galenus.de-usu-partium 5.2
Ἀρκτέον δὲ τῆς σκέψεως ἐνθένδε · πότερον ἄμεινον ἦν πολλὰς ἐκφύσασαν αὐτὴν φλέβας ἐκ πολλῶν μερῶν τοῦ ἥπατος εἰς ἕκαστον τῶν ὑποκειμένων μορίων μίαν ἀπάγειν , ἢ χωρίον ἓν ἐπιτήδειον ἐκλεξαμένην τοῦ σπλάγχνου , μεγάλην μὲν ἐκ τούτου μίαν , ἐκ ταύτης δὲ τὰς ἄλλας , οἷον ἐκ πρέμνου κλάδων ἀποφύσεις . ἐμοὶ μὲν δοκεῖ τοῦτ’ εἶναι βέλτιον · οὐ μόνον γὰρ αὐταῖς ταῖς διὰ μακροῦ παραχθησομέναις φλεψὶν οὐκ ἦν ἀσφαλὲς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶναι λεπταῖς , ἀλλὰ καὶ τῷ ἥπατι πολλὰς ἐκφύσεις τε καὶ κατατρήσεις ἔχειν οὐκ ἦν ἄμεινον , ἀλλὰ δηλονότι πανταχόθεν μὲν ἐσκεπάσθαι χιτῶνι στεγανῷ βέλτιον ἦν αὐτῷ , δύο δ’ ἐκφύσεις εἶναι τὰς πάσας φλεβῶν ἰσχυρῶν , ἄνω μὲν τῆς κοιλίας , κάτω δὲ τῆς ἐπὶ πύλαις . εἴπερ οὖν βέλτιον ἦν μίαν εἶναι τὴν ἐνταῦθα φλέβα , ζητῶμεν ἤδη , ποῖ προάγειν αὐτὴν καὶ πῶς κατασχίζειν ἄμεινον ἦν . ἐμοὶ μὲν δοκεῖ κᾀνταῦθα μεταξὺ τῆς γαστρὸς καὶ τῶν ἐντέρων ἀφικομένην οὕτω χρῆναι πρὸς ἑκάτερα διανέμεσθαι . κατωτέρω μὲν γὰρ εἴπερ ἀφίκετο , πολὺ τῆς κοιλίας ἀπεχώρησεν ἂν , ἀνωτέρω δ’ αὖ πρὸς τῷ πολὺ πάλιν ἀφίστασθαι τῶν ἐντέρων ἔτι καὶ σφαλερὰν τὴν ἐπίβασιν εἶχε κατὰ τῆς γαστρὸς , ὀργάνου συνεχῶς μεταβάλλοντος εἰς μεγίστην μὲν διάτασιν ἐν ταῖς τῶν σιτίων πληρώσεσι , συνίζησιν δὲ ἐν ταῖς κενώσεσιν . ἵν’ οὖν ἐξ ἴσου μὲν ἡ διανομὴ τῶν φλεβῶν ἅπασα γίνηται τοῖς ὀργάνοις τῆς τροφῆς , βεβαίαν δ’ ἕδραν αὐτὸ τὸ κατιὸν ἐξ ἥπατος ἀγγεῖον ἔχῃ , μεταξὺ τῆς γαστρὸς ἐχρῆν αὐτὸ καὶ τῶν ἐντέρων ἀχθὲν ἐπιβῆναι κατὰ τοῦτο τοῖς ὑποκειμένοις σπονδύλοις . ἀλλ’ οὐκ εἰς ἄλλο μέν τι χωρίον ἰέναι τῇδε τῇ φλεβὶ βέλτιον ἦν , εἰς ἕτερον δὲ τῇ μετὰ ταύτην μελλούσῃ σχίζεσθαι καθ’ ὅλον τὸ μεσάραιον ἀρτηρίᾳ . πανταχοῦ γὰρ , ὅπου μηδὲν ἄλλο μεῖζον κωλύει , συγκατασχίζει ταῖς φλεψὶ τὰς ἀρτηρίας ἡ φύσις , ἅμα μὲν , ἵνα τοὺς ὑμένας , οἷς σκέπει τε ἅμα καὶ συνδεῖ πρὸς τὰ παρακείμενα τὰς φλέβας , εὐθὺς καὶ ταῖς ἀρτηρίαις ἔχῃ χρησίμους , ἅμα δὲ , ἵνα σύμπνοιά τε καὶ μετάδοσις τῶν ὑλῶν τοῖς ἀγγείοις ὑπάρχῃ · καὶ γὰρ καὶ τοῦτ’ ἀποδέδεικται δι’ ἑτέρων . ἀλλὰ καὶ τὴν εἰς ἧπαρ ἀπόφυσιν ἀπὸ τῆς αὐτῆς ταύτης ἀρτηρίας ἔδει ποιήσασθαι , καὶ τὸ νεῦρον , ὃ καὶ αὐτὸ συγκατασχίζεται τῇ ἀρτηρίᾳ καὶ τῇ φλεβὶ καθ’ ὅλον τὸ μεσάραιον , εὐθέως αὐταῖς συνάρξασθαι · καὶ μέν γε καὶ ἣν εἰς ἧπαρ ἀπόφυσιν ἔπεμπε τοῦτο τὸ νεῦρον , οὐδ’ ἐξ ἑνὸς ἦν ἀσφαλέστερον ἑτέρου ποιήσασθαι χωρίου . δειχθήσεται δὲ ὀλίγον ὕστερον , ὡς καὶ τοὺς τὸ χολῶδες περίττωμα τῆς ἐφ’ ἥπατι κύστεως ἐκκενώσοντας πόρους εἰς τοῦτον ἐχρῆν εἶναι τὸν τόπον . ὥστ’ , ἐπεὶ καὶ φλέβα καὶ ἀρτηρίαν καὶ νεῦρον καὶ τέταρτον σὺν αὐτοῖς τὸ χοληδόχον ἀγγεῖον εἰς ἓν τοῦτ’ ἐχρῆν ἀφικέσθαι χωρίον , εὔδηλον , ὡς καὶ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν τῆς σχίσεως ἀναγκαῖον ἦν ἐνταυθοῖ γενέσθαι . ἀλλ’ ἔστιν ἕκαστον ἀγγεῖον εὐπαθέστατον , οὗ κατασχίζεται , καὶ εἰ μέλλοι τι διὰ βίαιον κίνησιν ὁτιοῦν αὐτῶν πείσεσθαι κακὸν , ἑτοιμότατον αὐτὸ παθεῖν , ὅπου σχίζεται . μεγάλης οὖν βοηθείας ἐδεῖτο τὸ χωρίον τοῦτο εἰς ἀσφάλειαν τῶν κατ’ αὐτὸ διανεμηθησομένων τε καὶ κατασχισθησομένων ἀγγείων , ἣν ἡ φύσις ἐπισταμένη ἀδενῶδές τι σῶμα δημιουργήσασα , τὸ καλούμενον πάγκρεας , ὑπεστόρεσέ τε ἅμα καὶ περιέβαλεν ἐν κύκλῳ πᾶσι , καὶ τὰς σχίσεις ἀνεπλήρωσεν , ὡς μηδὲν αὐτῶν εὔσχιστον εἶναι μηδὲ ἀστήρικτον , ἀλλ’ ἐπὶ μαλακοῦ καὶ μετρίως εἴκοντος ἀναπαυόμενα πάντα , καὶ ἢν κινηθῇ πολὺ σφοδρότερον , οὐ σκληροῖς καὶ ἀντιτόνοις ἐμπίπτοντα σώμασιν , ἀλλὰ πρᾴως μὲν ἐκδεχομένοις αὐτὰ , κατὰ βραχὺ δὲ τὸ βίαιον τῆς κινήσεως ἐκλύουσιν , ἄπληκτά τε καὶ ἄθλαστα καὶ ἄῤῥηκτα διὰ παντὸς φυλάττεσθαι . καὶ μέν γε καὶ ὑμένας ἰσχυροὺς ἰδίᾳ τε καθ’ ἕκαστον ἀγγεῖον καὶ κοινῇ πᾶσιν αὐτοῖς περιέβαλεν , ἀμφιέσαντάς τε καὶ συνάψαντας οὐ πρὸς τὸν ἀδένα μόνον , ἀλλὰ καὶ σὺν ἐκείνῳ τοῖς μὲν ὑποκειμένοις τοῖς κατὰ τὴν ῥάχιν πρώτοις καὶ μάλιστα , μετὰ ταῦτα δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι τοῖς περικειμένοις ὀργάνοις . ἀλλ’ οὐδὲν τούτων ἐπέπρακτο ἂν αὐτῇ καλῶς ἐν τῷδε τῷ χωρίῳ , μὴ προπαρασκευασαμένῃ τινὰ εὐρυχωρίαν αὐτοῖς . εἰ δέ γε συνῆπτο τῷ πυθμένι τῆς κοιλίας ἡ νῆστις , αἱ κατ’ ἐκείνην ἂν ἕλικες οὐ σμικρὰν στενοχωρίαν εἰργάζοντο .
