galenus.de-usu-partium 12.9
Ἑξῆς οὖν δεικνύσθω πάλιν , οὗπερ ἕνεκα πάντ’ εἴρηται ταῦτα , τὸ μηδ’ ἐπινοῆσαι δύνασθαι κατασκευὴν ἑτέραν ἀμείνω τῶν κινησόντων τὴν κεφαλὴν μυῶν . ἐπειδὴ γὰρ ἅμα μὲν ἀσφαλεστάτην ἐχρῆν εἶναι τὴν διάρθρωσιν , ἅμα δ’ ἐπὶ πλεῖστόν τε καὶ πάντη κινεῖσθαι βέλτιον ἦν , ἐδείχθη δ’ ἀλλήλοις ταῦτα μαχόμενα , καὶ τὸ μὲν ἀσφαλὲς τῆς κατασκευῆς ὀλίγας τε καὶ σμικρὰς ἐργαζόμενον τὰς κινήσεις , ἡ δ’ ἐν ταύταις ἑτοιμότης τε καὶ ποικιλία χαλαρᾶς διαρθρώσεως δεομένη , πρῶτον μὲν ἐπαινεῖν χρὴ τὴν φύσιν ἑλομένην τὸ ἀναγκαιότερον , ἔπειτα δ’ , ὅτι μηδὲ θατέρου τελέως ἠμέλησεν , ἀλλὰ πολλαῖς ἐπιτεχνήσεσιν ἐπηνωρθώσατο , θαυμάζειν ἤδη κατὰ τόδε τὸ ἔργον αὐτὴν , οὐ μόνον ἁπλῶς ἐπαινεῖν . ἡ μὲν οὖν ἀσφάλεια τοῖς ἄρθροις τῆς κεφαλῆς , ἐξ ὧν εἰρήκαμεν , ἐγένετο , τὴν δ’ ἐξ ἀνάγκης ἑπομένην αὐτῇ βλάβην τῶν κινήσεων ἐπηνωρθώσατο τῷ τε πλήθει καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῷ πολυειδεῖ τῆς θέσεως τῶν μυῶν . ὅτι μὲν οὖν πολλοί τέ εἰσι καὶ μεγάλοι , πρόδηλον παντὶ , καὶ μέν γε καὶ ὅτι πολυειδὴς αὐτῶν ἡ θέσις , ἐκ τοῦ πανταχόθεν ἐστεφανωκέναι τὴν κεφαλὴν ἐναργῶς ἐπιδείκνυται . διὰ τοῦτ’ οὐδὲ κινήσεως οὐδεμιᾶς ἀπορεῖ · πρὸς ὅ τι γὰρ ἂν ἐθελήσῃς αὐτὴν ἀποκλίνειν , ἑτοίμως δυνήσῃ , τοῦ κατ’ ἐκεῖνα τὰ μέρη μυὸς ἐνεργήσαντος . ὅτι δὲ καὶ τὰ μεγέθη πάμπολυ διαφέροντα κατὰ λόγον ἐκτήσατο , τοῦτ’ ἤδη δίειμι . μικρότατοι μέν εἰσιν ἁπάντων οἱ ὄπισθεν , οἱ ἀνανεύοντες αὐτὴν , ὡς ἂν μόνοι κατειληφότες ἀκριβῶς τὴν διάρθρωσιν . ὃ γὰρ τοῖς ἄλλοις τοῖς πέριξ ἐκ τοῦ μεγέθους , τοῦτ’ ἐκείνοις ἐκ τῆς ἐπικαίρου θέσεως γίνεται . μόνη γ’ ἄλλη μία συζυγία μυῶν ἐπίκαιρον ὁμοίως ἔχει τὴν θέσιν , ὥσπερ γε καὶ τὴν κίνησιν ἀντιτεταγμένην , ἡ πρώτη μοῖρα τῶν ὑποβεβλημένων τοῦ στομάχου μυῶν . καθάπερ γὰρ οἱ ὄπισθεν οἱ τὴν διάρθρωσιν κατειληφότες ἀνανεύουσι μόνην τὴν κεφαλὴν , οὕτως ἡ πρώτη μοῖρα