galenus.de-usu-partium 13.11
Πάλιν οὖν μοι κᾀνταῦθα σκόπει τὴν διαπλάττουσαν τὰ ζῶα τέχνην , ὡς ἔστιν ἐν ἅπασι δικαία , καίτοι γ’ ἐπ’ ἀνθρώπου μόνον ἠπειγόμην περαίνειν τὸν λόγον . ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἐγχωρεῖ πολλάκις , οὐδ’ ἂν πάνυ φυλάττηταί τις , ἀπέχεσθαι τῆς τῶν ἀλόγων ζώων κατασκευῆς . οὐ γὰρ ὡς ἔτυχεν οὐδὲ μάτην ἡ φύσις οὔτ’ ἀνθρώπῳ ποῤῥωτάτω τοῦ θώρακος ἀπήγαγε τὸ κατ’ ὦμον ἄρθρον , οὔτε τοῖς τετράποσι ζώοις ἐγγυτάτω κατέθετο , ἀλλ’ ὅτι τῷ μὲν χερσὶ μέλλοντι χρῆσθαι πολυειδῶς ἔδει τῆς κινήσεως , καὶ διὰ τοῦτο εὐρυχώρου τῆς θέσεως , ἐν ἐκείνοις δ’ , ( οὔτε γὰρ χεῖρές εἰσι , τά τ’ ἔμπροσθεν κῶλα παραπλησίως τοῖς ὄπισθεν εἰς βάδισιν μόνην ὑπηρετεῖ , ) διὰ τοῦθ’ ὑπερηρεῖσθαι τῷ θώρακι βέλτιον ἦν τὰ σκέλη . ταῦτ’ ἄρα καὶ τὰ στέρνα τοῖς μὲν πλατέα , τοῖς δ’ ὀξέα καὶ στενὰ γεγένηται . καίτοι γ’ , εἴπερ ἔμπαλιν ἔχοντα κατεσκευάσθη , τοῖς μὲν ἀνθρώποις τὰς προειρημένας τῶν χειρῶν ἐνεργείας ἐνεπόδιζεν ἂν ἁπανταχῇ , καθάπερ εἰ καὶ νῦν ἐπιθείης μέσῳ τῷ στέρνῳ πρόμηκες ξύλον ἀπὸ τοῦ τραχήλου μέχρι τῶν ὑποχονδρίων διῆκον · τοῖς δ’ ἄλλοις ζώοις , εἴπερ ἦν πλατέα , διεκώλυεν ἂν ὑπερηρεῖσθαι καλῶς τῷ θώρακι τὰ πρόσθια κῶλα . φαίνεται γοῦν κᾀνταῦθα , καθάπερ κᾀν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν , ἀκριβῶς ἡ φύσις δικαία , τῷ μὲν δίποδι καὶ ὀρθῷ ζώῳ πλατὺν μὲν τὸν θώρακα ποιήσασα , τὸ κατ’ ὦμον δ’ ἄρθρον ἔξωθεν καταθεῖσα , τοῖς δ’ αὖ τετράποσιν ὀξὺν μὲν ἐργασαμένη τὸν θώρακα , συνάψασα δ’ αὐτῷ τὰς ὠμοπλάτας , ὑπερείσασα δὲ τὰ σκέλη . τῆς δ’ αὐτῆς ἔχεται προνοίας καὶ ἡ τῆς κλειδὸς γένεσις · ἐπεὶ γὰρ ἀνατρέπεσθαι πρὸς τοὐκτὸς ἔδει τὰς ὠμοπλάτας , ἑκατέραν αὐτῶν ἡ φύσις ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ τε κατὰ τὸ στέρνον ὀστοῦ καὶ τοῦ πέρατος τῆς ἐν ἐκείναις ῥάχεως κατέθετο . μακροῦ δ’ ὄντος τοῦ στέρνου , ( διήκει γὰρ ἀπὸ τῶν σφαγῶν ἄχρι τῶν ὑποχονδρίων , ) οὐκ ἂν εὕροις ἐπιτηδειοτέραν χώραν τῆς πρὸς τὰς κλεῖς διαρθρώσεως ἑτέραν τῆς νῦν ὑπαρχούσης αὐτῷ · καὶ γὰρ πλατύτατον ἐνταῦθ’ ἐστὶ καὶ ἰσχυρότατον , καὶ οὐκέτ’ οὐδεμία τῶν πλευρῶν αὐτῷ διαρθροῦται . κατὰ δὲ ταὐτὰ καὶ ἡ πρὸς τὰς ὠμοπλάτας αὐτῶν σύζευξις ἐν ἐπικαιροτάτῳ γεγένηται πρός τε τὸ καλῶς ἀνατρέπειν ἐκτὸς καὶ πρὸς τὸ φρουρεῖν τὸ κατ’ ὦμον ἄρθρον καὶ πρὸς τὸ κωλύειν ἐκπίπτειν ἄνω . δεόντως οὖν ἄνθρωπος οὐδ’ εἰ βουληθείη βαδίζειν ἐπὶ τῶν τεττάρων κώλων δύναιτ’ ἂν , ἀπηγμένων αὐτῷ πόῤῥω τοῦ θώρακος τῶν κατὰ τὰς ὠμοπλάτας ἄρθρων . εὐλόγως δὲ καὶ πίθηκος , ὥσπερ τἄλλα κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ἐδείκνυτο μίμημα γελοῖον ἀνθρώπου γεγενημένος , οὕτω κᾀν τοῖς κώλοις διάκειται . τὰ μὲν γὰρ σκέλη πόσον ἀποδεῖ τῶν ἀνθρωπείων σκελῶν , ἐν τοῖς ἰδίοις αὐτῶν ἐδείχθη λόγοις , ὥσπερ οὖν καὶ ἡ τῆς ἄκρας χειρὸς κατασκευή . τὰ δὲ κατ’ ὠμοπλάτας καὶ κλεῖς ἀνθρώπῳ καὶ μάλιστα προσέοικεν , καίτοι γ’ οὐ δεόμενος ἐοικέναι ταύτῃ τοῖς ἀνθρώποις εἰς ὠκύτητα βαδίσεως . ἀπαμφοτερίζει τοιγαροῦν ἑκατέροις τοῖς γένεσιν , καὶ οὔτε δίπουν ἐστὶν ἀκριβῶς , οὔτε τετράπουν , ἀλλὰ καὶ ὡς δίπουν χωλὸν , ( οὐ γὰρ ἀκριβῶς ὀρθὸν στῆναι δύναται , ) καὶ ὡς τετράπουν ἀνάπηρόν τε ἅμα καὶ βραδὺ , διὰ τὸ πλεῖστον ἀπῆχθαι τοῦ θώρακος αὐτὸ τὸ κατ’ ὦμον ἄρθρον , καθάπερ εἰ καὶ τῶν ἄλλων τινὸς ζώων ἀποσπασθὲν τοῦ θώρακος ἐκτὸς ἀποχωρήσειεν . ὥσπερ δὲ πιθήκῳ , διότι γελοῖόν ἐστι τὴν ψυχὴν ζῶον , διὰ τοῦτο καὶ σῶμα πᾶν διάκειται γελοῖον , οὕτως ἀνθρώπῳ , διότι λογικόν ἐστι τὴν ﻿ ψυχὴν τὸ ζῶον , καὶ θεῖον μόνον τῶν ἐπὶ γῆς , διὰ τοῦτο ἄριστα τὸ σῶμα κατεσκεύασται πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς δύναμιν . ὅτι μὲν γὰρ ὀρθὸν ἵσταται μόνον τοῦτο τῶν ζώων , πρόσθεν ἐδείξαμεν . ὅτι δὲ καὶ χερσὶ χρῆται μόνον καλῶς , δέδεικται μὲν καὶ τοῦτ’ ἔμπροσθεν · ἀλλὰ καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον φαίνεται , εἰ τό τε κατ’ ὦμον ἄρθρον ἐπιβλέψαις καὶ τὸ τοῦ σύμπαντος θώρακος σχῆμα καὶ τὴν τῆς κλειδὸς γένεσιν . ἱκανὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα τὴν τέχνην τῆς φύσεως ἐνδείξασθαι , πολὺ δ’ αὐτῶν ἔτ’ ἐναργέστερον δείξει τὰ λεχθησόμενα . τί δή ποτε γὰρ οὐκ ὀρθὴν ἀπὸ τοῦ στέρνου τὴν κλεῖν ἐπὶ τὰς ὠμοπλάτας ἐξέτεινεν , ἀλλὰ πρὸς αὐτῇ μὲν τῇ σφαγῇ κυρτὴν μὲν τἀκτὸς , τὰ δ’ ἔνδον κοίλην , ἐφεξῆς δ’ ἔμπαλιν ἔξωθεν μὲν ἀτρέμα κοίλην , ἔσωθεν δὲ κυρτοτέραν ; οὐ γὰρ οὖν οὐδὲ τούτων οὐδὲν εἰκῇ καὶ μάτην ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγένετο , ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸς τῇ σφαγῇ διὰ τὴν αὐτὴν τῷ στέρνῳ χρείαν ὁμοίως ἐκείνῳ κοίλη κατὰ τὴν ἐντὸς ἐγένετο χώραν , ἐπιτήδειον παρέξουσα εὐρυχωρίαν τοῖς ἄνωθεν κάτω καὶ τοῖς κάτωθεν ἄνω διὰ τοῦ τραχήλου φερομένοις ὀργάνοις · ὁπότε δ’ ἀποχωρεῖν ἀπήρξατο τῆς σφαγῆς , ὑποστρέψασα κατὰ βραχὺ τοσοῦτον εἰς τὸ πρόσω μέρος ἄχρι τῆς ἀκρωμίας , ὅσον ἀπεχώρησεν ὀπίσω τὸ πέρας τοῦ κυρτωθέντος μορίου κατ’ αὐτὴν , ὡς , εἴγε ὀπίσω μόνον ὡδοιπόρησεν , εἰς τὰ πλάγια τοῦ τραχήλου φερομένη , τὴν πρὸς τὸν θώρακα διάστασιν ἀξιόλογον οὐκ ἂν ἔσχε . συνδεῖ δ’ αὐτὴν ἐνταῦθα τῇ ῥάχει τῆς ὠμοπλάτης μικρὸν ὀστοῦν χονδρῶδες , ὃ μηδ’ αὐτὸ ζήτει ἐν πιθήκοις · ὥσπερ γὰρ ἐν ἄλλοις τισὶν , οὕτω κᾀν τῷδε τῆς ἀνθρωπείας κατασκευῆς ἀπολείπονται . ἀλλ’ ἄνθρωπός γε καὶ ταῦτα πλεονεκτεῖ πρὸς ἀσφάλειαν , ὅτι μὴ διὰ συνδέσμων μόνον ὑμενωδῶν συνάπτεται τὰ δύο πέρατα τῶν ὀστῶν , ἀλλ’ ἐξ ἐπιμέτρου τρίτον ἄλλο κατ’ αὐτῶν ἐπικείμενον ὀστοῦν χονδρῶδες ἑτέροις τισὶ συνδέσμοις ἰσχυροῖς , ὑφ’ ὧν κατακρύπτεται , συνάπτει τοῖς ὑποκειμένοις ὀστοῖς ἑαυτῷ . διὰ τί δὲ χονδρῶδες ἐγένετο , μέλλον ἐκκεῖσθαι καὶ πρῶτον τῶν προσπιπτόντων ἔξωθεν ἐκδέξεσθαι τὴν βίαν , ἔμπροσθεν εἴρηταί μοι , κοινῇ περὶ πάντων τῶν τοιούτων διεξιόντι .
Lemmas: πάλιν οὖν ἐγώ ᾀνταῦθη σκοπέω ὁ διαπλήσσω ὁ ζῷον τέχνη , ὡς εἰμί ἐν ἅπας δίκαιος , καίτοι γε ἐπί ἄνθρωπος μόνος ἐπείγω περαίνω ὁ λόγος . ἀλλά γάρ οὐ ἐγχωρέω πολλάκις , οὐδέ ἐάν πάνυ φυλάσσω τις , ἀπέχω ὁ ὁ ἄλογος ζῷον κατασκευή . οὐ γάρ ὡς τυγχάνω οὐδέ μάτην ὁ φύσις οὔτε ἄνθρωπος πόρρω ὁ θώραξ ἀπάγω ὁ κατά ὦμος ἄρθρον , οὔτε ὁ τετράπους ζῷον ἐγγύς κατατίθημι , ἀλλά ὅτι ὁ μέν χείρ μέλλω χράω πολυειδής δέω ὁ κίνησις , καί διά οὗτος εὐρύχωρος ὁ θέσις , ἐν ἐκεῖνος δέ , ( οὔτε γάρ χείρ εἰμί , ὁ τε ἔμπροσθεν κῶλον παραπλήσιος ὁ ὄπισθεν εἰς βάδισις μόνος ὑπηρετέω , ) διά οὗτος ὑπερείδω ὁ θώραξ ἀγαθός εἰμί ὁ σκέλος . οὗτος ἄρα καί ὁ στέρνον ὁ μέν πλατύς , ὁ δέ ὀξύς καί στενός γίγνομαι . καίτοι γε , εἴπερ ἔμπαλιν ἔχω κατασκευάζω , ὁ μέν ἄνθρωπος ὁ προλέγω ὁ χείρ ἐνέργεια ἐμποδίζω ἄν ἐπαντηχέω , καθά εἰ καί νῦν ἐπιτίθημι μέσος ὁ στέρνον προμήκης ξύλον ἀπό ὁ τράχηλος μέχρι ὁ ὑποχόνδριος διήκω · ὁ δέ ἄλλος ζῷον , εἴπερ εἰμί πλατύς , διακωλύω ἄν ὑπερείδω καλός ὁ θώραξ ὁ πρόσθιος κῶλον . φαίνω γοῦν ᾀνταῦθη , καθά εἰͅν ὁ ἄλλος ἅπας , ἀκριβής ὁ φύσις δίκαιος , ὁ μέν δίπους καί ὀρθός ζῷον πλατύς μέν ὁ θώραξ ποιέω , ὁ κατά ὦμος δέ ἄρθρον ἔξωθεν κατατίθημι , ὁ δέ αὖ τετράπους ὀξύς μέν ἐργάζομαι ὁ θώραξ , συνάπτω δέ αὐτός ὁ ὠμοπλάτη , ὑπερείδω δέ ὁ σκέλος . ὁ δέ αὐτός ἔχω πρόνοια καί ὁ ὁ κλείς γένεσις · ἐπεί γάρ ἀνατρέπω πρός ἑκτός δέω ὁ ὠμοπλάτη , ἑκάτερος αὐτός ὁ φύσις ἐν ὁ μεταξύ ὁ τε κατά ὁ στέρνον ὀστέον καί ὁ πέρας ὁ ἐν ἐκεῖνος ῥάχις κατατίθημι . μακρός δέ εἰμί ὁ στέρνον , ( διήκω γάρ ἀπό ὁ σφαγή ἄχρι ὁ ὑποχόνδριος , ) οὐ ἄν εὑρίσκω ἐπιτήδειος χώρα ὁ πρός ὁ κλείς διάρθρωσις ἕτερος ὁ νῦν ὑπάρχω αὐτός · καί γάρ πλατύς ἐνταῦθα εἰμί καί ἰσχυρός , καί οὐκέτι οὐδείς ὁ πλευρά αὐτός διαρθρόω . κατά δέ αὐτός καί ὁ πρός ὁ ὠμοπλάτη αὐτός σύζευξις ἐν ἐπίκαιρος γίγνομαι πρός τε ὁ καλός ἀνατρέπω ἐκτός καί πρός ὁ φρουρέω ὁ κατά ὦμος ἄρθρον καί πρός ὁ κωλύω ἐκπίπτω ἄνω . δεόντως οὖν ἄνθρωπος οὐδέ εἰ βούλομαι βαδίζω ἐπί ὁ τέσσαρες κῶλον δύναμαι ἄν , ἀπάγω αὐτός πρόσω ὁ θώραξ ὁ κατά ὁ ὠμοπλάτη ἄρθρον . εὔλογος δέ καί πίθηκος , ὥσπερ ἄλλος κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος δείκνυμι μίμημα γέλοιος ἄνθρωπος γίγνομαι , οὕτως εἰͅν ὁ κῶλον διάκειμαι . ὁ μέν γάρ σκέλος πόσος ἀποδέω ὁ ἀνθρώπειος σκέλος , ἐν ὁ ἴδιος αὐτός δείκνυμι λόγος , ὥσπερ οὖν καί ὁ ὁ ἄκρος χείρ κατασκευή . ὁ δέ κατά ὠμοπλάτη καί κλείς ἄνθρωπος καί μάλα προσέοικα , καίτοι γε οὐ δέω ἔοικα οὗτος ὁ ἄνθρωπος εἰς ὠκύτης βάδισις . ἀπαμφοτερίζω τοιγαροῦν ἑκάτερος ὁ γένεσις , καί οὔτε δίπους εἰμί ἀκριβής , οὔτε τετράπους , ἀλλά καί ὡς δίπους χωλός , ( οὐ γάρ ἀκριβής ὀρθός ἵστημι δύναμαι , ) καί ὡς τετράπους ἀνάπηρος τε ἅμα καί βραδύς , διά ὁ πολύς ἀπάγω ὁ θώραξ αὐτός