galenus.de-usu-partium 11.3
Διὰ τί δὲ μόνος ὁ μῦς οὗτος ἐν τοῖς ὀστοῖς τῆς κεφαλῆς κατακέκρυπται , τῶν μὲν ὑποδεξαμένων αὐτὸν , τῶν δ’ ἐν κύκλῳ περιλαμβανόντων , ὡς βραχὺ μέρος ὑπερκύπτειν αὐτοῦ κατὰ τὸ τοῦ μετώπου πέρας ; ἢ οὐχ οὗτος μόνος , ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν ὀφθαλμῶν χρεία κοινή ; μάλιστα γὰρ οὗτοι πάντων μυῶν , ἐπειδὰν πάθωσι , σπασμοὺς , καὶ πυρετοὺς , καὶ κάρους , καὶ παραφροσύνας ἐπιφέρουσιν . ἵν’ οὖν ἥκιστα πάσχωσιν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν προσπιπτόντων αὐτοῖς , ὅσα θλᾷν καὶ τέμνειν πέφυκεν , ἕρκος ἑκατέροις ἡ φύσις ἐν κύκλῳ περιέβαλε τὴν τῶν ὀστῶν σκληρότητα . διὰ τί δὲ μάλιστα βλάπτουσι παθόντες ; ὅτι τῆς ἀρχῆς τῶν νεύρων ἐγγυτάτω πεφύκασι , καὶ μόνον αὐτοὺς ὀστοῦν διείργει τοῦ μὴ καὶ αὐτοῦ ψαύειν τοῦ ἐγκεφάλου . τοῖς δὲ δὴ κροταφίταις μυσὶ καὶ διὰ τὸ μέγεθος μειζόνως ἢ τοῖς τῶν ὀφθαλμῶν ὑπάρχει βλάπτειν τὸν ἐγκέφαλον , ἀλλὰ καὶ διότι μία μὲν ἀρχὴ νεύρων εἰς τοὺς τῶν ὀφθαλμῶν μῦς , πλείους δὲ εἰς τοὺς κροταφίτας ἐμβάλλουσιν . εἴπερ οὖν , ὡς Ἱπποκράτης ἔλεγε , τά τε ἐγγὺς καὶ τὰ κοινὰ καὶ πρῶτα μάλιστα κακοῦται , οὔτε δι’ ἐγγυτέρω τῶν κροταφιτῶν μυῶν , οὔτε διὰ πλειόνων νεύρων ἐγκεφάλῳ μᾶλλον κεκοινώνηκεν ἕτερος μῦς , εὔλογον ἐπαΐειν τῶν κατ’ αὐτοὺς παθημάτων ὅτι τάχιστα τὴν ἀρχήν . διὰ τοῦτ’ οὖν καὶ Ἱπποκράτης μὲν ὀρθῶς ἔλεγεν , ὡς πληγαὶ καίριοι καὶ καροῦσαι αἱ κροταφίτιδες γίνονται . καὶ πρὸ Ἱπποκράτους δὲ ἡ φύσις ἐγίνωσκεν , ὡς μέγιστόν τι κακὸν ἐργάσεται τὸ ζῶον ἀμελήσασα τῆς ἀσφαλείας τῶν κροταφιτῶν μυῶν . ὀχυρὸν οὖν ἐδημιούργησε τὸ χωρίον , ὡς οἷόν τ’ ἦν μάλιστα , κοίλην μὲν πρῶτον ὑποδοχὴν αὐτοῖς οἷον ἄντρον κατασκευασαμένη , τῶν δ’ ὀστῶν τῶν παρακειμένων τὰς ἔσωθεν ἐπιφανείας σιμὰς οἷον θαλάμους τινὰς ἐργασαμένη , τοῖς δ’ ἄνω πέρασιν αὐτῶν ἄμβωνας ἐπιθεῖσα πρὸς τοὺς μῦς ἀπεστραμμένους , ἵν’ ἐκ πάντων ὡς οἷόν τε μάλιστα φρουροῖντο , καὶ βραχύ τι παντάπασιν αὐτῶν ὑπὲρ τῶν ὀστῶν ἀνέχοι περίβολον . εἴασε δ’ οὐδὲ τοῦτο τελέως ἀσκέπαστον , ἀλλ’ ἔκ τε τῶν ὑπερκειμένων ὀστῶν τῆς κεφαλῆς κᾀκ τῶν ἐπὶ πέρασι τῆς ὀφρύος ἀπόφυσιν ἑκατέρωθεν ὀστοῦ προμήκους , κυρτοῦ μὲν ἔξωθεν , κοίλου δ’ εἰς τὸν μῦν περιβέβληκεν ἐργασαμένη . καὶ τὸ μὲν ἐκ τῶν ἄνω μερῶν ὡς ἐπὶ τὴν ὀφρὺν κατάγουσα , τὸ δ’ ἐκ τῶν κάτωθεν εἰς ὕψος ἱκανὸν ἀνατείνασα , κᾄπειτ’ ἀλλήλοις κατὰ τὸ μέσον αὐτὰ συνάψασα , ψαλίδα τινὰ ταύτην ὀστεΐνην ἑκατέρου τῶν μυῶν προὐτάξατο , πρώτην ἐκείνων αὐτὴν τρωθησομένην τε καὶ θλασθησομένην καὶ παντοίως πονήσουσαν , εἴ τι τῶν ἔξωθεν ἐμπίπτοι τοῖς μυσὶ βίαιον ἢ σκληρόν . οὐ γὰρ οὖν οὐδὲ τὸ τυχὸν ὀστοῦν ἐστι τουτὶ τὸ ζύγωμα , ( καλεῖται γὰρ οὕτως ὑπὸ τῶν ἀνατομικῶν , ) ἀλλ’ ἀμύελόν τε καὶ πυκνὸν καὶ σκληρὸν , ὥσπερ λίθος , ἀπαθὲς ὡς οἷόν τε μάλιστα , πρόβλημα προτάξαι τῶν μυῶν τούτων ἐπιτεχνησαμένης τῆς φύσεως .