τῶν μυῶν τούτων ἐπινεύειν αὐτὴν πέφυκεν · ὅσον δ’ ὑπόλοιπον αὐτῶν , ἄχρι τοῦ πέμπτου τῶν κατὰ τὸν θώρακα σπονδύλων προέρχεται , καμπὴν εὐθεῖαν ἐργαζόμενον σύμπασί τε τοῖς σπονδύλοις , οἷς ἐπιτέταται , καὶ σὺν αὐτοῖς ὅλῃ τῇ κεφαλῇ . ἐπεὶ δὲ καὶ τῶν ὀκτὼ μυῶν τῶν μικρῶν τῶν ὄπισθεν ὅσοι πρὸς τὸ πλάγιον ἐγκλίνουσιν , εὐθεῖαν μὲν ἀνάνευσιν ἐργάζονται , κατὰ συζυγίαν ἐνεργοῦντες , λοξὴν δ’ , ὅταν ὁ ἕτερος ἐξ αὐτῶν μόνος , ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ κατ’ αὐτῶν ἐπικείμενοι μείζονες , οἱ μέχρι τοῦ τραχήλου πάντως ἐκτεταμένοι , καὶ διὰ τοῦτ’ ἀναγκαῖον ἦν ἀντιτάξαι τινὰς αὐτοῖς ἔμπροσθεν μῦς λοξὴν καμπὴν ἐργαζομένους , οἱ καθήκοντες εἰς τὴν κλεῖν καὶ τὸ στέρνον ἐδημιουργήθησαν ἕξ μύες , ἅμα μὲν ἐπινεύειν τὴν κεφαλὴν , ἅμα δ’ εἰς τὸ πρόσω περιάγειν ἱκανοί . οὕτω δὲ καὶ τῶν τεττάρων μυῶν , τῶν εἰς τὰ πλάγια καμπτόντων τὸν τράχηλον , εἰ μὲν εἷς μόνος ἐνεργήσειεν , πρὸς ἐκεῖνον ἐγκλίνεται , εἰ δὲ σύμπασα ἡ πρόσθιος συζυγία , βραχύ τι νεύει πρόσω , μηδαμῶς ἐπεγκλίνων εἰς τὸ πλάγιον , ὥσπερ γε καὶ , τῆς ὄπισθεν ἐνεργούσης , ἀνανεύει μὲν ὀλίγον , οὐκ ἐγκλίνεται δὲ οὐδετέρωσε , πάντων δ’ ἐνεργησάντων ἅμα τῶν τεττάρων , ἀῤῥεπὴς ἀκριβῶς διαμένει . καὶ φαίνεται κᾀνταῦθ’ ἡ φύσις οὐκ ἐπιλελησμένη τοῦ μυριάκις ἤδη δεδειγμένου , τοῦ πολλὰ κατασκευάζειν ὄργανα μιᾶς ἐνεργείας ἕνεκεν ἢ διὰ σφοδρότητα τῆς κινήσεως , ἢ διότι μεγάλην τῷ ζώῳ τὴν χρείαν παρέχει . καὶ γὰρ οὖν καὶ ἡ τῆς κεφαλῆς κίνησις ὅτι τε χρησιμωτάτη τοῖς ζώοις ἐστὶν ἐν τοῖς μάλιστα , τί ἂν ἐγὼ δεοίμην λέγειν ; ὅτι τε διὰ τὸ τοῦ μέρους μέγεθος εὐρώστων δεῖται τῶν ἐνεργούντων μυῶν , οὐδὲ τοῦτ’ ἄδηλον ὑπάρχει . καὶ γὰρ δὴ καὶ τοῦτ’ αὐτῇ σχεδὸν ἐξαίρετόν τε καὶ οἷον οὐδὲ καθ’ ἕν ἐστιν ἄλλο τῶν διαρθρουμένων ὀστῶν · οὐδαμόθι γὰρ ἄλλοθι |τοσαύτην ὑπεροχὴν ἔστι θεάσασθαι θατέρου παρὰ θάτερον , ὅσην ἐπὶ κεφαλῆς καὶ τῶν πρώτων