ὁ κατά ὦμος ἄρθρον , καθά εἰ καί ὁ ἄλλος τις ζῷον ἀποσπάω ὁ θώραξ ἐκτός ἀποχωρέω . ὥσπερ δέ πίθηκος , διότι γέλοιος εἰμί ὁ ψυχή ζῷον , διά οὗτος καί σῶμα πᾶς διάκειμαι γέλοιος , οὕτως ἄνθρωπος , διότι λογικός εἰμί ὁ ﻿ ψυχή ὁ ζῷον , καί θεῖος μόνος ὁ ἐπί γῆ , διά οὗτος ἀγαθός ὁ σῶμα κατασκευάζω πρός ὁ ὁ ψυχή δύναμις . ὅτι μέν γάρ ὀρθός ἵστημι μόνος οὗτος ὁ ζῷον , πρόσθεν δείκνυμι . ὅτι δέ καί χείρ χράω μόνος καλός , δείκνυμι μέν καί οὗτος ἔμπροσθεν · ἀλλά καί νῦν οὐδείς ἥσσων φαίνω , εἰ ὁ τε κατά ὦμος ἄρθρον ἐπιβλέπω καί ὁ ὁ σύμπας θώραξ σχῆμα καί ὁ ὁ κλείς γένεσις . ἱκανός μέν οὖν καί οὗτος ὁ τέχνη ὁ φύσις ἐνδείκνυμι , πολύς δέ αὐτός ἔτι ἐναργής δείκνυμι ὁ λέγω . τίς δή ποτέ γάρ οὐ ὀρθός ἀπό ὁ στέρνον ὁ κλείς ἐπί ὁ ὠμοπλάτη ἐκτείνω , ἀλλά πρός αὐτός μέν ὁ σφαγή κυρτός μέν ἐκτός , ὁ δέ ἔνδον κοῖλος , ἐφεξῆς δέ ἔμπαλιν ἔξωθεν μέν ἀτρέμας κοῖλος , ἔσωθεν δέ κυρτός ; οὐ γάρ οὖν οὐδέ οὗτος οὐδείς εἰκῇ καί μάτην ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν πρός ὁ σφαγή διά ὁ αὐτός ὁ στέρνον χρεία ὅμοιος ἐκεῖνος κοῖλος κατά ὁ ἐντός γίγνομαι χώρα , ἐπιτήδειος παρέχω εὐρυχωρία ὁ ἄνωθεν κάτω καί ὁ κάτωθεν ἄνω διά ὁ τράχηλος φέρω ὄργανον · ὁπότε δέ ἀποχωρέω ἀπάρχομαι ὁ σφαγή , ὑποστρέφω κατά βραχύς τοσοῦτος εἰς ὁ πρόσω μέρος ἄχρι ὁ ἀκρωμία , ὅσος ἀποχωρέω ὀπίσω ὁ πέρας ὁ κυρτόω μόριον κατά αὐτός , ὡς , εἰ ὀπίσω μόνος ὁδοιπορέω , εἰς ὁ πλάγιος ὁ τράχηλος φέρω , ὁ πρός ὁ θώραξ διάστασις ἀξιόλογος οὐ ἄν ἔχω . συνδέω δέ αὐτός ἐνταῦθα ὁ ῥάχις ὁ ὠμοπλάτη μικρός ὀστέον χονδρώδης , ὅς μηδέ αὐτός ζητέω ἐν πίθηκος · ὥσπερ γάρ ἐν ἄλλος τις , οὕτως εἰͅν ὅδε ὁ ἀνθρώπειος κατασκευή ἀπολείπω . ἀλλά ἄνθρωπος γε καί οὗτος πλεονεκτέω πρός ἀσφάλεια , ὅτι μή διά σύνδεσμος μόνος ὑμενώδης συνάπτω ὁ δύο πέρας ὁ ὀστέον , ἀλλά ἐκ ἐπίμετρον τρίτος ἄλλος κατά αὐτός ἐπίκειμαι ὀστέον χονδρώδης ἕτερος τις σύνδεσμος ἰσχυρός , ὑπό ὅς κατακρύπτω , συνάπτω ὁ ὑπόκειμαι ὀστέον ἑαυτοῦ . διά τίς δέ χονδρώδης γίγνομαι , μέλλω ἔκκειμαι καί πρῶτος ὁ προσπίπτω ἔξωθεν ἐκδέχομαι ὁ βία , ἔμπροσθεν λέγω ἐγώ , κοινῇ περί πᾶς ὁ τοιοῦτος διεξέρχομαι .