galenus.de-tremore-palpitatione-convulsione-et-rigore-liber 7
Τὸ δὲ νῦν εἶναι σκεπτέον εἰ δικαίως ἀναφέρουσιν ἅπαντες σχεδὸν αἰτίῳ ψυχρῷ τὸ ῥῖγος . ὅτι μὲν γὰρ ψυχρὸν τὸ πάθος , ἐναργές · εἰ δὲ καὶ τὸ δρῶν αὐτὸ τοιοῦτον , ἄξιόν μοι δοκεῖ σκέψεως εἶναι . τριταίου γοῦν ἀκριβοῦς , εἴπερ τι καὶ ἄλλο , ῥῖγος γνώρισμα . συνεισβάλλουσι γὰρ οἱ παροξυσμοὶ ῥίγεσι σφοδροῖς , καί τοι τόν γε πυρετὸν τοῦτον οὐκ ἄν τις οὐδὲ μαινόμενος ἐπὶ ψυχρῷ φαίη συνίστασθαι χυμῷ · καῦσος γάρ ἐστι τῷ γένει , τοσοῦτον ἀποδέων θατέρου καύσου τοῦ συνεχοῦς , ὅσον διαλείπει τὸ θερμὸν τοῦ πυρετοῦ καὶ φλογῶδες καὶ περικαές . τὸ δ’ ἄπαυστον δίψος , ἥ τε τῆς ἐμψύξεως ἐπιθυμία , τό τ’ ἐμεῖν ἀκράτου χολῆς , καὶ ῥᾳστωνεῖν τοῖς γ’ ἐμέτοις , πῶς οὐκ εἰσὶν ἅπαντα φανερῶς ἐπὶ τῷ θερμῷ πλεονάζοντι ; πῶς οὖν ῥιγοῦσιν ἐν τριταίοις ; πῶς δ’ ἐν καύσοις πυρετοῖς τοῖς συνεχέσιν , εἰ μὴ διαλείποντες , ἀλλ’ ἀεὶ καίοντες ἔγκεινται , ῥῖγος ἐπιγίνεται , καὶ κριτικόν γε πυρετοῦ ; ὑπὸ καύσου γάρ , φησιν , ἐχομένῳ , ῥίγεος ἐπιγενομένου , λύσις . ἀλλὰ καὶ δριμὺ καὶ θερμὸν φάρμακον ἕλκει προσαχθὲν · ὠδύνησε μὲν τὰ πρῶτα , φρίκην δ’ αὖθις , εἶτ’ ἐπ’ αὐτῇ ῥῖγος ἐργάζεται , καὶ πολλοὺς ἴσμεν ῥιγώσαντάς τε καὶ πυρέξαντας ἐφ’ ἕλκεσιν ἐρεθισθεῖσιν ὑπὸ δριμέων φαρμάκων . ἀλλὰ καὶ φλεγμονῆς εἰς ἀπόστημα τρεπομένης ἀνάγκη ῥῖγός τε καὶ φρίκην συνεδρεῦσαι . πολλῶν δ’ ἄν σε καὶ ἄλλων ἀνέμνησα διαθέσεων , ἐφ’ ὧν ἐναργῶς ἐπὶ δριμεῖ μᾶλλον ἢ ψυχρῷ χυμῷ συνίσταται ῥῖγός , εἰ μὴ τοῦ λόγου τὸ μῆκος ἔφευγον . μὴ τοίνυν τῷ ψυχρῷ μόνῳ βιαζόμενοι τὸ ῥῖγος ἀναφέρωμεν , ἐπεὶ καὶ φοβερὸν ἄκουσμα καὶ θέαμα φρίκην τε καὶ ῥῖγος ἐργάζεταί ποτε . τοῦτο μέν γε καὶ Πλάτων ἐγίνωσκεν , οὐ μόνον Ἱπποκράτης . διαλεγόμενος οὖν ὑπὲρ τῶν ἐπὶ χολῇ ξανθῇ γινομένων νοσημάτων , ἐμνημόνευσε καὶ ῥίγους . ὅθεν ἄλλων τε πολλῶν χάριν ἐπέρχεταί μοι θαυμάζειν τῶν μετὰ ταῦτα γενομένων ἰατρῶν , κᾀν τοῖς περὶ τοῦ ῥίγους λόγοις οὐχ ἥκιστα . πῶς γὰρ οὐ δεινὸν , εἰ Πλάτων μὲν οὐκ ὢν ἰατρὸς οὐκ ἠγνόησεν , ὅτι καὶ διὰ χολὴν γίνεταί ποτε ῥῖγος , ἐξευρεῖν τε τὴν αἰτίαν ἐσπούδασεν , οἱ δὲ τοσοῦτον ἀποδέουσι τοῦτο πάντῃ γινώσκειν , ὥστ’ οὐδ’ ὅτι καὶ διὰ χολὴν καὶ διὰ δριμὺν ὁντιναοῦν χυμὸν ῥῖγος γίνεται , ἐπίστανται ; ἀλλ’ ἄπορον ἐξευρεῖν τὴν αἰτίαν , ὅπως ἐπὶ δριμεῖ τε καὶ θερμῷ χυμῷ συνίσταται πάθος ψυχρόν . ἴσως μὲν οὐκ ἄπορον , εἴγε μηδὲ Πλάτων ἠπόρει · πολὺ δ’ οὖν ἦν ἄμεινον , εἴπερ ὄντως ἐστὶν ἄπορον , οὐκ ἀνατρέπειν ἐπιχειρεῖν τὸ πρᾶγμα φαινόμενον ἐναργῶς , ἀλλὰ τῆς αἰτίας ὁμολογῆσαι τὴν ﻿ ἄγνοιαν . τὸ δ’ ἀναιρεῖν τὸ φαινόμενον , ὅμοιόν ἐστι τῷ μηδ’ ὁρᾷν ἡμᾶς ὁμολογεῖν , ὅτι μὴ γινώσκομεν ὅπως ὁρῶμεν . οὐκοῦν ὅτι μὲν οὐδὲν ἧττον ἐπὶ δριμεῖ τε καὶ θερμῷ χυμῷ γένοιτ’ ἂν ῥῖγος , ἢ ἐπὶ ψυχρῷ τε καὶ πηγνύντι , παντὸς μᾶλλον ἀληθές . εἶτα σκοπεῖν , εἰ ἁπλῶς τὸ ψυχρὸν ἢ τὸ δριμὺ πλεονάζειν χρὴ εἰς τὸ δυνηθῆναι ῥῖγος ἐργάσασθαι . ἐφεξῆς δ’ ἐκεῖνο διορισόμεθα , πολλοῖς ἀγνοούμενον , οὔτε γὰρ ἁπλῶς ψυχροῦ χυμοῦ πλεονάζοντος , οὔθ’ ἁπλῶς δριμέος γίνεται ῥῖγος . ἐπὶ μέν τοι τοῦ ψυχροῦ σαφῶς ἔμπροσθεν ἔδειξα , τὸ οἰδηματῶδες ἅπαν καὶ τὸ ναρκῶδες καὶ τὸ παράλυτον καὶ τὸ ὑδαρῶδες ὑπομνήσας · ἐπὶ δὲ τοῦ θερμοῦ τε καὶ δριμέος νῦν ἐπιδείξω σοι · κακόχυμοι γὰρ ἂν ἰκτερικοί τε καὶ πυρέττοντες ὀξέως καὶ καυσούμενοι πάντες ἐῤῥίγουν . οὔτ’ οὖν ἁπλῶς χρὴ πλεονάζειν ἢ ψυχρὸν χυμὸν ἢ δριμὺ πρὸς ῥίγους γένεσιν · ὑπάρχειν δ’ αὐτῶν ἀναγκαῖον ἑκατέρῳ τρόπον ἴδιον . εἴη δ’ ἂν ὁ τρόπος , οὐ γὰρ ἀποκνητέον ἐπὶ πᾶν ἰέναι τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας ἐρῶσιν , ἢ τὸ τοῦ πλήθους μέτρον , ἢ ἡ τοῦ χυμοῦ ποιότης , ἤ τις τόπος τοῦ σώματος ἐν ᾧ χρὴ τοῦτον ἀθροίζεσθαι . γένοιτο δ’ ἂν καὶ περὶ τὸ μένειν ἢ κινεῖσθαι καὶ περὶ τὸν τρόπον τῆς κινήσεως οὐ μικρὰ διαφορά . εἰς ταύτας οὖν αὐτὰς καὶ Πλάτων ἀφορῶν ἔλεγε · ταύτην δὴ τὴν δύναμιν ἐχουσῶν ἰνῶν ἐν αἵματι , χολὴ φύσει παλαιὸν αἷμα γεγονυῖα , καὶ πάλιν ἐκ τῶν σαρκῶν εἰς τοῦτο τετηκυῖα θερμὴ καὶ ὑγρὰ κατ’ ὀλίγον τὸ πρῶτον ἐμπίπτουσα , πήγνυται διὰ τὴν τῶν ἰνῶν δύναμιν · πηγνυμένη δὲ καὶ βίᾳ κατασβεννυμένη χειμῶνα καὶ τρόμον ἐντὸς παρέχει , πλείων δ’ ἐπιῤῥέουσα , τῇ παρ’ αὐτῆς θερμότητι κρατήσασα τὰς ἶνας , εἰς ἀταξίαν ζέσασα , διέσωσεν . ἐν τούτοις ὁ Πλάτων ἅπαντ’ ἐπειράθη διελθεῖν , ὅσα χρὴ γινώσκειν ἐν ἅπασι γένεσι πάθους . τό τε γὰρ εἶδος τοῦ χυμοῦ εἶπε , χολὴν ὀνομάσας αὐτόν · ἐδήλωσε δὲ καὶ τὴν ποιότητα , θερμὴν καὶ ὑγρὰν εἰπών · ὅθεν τε ἡ γένεσίς ἐστι τῇ τοιαύτῃ χολῇ , τηκομένης γὰρ ἔφη γίνεσθαι σαρκὸς αὐτήν . ἀλλὰ καὶ τὸν τόπον εἰς ὃν ῥεῖ προσέθηκεν , ἐκ τοῦ δηλοῦσθαι πήγνυσθαι τὴν ἐπιῤῥέουσαν χολὴν ὑπὸ τῶν περιεχομένων ἰνῶν κατὰ τὸ αἷμα . τούτῳ δὲ τῷ λόγω συνῆπται καὶ ἡ τοῦ πάθους γένεσις , ἐν ὧ χειμῶνα καὶ τρόμον ἔφη γίνεσθαι , χειμῶνα μὲν ὀνομάσας τὴν ἐν τοῖς ῥίγεσιν αἴσθησιν τῆς ψύξεως , τρόμον δὲ τὸν ἀνώμαλον σεισμόν τε καὶ κλόνον , ἐν ᾧ φαμεν οὐ τοῦτον μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἰατρῶν πολλοὺς ἐσφάλθαι . διώρισται γὰρ ἡμῖν ἔμπροσθεν ἡ κατὰ τὸν τρόμον γενομένη κίνησις τῆς κατὰ τὸ ῥῖγος . ὅταν οὖν , φησι , νικήσῃ τὰς ἶνας ἐπιῤῥέουσα πλείων , ἐξεθέρμανε τὸ σῶμα πρὸς τὴν ἑαυτῆς δύναμιν ἀντιμεταβάλλουσα τὰς ἶνας , ὡς αὐτὴ πρότερον ὑπ’ ἐκείνων μετεβάλλετο . περὶ μὲν οὖν τῆς ἀληθείας ὧν εἶπεν ὁ Πλάτων οὐ πρόκειται νῦν ἐπισκοπεῖσθαι , μελλόντων γε ἡμῶν ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασιν ἐξηγεῖσθαί τε ἅμα καὶ κρίνειν ἃ κατὰ τὸν Τίμαιον εἶπεν · ὅτι δ’ οὐδὲν παρέλιπεν ὧν ἐχρῆν λέγεσθαι τοῖς ἀποφαινομένοις περὶ ῥίγους , τοῦτο ἤδη πέφηνεν ἐκ τῆς ῥήσεως αὐτοῦ . καὶ γὰρ τὸν χυμὸν εἶπεν ὑφ’ οὗ γίνεται τὸ ῥῖγος , καὶ τὸν τόπον εἰς ὃν ῥεῖ , καὶ τὸ τῆς κινήσεως εἶδος , ἔτι τε τὸν τρόπον καθ’ ὃν ψύχεταί τε καὶ αὖθις ἐκθερμαίνεται τὸ σῶμα . περὶ μὲν οὖν τῆς Πλάτωνος δόξης ( καὶ τῆς ) κατὰ τὴν ἐξήγησιν τῶν ἐν τῷ Τιμαίῳ γεγραμμένων ἰατρικῶς ἐπισκεψόμεθα · νυνὶ δὲ τὴν ἡμετέραν ἀποφαινόμεθα γνώμην , ἐπιδιαρθρώσαντες ὅσα κατὰ τὴν Ἱπποκράτους δόξαν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται . ταῖς γὰρ τῶν θερμῶν φαρμάκων ὁμιλίαις ἐνίοτε μὲν φρίκη μόνη , πολλάκις δὲ καὶ ῥῖγος ἐπιγίνεται , καθάπερ ἐν καύσοις τε καὶ τριταίοις πυρετοῖς κινουμένης τῆς ξανθῆς χολῆς , οὐκ ἐν ταῖς