galenus.de-usu-partium 11.9
Ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν ἄλλων ζώων εἴη ποτε καὶ αὖθις ἡμῖν διελθεῖν . ὁ δ’ ἄνθρωπος , ἐπὶ τοῦτον γὰρ ἰέναι χρὴ πάλιν , ἕνα καθ’ ἑκάτερον μέρος ἔφυσε κυνόδοντα , καίτοι τῶν λεόντων , καὶ λύκων , καὶ κυνῶν πολλοὺς ἑκατέρωθεν ἐχόντων . ἀλλὰ γὰρ ἐνταῦθα πάλιν ἠπίστατο σαφῶς ἡ φύσις ἥμερον καὶ πολιτικὸν ζῶον διαπλάττουσα , τὴν ἀλκὴν οὐκ ἐκ τῆς τοῦ σώματος ῥώμης , ἀλλ’ ἐκ τῆς σοφίας ἕξον . ὡς δ’ οὖν ἀναγκαῖον ἦν εἰς τὸ θλάσαι τι τῶν σκληροτέρων αὐτάρκως , αὐτὸ τοῦτο παρὰ τοῖν δυοῖν ἔμελλε γενήσεσθαι , ὥστ’ εὐλόγως διπλασίους τὸν ἀριθμὸν ἐποίησε τοὺς τομέας , ὅτι καὶ ἡ χρεία πλείων αὐτῶν , καὶ τούτων ἔτι πλείους τοὺς γομφίους , ὅτι πλείστη τούτων . οὐχ ὥρισται δ’ ἀριθμὸς τῶν τοιούτων ὀδόντων , ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐπιμηκεστέρας ἔχουσι τὰς γένυας ἑκατέρωθεν πέντε γεγόνασι , τοῖς δὲ μικροτέρας τέτταρες , τοῖς πλείστοις μὲν πέντε , καὶ οὐδεπώποτε τέτταρες μὲν ἐκ τῶν ἀριστερῶν , πέντε δ’ ἐκ τῶν δεξιῶν ; ἢ ἔμπαλιν ἐκ μὲν τῶν ἀριστερῶν πέντε , τέτταρες δ’ ἐκ τῶν δεξιῶν , ἢ κάτωθεν μὲν τέτταρες , ἄνωθεν δὲ πέντε · καίτοι γε ἐχρῆν , κᾂν ἅπαξ ποτὲ , τὰς ἀτόμους ἐπιλαθέσθαι τῆς κατὰ τὸν ἀριθμὸν ἰσότητος . ἀλλ’ ἐγὼ , καίτοι μυρία χαριζόμενος αὐταῖς , ἀλλὰ τὰ τῆς μνήμης ἔργα πῶς ἂν δυναίμην χαρίζεσθαι ; φρένας γὰρ αὐταῖς καὶ νοῦν οὐδ’ οἱ πατέρες αὐτῶν τολμῶσι χαρίζεσθαι . πῶς δ’ ἐν τοιούτῳ πράγματι μνήμη τις ἰσότητος ἢ ἀναλογίας ἐδείκνυτο ; πῶς δ’ ἂν ἄνθρωπος μικρὸν εἶχε τὸ στόμα , λέοντες δὲ καὶ λύκοι καὶ πάνθ’ ἁπλῶς τὰ καρχαρόδοντα προσαγορευόμενα μέχρι πλείστου διεσχισμένον , εἰ μὴ κᾀνταῦθα τῆς χρείας τῶν μορίων ὁ δημιουργὸς ἡμῶν ἐμέμνητο ; κατὰ γὰρ τοὺς ὄνυχάς τε καὶ τῶν ὀδόντων τὴν ῥώμην εὔλογον ἦν εἶναι καὶ τὸ τοῦ στόματος μέγεθος . τί γὰρ ὄφελος ἐκείνων σὺν μικρῷ στόματι ; τί δ’ ἀνθρώπῳ πλέον , εἰ πολλοὺς μὲν ἔσχε τοὺς γομφίους , ἀνεῤῥωγὸς δ’ ἄχρι πλείστου τὸ στόμα ; τὰ γὰρ περὶ τῶν μασητήρων μυῶν οὐ πρὸ πολλοῦ λελεγμένα διδάσκειν