galenus.de-usu-partium 5.12
Ἀλλὰ διὰ τί τοῦ μὲν ἐκτὸς χιτῶνος ἐγκάρσιαι μόνον εἰσὶ , τοῦ δ’ ἐντὸς εὐθεῖαι μὲν αἱ πλεῖσται , παντελῶς δ’ ὀλίγαι καὶ λοξαὶ , καὶ διὰ τί δύο χιτῶνες ἐγένοντο , δυναμένης γε τῆς φύσεως καὶ δι’ ἑνὸς χιτῶνος τὰς τρεῖς ἐνεργείας τοῖς ὀργάνοις ἐκπορίζειν , ὡς ἐπί τε τῶν κύστεων ἐνεδείξατο καὶ τῶν ὑστερῶν , ἄμεινον ἂν εἴη , προσθέντας ἔτι τῷ παρόντι λόγῳ καταπαύειν αὐτὸν ἐν τούτῳ . λέλεκται μὲν οὖν καὶ πρόσθεν ἐπὶ τῶν ἐντέρων , ὡς δυσπαθείας ἕνεκα διττὸς αὐτοῖς ὁ χιτὼν ἐγένετο , καὶ ὡς πολλάκις ὁ μὲν ἕτερος ἐξεσάπη τελέως ἔν τισι δυσεντερίαις οὐκ εὐήθεσιν , ὁ δ’ ἕτερος ἐξήρκεσε τῷ ζώῳ μόνος . νυνὶ δ’ ἔτι καὶ μᾶλλον οἶμαι πιστὸν εἶναι τὸν λόγον , ἐπιδειξάντων ἡμῶν , ὡς τοῖς μὲν ἐντέροις ἐναντιώταται τὴν φύσιν εἰσὶν αἱ διαῤῥέουσαι χολαὶ , τῶν κύστεων δὲ τῇ μὲν ἐπὶ τῷ ἥπατι τελέως οἰκεία καὶ ἄλυπος ἡ ξανθὴ , τῇ δ’ ἑτέρᾳ τῇ τὸ οὖρον ὑποδεχομένῃ σπάνιον ποτὲ γίνεται λυπηρὰ , πολλὴ καὶ κακοήθης ἀθροισθεῖσα , τοὐπίπαν δ’ αὐτῇ μετρίως τε καὶ ἀλύπως ὁμιλεῖ . προσκείσεται δ’ ἔτι τῷ λόγῳ καὶ τόδε . ἐπειδὴ μεταβάλλεσθαι μὲν ἐχρῆν τὴν τροφὴν ἐν τοῖς κατὰ τὴν γαστέρα καὶ τὰ ἔντερα χωρίοις , εἰς τὴν οἰκείαν τῷ ζώῳ ποιότητα τρεπομένην , εὔλογον ἦν αὐτοῖς παχὺν ἱκανῶς γενέσθαι τὸν χιτῶνα . μᾶλλον γὰρ ὁ τοιοῦτος ἀλλοιοῖ , καὶ θερμαίνει , καὶ μεταβάλλει τοῦ λεπτοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ . οὕτω γοῦν καὶ οἷς ἰσχνὰ φύσει τὰ καθ’ ὅλην τὴν γαστέρα , χείρους πέπτειν εἰσὶ τῶν εὐσάρκων . ἐν δὲ τοῖς τῶν περιττωμάτων ὀργάνων οὐδὲν ἔμελλε πέπτεσθαι , καὶ διὰ τοῦτ’ εὐλόγως ἰσχνὰ γέγονεν . οὔκουν οὐδὲ δύο χιτῶνας οἷόν τ’ ἦν ποιεῖν ἐν λεπτοῖς σώμασι . κατὰ δὲ τὴν γαστέρα τριῶν ἕνεκα χρειῶν οἱ δύο χιτῶνες γεγόνασι , τῆς τε τῶν ἐνεργειῶν διαφορᾶς καὶ τῆς δυσπαθείας καὶ τοῦ πάχους . οὕτω δὲ καὶ ἡ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἰδέα διάφορός ἐστι ταῖς τε κύστεσι καὶ τοῖς πεπτικοῖς ὀργάνοις · αἱ μὲν γὰρ ὑμενώδεις καὶ σκληραὶ καὶ ὀλίγου δεῖν ἄναιμοι καὶ ψυχραὶ , τὰ δὲ σαρκοειδῆ τε καὶ θερμὰ γέγονεν . τὰς μὲν γὰρ εἰς τὸ διαστέλλεσθαί τε καὶ συστέλλεσθαι μέχρι πλείστου συμπαθῶς ἐχρῆν παρεσκευάσθαι , τὰ δὲ εἰς τὴν πέψιν ἄρα τῶν σιτίων ἐδεῖτο πλέονος θερμότητος . ὥστ’ ἐκείναις μὲν ἡ σκληρότης εἰς δυσπάθειαν ἐδόθη τῆς λεπτότητος ἐπίκουρος , τοῖς πεπτικοῖς δ’ ὀργάνοις ἡ παχύτης ἴαμα τῆς μαλακότητος ἐγένετο .
