galenus.de-usu-partium 13.10
Καιρὸς οὖν ἤδη τὰ κατὰ τὰς ὠμοπλάτας προχειρίζεσθαι μόρια , καὶ δεικνύναι καὶ τὴν ἐν τούτοις τέχνην τῆς φύσεως . εἰ δὴ νοήσαις ἐξῃρημένας αὐτὰς τοῦ ζώου καὶ μηκέτ’ οὔσας , οὐχ ἕξεις ὅπως γεννήσεις τῷ λόγῳ τὸ κατ’ ὦμον ἄρθρον . ἡ γὰρ τοῦ βραχίονος κεφαλὴ δεῖται πάντως ἐπιβαίνειν κοιλότητι πρὸς τὴν γένεσιν αὐτοῦ , καὶ ταύτης ἕνεκα τῆς κοιλότητος ὅ τ’ αὐχὴν τῶν ὠμοπλατῶν ἀποπέφυκε , καί τις ἐπ’ αὐτῷ κατὰ τὸ πέρας ἐγγέγλυπται κοιλία , τηλικαύτη τὸ μέγεθος , ἡλίκη μάλιστ’ ἐπιτήδειός ἐστι διαρθρωθῆναι τῇ κεφαλῇ τοῦ βραχίονος . αὕτη μὲν ἡ χρεία πρώτη τέ ἐστι καὶ μεγίστη , δι’ ἣν ὠμοπλάτας ἡ φύσις ἐποίησεν . ἐξ ἐπιμέτρου δ’ ἄλλη προσέρχεταί τις , οὐδ’ αὐτὴ σμικρὰ , τῶν ταύτῃ τοῦ θώρακος μερῶν ἡ φρουρά . τὰ μὲν γὰρ ἔμπροσθεν αὐτοῦ φυλάττομεν ἐκ πολλοῦ προορώμενοι τὰ λυπήσοντα καὶ φθάνοντες ἢ μεταπηδᾷν , ὡς ἐκκλῖναι τελέως τὸ ἐπιφερόμενον , ἢ προβαλέσθαι τι τῶν στέρνων ἀλεξητήριον , ἢ ἐπὶ ταῖς χερσὶν ἀμυντήριον ἑλέσθαι . πολλάκις δὲ καὶ μόναις αὐταῖς καὶ γυμναῖς προκινδυνεύομεν , ἄμεινον εἶναι καὶ τρωθῆναί τι τῶν κατὰ ταύτας , καὶ θλασθῆναι , καὶ συντριβῆναι , καὶ ἀποκοπῆναι νομίζοντες , ἢ συγχωρῆσαι προσπεσεῖν τοῖς στέρνοις τὸ λυπῆσον . αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ θώραξ ἀναπνοῆς ἐστιν ὄργανον , ὥσπερ οὖν καὶ ὁ περιεχόμενος ὑπ’ αὐτοῦ πνεύμων , ἡ καρδία δὲ ἀρχὴ τῆς συμπάσης ζωῆς . οὔκουν ἀκίνδυνον οὐδενὸς τῶν ὀστῶν τοιούτων ἡ βλάβη . ἐκ δὲ τῶν ὀπίσω μερῶν ὁ μὲν κίνδυνος ἴσος , ἡ δὲ πρόγνωσις τῶν ἀδικησόντων οὐκ ἴση , μὴ παρόντων ὀφθαλμῶν . ἐχρῆν γοῦν τι κᾀνταῦθα τῇ δικαίᾳ φύσει σοφὸν ἐξευρῆσθαι μηχάνημα , καὶ μὴ παντάπασιν ἠμελῆσθαι τὰ χωρία . διὸ πρῶτον μὲν οἷον χάρακά τινα πολυειδῆ τοῖς κατὰ ῥάχιν σπονδύλοις ἐνεπήξατο τὰς πολλὰς ἐκείνας ἀποφύσεις , ἃς ἔμπροσθεν εἶπον , ἀνάντεις καὶ κατάντεις ἐργασαμένη , καὶ λοξὰς εἰς τὰ πλάγια παραγαγοῦσα , καὶ κατὰ τὸ μῆκος ἅπαν ὀρθίας ἀνατείνασα , τὰ δὲ τῆς ῥάχεως ἐφ’ ἑκάτερα τὰ μέχρι τῶν πλευρῶν αὐταῖς μὲν πρῶτον καὶ μάλιστα ταῖς ὠμοπλάταις , ἤδη δὲ καὶ πλήθει σαρκῶν δαψιλεῖ σκεπάσασα . δι’ αὐτὸ γάρτοι τοῦτο καὶ ῥάχιν ἰδίαν ἑκατέρᾳ τῶν ὠμοπλατῶν ἀπέφυσεν , ἕτερον τοῦτον χάρακα τῶν τῇδε τοῦ θώρακος μερῶν προβαλλομένη . ταύτῃ ﻿ δ’ αὐτῇ πάλιν τῇ ῥάχει συγχρῆται καλῶς καὶ πρὸς ἕτερον . βραχὺ γὰρ ἐπαυξήσασα τὸ ἄνω πέρας αὐτῆς , καὶ ἐπὶ τὸ ὄρθιον ἀνατείνασα , κᾀνταῦθα τῇ κλειδὶ συνάψασα , τὸ καλούμενον ἀκρώμιον ἐγέννησεν , ἅμα μὲν σκέπην τε καὶ φρουρὰν ἐσόμενον τῆς κατ’ ὦμον ἐναρθρώσεως , ἅμα δὲ καὶ κωλῦσον ἐκπίπτειν ἄνω τὴν κεφαλὴν τοῦ βραχίονος , εὐθὺς δὲ καὶ τὴν ὠμοπλάτην αὐτὴν ἀφεστηκυῖαν τοῦ θώρακος φυλάξον . εἴτε γὰρ μηδὲν ἐνταῦθα προὐτέτακτο τῆς διαρθρώσεως , ἑτοίμως μὲν ἂν ὑπὸ παντὸς τοῦ προσπίπτοντος ἔξωθεν ἐβλάπτετο , ῥᾳδίως δ’ ἂν ὑπερέβαινεν ἡ κεφαλὴ τοῦ βραχίονος ἐπὶ τὸν αὐχένα τῆς ὠμοπλάτης , ὡς ἂν μήτε κοτύλην ἐν ἑαυτῷ βαθεῖαν ἔχοντα , μήτε ἄμβωνας μεγάλους · εἴτε μὴ συνῆπτο κατὰ τοῦτο ἡ κλεὶς , οὐδὲν ἂν ἐκώλυεν ἀστήρικτον οὖσαν ὅλην τὴν ὠμοπλάτην ἐπιπίπτειν τε τῷ θώρακι καὶ στενοχωρεῖν ἐνταῦθα τὸ κατ’ ὦμον ἄρθρον , καὶ πολλὰς τῶν τοῦ βραχίονος κινήσεων ἐμποδίζειν . ἐν γὰρ τῷ πλεῖστον ἀφεστάναι τοῦ θώρακος τὸ πολυειδῶς αὐτὸ κινεῖσθαι μάλισθ’ ὑπάρχει . εἰ δέ γ’ ἔψαυεν αὐτοῦ τῶν πλευρῶν , ἢ ὅλως ἐγγὺς ἐτέτακτο , καθάπερ ἐπὶ τῶν τετραπόδων ἔχει , τὰς παρὰ τὸ στέρνον τε καὶ τὸν ἀντικείμενον ὦμον , ἐπωμίδα τε καὶ τράχηλον , οὐκ ἂν οἷόν τ’ ἦν ἡμῖν ποιεῖσθαι περιφορὰς τῶν χειρῶν , ὥσπερ οὐδὲ νῦν , ἐπειδὰν ἐξαρθρήσας ὁ βραχίων προσπέσῃ ταῖς πλευραῖς . πρὸς οὐδὲν γὰρ τῶν ἀντικειμένων μερῶν ἐν τοῖς τοιούτοις παθήμασιν ἀνατεῖναι δυνάμεθα τὰς χεῖρας , ὡς ἂν προσπιπτούσης μὲν τῷ βραχίονι τῆς τῶν πλευρῶν ἐν τοῖς τοιούτοις παθήμασιν