galenus.de-usu-partium 8.4
Ἅπερ οὖν ἐν ἑτέροις ἀποδέδεικται , λαμβανέσθω καὶ νῦν εἰς τὸν παρόντα λόγον . ἀποδέδεικται δὲ ἐν τοῖς περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων , ἀρχὴν μὲν νεύρων καὶ συμπάσης αἰσθήσεώς τε καὶ τῆς κατὰ προαίρεσιν κινήσεως τὸν ἐγκέφαλον ὑπάρχειν , ἀρχὴν δὲ ἀρτηριῶν καὶ τῆς ἐμφύτου θερμασίας τὴν καρδίαν . ἐπὶ τούτοις οἷον ὑποθέσεσί τισι τοῦ λόγου τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν μορίων ἐξηγησόμεθα τὰς χρείας , καὶ πρῶτόν γε αὐτῆς ὅλης τῆς κεφαλῆς , ὅπερ , οἶμαι , καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦδε τοῦ λόγου προθέμενοι ζητεῖν , τοσοῦτον εἰς τὸ πρόσθεν ἠδυνήθημεν προελθεῖν , ὥσθ’ εὑρεῖν ὅτι μήτ’ ἐγκεφάλου χάριν ἐγένετο , κᾂν ἀρχὴν αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως τῆς κατὰ προαίρεσιν ὑπόθηταί τις αὐτὸν , οὔθ’ οἷόν τε μὴ οὐκ ἀσχημονεῖν μὲν ἐν παντὶ τῷ λόγῳ , περὶ δὲ τὴν ἑκάστου τῶν κατὰ μέρος μορίων τῆς χρείας εὕρεσιν ἀπορεῖν , ἀποστερήσαντας τούτων τὸν ἐγκέφαλον , ἐξ ὧν συνέβαινεν ἀρχὴν εἶναι τῶν εἰρημένων , ὑποθεμένους αὐτὸν οὕτω χρῆναι ζητεῖν , τίνος ἕνεκεν γέγονεν ἡ κεφαλή . καρκίνοι τε οὖν καὶ σύμπαν τὸ τῶν μαλακοστράκων γένος , ἤδη δὲ καὶ φάλαιναι καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν παραπλησίων , τὰ μὲν οὐδ’ ὅλως ἔχει κεφαλὴν , τὰ δ’ οἷον ὑπογραφήν τινα μόνην , καὶ οὐδὲν ἧττον καὶ ταῦτα τὰ ζῶα τὰς αἰσθήσεις ἁπάσας ἔχει περὶ τὰ στέρνα , δηλονότι τὴν ἀρχὴν αὐτῶν ἐξ ἀνάγκης ἐνταυθοῖ τεταγμένην . ἣν οὐκ ἀνάλογον ἐγκεφάλῳ χρὴ καλεῖν , ὥσπερ εἴωθεν ἐπὶ τῶν τοιούτων ποιεῖν Ἀριστοτέλης , ἐξαπατώμενος ἐστιν ὅτε τοῖς ὀνόμασιν , οὐκ ἀπὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τοῦ πράγματος , ἀλλ’ ἀπό τινων συμβεβηκότων κινούμενος , ὥσπερ οὖν ἔχει κᾀπὶ τῆς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον προσηγορίας . τοῦτο μὲν γὰρ τοὔνομα παρὰ τῆς θέσεως ἐκτήσατο . τὴν δ’ οὐσίαν αὐτοῦ βουλόμενος ὁ Πλάτων δηλῶσαι , ἥνπερ οἴεται κατ’ ἀλήθειαν εἶναι , μυελὸν ὀνομάζει . ἀλλ’ εἰ καὶ μυελός ἐστιν , ἔτι προσδεῖ τινος ἐν τῇ κατηγορίᾳ . καὶ γὰρ νωτιαῖός τίς ἐστι μυελὸς , καὶ καθ’ ἕκαστον τῶν ὀστῶν ἄλλος , καὶ οὐκ εἰσὶν οὗτοι πάσης αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως ἀρχαὶ , καὶ διὰ τοῦτο πολλοὶ μυελὸν ἐγκεφαλίτην ὁμοίως τῷ ῥαχίτῃ ὀνομάζουσιν αὐτὸν , ἕτεροι δ’ οὐκ ἐγκεφαλίτην , ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο μυελὸν ἐγκεφάλου ὀνομάζειν ἀξιοῦσιν . ἀλλά τοι καὶ κατὰ τούτους λόγῳ δηλοῦται τὸ μόριον , οὐκ ὀνόματι , καὶ μένει τὸ κατ’ ἀρχὰς ῥηθὲν ἔτι , τὸ μηδὲν ὄνομα τῆς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχειν αὐτῷ , καθάπερ ὀφθαλμοῖς καὶ ὠσὶ καὶ γλώττῃ καὶ καρδίᾳ καὶ πνεύμονι καὶ τοῖς ἄλλοις ὀλίγου δεῖν ἅπασιν . ἔστι γὰρ εἰπεῖν ἐπ’ αὐτῶν , ὡς τὸ μὲν ὀπτικὸν ὄργανον ὀφθαλμὸς ὀνομάζεται , τὸ δ’ ἀκουστικὸν οὖς , καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἔχομεν εἰπεῖν , ὅ τι χρὴ καλεῖν . οὔτε γὰρ μυελὸν ἁπλῶς , ὅτι μὴ πᾶς μυελὸς τοῦτο δύναται , οὔτ’ ἐγκέφαλον ἁπλῶς · οἷς γὰρ οὐκ ἔστι ζώοις κεφαλὴ , δηλονότι οὐδ’ ἐγκέφαλός ἐστιν , οὐ μὴν τούτου γ’ ἕνεκεν τὸ ἀνάλογον ἐγκεφάλῳ χρὴ καλεῖν αὐτὸν , τὴν προσηγορίαν εὐλαβηθέντας . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς , καίτοι γ’ ἑτέρωθι τεταγμένους ἐν καρκίνοις , οὐδὲ τὰ ὦτα ἀνάλογον τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ ὠσὶν εἶναί φαμεν . οὐ γὰρ ἐκ τῆς θέσεως ἕκαστον τῶν ὀργάνων τόδε τι τὴν οὐσίαν ἐστὶ , κᾂν ἀπὸ τῆς θέσεως ὀνομάζηται . καὶ τοίνυν καὶ τὸν ἐγκέφαλον , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τὴν προσηγορίαν ἐκ τῆς θέσεως ἐκτήσατο . τὸ γὰρ ἐν τῇ κεφαλῇ κεῖσθαι διὰ τοῦτ’ ὠνόμασται , ἐπειδὰν ἐν τοῖς κατὰ τὸν θώρακα μέρεσιν εὑρίσκωμεν ἐν τοῖς οὐκ ἔχουσι ζώοις κεφαλὴν , οὐκ ἄλλο τι καὶ ἀνάλογον αὐτῷ φήσομεν ὑπάρχειν , ἀλλ’ αὐτὸ μὲν ἐκεῖνο , μὴ πρέπειν δ’ αὐτῷ ﻿ τὴν ἀρχαίαν προσηγορίαν . ἵνα δ’ , ὃ λέγω , σαφέστερόν τε καὶ ἐναργέστερον μάθῃς , τὸ τῶν Ῥωμαίων ὄνομα καλέσας αὐτὸ , οὐκ ἀπὸ τῆς θέσεως οὐδ’ ἀπ’ ἄλλου τινὸς τῶν συμβεβηκότων γεγονὸς , ἀλλ’ αὐτῆς τῆς οὐσίας δηλωτικὸν ὑπάρχον , εἴσῃ σαφῶς , ὅτι μηδὲν κωλύει σε λέγειν , ἀνθρώποις μὲν ἐν τῇ κεφαλῇ τὸ κέρεβρον εἶναι ( τοῦτο γὰρ αὐτὸ ὀνομάζουσι ) , καρκίνοις δ’ ἐν τῷ στέρνῳ . ἄγε δὴ μὴ κέρεβρος , ἀλλὰ σκινδαψὸς καλείσθω · καὶ ὥσπερ , ὅ τι ἂν ὀπτικὸν ὄργανον ᾖ , τοῦτο ὀφθαλμὸν ὀνομάζομεν , οὐκ ἐὰν ἐν τῇ κεφαλῇ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν στέρνων ᾖ τεταγμένον , οὕτως , ὅ τι ἂν ἐν ζώῳ μόριον αἰσθήσεως καὶ κινήσεως τῆς κατὰ προαίρεσιν ἡγῆται τοῖς ἄλλοις , σκινδαψὸς καλεῖται . εἰ γὰρ ὁ μὲν ἐγκέφαλος ἀρχὴ αἰσθήσεως καὶ κινήσεως , αἴσθησιν δὲ καὶ κίνησιν ἔχει τινὰ μὴ ἔχοντα κεφαλὴν , ἀλλ’ ἐγκέφαλον , ἢ τὸ ἀνάλογον ἐγκεφάλῳ , δῆλον ὅτι οὐ διὰ τὸν ἐγκέφαλον γέγονεν . ἆρ’ ἔτι δυνησόμεθα λέγειν τὸ ἀνάλογον τῷ σκινδαψῷ τοὺς καρκίνους ἔχειν , ἢ οὐδαμῶς δηλονότι ; τῷ γὰρ αὐτῷ ὀνόματι καλεῖν ἅπαντα τὰ τῆς ἐνεργείας ὄργανα προσήκει . τὰ μὲν ὁρῶντα πάντα ( κᾂν ταῖς κατὰ μέρος ἰδέαις ἐξαλλάττηταί τε καὶ ποικίλληται ) δίκαιον ὀφθαλμοὺς ὀνομάζειν , τὰ δ’ ἀκούοντα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ὦτα , τὰ δ’ ὀσμώμενα ῥῖνας . οὕτως οὖν καὶ τὸ κατάρχον αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως ἓν καὶ ταὐτὸν ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις ἐστὶ , κᾂν ἐν διαφέρουσιν εὑρίσκηται τόποις . ὥσπερ οὖν καὶ τοῖς εἰρημένοις ζώοις ἐν τοῖς στέρνοις τέτακται , καὶ οὐκέτ’ ἀναγκαία φαίνεται τῆς κεφαλῆς ἡ γένεσις διὰ τοῦτο τὸ μόριον , οὐ μὴν οὐδὲ διὰ τὸ στόμα · καὶ γὰρ αὖ τοῦτο τοῖς αὐτοῖς ζώοις ἐν τοῖς στέρνοις ἐστίν · οὐκοῦν οὐδὲ διὰ τὰ ὦτα · καὶ γὰρ καὶ ταῦτα τὴν αὐτὴν θέσιν ἔχει · οὕτω δὲ καὶ ῥῖνες καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ὀργάνων τοῖς οὐκ ἔχουσι κεφαλὴν ζώοις ἀμφὶ τῷ στέρνῳ τέτακται .
Lemmas: ὅς οὖν ἐν ἕτερος ἀποδείκνυμι , λαμβάνω καί νῦν εἰς ὁ πάρειμι λόγος . ἀποδείκνυμι δέ ἐν ὁ περί ὁ Ἱπποκράτης καί Πλάτων δόγμα , ἀρχή μέν νεῦρον καί σύμπας αἴσθησις τε καί ὁ κατά προαίρεσις κίνησις ὁ ἐγκέφαλος ὑπάρχω , ἀρχή δέ ἀρτηρία καί ὁ ἔμφυτος θερμασία ὁ καρδία . ἐπί οὗτος οἷος ὑπόθεσις τις ὁ λόγος ὁ κατά ὁ κεφαλή μόριον ἐξηγέομαι ὁ χρεία , καί πρῶτος γε αὐτός ὅλος ὁ κεφαλή , ὅς , οἴομαι , καί κατά ὁ ἀρχή ὅδε ὁ λόγος προτίθημι ζητέω , τοσοῦτος εἰς ὁ πρόσθεν δύναμαι προέρχομαι , ὥστε εὑρίσκω ὅτι μήτε ἐγκέφαλος χάριν γίγνομαι , ἔͅν ἀρχή αἴσθησις τε καί κίνησις ὁ κατά προαίρεσις ὑποτίθημι τις αὐτός , οὔτε οἷος τε μή οὐ ἀσχημονέω μέν ἐν πᾶς ὁ λόγος , περί δέ ὁ ἕκαστος ὁ κατά μέρος μόριον ὁ χρεία εὕρεσις ἀπορέω , ἀποστερέω οὗτος ὁ ἐγκέφαλος , ἐκ ὅς συμβαίνω ἀρχή εἰμί ὁ λέγω , ὑποτίθημι αὐτός οὕτως χρή ζητέω , τίς ἕνεκα γίγνομαι ὁ κεφαλή . καρκίνος τε οὖν καί σύμπας ὁ ὁ μαλακόστρακος γένος , ἤδη δέ καί φάλαινα καί ἄλλος πολύς ὁ παραπλήσιος , ὁ μέν οὐδέ ὅλος ἔχω κεφαλή , ὁ δέ οἷος ὑπογραφή τις μόνος , καί οὐδείς ἥσσων καί οὗτος ὁ ζῷον ὁ αἴσθησις ἅπας ἔχω περί ὁ στέρνον , δηλονότι ὁ ἀρχή αὐτός ἐκ ἀνάγκη ἐνταυθοῖ τάσσω . ὅς οὐ ἀνάλογος ἐγκέφαλος χρή καλέω , ὥσπερ εἴωθα ἐπί ὁ τοιοῦτος ποιέω Ἀριστοτέλης , ἐξαπατάω εἰμί ὅτε ὁ ὄνομα , οὐ ἀπό ὁ οὐσία αὐτός ὁ πρᾶγμα , ἀλλά ἀπό τις συμβαίνω κινέω , ὥσπερ οὖν ἔχω εἰͅπί ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος προσηγορία . οὗτος μέν γάρ ὄνομα παρά ὁ θέσις κτάομαι . ὁ δέ οὐσία αὐτός βούλομαι ὁ Πλάτων δηλόω , ὅς οἴομαι κατά ἀλήθεια εἰμί , μυελός ὀνομάζω . ἀλλά εἰ καί μυελός εἰμί , ἔτι προσδέω τις ἐν ὁ κατηγορία . καί γάρ νωτιαῖος τις εἰμί μυελός , καί κατά ἕκαστος ὁ ὀστέον ἄλλος , καί οὐ εἰμί οὗτος πᾶς αἴσθησις τε καί κίνησις ἀρχή , καί διά οὗτος πολύς μυελός ἐγκεφαλίτης ὅμοιος ὁ ῥαχίτης ὀνομάζω αὐτός , ἕτερος δέ οὐ ἐγκεφαλίτης , ἀλλά αὐτός δή οὗτος μυελός ἐγκέφαλος ὀνομάζω ἀξιόω . ἀλλά τοι καί κατά οὗτος λόγος δηλόω ὁ μόριον , οὐ ὄνομα , καί μένω ὁ κατά ἀρχή λέγω ἔτι , ὁ μηδείς ὄνομα ὁ οὐσία ἴδιος ὑπάρχω αὐτός , καθά ὀφθαλμός καί οὖς καί γλῶσσα καί καρδία καί πνεύμων καί ὁ ἄλλος ὀλίγος δέω ἅπας . εἰμί γάρ λέγω ἐπί αὐτός , ὡς ὁ μέν ὀπτικός ὄργανον ὀφθαλμός ὀνομάζω , ὁ δέ ἀκουστικός οὖς , καί ὁ ἄλλος ὅμοιος ἔχω λέγω , ὅς τις χρή καλέω . οὔτε γάρ μυελός ἁπλῶς , ὅτι μή πᾶς μυελός οὗτος δύναμαι , οὔτε ἐγκέφαλος ἁπλῶς · ὅς γάρ οὐ εἰμί ζῷον κεφαλή , δηλονότι οὐδέ ἐγκέφαλος εἰμί , οὐ μήν οὗτος γε ἕνεκα ὁ ἀνάλογος ἐγκέφαλος χρή καλέω αὐτός , ὁ προσηγορία εὐλαβέομαι . οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ ὀφθαλμός , καίτοι