galenus.de-usu-partium 6.14
Ὃ δ’ ἐφεξῆς μέν ἐστι τοῖς εἰρημένοις , ἀνεβαλόμεθα δ’ ἐρεῖν αὐτὸ , νῦν ἤδη λεγέσθω . τεττάρων ὄντων ἐν τῇ καρδίᾳ στομάτων , τρεῖς μὲν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν ἄλλων ὑμένες εἰσὶ , δύο δ’ ἐπὶ τῆς ἀρτηρίας τῆς φλεβώδους μόνης . ἐκφύονται μὲν οὖν ἅπαντες ἐξ αὐτῶν τῶν στομάτων , ἐντεῦθεν δ’ ὁρμηθέντες , οἱ μὲν εἴσω προΐασιν εἰς τὰς τῆς καρδίας κοιλίας , ὥστε καὶ συνάπτονται πρὸς αὐτὰς ἰσχυροῖς δεσμοῖς , οἱ δ’ ἐκτὸς ἀποκλίνουσιν , ἵνα πρῶτον ἀνίσχει τῆς καρδίας ἑκάτερον τῶν ἀγγείων . εἰσὶ δ’ ἐπὶ μὲν τῆς φλεβὸς τῆς ἀρτηριώδους , ἣν τὸν πνεύμονα τρέφειν ἐλέγομεν , ἔσωθεν ἔξω νεύοντες ὑμένες τρεῖς , ἀπὸ τοῦ σχήματος ὑπὸ τῶν ἀκριβεστέρως τὰς ἀνατομὰς ἐχόντων ὀνομαζόμενοι σιγμοειδεῖς C · ἐπὶ δὲ τῆς εἰσαγούσης τὸ αἷμα φλεβὸς τρεῖς μὲν κᾀπὶ ταύτης ἔξωθεν ἔσω νεύοντές εἰσιν , ἀλλὰ πολὺ καὶ πάχει καὶ ῥώμῃ καὶ μεγέθει διαφέρουσιν ἐκείνων . ἄλλο δὲ τρίτον οὐκ ἔστι κατὰ τὴν δεξιὰν κοιλίαν στόμα . καὶ γὰρ ἡ τὰ κάτω τοῦ θώρακος τρέφουσα καὶ ἡ περιστεφανοῦσα τὴν καρδίαν , οὕτω γὰρ αὐτὴν καὶ ὀνομάζουσιν , ἔξω τῶν ὑμένων τὴν ἀρχὴν τῆς ἐκφύσεως ἔχουσι . καὶ μέν γε καὶ κατὰ τὴν ἑτέραν κοιλίαν τῆς καρδίας ἓν μὲν στόμα τὸ μέγιστον ἁπάντων ἐστὶ τὸ τῆς ἀρτηρίας τῆς μεγάλης , ἀφ’ ἧς ἅπασαι πεφύκασιν αἱ κατὰ τὸ ζῶον ἀρτηρίαι , τρεῖς δὲ καὶ τούτῳ σιγμοειδῶν ὑμένων ἐπιφύσεις ἔσωθεν ἔξω φερομένων εἰσίν . ἕτερον δὲ τὸ στόμα τὸ τῆς φλεβώδους ἀρτηρίας , τῆς εἰς τὸν πνεύμονα κατασχιζομένης , ἔξωθεν ἔσω πεφυκότων ὑμένων δυοῖν ἐπίφυσιν ἔχει , ὧν τὸ σχῆμα τῶν γινωσκομένων οὐδενὶ προσεικάσαι τῶν ἀνατομικῶν ἀνδρῶν ἐπεχείρησεν οὐδεὶς , ὥσπερ καὶ τῶν σιγμοειδῶν . οὐδὲ γὰρ οἱ τριγλώχινας αὐτοὺς ὀνομάσαντες ἀπὸ τοῦ καθέκαστον σχήματος , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρὸς ἀλλήλους συντάξεως ἐποίησαν τοὔνομα · καὶ γὰρ ἀκριβῶς ἡ σύνθεσις αὐτῶν ἔοικεν ἀκίδων γλωχῖσιν . ἀλλὰ τοὺς μὲν ἐπὶ τῷ τῆς κοίλης φλεβὸς στόματι , τρεῖς ὄντας , οὕτως ὀνομάζειν ἐγχωρεῖ · τοὺς δ’ ἐπὶ τῷ τῆς φλεβώδους ἀρτηρίας οὐκέτ’ ἂν ὀρθῶς τις ὀνομάζοι οὕτως , δύο ὄντας . διὰ τί μὲν οὖν ἐπὶ τούτῳ μόνῳ τῷ στόματι δύο γεγόνασιν ὑμένες , ( οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτ’ ἠμέληται τῇ φύσει , ) μικρὸν ὕστερον ἐρῶ . ὅτι δ’ εὐλόγως ἐπὶ μὲν τοῖς εἰσάγουσι τὰς ὕλας ἀγγείοις ἰσχυροὶ καὶ μεγάλοι πεφύκασιν ὑμένες , ἐπὶ δὲ τοῖς ἐξάγουσιν ἀσθενέστεροι , τά τε ἄλλα τὰ περὶ τὴν ὁλκὴν καὶ τὴν ἔκπεμψιν τῶν ὑλῶν τῇ φύσει παρεσκευασμένα λέγειν ἤδη πειράσομαι . ἔστι μὲν ﻿ οὖν καὶ μετ’ αὐτῆς τῶν μορίων τῆς θέας ἑρμηνεύεσθαι σαφῶς τὰ τοιαῦτα χαλεπὸν , ἀπούσης δ’ ἐκείνης , ἐγγὺς ἀδύνατον · πειρατέον δ’ ὅμως , εἰς ὅσον οἷόν τε , σαφέστατα διεξελθεῖν αὐτά . τῶν ἔξωθεν ἔσω φερομένων ὑμένων , οὓς ἰσχυροὺς καὶ μεγάλους ὑπάρχειν ἔφαμεν , ἁπάντων εἰς αὐτὴν τὴν καρδίαν ἀνῆπται τὰ πέρατα , δεσμοῖς εὐρώστοις συνεχόμενα . διαστελλομένης οὖν αὐτῆς , ἕκαστος τῶν δεσμῶν τούτων τεινόμενος ὑπὸ τῆς κατὰ τὴν καρδίαν διαστάσεως ἐφ’ ἑαυτὸν ἕλκει καὶ οἷον ἀνακλᾷ τὸν ὑμένα πρὸς τὸ σῶμα τῆς καρδίας αὐτό . πάντων οὖν ἀνακλωμένων ἐν κύκλῳ τῶν τριῶν ἐπὶ τὴν καρδίαν , ἀνοίγνυνταί τε τῶν ἀγγείων τὰ στόματα , τάς θ’ ὕλας τὰς ἐν αὐτοῖς ἡ καρδία ῥᾳδίως ἐπισπᾶται δι’ εὐρείας ὁδοῦ · τά τε γὰρ ἄλλα καὶ αὐτὸ τὸ ἀγγεῖον νῦν ἐν τούτῳ πρὸς ἑαυτὴν ἐπισπᾶται τείνουσα καὶ προσαγομένη διὰ τῶν ὑμένων . οὐ γὰρ ἐνδέχεται τούτους μὲν ἕλκεσθαι πρὸς ἐκείνης , τὸ συνεχὲς δὲ αὐτοῖς ἀγγεῖον ἀναίσθητον εἶναι τῆς ὁλκῆς . ὥσθ’ ὑπὸ μιᾶς ἐνεργείας , ἣν ἡ καρδία ποιεῖται διαστελλομένη , τοὺς μὲν ὑμένας ἑλκομένους ὑπὸ τῶν δεσμῶν εἰς αὐτὴν τὴν κοιλίαν ἀνακλίνεσθαι τῆς καρδίας , ἐν κύκλῳ δὲ τούτων ἀναπτυσσομένων εἰς τοὐπίσω διοίγεσθαι τὸ στόμα , κᾀν τούτῳ τά τε ἀγγεῖα διὰ . τῶν ὑμένων ἕλκεσθαι πρὸς τὴν καρδίαν , τάς τ’ ἐν αὐτοῖς ὕλας εἰς τὰς κοιλίας αὐτῆς ἀκωλύτως εἰσρεῖν , ὡς ἂν μήτ’ ἀντιπράττοντος ἔτι μηδενὸς , ἁπάντων τε τῶν αἰτίων , ὑφ’ ὧν ἂν γένοιτο ταχίστη μετάστασις