galenus.de-usu-partium 15.7
Μνημονεύσω δ’ ἄλλου τινὸς ἔργου τῆς φύσεως , ὁμοίως μὲν θαυμαστοῦ , γινωσκομένου δ’ ἅπασι καὶ πρὸ τῆς ἀνατομῆς . οὐδεὶς οὖν ἀγνοεῖ περὶ τοῦ στόματος τῶν μητρῶν , οὔθ’ ὅπως ἀκριβῶς ἔσφιγκταί τε καὶ κέκλεισται κατὰ τὸν τῆς κυήσεως χρόνον , οὔθ’ ὅπως ἐπὶ πλεῖστον ἀνοίγνυται κατὰ τὴν τοῦ τόκου προθεσμίαν . γίνεται δ’ ὁ τόκος οὗτος , ἡνίκ’ ἂν ἤδη τὸ κυούμενον ᾖ τέλειον , ὡς διὰ στόματος δύνασθαι τρέφεσθαι . κατὰ μὲν οὖν τὸν ἄλλον ἅπαντα χρόνον οὐδὲ πυρῆνα καθεῖναι δυνατὸν εἴσω τοῦ τῶν μητρῶν αὐχένος · ἐν δὲ ταῖς ἀποκυήσεσιν ὅλον τὸ ζῶον ἐντεῦθεν ἐξέρχεται . ὥσπερ οὖν καὶ ὁ μικρὸν ἔμπροσθεν εἰρημένος ὑμὴν ὅτι μὲν οὖν συμφύεται τοῖς ἀγγείοις , ἐναργῶς ὁρῶμεν , ὅπως δὲ γίνεται τοῦτο , μεῖζόν ἐστιν ἀνθρωπίνης γνώσεως , οὕτω κᾀπὶ τῶν ὑστερῶν , ὅτι μὲν οὖν ἀνοίγνυται τὸ στόμα τοσοῦτον , ὅσον ἱκανὸν εἶναι τοῖς ἐμβρύοις εὐπετῆ παρασχεῖν ἔξοδον , ἅπαντες ἴσασιν , ὅπως δὲ γίνεται τοῦτο , πλέον τοῦ θαυμάζειν οὐδὲν ἴσμεν . ἀλλ’ ἡ φύσις καὶ ταῦτα καὶ τἄλλα σύμπαντα περὶ τὴν ἀποκύησιν τοῦ ζώου μηχανᾶται περιττὰ σοφίσματα . καὶ γὰρ ὅπως ἐν δέοντι σχήματι τῷ τῇς μήτρας αὐχένι πελάζοι , καὶ ὅπως διεξέρχοιτο χωρὶς τοῦ πληγῆναί τι μέλος ἢ παραρθρῆσαι κῶλον , οὐ σμικρὰν ἐποιήσατο πρόνοιαν , τὴν κεφαλὴν τοῦ κυουμένου πρῶτον ἐντιθεῖσα τῷ τῆς μήτρας αὐχένι , καὶ διὰ τούτου τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ μορίοις ὁδοποιοῦσα . καίτοι γε εἰ πλάγιον ἢ ἐγκάρσιον ἐπὶ τὴν ἔξοδον τὸ ἔμβρυον , ἢ ἐκπίπτοι κατὰ μῆκος μὲν , ἀλλ’ οὐχ ὡς νῦν , ἢ κατὰ τὴν κεφαλὴν οὐκ ἐνήρμοττεν , ὥσπερ καὶ γίνεταί ποτε σπανιάκις , ἢ σκέλος ἐκπίπτοι ἢ χεὶρ πρὸ τῆς κεφαλῆς , χαλεπὴν τοῖς ἄλλοις μέλεσι τὴν ἔξοδον ἀπεργάζεται . ἀλλ’ εἰ μὲν ἤτοι τρὶς ἢ τετράκις οὐκ ἐπιτηδείως ἐκπίπτον ἅπαξ ἐκωλύετο , συνέβαινεν ἂν οὕτω γε τετρακοσίων ἐμβρύων , εἰ τύχοι , τοῖς ἑκατὸν ἐμποδίζεσθαι , ἐπὶ δὲ μυριάσι παμπόλλαις ἅπαξ που τοῦθ’ ὁρᾶται γινόμενον . ἀνάμνησις μὲν ἡμῖν ἐντεῦθεν , ὧν ἀπολαύομεν ἀγαθῶν ἐκ τοῦ διαπλάττοντος τεχνίτου , γνῶσις δ’ ἐναργὴς οὐ τῆς σοφίας μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ . τίς γὰρ ἢ Φειδίας ἢ Πολύκλειτος ἀγαθὸς οὕτω δημιουργὸς , ὡς ἐν πολλαῖς μυριάσιν ἔργων δυσκατορθώτων ἁμαρτάνειν ἅπαξ ; ἆρ’ οὖν ταῦτα μόνον ἄξιον ἐπαινεῖν τὴν φύσιν , ἢ τὸ πάντων θαυμάτων μέγιστον θαῦμα τοῦτ’ οὔπω λέλεκται , τὸ διδάξαι τὸ γεννώμενον