galenus.de-usu-partium 9.17
Ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ περὶ τῶν ῥαφῶν , ὅσον ἔτι λείπει τῷ πρόσθεν λόγῳ , πάλιν ἐπαναλαβόντες ἐπιθῶμεν ἤδη καὶ τούτῳ τῷ γράμματι τὴν προσήκουσαν τελευτήν . ὅτι μὲν οὖν εἴς τε τὴν διαπνοὴν τῶν λιγνυωδῶν περιττωμάτων , καὶ εἰς τὸ δεθῆναι δι’ αὐτῶν τὴν παχεῖαν μήνιγγα πρὸς τὸ τῆς κεφαλῆς ὀστοῦν , καὶ εἰς τὸ διεκπίπτειν ἀγγεῖα , τὰ μὲν ἔσω , τὰ δὲ ἔξω , καὶ πρὸς τὴν περικρανίου γένεσιν αἱ ῥαφαὶ χρησίμως κατεσκευάσθησαν , ἔμπροσθεν εἴρηται . νυνὶ δ’ ὅπερ ἔτι λείπει περὶ τῆς χρείας αὐτῶν προσθέντες , ἑξῆς περί τε τῆς θέσεως καὶ τοῦ πλήθους ἐροῦμεν . ἔστιν οὖν καὶ διὰ τοῦτο χρηστὸν , ἐκ πολλῶν ὀστῶν συντεθῆναι τὸ κρανίον , ἵν’ , εἴπου πληγαῖς ῥαγείη , ( πολλὰ δὲ τοιαῦτα συμπίπτει , ) μὴ μέχρι παντὸς αἱ ῥήξεις αὐτοῦ προβαίνοιεν , ἀλλ’ ἴσχοιντό τε καὶ παύοιντο κατ’ ἐκεῖνα τὰ μέρη , καθ’ ὃ καὶ αὐτὸ τὸ πληγὲν ὀστοῦν παύεται . τοσαῦται μὲν οὖν αἱ χρεῖαι τῶν ῥαφῶν . ὅτι δ’ εὐλόγως μία μὲν διὰ μέσης τῆς κεφαλῆς εὐθεῖα , δύο δ’ ἐγκάρσιοι γεγόνασιν , εἰ τῶν ἔμπροσθεν ἀναμνησθείημεν , οὐ μακρῶν ἡμῖν δεήσει λόγων . οὔσης γὰρ οἷον σφαίρας προμήκους τῆς κεφαλῆς , εὐλόγως μία μὲν εὐθεῖα διὰ μέσης αὐτῆς ἐκ τῶν ὄπισθεν εἰς τὸ ἔμπροσθεν ἐκτέταται , δύο δ’ ἐγκάρσιοι ταύτην ἐκδέχονται , καὶ γίνεται τὸ τῶν τριῶν ῥαφῶν σχῆμα παραπλήσιον τῷ Η γράμματι . μακροτέρας γὰρ οὔσης κατὰ τοῦτο τῆς ὅλης κεφαλῆς , καὶ οἷον τεθλιμμένης κατ’ ἄμφω τὰ ὦτα , δίκαιον ἄνισον εἶναι τὸν ἀριθμὸν τῶν ῥαφῶν εἰς μῆκός τε καὶ πλάτος , ἢ μάτην ἂν ἡ φύοις ἐλέγετο πρὸς Ἱπποκράτους δικαία , τοῖς ἀνίσοις ἴσα νέμουσα . ἀλλὰ γὰρ οὐχ οὕτως ἔχει , δικαιοτάτη δὲ οὖσα , τὴν μὲν κατὰ τὸ μῆκος τῆς κεφαλῆς ἐκτεταμένην ῥαφὴν εὐθεῖαν μίαν ἀπειργάσατο , συμμέτρως οὕτω τῷ πλάτει τῶν ἑκατέρωθεν αὐτῆς μερῶν , τῶν ἐν τοῖς δεξιοῖς καὶ τῶν ἐν τοῖς ἀριστεροῖς , ἐσομένων . τὰς δ’ ἐγκαρσίας διπλασίας τὸν ἀριθμὸν ἐδημιούργησεν , ἑτέραν μὲν τὴν