Lemmas: διά τίς δέ μόνος ὁ μῦς οὗτος ἐν ὁ ὀστέον ὁ κεφαλή κατακρύπτω , ὁ μέν ὑποδέχομαι αὐτός , ὁ δέ ἐν κύκλος περιλαμβάνω , ὡς βραχύς μέρος ὑπερκύπτω αὐτός κατά ὁ ὁ μέτωπον πέρας ; ἤ οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ὀφθαλμός χρεία κοινός ; μάλα γάρ οὗτος πᾶς μῦς , ἐπειδάν πάσχω , σπασμός , καί πυρετός , καί κάρος , καί παραφροσύνη ἐπιφέρω . ἵνα οὖν ἦκα πάσχω ὑπό ὁ ἔξωθεν προσπίπτω αὐτός , ὅσος θλάω καί τέμνω φύω , ἕρκος ἑκάτερος ὁ φύσις ἐν κύκλος περιβάλλω ὁ ὁ ὀστέον σκληρότης . διά τίς δέ μάλα βλάπτω πάσχω ; ὅτι ὁ ἀρχή ὁ νεῦρον ἐγγύς φύω , καί μόνος αὐτός ὀστέον διείργω ὁ μή καί αὐτός ψαύω ὁ ἐγκέφαλος . ὁ δέ δή κροταφίτης μῦς καί διά ὁ μέγεθος μέγας ἤ ὁ ὁ ὀφθαλμός ὑπάρχω βλάπτω ὁ ἐγκέφαλος , ἀλλά καί διότι εἷς μέν ἀρχή νεῦρον εἰς ὁ ὁ ὀφθαλμός μῦς , πολύς δέ εἰς ὁ κροταφίτης ἐμβάλλω . εἴπερ οὖν , ὡς Ἱπποκράτης λέγω , ὁ τε ἐγγύς καί ὁ κοινός καί πρῶτος μάλα κακόω , οὔτε διά ἐγγύς ὁ κροταφίτης μῦς , οὔτε διά πολύς νεῦρον ἐγκέφαλος μάλα κοινωνέω ἕτερος μῦς , εὔλογος ἐπαΐω ὁ κατά αὐτός πάθημα ὅτι ταχύς ὁ ἀρχή . διά οὗτος οὖν καί Ἱπποκράτης μέν ὀρθός λέγω , ὡς πληγή καίριος καί καρόω ὁ κροταφῖτις γίγνομαι . καί πρό Ἱπποκράτης δέ ὁ φύσις γιγνώσκω , ὡς μέγας τις κακός ἐργάζομαι ὁ ζῷον ἀμελέω ὁ ἀσφάλεια ὁ κροταφίτης μῦς . ὀχυρός οὖν δημιουργέω ὁ χωρίον , ὡς οἷος τε εἰμί μάλα , κοῖλος μέν πρῶτος ὑποδοχή αὐτός οἷος ἄντρον κατασκευάζω , ὁ δέ ὀστέον ὁ παράκειμαι ὁ ἔσωθεν ἐπιφάνεια σιμός οἷος θάλαμος τις ἐργάζομαι , ὁ δέ ἄνω πέρας αὐτός ἄμβων ἐπιτίθημι πρός ὁ μῦς ἀποστρέφω , ἵνα ἐκ πᾶς ὡς οἷος τε μάλα φρουρέω , καί βραχύς τις παντάπασι αὐτός ὑπέρ ὁ ὀστέον ἀνέχω περίβολος . ἐάω δέ οὐδέ οὗτος τέλειος ἀσκέπαστος , ἀλλά ἐκ τε ὁ ὑπέρκειμαι ὀστέον ὁ κεφαλή ἐͅκ ὁ ἐπί πέρας ὁ ὀφρῦς ἀπόφυσις ἑκατέρωθεν ὀστέον προμήκης , κυρτός μέν ἔξωθεν , κοῖλος δέ εἰς ὁ μῦς περιβάλλω ἐργάζομαι . καί ὁ μέν ἐκ ὁ ἄνω μέρος ὡς ἐπί ὁ ὀφρύς κατάγω , ὁ δέ ἐκ ὁ κάτωθεν εἰς ὕψος ἱκανός ἀνατείνω , καρἔͅπεχομαι ἀλλήλων κατά ὁ μέσος αὐτός συνάπτω , ψαλίς τις οὗτος ὀστέϊνος ἑκάτερος ὁ μῦς προτάσσω , πρῶτος ἐκεῖνος αὐτός τιτρώσκω τε καί θλάζω καί παντοίως πονέω , εἰ τις ὁ ἔξωθεν ἐμπίπτω ὁ μῦς βίαιος ἤ σκληρός . οὐ γάρ οὖν οὐδέ ὁ τυγχάνω ὀστέον εἰμί οὗτος ὁ ζύγωμα , ( καλέω γάρ οὕτως ὑπό ὁ ἀνατομικός , ) ἀλλά ἀμύελος τε καί πυκνός καί σκληρός , ὥσπερ λίθος , ἀπαθής ὡς οἷος τε μάλα , πρόβλημα προτάσσω ὁ μῦς οὗτος ἐπιτεχνάομαι ὁ φύσις .