ἁπάντων τῶν μορίων τὰς ἐνεργείας ; οὐ γὰρ στόμα μόνον καὶ στόμαχον καὶ γαστέρα τροφῆς ὄργανα παρεσκεύασεν , ἀλλ’ εὐθὺς , ὅπως χρήσαιτο τούτοις , ἐπιστάμενον ἐγέννησε τὸ ζῶον , αὐτοδίδακτόν τινα σοφίας δύναμιν ἐνθεῖσα , καθ’ ἣν ἕκαστον τῶν ζώων ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἑαυτοῦ τροφὴν ἀφικνεῖται . τὰ μὲν οὖν ἄλλα σύμπαντα καιρὸς ἕτερος ἐξηγήσεται . τῷ δ’ ἀνθρώπῳ τροφὴν μὲν τὸ γάλα παρεσκεύασεν , εἰς μίαν δὲ ἄμφω προθεσμίαν ἤγαγεν , ἐν μὲν τοῖς τιτθοῖς τῆς κυησάσης τροφὴν , ἐν δὲ τοῖς μέλλουσι τρέφεσθαι τὴν πρὸς τὸν τοιοῦτον χυμὸν ὁρμήν . εἰ γὰρ ἐνθείη τις τὴν θηλὴν τοῦ τιτθοῦ τῷ στόματι τοῦ βρέφους , αὐτίκα μὲν σφίγγει τοῖς χείλεσιν , αὐτίκα δὲ διαστεῖλαν τὰς γνάθους ἐπισπᾶται , κᾄπειτα κυρτῶσαν τὴν γλῶτταν ὠθεῖ κατὰ τῆς φάρυγγος , ὡς ἐκ πολλοῦ χρόνου μεμελετηκός . ἐνταῦθα δ’ ὁ στόμαχος εἰς τὴν γαστέρα παραπέμπει , καὶ οὗτος ὥσπερ δεδιδαγμένος · εἶθ’ ἡ μὲν ἀπολαύσασα τὸ περιττὸν ἀποπέμπει τοῖς ἐντέροις · ταῦτα δ’ ἐφεξῆς ἀλλήλοις μεταδίδωσιν ἄχρι τοῦ τελευταίου . γένεσις δ’ ὀδόντων τοὐντεῦθεν ἐκδέχεται τὸ βρέφος , ὡς ἂν μὴ διὰ παντὸς ἐνοχλοίη τῇ μητρί · καὶ σὺν αὐτοῖς ἐνέργεια μασήσεως αὐτοδίδακτός τις ὁμοίως ταῖς ἄλλαις ἐνεργείαις ἀφικνεῖται · καὶ τἄλλα ἐφεξῆς ἅπαντα , περὶ ὧν ἑτέρου λόγου διέρχεσθαι . νυνὶ δ’ , ἐπειδή μοι τέλος ἔχει τὰ προτεθέντα πλὴν ὀλίγων δή τινων , ἐπ’ ἐκεῖνα μετιέναι καιρός .
Lemmas: μνημονεύω δέ ἄλλος τις ἔργον ὁ φύσις , ὅμοιος μέν θαυμαστός , γιγνώσκω δέ ἅπας καί πρό ὁ ἀνατομή . οὐδείς οὖν ἀγνοέω περί ὁ στόμα ὁ μήτρα , οὔτε ὅπως ἀκριβής φιγκτἰμί τε καί κλείω κατά ὁ ὁ κύησις χρόνος , οὔτε ὅπως ἐπί πολύς ἀνοίγνυμι κατά ὁ ὁ τόκος προθεσμία . γίγνομαι δέ ὁ τόκος οὗτος , ἡνίκα ἄν ἤδη ὁ κυέω εἰμί τέλειος , ὡς διά στόμα δύναμαι τρέφω . κατά μέν οὖν ὁ ἄλλος ἅπας χρόνος οὐδέ πυρήν καθίημι δυνατός εἴσω ὁ ὁ μήτρα αὐχήν · ἐν δέ ὁ ἀποκύησις ὅλος ὁ ζῷον ἐντεῦθεν ἐξέρχομαι . ὥσπερ οὖν καί ὁ μικρός ἔμπροσθεν λέγω ὑμήν ὅτι μέν οὖν συμφύω ὁ ἀγγεῖον , ἐναργής ὁράω , ὅπως δέ γίγνομαι οὗτος , μέγας εἰμί ἀνθρώπινος γνῶσις , οὕτως εἰͅπί ὁ ὑστέρα , ὅτι μέν οὖν ἀνοίγνυμι ὁ στόμα τοσοῦτος , ὅσος ἱκανός εἰμί ὁ ἔμβρυον εὐπετής παρέχω ἔξοδος , ἅπας οἶδα , ὅπως δέ γίγνομαι οὗτος , πολύς ὁ θαυμάζω οὐδείς οἶδα . ἀλλά ὁ φύσις καί οὗτος καί ἄλλος σύμπας περί ὁ ἀποκύησις ὁ ζῷον μηχανάομαι περισσός σόφισμα . καί