὶ δὲ τῶν ἄλλων τῶν καθ’ ὅλον τὸ πρόσωπον μορίων ἐφεξῆς δίειμι .
Lemmas: ἴσως ἄν ἐν τις ὑπολαμβάνω ἐρωτάω , καί πῶς , εἴπερ ἑκών παραλείπω πολύς , πλήρης οὗτος ὁ λόγος εἰμί , ὡς μηδείς μόριον παραλείπω χρεία , ἀλλά εἰμί ὅς οὐδείς μόνος , ἀλλά καί πολύς λέγω · πρός ὅς ὁ ἀπόκρισις ταχύς τε ἅμα ἐͅκ αὐτός ὅς ἐκεῖνος προβάλλω ἔχω ὁ πίστις . ἐπειδή γάρ οὕτως εἰμί ὁ δημιουργός ἐγώ σοφός , ὡς μή εἷς ἕκαστος ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι ἔχω ὁ χρεία , ἀλλά καί δύο , καί τρεῖς , καί πολύς πολλάκις , ἐν οὗτος ῥᾴδιος ἤδη ὁ ἀσαφής ὁ πολύς παραλείπω ἔνιοι . ἐπεί τοι καί περί ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος γράφω τις χρεία ὁ σχῆμα , ἀλλά ἀικής ὁ πρῶτος τε καί κύριος παραλείπω , ὅτι γραμμή δέω πρός ὁ ἀπόδειξις . καί τοίνυν καί λέγω νῦν . ἐπειδή γάρ ἅπαξ ἀναγκάζω λέγω τις περί ὁ ὀπτικός ἀρχή , οὐ ἄν ἀσαφής ὁ λόγος ἔτι γίγνομαι τοιόσδε τις ὑπάρχω . ἐπειδή ὁ μέν ὁράω ﻿ κατά εὐθύς ὁράω γραμμή , πρόκειμαι δέ ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός ὁ κατά ὁ ῥαγοειδής τρῆμα , διά ὅς κοινωνέω μέλλω ὁ αἰσθητός , εὔδηλος ἤδη ὁ γε μιμνῄσκω ὁ προλέγω , ὡς ὁ μέν ἀκριβής σφαιροειδής ἐλαχύς ἑαυτοῦ μέρος , ὁ δέ πλατύς πολύς κοινωνέω ὁ αἰσθητός . εἰ δέ οὐδέπω συνίημι , ἀλλά ἐγώ καί οὗτος διά γραμμή ἐξηγέομαι . εἰμί δή ὁ μήν κόρη ἀκριβής ὑπάρχω κύκλος διάμετρος ὁ α β , ὁ δέ κρυσταλλοειδής ὑγρός διάμετρος μέν ὁ γ δ , ὁ δέ πρός ὁ κόρη στρέφω αὐτός μέρος εἰμί ὁ γ ε ζ̅ δ , καί ἄγω ἀπό ὁ κόρη ἐφάπτω ὁ κρυσταλλοειδής ὑγρός ὁ β ε α ζ̅ . δῆλος οὖν , ὡς ὁ ε ζ̅ μέρος αὐτός κοινωνέω ὁ αἰσθητός , ὁ δέ ἐπί ἑκάτερος ὁ γ ε δ ζ̅ οὐδέ κατά εἷς ἑαυτοῦ μέρος εἰς κοινωνία οὐδείς ὁ ὁρατός ἀφικνέομαι . εἰ δέ γε ἥσσων εἰμί κυρτός , ὁ πολύς ἄν αὐτός μέρος κοινωνέω διά ὁ καί ὁ ἐφάπτω εὐθεῖα ἥσσων μέν ὁ ἱκανός κυρτός , πολύς δέ περιλαμβάνω μέρος ὁ πλατύνω . ὑπόκειμαι γάρ δή ὁ κρυσταλλοειδής πλατύς γίγνομαι ὁ πρός ὁ κόρη στρέφω μέρος ὁ γ δ η̅ θ̅ , καί ἄγω πάλιν ἀπό ὁ ὁ κόρη πέρας ἐφάπτω ὁ β η̅ , α θ̅ . ὁ ἄρα η̅ θ̅ μέρος αὐτός ὁ ὁμιλέω εἰμί ὁ αἰσθητός ὀλίγος παντελής ἐπί ἑκάτερος ὁ ἐφάπτω ἀποτέμνω μέρος , ὅς ὁ κοινωνέω στερέω . εἰ μέν γάρ ἐπίπεδος ἀκριβής εἰμί , ὅλος ἄν οὕτως κοινωνέω . νυνί δέ ἐπιδείκνυμι δέω περιφερής αὐτός ὑπάρχω , ἵνα εἰμί δυσπαθής · εἰμί ἄν καί οὗτος θαυμαστός ἔργον ὁ φύσις , ἅμα μέν περιφερής , ἅμα δέ πολύς ἑαυτοῦ μέρος δύναμαι αὐτός κοινωνέω ὁ αἰσθητός ἀπεργάζομαι . ὧδε μέν ἔχω καί ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός . περί δέ ὁ ἄλλος ὁ κατά ὅλος ὁ πρόσωπον μόριον ἐφεξῆς διέρχομαι .