galenus.de-usu-partium 16.12
Ἐν δὲ τῷ παρόντι λόγῳ τοῦ λοιποῦ ζεύγους τῶν ἀρτηριῶν ἐπιμνησθήσομαι διὰ βραχέων , ὃ καλοῦσιν ἐκ παλαιῶν μὲν καρωτίδας , ἀναφέρεται δ’ ὄρθιον ὡς ἐπὶ τὴν κεφαλὴν , ἐν τοῖς βαθυτάτοις τοῦ τραχήλου κατακεκρυμμένον . ἐν αὐτῷ δὲ τῷ παρέρχεσθαι καὶ τοῖς μυσὶ τοῖς τῇδε , καὶ τοῖς ἀδέσι , καὶ ταῖς φλεψὶν ἀμυδραί τινες ἀπονεμήσεις αὐτῶν ἐκφύονται , καθάπερ γε καὶ αὐτῷ τῷ νωτιαίῳ , κατασχιζομένων μὲν οὐ μόνον ἀρτηριῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν παρακειμένων αὐτοῖς διὰ βάθους φλεβῶν , ἔνθα συμβάλλουσιν ﻿ ἀλλήλοις ὁ ς΄ τε καὶ ζ΄ σπόνδυλος , παραφερομένης δὲ τῆς μὲν ἑτέρας μοίρας αὐτῶν ὀρθίας διὰ τῶν κατὰ τὰς πλαγίας ἀποφύσεις τρημάτων ἑκάστου τῶν πρώτων ς΄ σπονδύλων , ὡς ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσι λέλεκται , τῆς δ’ ἑτέρας λοξῆς ἐποχουμένης μόνῳ τῷ ς΄ · διὸ καὶ μείζων τῶν ἄλλων σπονδύλων οὗτος ἐγένετο . τῶν δ’ οὖν καρωτίδων ἀρτηριῶν ἑκατέρα δίχα σχίζεται , καὶ τὸ μὲν ὀπίσω μᾶλλον ἔρχεται μόριον αὐτῆς , τὸ δὲ πρόσω · καὶ αὖθις ἑκάτερον τῶνδε δίχα σχίζεται , κᾄπειτα τοῦ μὲν πρόσω θάτερον μόριον εἴς τε τὴν γλῶτταν ἀφικνεῖται καὶ τοὺς κάτω γένυος ἔνδοθεν μῦς , τὸ δ’ ἕτερον ἐπιπολῆς μὲν μᾶλλον τοῦδε τεταγμένον , ὅμως δὲ καὶ αὐτὸ μεγάλοις ἀδέσιν ἐσκεπασμένον , εἴς τε τὰ πρόσω τῶν ὤτων ἄχρι τοῦ κροταφίτου μυὸς ἀναφέρεται , κᾀνταῦθα κατασχίζεται , κᾀκ τῶν ὄπισθεν δὲ μέχρι τῆς κορυφῆς ἀνέρχεται , καὶ συνάπτει γε ἀλλήλοις πολλαχόθι τὰ πέρατα τῶν ἐν τοῖς ἀριστεροῖς τῆς κεφαλῆς ἀγγείων πρὸς τὰ κατὰ θάτερον καὶ τῶν ἐντὸς πρὸς τἀκτός . ἡ δὲ λοιπὴ μοῖρα τῆς καρωτίδος ἀρτηρίας , ἣν ὀπίσω μᾶλλον ἔλεγον φέρεσθαι , σχίζεται μὲν καὶ ἥδε εἰς τὰ μέγιστα μόρια δίχα , τὸ πρῶτον ἀνίσοις μέρεσιν , ἀνέρχεται δὲ τὸ μὲν ἔλαττον ὄπισθεν μᾶλλον εἰς τὴν τῆς παρεγκεφαλίδος βάσιν , ὑποδεχομένου μεγάλου τε καὶ προμήκους αὐτὸ τρήματος , ἐν τῷ κάτω πέρατι τῆς λαμβδοειδοῦς ῥαφῆς ὑπάρχοντος . λοιπὸν δ’ ἐκ τῶν ἔμπροσθεν μορίων διὰ τοῦ τρήματος , ὅ ἐστι κατὰ τὸ λιθοειδὲς ὀστοῦν , ἀναφέρεται καὶ αὐτὸ πρὸς τὸ δικτυοειδὲς πλέγμα , περὶ οὗ λέλεκταί μοι καὶ πρόσθεν , ὡς ὑπόκειται σχεδὸν ἁπάσῃ τῇ βάσει τοῦ ἐγκεφάλου , γεννώμενον ἐκ τῶν εἰρημένων ἀρτηριῶν , χρείαν οὐ σμικρὰν παρέχον , ἀλλ’ , εἴπερ τι καὶ ἄλλο μόριον , ἀξιολογωτάτην . διὰ τοῦτο καὶ ἐν πάντων ἀσφαλεστάτῳ χωρίῳ κατέθηκεν ἡ φύσις αὐτό . καὶ οὐδὲν δέομαι νῦν ἐπὶ πλέον ὑπὲρ αὐτοῦ διεξέρχεσθαι · λέλεκται γάρ μοι πρόσθεν ἐν τῇ τῶν ἐγκεφάλου μορίων ἐξηγήσει . τοσοῦτον δ’ ἀρκεῖ μόνον προσθέντι πέρας ἐπιθεῖναι τῇ παρούσῃ διηγήσει τοῦ δικτυοειδοῦς πλέγματος . εἰς μὲν τὸν ἐγκέφαλον αὐτὸν ἀναφέρεται ζεῦγος οὐ μικρὸν ἀρτηριῶν , ἐξ οὗ τό τε χοριοειδὲς ἐν ταῖς κοιλίαις αὐτοῦ γεννᾶται πλέγμα , καὶ ταῖς ἐνταῦθα φλεψὶν ἀναμιγνυμέναις τῇ λεπτῇ μήνιγγι διαπλέκεται . ἕτεραι δ’ ὀπίσω τε καὶ πρόσω φέρονται σμικραί τινες , αἱ μὲν εἰς τὴν παρεγκεφαλίδα καὶ ἔκφυσιν τοῦ νωτιαίου μυελοῦ , αἱ δ’ εἰς τὰς χώρας τῶν ὀφθαλμῶν ἅμα τοῖς ἐπ’ αὐτοὺς φερομένοις νεύροις , καὶ συνάπτει γε τὰ πέρατα τῶν μὲν ὄπισθεν ἀγγείων τοῖς κατὰ τὰ τρήματα τῶν τοῦ τραχήλου σπονδύλων ἀναφερομένοις , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται , τῶν δ’ εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς ἰόντων πρόσω κατά τε τὸ πρόσωπον καὶ τὴν ῥῖνα . συνελόντι γὰρ εἰπεῖν , ἐν προσώπῳ τε καὶ ὅλῃ τῇ κεφαλῇ συνάπτει παμπόλλας ἡ φύσις ἀρτηρίας μὲν ἀρτηρίαις , φλέβας δὲ φλεψὶν , ἐκ δεξιῶν εἰς ἀριστερὰ , καὶ ἐξ ἀριστερῶν εἰς δεξιὰ , καὶ πρόσθεν καὶ ὀπίσω , καὶ αὖθις ὄπισθεν καὶ πρόσω , κᾀκ τῶν ἔξωθεν μερῶν εἴσω , κᾀκ τῶν ἔσωθεν ἔξω παράγουσα . καὶ γὰρ καὶ διὰ τῶν ὀστῶν τῆς κεφαλῆς ἰδεῖν ἐστι παμπόλλας μικρὰς οἷον ἶνάς τινας ἀπό τε τῶν ἐκ τῆς παχείας μήνιγγος ἔξω φερομένας , ἀπό τε τῶν ἔξωθεν εἴσω δυομένας , καὶ συναπτούσας ἀλλήλαις ἀμφοτέρας κατὰ τὰς διπλόας τῶν ὀστῶν . ἐπιμίγνυνται δὲ καὶ ἀρτηρίαι φλεψὶ , καὶ φλέβες ἀρτηρίαις , καὶ νεύροις ἀμφότερα , καὶ ταύταις τὰ νεῦρα παρ’ ὅλον τοῦ ζώου τὸ σῶμα , καὶ φαίνεται τοῦτ’ ἐναργῶς πολλαχόθι τοῖς ἀκριβῶς ἀνατέμνουσιν . ἡ γὰρ σμικρότης τῶν ἀγγείων οὐκ εὐφώρατος , εἰ μὴ πάνυ τε προσέχοις τὸν νοῦν , τρίβων τ’ εἴης ἀνατομῶν . καὶ μέν τοι καὶ ἡ χρεία πρόδηλος ἀνάγκης τῆς τοιαύτης ἐπιπλοκῆς , εἴ γε καὶ τρέφεσθαι , καὶ αἰσθάνεσθαι , καὶ τὴν συμμετρίαν τῆς ἐμφύτου θερμασίας φυλάττειν ἅπασι τοῖς τοῦ ζώου μορίοις χρηστόν ἐστιν . οὕτω γοῦν καὶ αἱ καθ’ ἕκαστον μέρος ἀρτηρίαι καὶ φλέβες