γάρ ὅπως ἐν δέω σχῆμα ὁ ὁ μήτρα αὐχήν πελάζω , καί ὅπως διεξέρχομαι χωρίς ὁ πλήσσω τις μέλος ἤ παραρθρέω κῶλον , οὐ μικρός ποιέω πρόνοια , ὁ κεφαλή ὁ κυέω πρῶτος ἐντίθημι ὁ ὁ μήτρα αὐχήν , καί διά οὗτος ὁ ἄλλος αὐτός μόριον ὁδοποιέω . καίτοι γε εἰ πλάγιος ἤ ἐγκάρσιος ἐπί ὁ ἔξοδος ὁ ἔμβρυον , ἤ ἐκπίπτω κατά μῆκος μέν , ἀλλά οὐ ὡς νῦν , ἤ κατά ὁ κεφαλή οὐ ἐναρμόζω , ὥσπερ καί γίγνομαι ποτέ σπανιάκις , ἤ σκέλος ἐκπίπτω ἤ χείρ πρό ὁ κεφαλή , χαλεπός ὁ ἄλλος μέλος ὁ ἔξοδος ἀπεργάζομαι . ἀλλά εἰ μέν ἤτοι τρίς ἤ τετράκις οὐ ἐπιτήδειος ἐκπίπτω ἅπαξ κωλύω , συμβαίνω ἄν οὕτως γε τετρακόσιοι ἔμβρυον , εἰ τυγχάνω , ὁ ἑκατόν ἐμποδίζω , ἐπί δέ μυριάς πάμπολυς ἅπαξ που οὗτος ὁράω γίγνομαι . ἀνάμνησις μέν ἐγώ ἐντεῦθεν , ὅς ἀπολαύω ἀγαθός ἐκ ὁ διαπλήσσω τεχνίτης , γνῶσις δέ ἐναργής οὐ ὁ σοφία μόνος , ἀλλά καί ὁ δύναμις αὐτός . τίς γάρ ἤ Φειδίας ἤ Πολύκλειτος ἀγαθός οὕτως δημιουργός , ὡς ἐν πολύς μυριάς ἔργον δυσκατόρθωτος ἁμαρτάνω ἅπαξ ; ἆρα οὖν οὗτος μόνος ἄξιος ἐπαινέω ὁ φύσις , ἤ ὁ πᾶς θαῦμα μέγας θαῦμα οὗτος οὔπω λέγω , ὁ διδάσκω ὁ γεννάω ἅπας ὁ μόριον ὁ ἐνέργεια ; οὐ γάρ στόμα μόνος καί στόμαχος καί γαστήρ τροφή ὄργανον παρασκευάζω , ἀλλά εὐθύς , ὅπως χράω οὗτος , ἐπίσταμαι γεννάω ὁ ζῷον , αὐτοδίδακτος τις σοφία δύναμις ἐντίθημι , κατά ὅς ἕκαστος ὁ ζῷον ἐπί ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ τροφή ἀφικνέομαι . ὁ μέν οὖν ἄλλος σύμπας καιρός ἕτερος ἐξηγέομαι . ὁ δέ ἄνθρωπος τροφή μέν ὁ γάλα παρασκευάζω , εἰς εἷς δέ ἄμφω προθεσμία ἄγω , ἐν μέν ὁ τιτθός ὁ κυέω τροφή , ἐν δέ ὁ μέλλω τρέφω ὁ πρός ὁ τοιοῦτος χυμός ὁρμή . εἰ γάρ ἐντίθημι τις ὁ θηλή ὁ τιτθός ὁ στόμα ὁ βρέφος , αὐτίκα μέν σφίγγω ὁ χεῖλος , αὐτίκα δέ διαστέλλω ὁ γνάθος ἐπισπάω , ᾄπειτη κυρτόω ὁ γλῶσσα ὠθέω κατά ὁ φάρυγξ , ὡς ἐκ πολύς χρόνος μελετάω . ἐνταῦθα δέ ὁ στόμαχος εἰς ὁ γαστήρ παραπέμπω , καί οὗτος ὥσπερ διδάσκω · εἶτα ὁ μέν ἀπολαύω ὁ περισσός ἀποπέμπω ὁ ἔντερον · οὗτος δέ ἐφεξῆς ἀλλήλων μεταδίδωμι ἄχρι ὁ τελευταῖος . γένεσις δέ ὀδούς ἐντεῦθεν ἐκδέχομαι ὁ βρέφος , ὡς ἄν μή διά πᾶς ἐνοχλέω ὁ μήτηρ · καί σύν αὐτός ἐνέργεια μάσησις αὐτοδίδακτος τις ὅμοιος ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἀφικνέομαι · καί ἄλλος ἐφεξῆς ἅπας , περί ὅς ἕτερος λόγος διέρχομαι . νυνί δέ , ἐπειδή ἐγώ τέλος ἔχω ὁ προτίθημι πλήν ὀλίγος δή τις , ἐπί ἐκεῖνος μεθίημι καιρός .