galenus.de-usu-partium 16.14
Διένειμε τὰς φλέβας ἡ φύσις ἑκάστου τῶν μορίων ἄκρᾳ δικαιοσύνῃ , τοῖς μὲν ὁμογενέσι κατὰ μόνην τὴν τοῦ γένους διαφορὰν , τοῖς δ’ ἑτερογενέσιν ἀνάλογον τῷ πλήθει τῆς ἀποῤῥεούσης αὐτῶν οὐσίας , δι’ ἥν περ καὶ τρέφεσθαι δεῖται τὰ τῶν ζώων σώματα . ὡς , εἴ γε μηδὲν ἀπέῤῥει , μηδ’ ἐκενοῦτο , διὰ παντὸς δ’ ἔμενεν ἡ ἕξις αὐτῶν ἡ αὐτὴ , τίς μὲν ἂν ἦν τροφῆς χρεία , τίς δὲ γήρως ἢ θανάτου φόβος ; ἐπεὶ τοίνυν τρέφεσθαι δεόμεθα , διότι κενούμεθα , τῷ πλήθει τῆς ἀποῤῥεούσης οὐσίας ἴσην εἶναι χρὴ τὴν τροφήν . ἀποῤῥεῖ δὲ πλεῖστον μὲν τῶν θερμῶν καὶ μαλακῶν σωμάτων , καὶ κινουμένων συνεχῶς ἢ σφοδρῶς , ἐλάχιστον δὲ τῶν ψυχρῶν , καὶ σκληρῶν , καὶ μετρίαις ἐνεργείαις ὑπηρετουμένων . ἡ μὲν γὰρ ψύξις πυκνοῖ , καὶ συνάγει , καὶ σφίγγει τὰ σώματα , καὶ κωλύει τὰς ἀποῤῥοίας , ἡ θερμασία δ’ ἔμπαλιν ἀραιοῖ , καὶ διαχεῖ , λεπτύνει τε καὶ διαφορεῖ . καὶ μὲν δὴ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἡ μὲν σκληροτέρα καὶ λιθώδης μόνιμός ἐστι καὶ δυσκίνητος · ἡ δ’ ὑγρὰ καὶ μαλακὴ ταχὺ μὲν ὑπὸ τῆς θερμασίας εἰς ἀτμοὺς ἀναλύεται , ταχὺ δ’ ἐξαπόλλυταί τε καὶ διαπνεῖται . πνεύμονι μὲν οὖν ἅπανθ’ ὑπάρχει τὰ πρὸς τὴν κένωσιν ἕτοιμα , μαλακώτατός τε γάρ ἐστι καὶ θερμότατος , ἐν κινήσει τε διηνεκεῖ . τοῖς δ’ ὀστοῖς ὥσπερ ἐκ διαμέτρου τἀναντία , καὶ γὰρ σκληρὰ , καὶ ψυχρὰ , καὶ τὸν πλείω τοῦ βίου χρόνον ἡσυχάζοντα . ταῦτ’ ἄρα μόνιμός ἐστιν αὐτῶν καὶ δύσλυτος ἡ οὐσία . μὴ τοίνυν θαυμάζειν , εἰ τούτοις μὲν ἡ φύσις μικρὰς ἔνειμε φλέβας , ὡς μηδὲ φαίνεσθαι σαφῶς , μηδ’ εἰ τὸ ζῶον ὑπάρχει μέγα , πνεύμονι δὲ μεγίστη φλὲψ ἐκ καρδίας ἐμπέφυκεν . ὥσπερ γὰρ τὰ ἄλλα δικαίως , οὕτω καὶ τοῦτ’ εἰργάσατο , τοσαύτην ἑκατέροις ἐπιπέμπουσα τροφὴν , ὅσης ἐτύγχανε χρῄζοντα . νυνὶ μὲν οὖν παρέβαλον ἀλλήλοις δύο μόρια , τὸ μὲν πλείστης , τὸ δ’ ἐλαχίστης τροφῆς δεόμενον . ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τούτων ἐστὶ τὰ ἄλλα σύμπαντα , τὰ μὲν μᾶλλον αὐτῶν , τὰ δ’ ἧττον ἐκκενούμενά τε καὶ τρέφεσθαι δεόμενα . τινὰ μὲν γὰρ , εἰ καὶ τὴν οὐσίαν ἐστὶ σκληρότερα , ὥσπερ καὶ ἡ καρδία , διὰ τὸ πλῆθος τῆς θερμασίας ἀναλίσκει πλείονα τροφήν · ἔνια δ’ , εἰ καὶ μαλακώτερα , καθάπερ ἐγκέφαλος , ἧττον διαφορεῖται διὰ τὴν τῆς θερμασίας ἔνδειαν . ἡ μὲν οὖν μεγίστη φλὲψ ἁπασῶν τῶν κατὰ τὸ ζῶον ἐκπέφυκε τοῦ ἥπατος ἐφ’ ἑκάτερα τὰ μέρη , τό τε ἄνω τοῦ σώματος ἡμῶν καὶ τὸ κάτω . πλησίον δὲ αὐτοῦ φλέβες εὐρεῖαι καὶ βραχεῖαι πρὸς τοὺς νεφροὺς ἀποσχίζονται , οὐ μὰ Δία πολλῆς τροφῆς δεομένους , ἀλλ’ , ὡς ἐδείξαμεν , ἀνάλογόν εἰσιν αἱ φλέβες αἵδε στομάχοις ἑλκτικοῖς ὑπηρετούμεναι τοῖς νεφροῖς εἰς ὁλκὴν τῶν ὀῤῥωδῶν περιττωμάτων . εἶθ’ ἡ λοιπὴ πᾶσα νομὴ κατά τε τὴν ῥάχιν ὅλην καὶ τὰ σκέλη παραπλησίως ἔχει τῇ κατὰ τὰς ἀρτηρίας . οὐδαμόθι γὰρ ἀπολείπεται φλὲψ ἀρτηρίας , ἀλλ’ ἔνθα ἂν ἴδῃς ἀρτηριῶδες ἀγγεῖον , ἐνταῦθα ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ καὶ φλὲψ , ὀλίγων ἀποσχιζομένων εἰς τὰ περὶ τὸ δέρμα σώματα χωρὶς ἀρτηριῶν . καὶ γίνεται τοῦτο κατὰ μὲν τὰ σκέλη καὶ τὰς χεῖρας ἔξω τε καὶ πρόσω μᾶλλον , ὅτι ταῦτα τῶν ἔνδον ἀκυροτέραν ἔχει τὴν θέσιν , ἅπασί τε τοῖς ἄλλοις μορίοις ἀνάλογον . ἀλλὰ καὶ ἡ εἰς τὰ ἔντερα νομὴ πᾶσα τῶν φλεβῶν , ἣν ἀπὸ πυλῶν ἥπατος ἴσχουσιν , ἅμα ταῖς ἀρτηρίαις ἐστὶ , καὶ ἡ εἰς ἐπίπλοον , καὶ σπλῆνα , καὶ γαστέρα , μιᾶς εἰς ταῦτα πάντα κατασχιζομένης φλεβὸς , ἥτις ἀνίσχει μὲν ἐξ ﻿ ἥπατος , ἀρξαμένη δὲ κατασχίζεσθαι τῶν συγκατασχισθησομένων ἀρτηριῶν , ἀπὸ τῆς μεγάλης ἀποπεφυκυίας , ἐπειδὰν πρῶτον ἔξω τοῦ διαφράγματος γένηται . ταῦτά τε οὖν ἅπαντα φαίνεται προνοητικῶς ἡ φύσις ἐργασαμένη , καὶ τῷ θώρακι τὰς φλέβας ἀπὸ τῆς κοίλης ἄριστα διανείμασα . καθ’ ὃ μὲν γὰρ ἀναφέρεται τὸ πρῶτον ἐκ τῶν κυρτῶν τοῦ ἥπατος , εἰς τὸ διάφραγμα πέμπει μεγάλας ἀποφύσεις · ἔνθα δ’ ἤδη ψαύει τῆς καρδίας , ἐνταῦθα τὴν τὰς ὀκτὼ πλευρὰς ἑκατέρωθεν τρέφουσαν , ἣν εἴπερ θεάσαιο , πῶς ἐκ τῶν ὑψηλῶν οἷον κρεμαμένην διεβίβασεν ἄχρι τῆς ῥάχεως , ἀσφαλῶς στηρίζουσα κατὰ τῶν πλησίον σωμάτων , οἶδ’ ὅτι φανεῖταί σοι κᾀν τούτῳ τέχνη τε καὶ πρόνοια τῆς φύσεως οὐ μικρά . λέλεκται δ’ ἐν τούτοις ἐμπροσθὲν ὑπέρ τε τῶν κατὰ τὴν καρδίαν καὶ τὸν πνεύμονα , καὶ ὅσα τοιαῦτα . λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῶν ἐπὶ τοὺς τιτθούς τε καὶ τοὺς ὄρχεις ἀγγείων ἐν τῷ κοινῷ λόγῳ . περὶ δὲ τῶν ἀρτηριῶν καὶ φλεβῶν , ὅτι καὶ κοινὴν ἄμφω τὴν χρείαν εἶχον , οὕτω δὲ καὶ περὶ τῶν εἰς τὰς χεῖρας ἀφικνουμένων φλεβῶν ἅμα ταῖς ἀρτηρίαις ὁ λόγος κοινός . ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς σκέλεσιν , οὕτω κᾀνταῦθα τοῖς ἔξω τε καὶ πρόσω μέρεσι τοῦ βραχίονος ἰδίας ἡ φύσις ἐπιπέμπει φλέβας ἐπιπολῆς χωρὶς ἀρτηριῶν , ὑπὲρ ὧν τῆς εἰς ἕκαστον μόριον νομῆς , ἔτι καὶ τῆς δι’ ὅλου τοῦ κώλου φορᾶς ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσιν ἐπηγγειλάμην ἐρεῖν . ὥσπερ δ’ ἐνταῦθα μιᾷ φλεβὶ πλεονεκτεῖ τὸ κῶλον , οὕτω καὶ κατὰ τράχηλον ἐπιπολῆς ἐστιν ἑτέρα φλὲψ σφαγῖτις ἀζυγὴς , ἀρτηρία δὲ μία καθ’ ἕτερον μέρος ἀριστερόν τε καὶ δεξιόν · διὰ βάθους δ’ ἅμα ταῖς ἀρτηρίαις ταῖς καρωτίσιν ὀνομαζομέναις αἱ ταύτῃ κείμεναι σφαγίτιδες ὁμοίαν σχίσιν σχιζόμεναι , πλὴν ὅσα πρὸς μὲν τὸ δικτυοειδὲς πλέγμα , καθάπερ ἐν τοῖς περὶ τούτων εἴρηται λόγοις , ἀρτηρία μεγάλη τοῦ κατὰ τὸ λιθοειδὲς ὀστοῦν ἀναφέρεται τρήματος , ἐπὶ δὲ τὸν ἐγκέφαλον , ὅσον ὑπόλοιπόν ἐστι τῶν διὰ βάθους σφαγιτίδων , ἑτέρῳ τρήματι χρώμενον ἀναφέρεται κατὰ τὴν ς΄ συζυγίαν τῶν νεύρων . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῶν κατ’ αὐτὸν τὸν ἐγκέφαλον ἀγγείων , ἡνίκ’ ἐξηγούμεθα τῶν ἐν αὐτῷ μορίων τὰς χρείας . καιρὸς οὖν ἤδη καταπαῦσαι τὸν λόγον .
Lemmas: διανέμω ὁ φλέψ ὁ φύσις ἕκαστος ὁ μόριον ἄκρος δικαιοσύνη , ὁ μέν ὁμογενής κατά μόνος ὁ ὁ γένος διαφορά , ὁ δέ ἑτερογενής ἀνάλογος ὁ πλῆθος ὁ ἀπορρέω αὐτός οὐσία , διά ὅς περ καί τρέφω δέω ὁ ὁ ζῷον σῶμα . ὡς , εἰ γε μηδείς ἀπορρέω , μηδέ κενόω , διά πᾶς δέ μένω ὁ ἕξις αὐτός ὁ αὐτός , τίς μέν ἄν εἰμί τροφή χρεία , τίς δέ γῆρας ἤ θάνατος φόβος ; ἐπεί τοίνυν τρέφω δέω , διότι κενόω , ὁ πλῆθος ὁ ἀπορρέω οὐσία ἴσος εἰμί χρή ὁ τροφή . ἀπορρέω δέ πολύς μέν ὁ θερμός καί μαλακός σῶμα , καί κινέω συνεχής ἤ σφοδρός , ἐλαχύς δέ ὁ ψυχρός , καί σκληρός , καί μέτριος ἐνέργεια ὑπηρετέω . ὁ μέν γάρ ψῦξις