γε ἑτέρωθι τάσσω ἐν καρκίνος , οὐδέ ὁ οὖς ἀνάλογος ὁ ὀφθαλμός καί οὖς εἰμί φημί . οὐ γάρ ἐκ ὁ θέσις ἕκαστος ὁ ὄργανον ὅδε τις ὁ οὐσία εἰμί , ἔͅν ἀπό ὁ θέσις ὀνομάζω . καί τοίνυν καί ὁ ἐγκέφαλος , εἰ καί ὅτι μάλα ὁ προσηγορία ἐκ ὁ θέσις κτάομαι . ὁ γάρ ἐν ὁ κεφαλή κεῖμαι διά οὗτος ὀνομάζω , ἐπειδάν ἐν ὁ κατά ὁ θώραξ μέρος εὑρίσκω ἐν ὁ οὐ ἔχω ζῷον κεφαλή , οὐ ἄλλος τις καί ἀνάλογος αὐτός φημί ὑπάρχω , ἀλλά αὐτός μέν ἐκεῖνος , μή πρέπω δέ αὐτός ﻿ ὁ ἀρχαῖος προσηγορία . ἵνα δέ , ὅς λέγω , σαφής τε καί ἐναργής μανθάνω , ὁ ὁ Ῥωμαῖος ὄνομα καλέω αὐτός , οὐ ἀπό ὁ θέσις οὐδέ ἀπό ἄλλος τις ὁ συμβαίνω γίγνομαι , ἀλλά αὐτός ὁ οὐσία δηλωτικός ὑπάρχω , οἶδα σαφής , ὅτι μηδείς κωλύω σύ λέγω , ἄνθρωπος μέν ἐν ὁ κεφαλή ὁ κέρεβρον εἰμί ( οὗτος γάρ αὐτός ὀνομάζω ) , καρκίνος δέ ἐν ὁ στέρνον . ἄγε δή μή κεείβρος , ἀλλά σκινδαψός καλέω · καί ὥσπερ , ὅς τις ἄν ὀπτικός ὄργανον εἰμί , οὗτος ὀφθαλμός ὀνομάζω , οὐ ἐάν ἐν ὁ κεφαλή μόνος , ἀλλά καί ἐπί ὁ στέρνον εἰμί τάσσω , οὕτως , ὅς τις ἄν ἐν ζῷον μόριον αἴσθησις καί κίνησις ὁ κατά προαίρεσις ἡγέομαι ὁ ἄλλος , σκινδαψός καλέω . εἰ γάρ ὁ μέν ἐγκέφαλος ἀρχή αἴσθησις καί κίνησις , αἴσθησις δέ καί κίνησις ἔχω τις μή ἔχω κεφαλή , ἀλλά ἐγκέφαλος , ἤ ὁ ἀνάλογος ἐγκέφαλος , δῆλος ὅτι οὐ διά ὁ ἐγκέφαλος γίγνομαι . ἆρα ἔτι δύναμαι λέγω ὁ ἀνάλογος ὁ σκινδαψός ὁ καρκίνος ἔχω , ἤ οὐδαμῶς δηλονότι ; ὁ γάρ αὐτός ὄνομα καλέω ἅπας ὁ ὁ ἐνέργεια ὄργανον προσήκω . ὁ μέν ὁράω πᾶς ( ἔͅν ὁ κατά μέρος ἰδέα ἐξαλλάσσω τε καί ποικίλλω ) δίκαιος ὀφθαλμός ὀνομάζω , ὁ δέ ἀκούω κατά ὁ αὐτός λόγος οὖς , ὁ δέ ὀσμάομαι ῥίς . οὕτως οὖν καί ὁ κατάρχω αἴσθησις τε καί κίνησις εἷς καί αὐτός ἐν ἅπας ὁ ζῷον εἰμί , ἔͅν ἐν διαφέρω εὑρίσκω τόπος . ὥσπερ οὖν καί ὁ λέγω ζῷον ἐν ὁ στέρνον τάσσω , καί οὐκέτι ἀναγκαῖος φαίνω ὁ κεφαλή ὁ γένεσις διά οὗτος ὁ μόριον , οὐ μήν οὐδέ διά ὁ στόμα · καί γάρ αὖ οὗτος ὁ αὐτός ζῷον ἐν ὁ στέρνον εἰμί · οὐκοῦν οὐδέ διά ὁ οὖς · καί γάρ καί οὗτος ὁ αὐτός θέσις ἔχω · οὕτως δέ καί ῥίς καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὄργανον ὁ οὐ ἔχω κεφαλή ζῷον ἀμφί ὁ στέρνον τάσσω .