κυρτότητος , ἀπωθουμένης δ’ αὐτὸν εἴς τε τἀκτὸς καὶ τὰ πλάγια . ταῦτ’ οὖν ἐγίνετ’ ἂν ἡμῖν τὰ παθήματα κᾀν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν . πλεῖστον μὲν γὰρ ἀπήχθη τοῦ στέρνου τὸ ἀκρώμιον , ἐν δὲ τῷ μεταξὺ καθάπερ στήριγμα τὴν κλεῖν ἡ φύσις κατέθετο .
Lemmas: καιρός οὖν ἤδη ὁ κατά ὁ ὠμοπλάτη προχειρίζω μόριον , καί δείκνυμι καί ὁ ἐν οὗτος τέχνη ὁ φύσις . εἰ δή νοέω ἐκλέγω αὐτός ὁ ζῷον καί μηκέτι εἰμί , οὐ ἔχω ὅπως γεννάω ὁ λόγος ὁ κατά ὦμος ἄρθρον . ὁ γάρ ὁ βραχίων κεφαλή δέω πάντως ἐπιβαίνω κοιλότης πρός ὁ γένεσις αὐτός , καί οὗτος ἕνεκα ὁ κοιλότης ὁ τε αὐχήν ὁ ὠμοπλάτη ἀποφύω , καί τις ἐπί αὐτός κατά ὁ πέρας ἐγγλύφω κοιλία , τηλίκαυτος ὁ μέγεθος , ἡλίκος μάλα ἐπιτήδειος εἰμί διαρθρόω ὁ κεφαλή ὁ βραχίων . οὗτος μέν ὁ χρεία πρῶτος τε εἰμί καί μέγας , διά ὅς ὠμοπλάτη ὁ φύσις ποιέω . ἐκ ἐπίμετρον δέ ἄλλος προσέρχομαι τις , οὐδέ αὐτός μικρός , ὁ ταύτῃ ὁ θώραξ μέρος ὁ φρουρά . ὁ μέν γάρ ἔμπροσθεν αὐτός φυλάσσω ἐκ πολύς προοράω ὁ λυπέω καί φθάνω ἤ μεταπηδάω , ὡς ἐκκλίνω τέλειος ὁ ἐπιφέρω , ἤ προβάλλω τις ὁ στέρνον ἀλεξητήριος , ἤ ἐπί ὁ χείρ ἀμυντήριος αἱρέω . πολλάκις δέ καί μόνος αὐτός καί γυμνός προκινδυνεύω , ἀγαθός εἰμί καί τιτρώσκω τις ὁ κατά οὗτος , καί θλάω , καί συντρίβω , καί ἀποκόπτω νομίζω , ἤ συγχωρέω προσπίπτω ὁ στέρνον ὁ λυπέω . αὐτός μέν γάρ ὁ θώραξ ἀναπνοή εἰμί ὄργανον , ὥσπερ οὖν καί ὁ περιέχω ὑπό αὐτός πνεύμων , ὁ καρδία δέ ἀρχή ὁ σύμπας ζωή . οὔκουν ἀκίνδυνος οὐδείς ὁ ὀστέον τοιοῦτος ὁ βλάβη . ἐκ δέ ὁ ὀπίσω μέρος ὁ μέν κίνδυνος ἴσος , ὁ δέ πρόγνωσις ὁ ἀδικέω οὐ ἴσος , μή πάρειμι ὀφθαλμός . χρή γοῦν τις ᾀνταῦθη ὁ δίκαιος φύσις σοφός ἐξευρίσκω μηχάνημα , καί μή παντάπασι ἀμελέω ὁ χωρίον . διό πρῶτος μέν οἷος χάραξ τις πολυειδής ὁ κατά ῥάχις σφόνδυλος ἐμπήγνυμι ὁ πολύς ἐκεῖνος ἀπόφυσις , ὅς ἔμπροσθεν λέγω , ἀνάντης καί κατάντης ἐργάζομαι , καί λοξός εἰς ὁ πλάγιος παράγω , καί κατά ὁ μῆκος ἅπας ὄρθιος ἀνατείνω , ὁ δέ ὁ ῥάχις ἐπί ἑκάτερος ὁ μέχρι ὁ πλευρά αὐτός μέν πρῶτος καί μάλα ὁ ὠμοπλάτη , ἤδη δέ καί πλῆθος σάρξ δαψιλής σκεπάζω . διά αὐτός γάρ οὗτος καί ῥάχις ἴδιος ἑκάτερος ὁ ὠμοπλάτη ἀποφύω , ἕτερος οὗτος χάραξ ὁ τῇδε ὁ θώραξ μέρος προβάλλω . οὗτος ﻿ δέ αὐτός πάλιν ὁ ῥάχις συγχράομαι καλός καί πρός ἕτερος . βραχύς γάρ ἐπαυξάνω ὁ ἄνω πέρας αὐτός , καί ἐπί ὁ ὄρθιος ἀνατείνω , ᾀνταῦθη ὁ κλείς συνάπτω , ὁ καλέω ἀκρώμιον γεννάω , ἅμα μέν σκέπη τε καί φρουρά εἰμί ὁ κατά ὦμος ἐνάρθρωσις , ἅμα δέ καί κωλύω ἐκπίπτω ἄνω ὁ κεφαλή ὁ βραχίων , εὐθύς δέ καί ὁ ὠμοπλάτη αὐτός ἀφίστημι ὁ θώραξ φυλάσσω . εἴτε γάρ μηδείς ἐνταῦθα προτάσσω ὁ διάρθρωσις , ἑτοῖμος μέν ἄν ὑπό πᾶς ὁ προσπίπτω ἔξωθεν βλάπτω , ῥᾴδιος δέ ἄν ὑπερβαίνω ὁ κεφαλή ὁ βραχίων ἐπί ὁ αὐχήν ὁ ὠμοπλάτη , ὡς ἄν μήτε κοτύλη ἐν ἑαυτοῦ βαθύς ἔχω , μήτε ἄμβων μέγας · εἴτε μή συνάπτω κατά οὗτος ὁ κλείς , οὐδείς ἄν κωλύω ἀστήρικτος εἰμί ὅλος ὁ ὠμοπλάτη ἐπιπίπτω τε ὁ θώραξ καί στενοχωρέω ἐνταῦθα ὁ κατά ὦμος ἄρθρον , καί πολύς ὁ ὁ βραχίων κίνησις ἐμποδίζω . ἐν γάρ ὁ πολύς ἀφίστημι ὁ θώραξ ὁ πολυειδής αὐτός κινέω μάλα ὑπάρχω . εἰ δέ γε ψαύω αὐτός ὁ πλευρά , ἤ ὅλος ἐγγύς τάσσω , καθά ἐπί ὁ τετράπους ἔχω , ὁ παρά ὁ στέρνον τε καί ὁ ἀντίκειμαι ὦμος , ἐπωμίς τε καί τράχηλος , οὐ ἄν οἷος τε εἰμί ἐγώ ποιέω περιφορά ὁ χείρ , ὥσπερ οὐδέ νῦν , ἐπειδάν ἐξαρθρέω ὁ βραχίων προσπίπτω ὁ πλευρά . πρός οὐδείς γάρ ὁ ἀντίκειμαι μέρος ἐν ὁ τοιοῦτος πάθημα ἀνατείνω δύναμαι ὁ χείρ , ὡς ἄν προσπίπτω μέν ὁ βραχίων ὁ ὁ πλευρά ἐν ὁ τοιοῦτος πάθημα κυρτότης , ἀπωθέω δέ αὐτός εἰς τε ἐκτός καί ὁ πλάγιος . οὗτος οὖν γίγνομαι ἄν ἐγώ ὁ πάθημα εἰͅν ὁ κατά φύσις ἔχω . πολύς μέν γάρ ἀπάγω ὁ στέρνον ὁ ἀκρώμιον , ἐν δέ ὁ μεταξύ καθά στήριγμα ὁ κλείς ὁ φύσις κατατίθημι .