galenus.de-usu-partium 10.11
Ἑξῆς δ’ ἂν εἴη τὰ περὶ τοὺς κανθοὺς ζητητέον . εἰ μὲν χρήσιμόν ἐστι τὸ ἐπικείμενον τῷ μεγάλῳ σαρκῶδες σῶμα , βλάπτειν ἂν δόξειε τὸν μικρὸν ἡ φύσις , ἀποστερήσασα χρηστοῦ σκεπάσματος · εἰ δ’ ἄχρηστον , ἀδικεῖ πάλιν αὖ τὸν μέγαν ἐκ περιττοῦ βαρύνουσα . τί δ’ οὖν ἐστι τοῦτο ; καὶ πῶς οὐδέτερον ἀδικεῖ ; σκέπασμα τῆς πρὸς τὰς ῥῖνας συντρήσεως ἐπέθηκεν ἡ φύσις κατὰ τὸν μέγαν κανθὸν τὸ σαρκῶδες σῶμα . χρεία δ’ ἦν ἐκείνου τοῦ τρήματος τῷ ζώῳ διττή · μία μὲν , ἣν ἔμπροσθεν εἴπομεν , ἡνίκα περὶ τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου νεύρων ὁ λόγος ἦν , ἑτέρα δ’ αὖ ἡ νῦν ἐν καιρῷ ῥηθησομένη . συῤῥεῖ διὰ τῶν τρημάτων τούτων εἰς τὰς ῥῖνας ἅπαντα τῶν ὀφθαλμῶν τὰ περιττώματα , καὶ τὰ φάρμακά γε τὰ ὀφθαλμικὰ πολλοὶ πολλάκις οὐ μετὰ πολὺ τῆς ὑπαλείψεως οἱ μὲν ἔπτυσαν , οἱ δ’ ἀπεμύξαντο . κατὰ τοῦτο γὰρ ὁ ἀπὸ τοῦ κανθοῦ πόρος εἰς τὴν ῥῖνα διατέτρηται , καθ’ ὃ καὶ ἡ ῥὶν αὐτὴ πρὸς τὸ στόμα . τοῖς μὲν οὖν ἀπομυξαμένοις διὰ τῆς ῥινὸς ἐκπίπτει τὸ συῤῥέον , τοῖς δ’ ἀναχρεμψαμένοις διὰ τοῦ στόματος . ἵνα δὴ μὴ διὰ τῶν κανθῶν ἐκρέοι τὸ περίττωμα , καὶ διὰ παντὸς δακρύοιμεν , ἐπέφυ τοῖς εἰρημένοις πόροις ταυτὶ τὰ σαρκώδη σώματα , ἀποτρέψοντα μὲν τῆς διὰ τῶν κανθῶν κενώσεως τὸ τῶν ὀφθαλμῶν περίττωμα , προτρέψοντα δὲ ἐπὶ τοὺς οἰκείους πόρους . ἀπόδειξις δὲ τοῦ λεγομένου μεγίστη τὰ πολλάκις γινόμενα σφάλματα πρὸς τῶν ὀφθαλμικοὺς ἑαυτοὺς ὀνομαζόντων ἰατρῶν . οἱ μὲν γάρ τινες αὐτῶν τά τε καλούμενα πτερύγια , καὶ τὰ μεγάλα τραχώματα , καὶ τὰς συκώσεις , καὶ τοὺς τύλους τῶν βλεφάρων ἐκτήκοντες φαρμάκοις δριμέσιν ἔλαθον ἑαυτοὺς συνεκτήξαντες καὶ τοῦτο τὸ κατὰ τὸν μέγαν κανθὸν νευρῶδες σαρκίον · οἱ δέ τινες ἐν ταῖς τῶν ἐγκανθίδων χειρουργίαις ἀποτέμνοντες αὐτοῦ πλέον , ἢ προσῆκεν , ἐκρεῖν ἐπέτρεψαν ταύτῃ τοῖς περιττώμασι . καὶ καλοῦσι μὲν τὸ πάθος ῥοιάδα · τὴν ἀτοπίαν δ’ αὐτοῦ τί ἂν ἐμὲ δέοι λέγειν ; ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἱκανῶς τῇ φύσει προνενόηται , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὰ κατ’ αὐτὰ τὰ βλέφαρα λεπτὰ πάνυ τρήματα μικρὸν ἐξωτέρω τοῦ μεγάλου κανθοῦ . περαίνονται γὰρ ἄχρι τῆς ῥινὸς , καὶ ὑγρότητα λεπτὴν ἐν μέρει δίδωσί τε καὶ λαμβάνει . χρεία δέ ἐστιν οὐ σμικρὰ τοῦ δοῦναι μὲν , ὅτε περιττεύει , λαβεῖν δ’ , ἡνίκα ἐνδεῖ πρὸς τὸ διασώζεσθαι τὴν κατὰ φύσιν αὐτῶν συμμετρίαν εἰς τὸ τῶν κινήσεων εὔδρομον . ἡ μέν γε ξηρότης ἡ ὑπερβάλλουσα διὰ σκληρότητα δυσκαμπῆ τε καὶ δυσκίνητα πέφυκεν ἀποτελεῖν αὐτὰ , τὸ δὲ τῆς ὑγρότητος πλῆθος ἀστήρικτα καὶ μαλακά · μόνη δὲ ἡ μέση κατάστασις ἀρίστη πρὸς πάσας ἐστὶ τὰς κατὰ φύσιν ἐνεργείας . εἰς δὲ τὴν εὐκολίαν τῶν κινήσεων καὶ δύο ἀδένες ἐγένοντο καθ’ ἑκάτερον ὀφθαλμὸν , ὁ μὲν ἐκ τῶν κάτω μερῶν , ὁ δὲ ἐκ τῶν ἄνω , πόροις αἰσθητοῖς εἰς αὐτοὺς ἐκχέοντες ὑγρὸν , οἷόν περ εἰς τὸ στόμα τὸ σίαλον ἐξοχετεύουσιν οἱ παρὰ τῇ ῥίζῃ τῆς γλώττης ἀδένες . ὅτι δ’ οὐδὲ τὴν περικειμένην τοῖς ὀφθαλμοῖς πιμελὴν ἄλλου τινὸς ἕνεκεν ἡ φύσις παρεσκεύασε , καὶ ἡ σκληρότης αὐτῆς δηλοῖ · δύστηκτος γὰρ ἐκ τῆσδε γενομένη διὰ παντὸς αὐτοὺς στέγει , ὅτι δὴ λιπαρά .
Lemmas: ἑξῆς δέ ἄν εἰμί ὁ περί ὁ κανθός ζητέω . εἰ μέν χρήσιμος εἰμί ὁ ἐπίκειμαι ὁ μέγας σαρκώδης σῶμα , βλάπτω ἄν δοκέω ὁ μικρός ὁ φύσις , ἀποστερέω χρηστός σκέπασμα · εἰ δέ ἄχρηστος , ἀδικέω πάλιν αὖ ὁ μέγας ἐκ περισσός βαρύνω . τίς δέ οὖν εἰμί οὗτος ; καί πῶς οὐδέτερος ἀδικέω ; σκέπασμα ὁ πρός ὁ ῥίς σύντρησις ἐπιτίθημι ὁ φύσις κατά ὁ μέγας κανθός ὁ σαρκώδης σῶμα . χρεία δέ εἰμί ἐκεῖνος ὁ τρῆμα ὁ ζῷον δισσός · εἷς μέν , ὅς ἔμπροσθεν λέγω , ἡνίκα περί ὁ ἀπό ἐγκέφαλος νεῦρον ὁ λόγος εἰμί , ἕτερος δέ αὖ ὁ νῦν ἐν καιρός ῥέομαι . συρρέω διά ὁ τρῆμα οὗτος εἰς ὁ ῥίς ἅπας ὁ ὀφθαλμός ὁ περίσσωμα , καί ὁ φάρμακον γε ὁ ὀφθαλμικός πολύς πολλάκις οὐ μετά πολύς ὁ ὑπάλειψις ὁ μέν πτύω , ὁ δέ ἀπομύσσω . κατά οὗτος γάρ ὁ ἀπό ὁ κανθός πόρος εἰς ὁ ῥίς διατετραίνω , κατά ὅς καί ὁ ῥίς αὐτός πρός ὁ στόμα . ὁ μέν οὖν ἀπομύσσω διά ὁ ῥίς ἐκπίπτω ὁ συρρέω , ὁ δέ ἀναχρέμπτομαι διά ὁ στόμα . ἵνα δή μή διά ὁ κανθός ἐκρέω ὁ περίσσωμα , καί διά πᾶς δακρύω , ἐπιφύω ὁ λέγω πόρος οὗτος ὁ σαρκώδης σῶμα , ἀποτρέπω μέν ὁ διά ὁ κανθός κένωσις ὁ ὁ ὀφθαλμός περίσσωμα , προσρέπω δέ ἐπί ὁ οἰκεῖος πόρος . ἀπόδειξις δέ ὁ λέγω μέγας ὁ πολλάκις γίγνομαι σφάλμα πρός ὁ ὀφθαλμικός ἑαυτοῦ ὀνομάζω ἰατρός . ὁ μέν γάρ τις αὐτός ὁ τε καλέω πτερύγιον , καί ὁ μέγας τράχωμα , καί ὁ σύκωσις , καί ὁ τύλος ὁ βλέφαρον ἐκτήκω φάρμακον δριμύς λανθάνω ἑαυτοῦ συνεκτήκω καί οὗτος ὁ κατά ὁ μέγας κανθός νευρώδης σαρκίον · ὁ δέ τις ἐν ὁ ὁ ἐγκανθίς χειρουργία ἀποτέμνω αὐτός πολύς , ἤ προσήκω , ἐκρέω ἐπιτρέπω οὗτος ὁ περίσσωμα . καί καλέω μέν ὁ πάθος ῥοιάς · ὁ ἀτοπία δέ αὐτός τίς ἄν ἐγώ δέω λέγω ; ἀλλά οὗτος μέν ἱκανός ὁ φύσις προνοοῦμαι , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ κατά αὐτός ὁ βλέφαρον λεπτός πάνυ τρῆμα μικρός ἐξωτέρω ὁ μέγας κανθός . περαίνω γάρ ἄχρι ὁ ῥίς , καί ὑγρότης λεπτός ἐν μέρος δίδωμι τε καί λαμβάνω . χρεία δέ εἰμί οὐ μικρός ὁ δίδωμι μέν , ὅτε περισσεύω , λαμβάνω δέ , ἡνίκα ἐνδέω πρός ὁ διασῴζω ὁ κατά φύσις αὐτός συμμετρία εἰς ὁ ὁ κίνησις εὔδρομος . ὁ μέν γε ξηρότης ὁ ὑπερβάλλω διά σκληρότης δυσκαμπής τε καί δυσκίνητος φύω ἀποτελέω αὐτός , ὁ δέ ὁ ὑγρότης πλῆθος ἀστήρικτος καί μαλακός · μόνος δέ ὁ μέσος κατάστασις ἀγαθός πρός πᾶς εἰμί ὁ κατά φύσις ἐνέργεια . εἰς δέ ὁ εὐκολία ὁ κίνησις καί δύο ἀδήν γίγνομαι κατά ἑκάτερος ὀφθαλμός , ὁ μέν ἐκ ὁ κάτω μέρος , ὁ δέ ἐκ ὁ ἄνω , πόρος αἰσθητός εἰς αὐτός ἐκχέω ὑγρός , οἷος περ εἰς ὁ στόμα ὁ σίαλον ἐξοχετεύω ὁ παρά ὁ ῥίζα ὁ γλῶσσα ἀδήν . ὅτι δέ οὐδέ ὁ περίκειμαι ὁ ὀφθαλμός πιμελή ἄλλος τις ἕνεκα ὁ φύσις παρασκευάζω , καί ὁ σκληρότης αὐτός δηλόω · δύστηκτος γάρ ἐκ ὅδε γίγνομαι διά πᾶς αὐτός στέγω , ὅτι δή λιπαρός .