galenus.de-usu-partium 8.7
Ἀλλὰ τὰ προκείμενα τῶν μηνίγγων ὀστᾶ ταῦτα τὰ πολύτρητα καὶ σηραγγώδη , τὰ καλούμενα πρὸς τῶν ἀνατομικῶν ἠθμοειδῆ , τῆς τοιαύτης βλάβης ἀλεξήματα γέγονε . βέλτιον δ’ ἦν οὐκ ἠθμοειδῆ καλεῖν αὐτὰ μᾶλλόν περ ἢ σπογγοειδῆ , καθάπερ Ἱπποκράτης εἴκαζε . ποικίλα γοῦν ἐστι ταῖς κατατρήσεσιν , ὥσπερ αἱ σπογγιαὶ , καὶ οὐκ εὐθύτρητα , καθάπερ οἱ ἠθμοί . αὐτὴ μὲν γὰρ ἡ σκληρὰ μήνιγξ , ἡ σκέπουσα τὸν ἐγκέφαλον , διατέτρηται δίκην ἠθμοῦ , τὰ προκείμενα δὲ αὐτῆς ὀστᾶ πολυειδέστερον ἔτι καὶ ὥσπερ αἱ σπογγιαὶ , μήτ’ ἐξ εὐθείας ἀλλήλοις τῶν πόρων κειμένων , μήθ’ ὅλως εὐθέων ἁπάντων ὑπαρχόντων , ἀλλ’ ἔστιν ὧν καὶ τοιούτων , τῶν πλείστων μέντοι σκολιῶν τε ἅμα καὶ περιφερῶν , ὥστ’ ἄλην τέ τινα μακρὰν καὶ περίοδον συχνὴν ἐκπεριελθεῖν δεῖ πρότερον , εἴ τι μέλλει δι’ αὐτῶν ὁδοιπορῆσαν ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον ἰέναι . καὶ μοι δοκεῖ τινα δείξειν ἑτέραν ἐνταῦθα σοφίαν οὐ σμικρὰν τοῦ τῶν ζώων δημιουργοῦ . ἔμπροσθεν μὲν γὰρ ἐπῃνοῦμεν αὐτὸν , ὅτι πολλάκις ἓν ὄργανον ἐπιτήδειον ἔργοις πολλοῖς παρασκευάζει · νυνὶ δὲ πλέον ἔτι δεικνύειν ἔχομεν , ὡς ἀλλήλων ἐστὶ τοῖς ἔργοις τούτοις οὐ σμικρὰ χρεία . ἐπειδὴ γὰρ ἅπαξ ἐγένετο ταῦτα δὴ τὰ τοῖς σπόγγοις ἐοικότα προβλήματα τῆς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀσφαλείας ἕνεκα , πηρὸν ἐξ αὐτῶν ἐκινδύνευεν ἀποδειχθῆναι τὸ τῆς ὀσφρήσεως ὄργανον , εἰ μῆ καὶ τὴν ἀναπνοὴν προσεκτήσατο . διὰ γὰρ τῶν σπογγοειδῶν σωμάτων διεξέρχεσθαι ῥᾳδίως οὐδὲν δύναται μόναις ταῖς σωματικαῖς ποδηγούμενον ῥοπαῖς , ἀλλ’ ὕδατός γε πολλάκις ἐν αὐτοῖς περιεχομένου , φύσιν ἔχοντος ἀεὶ κάτω ῥέπειν καὶ ταύτην φέρεσθαι τὴν ὁδὸν , ὅμως οὐδὲν ἐκρεῖ , καίτοι γε τῶν ἠθμοειδῶν ὀργάνων διεκπίπτει διὰ ταχέων . καὶ τοὐναντίον , εἰ ἀτμοὶ ὑποτίθενται , κωλύει διέρχεσθαι ἄνω τὰ σπογγοειδῆ , συγχωρεῖ δ’ ἀνιέναι τὰ ἠθμοειδῆ · ταυτὶ γὰρ μόνην αὐτῶν σχίζει τὴν συνέχειαν , ὅσα δὲ σπογγοειδῆ , καὶ τῆς οἰκείας ἐπέχει φορᾶς . ὥστ’ , εἰ μέλλει τι ταχέως ἐκπεσεῖσθαι τοιούτου σώματος , ἤτοι θλίβεσθαι πανταχόθεν αὐτὸ χρὴ , καθάπερ ὑπὸ τῆς χειρὸς ἡ σπογγιὰ , ἢ ἕλκεσθαι βιαίως , ὥσπερ εἰ προσθεὶς τὰ χείλη ἐκμυζήσειας , ἢ ὑπό ﻿ του προωθεῖσθαι κατόπιν ἐπείγοντος , ὥσπερ ὅταν ἐμφυσῶντες τοῖς τοιούτοις ὀργάνοις ἐκφράττωμεν αὐτά . τοῖς τοίνυν σπογγοειδέσιν ὀστοῖς ἐκείνοις ἡ μὲν τῆς εἰσπνοῆς τε καὶ τῆς ἐκπνοῆς ἐνέργεια καλῶς ἂν ἐπεραίνετο . ἡ μὲν γὰρ ἕλκοντος ἔσω τὸν ἀέρα τοῦ ἐγκεφάλου , ἡ δὲ ὠθοῦντος ἔξω γίνεται . οὔτε γὰρ ἐκκαθαίρεσθαι ταυτὶ τὰ περιττώματα δυνατὸν ἦν , ὅτι μὴ χρόνῳ πολλῷ κατὰ βραχὺ διηθούμενα , καὶ ἡ τῶν ἀτμῶν ἄνοδος οὐδ’ ὅλως ἂν ἐγίνετο , φθανόντων διὰ τὸ βραδὺ τῆς διεξόδου συνίστασθαί τε πρὸς ἀλλήλους καὶ περιπλέκεσθαι καὶ ἀθροίζεσθαι , καὶ αὖθις εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐπανέρχεσθαι φύσιν , ἐξ ἧς λεπτυνθείσης ἐγεγόνεισαν . ἀλλὰ νῦν γε μιχθεισῶν τῶν ἐνεργειῶν παρεμπόρευμα τῆς μὲν εἰσπνοῆς ἡ τῶν ὀδμῶν γίνεται διάγνωσις , τῆς δ’ ἐκπνοῆς ἡ τῶν περιττωμάτων ἔκκρισις , ἡ δὲ ῥύμη τῆς ἐν ταύταις ταῖς ἐνεργείαις φορᾶς τοῦ πνεύματος συνεπισύρεται πολλὰ τῶν κατὰ μόνας ἀδυνατούντων διελθεῖν . αὕτη δ’ αὖ πάλιν ἡ τῶν ὀσμῶν διάγνωσις οὐ σμικρὰ προσωφελεῖ τὴν ὅλην ἀναπνοὴν , οὐκ ἐῶσα διαλανθάνοντας τοὺς μοχθηροὺς ἀτμοὺς συνεισέρχεσθαι τῷ καθαρῷ πνεύματι · λυπουμένη γὰρ ὑπ’ αὐτῶν ἡ αἴσθησις ἀναγκάζει δυοῖν θάτερον , ἢ φεύγειν ὅτι τάχιστα ἀπ’ αὐτῶν , ἢ προσφέρειν τι ταῖς ῥισὶ τοιοῦτον , οἷον κωλύειν μὲν τοὺς ἀτμοὺς , διαπέμπειν δὲ τὸν ἀέρα . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ καθαίρεσθαι τοὺς ὀσφρητικοὺς πόρους , ὑπὸ γλίσχρων ἢ παχέων ἐνίοτε φραχθέντας περιττωμάτων , οὐχ οἷόν τ’ ἦν ἑτέρως ἄμεινον , ἢ ὡς νῦν ἔχει , κατασκευασθῆναι . οὐ γὰρ ὀσφρητικοὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀναπνευστικοὶ γεννηθέντες , ἑκατεράκις ἐκκαθαίρονται , ποτὲ μὲν ἔσω , ποτὲ δ’ ἔξω τοῦ πνεύματος ἰόντος . εἰ δὲ καὶ μειζόνως ποτὲ φραχθεῖεν , ἢ ὡς ταῖς μετρίαις τε καὶ συνήθεσι φοραῖς αὐτοὺς ἐκκαθαίρεσθαι , τὴν καλουμένην ἐκφύσησιν , ἀθρόαν οὖσαν ἐκπνοὴν , ἐργασάμενοι τῷ σφοδρῷ τῆς κινήσεως ἐκμοχλεύσομεν ἅπαν , ὅσον ἰσχυρῶς ἐνεσφήνωτο . ὥστ’ οὐ μικρὰν ταύτην ἀμοιβὴν οὐδὲ τυχόντα τινὰ ἔρανον ἀντεισφέρουσιν ἀλλήλαις αἱ κατὰ τὰ πέρατα τῶν