Lemmas: ἄρχω δέ ὁ σκέψις ἐνθένδε · πότερος ἀγαθός εἰμί πολύς ἐκφύω αὐτός φλέψ ἐκ πολύς μέρος ὁ ἧπαρ εἰς ἕκαστος ὁ ὑπόκειμαι μόριον εἷς ἀπάγω , ἤ χωρίον εἷς ἐπιτήδειος ἐκλέγω ὁ σπλάγχνον , μέγας μέν ἐκ οὗτος εἷς , ἐκ οὗτος δέ ὁ ἄλλος , οἷος ἐκ πρέμνον κλάδος ἀπόφυσις . ἐγώ μέν δοκέω οὗτος εἰμί ἀγαθός · οὐ μόνος γάρ αὐτός ὁ διά μακρός παράγω φλέψ οὐ εἰμί ἀσφαλής εὐθύς ἐκ ἀρχή εἰμί λεπτός , ἀλλά καί ὁ ἧπαρ πολύς ἔκφυσις τε καί κατάτρησις ἔχω οὐ εἰμί ἀγαθός , ἀλλά δηλονότι πανταχόθεν μέν σκεπάζω χιτών στεγανός ἀγαθός εἰμί αὐτός , δύο δέ ἔκφυσις εἰμί ὁ πᾶς φλέψ ἰσχυρός , ἄνω μέν ὁ κοιλία , κάτω δέ ὁ ἐπί πύλη . εἴπερ οὖν ἀγαθός εἰμί εἷς εἰμί ὁ ἐνταῦθα φλέψ , ζητέω ἤδη , ποῖ προάγω αὐτός καί πῶς κατασχίζω ἀγαθός εἰμί . ἐγώ μέν δοκέω ᾀνταῦθη μεταξύ ὁ γαστήρ καί ὁ ἔντερον ἀφικνέομαι οὕτως χρή πρός ἑκάτερος διανέμω . κάτω μέν γάρ εἴπερ ἀφικνέομαι , πολύς ὁ κοιλία ἀποχωρέω ἄν , ἀνώτερος δέ αὖ πρός ὁ πολύς πάλιν ἀφίστημι ὁ ἔντερον ἔτι καί σφαλερός ὁ ἐπίβασις ἔχω κατά ὁ γαστήρ , ὄργανον συνεχής μεταβάλλω εἰς μέγας μέν διάτασις ἐν ὁ ὁ σιτίον πλήρωσις , συνίζησις δέ ἐν ὁ κένωσις . ἵνα οὖν ἐκ ἴσος μέν ὁ διανομή ὁ φλέψ ἅπας γίγνομαι ὁ ὄργανον ὁ τροφή , βέβαιος δέ ἕδρα αὐτός ὁ κατέρχομαι ἐκ ἧπαρ ἀγγεῖον ἔχω , μεταξύ ὁ γαστήρ χρή αὐτός καί ὁ ἔντερον ἄγω ἐπιβαίνω κατά οὗτος ὁ ὑπόκειμαι σφόνδυλος . ἀλλά οὐ εἰς ἄλλος μέν τις χωρίον ἔρχομαι ὅδε ὁ φλέψ ἀγαθός εἰμί , εἰς ἕτερος δέ ὁ μετά οὗτος μέλλω σχίζω κατά ὅλος ὁ μεσάραιον ἀρτηρία . πανταχοῦ γάρ , ὅπου μηδείς ἄλλος μέγας κωλύω , συγκατασχίζω ὁ φλέψ ὁ ἀρτηρία ὁ φύσις , ἅμα μέν , ἵνα ὁ ὑμήν , ὅς σκέπω τε ἅμα καί συνδέω πρός ὁ παράκειμαι ὁ φλέψ , εὐθύς καί ὁ ἀρτηρία ἔχω χρήσιμος , ἅμα δέ , ἵνα σύμπνοια τε καί μετάδοσις ὁ ὕλη ὁ ἀγγεῖον