κοιλότησι τῶν ἀγγείων , ἀλλὰ διὰ τῶν σαρκῶν , ἤτοι τῷ γεννηθῆναι πλείονα τοῦτον τὸν χυμὸν ἐν αὐταῖς , ἢ τῷ δι’ αὐτῶν ὑπὸ τῆς φύσεως ἐκκαθαίρεσθαι . κατὰ τοῦτο γὰρ αὐτὸ μόνον καὶ οἱ καῦσοι πυρετοὶ τῶν τριταίων διαφέρουσι , τῶν μὲν ( γὰρ ) καύσων ἐν τοῖς ἀγγείοις ἐχόντων τὴν χολὴν , τῶν δὲ τριταίων ἔξω τῶν ἀγγείων διὰ τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων φερομένην . ἐν γὰρ τῇ δι’ αὐτῶν φορᾷ , λυποῦσα τῇ δριμύτητι , τὴν ὀδύνην ἐργάζεται . συμβαίνει τοιγαροῦν ἐν τῷδε δύο τινὰ γίνεσθαι , συννεύειν μὲν εἰς τὸ βάθος τοῦ σώματος τὸ αἷμα , καὶ διὰ τοῦτο καταψύχεσθαι τἀκτὸς αὐτοῦ · τὰ μόρια δὲ αὐτὰ τοῦ σώματος , ἐν οἷς ἡ χολὴ , διὰ τῆς ἀποκριτικῆς τῶν ἀλλοτρίων δυνάμεως ὠθεῖν αὐτὴν ἕκαστον ἐξ ἑαυτοῦ πρὸς τὸ πλησιάζον , ἄχρις ἂν ἐξ ἁπάντων ἐλαυνομένη , δι’ ἱδρώτων ἢ δι’ ἐμέτων ἢ καὶ διὰ τῆς κάτω γαστρὸς ἐκκριθείη . τοῦτο δὲ καὶ τοῖς ἠπεπτηκόσιν ἢ κακοχυμίας μεστοῖς , ἢ εἰς ἥλιον θερινὸν ἢ βαλανεῖον ἀφικομένοις , ἢ γυμναζομένοις συμπίπτει . φρικώδεις οὖν αὐτίκα γίνονται , καί τινες αὐτῶν καὶ ῥιγοῦσι . χρὴ γὰρ οὐ μόνον αἴτιον εἶναί τι δακνῶδες ἐν ἡμῖν , ἀλλὰ καὶ σφοδρῶς κινούμενον , εἰ μέλλει ῥῖγος ἐργάσασθαι . καὶ κοινὸν τοῦτο συμβέβηκεν ἀμφοτέρῳ τῷ γένει τῶν αἰτίων , ὅσα τε ψυχρὰ καὶ ὅσα θερμὰ ταῖς δυνάμεσίν ἐστι , τὸ κινεῖν ὀδυνηρῶς τὸ σῶμα . καὶ διὰ τοῦτο τοῖς τεταρταίοις πυρετοῖς καὶ τοῖς τριταίοις συνεισβάλλει ῥῖγος , καί τοι ὑπὸ χυμῶν ἐναντίων τῇ δυνάμει συνισταμένοις , ψυχρὸς μὲν γὰρ ὁ μελαγχολικὸς χυμὸς , θερμὸς δὲ ὁ τῆς ξανθῆς χολῆς . οὐχ ἁπλῶς δὲ πλεονάζειν αὐτοὺς ἔφην χρῆναι μέλλοντας ἐργάσασθαι ἢ φρίκην ἢ ῥῖγος , ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων φέρεσθαι κινουμένους σφοδρότερον . ἐν ᾧ δὲ συννεύει μὲν εἰς τὸ βάθος τοῦ σώματος καὶ τὰ σπλάγχνα τὸ αἷμα , καὶ σὺν ﻿ αὐτῷ δηλονότι καὶ ἡ θερμασία , ψυχρά τε καὶ ἄναιμα γίνεται τά τε κατὰ τὸ δέρμα μόρια καὶ σκελῶν καὶ χειρῶν τὰ τελευταῖα , διότι πλεῖστον ἀφέστηκε τῶν σπλάγχνων . ἐὰν μὲν οὖν ἐν τῷ βάθει συμβῇ σβεσθῆναι τὴν ἔμφυτον θερμασίαν , ἢ πνιγεῖσαν ὑπὸ τοῦ μὴ διαπνεῖσθαι πρὸς τοὐκτὸς , ἢ ἐκνικηθεῖσαν ὑπὸ τῶν ψυχρῶν αἰτίων , ἀποθνήσκει τὸ ζῶον · ἐὰν δὲ συννεύσῃ μὲν εἰς τὸ βάθος , ἀντίσχῃ δὲ τοῖς βιασαμένοις αἰτίοις ἀθροισθεῖσα , κατὰ τοῦτο καθάπερ ὄργανον γίνεται τῆς τῶν ἀλλοτρίων ἀποκριτικῆς δυνάμεως τῆς ἐν ἅπαντι μορίῳ τοῦ σώματος ὑπαρχούσης . πεφυκυῖα γὰρ ἤδη καὶ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἐκκρίνειν τὰ λυποῦντα , πολλῷ μᾶλλον ἐργάζεται μετὰ τῆς ἐκ βάθους ἀναφερομένης θερμασίας , συνεκβαλλούσης αὐτὰ τῇ ῥύμῃ τῆς φορᾶς εἰς ὅ τι περ ἂν εὐπετέστερον αὐτῇ γένηται . πολλάκις μὲν οὖν διὰ τοῦ δέρματος ἐκβάλλει τὰ λυποῦντα , πολλάκις δὲ δι’ ἐμέτων καὶ τῆς κάτω γαστρός . οὐ μόνον δ’ ἐπὶ τῆς ξανθῆς ἢ μελαίνης χολῆς ῥῖγος , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ ψυχρῷ πάνυ φλέγματι φιλεῖ γίνεσθαι · καλεῖ δὲ ὑαλώδη τὸν χυμὸν τοῦτον ὁ Πραξαγόρας . ἀλλὰ τό γε τοιοῦτον ῥῖγος οὔτε σφοδρόν ἐστι , καί τοι διαμένον ἡμέραις ἐνίοτε πλείοσιν ἐφεξῆς · ἡσυχαζόντων δὲ καὶ μηδόλως κινουμένων , ἡσυχάζει καὶ αὐτό · κινηθεῖσι δὲ εὐθέως ἕπεται κατὰ τὰ μέτρα τῆς κινήσεως , ἐπὶ μὲν ταῖς ἰσχυροτέραις καὶ συντόνοις κινήσεσι σφοδρότερον , ἐπὶ δὲ ταῖς ἀσθενέσι βραχύτερον . εἶδον τοῦτο τὸ σύμπτωμα γυναιξὶ μᾶλλον ἢ ἀνδράσι γινόμενον , καὶ γυναιξὶ ταῖς ἀργότατα διαιτωμέναις καὶ λουτροῖς ἐπὶ τροφῇ χρωμέναις . εἶδον δὲ καὶ νεανίσκῳ τινὶ τῶν ἡμετέρων συμφοιτητῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γινόμενον , ἡνίκα πρῶτον εἰς αὐτὴν κατεπλεύσαμεν ἐν ἀρχῇ φθινοπώρου . προσηνέγκατο δὲ οὗτος ἐφεξῆς ἡμέραις πλείοσι φοινίκων βαλάνους πολλὰς ἁπαλὰς καὶ νέας , ἐπὶ λουτροῖς τε καὶ πρὸ τούτων , ἦσαν δὲ οὐκ ἀκριβῶς αἵ γε πλείους αὐτῶν πέπειροι . συνέβη δὲ αὐτῷ τό γε πρῶτον ἀπὸ σφοδρᾶς ἄρξασθαι φρίκης ἐπὶ γυμνασίῳ τε καὶ λουτρῷ , δι’ ἣν καὶ προσδοκήσας πυρέξειν , κατεκλίθη τε καὶ σκεπάσας ἑαυτὸν ἱματίοις ἔμεινεν ἥσυχος . ὡς δὲ διελθούσης ὅλης τῆς νυκτὸς ἀπύρετος ἦν , ἐξανίστατο μὲν ἕωθεν ἐπὶ τὰ συνήθη , φρικώδης δ’ ἐν τούτῳ γιγνόμενος αὖθις κατακλιθεὶς ἡσύχαζεν ἄχρι τῆς κατὰ τὸ βαλανεῖον ὥρας . ἐξαναστάντι δὲ αὐτῷ πάλιν ὡς ἐπὶ τὸ λουτρὸν ἡ φρίκη μείζων ἐγένετο , καὶ ἦν τὸ σύμπτωμα ῥῖγος καὶ ἤδη μικρόν . τότ’ οὖν ἡγησάμενος ἐκ παντὸς τρόπου πυρέξειν , ἔτι καὶ μᾶλλον ἐφ’ ἡσυχίας αὑτὸν συνέσχεν . ἐπεὶ δὲ καὶ διὰ τῆς ἡμέρας ὅλης καὶ διὰ τῆς ἐπιούσης νυκτὸς ἀποπειρώμενος ἐξεῦρεν ἑαυτὸν ἐπὶ μὲν ταῖς μετρίαις κινήσεσι φρίττοντα , ῥιγοῦντα δὲ , εἴ ποτε μειζόνως κινηθείη , συμβούλοις ἡμῖν ἐχρῆτο περὶ τῶν ποιητέων . ἀναμνησθεὶς οὖν ἐγὼ κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν γυναικὶ τοιοῦτόν τι συμβεβηκὸς , ἀδεέστερόν τε τὸν ἑταῖρον ἐποίησα καὶ προὐτρεψάμην χρῆσθαι τοῖς θερμαίνουσί τε καὶ τέμνουσι πάχος χυμῶν ἐδέσμασί τε καὶ πόμασι καὶ φαρμάκοις . ἐκεῖνός τε οὖν οὕτω κατέστη , καὶ μετὰ ταῦτα τοῖς ὁμοίως πάσχουσιν ἐν ἀρχῇ μὲν ἔδωκα τὸ διὰ τῶν τριῶν πεπέρεων φάρμακον , ἐφεξῆς δὲ τὸ διὰ τῆς καλαμίνθης ἡμέτερον , εἶτα τὸ δι’ ὀποῦ Κυρηναϊκοῦ καὶ καστορίου συντιθέμενον , ὃ καὶ ταῖς τεταρταϊκαῖς περιόδοις ἐστὶν ὠφελιμώτατον , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὑπὸ ῥίγους σφοδροῦ χειμάζωνται . μὴ θαυμάσῃς δὲ παρὰ τοῖς παλαιοῖς ἰατροῖς εὑρὼν γεγραμμένον ἐπὶ τοῖς ἄνευ κρύους ῥίγεσιν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐν τῷ σώματι διαθέσεως ὁρμωμένοις ἐξ ἀνάγκης ἕπεσθαι πυρετόν . οὔτε γὰρ λουτροῖς τοσούτοις ἐπὶ τροφαῖς οὔτ’ ἀργῷ βίῳ χρωμένοις τοῖς παλαιοῖς οὐδὲν τοιοῦτον συνέπιπτε · νυνὶ δ’ ἄμφω ταῦτα πλεονάσαντα καὶ τουτὶ τὸ καλούμενον ἀνεκθέρμαντον ῥῖγος ἐργάζεται , νέον τι καὶ ξένον σύμπτωμα , διὰ τὸ νέον τῆς διαίτης · ἅπασί τε τοῖς οὕτω παθοῦσιν ἤτοι τάσεως ἢ βάρους αἴσθησις γίνεται κατὰ τὸ δεξιὸν ὑποχόνδριον , ἔνθα κεῖται τὸ ἧπαρ , ἐμφραττομένων δηλονότι τῶν κατ’ αὐτὸ φλεβῶν ὑπὸ τοῦ πάχους τῶν χυμῶν . ὥσπερ δὲ βάρους καὶ τάσεως τῆς κατὰ τὸ σπλάγχνον οἱ πάσχοντες ἴσχουσιν αἴσθησιν , οὕτω καὶ τοῦ ῥίγους αἰσθάνονται διαφέροντος τοῦ ἐν τεταρταίοις τε καὶ τριταίοις πυρετοῖς . ἐν μὲν γὰρ τοῖς τεταρταίοις τοιοῦτο γίνεσθαί φασιν αὐτοῖς τὸ ῥῖγος , οἷόν περ ὅταν ὁδοιπορήσωσι διὰ κρύους ἰσχυροῦ . ὡσαύτως δὲ κατὰ τοὺς τριταίους καὶ τοὺς καύσους πυρετοὺς , ὡς ὑπὸ βελονῶν ὀξέων τε καὶ λεπτῶν κεντούμενοι τὰς σάρκας αἰσθάνονται πολλάκις . ἐγὼ μὲν οὖν καὶ αὐτὸς ἄπειρός εἰμι τοῦ τῶν τεταρταίων ῥίγους , ἔμπειρος δὲ θατέρου , τετράκις μὲν ἐν νεότητι πυρέξας τριταῖον πυρετὸν , καῦσον δὲ ἅπαξ . ὥστε ἔχω μαρτυρεῖν τῇ λελεγμένῃ τοῦ ῥίγους ποιότητι κατὰ τοιαῦτα παθήματα . τὸ δὲ τῶν τεταρταίων οἱ πειραθέντες ἄχρι καὶ τῶν ὀστῶν φασι διήκειν , ὅταν ᾖ σφοδρὸν , ὅμοιον ὑπάρχον τοῖς ἐκ τοῦ περιέχοντος ἰσχυρῶς ψυχροῦ γιγνομένοις ῥίγεσιν . ἀλλὰ καὶ τοῦτ’ ἔχομεν προσθεῖναι τριταίοις τε καὶ καύσοις πυρετοῖς , οὐχ ὑπάρχον τοῖς τεταρταίοις . καὶ γὰρ διψῶσιν οἱ πλεῖστοι καὶ θερμασίας αἰσθάνονται κατὰ τὸ βάθος ἐν αὐτῷ τοῦ ῥίγους τῷ χρόνῳ , ὧν οὐδέτερον ὑπάρχει τοῖς ἐν τεταρταίῳ πυρετῷ ῥιγοῦσιν .
Lemmas: ὁ δέ νῦν εἰμί σκοπέω εἰ δίκαιος ἀναφέρω ἅπας σχεδόν αἴτιος ψυχρός ὁ ῥῖγος . ὅτι μέν γάρ ψυχρός ὁ πάθος , ἐναργής · εἰ δέ καί ὁ δράω αὐτός τοιοῦτος , ἄξιος ἐγώ δοκέω σκέψις εἰμί . τριταῖος γοῦν ἀκριβής , εἴπερ τις καί ἄλλος , ῥῖγος γνώρισμα . συνεισβάλλω γάρ ὁ παροξυσμός ῥῖγος σφοδρός , καί τοι ὁ γε πυρετός οὗτος οὐ ἄν τις οὐδέ μαίνομαι ἐπί ψυχρός φημί συνίστημι χυμός · καῦσος γάρ εἰμί ὁ γένος , τοσοῦτος ἀποδέω ἕτερος καῦσος ὁ συνεχής , ὅσος διαλείπω ὁ θερμός ὁ πυρετός καί φλογώδης καί περικαής . ὁ δέ ἄπαυστος δίψος , ὁ τε ὁ ἔμψυξις ἐπιθυμία , ὁ τε ἐμέω ἄκρατος χολή , καί ῥᾳστωνέω ὁ γε ἔμετος , πῶς οὐ εἰμί ἅπας φανερός ἐπί ὁ θερμός πλεονάζω ; πῶς οὖν ῥιγόω ἐν τριταῖος ; πῶς δέ ἐν καῦσος πυρετός ὁ συνεχής , εἰ μή διαλείπω , ἀλλά ἀεί καίω ἔγκειμαι , ῥῖγος ἐπιγίγνομαι , καί κριτικός γε πυρετός ; ὑπό καῦσος γάρ , φημί , ἔχω , ῥῖγος ἐπιγίγνομαι , λύσις . ἀλλά καί δριμύς καί θερμός φάρμακον ἕλκω προσάγω · ὀδυνάω μέν ὁ πρῶτος , φρίκη δέ αὖθις , εἶτα ἐπί αὐτός ῥῖγος ἐργάζομαι , καί πολύς οἶδα ῥιγόω τε καί πυρέσσω ἐπί ἕλκος ἐρεθίζω ὑπό δριμύς φάρμακον . ἀλλά καί φλεγμονή εἰς ἀπόστημα τρέπω ἀνάγκη ῥῖγος τε καί φρίκη συνεδρεύω . πολύς δέ ἄν σύ καί ἄλλος ἀναμιμνῄσκω διάθεσις , ἐπί ὅς ἐναργής ἐπί δριμύς μάλα ἤ ψυχρός χυμός συνίστημι ῥῖγος , εἰ μή ὁ λόγος ὁ μῆκος φεύγω . μή τοίνυν ὁ ψυχρός μόνος βιάζω ὁ ῥῖγος ἀναφέρω , ἐπεί καί φοβερός ἄκουσμα καί θέαμα φρίκη τε καί ῥῖγος ἐργάζομαι ποτέ . οὗτος μέν γε καί Πλάτων γιγνώσκω , οὐ μόνος Ἱπποκράτης . διαλέγω οὖν ὑπέρ ὁ ἐπί χολή ξανθός γίγνομαι νόσημα , μνημονεύω καί ῥῖγος . ὅθεν ἄλλος τε πολύς χάριν ἐπέρχομαι ἐγώ θαυμάζω ὁ μετά οὗτος γίγνομαι ἰατρός , εἰͅν ὁ περί ὁ ῥῖγος λόγος οὐ ἦκα . πῶς γάρ οὐ δεινός , εἰ Πλάτων μέν οὐ εἰμί ἰατρός οὐ ἀγνοέω , ὅτι καί διά χολή γίγνομαι ποτέ ῥῖγος , ἐξευρίσκω τε ὁ αἰτία σπουδάζω , ὁ δέ τοσοῦτος ἀποδέω οὗτος πάντῃ γιγνώσκω , ὥστε οὐδέ ὅτι καί διά χολή καί διά δριμύς ὅστις χυμός ῥῖγος γίγνομαι , ἐπίσταμαι ; ἀλλά ἄπορος ἐξευρίσκω ὁ αἰτία , ὅπως ἐπί δριμύς τε καί θερμός χυμός συνίστημι πάθος ψυχρός . ἴσως μέν οὐ ἄπορος , εἰ μηδέ Πλάτων ἀπορέω · πολύς δέ οὖν εἰμί ἀγαθός , εἴπερ ὄντως εἰμί ἄπορος , οὐ ἀνατρέπω ἐπιχειρέω ὁ πρᾶγμα φαίνω ἐναργής , ἀλλά ὁ αἰτία ὁμολογέω ὁ ﻿ ἄγνοια . ὁ δέ ἀναιρέω ὁ φαίνω , ὅμοιος εἰμί ὁ μηδέ ὁράω