ὄπισθεν , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται , τὴν λαμβδοειδῆ καλουμένην , ἑτέραν δὲ τὴν ἔμπροσθεν , τὴν στεφανιαίαν , ὥστ’ ἴσον εἶναι τὸ μεταξὺ τῶν δύο τούτων ῥαφῶν ὀστοῦν τῆς κεφαλῆς τοῖς τῆς μέσης ἐφ’ ἑκάτερον . μεγίστη δ’ ἀπόδειξις τῆς ἐν τῇ φύσει δικαιοσύνης αἱ τῶν φοξῶν κεφαλῶν ῥαφαί . τρία μὲν γὰρ αὐτῶν ἐστι τὰ πάντα σχήματα , τό τε τῷ κατὰ φύσιν ἔχοντι τῷ νῦν ἤδη λελεγμένῳ τελέως ἀντικείμενον , ὅταν ἀμφοτέρας μὲν ἀπολέσῃ τὰς ἐξοχὰς ἡ κεφαλὴ , τήν τε κατ’ ἰνίον καὶ τὴν κατὰ τὸ μέτωπον , ἴση δὲ πανταχόθεν ᾖ καὶ οἷον ἀκριβὴς σφαῖρα · δύο δὲ ἄλλα , τὸ μὲν τὴν κατὰ τὸ μέτωπον μόνην , τὸ δ’ αὖ τὴν κατ’ ἰνίον οὐκ ἔχον ἐξοχήν . αἱ ῥαφαὶ δὲ τῆς μὲν σφαιροειδοῦς ὅμοιαι τῷ Χ γράμματι , δυοῖν μόνων δίχα τεμνουσῶν ἀλλήλας , τῆς μὲν ἀπὸ θατέρου τῶν ὤτων ἐπὶ θάτερον ἐγκαρσίας , τῆς δὲ λοιπῆς διὰ μέσης τῆς κορυφῆς ἐπὶ μέσον τὸ μέτωπον εὐθείας ἐκτεινομένης . ὡς γὰρ , ὅτ’ ἐπλεονέκτει θάτερον μέρος τῆς κεφαλῆς , προμηκέστερον ὂν θατέρου , δίκαιον ἦν πλείους ἔχειν τὸ προμηκέστερον ῥαφὰς , οὕτως , ὅτ’ ἴσον ἑκάτερον ἐγένετο , καὶ τὸν ἀριθμὸν ἴσον αὐτοῖς ἡ φύσις ἔνειμε . τῆς δ’ οὐκ ἐχούσης τὸν κατ’ ἰνίον ὄγκον κεφαλῆς ἡ μὲν εὐθεῖα καὶ ἡ στεφανιαία ῥαφαὶ μένουσιν , ἀπόλλυται δ’ ἡ λαμβδοειδής · αὕτη γὰρ ἦν πλησίον τῆς ἀπολλυμένης ὑπεροχῆς . ὥστε γίνεται τὸ τῶν δυοῖν σχημάτων τῷ Τ γράμματι παραπλήσιον , ὥσπερ γε καὶ , ὅταν ἡ κατὰ μέτωπον ἐξοχὴ τῆς κεφαλῆς ἀπόληται , συναπόλλυται μὲν αὐτῇ καὶ ἡ στεφανιαία , λοιπὴ δ’ ἡ κατὰ μῆκος ἐπιβαίνουσα μόνη τῇ λαμβδοειδεῖ πάλιν αὖ καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα τῆς συνθέσεως ὅμοιον ἀπεργάζεται τῷ Τ γράμματι . τέταρτον δ’ εἶδος φοξῆς κεφαλῆς ἐπινοεῖσθαι μὲν δύναται , γενέσθαι δ’ οὐ δύναται , κατ’ ἄμφω τὰ ὦτα προπετεστέρας ἀποτελεσθείσης , ἢ κατὰ μέτωπόν τε καὶ ἰνίον . καὶ εἴπερ οἷόν τ’ ἦν συστῆναι τοῦτο τὸ εἶδος , οὐκ ἂν τὸ σφαιροειδὲς ἐναντίον ἐλέγετο τῷ κατὰ φύσιν , ἀλλὰ τοῦτο , μεταπεπτωκότος γε δὴ τοῦ μήκους παντὸς εἰς τὸ πλάτος . νυνὶ δ’ οὐχ οἷόν τ’ ἦν τηλικαύτην ἐκτροπὴν γενέσθαι τοῦ κατὰ φύσιν . οὐ γὰρ ἔτι φοξὸν τὸ τοιοῦτον , ἀλλ’ ἤδη τέρας ἂν εἴη , μηδὲ ζῆσαι δυνάμενον · καὶ ἡ αἰτία δήλη τοῖς γε τῶν ἔμπροσθεν λόγων μὴ παντάπασιν ἀμελῶς ἀκηκοόσι . προστεθείσης γὰρ ὀπίσω μὲν τῆς ἐπεγκρανίδος , ἔμπροσθεν δὲ τῶν εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ῥῖνας ἀποφύσεων , εὐλόγως προμήκει σφαίρᾳ παραπλήσιος ἡ κατὰ φύσιν ἔχουσα γεγένηται κεφαλὴ , καὶ δυνατὸν ἀπολέσθαι ποτὲ ἢ τὴν ἔμπροσθεν , ἢ τὴν ὄπισθεν , ἢ ἀμφοτέρας ὁμοῦ τὰς ἐξοχὰς , οὐ μὴν ἐπὶ τοσοῦτό γε προκόψαι τὴν ἀπώλειαν , ὡς καὶ αὐτοῦ τι συναπολέσθαι τοῦ ἐγκεφάλου . καὶ μὴν οὐχ οἷόν τε πλεονεκτῆσαι τὴν κατ’ ὦτα διάστασιν τῆς κατὰ τὸ μῆκος , εἰ μὴ τοῦτο συμβαίνει . ἀλλὰ τοῦτό γε ἀδύνατον , ὥστε καὶ τὸ τοιοῦτον σχῆμα τῆς κεφαλῆς ἀδύνατον , καὶ διὰ τοῦθ’ Ἱπποκράτης τέτταρα τὰ πάντα σχήματα καὶ τὰς ῥαφὰς ἑκάστου , καθ’ ὃν ἡμεῖς ἄρτι τρόπον ἔφαμεν ἔχειν , ἀπεφῄνατο , μηδαμόθι τῶν συγγραμμάτων πέμπτου κεφαλῆς μνημονεύσας σχήματος . ἀλλ’ αἱ ῥαφαὶ μὲν αὗται μόναι τῆς κεφαλῆς εἰσι , καὶ τῇ θέσει καὶ τῷ πλήθει δικαίως ὑπὸ τῆς φύσεως ἑκάστῳ σχήματι νεμηθεῖσαι .
Lemmas: ὡσαύτως δέ καί ὁ περί ὁ ῥαφή , ὅσος ἔτι λείπω ὁ πρόσθεν λόγος , πάλιν ἐπαναλαμβάνω ἐπιτίθημι ἤδη καί οὗτος ὁ γράμμα ὁ προσήκω τελευτή . ὅτι μέν οὖν εἰς τε ὁ διαπνοή ὁ λιγνυώδης περίσσωμα , καί εἰς ὁ δέω διά αὐτός ὁ παχύς μήνιγξ πρός ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον , καί εἰς ὁ διεκπίτνω ἀγγεῖον , ὁ μέν ἔσω , ὁ δέ ἔξω , καί πρός ὁ περικράνιον γένεσις ὁ ῥαφή χρήσιμος κατασκευάζω , ἔμπροσθεν λέγω . νυνί δέ ὅς ἔτι λείπω περί ὁ χρεία αὐτός προστίθημι , ἑξῆς περί τε ὁ θέσις καί ὁ πλῆθος λέγω . εἰμί οὖν καί διά οὗτος χρηστός , ἐκ πολύς ὀστέον συντίθημι ὁ κρανίον , ἵνα , λέγω πληγή ἀράσσω , ( πολύς δέ τοιοῦτος συμπίπτω , ) μή μέχρι πᾶς ὁ ῥῆξις αὐτός προβαίνω , ἀλλά ἴσχω τε καί παύω κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος , κατά ὅς καί αὐτός ὁ πλήσσω ὀστέον παύω . τοσοῦτος μέν οὖν ὁ χρεία ὁ ῥαφή . ὅτι δέ εὔλογος εἷς μέν διά μέσος ὁ κεφαλή εὐθύς , δύο δέ ἐγκάρσιος γίγνομαι , εἰ ὁ ἔμπροσθεν ἀναμιμνῄσκω , οὐ μακρός ἐγώ δέω λόγος . εἰμί γάρ οἷος σφαῖρα προμήκης ὁ κεφαλή , εὔλογος εἷς μέν εὐθύς διά μέσος αὐτός ἐκ ὁ ὄπισθεν εἰς ὁ ἔμπροσθεν ἐκτείνω , δύο δέ ἐγκάρσιος οὗτος ἐκδέχομαι , καί γίγνομαι ὁ ὁ τρεῖς ῥαφή σχῆμα παραπλήσιος ὁ Η γράμμα . μακρός γάρ εἰμί κατά οὗτος ὁ ὅλος κεφαλή , καί οἷος θλίβω κατά ἄμφω ὁ οὖς , δίκαιος ἄνισος εἰμί ὁ ἀριθμός ὁ ῥαφή εἰς μῆκος τε καί πλάτος , ἤ μάτην ἄν ὁ φύω λέγω πρός Ἱπποκράτης δίκαιος , ὁ ἄνισος ἴσος νέμω . ἀλλά γάρ οὐ οὕτως ἔχω , δίκαιος δέ εἰμί , ὁ μέν κατά ὁ μῆκος ὁ κεφαλή ἐκτείνω ῥαφή εὐθύς εἷς ἀπεργάζομαι , σύμμετρος οὕτως ὁ πλάτος ὁ ἑκατέρωθεν αὐτός μέρος , ὁ ἐν ὁ δεξιός καί ὁ ἐν ὁ ἀριστερός , εἰμί . ὁ δέ ἐγκάρσιος διπλάσιος ὁ ἀριθμός δημιουργέω , ἕτερος μέν ὁ ὄπισθεν , ὡς καί πρόσθεν λέγω , ὁ λαμβδοειδής καλέω , ἕτερος δέ ὁ ἔμπροσθεν , ὁ στεφανιαῖος , ὥστε ἴσος εἰμί ὁ μεταξύ ὁ δύο οὗτος ῥαφή ὀστέον ὁ κεφαλή ὁ ὁ μέσος ἐπί ἑκάτερος . μέγας δέ ἀπόδειξις ὁ ἐν ὁ φύσις δικαιοσύνη ὁ ὁ φοξός κεφαλή ῥαφή . τρεῖς μέν γάρ αὐτός εἰμί ὁ πᾶς σχῆμα , ὁ τε ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ νῦν ἤδη λέγω τέλειος ἀντίκειμαι , ὅταν ἀμφότερος μέν ἀπόλλυμι ὁ ἐξοχή ὁ κεφαλή , ὁ τε κατά ἰνίον καί ὁ κατά ὁ μέτωπον , ἴσος δέ πανταχόθεν εἰμί καί οἷος ἀκριβής σφαῖρα · δύο δέ ἄλλος , ὁ μέν ὁ κατά ὁ μέτωπον μόνος , ὁ δέ αὖ ὁ κατά ἰνίον οὐ ἔχω ἐξοχή . ὁ ῥαφή δέ ὁ μέν σφαιροειδής ὅμοιος ὁ Χ γράμμα , δύο μόνος δίχα τέμνω ἀλλήλων , ὁ μέν ἀπό ἕτερος ὁ οὖς ἐπί ἕτερος ἐγκάρσιος , ὁ δέ λοιπός διά μέσος ὁ κορυφή ἐπί μέσος ὁ μέτωπον εὐθύς ἐκτείνω . ὡς γάρ , ὅτε πλεονεκτέω ἕτερος μέρος ὁ κεφαλή , προμήκης εἰμί ἕτερος , δίκαιος