galenus.de-tumoribus-praeter-naturam 9
Λεκτέον δὲ ἐφεξῆς τὰ χολώδη ῥεύματα . νενίκηκε γὰρ οὐκ οἶδ’ ὅπως τὸ τῶν ἰατρῶν ἔθος , ἄν τε χολὴν ὀνομάσωμεν ἁπλῶς ἄν τε χολώδη χυμὸν , ἀκούειν ἡμᾶς τὴν ὠχρὰν καὶ πικρὰν , οὐ τὴν ὀξεῖαν καὶ μέλαιναν . ἐκείνην γὰρ ἀεὶ μετὰ προσθήκης ὀνομάζουσι , συνάπτοντες τῇ προσηγορίᾳ τοῦ χυμοῦ τὴν χρόαν . ὅταν οὖν κατασκήψῃ χολῶδες ῥεῦμα , τὸ μὲν ἀκριβὲς ἑλκοῖ τὸ δέρμα , τὸ δὲ ὑδατώδεσιν ἰχῶρσιν ἢ αἵματι συμμιγὲς ἧττόν ἐστι δριμὺ καὶ μᾶλλον εἰς ὄγκον αἴρει τὸ μέρος ἢ ἑλκοῖ . τουτὶ μὲν οὖν ἐρυσίπελας ὀνομάζεται , θάτερος δὲ ἕρπης . ἐνδείκνυται δὲ τὸν ἐργασάμενον χυμὸν ἥ τε χρόα καὶ ἡ θερμότης τῶν παθῶν . ἐπεὶ δὲ αὖ καὶ τοῦ δριμέος ὁ μὲν ἧττον , ὁ δὲ μᾶλλον ὑπάρχει τοιοῦτος , ἰστέον ἐπὶ μὲν τοῦ δριμυτέρου τὸν ἐσθιόμενον ἕρπητα συνίστασθαι , οὕτω γὰρ αὐτὸν ὠνόμασεν Ἱπποκράτης , ὑπὸ δὲ θατέρου τὸν ἕτερον , ᾧ καὶ κεγχρίαν ἔνιοι τῶν μεθ’ Ἱπποκράτην τοὔνομα ἔθεντο , διότι κέγχροις ὁμοίας ἐξοχὰς ἀποτελεῖ κατὰ τὸ δέρμα . φλέγματι μὲν οὖν μοι δοκεῖ μεμῖχθαι τὸ τοιοῦτον ῥεῦμα · τὸ δὲ ἕτερον ἀκριβοῦς εἶναι χολῆς . διὰ τοῦτο καὶ μετὰ ἀναβρώσεως γίγνεται , τὸ συνεχὲς ἀεὶ τοῦ δέρματος ἐπιλαμβάνοντος τοῦ πάθους , ὅθεν αὐτῷ καὶ τοὔνομα . μιχθέντος δὲ αἵματος ἴσου τῇ χολῇ , τὸ πάθος ἀμφοῖν ἐν μέσῳ τὴν ἰδέαν ἐστὶ καὶ τὴν φύσιν ἐρυσιπέλατός τε καὶ φλεγμονῆς . εἰ δὲ πολὺ ἐπικρατοίη τὸ ἕτερον , ἀπὸ τοῦ κρατοῦντος ἡ προσηγορία τῷ πάθει , κατηγορεῖται δὲ αὐτῷ τὸ μιχθέν . ἐρυσίπελας μὲν οὖν φλεγμονῶδες ἐπὶ τῇ ξανθῇ κρατούσῃ , φλεγμονὴ δὲ ἐρυσιπελατώδης ἐπὶ τῷ κρατοῦντι αἵματι λέγεται . παραπλήσιος δὲ καὶ ἡ τῶν ἄλλων μίξεων ἑρμηνεία , φλεγμονὴ σκιῤῥώδης , καὶ σκίῤῥος φλεγμονώδης , οἴδημά τε φλεγμονῶδες καὶ οἰδηματώδης φλεγμονή . τέτταρα γὰρ ταῦτ’ ἔστι συνεχῶς γινόμενα πάθη δι’ ἐπιῤῥοὴν ὑγρῶν , ἐρυσίπελας καὶ οἴδημα καὶ φλεγμονὴ καὶ σκίῤῥος . ἐρυσίπελας μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , χολώδους ῥεύματος κρατήσαντος · φλεγμονὴ δὲ , αἱματώδους · οἴδημα δὲ λεπτοῦ τὴν σύστασιν φλέγματος , ὥσπέρ γε παχέος καὶ γλίσχρου τὸ ἕτερον εἶδος τῶν σκίῤῥων · τὸν γὰρ ἕτερον ἡ ἰλὺς τοῦ αἵματος ἀπεργάζεται . ἔστι δὲ δήπου καὶ αὐτὴ διττὴ , τὸ μὲν ἕτερον εἶδος , ὅπερ Ἱπποκράτης ὀνομάζει μέλαιναν · τὸ δ’ ἕτερόν ἐστι μὲν καὶ τοῦτο μέλαν , ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν προσηγορίαν · ὀνομάζεται γὰρ μέλαινα χολή . ταύτης μὲν οἱ καρκῖνοι , θατέρου δὲ τοῦ μέλανος ἕν τι τῶν σκίῤῥων εἶδος ἔγγονον ὑπάρχει . διορίζεται δὲ ἀπὸ θατέρου τοῦ φλεγματικοῦ τῇ χρόᾳ . κοινὰ δ’ ἀμφοῖν ὁ μείζων τοῦ κατὰ φύσιν ὄγκος ἀνώδυνός τε καὶ σκληρὸς , ἥ τε γένεσις ἀμφοτέρων ἐνίοτε μὲν ἐξ ἀρχῆς , ἔστιν ὅτε δὲ ἐκ μεταπτώσεως ἤτοι φλεγμονῆς , ἢ ἐρυσιπελάτων , ἢ οἰδήματος , ἐμψυχθέντων ἀμετρότερον .
Lemmas: λεκτέος δέ ἐφεξῆς ὁ χολώδης ῥεῦμα . νικάω γάρ οὐ οἶδα ὅπως ὁ ὁ ἰατρός ἔθος , ἐάν τε χολή ὀνομάζω ἁπλῶς ἐάν τε χολώδης χυμός , ἀκούω ἐγώ ὁ ὠχρός καί πικρός , οὐ ὁ ὀξύς καί μέλας . ἐκεῖνος γάρ ἀεί μετά προσθήκη ὀνομάζω , συνάπτω ὁ προσηγορία ὁ χυμός ὁ χροιά . ὅταν οὖν κατασκήπτω χολώδης ῥεῦμα , ὁ μέν ἀκριβής ἑλκόω ὁ δέρμα , ὁ δέ ὑδατώδης ἰχώρ ἤ αἷμα συμμιγής ἥσσων εἰμί δριμύς καί μάλα εἰς ὄγκος ἀείρω ὁ μέρος ἤ ἑλκόω . οὗτος μέν οὖν ἐρυσίπελας ὀνομάζω , θατέρως δέ ἕρπης . ἐνδείκνυμι δέ ὁ ἐργάζομαι χυμός ὁ τε χρώς καί ὁ θερμότης ὁ πάθος . ἐπεί δέ αὖ καί ὁ δριμύς ὁ μέν ἥσσων , ὁ δέ μάλα ὑπάρχω τοιοῦτος , οἶδα ἐπί μέν ὁ δριμύς ὁ εἰσθέω ἕρπης συνίστημι , οὕτως γάρ αὐτός ὀνομάζω Ἱπποκράτης , ὑπό δέ ἕτερος ὁ ἕτερος , ὅς καί κεγχρίας ἔνιοι ὁ μετά Ἱπποκράτης ὄνομα τίθημι , διότι κέγχρος ὅμοιος ἐξοχή ἀποτελέω κατά ὁ δέρμα . φλέγμα μέν οὖν ἐγώ δοκέω μείγνυμι ὁ τοιοῦτος ῥεῦμα · ὁ δέ ἕτερος ἀκριβής εἰμί χολή . διά οὗτος καί μετά ἀνάβρωσις γίγνομαι , ὁ συνεχής ἀεί ὁ δέρμα ἐπιλαμβάνω ὁ πάθος , ὅθεν αὐτός καί ὄνομα . μείγνυμι δέ αἷμα ἴσος ὁ χολή , ὁ πάθος ἄμφω ἐν μέσος ὁ ἰδέα εἰμί καί ὁ φύσις ἐρυσίπελας τε καί φλεγμονή . εἰ δέ πολύς ἐπικρατέω ὁ ἕτερος , ἀπό ὁ κρατέω ὁ προσηγορία ὁ πάθος , κατηγορέω δέ αὐτός ὁ μείγνυμι . ἐρυσίπελας μέν οὖν φλεγμονώδης ἐπί ὁ ξανθός κρατέω , φλεγμονή δέ ἐρυσιπελατώδης ἐπί ὁ κρατέω αἷμα λέγω . παραπλήσιος δέ καί ὁ ὁ ἄλλος μίξις ἑρμηνεία , φλεγμονή κιρρώδης , καί σκίρρος φλεγμονώδης , οἴδημα τε φλεγμονώδης καί οἰδηματώδης φλεγμονή . τέσσαρες γάρ οὗτος εἰμί συνεχής γίγνομαι πάθος διά ἐπιρροή ὑγρός , ἐρυσίπελας καί οἴδημα καί φλεγμονή καί σκίρρος . ἐρυσίπελας μέν οὖν , ὡς λέγω , χολώδης ῥεῦμα κρατέω · φλεγμονή δέ , αἱματώδης · οἴδημα δέ λεπτός ὁ σύστασις φλέγμα , ὥσπερ γε παχύς καί γλίσχρος ὁ ἕτερος εἶδος ὁ σκίρρος · ὁ γάρ ἕτερος ὁ ἰλύς ὁ αἷμα ἀπεργάζομαι . εἰμί δέ δήπου καί αὐτός δισσός , ὁ μέν ἕτερος εἶδος , ὅς Ἱπποκράτης ὀνομάζω μέλας · ὁ δέ ἕτερος εἰμί μέν καί οὗτος μέλας , ἴδιος δέ ἔχω ὁ προσηγορία · ὀνομάζω γάρ μέλας χολή . οὗτος μέν ὁ καρκῖνος , ἕτερος δέ ὁ μέλας εἷς τις ὁ σκίρρος εἶδος ἔγγονος ὑπάρχω . διορίζω δέ ἀπό ἕτερος ὁ φλεγματικός ὁ χροιά . κοινός δέ ἄμφω ὁ μέγας ὁ κατά φύσις ὄγκος ἀνώδυνος τε καί σκληρός , ὁ τε γένεσις ἀμφότερος ἐνίοτε μέν ἐκ ἀρχή , εἰμί ὅτε δέ ἐκ μετάπτωσις ἤτοι φλεγμονή , ἤ ἐρυσίπελας , ἤ οἴδημα , ἐμψύχω ἄμετρος .