πυκνόω , καί συνάγω , καί σφίγγω ὁ σῶμα , καί κωλύω ὁ ἀπόρροια , ὁ θερμασία δέ ἔμπαλιν ἀραιόω , καί διαχέω , λεπτύνω τε καί διαφορέω . καί μέν δή ὁ οὐσία αὐτός ὁ μέν σκληρός καί λιθώδης μόνιμος εἰμί καί δυσκίνητος · ὁ δέ ὑγρός καί μαλακός ταχύς μέν ὑπό ὁ θερμασία εἰς ἀτμός ἀναλύω , ταχύς δέ ἐξαπόλλυμι τε καί διαπνέω . πνεύμων μέν οὖν ἅπας ὑπάρχω ὁ πρός ὁ κένωσις ἑτοῖμος , μαλακός τε γάρ εἰμί καί θερμός , ἐν κίνησις τε διηνεκής . ὁ δέ ὀστέον ὥσπερ ἐκ διάμετρος ἐναντίος , καί γάρ σκληρός , καί ψυχρός , καί ὁ πολύς ὁ βίος χρόνος ἡσυχάζω . οὗτος ἄρα μόνιμος εἰμί αὐτός καί δύσλυτος ὁ οὐσία . μή τοίνυν θαυμάζω , εἰ οὗτος μέν ὁ φύσις μικρός νέμω φλέψ , ὡς μηδέ φαίνω σαφής , μηδέ εἰ ὁ ζῷον ὑπάρχω μέγας , πνεύμων δέ μέγας φλέψ ἐκ καρδία ἐμφύω . ὥσπερ γάρ ὁ ἄλλος δίκαιος , οὕτως καί οὗτος ἐργάζομαι , τοσοῦτος ἑκάτερος ἐπιπέμπω τροφή , ὅσος τυγχάνω χρῄζω . νυνί μέν οὖν παραβάλλω ἀλλήλων δύο μόριον , ὁ μέν πολύς , ὁ δέ ἐλαχύς τροφή δέω . ἐν δέ ὁ μεταξύ οὗτος εἰμί ὁ ἄλλος σύμπας , ὁ μέν μάλα αὐτός , ὁ δέ ἥσσων ἐκκενόω τε καί τρέφω δέω . τις μέν γάρ , εἰ καί ὁ οὐσία εἰμί σκληρός , ὥσπερ καί ὁ καρδία , διά ὁ πλῆθος ὁ θερμασία ἀναλίσκω πολύς τροφή · ἔνιοι δέ , εἰ καί μαλακός , καθά ἐγκέφαλος , ἥσσων διαφορέω διά ὁ ὁ θερμασία ἔνδεια . ὁ μέν οὖν μέγας φλέψ ἅπας ὁ κατά ὁ ζῷον ἐκφύω ὁ ἧπαρ ἐπί ἑκάτερος ὁ μέρος , ὁ τε ἄνω ὁ σῶμα ἐγώ καί ὁ κάτω . πλησίον δέ αὐτός φλέψ εὐρύς καί βραχύς πρός ὁ νεφρός ἀποσχίζω , οὐ μά Ζεύς πολύς τροφή δέω , ἀλλά , ὡς δείκνυμι , ἀνάλογος εἰμί ὁ φλέψ ὅδε στόμαχος ἑλκτικός ὑπηρετέω ὁ νεφρός εἰς ὁλκή ὁ ὀρρώδης περίσσωμα . εἶτα ὁ λοιπός πᾶς νομή κατά τε ὁ ῥάχις ὅλος καί ὁ σκέλος παραπλήσιος ἔχω ὁ κατά ὁ ἀρτηρία . οὐδαμόθι γάρ ἀπολείπω φλέψ ἀρτηρία , ἀλλά ἔνθα ἄν ὁράω ἀρτηριώδης ἀγγεῖον , ἐνταῦθα ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί φλέψ , ὀλίγος ἀποσχίζω εἰς ὁ περί ὁ δέρμα σῶμα χωρίς ἀρτηρία . καί γίγνομαι οὗτος κατά μέν ὁ σκέλος καί ὁ χείρ ἔξω τε καί πρόσω μάλα , ὅτι οὗτος ὁ ἔνδον ἄκυρος ἔχω ὁ θέσις , ἅπας τε ὁ ἄλλος μόριον ἀνάλογος . ἀλλά καί ὁ εἰς ὁ ἔντερον νομή πᾶς ὁ φλέψ , ὅς ἀπό πύλη ἧπαρ ἴσχω , ἅμα ὁ ἀρτηρία εἰμί , καί ὁ εἰς ἐπίπλοος , καί σπλήν , καί γαστήρ , εἷς εἰς οὗτος πᾶς κατασχίζω φλέψ , ὅστις ἀνίσχω μέν ἐκ ﻿ ἧπαρ , ἄρχω δέ κατασχίζω ὁ συγκατασχίζω ἀρτηρία , ἀπό ὁ μέγας ἀποφύω , ἐπειδάν πρῶτος ἔξω ὁ διάφραγμα γίγνομαι . οὗτος τε οὖν ἅπας φαίνω προνοητικός ὁ φύσις ἐργάζομαι , καί ὁ θώραξ ὁ φλέψ ἀπό ὁ κοῖλος ἀγαθός διανέμω . κατά ὅς μέν γάρ ἀναφέρω ὁ πρῶτος ἐκ ὁ κυρτός ὁ ἧπαρ , εἰς ὁ διάφραγμα πέμπω μέγας ἀπόφυσις · ἔνθα δέ ἤδη ψαύω ὁ καρδία , ἐνταῦθα ὁ ὁ ὀκτώ πλευρά ἑκατέρωθεν τρέφω , ὅς εἴπερ θεάομαι , πῶς ἐκ ὁ ὑψηλός οἷος κρεμάννυμι διαβιβάζω ἄχρι ὁ ῥάχις , ἀσφαλής στηρίζω κατά ὁ πλησίον σῶμα , οἶδα ὅτι φαίνω σύ εἰͅν οὗτος τέχνη τε καί πρόνοια ὁ φύσις οὐ μικρός . λέγω δέ ἐν οὗτος ἐμπροστίθημι ὑπέρ τε ὁ κατά ὁ καρδία καί ὁ πνεύμων , καί ὅσος τοιοῦτος . λέγω δέ καί περί ὁ ἐπί ὁ τιτθός τε καί ὁ ὄρχις ἀγγεῖον ἐν ὁ κοινός λόγος . περί δέ ὁ ἀρτηρία καί φλέψ , ὅτι καί κοινός ἄμφω ὁ χρεία ἔχω , οὕτως δέ καί περί ὁ εἰς ὁ χείρ ἀφικνέομαι φλέψ ἅμα ὁ ἀρτηρία ὁ λόγος κοινός . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ σκέλος , οὕτως ᾀνταῦθη ὁ ἔξω τε καί πρόσω μέρος ὁ βραχίων ἴδιος ὁ φύσις ἐπιπέμπω φλέψ ἐπιπολή χωρίς ἀρτηρία , ὑπέρ ὅς ὁ εἰς ἕκαστος μόριον νομή , ἔτι καί ὁ διά ὅλος ὁ κῶλον φορά ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις ἐπαγγέλλω λέγω . ὥσπερ δέ ἐνταῦθα εἷς φλέψ πλεονεκτέω ὁ κῶλον , οὕτως καί κατά τράχηλος ἐπιπολή εἰμί ἕτερος φλέψ σφαγῖτις ἀζυγής , ἀρτηρία δέ εἷς κατά ἕτερος μέρος ἀριστερός τε καί δεξιός · διά βάθος δέ ἅμα ὁ ἀρτηρία ὁ καρωτίς ὀνομάζω ὁ οὗτος κεῖμαι σφαγῖτις ὅμοιος σχίσις σχίζω , πλήν ὅσος πρός μέν ὁ δικτυοειδής πλέγμα , καθά ἐν ὁ περί οὗτος λέγω λόγος , ἀρτηρία μέγας ὁ κατά ὁ λιθοειδής ὀστέον ἀναφέρω τρῆμα , ἐπί δέ ὁ ἐγκέφαλος , ὅσος ὑπόλοιπος εἰμί ὁ διά βάθος σφαγῖτις , ἕτερος τρῆμα χράω ἀναφέρω κατά ὁ ς# συζυγία ὁ νεῦρον . λέγω δέ καί περί ὁ κατά αὐτός ὁ ἐγκέφαλος ἀγγεῖον , ἡνίκα ἐξηγέομαι ὁ ἐν αὐτός μόριον ὁ χρεία . καιρός οὖν ἤδη καταπαύω ὁ λόγος .