εἰμί πολύς ἔχω ὁ προμήκης ῥαφή , οὕτως , ὅτε ἴσος ἑκάτερος γίγνομαι , καί ὁ ἀριθμός ἴσος αὐτός ὁ φύσις νέμω . ὁ δέ οὐ ἔχω ὁ κατά ἰνίον ὄγκος κεφαλή ὁ μέν εὐθύς καί ὁ στεφανιαῖος ῥαφή μένω , ἀπόλλυμι δέ ὁ λαμβδοειδής · οὗτος γάρ εἰμί πλησίον ὁ ἀπόλλυμι ὑπεροχή . ὥστε γίγνομαι ὁ ὁ δύο σχῆμα ὁ Τ γράμμα παραπλήσιος , ὥσπερ γε καί , ὅταν ὁ κατά μέτωπον ἐξοχή ὁ κεφαλή ἀπόλλυμι , συναπόλλυμι μέν αὐτός καί ὁ στεφανιαῖος , λοιπός δέ ὁ κατά μῆκος ἐπιβαίνω μόνος ὁ λαμβδοειδής πάλιν αὖ καί αὐτός ὁ σχῆμα ὁ σύνθεσις ὅμοιος ἀπεργάζομαι ὁ Τ γράμμα . τέταρτος δέ εἶδος φοξός κεφαλή ἐπινοέω μέν δύναμαι , γίγνομαι δέ οὐ δύναμαι , κατά ἄμφω ὁ οὖς προπετής ἀποτελέω , ἤ κατά μέτωπον τε καί ἰνίον . καί εἴπερ οἷος τε εἰμί συνίστημι οὗτος ὁ εἶδος , οὐ ἄν ὁ σφαιροειδής ἐναντίος λέγω ὁ κατά φύσις , ἀλλά οὗτος , μεταπίπτω γε δή ὁ μῆκος πᾶς εἰς ὁ πλάτος . νυνί δέ οὐ οἷος τε εἰμί τηλικοῦτος ἐκτροπή γίγνομαι ὁ κατά φύσις . οὐ γάρ ἔτι φοξός ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ἤδη τέρας ἄν εἰμί , μηδέ ζάω δύναμαι · καί ὁ αἰτία δῆλος ὁ γε ὁ ἔμπροσθεν λόγος μή παντάπασι ἀμελής ἀκούω . προστίθημι γάρ ὀπίσω μέν ὁ ἐπεγκρανίς , ἔμπροσθεν δέ ὁ εἰς ὁ ὀφθαλμός καί ῥίς ἀπόφυσις , εὔλογος προμήκης σφαῖρα παραπλήσιος ὁ κατά φύσις ἔχω γίγνομαι κεφαλή , καί δυνατός ἀπόλλυμι ποτέ ἤ ὁ ἔμπροσθεν , ἤ ὁ ὄπισθεν , ἤ ἀμφότερος ὁμοῦ ὁ ἐξοχή , οὐ μήν ἐπί τοσοῦτος γε προκόπτω ὁ ἀπώλεια , ὡς καί αὐτός τις συναπόλλυμι ὁ ἐγκέφαλος . καί μήν οὐ οἷος τε πλεονεκτέω ὁ κατά οὖς διάστασις ὁ κατά ὁ μῆκος , εἰ μή οὗτος συμβαίνω . ἀλλά οὗτος γε ἀδύνατος , ὥστε καί ὁ τοιοῦτος σχῆμα ὁ κεφαλή ἀδύνατος , καί διά οὗτος Ἱπποκράτης τέσσαρες ὁ πᾶς σχῆμα καί ὁ ῥαφή ἕκαστος , κατά ὅς ἐγώ ἄρτι τρόπος φημί ἔχω , ἀποφῄναμαι , μηδαμόθι ὁ σύγγραμμα πέμπτος κεφαλή μνημονεύω σχῆμα . ἀλλά ὁ ῥαφή μέν οὗτος μόνος ὁ κεφαλή εἰμί , καί ὁ θέσις καί ὁ πλῆθος δίκαιος ὑπό ὁ φύσις ἕκαστος σχῆμα νέμω .