σπονδύλων . οὐ γὰρ δὴ διπλάσιόν γε ἢ τριπλάσιον αὐτῆς ἐρεῖς τὸ μέγεθος , ἀλλ’ οὐδὲ τετραπλάσιον ἢ πενταπλάσιον , καίτοι κᾂν εἰ τοῦτ’ ἦν , ὑπερεῖχεν ἂν , οἶμαι , πολλῷ . νυνὶ δ’ οὐχ οὕτως ἔχει τἀληθὲς , ἀλλ’ ἕκαστον τῶν κατ’ αὐτὴν ὀστῶν ἑκατέρου τῶν σπονδύλων πολλαπλάσιόν ἐστι , καίτοι χωρὶς τῆς κάτω γένυος ἑπτακαίδεκα τὰ πάντ’ ἐστὶν , ἐκείνης δὲ προστιθεμένης ( ὥσπερ οὖν καὶ δίκαιον προστίθεσθαι τῆς ὅλης κεφαλῆς ὑπάρχουσαν αὐτὴν μόριον ) οὐδὲ λογίσασθαι δυνατὸν , ὁσάκις ἑκάτερος τῶν πρώτων σπονδύλων ἀναμετρεῖ τὸ σύμπαν τῆς κεφαλῆς ὀστοῦν . οὔκουν οἷόν τ’ ἦν μέγιστον ὀστοῦν ἔχειν τοὺς μῦς εἰς ἑκάτερον ἐκείνων ἐμφυομένους , ἀλλ’ ἀνάγκη πᾶσα , τῆς μὲν κεφαλῆς αὐτοὺς ἐξῆφθαι πάντας , ἐμφύεσθαι δ’ οὐ πάντας εἰς τοὺς πρώτους σπονδύλους , ἀλλ’ ἐκείνους μόνους , ὅσοις ἦν δυνατόν . ἦν δ’ , οἶμαι , δυνατὸν ἤτοι τοῖς εὐθείας ἀκριβῶς ἐκπορίζουσι τῇ κεφαλῇ κινήσεις , ἤ τινα τῶν ἐπ’ ὀλίγον λοξῶν . εὐλόγως οὖν οὐδὲ σύμπαντες οἱ μύες οἱ κινοῦντες αὐτὴν εἰς τοὺς πρώτους σπονδύλους ἐμπεφύκασιν , ἀλλ’ ὄπισθεν μὲν οἱ μικροὶ μόνοι , ἔμπροσθεν δ’ ἡ πρώτη μοῖρα τῶν ὑποβεβλημένων τῷ στομάχῳ μυῶν , ἐκ δὲ τῶν πλαγίων οἱ τὸν πρῶτον σπόνδυλον τῇ κεφαλῇ συνάπτοντες μύες μικροί .
Lemmas: ἑξῆς οὖν δείκνυμι πάλιν , ὅς ἕνεκα πᾶς λέγω οὗτος , ὁ μηδέ ἐπινοέω δύναμαι κατασκευή ἕτερος ἀγαθός ὁ κινέω ὁ κεφαλή μῦς . ἐπειδή γάρ ἅμα μέν ἀσφαλής χρή εἰμί ὁ διάρθρωσις , ἅμα δέ ἐπί πολύς τε καί πάντῃ κινέω ἀγαθός εἰμί , δείκνυμι δέ ἀλλήλων οὗτος μάχομαι , καί ὁ μέν ἀσφαλής ὁ κατασκευή ὀλίγος τε καί μικρός ἐργάζομαι ὁ κίνησις , ὁ δέ ἐν οὗτος ἑτοιμότης τε καί ποικιλία χαλαρός διάρθρωσις δέω , πρῶτος μέν ἐπαινέω χρή ὁ φύσις αἱρέω ὁ ἀναγκαῖος , ἔπειτα δέ , ὅτι μηδέ ἕτερος τέλειος ἀμελέω , ἀλλά πολύς ἐπιτέχνησις ἐπανορθόω , θαυμάζω ἤδη κατά ὅδε ὁ ἔργον αὐτός , οὐ μόνος ἁπλῶς ἐπαινέω . ὁ μέν οὖν ἀσφάλεια ὁ ἄρθρον ὁ κεφαλή , ἐκ ὅς λέγω , γίγνομαι , ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι αὐτός βλάβη ὁ κίνησις ἐπανορθόω ὁ τε πλῆθος καί ὁ μέγεθος καί ὁ πολυειδής ὁ θέσις ὁ μῦς . ὅτι μέν οὖν πολύς τε εἰμί καί μέγας , πρόδηλος πᾶς , καί μέν γε καί ὅτι πολυειδής αὐτός ὁ θέσις , ἐκ ὁ πανταχόθεν στεφανόω ὁ κεφαλή ἐναργής ἐπιδείκνυμι . διά οὗτος οὐδέ κίνησις οὐδείς ἀπορέω · πρός ὅς τις γάρ ἄν ἐθέλω αὐτός ἀποκλίνω , ἑτοῖμος δύναμαι , ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος μῦς ἐνεργέω . ὅτι δέ καί ὁ μέγεθος πάμπολυς διαφέρω κατά λόγος κτάομαι , οὗτος ἤδη διέρχομαι . μικρός μέν εἰμί ἅπας ὁ ὄπισθεν , ὁ ἀνανεύω αὐτός , ὡς ἄν μόνος καταλαμβάνω ἀκριβής ὁ διάρθρωσις . ὅς γάρ ὁ ἄλλος ὁ πέριξ ἐκ ὁ μέγεθος , οὗτος ἐκεῖνος ἐκ ὁ ἐπίκαιρος θέσις γίγνομαι . μόνος γε ἄλλος εἷς συζυγία μῦς ἐπίκαιρος ὅμοιος ἔχω ὁ θέσις , ὥσπερ γε καί ὁ κίνησις ἀντιτάσσω , ὁ πρῶτος μοῖρα ὁ ὑποβάλλω ὁ στόμαχος μῦς . καθά γάρ ὁ ὄπισθεν ὁ ὁ διάρθρωσις καταλαμβάνω ἀνανεύω μόνος ὁ κεφαλή , οὕτως ὁ πρῶτος μοῖρα ὁ μῦς οὗτος ἐπινεύω αὐτός φύω · ὅσος δέ ὑπόλοιπος αὐτός , ἄχρι ὁ πέμπτος ὁ κατά ὁ θώραξ σφόνδυλος προέρχομαι , καμπή εὐθύς ἐργάζομαι σύμπας τε ὁ σφόνδυλος , ὅς ἐπιτείνω , καί σύν αὐτός ὅλος ὁ κεφαλή . ἐπεί δέ καί ὁ ὀκτώ μῦς ὁ μικρός ὁ ὄπισθεν ὅσος πρός ὁ πλάγιος ἐγκλίνω , εὐθύς μέν ἀνάνευσις ἐργάζομαι , κατά συζυγία ἐνεργέω , λοξός δέ , ὅταν ὁ ἕτερος ἐκ αὐτός μόνος , ὡσαύτως δέ καί ὁ κατά αὐτός ἐπίκειμαι μέγας , ὁ μέχρι ὁ τράχηλος πάντως ἐκτείνω , καί διά οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί ἀντιτάσσω τις αὐτός ἔμπροσθεν μῦς λοξός καμπή ἐργάζομαι , ὁ καθήκω εἰς ὁ κλείς καί ὁ στέρνον δημιουργέω ἕξ μῦς , ἅμα μέν ἐπινεύω ὁ κεφαλή , ἅμα δέ εἰς ὁ πρόσω περιάγω ἱκανός . οὕτως δέ καί ὁ τέσσαρες μῦς , ὁ εἰς ὁ πλάγιος κάμπτω ὁ τράχηλος , εἰ μέν εἷς μόνος ἐνεργέω , πρός ἐκεῖνος ἐγκλίνω , εἰ δέ σύμπας ὁ πρόσθιος συζυγία , βραχύς τις νεύω πρόσω , μηδαμῶς ἐπεγκλίνω εἰς ὁ πλάγιος , ὥσπερ γε καί , ὁ ὄπισθεν ἐνεργέω , ἀνανεύω μέν ὀλίγος , οὐ ἐγκλίνω δέ οὐδετέρωσε , πᾶς δέ ἐνεργέω ἅμα ὁ τέσσαρες , ἀρρεπής ἀκριβής διαμένω . καί φαίνω ἐͅνταῦτα ὁ φύσις οὐ ἐπιλανθάνομαι ὁ μυριάκις ἤδη δείκνυμι , ὁ πολύς κατασκευάζω ὄργανον εἷς ἐνέργεια ἕνεκα ἤ διά σφοδρότης ὁ κίνησις , ἤ διότι μέγας ὁ ζῷον ὁ χρεία παρέχω . καί γάρ οὖν καί ὁ ὁ κεφαλή κίνησις ὅτι τε χρήσιμος ὁ ζῷον εἰμί ἐν ὁ μάλα , τίς ἄν ἐγώ δέω λέγω ; ὅτι τε διά ὁ ὁ μέρος μέγεθος εὔρωστος δέω ὁ ἐνεργέω μῦς , οὐδέ οὗτος ἄδηλος ὑπάρχω . καί γάρ δή καί οὗτος αὐτός σχεδόν ἐξαιρετός τε καί οἷος οὐδέ κατά εἷς εἰμί ἄλλος ὁ διαρθρέω ὀστέον · οὐδαμόθι γάρ ἄλλοθι τοσαῦτος ὑπεροχή εἰμί θεάομαι ἕτερος παρά ἕτερος , ὅσος ἐπί κεφαλή καί ὁ πρῶτος σφόνδυλος . οὐ γάρ δή διπλάσιος γε ἤ τριπλάσιος αὐτηες͂ς λέγω ὁ μέγεθος , ἀλλά οὐδέ τετραπλάσιος ἤ πενταπλάσιος , καίτοι ᾄν εἰ οὗτος εἰμί , ὑπερέχω ἄν , οἴομαι , πολύς . νυνί δέ οὐ οὕτως ἔχω ἀληθής , ἀλλά ἕκαστος ὁ κατά αὐτός ὀστέον ἑκάτερος ὁ σφόνδυλος πολλαπλάσιος εἰμί , καίτοι χωρίς ὁ κάτω γένυς ἑπτακαίδεκα ὁ πᾶς εἰμί , ἐκεῖνος δέ προστίθημι ( ὥσπερ οὖν καί δίκαιος προστίθημι ὁ ὅλος κεφαλή ὑπάρχω αὐτός μόριον ) οὐδέ λογίζομαι δυνατός , ὁσάκις ἑκάτερος ὁ πρῶτος σφόνδυλος ἀναμετρέω ὁ σύμπας ὁ κεφαλή ὀστέον . οὔκουν οἷος τε εἰμί μέγας ὀστέον ἔχω ὁ μῦς εἰς ἑκάτερος ἐκεῖνος ἐμφύω , ἀλλά ἀνάγκη πᾶς , ὁ μέν κεφαλή αὐτός ἐξάπτω πᾶς , ἐμφύω δέ οὐ πᾶς εἰς ὁ πρῶτος σφόνδυλος , ἀλλά ἐκεῖνος μόνος , ὅσος εἰμί δυνατός . εἰμί δέ , οἴομαι , δυνατός ἤτοι ὁ εὐθύς ἀκριβής ἐκπορίζω ὁ κεφαλή κίνησις , ἤ τις ὁ ἐπί ὀλίγος λοξός . εὔλογος οὖν οὐδέ σύμπας ὁ μῦς ὁ κινέω αὐτός εἰς ὁ πρῶτος σφόνδυλος ἐμφύω , ἀλλά ὄπισθεν μέν ὁ μικρός μόνος , ἔμπροσθεν δέ ὁ πρῶτος μοῖρα ὁ ὑποβάλλω ὁ στόμαχος μῦς , ἐκ δέ ὁ πλάγιον ὁ ὁ πρῶτος σφόνδυλος ὁ κεφαλή συνάπτω μῦς μικρός .