galenus.de-usu-partium 11.13
Ὅπως δὲ καὶ τοῦ κάλλους αὐτῶν προὐνοήσατο , καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἐκ περιουσίας ἐργάζεσθαι πέφυκεν , οὐδὲν ἀδιάξεστον οὐδ’ ἀργὸν ἀπολιποῦσα μόριον οὐδ’ ἀνάρθμιον , ἔνεστί σοι σκοπεῖν . ὥσπερ γὰρ οἱ ἀγαθοὶ δημιουργοὶ πάρεργόν τι τῆς αὑτῶν τέχνης ἐπίδειγμα κατά τε τῶν ἐπικλείθρων ποιοῦνται καὶ τῶν ἀσπίδων , καὶ πολλάκις ἐν ταῖς λαβαῖς τῶν ξιφῶν , ἔν τε φιάλαις ἐνίοτε κόσμον τινὰ καὶ ἀγαλματῶδες δημιούργημά τι τῆς χρείας ἐπέκεινα , κιττούς τέ τινας ἢ ἀμπέλων ἕλικας , ἤ τινα κυπάριττον , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ἐκτυποῦντες , οὕτω καὶ ἡ φύσις ἐκ περιουσίας ἅπαντα τὰ μέλη , καὶ μάλιστ’ ἀνθρώπων ἐκόσμησε . φαίνεται δὲ πολλαχόθεν μὲν ἐναργὴς ὁ κόσμος , ἔστι δ’ ὅτε καὶ κατακρύπτεται τῆς χρείας τῇ λαμπρότητι . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ὤτων ἐναργῶς φαίνεται , καθάπερ , οἶμαι , κᾀπὶ τοῦ κατ’ ἄκρον τὸ αἰδοῖον δέρματος , ὅ πόσθην ὀνομάζουσιν , οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν κατὰ τὰς πυγὰς σαρκῶν . ἐναργῶς δὲ γνωρίσεις κᾀνταῦθα τὴν τοῦ μέρους ἀσχημοσύνην , εἰ γυμνωθείη , πίθηκον θεασάμενος . ἐν ὀφθαλμῷ δὲ , καίτοι πολὺ καλλίονι μορίῳ τούτων ἁπάντων ὄντι , καταφρονεῖται τὸ κάλλος , ὅτι μεγάλως ἡ χρεία θαυμάζεται . καταφρονεῖται δὲ καὶ ῥινὸς , καὶ χειλῶν , καὶ ἄλλων μορίων , ὅτι τὸ πρὸς τὴν χρείαν κάλλος ὑπερέχει πολὺ τῆς πρὸς τὴν ὄψιν ἡδονῆς . εἰ δ’ ἀποτμηθείη τι βραχὺ τοῦ χείλους , ἢ τῆς ῥινὸς πτερυγίων , εἰς ὅσον αἴσχους αὐτοῖς ἥκει τὸ πρόσωπον ἅπαν , οὐδ’ εἰπεῖν ῥᾴδιον . ἀλλὰ ταῦτα μὲν , ὡς ἔφην , ἅπαντα τῆς φύσεως οὐ κατὰ τὸν πρῶτον λόγον , ἀλλ’ οἷον πάρεργά τε καὶ παίγνια γέγονεν · ὧν δ’ ἔχεται μάλιστα καὶ πρὸς ἅ διὰ παντὸς ἀποβλέπει , τά τε τῶν ἐνεργειῶν ἐστι καὶ τὰ τῶν χρειῶν . εἴρηται γὰρ ἔμπροσθεν , ὅπῃ διήνεγκεν ἐνέργεια χρείας , καὶ ὡς τῇ μὲν κατασκευῇ καὶ γενέσει τῇ κατὰ τὸ μόριον ἡ ἐνέργεια προτέρα , τῷ δ’ ἀξιώματι προτέρα μὲν ἡ χρεία , δευτέρα δὲ ἡ ἐνέργεια . δέδεικται δὲ καὶ ὅτι τὸ ἀληθινὸν κάλλος εἰς τὸ τῆς χρείας ἀναφέρεται κατόρθωμα , καὶ ὡς ὁ πρῶιος σκοπὸς ἁπάντων τῶν μορίων τῆς κατασκευῆς ἡ χρεία .
