galenus.de-usu-partium 5.3
Ταῦτα δὴ προορωμένη τὸ πρῶτον ἁπάντων ἔντερον τὸ τῇ γαστρὶ συνημμένον οὐκ εἰς ἕλικας εὐθέως ἐπέκαμψεν , ἀλλ’ εἰς τοσοῦτον προήγαγε κατὰ τῆς ῥάχεως ἐκτεταμένον , εἰς ὅσον ἔμελλεν ἱκανὴν εὐρυχωρίαν παρέξειν τοῖς προειρημένοις σώμασιν . ἐφεξῆς δ’ ἐκείνων ἑλίττεται καὶ κάμπτεται , καὶ καλεῖται τὸ μέρος τοῦτο τῶν ἐντέρων νῆστις , ὅτι διὰ παντὸς εὑρίσκεται κενὸν , οὐδὲ τοὐλάχιστον ἐν ἑαυτῷ τροφῆς περιέχον . ὅσον δὲ μεταξὺ ταύτης τε καὶ τοῦ πυθμένος τῆς κοιλίας ἀνέλικτον ἔμεινε δι’ ἣν εἴπομεν αἰτίαν , ἔθος τοῦτο τοῖς ἀνατομικοῖς ἀνδράσι τὴν εἰς τὸ ἔντερον ἔκφυσιν ὀνομάζειν . ὥστ’ εἶναι τὸν μετὰ τὴν γαστέρα κατάλογον τῶν διαδεχομένων τὴν τροφὴν ὀργάνων τοιόνδε · πρῶτον μὲν τὴν ἔκφυσιν , δεύτερον δὲ τὴν νῆστιν , τρίτον δὲ τὸ λεπτὸν ἔντερον , καὶ τέταρτον τὸ τυφλὸν , καὶ πέμπτον τὸ κῶλον , καὶ ἕκτον τὸ ἀπευθυσμένον , ἐφ’ ᾧ κατὰ πέρας οἱ σφίγγοντες καὶ κατέχοντες τὰ περιττώματα μύες εἰσί . καὶ ἤδη δῆλον , ὡς ἁπάντων αὐτῶν εἴρηται τῆς κατασκευῆς ἡ χρεία , κατὰ μὲν τὸν παρόντα λόγον τῆς ἐκφύσεως , ἐν δὲ τῷ προηγουμένῳ τῆς τε τοῦ λεπτοῦ καὶ παχέος ἐντέρου συμπάσης διαφορᾶς . εἰ δέ τι καὶ παραλελεῖφθαι δόξειεν , ἢ κοινὸν ἔχειν εὑρεθήσεται τοῖς εἰρημένοις τὸν λογισμὸν , ὡς ἄν τινα καὶ χωρὶς τοῦ παρ’ ἡμῶν ἀκοῦσαι ῥᾳδίως ἐξευρεῖν αὐτὸ τοῖς ἔμπροσθεν ἑπόμενον , ἢ χρείαν οὐδεμίαν αὐτῷ τῷ ζώῳ παρεχόμενον ἐξ ἀνάγκης ἕπεσθαι τοῖς ἕνεκά του γεγονόσιν , ὥσπερ καὶ ἡ νῆστις . ἀλλ’ ὅτι μὲν δι’ οὐδεμίαν αὕτη χρείαν ἐγένετο τοιαύτη , τοῖς δὲ ἕνεκά του κατεσκευασμένοις ἠκολούθησεν , ὀλίγον ὕστερον ἐπιδείξομεν . ὅτι δ’ , εἰ μὴ τὰ συνεπινοεῖσθαι δυνάμενα τοῖς λεγομένοις αὐτός τις ἕκαστος λογίζοιτο , πάντα δ’ ἀξιοῖ παρ’ ἡμῶν ἀκούειν , εἰς μακρὸν μῆκος ἐκπεσεῖται λόγων ἡ παροῦσα διέξοδος , ἐλαχίστῳ μάλιστα τῷδ’ ἄν τις τεκμηριώματι μάθοι . εἰρημένον γὰρ ἐν τῷ νῦν δὴ λόγῳ περὶ τῆς εἰς τὸ λεπτὸν ἔντερον ἐκφύσεως , ὅτι χρὴ ἐπὶ τῆς ῥάχεως αὐτὴν ἐκταθεῖσαν οὐκ εὐθέως ἑλίττεσθαι , πρὶν χώραν παρασχεῖν τοῖς ἐν τῷ μέσῳ γαστρός τε καὶ νήστεως ὀφείλουσι τετάχθαι , τάχ’ ἄν τις ὥσπερ παραλελειμμένον ἐπανέροιτο τὸ παρὰ Ἐρασιστράτῳ γεγραμμένον . ἡ δ’ εἰς