galenus.de-usu-partium 7.3
Διὰ τί δὲ τρίτον αὐτοῖς ἀγγεῖον ἡ φύσις ἔζευξε , τὸ ἀπὸ τῆς φάρυγγος ὁρμώμενον , ( ὅ τινες μὲν τραχεῖαν ἀρτηρίαν , ἔνιοι δὲ βρόγχον ὀνομάζουσι , ) νῦν εἰρήσεται , πρότερόν γε τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ διηγησαμένοις ἡμῖν ἅπασαν , ἵν’ ὁ λόγος γένηται σαφής . ἔστι δή τι μόριον ἁπλοῦν ἐν τῷ τοῦ ζώου σώματι , περὶ οὗ καὶ πρόσθεν εἴρηται κατὰ τὸν τῆς χειρὸς λόγον , ὃ τῶν μὲν ἄλλων ἁπάντων ἐστὶ σκληρότατον , μόνου δ’ ὀστοῦ μαλακώτερον , ᾧ τοὔνομα σχεδὸν ἅπαντες ἰατροὶ χόνδρον ἐπέθεντο . τούτου δὲ τοῦ χόνδρου πλεῖστον ἡ φύσις εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς τραχείας ἀρτηρίας παρασκευασαμένη κατέκαμψεν , ἅπαντα δ’ εἰς ἀκριβῆ κύκλου περιφέρειαν , ὥστ’ ἔξωθεν μὲν εἶναι τὸ κυρτὸν , οὗ δὴ καὶ ψαύομεν , ἔσωθεν δὲ τὸ κοῖλον , εἶτ’ ἐφεξῆς ἀλλήλων ἐν τῷ τοῦ τραχήλου μήκει θεῖσα , καὶ πᾶν τὸ μεταξὺ λάρυγγός τε καὶ πνεύμονος ἐν τούτῳ συμπληρώσασα , συνέφυσεν αὐτοὺς ἰσχυροῖς δεσμοῖς ὑμενώδεσιν , ὁμοιοτάτοις τοῖς τῶν κοράκων ὀστράκοις . ὅσον δ’ αὐτῶν μέρος ὑποκειμένου τοῦ στομάχου ψαύειν ἔμελλεν , τοῦτ’ οὐκέτι χόνδρον ἐποίησεν , ἀλλὰ λείπει μέν τι τῷ κύκλῳ κατὰ ταῦτα τὰ μόρια , καὶ ἔστιν ὥσπερ σίγμα C τῶν χόνδρων ἕκαστος · ὅθεν , οἶμαι , σιγμοειδεῖς αὐτοὺς ὀνομάζουσί τινες . κοινῇ δὲ κατά τε τούτων τῶν δεσμῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν κυκλοτερῶν καὶ προσέτι τῶν χόνδρων αὐτῶν ἄλλος τις ἔσωθεν ἐπιτέταται χιτὼν ἀκριβῶς κυκλοτερὴς , ὑπαλείφων ἅπαντα , πυκνὸς μὲν καὶ στεγανὸς , εὐθείας δὲ κατὰ τὸ μῆκος ἔχων τὰς ἶνας , οὗ καὶ πρόσθεν οἶδά που μνημονεύσας , ὡς ἔστι συνεχὴς τό τε στόμα πᾶν ἐπαλείφων καὶ τὸ τοῦ στομάχου τε καὶ ὅλης τῆς γαστρὸς ἔσωθεν . καὶ μέν γε καὶ πάντ’ ἔξωθεν αὐτὰ περιλαμβάνει τις ὑμὴν , οἷον ἀμφίεσμά τι καὶ περίβλημα τῆς συμπάσης ἀρτηρίας . ᾧδε μὲν ἔχει φύσεως ἡ κατὰ τὸν τράχηλον ἀρτηρία , δι’ ἧς εἰσπνεῖ τε καὶ αὖθις ἐκπνεῖ , καὶ φωνεῖ γε καὶ ἐκφυσᾷ τὰ ζῶα . καθ’ ὃ δὲ πρῶτον ὑπερβᾶσα τὰς κλεῖς ἐν τῇ τοῦ θώρακος εὐρυχωρίᾳ γίνεται , σχίζεται κατὰ τοῦτο καὶ πάντη τοῦ πνεύμονος φέρεται , μετὰ τῶν ἀπὸ τῆς καρδίας ἀγγείων εἰς ἅπαντας αὐτοῦ τοὺς λοβοὺς διανεμομένη . οὐ μὴν ἐξίσταταί γε τῆς ἄνωθεν φύσεως . οὐδὲ παραλλάττει κατά τι τῶν ἀποβλαστημάτων αὐτῆς οὐδὲν , ἀλλ’ ὁμοίως ἅπαντα χόνδροι πολλοὶ σιγμοειδεῖς , ὑμενώδεσι δεσμοῖς συνεχόμενοι , μέχρι τῶν ἐσχάτων λοβῶν τοῦ σπλάγχνου διαφυλάττονται . τοῦτο μόνον ἐν τῷ πνεύμονι τὸ ἀγγεῖον ἀκριβῶς ἐστι καθαρὸν αἵματος . Ἐρασίστρατος δὲ καὶ τὴν ἑτέραν ἀρτηρίαν οἴεται τὴν λείαν , οὐκ ὀρθῶς ὑπολαμβάνων , ὡς πολλάκις ἤδη λέλεκται . ταύτῃ μὲν γὰρ ἀτμώδους αἵματος καὶ λεπτοῦ καὶ καθαροῦ μέτεστιν οὐκ ὀλίγον · ἡ δὲ τραχεῖα τελέως ἐστὶν αἵματος ἄμοιρος , ἔν γε τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν τὸ ζῶον . ἐπειδὰν δέ τις ἢ ῥῆξις , ἢ ἀναστόμωσις , ἢ διάβρωσις ἀγγείου κατὰ τὸν πνεύμονα γένηται , τότ’ ἐκχεῖται μέν τι καὶ εἰς τήνδε τὴν ἀρτηρίαν αἵματος , ἐνοχλεῖ δὲ τῷ πνεύματι καταλαμβάνον αὐτοῦ τὰς ὁδοὺς , καὶ οὕτως ἤδη βήττει μὲν τὸ ζῶον , ἀναφέρεται δὲ τὸ αἷμα διὰ τῆς φάρυγγος εἰς τὸ στόμα .
Lemmas: διά τίς δέ τρίτος αὐτός ἀγγεῖον ὁ φύσις ζεύγνυμι , ὁ ἀπό ὁ φάρυγξ ὁρμάω , ( ὅς τις μέν τραχύς ἀρτηρία , ἔνιοι δέ βρόγχος ὀνομάζω , ) νῦν λέγω , πρότερος γε ὁ κατασκευή αὐτός διηγέομαι ἐγώ ἅπας , ἵνα ὁ λόγος γίγνομαι σαφής . εἰμί δή τις μόριον ἁπλόος ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα , περί ὅς καί πρόσθεν λέγω κατά ὁ ὁ χείρ λόγος , ὅς ὁ μέν ἄλλος ἅπας εἰμί σκληρός , μόνος δέ ὀστέον μαλακός , ὅς ὄνομα σχεδόν ἅπας ἰατρός χόνδρος ἐπιτίθημι . οὗτος δέ ὁ χόνδρος πολύς ὁ φύσις εἰς ὁ κατασκευή ὁ τραχύς ἀρτηρία παρασκευάζω κατακάμπτω , ἅπας δέ εἰς ἀκριβής κύκλος περιφέρεια , ὥστε ἔξωθεν μέν εἰμί ὁ κυρτός , ὅς δή καί ψαύω , ἔσωθεν δέ ὁ κοῖλος , εἶτα ἐφεξῆς ἀλλήλων ἐν ὁ ὁ τράχηλος μῆκος τίθημι , καί πᾶς ὁ μεταξύ λάρυγξ τε καί πνεύμων ἐν οὗτος συμπληρόω , συμφύω αὐτός ἰσχυρός δεσμός ὑμενώδης , ὅμοιος ὁ ὁ κόραξ ὄστρακον . ὅσος δέ αὐτός μέρος ὑπόκειμαι ὁ στόμαχος ψαύω μέλλω , οὗτος οὐκέτι χόνδρος ποιέω , ἀλλά λείπω μέν τις ὁ κύκλος κατά οὗτος ὁ μόριον , καί εἰμί ὥσπερ σίγμα C ὁ χόνδρος ἕκαστος · ὅθεν , οἴομαι , σιγμοειδής αὐτός ὀνομάζω τις . κοινῇ δέ κατά τε οὗτος ὁ δεσμός καί ὁ ἄλλος ὁ κυκλοτερής καί προσέτι ὁ χόνδρος αὐτός ἄλλος τις ἔσωθεν ἐπιτείνω χιτών ἀκριβής κυκλοτερής , ὑπαλείφω ἅπας , πυκνός μέν καί στεγανός , εὐθύς δέ κατά ὁ μῆκος ἔχω ὁ ἴς , ὅς καί πρόσθεν οἶδα που μνημονεύω , ὡς εἰμί συνεχής ὁ τε στόμα πᾶς ἐπαλείφω καί ὁ ὁ στόμαχος τε καί ὅλος ὁ γαστήρ ἔσωθεν . καί μέν γε καί πᾶς ἔξωθεν αὐτός περιλαμβάνω τις ὑμήν , οἷος ἀμφίεσμα τις καί περίβλημα ὁ σύμπας ἀρτηρία . ὧδε μέν ἔχω φύσις ὁ κατά ὁ τράχηλος ἀρτηρία , διά ὅς εἰσπνέω τε καί αὖθις ἐκπνέω , καί φωνέω γε καί ἐκφυσάω ὁ ζῷον . κατά ὅς δέ πρῶτος ὑπερβαίνω ὁ κλείς ἐν ὁ ὁ θώραξ εὐρυχωρία γίγνομαι , σχίζω κατά οὗτος καί πάντῃ ὁ πνεύμων φέρω , μετά ὁ ἀπό ὁ καρδία ἀγγεῖον εἰς ἅπας αὐτός ὁ λοβός διανέμω . οὐ μήν ἐξίστημι γε ὁ ἄνωθεν φύσις . οὐδέ παραλλάσσω κατά τις ὁ ἀποβλάστημα αὐτός οὐδείς , ἀλλά ὅμοιος ἅπας χόνδρος πολύς σιγμοειδής , ὑμενώδης δεσμός συνέχω , μέχρι ὁ ἔσχατος λοβός ὁ σπλάγχνον διαφυλάσσω . οὗτος μόνος ἐν ὁ πνεύμων ὁ ἀγγεῖον ἀκριβής εἰμί καθαρός αἷμα . Ἐρασίστρατος δέ καί ὁ ἕτερος ἀρτηρία οἴομαι ὁ λεῖος , οὐ ὀρθός ὑπολαμβάνω , ὡς πολλάκις ἤδη λέγω . οὗτος μέν γάρ ἀτμώδης αἷμα καί λεπτός καί καθαρός μέτειμι οὐ ὀλίγος · ὁ δέ τραχύς τέλειος εἰμί αἷμα ἄμοιρος , ἐν γε ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ ζῷον . ἐπειδάν δέ τις ἤ ῥῆξις , ἤ ἀναστόμωσις , ἤ διάβρωσις ἀγγεῖον κατά ὁ πνεύμων γίγνομαι , τότε ἐκχέω μέν τις καί εἰς ὅδε ὁ ἀρτηρία αἷμα , ἐνοχλέω δέ ὁ πνεῦμα καταλαμβάνω αὐτός ὁ ὁδός , καί οὕτως ἤδη βήσσω μέν ὁ ζῷον , ἀναφέρω δέ ὁ αἷμα διά ὁ φάρυγξ εἰς ὁ στόμα .