ἐγώ ὁμολογέω , ὅτι μή γιγνώσκω ὅπως ὁράω . οὐκοῦν ὅτι μέν οὐδείς ἥσσων ἐπί δριμύς τε καί θερμός χυμός γίγνομαι ἄν ῥῖγος , ἤ ἐπί ψυχρός τε καί πήγνυμι , πᾶς μάλα ἀληθής . εἶτα σκοπέω , εἰ ἁπλῶς ὁ ψυχρός ἤ ὁ δριμύς πλεονάζω χρή εἰς ὁ δύναμαι ῥῖγος ἐργάζομαι . ἐφεξῆς δέ ἐκεῖνος διορίζω , πολύς ἀγνοέω , οὔτε γάρ ἁπλῶς ψυχρός χυμός πλεονάζω , οὔτε ἁπλῶς δριμύς γίγνομαι ῥῖγος . ἐπί μέν τοι ὁ ψυχρός σαφής ἔμπροσθεν δείκνυμι , ὁ οἰδηματώδης ἅπας καί ὁ ναρκώδης καί ὁ παράλυτος καί ὁ ὑδαρώδης ὑπομιμνῄσκω · ἐπί δέ ὁ θερμός τε καί δριμύς νῦν ἐπιδείκνυμι σύ · κακόχυμος γάρ ἄν ἰκτερικός τε καί πυρέσσω ὀξύς καί καυσόω πᾶς ῥιγόω . οὔτε οὖν ἁπλῶς χρή πλεονάζω ἤ ψυχρός χυμός ἤ δριμύς πρός ῥῖγος γένεσις · ὑπάρχω δέ αὐτός ἀναγκαῖος ἑκάτερος τρόπος ἴδιος . εἰμί δέ ἄν ὁ τρόπος , οὐ γάρ ἀποκνητέον ἐπί πᾶς ἔρχομαι ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια ἐράω , ἤ ὁ ὁ πλῆθος μέτρον , ἤ ὁ ὁ χυμός ποιότης , ἤ τις τόπος ὁ σῶμα ἐν ὅς χρή οὗτος ἀθροίζω . γίγνομαι δέ ἄν καί περί ὁ μένω ἤ κινέω καί περί ὁ τρόπος ὁ κίνησις οὐ μικρός διαφορά . εἰς οὗτος οὖν αὐτός καί Πλάτων ἀφοράω λέγω · οὗτος δή ὁ δύναμις ἔχω ἴνη ἐν αἷμα , χολή φύσις παλαιός αἷμα γίγνομαι , καί πάλιν ἐκ ὁ σάρξ εἰς οὗτος τήκω θερμός καί ὑγρός κατά ὀλίγος ὁ πρῶτος ἐμπίπτω , πήγνυμι διά ὁ ὁ ἴνη δύναμις · πήγνυμι δέ καί βία κατασβέννυμι χειμών καί τρόμος ἐντός παρέχω , πολύς δέ ἐπιρρέω , ὁ παρά αὐτός θερμότης κρατέω ὁ ἴς , εἰς ἀταξία ζέω , διασῴζω . ἐν οὗτος ὁ Πλάτων ἅπας ἐπιλέγω διέρχομαι , ὅσος χρή γιγνώσκω ἐν ἅπας γένος πάθος . ὁ τε γάρ εἶδος ὁ χυμός λέγω , χολή ὀνομάζω αὐτός · δηλόω δέ καί ὁ ποιότης , θερμός καί ὑγρός λέγω · ὅθεν τε ὁ γένεσις εἰμί ὁ τοιοῦτος χολή , τήκω γάρ φημί γίγνομαι σάρξ αὐτός . ἀλλά καί ὁ τόπος εἰς ὅς ῥέω προστίθημι , ἐκ ὁ δηλόω πήγνυμι ὁ ἐπιρρέω χολή ὑπό ὁ περιέχω ἴνη κατά ὁ αἷμα . οὗτος δέ ὁ λόγος συνάπτω καί ὁ ὁ πάθος γένεσις , ἐν ὅς χειμών καί τρόμος φημί γίγνομαι , χειμών μέν ὀνομάζω ὁ ἐν ὁ ῥῖγος αἴσθησις ὁ ψῦξις , τρόμος δέ ὁ ἀνώμαλος σεισμός τε καί κλόνος , ἐν ὅς φημί οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἰατρός πολύς σφάλλω . διορίζω γάρ ἐγώ ἔμπροσθεν ὁ κατά ὁ τρόμος γίγνομαι κίνησις ὁ κατά ὁ ῥῖγος . ὅταν οὖν , φημί , νικάω ὁ ἴς ἐπιρρέω πολύς , ἐκθερμαίνω ὁ σῶμα πρός ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ἀντιμεταβάλλω ὁ ἴς , ὡς αὐτός πρότερος ὑπό ἐκεῖνος μεταβάλλω . περί μέν οὖν ὁ ἀλήθεια ὅς λέγω ὁ Πλάτων οὐ πρόκειμαι νῦν ἐπισκοπέω , μέλλω γε ἐγώ ἐν ἕτερος ὑπόμνημα ἐξηγέομαι τε ἅμα καί κρίνω ὅς κατά ὁ Τίμαιος λέγω · ὅτι δέ οὐδείς παραλείπω ὅς χρή λέγω ὁ ἀποφαίνω περί ῥῖγος , οὗτος ἤδη φαίνω ἐκ ὁ ῥῆσις αὐτός . καί γάρ ὁ χυμός λέγω ὑπό ὅς γίγνομαι ὁ ῥῖγος , καί ὁ τόπος εἰς ὅς ῥέω , καί ὁ ὁ κίνησις εἶδος , ἔτι τε ὁ τρόπος κατά ὅς ψύχω τε καί αὖθις ἐκθερμαίνω ὁ σῶμα . περί μέν οὖν ὁ Πλάτων δόξα ( καί ὁ ) κατά ὁ ἐξήγησις ὁ ἐν ὁ Τίμαιος γράφω ἰατρικός ἐπισκοπέω · νυνί δέ ὁ ἡμέτερος ἀποφαίνω γνώμη , ἐπιδιαρθρόω ὅσος κατά ὁ Ἱπποκράτης δόξα ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω . ὁ γάρ ὁ θερμός φάρμακον