τὸ ἔντερον ἔκφυσις ἐν δεξιᾷ κεῖται , κατεστραμμένη πρὸς τὴν ῥάχιν . τίνος δ’ ἕνεκα , καὶ διὰ τί κατεστραμμένη πρὸς ῥάχιν ; ὧν τὸ μὲν ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ δέδεικται , τὸ δ’ οὐδὲ δεῖταί τινος ἀναγκαίας ἐξαιρέτου διδασκαλίας , εἰρημένου γε δὴ μυριάκις ἤδη τοῦ μηδὲν ἀπολιπεῖν τὴν φύσιν ἀστήρικτον . εἰ γὰρ τοῦτο , πρόδηλον , ὡς καὶ τὴν ἔκφυσιν ἐκ τοῦ πυθμένος τῆς κοιλίας γενομένην οὐκ ἂν εἴασε μετέωρον , ἀλλ’ ἐπὶ τὴν ῥάχιν ἀγαγοῦσα , πρῶτον μὲν ἑδραίαν ἐνταῦθα κατέθετο , μετὰ τοῦτο δὲ καὶ δεσμοῖς τισιν ὑμενώδεσι τοῖς ταύτῃ μέρεσι τοῦ ζώου ξυνῆψεν . ὅτι δὲ εἰς οὐδεμίαν χρείαν ἔνια γέγονεν , ἀλλ’ ἑτέροις ἐξ ἀνάγκης ἕπεται , καὶ ὡς οὐδὲ μόρια ταῦτ’ ἐστὶν , ἀλλά τινα συμπτώματα , μάθοις ἂν ἐπὶ τῆς νήστεως , ἧς ὡς ἐντέρου μὲν λεπτοῦ ἡ γένεσις εἰς ὅσον ἐστὶ χρήσιμος , ὁ πρὸ τούτου λόγος ἀπέδειξεν , ὡς μέντοι κενοῦ τροφῆς οὐδεμία χρεία τοῖς ζώοις . ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης τοῦτ’ ἠκολούθησε προηγουμένοις τισὶν ἑτέροις ἕνεκά του γεγονόσιν , ἔστι δ’ οἷς ἀκολουθεῖ ταῦτα . πρώτη πάντων ἐντέρων ἡ νῆστις ὑποδέχεται τὴν ἐν τῇ γαστρὶ χυλωθεῖσάν τε καὶ πεφθεῖσαν τροφήν . ἡ θέσις δ’ αὐτῆς πλησίον τοῦ ἥπατος , ἀγγείων τε παμπόλλων ἐστὶν ἐν αὐτῇ στόματα , τό τε χολῶδες περίττωμα μικρὸν ἀνωτέρω κατὰ τὴν ἐκ τῆς κοιλίας ἔκφυσιν οἱ χολαγωγοὶ πόροι καταφέρουσι . τὸ δ’ ἧπαρ ἐκ ταύτης πρώτης τὴν τροφὴν ἔτι κενὸν ὑπάρχον ἀναρπάζει . τούτων δὲ τὰ μὲν εἰς τὸ θᾶττον ἀναδίδοσθαι τὴν τροφὴν , τὰ δ’ εἰς τὴν τῆς προωστικῆς ἐνεργείας διαφέρει σφοδρότητα . διὰ μὲν γὰρ τὸ πλῆθος τῶν ἀγγείων καὶ τὴν ἐγγὺς τοῦ ἥπατος θέσιν καὶ τὸ πρῶτον δέχεσθαι τὰ πεφθέντα καὶ κενῷ τῷ ἥπατι παρέχειν πλείστη τε καὶ διὰ ταχέων ἡ ἐξ αὐτῆς ἀνάδοσις γίνεται · διὰ δὲ τὸ πλησίον εἶναι τῆς πρώτης τοῦ χολώδους περιττώματος εἰς τὸ ἔντερον ἐμπτώσεως ἡ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς σφοδρότης αὔξεται . θᾶττον μὲν γὰρ ἀναλαμβάνουσιν αἱ πολλαὶ φλέβες τῶν ὀλίγων , καὶ αἱ δι’ ἐλάττονος εἰς ἧπαρ ἀνιοῦσαι τῶν διὰ μακροτέρας , καὶ αἱ τὴν ὁλκὴν ἐκ χρηστοῦ πολλοῦ ποιούμεναι τῶν ἐκ μὴ τοιούτου , καὶ αἱ κενῷ τῷ ἥπατι παραφέρουσαι