ὑπάρχω · καί γάρ καί οὗτος ἀποδείκνυμι διά ἕτερος . ἀλλά καί ὁ εἰς ἧπαρ ἀπόφυσις ἀπό ὁ αὐτός οὗτος ἀρτηρία δέω ποιέω , καί ὁ νεῦρον , ὅς καί αὐτός συγκατασχίζω ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ κατά ὅλος ὁ μεσάραιον , εὐθύς αὐτός συνάρχω · καί μέν γε καί ὅς εἰς ἧπαρ ἀπόφυσις πέμπω οὗτος ὁ νεῦρον , οὐδέ ἐκ εἷς εἰμί ἀσφαλής ἕτερος ποιέω χωρίον . δείκνυμι δέ ὀλίγος ὕστερον , ὡς καί ὁ ὁ χολώδης περίσσωμα ὁ ἐπί ἧπαρ κύστις ἐκκενόω πόρος εἰς οὗτος χρή εἰμί ὁ τόπος . ὥστε , ἐπεί καί φλέψ καί ἀρτηρία καί νεῦρον καί τέταρτος σύν αὐτός ὁ χοληδόχος ἀγγεῖον εἰς εἷς οὗτος χρή ἀφικνέομαι χωρίον , εὔδηλος , ὡς καί ὁ ἀρχή αὐτός ὁ σχίσις ἀναγκαῖος εἰμί ἐνταυθοῖ γίγνομαι . ἀλλά εἰμί ἕκαστος ἀγγεῖον εὐπαθής , οὗ κατασχίζω , καί εἰ μέλλω τις διά βίαιος κίνησις ὁστισοῦν αὐτός πάσχω κακός , ἑτοῖμος αὐτός πάσχω , ὅπου σχίζω . μέγας οὖν βοήθεια δέω ὁ χωρίον οὗτος εἰς ἀσφάλεια ὁ κατά αὐτός διανέμω τε καί κατασχίζω ἀγγεῖον , ὅς ὁ φύσις ἐπίσταμαι ἀδενώδης τις σῶμα δημιουργέω , ὁ καλέω πάγκρεας , ὑποστορέννυμι τε ἅμα καί περιβάλλω ἐν κύκλος πᾶς , καί ὁ σχίσις ἀναπληρόω , ὡς μηδείς αὐτός εὔσχιστος εἰμί μηδέ ἀστήρικτος , ἀλλά ἐπί μαλακός καί μέτριος εἴκω ἀναπαύω πᾶς , καί ἐάν κινέω πολύς σφοδρός , οὐ σκληρός καί ἀντίτονος ἐμπίπτω σῶμα , ἀλλά πρᾶος μέν ἐκδέχομαι αὐτός , κατά βραχύς δέ ὁ βίαιος ὁ κίνησις ἐκλύω , ἄπληκτος τε καί ἄθλαστος καί ἄρρηκτος διά πᾶς φυλάσσω . καί μέν γε καί ὑμήν ἰσχυρός ἴδιος τε κατά ἕκαστος ἀγγεῖον καί κοινῇ πᾶς αὐτός περιβάλλω , ἀμφιέννυμι τε καί συνάπτω οὐ πρός ὁ ἀδήν μόνος , ἀλλά καί σύν ἐκεῖνος ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ κατά ὁ ῥάχις πρῶτος καί μάλα , μετά οὗτος δέ καί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ περίκειμαι ὄργανον . ἀλλά οὐδείς οὗτος πράσσω ἄν αὐτός καλός ἐν ὅδε ὁ χωρίον , μή προπαρασκευάζω τις εὐρυχωρία αὐτός . εἰ δέ γε συνάπτω ὁ πυθμήν ὁ κοιλία ὁ νῆστις , ὁ κατά ἐκεῖνος ἄν ἕλιξ οὐ μικρός στενοχωρία ἐργάζομαι .