Lemmas: ἀλλά διά τίς ὁ μέν ἐκτός χιτών ἐγκάρσιος μόνος εἰμί , ὁ δέ ἐντός εὐθύς μέν ὁ πολύς , παντελής δέ ὀλίγος καί λοξός , καί διά τίς δύο χιτών γίγνομαι , δύναμαι γε ὁ φύσις καί διά εἷς χιτών ὁ τρεῖς ἐνέργεια ὁ ὄργανον ἐκπορίζω , ὡς ἐπί τε ὁ κύστις ἐνδείκνυμι καί ὁ ὑστέρα , ἀγαθός ἄν εἰμί , προστίθημι ἔτι ὁ πάρειμι λόγος καταπαύω αὐτός ἐν οὗτος . λέγω μέν οὖν καί πρόσθεν ἐπί ὁ ἔντερον , ὡς δυσπάθεια ἕνεκα δισσός αὐτός ὁ χιτών γίγνομαι , καί ὡς πολλάκις ὁ μέν ἕτερος ἐκσήπω τέλειος ἐν τις δυσεντερία οὐ εὐήθης , ὁ δέ ἕτερος ἐξαρκέω ὁ ζῷον μόνος . νυνί δέ ἔτι καί μάλα οἴομαι πιστός εἰμί ὁ λόγος , ἐπιδείκνυμι ἐγώ , ὡς ὁ μέν ἔντερον ἐναντίος ὁ φύσις εἰμί ὁ διαρρέω χολή , ὁ κύστις δέ ὁ μέν ἐπί ὁ ἧπαρ τέλειος οἰκεῖος καί ἄλυπος ὁ ξανθός , ὁ δέ ἕτερος ὁ ὁ οὖρος ὑποδέχομαι σπάνιος ποτέ γίγνομαι λυπηρός , πολύς καί κακοήθης ἀθροίζω , ἐπίπαν δέ αὐτός μέτριος τε καί ἄλυπος ὁμιλέω . πρόσκειμαι δέ ἔτι ὁ λόγος καί ὅδε . ἐπειδή μεταβάλλω μέν χρή ὁ τροφή ἐν ὁ κατά ὁ γαστήρ καί ὁ ἔντερον χωρίον , εἰς ὁ οἰκεῖος ὁ ζῷον ποιότης τρέπω , εὔλογος εἰμί αὐτός παχύς ἱκανός γίγνομαι ὁ χιτών . μάλα γάρ ὁ τοιοῦτος ἀλλοιόω , καί θερμαίνω , καί μεταβάλλω ὁ λεπτός καί ὁ ψυχρός . οὕτως γοῦν καί ὅς ἰσχνός φύσις ὁ κατά ὅλος ὁ γαστήρ , κακός πέσσω εἰμί ὁ εὔσαρκος . ἐν δέ ὁ ὁ περίσσωμα ὄργανον οὐδείς μέλλω πέσσω , καί διά οὗτος εὔλογος ἰσχνός γίγνομαι . οὔκουν οὐδέ δύο χιτών οἷος τε εἰμί ποιέω ἐν λεπτός σῶμα . κατά δέ ὁ γαστήρ τρεῖς ἕνεκα χρεώ ὁ δύο χιτών γίγνομαι , ὁ τε ὁ ἐνέργεια διαφορά καί ὁ δυσπάθεια καί ὁ πάχος . οὕτως δέ καί ὁ ὁ οὐσία αὐτός ἰδέα διάφορος εἰμί ὁ τε κύστις καί ὁ πεπτικός ὄργανον · ὁ μέν γάρ ὑμενώδης καί σκληρός καί ὀλίγος δέω ἄναιμος καί ψυχρός , ὁ δέ σαρκοειδής τε καί θερμός γίγνομαι . ὁ μέν γάρ εἰς ὁ διαστέλλω τε καί συστέλλω μέχρι πολύς συμπαθής χρή παρασκευάζω , ὁ δέ εἰς ὁ πέψις ἄρα ὁ σιτίον δέω πολύς θερμότης . ὥστε ἐκεῖνος μέν ὁ σκληρότης εἰς δυσπάθεια δίδωμι ὁ λεπτότης ἐπίκουρος , ὁ πεπτικός δέ ὄργανον ὁ παχύτης ἴαμα ὁ μαλακότης γίγνομαι .