προσθίων κοιλιῶν ἐνέργειαί τε καὶ χρεῖαι πλείονες ἅμα γενηθεῖσαι . ἀλλ’ εἴς τε τὸ ζῇν τὸ ζῶον καὶ εἰς τὸ κάλλιον ζῇν ἐξεῦρεν αὐτῶν ἡ φύσις τὴν κοινωνίαν , κέρδους οὐ σμικροῦ προσιόντος καὶ τοῦ μὴ δεῖσθαι τοσούτων ὀργάνων κατασκευῆς , ὅσων καὶ χρειῶν , ἀλλ’ ἀρκεῖ πολλάκις ἓν ὄργανον ἐνεργείαις τε καὶ χρείαις πολλαῖς .
Lemmas: ἀλλά ὁ πρόκειμαι ὁ μῆνιγξ ὀστέον οὗτος ὁ πολύτρητος καί σηραγγώδης , ὁ καλέω πρός ὁ ἀνατομικός ἠθμοειδής , ὁ τοιοῦτος βλάβη ἀλέξημα γίγνομαι . ἀγαθός δέ εἰμί οὐ ἠθμοειδής καλέω αὐτός μάλα περ ἤ σπογγοειδής , καθά Ἱπποκράτης εἰκάζω . ποικίλος γοῦν εἰμί ὁ κατάτρησις , ὥσπερ ὁ σπογγιά , καί οὐ εὐθύτρητος , καθά ὁ ἠθμός . αὐτός μέν γάρ ὁ σκληρός μῆνιγξ , ὁ σκέπω ὁ ἐγκέφαλος , διατετραίνω δίκη ἠθμός , ὁ πρόκειμαι δέ αὐτός ὀστέον πολυειδής ἔτι καί ὥσπερ ὁ σπογγιά , μήτε ἐκ εὐθύς ἀλλήλων ὁ πόρος κεῖμαι , μήτε ὅλος εὐθύς ἅπας ὑπάρχω , ἀλλά εἰμί ὅς καί τοιοῦτος , ὁ πολύς μέντοι σκολιός τε ἅμα καί περιφερής , ὥστε ἄλη τε τις μακρός καί περίοδος συχνός ἐκπεριέρχομαι δέω πρότερος , εἰ τις μέλλω διά αὐτός ὁδοιπορέω ἐπί ὁ ἐγκέφαλος ἔρχομαι . καί ἐγώ δοκέω τις δείκνυμι ἕτερος ἐνταῦθα σοφία οὐ μικρός ὁ ὁ ζῷον δημιουργός . ἔμπροσθεν μέν γάρ ἐπαινέω αὐτός , ὅτι πολλάκις εἷς ὄργανον ἐπιτήδειος ἔργον πολύς παρασκευάζω · νυνί δέ πολύς ἔτι δείκνυμι ἔχω , ὡς ἀλλήλων εἰμί ὁ ἔργον οὗτος οὐ μικρός χρεία . ἐπειδή γάρ ἅπαξ γίγνομαι οὗτος δή ὁ ὁ σπόγγος ἔοικα πρόβλημα ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀσφάλεια ἕνεκα , πηρός ἐκ αὐτός κινδυνεύω ἀποδείκνυμι ὁ ὁ ὄσφρησις ὄργανον , εἰ μής καί ὁ ἀναπνοή προσκτάομαι . διά γάρ ὁ σπογγοειδής σῶμα διεξέρχομαι ῥᾴδιος οὐδείς δύναμαι μόνος ὁ σωματικός ποδηγέω ῥοπή , ἀλλά ὕδωρ γε πολλάκις ἐν αὐτός περιέχω , φύσις ἔχω ἀεί κάτω ῥέπω καί οὗτος φέρω ὁ ὁδός , ὅμως οὐδείς ἐκρέω , καίτοι γε ὁ ἠθμοειδής ὄργανον διεκπίτνω διά ταχύς . καί ἐναντίος , εἰ ἀτμός ὑποτίθημι , κωλύω διέρχομαι ἄνω ὁ σπογγοειδής , συγχωρέω δέ ἀνίημι ὁ ἠθμοειδής · οὗτος γάρ μόνος αὐτός σχίζω ὁ συνέχεια , ὅσος δέ σπογγοειδής , καί ὁ οἰκεῖος ἐπέχω φορά . ὥστε , εἰ μέλλω τις ταχύς ἐκπίπτω τοιοῦτος σῶμα , ἤτοι θλίβω πανταχόθεν αὐτός χρή , καθά ὑπό ὁ χείρ ὁ σπογγιά , ἤ ἕλκω βίαιος , ὥσπερ εἰ προστίθημι ὁ χεῖλος ἐκμυζάω , ἤ ὑπό ﻿ τις προωθέω κατόπιν ἐπείγω , ὥσπερ ὅταν ἐμφυσάω ὁ τοιοῦτος ὄργανον ἐκφράσσω αὐτός . ὁ τοίνυν σπογγοειδής ὀστέον ἐκεῖνος ὁ μέν ὁ εἰσπνοή τε καί ὁ ἐκπνοή ἐνέργεια καλός ἄν περαίνω . ὁ μέν γάρ ἕλκω ἔσω ὁ ἀήρ ὁ ἐγκέφαλος , ὁ δέ ὠθέω ἔξω γίγνομαι . οὔτε γάρ ἐκκαθαίρω οὗτος ὁ περίσσωμα δυνατός εἰμί , ὅτι μή χρόνος πολύς κατά βραχύς διηθέω , καί ὁ ὁ ἀτμός ἄνοδος οὐδέ ὅλος ἄν γίγνομαι , φθάνω διά ὁ βραδύς ὁ διέξοδος συνίστημι τε πρός ἀλλήλων καί περιπλέκω καί ἀθροίζω , καί αὖθις εἰς ὁ ἀρχαῖος ἐπανέρχομαι φύσις , ἐκ ὅς λεπτύνω γίγνομαι . ἀλλά νῦν γε μείγνυμι ὁ ἐνέργεια παρεμπόρευμα ὁ μέν εἰσπνοή ὁ ὁ ὀσμή γίγνομαι διάγνωσις , ὁ δέ ἐκπνοή ὁ ὁ περίσσωμα ἔκκρισις , ὁ δέ ῥύμη ὁ ἐν οὗτος ὁ ἐνέργεια φορά ὁ πνεῦμα συνεπισύρω πολύς ὁ κατά μόνος ἀδυνατέω διέρχομαι . οὗτος δέ αὖ πάλιν ὁ ὁ ὀσμή διάγνωσις οὐ μικρός προσωφελέω ὁ ὅλος ἀναπνοή , οὐ ἐάω διαλανθάνω ὁ μοχθηρός ἀτμός συνεισέρχομαι ὁ καθαρός πνεῦμα · λυπέω γάρ ὑπό αὐτός ὁ αἴσθησις ἀναγκάζω δύο ἕτερος , ἤ φεύγω ὅτι ταχύς ἀπό αὐτός , ἤ προσφέρω τις ὁ ῥίς τοιοῦτος , οἷος κωλύω μέν ὁ ἀτμός , διαπέμπω δέ ὁ ἀήρ . καί μέν δή καί ὁ καθαίρω ὁ ὀσφρητικός πόρος , ὑπό γλίσχρος ἤ παχύς ἐνίοτε φράζω περίσσωμα , οὐ οἷος τε εἰμί ἕτερος ἀγαθός , ἤ ὡς νῦν ἔχω , κατασκευάζω . οὐ γάρ ὀσφρητικός μόνος , ἀλλά καί ἀναπνευστικός γεννάω , ἑκατεράκις ἐκκαθαίρω , ποτέ μέν ἔσω , ποτέ δέ ἔξω ὁ πνεῦμα ἔρχομαι . εἰ δέ καί μέγας ποτέ φράσσω , ἤ ὡς ὁ μέτριος τε καί συνήθης φορά αὐτός ἐκκαθαίρω , ὁ καλέω ἐκφύσησις , ἀθρόος εἰμί ἐκπνοή , ἐργάζομαι ὁ σφοδρός ὁ κίνησις ἐκμοχλεύω ἅπας , ὅσος ἰσχυρός ἐνσφηνόω . ὥστε οὐ μικρός οὗτος ἀμοιβή οὐδέ τυγχάνω τις ἔρανος ἀντεισφέρω ἀλλήλων ὁ κατά ὁ πέρας ὁ πρόσθιος κοιλία ἐνέργεια τε καί χρεία πολύς ἅμα γίγνομαι . ἀλλά εἰς τε ὁ ζάω ὁ ζῷον καί εἰς ὁ καλός ζάω ἐξευρίσκω αὐτός ὁ φύσις ὁ κοινωνία , κέρδος οὐ μικρός προσέρχομαι καί ὁ μή δέω τοσοῦτος ὄργανον κατασκευή , ὅσος καί χρεώ , ἀλλά ἀρκέω πολλάκις εἷς ὄργανον ἐνέργεια τε καί χρεία πολύς .