ὁμιλία ἐνίοτε μέν φρίκη μόνος , πολλάκις δέ καί ῥῖγος ἐπιγίγνομαι , καθά ἐν καῦσος τε καί τριταῖος πυρετός κινέω ὁ ξανθός χολή , οὐ ἐν ὁ κοιλότης ὁ ἀγγεῖον , ἀλλά διά ὁ σάρξ , ἤτοι ὁ γεννάω πολύς οὗτος ὁ χυμός ἐν αὐτός , ἤ ὁ διά αὐτός ὑπό ὁ φύσις ἐκκαθαίρω . κατά οὗτος γάρ αὐτός μόνος καί ὁ καῦσος πυρετός ὁ τριταῖος διαφέρω , ὁ μέν ( γάρ ) καύσων ἐν ὁ ἀγγεῖον ἔχω ὁ χολή , ὁ δέ τριταῖος ἔξω ὁ ἀγγεῖον διά ὁ αἰσθητικός σῶμα φέρω . ἐν γάρ ὁ διά αὐτός φορά , λυπέω ὁ δριμύτης , ὁ ὀδύνη ἐργάζομαι . συμβαίνω τοιγαροῦν ἐν ὅδε δύο τις γίγνομαι , συννεύω μέν εἰς ὁ βάθος ὁ σῶμα ὁ αἷμα , καί διά οὗτος καταψύχω ἐκτός αὐτός · ὁ μόριον δέ αὐτός ὁ σῶμα , ἐν ὅς ὁ χολή , διά ὁ ἀποκριτικός ὁ ἀλλότριος δύναμις ὠθέω αὐτός ἕκαστος ἐκ ἑαυτοῦ πρός ὁ πλησιάζω , ἄχρι ἄν ἐκ ἅπας ἐλαύνω , διά ἱδρώς ἤ διά ἔμετος ἤ καί διά ὁ κάτω γαστήρ ἐκκρίνω . οὗτος δέ καί ὁ ἀπεπτέω ἤ κακοχυμία μεστός , ἤ εἰς ἥλιος θερινός ἤ βαλανεῖον ἀφικνέομαι , ἤ γυμνάζω συμπίπτω . φρικώδης οὖν αὐτίκα γίγνομαι , καί τις αὐτός καί ῥιγόω . χρή γάρ οὐ μόνος αἴτιος εἰμί τις δακνώδης ἐν ἐγώ , ἀλλά καί σφοδρός κινέω , εἰ μέλλω ῥῖγος ἐργάζομαι . καί κοινός οὗτος συμβαίνω ἀμφότερος ὁ γένος ὁ αἴτιος , ὅσος τε ψυχρός καί ὅσος θερμός ὁ δύναμις εἰμί , ὁ κινέω ὀδυνηρός ὁ σῶμα . καί διά οὗτος ὁ τεταρταῖος πυρετός καί ὁ τριταῖος συνεισβάλλω ῥῖγος , καί τοι ὑπό χυμός ἐναντίος ὁ δύναμις συνίστημι , ψυχρός μέν γάρ ὁ μελαγχολικός χυμός , θερμός δέ ὁ ὁ ξανθός χολή . οὐ ἁπλῶς δέ πλεονάζω αὐτός φημί χρή μέλλω ἐργάζομαι ἤ φρίκη ἤ ῥῖγος , ἀλλά καί διά ὁ αἰσθητικός σῶμα φέρω κινέω σφοδρός . ἐν ὅς δέ συννεύω μέν εἰς ὁ βάθος ὁ σῶμα καί ὁ σπλάγχνον ὁ αἷμα , καί σύν ﻿ αὐτός δηλονότι καί ὁ θερμασία , ψυχρός τε καί ἄναιμος γίγνομαι ὁ τε κατά ὁ δέρμα μόριον καί σκέλος καί χείρ ὁ τελευταῖος , διότι πολύς ἀφίστημι ὁ σπλάγχνον . ἐάν μέν οὖν ἐν ὁ βάθος συμβαίνω σβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμασία , ἤ πνίγω ὑπό ὁ μή διαπνέω πρός ἑκτός , ἤ ἐκνικάω ὑπό ὁ ψυχρός αἴτιος , ἀποθνῄσκω ὁ ζῷον · ἐάν δέ συννεύω μέν εἰς ὁ βάθος , ἀντέχω δέ ὁ βιάζω αἴτιος ἀθροίζω , κατά οὗτος καθά ὄργανον γίγνομαι ὁ ὁ ἀλλότριος ἀποκριτικός δύναμις ὁ ἐν ἅπας μόριον ὁ σῶμα ὑπάρχω . φύω γάρ ἤδη καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐκκρίνω ὁ λυπέω , πολύς μάλα ἐργάζομαι μετά ὁ ἐκ βάθος ἀναφέρω θερμασία , συνεκβάλλω αὐτός ὁ ῥύμη ὁ φορά εἰς ὅς τις περ ἄν εὐπετής αὐτός γίγνομαι . πολλάκις μέν οὖν διά ὁ δέρμα ἐκβάλλω ὁ λυπέω , πολλάκις δέ διά ἔμετος καί ὁ κάτω γαστήρ . οὐ μόνος δέ ἐπί ὁ ξανθός ἤ μέλας χολή ῥῖγος , ἀλλά καί ἐπί ὁ ψυχρός πάνυ φλέγμα φιλέω γίγνομαι · καλέω δέ ὑαλώδης ὁ χυμός οὗτος ὁ Πραξαγόρας . ἀλλά ὁ γε τοιοῦτος ῥῖγος οὔτε σφοδρός εἰμί , καί τοι διαμένω ἡμέρα ἐνίοτε πολύς ἐφεξῆς · ἡσυχάζω δέ καί μηδόλως κινέω , ἡσυχάζω καί αὐτός · κινέω δέ εὐθύς ἕπομαι κατά ὁ μέτρον ὁ κίνησις , ἐπί μέν ὁ ἰσχυρός καί σύντονος κίνησις σφοδρός , ἐπί δέ ὁ ἀσθενής βραχύς . ὁράω οὗτος ὁ σύμπτωμα γυνή μάλα ἤ ἀνήρ γίγνομαι , καί γυνή ὁ ἀργός διαιτάω καί λουτρόν ἐπί τροφή χράω . ὁράω δέ καί νεανίσκος τις ὁ ἡμέτερος συμφοιτητής