ὑλῶν , εἰς ταὐτὸ συντελούντων . ἢ γὰρ ἕλκεσθαι χρὴ τὸ μεθιστάμενον , ἢ βάλλεσθαι πρός τινος , ἢ παραπέμπεσθαι . καὶ ταῦτα σύμπαντα ταῖς ὕλαις ὑπάρχει , διαστελλομένης τῆς καρδίας . ἕλκει μὲν γὰρ αὐτὴ , πέμπουσι δ’ αἱ προκείμεναι κοιλότητες αἱ κατὰ τὰ ὦτα , παραπέμπει δὲ τὰ ἀγγεῖα . καὶ τούτων ἁπάντων τῆς κινήσεως ἀρχὴ μία τῆς καρδίας αὐτῆς ἡ διαστολή .
Lemmas: ὅς δέ ἐφεξῆς μέν εἰμί ὁ λέγω , ἀναβάλλω δέ λέγω αὐτός , νῦν ἤδη λέγω . τέσσαρες εἰμί ἐν ὁ καρδία στόμα , τρεῖς μέν ἐπί ἕκαστος ὁ ἄλλος ὑμήν εἰμί , δύο δέ ἐπί ὁ ἀρτηρία ὁ φλεβώδης μόνος . ἐκφύω μέν οὖν ἅπας ἐκ αὐτός ὁ στόμα , ἐντεῦθεν δέ ὁρμάω , ὁ μέν εἴσω πρόειμι εἰς ὁ ὁ καρδία κοιλία , ὥστε καί συνάπτω πρός αὐτός ἰσχυρός δεσμός , ὁ δέ ἐκτός ἀποκλίνω , ἵνα πρῶτος ἀνίσχω ὁ καρδία ἑκάτερος ὁ ἀγγεῖον . εἰμί δέ ἐπί μέν ὁ φλέψ ὁ ἀρτηριώδης , ὅς ὁ πνεύμων τρέφω λέγω , ἔσωθεν ἔξω νεύω ὑμήν τρεῖς , ἀπό ὁ σχῆμα ὑπό ὁ ἀκριβής ὁ ἀνατομή ἔχω ὀνομάζω σιγμοειδής C · ἐπί δέ ὁ εἰσάγω ὁ αἷμα φλέψ τρεῖς μέν εἰͅπί οὗτος ἔξωθεν ἔσω νεύω εἰμί , ἀλλά πολύς καί πάχος καί ῥώμη καί μέγεθος διαφέρω ἐκεῖνος . ἄλλος δέ τρίτος οὐ εἰμί κατά ὁ δεξιός κοιλία στόμα . καί γάρ ὁ ὁ κάτω ὁ θώραξ τρέφω καί ὁ περιστεφανόω ὁ καρδία , οὕτως γάρ αὐτός καί ὀνομάζω , ἔξω ὁ ὑμήν ὁ ἀρχή ὁ ἔκφυσις ἔχω . καί μέν γε καί κατά ὁ ἕτερος κοιλία ὁ καρδία εἷς μέν στόμα ὁ μέγας ἅπας εἰμί ὁ ὁ ἀρτηρία ὁ μέγας , ἀπό ὅς ἅπας φύω ὁ κατά ὁ ζῷον ἀρτηρία , τρεῖς δέ καί οὗτος σιγμοειδής ὑμήν ἐπίφυσις ἔσωθεν ἔξω φέρω εἰμί . ἕτερος δέ ὁ στόμα ὁ ὁ φλεβώδης ἀρτηρία , ὁ εἰς ὁ πνεύμων κατασχίζω , ἔξωθεν ἔσω φύζω ὑμήν δύο ἐπίφυσις ἔχω , ὅς ὁ σχῆμα ὁ γιγνώσκω οὐδείς προσεικάζω ὁ ἀνατομικός ἀνήρ ἐπιχειρέω οὐδείς , ὥσπερ καί ὁ σιγμοειδής . οὐδέ γάρ ὁ τριγλώχις αὐτός ὀνομάζω ἀπό ὁ καθέκαστος σχῆμα , ἀλλά ἀπό ὁ πρός ἀλλήλων σύνταξις ποιέω ὄνομα · καί γάρ ἀκριβής ὁ σύνθεσις αὐτός ἔοικα ἀκίς γλωχίν . ἀλλά ὁ μέν ἐπί ὁ ὁ κοῖλος φλέψ στόμα , τρεῖς εἰμί , οὕτως ὀνομάζω ἐγχωρέω · ὁ δέ ἐπί ὁ ὁ φλεβώδης ἀρτηρία οὐκέτι ἄν ὀρθός τις ὀνομάζω οὕτως , δύο εἰμί . διά τίς μέν οὖν ἐπί οὗτος μόνος ὁ στόμα δύο γίγνομαι ὑμήν , ( οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος ἀμελέω ὁ φύσις , ) μικρός ὕστερον λέγω . ὅτι δέ εὔλογος ἐπί μέν ὁ εἰσάγω ὁ ὕλη ἀγγεῖον ἰσχυρός καί μέγας φύω ὑμήν , ἐπί δέ ὁ ἐξάγω ἀσθενής , ὁ τε ἄλλος ὁ περί ὁ ὁλκή καί ὁ ἔκπεμψις ὁ ὕλη ὁ φύσις παρασκευάζω λέγω ἤδη πειράω . εἰμί μέν ﻿ οὖν καί μετά αὐτός ὁ μόριον ὁ θέα ἑρμηνεύω σαφής ὁ τοιοῦτος χαλεπός , ἄπειμι δέ ἐκεῖνος , ἐγγύς ἀδύνατος · πειράω δέ ὅμως , εἰς ὅσος οἷος τε , σαφής διεξέρχομαι αὐτός . ὁ ἔξωθεν ἔσω φέρω ὑμήν , ὅς ἰσχυρός καί μέγας ὑπάρχω φημί , ἅπας εἰς αὐτός ὁ καρδία ἀνάπτω ὁ πέρας , δεσμός εὔρωστος συνέχω . διαστέλλω οὖν αὐτός , ἕκαστος ὁ δεσμός οὗτος τείνω ὑπό ὁ κατά ὁ καρδία διάστασις ἐπί ἑαυτοῦ ἕλκω καί οἷος ἀνακλάω ὁ ὑμήν πρός ὁ σῶμα ὁ καρδία αὐτός . πᾶς οὖν ἀνακλάω ἐν κύκλος ὁ τρεῖς ἐπί ὁ καρδία , ἀνοίγνυμι τε ὁ ἀγγεῖον ὁ στόμα , ὁ τε ὕλη ὁ ἐν αὐτός ὁ καρδία ῥᾴδιος ἐπισπάω διά εὐρύς ὁδός · ὁ τε γάρ ἄλλος καί αὐτός ὁ ἀγγεῖον νῦν ἐν οὗτος πρός ἑαυτοῦ ἐπισπάω τείνω καί προσάγω διά ὁ ὑμήν . οὐ γάρ ἐνδέχομαι οὗτος μέν ἕλκω πρός ἐκεῖνος , ὁ συνεχής δέ αὐτός ἀγγεῖον ἀναίσθητος εἰμί ὁ ὁλκή . ὥστε ὑπό εἷς ἐνέργεια , ὅς ὁ καρδία ποιέω διαστέλλω , ὁ μέν ὑμήν ἕλκω ὑπό ὁ δεσμός εἰς αὐτός ὁ κοιλία ἀνακλίνω ὁ καρδία , ἐν κύκλος δέ οὗτος ἀναπτύσσω εἰς ὀπίσω διοίγνυμι ὁ στόμα , εἰͅν οὗτος ὁ τε ἀγγεῖον διά . ὁ ὑμήν ἕλκω πρός ὁ καρδία , ὁ τε ἐν αὐτός ὕλη εἰς ὁ κοιλία αὐτός ἀκώλυτος εἰσρέω , ὡς ἄν μήτε ἀντιπράσσω ἔτι μηδείς , ἅπας τε ὁ αἴτιος , ὑπό ὅς ἄν γίγνομαι ταχύς μετάστασις ὕλη , εἰς αὐτός συντελέω . ἤ γάρ ἕλκω χρή ὁ μεθίστημι , ἤ βάλλω πρός τις , ἤ παραπέμπω . καί οὗτος σύμπας ὁ ὕλη ὑπάρχω , διαστέλλω ὁ καρδία . ἕλκω μέν γάρ αὐτός , πέμπω δέ ὁ πρόκειμαι κοιλότης ὁ κατά ὁ οὖς , παραπέμπω δέ ὁ ἀγγεῖον . καί οὗτος ἅπας ὁ κίνησις ἀρχή εἷς ὁ καρδία αὐτός ὁ διαστολή .