ἀναίσθητοι γίνονται παντάπασιν , εἴτε καίοις , εἴτε τέμνοις , εἴτε καὶ θλᾷν ἐθέλοις αὐτὰς , εἴγε βρόχοις διαλάβοις τὰ κατ’ ἐκεῖνο τὸ μόριον νεῦρα . καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο χρὴ γινώσκειν ἁπάσαις σχεδὸν ὑπάρχον ἀρτηρίαις καὶ φλεψὶν , ὡς , ἐπειδὰν ἢ εἰς μῦν , ἢ εἰς σπλάγχνον , ἢ εἴς τι μόριον ἕτερον ἐμφύονται , πέμπουσί τινας ἀεὶ καὶ τοῖς περικειμένοις σώμασιν ἀποβλαστήσεις λεπτάς · αἱ φλέβες μὲν καὶ πάνυ παμπόλλας ἐνίοτε τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸν ὄγκον τοῦ σώματος οὐκ ἀγεννεῖς , αἱ δ’ ἀρτηρίαι καὶ πλήθει μὲν ἐλάττους ἐκείνων ὡς τὰ πολλὰ καὶ τὸ μέγεθος ἀποδεούσας , ὁμώς δ’ οὖν καὶ αὗται πέμπουσιν . αἴτιον δ’ , ὅτι τροφῆς μὲν πάντα δεῖται τὰ μόρια , καὶ τὰ θερμὰ , καὶ τὰ ψυχρὰ , καὶ τὰ σκληρὰ , καὶ τὰ μαλακά · τοῦ φυλάττεσθαι δ’ ἀκριβὲς τὸ μέτρον τῆς ἐμφύτου θερμασίας οὐκέθ’ ὁμοίως ἅπαντα . τὰ γὰρ ψυχρὰ τῇ φυσικῇ κράσει μόρια , κᾂν εἰς ἔσχατον ἀφίκηταί ποτε ψύξεως , ὅμως ἀνέχεταί τε καὶ ζῇ , καὶ αὖθις ἀλύπως ἀναθερμαίνεται . δέδεικται δὲ περὶ τούτων ἁπάντων ἑτέρωθι κᾀν τοῖς περὶ χρείας ἀναπνοῆς τε καὶ σφυγμῶν , καὶ οὐ χρὴ ζητεῖν , ὡς εἴρηται κατ’ ἀρχὰς εὐθὺς , οὐδενὸς ἀπόδειξιν ἔργου φυσικοῦ κατὰ τὴν πραγματείαν τήνδε . προηγεῖται γὰρ ἡ γνῶσις τῶν ἐνεργειῶν τῆς τῶν χρειῶν εὑρέσεως , ὅθεν ἐπ’ ἐκείνῃ συμπληρωθείσῃ ταυτὶ τὰ νῦν ἐνεστῶτα γράφεται , ﻿ χρώμενα μὲν ὑποθέσεσιν ἐκείναις , μαρτυροῦντα δ’ ἐν μέρει καὶ αὐτὰ τοῖς ὀρθῶς ἀποδεδειγμένοις .
Lemmas: ἐν δέ ὁ πάρειμι λόγος ὁ λοιπός ζεῦγος ὁ ἀρτηρία ἐπιμιμνήσκομαι διά βραχύς , ὅς καλέω ἐκ παλαιός μέν καρωτίδες , ἀναφέρω δέ ὄρθιος ὡς ἐπί ὁ κεφαλή , ἐν ὁ βαθύς ὁ τράχηλος κατακρύπτω . ἐν αὐτός δέ ὁ παρέρχομαι καί ὁ μῦς ὁ τῇδε , καί ὁ ἀδήν , καί ὁ φλέψ ἀμυδρός τις ἀπονέμησις αὐτός ἐκφύω , καθά γε καί αὐτός ὁ νωτιαῖος , κατασχίζω μέν οὐ μόνος ἀρτηρία , ἀλλά καί ὁ παράκειμαι αὐτός διά βάθος φλέψ , ἔνθα συμβάλλω ﻿ ἀλλήλων ὁ ς# τε καί ζʹ σφόνδυλος , παραφέρω δέ ὁ μέν ἕτερος μοῖρα αὐτός ὄρθιος διά ὁ κατά ὁ πλάγιος ἀπόφυσις τρῆμα ἕκαστος ὁ πρῶτος ς# σφόνδυλος , ὡς ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις λέγω , ὁ δέ ἕτερος λοξός ἐποχέομαι μόνος ὁ ς# · διό καί μέγας ὁ ἄλλος σφόνδυλος οὗτος γίγνομαι . ὁ δέ οὖν καρωτίδες ἀρτηρία ἑκάτερος δίχα σχίζω , καί ὁ μέν ὀπίσω μάλα ἔρχομαι μόριον αὐτός , ὁ δέ πρόσω · καί αὖθις ἑκάτερος ὅδε δίχα σχίζω , ᾄπειτη ὁ μέν πρόσω ἕτερος μόριον εἰς τε ὁ γλῶσσα ἀφικνέομαι καί ὁ κάτω γένυς ἔνδοθεν μῦς , ὁ δέ ἕτερος ἐπιπολή μέν μάλα ὅδε τάσσω , ὅμως δέ καί αὐτός μέγας ἀδήν σκεπάζω , εἰς τε ὁ πρόσω ὁ οὖς ἄχρι ὁ κροταφίτης μῦς ἀναφέρω , ᾀνταῦθη κατασχίζω , ἐͅκ ὁ ὄπισθεν δέ μέχρι ὁ κορυφή ἀνέρχομαι , καί συνάπτω γε ἀλλήλων πολλαχόθι ὁ πέρας ὁ ἐν ὁ ἀριστερός ὁ κεφαλή ἀγγεῖον πρός ὁ κατά ἕτερος καί ὁ ἐντός πρός ἐκτός . ὁ δέ λοιπός μοῖρα ὁ καρωτίς ἀρτηρία , ὅς ὀπίσω μάλα λέγω φέρω , σχίζω μέν καί ὅδε εἰς ὁ μέγας μόριον δίχα , ὁ πρῶτος ἄνισος μέρος , ἀνέρχομαι δέ ὁ μέν ἐλαχύς ὄπισθεν μάλα εἰς ὁ ὁ παρεγκεφαλίς βάσις , ὑποδέχομαι μέγας τε καί προμήκης αὐτός τρῆμα , ἐν ὁ κάτω πέρας ὁ λαμβδοειδής ῥαφή ὑπάρχω . λοιπός δέ ἐκ ὁ ἔμπροσθεν μόριον διά ὁ τρῆμα , ὅς εἰμί κατά ὁ λιθοειδής ὀστέον , ἀναφέρω καί αὐτός πρός ὁ δικτυοειδής πλέγμα , περί ὅς λέγω ἐγώ καί πρόσθεν , ὡς ὑπόκειμαι σχεδόν ἅπας ὁ βάσις ὁ ἐγκέφαλος , γεννάω ἐκ ὁ λέγω ἀρτηρία , χρεία οὐ μικρός παρέχω , ἀλλά , εἴπερ τις καί ἄλλος μόριον , ἀξιόλογος . διά οὗτος καί ἐν πᾶς ἀσφαλής χωρίον κατατίθημι ὁ φύσις αὐτός . καί οὐδείς δέω νῦν ἐπί πολύς ὑπέρ αὐτός διεξέρχομαι · λέγω γάρ ἐγώ πρόσθεν ἐν ὁ ὁ ἐγκέφαλος μόριον ἐξήγησις . τοσοῦτος δέ ἀρκέω μόνος προστίθημι πέρας ἐπιτίθημι ὁ πάρειμι διήγησις ὁ δικτυοειδής πλέγμα . εἰς μέν ὁ ἐγκέφαλος αὐτός ἀναφέρω ζεῦγος οὐ μικρός ἀρτηρία , ἐκ ὅς ὁ τε χοριοειδής ἐν ὁ κοιλία αὐτός γεννάω πλέγμα , καί ὁ ἐνταῦθα φλέψ ἀναμίσγω ὁ λεπτός μῆνιγξ διαπλέκω . ἕτερος δέ ὀπίσω τε καί πρόσω φέρω μικρός τις , ὁ μέν εἰς ὁ παρεγκεφαλίς καί ἔκφυσις ὁ νωτιαῖος μυελός , ὁ δέ εἰς ὁ χώρα ὁ ὀφθαλμός ἅμα ὁ ἐπί αὐτός φέρω νεῦρον , καί συνάπτω γε ὁ πέρας ὁ μέν ὄπισθεν ἀγγεῖον ὁ κατά ὁ τρῆμα ὁ ὁ τράχηλος σφόνδυλος ἀναφέρω , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ὁ δέ εἰς ὁ ὀφθαλμός ἔρχομαι πρόσω κατά τε ὁ πρόσωπον καί ὁ ῥίς . συναιρέω γάρ λέγω , ἐν πρόσωπον τε καί ὅλος ὁ κεφαλή συνάπτω πάμπολυς ὁ φύσις ἀρτηρία μέν ἀρτηρία , φλέψ δέ φλέψ , ἐκ δεξιός εἰς ἀριστερός , καί ἐκ ἀριστερός εἰς δεξιός , καί πρόσθεν καί ὀπίσω , καί αὖθις ὄπισθεν καί πρόσω , ἐͅκ ὁ ἔξωθεν μέρος εἴσω , ἐͅκ ὁ ἔσωθεν ἔξω παράγω . καί γάρ καί διά ὁ ὀστέον ὁ κεφαλή ὁράω εἰμί πάμπολυς μικρός οἷον ἴς τις ἀπό τε ὁ ἐκ ὁ παχύς μῆνιγξ ἔξω φέρω , ἀπό τε ὁ ἔξωθεν εἴσω δύω , καί συνάπτω ἀλλήλων ἀμφότερος κατά ὁ διπλόη ὁ ὀστέον . ἐπιμείγνυμι δέ καί ἀρτηρία φλέψ , καί φλέψ ἀρτηρία , καί νεῦρον ἀμφότερος , καί οὗτος ὁ νεῦρον παρά ὅλος ὁ ζῷον ὁ σῶμα , καί φαίνω οὗτος ἐναργής πολλαχόθι ὁ ἀκριβής ἀνατέμνω . ὁ γάρ μικρότης ὁ ἀγγεῖον οὐ εὐφώρατος , εἰ μή πάνυ τε προσέχω ὁ νόος , τρίβω τε εἰμί ἀνατομή . καί μέν τοι καί ὁ χρεία πρόδηλος ἀνάγκη ὁ τοιοῦτος ἐπιπλοκή , εἰ γε καί τρέφω , καί αἰσθάνομαι , καί ὁ συμμετρία ὁ ἔμφυτος θερμασία φυλάσσω ἅπας ὁ ὁ ζῷον μόριον χρηστός εἰμί . οὕτως γοῦν καί ὁ κατά ἕκαστος μέρος ἀρτηρία καί φλέψ ἀναίσθητος γίγνομαι παντάπασι , εἴτε καίω , εἴτε τέμνω , εἴτε καί θλάω ἐθέλω αὐτός , εἰ βρόχος διαλαμβάνω ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ μόριον νεῦρον . καί γάρ αὐτός οὗτος χρή γιγνώσκω ἅπας σχεδόν ὑπάρχω ἀρτηρία καί φλέψ , ὡς , ἐπειδάν ἤ εἰς μῦς , ἤ εἰς σπλάγχνον , ἤ εἰς τις μόριον ἕτερος ἐμφύω , πέμπω τις ἀεί καί ὁ περίκειμαι σῶμα ἀποβλάστησις λεπτός · ὁ φλέψ μέν καί πάνυ πάμπολυς ἐνίοτε ὁ ἀριθμός καί ὁ ὄγκος ὁ σῶμα οὐ ἀγεννής , ὁ δέ ἀρτηρία καί πλῆθος μέν ἐλαχύς ἐκεῖνος ὡς ὁ πολύς καί ὁ μέγεθος ἀποδέω , ὁμός δέ οὖν καί οὗτος πέμπω . αἴτιος δέ , ὅτι τροφή μέν πᾶς δέω ὁ μόριον , καί ὁ θερμός , καί ὁ ψυχρός , καί ὁ σκληρός , καί ὁ μαλακός · ὁ φυλάσσω δέ ἀκριβής ὁ μέτρον ὁ ἔμφυτος θερμασία οὐκέτι ὅμοιος ἅπας . ὁ γάρ ψυχρός ὁ φυσικός κρᾶσις μόριον , ἔͅν εἰς ἔσχατος ἀφικνέομαι ποτέ ψῦξις , ὅμως ἀνέχω τε καί ζάω , καί αὖθις ἄλυπος ἀναθερμαίνω . δείκνυμι δέ περί οὗτος ἅπας ἑτέρωθι εἰͅν ὁ περί χρεία ἀναπνοή τε καί σφυγμός , καί οὐ χρή ζητέω , ὡς λέγω κατά ἀρχή εὐθύς , οὐδείς ἀπόδειξις ἔργον φυσικός κατά ὁ πραγματεία ὅδε . προηγέομαι γάρ ὁ γνῶσις ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ χρεώ εὕρεσις , ὅθεν ἐπί ἐκεῖνος συμπληρόω οὗτος ὁ νῦν ἐνίστημι γράφω , ﻿ χράω μέν ὑπόθεσις ἐκεῖνος , μαρτυρέω δέ ἐν μέρος καί αὐτός ὁ ὀρθός ἀποδείκνυμι .