ἱκανὰ , πηλίκον εἰς ἀκρίβειαν λειώσεως τὸ πρὸς τῇ τοῦ στόματος σχίσει μέρος αὐτὸ συντελεῖ . τοῦτ’ οὖν εἰ μὲν ἐπὶ πλέον ἔῤῥηκτο τοῖς ἀνθρώποις , ὥσπερ καὶ τοῖς λύκοις , οὔτ’ ἂν ἐλείουν ἀκριβῶς τὰ σιτία , πλέον τ’ ἂν οὐδὲν ἦν αὐτοῖς εἰς ἀλκὴν ἐκ τοῦ μεγέθους , οὐκ ἔχουσί γε τοὺς ὀξεῖς ὀδόντας πολλούς · εἰ δ’ αὖ πάλιν ἐκείνοις τοῖς ζώοις εἰς ὀλίγιστον συνῆκτο , καθάπερ καὶ τοῖς ἀνθρώποις , ἀπώλετ’ ἂν αὐτοῖς ἡ τῶν ὀξέων ἐνέργεια . καθόλου τοίνυν ἐπὶ πάντων τῶν ζώων ἐξετάζων εὑρήσεις , οἷς μὲν ἐν τῷ δάκνειν ἡ ἀλκὴ , τούτοις καὶ τὸ στόμα μέγιστον καὶ μεστὸν τῶν τοιούτων ὀδόντων · οἷς δ’ ἐν τῷ μασᾶσθαι τὰ σιτία καὶ ἀκριβῶς λειοῦν ἡ χρεία τῶν ὀδόντων , εἰς ὀλίγον μὲν αὐτοῖς συνῆκται τὸ στόμα , πολλοὺς δ’ ἐντὸς αὑτοῦ γομφίους ἔχει , καὶ τοὺς ὀξεῖς ἢ οὐδ’ ὅλον , ἢ καθ’ ἑκάτερον μέρος τῆς γένυος ἕνα . ὃν δὴ τρόπον ἀνάλογον ἀλλήλοις κατεσκεύασαι ταῦτα τὰ μόρια , τὸν αὐτὸν ἀκριβῶς καὶ οἱ ὄνυχες · ἐπὶ μὲν τῶν ἡμέρων ἢ δειλῶν ζώων πλατεῖς καὶ μαλακοὶ καὶ ἀμβλεῖς , ἐπὶ δὲ τῶν ἀγρίων ἢ ἀλκίμων ὀξεῖς καὶ μεγάλοι καὶ ἰσχυροὶ καὶ περιφερεῖς . ἔδει γὰρ καὶ τοῦτ’ , οἶμαι , μὴ παροφθῆναι ταῖς ἀτόμοις , ἀλλὰ καὶ τέμνειν καὶ κατέχειν ἐπιτηδείους ἀπεργάσασθαι τοῖς ἀλκίμοις ζώοις τοὺς ὄνυχας .
Lemmas: ἀλλά περί μέν ὁ ἄλλος ζῷον εἰμί ποτέ καί αὖθις ἐγώ διέρχομαι . ὁ δέ ἄνθρωπος , ἐπί οὗτος γάρ ἔρχομαι χρή πάλιν , εἷς κατά ἑκάτερος μέρος φύω κυνόδους , καίτοι ὁ λέων , καί λύκων , καί κύων πολύς ἑκατέρωθεν ἔχω . ἀλλά γάρ ἐνταῦθα πάλιν ἐπίσταμαι σαφής ὁ φύσις ἥμερος καί πολιτικός ζῷον διαπλήσσω , ὁ ἀλκή οὐ ἐκ ὁ ὁ σῶμα ῥώμη , ἀλλά ἐκ ὁ σοφία ἔχω . ὡς δέ οὖν ἀναγκαῖος εἰμί εἰς ὁ θλάω τις ὁ σκληρός αὔταρκος , αὐτός οὗτος παρά ὁ δύο μέλλω γίγνομαι , ὥστε εὔλογος διπλάσιος ὁ ἀριθμός ποιέω ὁ τομεύς , ὅτι καί ὁ χρεία πολύς αὐτός , καί οὗτος ἔτι πολύς ὁ γομφίος , ὅτι πολύς οὗτος . οὐ ὁρίζω δέ ἀριθμός ὁ τοιοῦτος ὀδούς , ἀλλά ὁ μέν ἐπιμήκης ἔχω ὁ γένυς ἑκατέρωθεν πέντε γίγνομαι , ὁ δέ μικρός τέσσαρες , ὁ πολύς μέν πέντε , καί οὐδεπώποτε