τὴν τροφὴν τῶν ἤδη πεπληρωμένῳ . σφοδρότης δ’ ἐνεργείας προσγίνεται , μήπω τῆς χολῆς μεμιγμένης τοῖς περιττώμασι , ἀλλ’ ἔτι περιῤῥεούσης ἀκράτου κατ’ αὐτοὺς τοὺς χιτῶνας τῶν ἐντέρων καὶ δακνούσης αὐτὰ καὶ πρὸς τὴν ἔκκρισιν ἐρεθιζούσης . ὅταν οὖν τὸ μὲν παραπέμπον ἔντερον ἐνεργῇ σφοδρῶς , τὸ δ’ ὑποδεχόμενον σπλάγχνον ἑτοίμως ἀναλαμβάνηται , ταχέως ἀνάγκη διέρχεσθαι τὴν τροφὴν , ὡς μηδὲν ὑπομένειν μηδὲ χρονίζειν κατ’ αὐτὸ τότε , ἀλλὰ δίοδον εἶναι μόνην , καὶ ταύτην ὠκεῖαν . ἐπεὶ δὲ οὐχ ὁμοίως ἀεὶ κεχυλωμένην δέχεται τὴν τροφὴν , οὔθ’ ὁμοίως ἕλκει τὸ ἧπαρ , οὔθ’ ἡ συῤῥέουσα χολὴ ποσότητά τε καὶ ποιότητα τὴν αὐτὴν ἀεὶ διαφυλάττει , κατὰ λόγον οὐκ ἴσαι διὰ παντὸς αἱ κεναὶ τῶν ἐντέρων ἕλικες , ἀλλὰ τοῖς μὲν πλείους , τοῖς δ’ ἐλάττους εὑρίσκονται . δῆλον οὖν , ὡς αὐτὴ μὲν ἡ τῶν πρώτων ἑλίκων κενότης οὐδενὸς ἕνεκα γέγονεν , ἕπεται δ’ ἐξ ἀνάγκης τοῖς ἕνεκά του κατεσκευασμένοις . οὔκουν ἅπαντα χρὴ ποθεῖν ἀκούειν παρ’ ἡμῶν , ἀλλὰ τὰ μὲν αὐτῶν ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρμώμενον ἐξευρίσκειν , ὡς περὶ τοῦ πρὸς τὴν ῥάχιν κατεστράφθαι τὴν ἐκ τῆς κοιλίας ἔκφυσιν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐλέγετο , τὰ δ’ οὐδὲ τῆς προκειμένης εἶναι διδασκαλίας νομίζειν . οὐ γὰρ τῶν ἐξ ἀνάγκης ἑπομένων τοῖς ἕνεκά του γεγονόσιν , ἀλλὰ τῶν κατὰ πρῶτον λόγον ὑπὸ τῆς φύσεως δεδημιουργημένων ἐξήγησιν ἐν τοῖσδε τοῖς ὑπομνήμασι ποιούμεθα .
Lemmas: οὗτος δή προοράω ὁ πρῶτος ἅπας ἔντερον ὁ ὁ γαστήρ συνάπτω οὐ εἰς ἕλιξ εὐθύς ἐπικάμπτω , ἀλλά εἰς τοσοῦτος προάγω κατά ὁ ῥάχις ἐκτείνω , εἰς ὅσος μέλλω ἱκανός εὐρυχωρία παρέχω ὁ προλέγω σῶμα . ἐφεξῆς δέ ἐκεῖνος ἑλίσσω καί κάμπτω , καί καλέω ὁ μέρος οὗτος ὁ ἔντερον νῆστις , ὅτι διά πᾶς εὑρίσκω κενός , οὐδέ ἐλαχύς ἐν ἑαυτοῦ τροφή περιέχω . ὅσος δέ μεταξύ οὗτος τε καί ὁ πυθμήν ὁ κοιλία ἀνέλικτος μένω διά ὅς λέγω αἰτία , ἔθος οὗτος ὁ ἀνατομικός ἀνήρ ὁ εἰς ὁ ἔντερον ἔκφυσις ὀνομάζω . ὥστε εἰμί ὁ μετά ὁ γαστήρ κατάλογος ὁ διαδέχομαι ὁ τροφή ὄργανον τοιόσδε · πρῶτος μέν ὁ ἔκφυσις , δεύτερος δέ ὁ νῆστις , τρίτος δέ ὁ λεπτός ἔντερον , καί τέταρτος ὁ τυφλός , καί πέμπτος ὁ κῶλον , καί ἕκτος ὁ ἀπευθύνω , ἐπί ὅς κατά πέρας ὁ σφίγγω καί κατέχω ὁ περίσσωμα μῦς εἰμί . καί ἤδη δῆλος , ὡς ἅπας αὐτός λέγω ὁ κατασκευή ὁ χρεία , κατά μέν ὁ πάρειμι λόγος ὁ ἔκφυσις , ἐν δέ ὁ προηγέομαι ὁ τε ὁ λεπτός καί παχύς ἔντερον σύμπας διαφορά . εἰ δέ τις καί παραλείπω δοκέω , ἤ κοινός ἔχω εὑρίσκω ὁ λέγω ὁ λογισμός , ὡς ἄν τις καί χωρίς ὁ παρά ἐγώ ἀκούω ῥᾴδιος ἐξευρίσκω αὐτός ὁ ἔμπροσθεν ἕπομαι , ἤ χρεία οὐδείς αὐτός ὁ ζῷον παρέχω ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ ἕνεκα τις γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ νῆστις . ἀλλά ὅτι μέν διά οὐδείς οὗτος χρεία γίγνομαι τοιοῦτος , ὁ δέ ἕνεκα τις κατασκευάζω ἀκολουθέω , ὀλίγος ὕστερον ἐπιδείκνυμι . ὅτι δέ , εἰ μή ὁ συνεπινοέω δύναμαι ὁ λέγω αὐτός τις ἕκαστος λογίζομαι , πᾶς δέ ἀξιόω παρά ἐγώ ἀκούω , εἰς μακρός μῆκος ἐκπίπτω λόγος ὁ πάρειμι διέξοδος , ἐλαχύς μάλα ὅδε ἄν τις τεκμηρίωμα μανθάνω . λέγω γάρ ἐν ὁ νῦν δή λόγος περί ὁ εἰς ὁ λεπτός ἔντερον ἔκφυσις , ὅτι χρή ἐπί ὁ ῥάχις αὐτός ἐκτείνω οὐ εὐθύς ἑλίσσω , πρίν χώρα παρέχω ὁ ἐν ὁ μέσος γαστήρ τε καί νῆστις ὀφείλω τάσσω , τάχα ἄν τις ὥσπερ παραλείπω ἐπανέρομαι ὁ παρά Ἐρασίστρατος γράφω . ὁ δέ εἰς ὁ ἔντερον ἔκφυσις ἐν δεξιός κεῖμαι , καταστρέφω πρός ὁ ῥάχις . τίς δέ ἕνεκα , καί διά τίς καταστρέφω πρός ῥάχις ; ὅς ὁ μέν ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος δείκνυμι , ὁ δέ οὐδέ δέω τις ἀναγκαῖος ἐξαιρετός διδασκαλία , λέγω γε δή μυριάκις ἤδη ὁ μηδείς ἀπολείπω ὁ φύσις ἀστήρικτος . εἰ γάρ οὗτος , πρόδηλος , ὡς καί ὁ ἔκφυσις ἐκ ὁ πυθμήν ὁ κοιλία γίγνομαι οὐ ἄν ἐάω μετέωρος , ἀλλά ἐπί ὁ ῥάχις ἄγω , πρῶτος μέν ἑδραῖος ἐνταῦθα κατατίθημι , μετά οὗτος δέ καί δεσμός τις ὑμενώδης ὁ ταύτῃ μέρος ὁ ζῷον συνάπτω . ὅτι δέ εἰς οὐδείς χρεία ἔνιοι γίγνομαι , ἀλλά ἕτερος ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι , καί ὡς οὐδέ μόριον οὗτος εἰμί , ἀλλά τις σύμπτωμα , μανθάνω ἄν ἐπί ὁ νῆστις , ὅς ὡς ἔντερον μέν λεπτός ὁ γένεσις εἰς ὅσος εἰμί χρήσιμος , ὁ πρό οὗτος λόγος ἀποδείκνυμι , ὡς μέντοι κενός τροφή οὐδείς χρεία ὁ ζῷον . ἀλλά ἐκ ἀνάγκη οὗτος ἀκολουθέω προηγέομαι τις ἕτερος ἕνεκα τις γίγνομαι , εἰμί δέ ὅς ἀκολουθέω οὗτος . πρῶτος πᾶς ἔντερον ὁ νῆστις ὑποδέχομαι ὁ ἐν ὁ γαστήρ χυλόω τε καί πέσσω τροφή . ὁ θέσις δέ αὐτός πλησίον ὁ ἧπαρ , ἀγγεῖον τε πάμπολυς εἰμί ἐν αὐτός στόμα , ὁ τε χολώδης περίσσωμα μικρός ἀνώτερος κατά ὁ ἐκ ὁ κοιλία ἔκφυσις ὁ χολαγωγός πόρος καταφέρω . ὁ δέ ἧπαρ ἐκ οὗτος πρῶτος ὁ τροφή ἔτι κενός ὑπάρχω ἀναρπάζω . οὗτος δέ ὁ μέν εἰς ὁ ταχύς ἀναδίδωμι ὁ τροφή , ὁ δέ εἰς ὁ ὁ προωστικός ἐνέργεια διαφέρω σφοδρότης . διά μέν γάρ ὁ πλῆθος ὁ ἀγγεῖον καί ὁ ἐγγύς ὁ ἧπαρ θέσις καί ὁ πρῶτος δέχομαι ὁ πέσσω καί κενός ὁ ἧπαρ παρέχω πολύς τε καί διά ταχύς ὁ ἐκ αὐτός ἀνάδοσις γίγνομαι · διά δέ ὁ πλησίον εἰμί ὁ πρῶτος ὁ χολώδης περίσσωμα εἰς ὁ ἔντερον ἔμπτωσις ὁ ὁ ἐνέργεια αὐτός σφοδρότης αὐξάνω . ταχύς μέν γάρ ἀναλαμβάνω ὁ πολύς φλέψ ὁ ὀλίγος , καί ὁ διά ἐλαχύς εἰς ἧπαρ ἀνέρχομαι ὁ διά μακρός , καί ὁ ὁ ὁλκή ἐκ χρηστός πολύς ποιέω ὁ ἐκ μή τοιοῦτος , καί ὁ κενός ὁ ἧπαρ παραφέρω ὁ τροφή ὁ ἤδη πληρόω . σφοδρότης δέ ἐνέργεια προσγίγνομαι , μήπω ὁ χολή μείγνυμι ὁ περίσσωμα , ἀλλά ἔτι περιρρέω ἄκρατος κατά αὐτός ὁ χιτών ὁ ἔντερον καί δάκνω αὐτός καί πρός ὁ ἔκκρισις ἐρεθίζω . ὅταν οὖν ὁ μέν παραπέμπω ἔντερον ἐνεργέω σφοδρός , ὁ δέ ὑποδέχομαι σπλάγχνον ἑτοῖμος ἀναλαμβάνω , ταχύς ἀνάγκη διέρχομαι ὁ τροφή , ὡς μηδείς ὑπομένω μηδέ χρονίζω κατά αὐτός τότε , ἀλλά δίοδος εἰμί μόνος , καί οὗτος ὠκύς . ἐπεί δέ οὐ ὅμοιος ἀεί χυλόω δέχομαι ὁ τροφή , οὔτε ὅμοιος ἕλκω ὁ ἧπαρ , οὔτε ὁ συρρέω χολή ποσότης τε καί ποιότης ὁ αὐτός ἀεί διαφυλάσσω , κατά λόγος οὐ ἴσος διά πᾶς ὁ κενός ὁ ἔντερον ἕλιξ , ἀλλά ὁ μέν πολύς , ὁ δέ ἐλαχύς εὑρίσκω . δῆλος οὖν , ὡς αὐτός μέν ὁ ὁ πρῶτος ἑλίκων κενότης οὐδείς ἕνεκα γίγνομαι , ἕπομαι δέ ἐκ ἀνάγκη ὁ ἕνεκα τις κατασκευάζω . οὔκουν ἅπας χρή ποθέω ἀκούω παρά ἐγώ , ἀλλά ὁ μέν αὐτός ἐκ ὁ λέγω ὁρμάω ἐξευρίσκω , ὡς περί ὁ πρός ὁ ῥάχις καταστρέφω ὁ ἐκ ὁ κοιλία ἔκφυσις ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ὁ δέ οὐδέ ὁ πρόκειμαι εἰμί διδασκαλία νομίζω . οὐ γάρ ὁ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ ἕνεκα τις γίγνομαι , ἀλλά ὁ κατά πρῶτος λόγος ὑπό ὁ φύσις δημιουργέω ἐξήγησις ἐν ὅδε ὁ ὑπόμνημα ποιέω .