Lemmas: ὅπως δέ καί ὁ κάλλος αὐτός προνοοῦμαι , καί γάρ καί οὗτος ἐκ περιουσία ἐργάζομαι φύω , οὐδείς ἀδιάξεστος οὐδέ ἀργός ἀπολείπω μόριον οὐδέ ἀναρθμέω , ἔνειμι σύ σκοπέω . ὥσπερ γάρ ὁ ἀγαθός δημιουργός πάρεργος τις ὁ ἑαυτοῦ τέχνη ἐπίδειγμα κατά τε ὁ ἐπίκλειθρον ποιέω καί ὁ ἀσπίς , καί πολλάκις ἐν ὁ λαβή ὁ ξίφος , ἐν τε φιάλη ἐνίοτε κόσμος τις καί ἀγαλματώδης δημιούργημα τις ὁ χρεία ἐπέκεινα , κισσός τε τις ἤ ἄμπελος ἕλιξ , ἤ τις κυπάρισσος , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος ἐκτυπόω , οὕτως καί ὁ φύσις ἐκ περιουσία ἅπας ὁ μέλος , καί μάλα ἄνθρωπος κοσμέω . φαίνω δέ πολλαχόθεν μέν ἐναργής ὁ κόσμος , εἰμί δέ ὅτε καί κατακρύπτω ὁ χρεία ὁ λαμπρότης . ἐπί μέν οὖν ὁ οὖς ἐναργής φαίνω , καθά , οἴομαι , εἰͅπί ὁ κατά ἄκρος ὁ αἰδοῖον δέρμα , ὅς πόσθη ὀνομάζω , οὕτως δέ εἰͅπί ὁ κατά ὁ πυγή σάρξ . ἐναργής δέ γνωρίζω ᾀνταῦθη ὁ ὁ μέρος ἀσχημοσύνη , εἰ γυμνόω , πίθηκος θεάομαι . ἐν ὀφθαλμός δέ , καίτοι πολύς καλός μόριον οὗτος ἅπας εἰμί , καταφρονέω ὁ κάλλος , ὅτι μέγας ὁ χρεία θαυμάζω . καταφρονέω δέ καί ῥίς , καί χεῖλος , καί ἄλλος μόριον , ὅτι ὁ πρός ὁ χρεία κάλλος ὑπερέχω πολύς ὁ πρός ὁ ὄψις ἡδονή . εἰ δέ ἀποτέμνω τις βραχύς ὁ χεῖλος , ἤ ὁ ῥίς πτερύγιον , εἰς ὅσος αἶσχος αὐτός ἥκω ὁ πρόσωπον ἅπας , οὐδέ λέγω ῥᾴδιος . ἀλλά οὗτος μέν , ὡς φημί , ἅπας ὁ φύσις οὐ κατά ὁ πρῶτος λόγος , ἀλλά οἷος πάρεργος τε καί παίγνιον γίγνομαι · ὅς δέ ἔχω μάλα καί πρός ὅς διά πᾶς ἀποβλέπω , ὁ τε ὁ ἐνέργεια εἰμί καί ὁ ὁ χρεώ . λέγω γάρ ἔμπροσθεν , ὅπῃ διαφέρω ἐνέργεια χρεία , καί ὡς ὁ μέν κατασκευή καί γένεσις ὁ κατά ὁ μόριον ὁ ἐνέργεια πρότερος , ὁ δέ ἀξίωμα πρότερος μέν ὁ χρεία , δεύτερος δέ ὁ ἐνέργεια . δείκνυμι δέ καί ὅτι ὁ ἀληθινός κάλλος εἰς ὁ ὁ χρεία ἀναφέρω κατόρθωμα , καί ὡς ὁ πρώϊος σκοπός ἅπας ὁ μόριον ὁ κατασκευή ὁ χρεία .