τέσσαρες μέν ἐκ ὁ ἀριστερός , πέντε δέ ἐκ ὁ δεξιός ; ἤ ἔμπαλιν ἐκ μέν ὁ ἀριστερός πέντε , τέσσαρες δέ ἐκ ὁ δεξιός , ἤ κάτωθεν μέν τέσσαρες , ἄνωθεν δέ πέντε · καίτοι γε χρή , ἔͅν ἅπαξ ποτέ , ὁ ἄτομος ἐπιλανθάνω ὁ κατά ὁ ἀριθμός ἰσότης . ἀλλά ἐγώ , καίτοι μυρίος χαρίζω αὐτός , ἀλλά ὁ ὁ μνήμη ἔργον πῶς ἄν δύναμαι χαρίζω ; φρήν γάρ αὐτός καί νόος οὐδέ ὁ πατήρ αὐτός τολμάω χαρίζω . πῶς δέ ἐν τοιοῦτος πρᾶγμα μνήμη τις ἰσότης ἤ ἀναλογία δείκνυμι ; πῶς δέ ἄν ἄνθρωπος μικρός ἔχω ὁ στόμα , λέων δέ καί λύκος καί πᾶς ἁπλῶς ὁ καρχαρόδους προσαγορεύω μέχρι πολύς διασχίζω , εἰ μή ᾀνταῦθη ὁ χρεία ὁ μόριον ὁ δημιουργός ἐγώ μιμνῄσκω ; κατά γάρ ὁ ὄνυξ τε καί ὁ ὀδούς ὁ ῥώμη εὔλογος εἰμί εἰμί καί ὁ ὁ στόμα μέγεθος . τίς γάρ ὄφελος ἐκεῖνος σύν μικρός στόμα ; τίς δέ ἄνθρωπος πολύς , εἰ πολύς μέν ἔχω ὁ γομφίος , ἀναρρήγνυμι δέ ἄχρι πολύς ὁ στόμα ; ὁ γάρ περί ὁ μασητήρ μῦς οὐ πρό πολύς λέγω διδάσκω ἱκανός , πηλίκος εἰς ἀκρίβεια λείωσις ὁ πρός ὁ ὁ στόμα σχίσις μέρος αὐτός συντελέω . οὗτος οὖν εἰ μέν ἐπί πολύς ῥήγνυμι ὁ ἄνθρωπος , ὥσπερ καί ὁ λύκος , οὔτε ἄν λειόω ἀκριβής ὁ σιτίον , πολύς τε ἄν οὐδείς εἰμί αὐτός εἰς ἀλκή ἐκ ὁ μέγεθος , οὐ ἔχω γε ὁ ὀξύς ὀδούς πολύς · εἰ δέ αὖ πάλιν ἐκεῖνος ὁ ζῷον εἰς ὀλίγος σύνειμι , καθά καί ὁ ἄνθρωπος , ἀπόλλυμι ἄν αὐτός ὁ ὁ ὀξύς ἐνέργεια . καθόλου τοίνυν ἐπί πᾶς ὁ ζῷον ἐξετάζω εὑρίσκω , ὅς μέν ἐν ὁ δάκνω ὁ ἀλκή , οὗτος καί ὁ στόμα μέγας καί μεστός ὁ τοιοῦτος ὀδούς · ὅς δέ ἐν ὁ μασάομαι ὁ σιτίον καί ἀκριβής λειόω ὁ χρεία ὁ ὀδούς , εἰς ὀλίγος μέν αὐτός συνάγω ὁ στόμα , πολύς δέ ἐντός ἑαυτοῦ γομφίος ἔχω , καί ὁ ὀξύς ἤ οὐδέ ὅλος , ἤ κατά ἑκάτερος μέρος ὁ γένυς εἷς . ὅς δή τρόπος ἀνάλογος ἀλλήλων κατασκευάζω οὗτος ὁ μόριον , ὁ αὐτός ἀκριβής καί ὁ ὄνυξ · ἐπί μέν ὁ ἥμερος ἤ δειλός ζῷον πλατύς καί μαλακός καί ἀμβλύς , ἐπί δέ ὁ ἄγριος ἤ ἄλκιμος ὀξύς καί μέγας καί ἰσχυρός καί περιφερής . δέω γάρ καί οὗτος , οἴομαι , μή παροράω ὁ ἄτομος , ἀλλά καί τέμνω καί κατέχω ἐπιτήδειος ἀπεργάζομαι ὁ ἄλκιμος ζῷον ὁ ὄνυξ .