ἐν Ἀλεξάνδρεια γίγνομαι , ἡνίκα πρῶτος εἰς αὐτός καταπλέω ἐν ἀρχή φθινόπωρον . προσφέρω δέ οὗτος ἐφεξῆς ἡμέρα πολύς φοῖνιξ βάλανος πολύς ἁπαλός καί νέος , ἐπί λουτρόν τε καί πρό οὗτος , εἰμί δέ οὐ ἀκριβής ὁ γε πολύς αὐτός πέπειρος . συμβαίνω δέ αὐτός ὁ γε πρῶτος ἀπό σφοδρός ἄρχω φρίκη ἐπί γυμνάσιον τε καί λουτρόν , διά ὅς καί προσδοκάω πυρέσσω , κατακλίνω τε καί σκεπάζω ἑαυτοῦ ἱμάτιον μένω ἥσυχος . ὡς δέ διέρχομαι ὅλος ὁ νύξ ἀπύρετος εἰμί , ἐξανίστημι μέν ἕωθεν ἐπί ὁ συνήθης , φρικώδης δέ ἐν οὗτος γίγνομαι αὖθις κατακλίνω ἡσυχάζω ἄχρι ὁ κατά ὁ βαλανεῖον ὥρα . ἐξανίστημι δέ αὐτός πάλιν ὡς ἐπί ὁ λουτρόν ὁ φρίκη μέγας γίγνομαι , καί εἰμί ὁ σύμπτωμα ῥῖγος καί ἤδη μικρός . τότε οὖν ἡγέομαι ἐκ πᾶς τρόπος πυρέσσω , ἔτι καί μάλα ἐπί ἡσυχία ἑαυτοῦ συνέχω . ἐπεί δέ καί διά ὁ ἡμέρα ὅλος καί διά ὁ ἐπέρχομαι νύξ ἀποπειράομαι ἐξευρίσκω ἑαυτοῦ ἐπί μέν ὁ μέτριος κίνησις φρίσσω , ῥιγέω δέ , εἰ ποτέ μέγας κινέω , σύμβουλος ἐγώ χράω περί ὁ ποιητής . ἀναμιμνῄσκω οὖν ἐγώ κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία γυνή τοιοῦτος τις συμβαίνω , ἀδεής τε ὁ ἑταῖρος ποιέω καί προτρέπω χράω ὁ θερμαίνω τε καί τέμνω πάχος χυμός ἔδεσμα τε καί πόμα καί φάρμακον . ἐκεῖνος τε οὖν οὕτως καθίστημι , καί μετά οὗτος ὁ ὅμοιος πάσχω ἐν ἀρχή μέν δίδωμι ὁ διά ὁ τρεῖς πέπερι φάρμακον , ἐφεξῆς δέ ὁ διά ὁ καλαμίνθη ἡμέτερος , εἶτα ὁ διά ὀπός Κυρηναικός καί καστορίδες συντίθημι , ὅς καί ὁ τεταρταικός περίοδος εἰμί ὠφέλιμος , καί μάλα ὅταν ὑπό ῥῖγος σφοδρός χειμάζω . μή θαυμάζω δέ παρά ὁ παλαιός ἰατρός εὑρίσκω γράφω ἐπί ὁ ἄνευ κρύος ῥῖγος ἐκ αὐτός ὁ ἐν ὁ σῶμα διάθεσις ὁρμάω ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι πυρετός . οὔτε γάρ λουτρόν τοσοῦτος ἐπί τροφή οὔτε ἀργός βίος χράω ὁ παλαιός οὐδείς τοιοῦτος συμπίπτω · νυνί δέ ἄμφω οὗτος πλεονάζω καί οὗτος ὁ καλέω ἀνεκθέρμαντος ῥῖγος ἐργάζομαι , νέος τις καί ξένος σύμπτωμα , διά ὁ νέος ὁ δίαιτα · ἅπας τε ὁ οὕτως πάσχω ἤτοι τάσις ἤ βάρος αἴσθησις γίγνομαι κατά ὁ δεξιός ὑποχόνδριος , ἔνθα κεῖμαι ὁ ἧπαρ , ἐμφράσσω δηλονότι ὁ κατά αὐτός φλέψ ὑπό ὁ πάχος ὁ χυμός . ὥσπερ δέ βάρος καί τάσις ὁ κατά ὁ σπλάγχνον ὁ πάσχω ἴσχω αἴσθησις , οὕτως καί ὁ ῥῖγος αἰσθάνομαι διαφέρω ὁ ἐν τεταρταῖος τε καί τριταῖος πυρετός . ἐν μέν γάρ ὁ τεταρταῖος τοιοῦτος γίγνομαι φημί αὐτός ὁ ῥῖγος , οἷος περ ὅταν ὁδοιπορέω διά κρύος ἰσχυρός . ὡσαύτως δέ κατά ὁ τριταῖος καί ὁ καῦσος πυρετός , ὡς ὑπό βελόνη ὀξύς τε καί λεπτός κεντέω ὁ σάρξ αἰσθάνομαι πολλάκις . ἐγώ μέν οὖν καί αὐτός ἄπειρος εἰμί ὁ ὁ τεταρταῖος ῥῖγος , ἔμπειρος δέ ἕτερος , τετράκις μέν ἐν νεότης πυρέσσω τριταῖος πυρετός , καῦσος δέ ἅπαξ . ὥστε ἔχω μαρτυρέω ὁ λέγω ὁ ῥῖγος ποιότης κατά τοιοῦτος πάθημα . ὁ δέ ὁ τεταρταῖος ὁ πειράω ἄχρι καί ὁ ὀστέον φημί διήκω , ὅταν εἰμί σφοδρός , ὅμοιος ὑπάρχω ὁ ἐκ ὁ περιέχω ἰσχυρός ψυχρός γίγνομαι ῥῖγος . ἀλλά καί οὗτος ἔχω προστίθημι τριταῖος τε καί καῦσος πυρετός , οὐ ὑπάρχω ὁ τεταρταῖος . καί γάρ διψάω ὁ πολύς καί θερμασία αἰσθάνομαι κατά ὁ βάθος ἐν αὐτός ὁ ῥῖγος ὁ χρόνος , ὅς οὐδέτερος ὑπάρχω ὁ ἐν τεταρταῖος πυρετός ῥιγόω .