galenus.de-tremore-palpitatione-convulsione-et-rigore-liber 6
Τρόμος μὲν δὴ σαφῶς διώρισται παλμοῦ · ῥίγους δὲ τρόμον διορίσαις ἂν ὧδε . χρὴ δὲ πρότερον , οἷόν τι τὸ ῥιγοῦν ἐστιν ἐπισκέπτεσθαι . καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο δοκεῖ μὲν εἶναι τῶν πάνυ γνωρίμων , ἔστι δ’ οὐδενὸς ἧττον δυσδιάγνωστον οὐ ταύτῃ μόνον , ὅτι τὴν αἰτίαν εὑρεῖν ἢ τὴν ἀπ’ αὐτῆς περὶ τὸ σῶμα γινομένην διάθεσιν οὐκ εὐπετὲς , ἀλλ’ ἔτι τούτων πρότερον , ὅτι ἐν αὐτῇ δοκοῦσί μοι τῇ τῆς ἐννοίας ὑπογραφῇ σφάλλεσθαι . ῥῖγος γὰρ εἰ μὲν οὕτως ἁπλῶς κατάψυξιν εἴποις , ὥς τινες ἀπεφήναντο , κατάφωρον τὸ σφάλμα , πολλῶν μὲν ἰσχυρῶς καταψυχομένων , οὐ μὴν καὶ ῥιγούντων · ἀλλ’ οὐδ’ εἰ κατάψυξιν ἰσχυρὰν , οὐδὲ τοῦτ’ ἀληθές · οἱ γοῦν στομαχικῶς ἀλγοῦντες , ἢ καρδιακῶς , ἰσχυρῶς μέν εἰσι κατεψυγμένοι , ῥιγοῦσι δὲ οὔ . τὸ δὲ σὺν τρόμῳ λέγειν κατάψυξιν τὸ ῥῖγος , εἰς ὅπερ οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἀπηνέχθησαν , ἀφορμὴν ἔσχηκε τῆς ἀπάτης τὸν βρασμὸν καὶ τὸν κλόνον τὸν τοῖς σφοδροῖς ῥίγεσιν ἐζευγμένον . ἐξελέγχεται δ’ ἐναργῶς ἐκ τοῦ μήθ’ ἅπασι τοῖς ῥιγοῦσι συμβεβηκέναι , μόνοις δὲ τοῖς σφοδρῶς , μήθ’ οἷς συμβέβηκε , τρόμου τοῦ γινομένου πάθους ὄντος , ἀλλά τινος οἷον σεισμοῦ τε καὶ κλόνου . τρόμος μὲν γὰρ , ὡς ἀπεδείξαμεν , ἄνευ τοῦ προελέσθαι κινεῖν τὸ μέρος οὐ γίνεται , ὁ δὲ τοῖς σφοδροῖς ῥίγεσι συνεδρεύων κλόνος οὕτω βίαιός τε καὶ μετ’ ἀνάγκης ἐμπίπτει τοῖς σώμασιν , ὥστε ἀμήχανον ἡσυχάζειν , κᾂν πάνυ τις ἀνδρείως ἀντιτάξηται . καὶ τρόμος μὲν ἑνὸς πάθος μέρους , ὅλου δὲ τοῦ σώματος τὸ ῥῖγος . ὅθεν ἔμοιγε καὶ Πλάτωνος ἐπέρχεται θαυμάζειν , εἰ ταὐτὸν ἡγεῖται τρόμον τε καὶ ῥῖγος . εἰ γὰρ οἱ σὺν τρόμῳ κατάψυξιν εἰπόντες τὸ ῥῖγος ἥμαρτον , ποῦ γ’ ἂν αὐτὸς ταὐτὸν εἶναι νομίζων τὸ τρέμειν τῷ ῥιγοῦν ἀληθεύοι ; πρὸς μὲν γὰρ οἷς εἴπομεν ἀτόποις , ἔτι καὶ τοῦτο αὐτῷ μάχεται , τὸ τρέμειν μέν τινας , οὐδεμίαν αἴσθησιν ἔχοντας ψύξεως , ἀμήχανον γὰρ εἶναι ῥιγοῦν ἄνευ τοῦ δοκεῖν κατεψύχθαι . διὰ τοῦτ’ οὖν οὐδ’ ἐκεῖνοί μοι δοκοῦσι πόῤῥω τῆς ἐννοίας ἔρχεσθαι τοῦ πάθους , ὅσοι καταψύξεως αἴσθησιν ἔφασαν εἶναι τὸ ῥῖγος . οὐ γὰρ ταὐτὸν δήπου φαίης ἂν ἐψῦχθαί τε καὶ ψύξεως αἰσθάνεσθαι . τὰ μέν τοι παρειμένα τε καὶ τὰ ναρκώδη καὶ δυσαίσθητα καὶ τὰ παντελῶς ἀναίσθητα κατέψυκται πάντα , καὶ τὸ τρομῶδες , καὶ τὸ παράπληκτον , καὶ τὸ ἐπίληπτον , ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ φυσῶδες , καὶ τὸ ὑδαρῶδες , καὶ ﻿ τὸ ἐμφυσηματῶδες , καὶ τὸ οἰδηματῶδες ἅπαν ψυχρόν · ἀλλ’ οὐδὲν τούτων αἰσθάνεται τῆς ἐν αὐτῷ ψύξεως , ὅθεν οὐδὲ ῥιγοῖ · εἰ δ’ αἴσθοιτο , πάντως εὐθὺς καὶ ῥιγώσει . διὰ ταῦτα τοίνυν φημὶ μὴ καλῶς ὑπολαμβάνειν τὸν Πλάτωνα , ταὐτὸν εἶναι ῥῖγός τε καὶ τρόμον · οὔτε ἑνός ἐστι μέρους τὸ πάθος τὸ ῥιγοῦν , ὡς τὸ τρέμειν , οὔτ’ αἴσθησις ψύξεως τοῖς τρέμουσιν , ὡς τοῖς ῥιγοῦσιν , ἥ τε κίνησις ἐπὶ μὲν τῶν , ἄνευ τοῦ κινεῖν ἐθέλειν τὰ μέρη , παντάπασιν ἀκούσιος · ἐπὶ δὲ τῶν τρεμόντων , οὐκ ἄνευ τοῦ περὶ τὸ κινεῖν ὁρμῆς . ἀλλὰ . Πλάτωνι μὲν ἴσως καὶ συγχωρήσειεν ἄν τις ἐν οὕτω λεπτοῖς καὶ ἰατρικοῖς πράγμασιν ἁμαρτάνειν , καί τοι τῶν γε ἄλλων παθῶν τῶν κατὰ τὸ σῶμα σχεδὸν ἁπάντων τὴν γένεσιν ἀκριβῶς διεξῆλθεν · Ἀθηναίου δὲ ἄξιον θαυμάζειν τοῦ Ἀτταλέως , πολὺ γὰρ ἔτι καὶ Πλάτωνος ὕστερος γενόμενος οὐκ ἐν τοῖς περὶ τῆς αἰτίας λογισμοῖς μόνον ἕπεται τῷ Πλάτωνι , τοῦτο μὲν γὰρ ἀνεκτὸν , ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν ἔννοιαν ὁμοίως ἐκείνῳ φαίνεται συγκεχυμένος . οὔτε γὰρ διωρίσατο ῥίγους καὶ τρόμου τὴν ἔννοιαν , ὑπογράφων τε τὸ ῥῖγος ὧδέ πώς φησι · τῇ δὴ μάχῃ καὶ τῷ σεισμῷ τούτῳ τρόμος καὶ ῥῖγος ἕπεται , ψυχρὸν δὲ τὸ πάθος ἅπαν . τοῦτο καὶ τὸ δρῶν αὐτὸ ἔσχεν ὄνομα , ὥς πού , φησι , καὶ ὁ Πλάτων λέγει . οὗτος γὰρ αὐτὴν τὴν λέξιν εἴρηκε τοῦ Πλάτωνος . ἔχει δὲ ἡ σύμπασα τόνδε τὸν τρόπον · τὰ γὰρ δὴ τῶν περὶ τὸ σῶμα ὑγρῶν μεγαλομερέστερα εἰς τὰς ἐκείνων οὐ δυνάμενα ἕδρας ἐνδῦναι , συνωθοῦντα ἡμῶν τὰ νοσερὰ ( εἰσὶ δὲ τὰ σμικρότατα ) ἔξωθεν τὸν ἕτερον ἐξ ἀνωμάλου κεκινημένον , ( οὔτ’ ) ἀκίνητον δι’ ὁμαλότητα καὶ τὴν ξύνωσιν ἐπεργαζόμενα πήγνυσι . τὸ δὲ παρὰ φύσιν συναγόμενον μάχεται κατὰ φύσιν αὐτὸ ἑαυτῷ εἰς τὸ ἐναντίον ἀπωθοῦν . τῇ δὲ μάχῃ καὶ τούτῳ τῷ σεισμῷ τρόμος καὶ ῥῖγος ἐτέθη . ψυχρὸν δὲ τὸ πάθος ἅπαν , τοῦτο καὶ τὸ δρῶν αὐτὸ ἔσχεν ὄνομα . ὅτι μὲν οὔτε τῷ τρόμῳ ταὐτόν ἐστι τὸ ῥιγοῦν , ἀλλ’ οὐδὲ κατάψυξις ἁπλῶς , οὐ μὴν οὐδὲ κατάψυξις ἰσχυρὰ , σαφῶς ἐπιδέδεικται . τὸ δ’ ὀλίγῳ πρόσθεν ῥηθὲν , ὡς ἄρα κατάψυξίς ἐστιν , ἀλλ’ αἰσθητὴ , βασανίσωμεν , εἰ μὴ ψευδῶς εἴρηται . τινὲς γὰρ οὐκ αἰσθητὴν ψύξιν τὸ ῥῖγος , ἀλλὰ ὀδυνηρὰν εἶναι νομίζουσι . καταψύχεσθαι μὲν γάρ φασιν ἰσχυρῶς πολλοὶ καὶ τῶν ὑγιαινόντων , οἱ μὲν ἑκόντες , ἐμψύξεως ἐπιθυμίᾳ διατρίψαντες ἐπὶ πλέον ἐν ὕδατι ψυχρῷ , τινὲς δὲ καὶ χρείᾳ τούτου χρονίζουσιν ἐν τῷ ψυχρῷ , ῥιγοῦσι δ’ οὐκ εὐθὺς , ὥσπερ οὐδ’ ὁ λελουμένος , εἶθ’ ἑαυτὸν ἐμβαλὼν εἰς ὕδωρ ψυχρόν . οὐδὲ γὰρ οὗτος εἰ μὴ χρονίσειεν ἐπὶ πολὺ , ῥιγοῖ , καίτοι τῆς γε τοῦ ψυχροῦ ποιότητος αἰσθάνεται σαφῶς . ὥσθ’ ὅσον οὖν τῷ τῆς ψύξεως αἰσθάνεσθαι πάντες ἂν εὐθέως ἐῤῥίγουν οὗτοι , εἴπερ ἦν αἰσθητὴ ψύξις τὸ ῥῖγος . ἀλλ’ οὐ ῥιγοῦσιν , εἰκότως · οὐ γάρ ἐστιν ἅπασι μετ’ ὀδύνης ἡ ψύξις , ἀλλά τινες αὐτῶν , ὅσοι θέρους ὥρᾳ μάλιστα μὴ φέροντες τὸ πνῖγος εἰς ψυχρὸν ὕδωρ ἑαυτοὺς ἐμβάλλουσιν , οὕτω φιληδοῦσι πρὸς τὴν ψύξιν , ὥστε διατρίβουσιν εἰς τοσοῦτον ἐν αὐτῷ , μέχρις ἂν ἁπτομένῳ σοι δόξωσιν ἀπεψῦχθαι δίκην κρυστάλλου . ἆρ’ οὖν ἔχοιμεν ἂν ἤδη τὸ πᾶν , ὀδυνηρὰν ψύξιν ὁρισάμενοι τὸ ῥῖγος , ἤ τινος ἔτι προσδεῖ ; τάχα γὰρ οὐ πᾶν ῥῖγος οὕτως ὁριστέον . ἐπί γέ τοι τῶν νοσούντων οὐ ταὐτὸν μὲν δοκεῖ τὸ ῥιγοῦν τῷ φρίττειν ἢ καταψύχεσθαι . λέγομεν οὖν πολλάκις , εἰσβολὴν παροξυσμοῦ τῷδε μέν τινι μετὰ ῥίγους , ἑτέρῳ δέ τινι μετὰ φρίκης , ἄλλῳ δὲ μετὰ καταψύξεως μόνης γεγονέναι , κᾀν τοῖς τῶν ἰατρῶν ἁπάντων συγγράμμασιν ἡ αὐτὴ χρῆσίς ἐστι τῶν ὀνομάτων . ὡς ὅταν μὴ μετὰ βρασμοῦ καὶ κλόνου καταψύχηταί τις , οὐ ῥιγοῖ οὗτος , ἀλλὰ δεῖ , εἴπερ μέλλει τὸ πάθος ῥῖγος καλεῖσθαι , τὴν ἀνώμαλόν τε καὶ ἀπροαίρετον αὐτῷ κίνησιν προσεῖναι . τὸ δ’ ἄνευ ταύτης , εἴγε μηδὲ τὴν ἐπιφάνειαν ἀνωμάλως κινεῖ , κατάψυξιν καλοῦσιν · εἰ δὲ ταύτην μὲν ταράττοι τε καὶ σείοι κατά τινας ἐμβολὰς , τὸ δὲ ὅλον σῶμα μὴ συγκινοῖ , φρίκην ὀνομάζουσιν , ὡς εἶναι τὴν φρίκην τοῦ δέρματος μόνου πάθος τοιοῦτον , οἷον τοῦ παντὸς σώματος τὸ ῥῖγος . ἐπὶ δέ γε τῶν ὑγιαινόντων ἑτέρως τὸ ῥιγοῦν λέγομεν , ἐκτείνοντες ἐπὶ πᾶσαν ὀδυνηρὰν κατάψυξιν . εἰ δὲ νοσήματος λόγῳ γίγνοιτο ῥῖγος , οὐκ ἀρκεῖ μόνον τοῦτο φάναι , προσθεῖναι δὲ χρὴ τὴν παντὸς τοῦ σώματος ταραχὴν , ὃ ἐπαγόμενοί τινες , μετὰ τρόμου κατάψυξιν εἶπον αὐτὸ , σαφῶς δὲ οὐχ ἡρμήνευσαν . οὐ γὰρ χρὴ τρόμον καλεῖν , ἀλλὰ βρασμόν τινα ἀπροαίρετον ἢ κλόνον , ἢ σεισμὸν , ἢ τοιοῦτον ἕτερον ἐξευρίσκειν ὄνομα . τὸ γὰρ τοῦ τρόμου κατὰ πάθους ἰδίου κεῖται · ἐοίκασιν οὖν οἱ τὸ νοσερὸν ῥῖγος ὁριζόμενοι κατάψυξιν ἄλλο μηδὲν εἰπόντες , ἀλλὰ τὸ τοῖς ὑγιαίνουσι γινόμενον . καί τοι τὸ νοσερὸν ῥῖγος , ὑπὲρ οὗ τοῖς ἰατροῖς ὁ πᾶς λόγος ; ὁρίζεσθαι προὔκειτο καὶ τοῖς εἰρημένοις ἀνδράσι . νοσερὸν δὲ καλοῦμεν , ὅταν ἀπὸ μηδενὸς ἔξωθεν αἰτίας βιαίας , ἀλλ’ ἐξ ἑαυτοῦ τὸ σῶμα τοιαύτην ἴσχει διάθεσιν . οὕτω γὰρ δὴ , οἶμαι , καὶ Ἱπποκράτης ἔλεγεν · ὑπὸ καύσου ἐχομένῳ , ῥίγεος ἐπιγενομένου , λύσις . οὔκουν ψυχρὸν ὕδωρ καταχέας τῷ πυρέττοντι ποιήσεις ῥῖγος , ἀλλ’ ὅταν ἐξ αὐτῆς ἐγείρηται τῆς ἐν τῷ σώματι διαθέσεως . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον εἴρηται καὶ ταῦτα · μετὰ ῥίγους ἄγνοια , κακόν . κακὸν δὲ καὶ λήθη . τὰ ἑκταῖα ῥίγεα δύσκριτα . ῥίγεα δ’ ἄρχεται γυναιξὶν ἐξ ὀσφύος διὰ νώτου μᾶλλον , ἀτὰρ καὶ ἀνδράσι μᾶλλον ὄπισθεν ἢ ἔμπροσθεν . ἐν ἅπασι γὰρ τούτοις οὐ τὸ τοῖς ὑγιαίνουσι γινόμενον , ἀλλὰ τὸ νοσῶδες εἴρηται ῥῖγος , ﻿ ὅπερ ἐστι κατάψυξις ἀλγεινὴ μετά τινος ἀνωμάλου σεισμοῦ καὶ κλόνου παντὸς τοῦ σώματος . ὁπότ’ οὖν τί ποτέ ἐστι ῥῖγος ἐγνώκαμεν , ἑξῆς ἴδωμεν καὶ τίς μὲν ἡ ποιοῦσα τὸ πάθος αἰτία , τίσι δὲ μάλιστα προηγουμέναις αἰτίαις ἕπεται , καὶ τίσιν ἐπιγίνεται διαθέσεσιν , ὑπὲρ ἁπάσης τε τῆς γενέσεως αὐτοῦ . ὅτι μὲν γὰρ τὸ ῥιγοῦν πάθος ἐστὶ τοῦ κατὰ φύσιν θερμοῦ , σχεδὸν ἅπασιν ὡμολόγηται . δεῖται δὲ πᾶς ὁ λόγος οὗτος ἀκριβοῦς ἀκροατοῦ καὶ πολὺν μάλιστα νοῦν ἔχοντος . ἐγὼ μὲν γὰρ εἶπον τοῦ κατὰ φύσιν θερμοῦ πάθος εἶναι τὸ ῥῖγος , ἵνα μή τις τοῦ ἔξωθεν νομίσας εἰρῆσθαι , καταψεύδεσθαί με δόξειεν Ἐρασιστράτου καὶ Πραξαγόρου καὶ Φιλοτίμου καὶ Ἀσκληπιάδου καὶ μυρίων ἄλλων , ὅσοι τὸ θερμὸν οὐκ ἔμφυτον , ἀλλ’ ἐπίκτητον εἶναι νομίζουσι . πῶς γὰρ . οὖν οὗτοι πάθος ἐμφύτου θερμοῦ λέγοιεν , οἱ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἔμφυτον εἰδότες θερμόν ; ἀλλ’ ἔμφυτον μὲν , ὥσπερ εἴπομεν , οὐ πάντες ὁμολογοῦσι τὸ θερμὸν ὑπάρχειν , γένεσιν δὲ ἐπίκτητον αὐτῷ τεχνώμενοι , διαφερόντως ἄλλος ἄλλην , ἕν τοῦτο πάντες ὁμολογοῦσιν , ὡς ἔσται τι κατὰ φύσιν ἐν ἑκάστῳ ζώῳ θερμὸν , ἐν τῷ προσήκοντι μέτρῳ θεωρούμενον . καὶ δὴ περὶ τοῦτο ῥῖγός τε καὶ φρίκην φασὶν ἅπασάν τε γίνεσθαι κατάψυξιν . Ἀσκληπιάδης γοῦν οὐ μόνον τὸ θερμὸν , ἀλλ’ οὐδ’ ἄλλην τινὰ τιθεὶς ἔμφυτον δύναμιν , ἅπαντα πυρετὸν ἐπί τισιν ἐμφράξεσιν ὄγκων ἐν πόροις ἀεὶ συνίστασθαι λέγων , ἐν μεγέθεσι πόρων τὴν διαφορὰν τιθέμενος αὐτοῦ , οὕτω φιλοτεχνεῖ , δείκνυσί τε , τίσι μὲν ἀνάγκη ῥῖγος ἐζεῦχθαι , τίσι δ’ οὔ . καὶ ἔγωγ’ ἂν εἰ μὴ μακρότερόν τε τοῦ καιροῦ τὸν λόγον ἤλπιζον ἔσεσθαι καὶ ἄλλως οὐ δίκαιον ἡγοῦμαι ὑπὲρ Ἀσκληπιάδου μὲν ἐπισκέψασθαι μόνου , παρελθεῖν δὲ τὰ τῶν ἄλλων , ἢ πάλιν ἁπάντων ἐπιχειρῶν μνημονεύειν , εἰς μακρὸν καὶ ἀπέραντον ἐμπεσεῖν λόγου μῆκος , ἑξῆς ἂν ὑπὲρ ἁπασῶν τῶν δοξῶν ἐπισκεψάμενος , ἀφ’ ὅτου γε πιθανὸν τὴν ἀφορμὴν ἔσχηκεν ἑκάστη , καὶ τί μάλιστα τὸ ἀπατῆσαν , ὅπῃ τε σφάλλονται δείξας , οὕτως ἂν ἐπὶ τὴν ἡμετέραν ἧκον δόξαν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν εἰς ἕτερον ἀναβεβλήσθω καιρόν . οὐδὲ γὰρ Ἀθήναιον ἐπαινῶ περὶ μὲν Ἀσκληπιάδου καὶ Ἡρακλείδου τοῦ Ποντικοῦ καὶ Στράτωνος τοῦ φυσικοῦ λέγοντά τι , τῶν δ’ ἄλλων οὐδενὸς μνημονεύοντα , καί τοί γε οὐ τὰς τούτων δόξας μόνον περὶ ῥίγους , ἀλλ’ ἑτέρας πολὺ πλείους οὐδὲν ἧττον ἐνδόξους τε καὶ πιθανὰς εἶχεν εἰπεῖν . ἡμεῖς οὖν ἀρχὴν ὁμολογουμένην λαβόντες , ὡς ἔστι τοῦ κατὰ φύσιν ἐν ἑκάστῳ ζώῳ θερμοῦ πάθος τὸ ῥῖγος , ἴδωμεν ὅπως γίνεται . προκόψει δ’ ὁ λόγος ἐπὶ ταῖς Ἱπποκράτους ἀρχαῖς οὐκ ὄγκους καὶ πόρους ἡμῶν στοιχεῖα τιθεμένων τοῦ σώματος , οὐδὲ κινήσεως ἢ παρατρίψεως ἤ τινος ἄλλης αἰτίας ἔκγονον τὸ θερμὸν ἀποφαινόντων , ἀλλὰ τὸ μὲν ὅλον σῶμα σύμπνουν τε καὶ σύῤῥουν ἡγουμένων , τὸ θερμὸν δ’ οὐκ ἐπίκτητον οὐδ’ ὕστερον τοῦ ζώου τῆς γενέσεως , ἀλλ’ αὐτὸ πρῶτόν τε καὶ ἀρχέγονον καὶ ἔμφυτον . καὶ ἥ γε φύσις καὶ ἡ ψυχὴ οὐδὲν ἄλλο ἢ τοῦτ’ ἔστιν , ὥστ’ οὐσίαν αὐτοκίνητόν τε καὶ ἀεικίνητον αὐτὸ νοῶν οὐκ ἂν ἁμάρτοις . ἕκαστον δὲ τούτων ἰδίᾳ βεβασάνισται , καί τοι μαθεῖν ἔνεστιν ὑπὲρ αὐτῶν ἑτέρωθι , τὸ νῦν δὲ εἶναι τοῦ λόγου τὸ συνεχὲς ἐρευνητέον . ἅτε γὰρ ἀεικίνητον ὂν τὸ ἔμφυτον θερμὸν , οὔτ’ εἴσω μόνον οὔτ’ ἔξω κινεῖται , διαδέχεται δ’ ἀεὶ τὴν ἑτέραν αὐτοῦ κίνησιν ἡ ἑτέρα . ταχὺ γὰρ ἂν ἡ μὲν ἔσω μονὴ κατέπαυσεν εἰς ἀκινησίαν , ἡ δὲ ἐκτὸς ἐσκέδασέ τε καὶ ταύτῃ διέφθειρεν αὐτό . μέτρια δὲ σβεννύμενον καὶ μέτρια ἀναπτόμενον , ὡς Ἡράκλειτος ἔλεγεν , ἀεικίνητον οὕτω μένει . ἀνάπτεται μὲν οὖν τῇ κάτω συννεύσει , τῆς τροφῆς ὀρεγόμενον · αἰρόμενον δὲ καὶ πάντῃ σκιδνάμενον σβέννυται . ἀλλὰ τὴν μὲν ἄνω τε καὶ ἔξω φορὰν καὶ ὡς ἄν τις εἴποι ἐξάπλωσιν ἀπὸ τῆς ἰδίας ἀρχῆς , διότι φύσει θερμόν ἐστι , κέκτηται · τὴν δ’ εἴσω τε καὶ κάτω , τουτέστιν ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ὁδὸν , ὅτι ψυχροῦ τι μετέχει · μικτὸν γὰρ ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ γέγονε . κατὰ μὲν τὸν πρῶτον λόγον τοῦ θερμοῦ , τοῦτ’ ἔστι αὐτοκίνητον αὐτοῦ , καὶ τούτου μάλιστα δεῖται πρὸς τὰς ἐνεργείας · μεγάλην δ’ ὅμως αὐτῷ χρείαν καὶ τὸ ψυχρὸν παρέχει . πέφυκε γὰρ τὸ μὲν θερμὸν εἰς ὕψος αἴρεσθαι καὶ συμπροσάγειν αὐτῷ τὴν τροφήν · εἰ δὲ μὴ τὸ ψυχρὸν ἐμποδὼν ἐγένετο , καὶ ἐπὶ μήκιστον προῆκε . γίνεται δ’ ἐμποδὼν τὸ ψυχρὸν τῇ τοιαύτῃ τοῦ θερμοῦ κινήσει , ὡς μὴ ἀπόλοιτο ἐκτεινόμενον . κίνδυνος γὰρ ὑπὸ κουφότητος καὶ τῆς πρὸς τὸ ἄνω ὁρμῆς ἀποστῆναι τῶν σωμάτων αὐτό . ἀλλὰ τὸ ψυχρὸν ἐπέχει τε καὶ κωλύει , καὶ τῆς ἄγαν ταύτης κινήσεως ἀφαιρεῖ τὸ σφοδρόν . ἐπανέλθωμεν οὖν ἐφ’ ἅπερ ἐξ ἀρχῆς ὑπεθέμεθα , δεικνύντες οἷόν τι πάθος ἐστὶ τῆς ἐμφύτου θερμασίας τὸ ῥῖγος . ὅτι μὲν γὰρ ἐπειδὰν ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ὅροις μένῃ τῆς κράσεως , ὑγιαίνει τὸ ζῶον , οὐ δεῖται λόγου , τουτέστιν ὅταν , ὡς Ἱπποκράτης ἔλεγε , μετρίως ἔχῃ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν τῆς πρὸς ἄλληλα κράσεως · ἢν δὲ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου κρατήσῃ , νοσεῖν ἀνάγκη τὸ ζῶον εἶδος νοσήματος ἐοικὸς τῇ φύσει τοῦ κρατήσαντος αἰτίου . φλεγμοναὶ μὲν οὖν καὶ ἐρυσιπέλατα καὶ ἕρπητες καὶ ἄνθρακες καὶ τὰ καυσώδη καὶ φλογώδη καὶ πάντα τὰ πυρετώδη πάθη , ὅταν ἡ τοῦ θερμοῦ δύναμις ἐπικρατῇ · σπασμοὶ δ’ αὖ πάλιν καὶ τέτανοι καὶ παλμοὶ καὶ νάρκαι καὶ παραλύσεις , ἐπιληψίαι τε καὶ παραπληγίαι , τοῦ ψυχροῦ κρατοῦντος πάθη . ἕν τι τῶν τοιούτων παθῶν ἐστι καὶ τὸ ῥῖγος τουτὶ , οὐχ ἁπλῶς ὂν κατάψυξις , ἀλλὰ συναίσθησις , ὅθεν αὐτῷ δεῖ προσθεῖναι καὶ ﻿ τὸ ἀθρόον · ἔτι δὲ σφοδρὰν εἶναι χρὴ τὴν κατάψυξιν καὶ βιαίαν , ὡς εἶναι σαφῶς διοριζόμενον ἀληθεύειν , κατάψυξιν ἀθρόαν καὶ βίαιον εἶναι τὸ ῥῖγος τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ . πάλιν γὰρ , ὡς ὁ Πλάτων ἔλεγε , τὸ μὲν ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν ἀναίσθητον · εἰ δὲ αἰσθητὸν , ἀνάγκη τοῦτο μεγάλως κινεῖν , καὶ τρέμειν ἀθρόως . ὥστ’ ἔμψυξις ἡ μὲν ἀναίσθητος ἐν χρόνῳ πλείονι καὶ κατὰ βραχὺ γένοιτ’ ἄν · ἡ δὲ ταχεῖά τε καὶ μεγάλως ἐξαίρουσα πάντως σὺν αἰσθήσει . οὐδὲ γὰρ ἂν τὸ τοιοῦτον πάθος διαλάθοι . τὸ δὲ τοιοῦτον πάθος σὺν αἰσθήσει τῆς ψύξεως οὐχ ἅπαν ὀδυνηρὸν , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ ἥδιστον . ἔλεγε γὰρ αὖ πάλιν ὁ Πλάτων , ὅτι τὸ μὲν παρὰ φύσιν καὶ βίαιον γινόμενον ἀθρόον ἐν ἡμῖν πάθος ἀλγεινὸν , τὸ δὲ εἰς φύσιν ἀπιὸν αὖ πάλιν ἀθρόον ἡδύ . ὥστε τὸ μὲν ἀθρόον κοινὸν ἀμφοῖν , ἡδέος τε καὶ ἀλγεινοῦ , τοῦ μὴ λαθεῖν τὸ πάθος ἕνεκεν ἀναγκαίως ἐζευγμένον · ἐπὶ τούτῳ δὲ τὸ μὲν πρὸς τῷ μὴ λανθάνειν εἰς τὴν φύσιν ἐπανάγον ἡδὺ , τὸ δ’ ἐξιστὰν τοῦ κατὰ φύσιν ἀλγεινόν . ὅθεν ἓν καὶ ταὐτὸ τῷ πλήθει ψυχρὸν , τὸ μὲν ἧσε , τὸ δ’ ἠνίασεν . εἰ μὲν ὑπερτεθερμασμένῳ σώματι προσάγοιτο , πάντως ἧσε τὸ γὰρ ἄμετρον , τῇ θερμασίᾳ πονούμενον , ἐπὶ τῇ τοῦ λείποντος εἰσόδῳ ψυχροῦ παρηγορηθὲν , ἥσθη μὲν , ὅτε παρηγορήθη · τὴν δ’ ἑαυτοῦ φύσιν ἔχον ἢν ἀθρόως ἐμψύχοις , ἀνιάσεις , πονήσει γὰρ ἐπὶ τῷ τῆς κράσεως ἀμέτρῳ . τοῖς γὰρ κατὰ τὴν φύσιν , ὡς Ἱπποκράτης ἔλεγε , διαλλασσομένοισι καὶ διαφθειρομένοισιν αἱ ὀδύναι γίνονται . οὐ μόνον οὖν ἀθρόαν χρὴ καὶ σφοδρὰν εἶναι τὴν ψύξιν , ἵνα ῥῖγος γένηται , ἀλλ’ ἔτι τούτῳ προσεῖναι δεῖ τὸ βίαιον τοῦ πάθους , τουτέστι τὸ παρὰ φύσιν , ὥστε ἀθρόαν ψύξιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἄγουσαν εἶναι τὸ ῥῖγος . καί μοι δοκεῖ τοῦτο χρῆναι διαφυλάττειν ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ μάλιστα περὶ τὴν τοῦ πάθους γένεσιν , εἰ μέλλοι τις ἀληθεύειν εἰπὼν , ψύξιν ἀθρόαν καὶ βίαιον ἐν τῷ ῥίγει γίνεσθαι τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ . ψύχεται μὲν οὖν καὶ διαφορούμενον , ἐπιλείποντος αὐτὸ τοῦ συνέχοντος τόνου , καὶ τροφῆς ἀποροῦν , ὅθεν ἀνήπτετο · ἀλλ’ οὐδέτερον τούτων αὐτοῦ τῶν παθημάτων ῥῖγος ἐργάζεται , ἢ πάντες ἂν οἱ ἀποθνήσκοντες ἐῤῥίγουν . ὥστε τὸ διαφθείρεσθαι τὸ θερμὸν ἑνί γε τρόπῳ κοινὸν ἅπασι τοῖς ἀποθνήσκουσιν · ἀλλ’ οὐ ῥιγοῦσιν , οὐ γὰρ ἁπλῶς φημι χρῆναι ψύχεσθαι τὸ θερμὸν , ἀλλ’ ἀθρόως τε καὶ βιαίως , τουτέστιν ἐῤῥωμένον αὐτὸ μένον , οὔτε τὴν οὐσίαν οὔτε τὸν τόνον βεβλαμμένον , ὑπό τινος τῶν ἔξω αἰτίων ἀνιᾶσθαι . φλόγα δή μοι νόησον ἐκτὸς ποτὲ μὲν ἀπορίᾳ τῆς ὕλης ὅθεν ἀνήπτετο διαφθειρομένην , ποτὲ δὲ ἐν ἡλίῳ λαμπρῷ μαραινομένην , αὖθις δ’ ὑφ’ ὕδατος πολλοῦ κατασβεννυμένην , ἤ πλήθει ξύλων ἐπ’ αὐτῆς σωρευθέντων καταπνιγομένην . τέτταρες αὗται ἐπ’ αἰτίοις τέτταρσιν οὐ τὸν αὐτὸν ἅπασαι τρόπον ἀδικοῦσαι τὴν φλόγα . τῆς μὲν γὰρ ἐν ἡλίῳ μαραινομένης ὁ τόνος σκίδναται , βίᾳ τοῦ περιέχοντος διαφορούμενος , ἰσχυροτέρα γὰρ ἡ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων ῥώμη καὶ διαρκεστέρα τοῦ πυρός · ὅταν δὲ ὕλης ἀποροῦσα μηκέτι ἀνάπτηται , τῆς οὐσίας ἀπολλυμένης , διαφθείρεται . τὸ μὲν γὰρ ἀναφθὲν ἀεὶ διαφορεῖται κατὰ τὴν ἔξω κίνησιν · ἔσω δὲ νεύουσα τοῦ τραφῆναι χάριν , εἶτ’ ἀποροῦσα τοῦ θρέψαντος , ἀσθενῶς οὕτω τὸ δεύτερον ἀποτείνεται . ὕλης δὲ πλήθει βαρυνθεῖσα καὶ τῆς ἀναπνοῆς στερηθεῖσα , πνίγεται . ἐπὶ δὲ τῆς ἀφ’ ὕδατος βλάβης οὐδὲ λόγου δεῖ · μάχη γὰρ ἰσχυρὰ φλογὶ πρὸς ἅπασαν εἰλικρινῆ τε καὶ πολλὴν ὑγρότητα , ὡς εἰ καὶ τοὔλαιον αὐτῇ προσάγῃς ἀθρόον , ἀνάγκη ψόφον καὶ σεισμόν τινα γενέσθαι , μονονουχὶ φωνῇ τοῦ πυρὸς ἐνδεικνυμένου τὸ βίαιον . τοιοῦτον δή τι πάθος περὶ τὴν ἔμφυτον θερμασίαν νόει τὸ ῥῖγος . οὔτε γὰρ ὅταν δι’ ὕλης ἔνδειαν ἀτροφοῦν τὸ θερμὸν μαραίνηται , οὔθ’ ὅταν ὑπὸ τοῦ πλήθους αὐτῆς βαρυνόμενον , οὔθ’ ὅταν ἀῤῥωστῆσαν ὀκλάζῃ , ῥῖγος εὑρήσεις γινόμενον , ἀλλ’ ὅταν ἰσχυρὸν ὂν ἀποτείνεσθαι δυνάμενον , εἶτα κωλύηται . δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τὸ κλονεῖσθαι τῷ σώματι συμβέβηκε , διπλῆς κᾀνταῦθα καὶ συνθέτου κινήσεως γενομένης , ὡς ἐπὶ τῶν τρεμόντων , ἕτερον δὲ τρόπον . ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀσθενείᾳ τῆς κινούσης τὸ σῶμα δυνάμεως ἡ μικτὴ κίνησις ἐγίνετο , καθ’ ὅσον ἂν ἐνδῷ τοῦ τόνου διαίρουσα τὸ κῶλον , ὑποῤῥέοντος ἀεὶ τοῦ μέρους εἰς τὸ κάτω · νυνὶ δὲ τῆς φυσικῆς τοῦ θερμοῦ κινήσεως ἰσχομένης βίᾳ , τὸ ῥῖγος ἀπαντᾷ . βούλεται μὲν γὰρ ἅτε μήτε τὴν οὐσίαν μήτε τὸν τόνον βεβλαμμένον , ἀποτείνεσθαί τε καὶ πάντῃ τοῦ σώματος φέρεσθαι · κωλυόμενον δὲ καὶ βίᾳ συνωθούμενον εἰς τὸ βάθος , ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν καταφεύγει . μένειν δὲ ἐνταῦθα μὴ δυνάμενον , ἀεικινήτῳ γὰρ οὐσίᾳ τὸ στῆναι θάνατος , ἀθροῖσαν ἑαυτὸ καὶ οἷον συνεσπειραμένον γεγονὸς , ὁμαλῶς μὲν οὐκ ἔσω τὴν ἀβίαστον ἀποτείνεται · σφοδρᾷ δὲ τῇ φορᾷ χρώμενον καὶ οἷον ἀπὸ ὕσπληγγος ἐξαλλόμενον , ἐνίοτε ἐνίσταται τοῖς ἐνισταμένοις αὐτοῦ τῇ πρόσω κινήσει , διώσασθαι μὲν ταῦτα , καθαρὰς δὲ αὐτῷ τὰς ὁδοὺς ἀπεργάσασθαι σπεῦδον . προσκροῦον δ’ αὐτοῖς ἐπεσχέθη μὲν ἐξ ἀνάγκης τῆς ῥοιζώδους φορᾶς , ἐκλόνησε δὲ κατὰ τὴν ἔμπτωσιν ὅλον τὸ σῶμα . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ ἀτμῶδες νῦν γεγονὸς , ἐν τῷ προσκρούειν τοῖς ἐνισταμένοις εἴσω πάλιν ἀποπάλλεται , πληγῇ τι πάσχον ἐοικός · ἐπὶ δὲ τὴν ἀρχὴν ἀνέρχεται τὸ δεύτερον · ἐντεῦθεν δὲ πάλιν ὁρμηθὲν , ἐμπίπτει βιαιότερον , αὖθις δ’ ἀποπάλλεται καὶ κατὰ τήνδε τὴν ἔμπτωσιν · ﻿ καὶ τοῦτο πολλάκις ἐκ διαδοχῆς γίνεται , ἐφ’ ὅσον μένει τὰ λυποῦντα . ὀδυνηρόν τε οὖν ταύτῃ τὸ πάθος , ἅτε τοῦ σώματος ταῖς πληγαῖς πονοῦντος , ἥ τε κίνησις ἀνωμάλως ἐπάγουσα κατ’ ἀμφοτέρας τὰς κινήσεις τὸ ζῶον . ἐν μὲν γὰρ τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν τὸ συγγενὲς ἡμῶν θερμὸν ὁμαλέσι τε καὶ ἀκωλύτοις ταῖς διεξόδοις ἐκέχρητο , καιρῷ καὶ μέτρῳ κινήσεως εἰς αὐτὸ συννεῦον , εἶτ’ ἐξαπλούμενον · ἐν δὲ τῷ ῥιγοῦν οὔτε συννεύσεις οὔτ’ ἐξαπλώσεις αἱ κινήσεις εἰσὶ , δικαιότερον δ’ ἂν φαίης εἴσω μὲν ἰὸν αὐτὸ , χρήσομαι δ’ ὀνόμασιν οὐκ ἐμοῖς , ἀλλ’ ἀνδρῶν παλαιῶν , καθάλλεσθαί τε καὶ συνωθεῖσθαι καὶ ἀναστέλλεσθαι καὶ συντρέχειν , ἔξω δὲ φερόμενον , ἐκρήγνυσθαί τε καὶ ἐνσείεσθαι καὶ ἐκπίπτειν καὶ ἐξάλλεσθαι . καὶ γὰρ αὖ καὶ ταῦτα παλαιῶν ἀνδρῶν ὀνόματα , καλῶς ἅπαντα κείμενα , καὶ τὸ συμβαῖνον πάθος , ὡς ἔνι μάλιστα , σαφῶς ἑρμηνεύοντα . τὸ κλονεῖσθαι δέ φημι πάντα τὰ ἐν τῷ σώματι , καὶ τὸ σείεσθαι , καὶ τὸ βράττεσθαι , καὶ πᾶσα ἡ κατὰ τὸ ῥιγοῦν ἀνώμαλός τε καὶ ἄτακτος καὶ ἀβούλητος κίνησις ἐπὶ ταῖς ἀνωμάλοις τε καὶ σφοδραῖς καὶ βιαίοις ἐμπτώσεσί τε καὶ ἀποπάλσεσι τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἀτμώδους γεγενημένης ἐπιτελεῖται . διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῖς ῥίγεσιν ἀναθερμαίνεται πλέον τὸ σῶμα ἢ ὅτε κατὰ φύσιν ἔχον θερμὸν ἦν . ἐκχέονται δὲ καὶ ἱδρῶτες . ὅταν γὰρ κατὰ πολλὰς ἐμπτώσεις διώσηται ἀκωλύτως τὰ λυποῦντα καὶ τελέως ἀναπνεύσῃ , διὰ τρεῖς αἰτίας ἀνάγκη τὸ σῶμα θερμανθῆναι , ὅτι τε πολλάκις ἀποκλεισθὲν τὸ θερμὸν τῆς ἔξω διαπνοῆς ἠθροίσθη κατὰ τὸ βάθος · ὅτι τε νῦν ἔξω πᾶν ἐτάθη σφοδρῶς · καὶ τρίτον ὅτι ταῖς ἐμπτώσεσι καὶ πληγαῖς καὶ βιαίοις κινήσεσιν ἀνάπτεσθαι πέφυκεν ἡ θερμασία . καὶ ξύλον μὲν ἢ λίθον παρατρίβων ἐφάψεις ποτὲ πῦρ · τὸ δ’ ἔμφυτον πνεῦμα , φύσει θερμὸν ὑπάρχον , ἢν σφοδρῶς τύχῃ κινηθὲν , οὐ πολὺ μᾶλλον ἐξαφθήσεται ; ἀλλὰ τοῦτο κᾀπὶ τῶν κατὰ φύσιν κινήσεων ἐναργῶς ἔστιν ἰδεῖν , ὡς δραμόντες ἄνθρωποι , καὶ διαπαλαίσαντες , καὶ τριψάμενοι , καί πως ἄλλως κινηθέντες ἐθερμάνθησαν οὐδὲν ἧττον ἢ εἴ τις ἐν ἡλίῳ θερινῷ καὶ παρὰ πυρὶ θαλφθείη . πολλάκις δὴ καὶ κατὰ τὴν τοιαύτην ἐκ τοῦ βάθους ἐπάνοδον οἷον ζέον τὸ θερμὸν ἀποχεῖ τι τῶν ὑγρῶν ἀθρόον , ὃ δὴ καλοῦμεν ἱδρῶτα . διὰ τοῦτο ἐπὶ ῥίγει ψυγέντα μηκέτι ἀναθερμανθῆναι , πονηρόν · ἡττήθη γὰρ ἐν τῇ διαμάχῃ τὸ θερμόν . ἡττᾶται δὲ ποτὲ μὲν τῇ ῥώμῃ τοῦ λυποῦντος αἰτίου κρατηθὲν , ποτὲ δ’ αὐτὸ τυγχάνον ἀσθενέστερον . οὕτω γοῦν εἴρηται κᾀκεῖνο · αἱ ἐκ ῥίγεος καταψύξιες μὴ ἀναθερμαινόμεναι , κακόν . αὖθις δὲ τὰς διαθέσεις ἑκατέρας , ἐφ’ αἷς ὀλέθρια γίνεται ῥίγη , διδάσκων ἐρεῖ · ἐπ’ ὀμμάτων διαστροφῇ , πυρετῷ κοπιώδει , ῥῖγος ὀλέθριον . τοῦτο μὲν δὴ τὸ ῥῖγος ἰσχυρᾶς αἰτίας ἔκγονον · ἕτερον δὲ δι’ ἀῤῥωστίαν δυνάμεως ὀλέθριον · ἢν ῥῖγος ἐμπέσῃ πυρετῷ μὴ διαλείποντι , ἤδη ἀσθενέος ἐόντος , θανάσιμον . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐπιπλέον ἑτέρωθι λέγεται .
Lemmas: τρόμος μέν δή σαφής διορίζω παλμός · ῥῖγος δέ τρόμος διορίζω ἄν ὧδε . χρή δέ πρότερος , οἷος τις ὁ ῥιγόω εἰμί ἐπισκοπέω . καί γάρ οὖν καί οὗτος δοκέω μέν εἰμί ὁ πάνυ γνώριμος , εἰμί δέ οὐδείς ἥσσων δυσδιάγνωστος οὐ ταύτῃ μόνος , ὅτι ὁ αἰτία εὑρίσκω ἤ ὁ ἀπό αὐτός περί ὁ σῶμα γίγνομαι διάθεσις οὐ εὐπετής , ἀλλά ἔτι οὗτος πρότερος , ὅτι ἐν αὐτός δοκέω ἐγώ ὁ ὁ ἔννοια ὑπογραφεύς σφάλλω . ῥῖγος γάρ εἰ μέν οὕτως ἁπλῶς κατάψυξις λέγω , ὡς τις ἀποφαίνω , κατάφωρος ὁ σφάλμα , πολύς μέν ἰσχυρός καταψύχω , οὐ μήν καί ῥιγέω · ἀλλά οὐδέ εἰ κατάψυξις ἰσχυρός , οὐδέ οὗτος ἀληθής · ὁ γοῦν στομαχικός ἀλγέω , ἤ καρδιακός , ἰσχυρός μέν εἰμί καταψύχω , ῥιγόω δέ οὐ . ὁ δέ σύν τρόμος λέγω κατάψυξις ὁ ῥῖγος , εἰς ὅς ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἀποφέρω , ἀφορμή ἔχω ὁ ἀπάτη ὁ βρασμός καί ὁ κλόνος ὁ ὁ σφοδρός ῥῖγος ζεύγνυμι . ἐξελέγχω δέ ἐναργής ἐκ ὁ μήτε ἅπας ὁ ῥιγέω συμβαίνω , μόνος δέ ὁ σφοδρός , μήτε ὅς συμβαίνω , τρόμος ὁ γίγνομαι πάθος εἰμί , ἀλλά τις οἷος σεισμός τε καί κλόνος . τρόμος μέν γάρ , ὡς ἀποδείκνυμι , ἄνευ ὁ προαιρέω κινέω ὁ μέρος οὐ γίγνομαι , ὁ δέ ὁ σφοδρός ῥῖγος συνεδρεύω κλόνος οὕτως βίαιος τε καί μετά ἀνάγκη ἐμπίπτω ὁ σῶμα , ὥστε ἀμήχανος ἡσυχάζω , ἔͅν πάνυ τις ἀνδρεῖος ἀντιτάσσω . καί τρόμος μέν εἷς πάθος μέρος , ὅλος δέ ὁ σῶμα ὁ ῥῖγος . ὅθεν ἐγώ καί Πλάτων ἐπέρχομαι θαυμάζω , εἰ αὐτός ἡγέομαι τρόμος τε καί ῥῖγος . εἰ γάρ ὁ σύν τρόμος κατάψυξις λέγω ὁ ῥῖγος ἁμαρτάνω , ποῦ γε ἄν αὐτός αὐτός εἰμί νομίζω ὁ τρέμω ὁ ῥιγόω ἀληθεύω ; πρός μέν γάρ ὅς λέγω ἄτοπος , ἔτι καί οὗτος αὐτός μάχομαι , ὁ τρέμω μέν τις , οὐδείς αἴσθησις ἔχω ψῦξις , ἀμήχανος γάρ εἰμί ῥιγόω ἄνευ ὁ δοκέω καψύχσομαι . διά οὗτος οὖν οὐδέ ἐκεῖνος ἐγώ δοκέω πρόσω ὁ ἔννοια ἔρχομαι ὁ πάθος , ὅσος κατάψυξις αἴσθησις φημί εἰμί ὁ ῥῖγος . οὐ γάρ αὐτός δήπου φημί ἄν ψύχω τε καί ψῦξις αἰσθάνομαι . ὁ μέν τοι παρίημι τε καί ὁ ναρκώδης καί δυσαίσθητος καί ὁ παντελής ἀναίσθητος καταψύχω πᾶς , καί ὁ τρομώδης , καί ὁ παράπληκτος , καί ὁ ἐπίληπτος , ὡσαύτως δέ καί ὁ φυσώδης , καί ὁ ὑδαρώδης , καί ﻿ ὁ ἐμφυσηματώδης , καί ὁ οἰδηματώδης ἅπας ψυχρός · ἀλλά οὐδείς οὗτος αἰσθάνομαι ὁ ἐν αὐτός ψῦξις , ὅθεν οὐδέ ῥιγόω · εἰ δέ αἰσθάνομαι , πάντως εὐθύς καί ῥιγόω . διά οὗτος τοίνυν φημί μή καλός ὑπολαμβάνω ὁ Πλάτων , αὐτός εἰμί ῥῖγος τε καί τρόμος · οὔτε εἷς εἰμί μέρος ὁ πάθος ὁ ῥιγέω , ὡς ὁ τρέμω , οὔτε αἴσθησις ψῦξις ὁ τρέμω , ὡς ὁ ῥιγόω , ὁ τε κίνησις ἐπί μέν ὁ , ἄνευ ὁ κινέω ἐθέλω ὁ μέρος , παντάπασι ἀκούσιος · ἐπί δέ ὁ τρέμω , οὐ ἄνευ ὁ περί ὁ κινέω ὁρμή . ἀλλά . Πλάτων μέν ἴσως καί συγχωρέω ἄν τις ἐν οὕτως λεπτός καί ἰατρικός πρᾶγμα ἁμαρτάνω , καί τοι ὁ γε ἄλλος πάθος ὁ κατά ὁ σῶμα σχεδόν ἅπας ὁ γένεσις ἀκριβής διεξέρχομαι · Ἀθήναιος δέ ἄξιος θαυμάζω ὁ Ἀτταλεύς , πολύς γάρ ἔτι καί Πλάτων ὕστερος γίγνομαι οὐ ἐν ὁ περί ὁ αἰτία λογισμός μόνος ἕπομαι ὁ Πλάτων , οὗτος μέν γάρ ἀνεκτός , ἀλλά καί περί ὁ ἔννοια ὅμοιος ἐκεῖνος φαίνω συγχέω . οὔτε γάρ διορίζω ῥῖγος καί τρόμος ὁ ἔννοια , ὑπογράφω τε ὁ ῥῖγος ὧδε πως φημί · ὁ δή μάχη καί ὁ σεισμός οὗτος τρόμος καί ῥῖγος ἕπομαι , ψυχρός δέ ὁ πάθος ἅπας . οὗτος καί ὁ δράω αὐτός ἔχω ὄνομα , ὡς που , φημί , καί ὁ Πλάτων λέγω . οὗτος γάρ αὐτός ὁ λέξις λέγω ὁ Πλάτων . ἔχω δέ ὁ σύμπας ὅδε ὁ τρόπος · ὁ γάρ δή ὁ περί ὁ σῶμα ὑγρός μεγαλομερής εἰς ὁ ἐκεῖνος οὐ δύναμαι ἕδρα ἐνδύω , συνωθέω ἐγώ ὁ νοσερός ( εἰμί δέ ὁ μικρός ) ἔξωθεν ὁ ἕτερος ἐκ ἀνώμαλος κινέω , ( οὔτε ) ἀκίνητος διά ὁμαλότης καί ὁ σύνωσις ἐπεργάζομαι πήγνυμι . ὁ δέ παρά φύσις συνάγω μάχομαι κατά φύσις αὐτός ἑαυτοῦ εἰς ὁ ἐναντίος ἀπωθέω . ὁ δέ μάχη καί οὗτος ὁ σεισμός τρόμος καί ῥῖγος τίθημι . ψυχρός δέ ὁ πάθος ἅπας , οὗτος καί ὁ δράω αὐτός ἔχω ὄνομα . ὅτι μέν οὔτε ὁ τρόμος αὐτός εἰμί ὁ ῥιγέω , ἀλλά οὐδέ κατάψυξις ἁπλῶς , οὐ μήν οὐδέ κατάψυξις ἰσχυρός , σαφής ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ ὀλίγος πρόσθεν λέγω , ὡς ἄρα κατάψυξις εἰμί , ἀλλά αἰσθητός , βασανίζω , εἰ μή ψευδής λέγω . τις γάρ οὐ αἰσθητός ψῦξις ὁ ῥῖγος , ἀλλά ὀδυνηρός εἰμί νομίζω . καταψύχω μέν γάρ φημί ἰσχυρός πολύς καί ὁ ὑγιαίνω , ὁ μέν ἑκών , ἔμψυξις ἐπιθυμία διατρίβω ἐπί πολύς ἐν ὕδωρ ψυχρός , τις δέ καί χρεία οὗτος χρονίζω ἐν ὁ ψυχρός , ῥιγόω δέ οὐ εὐθύς , ὥσπερ οὐδέ ὁ λούω , εἶτα ἑαυτοῦ ἐμβάλλω εἰς ὕδωρ ψυχρός . οὐδέ γάρ οὗτος εἰ μή χρονίζω ἐπί πολύς , ῥιγόω , καίτοι ὁ γε ὁ ψυχρός ποιότης αἰσθάνομαι σαφής . ὥστε ὅσος οὖν ὁ ὁ ψῦξις αἰσθάνομαι πᾶς ἄν εὐθύς ῥιγόω οὗτος , εἴπερ εἰμί αἰσθητός ψῦξις ὁ ῥῖγος . ἀλλά οὐ ῥιγόω , ἔοικα · οὐ γάρ εἰμί ἅπας μετά ὀδύνη ὁ ψῦξις , ἀλλά τις αὐτός , ὅσος θέρος ὥρα μάλα μή φέρω ὁ πνῖγος εἰς ψυχρός ὕδωρ ἑαυτοῦ ἐμβάλλω , οὕτως φιληδέω πρός ὁ ψῦξις , ὥστε διατρίβω εἰς τοσοῦτος ἐν αὐτός , μέχρι ἄν ἅπτω σύ δοκέω ἀποψύχω δίκη κρύσταλλος . ἆρα οὖν ἔχω ἄν ἤδη ὁ πᾶς , ὀδυνηρός ψῦξις ὁρίζω ὁ ῥῖγος , ἤ τις ἔτι προσδέω ; τάχα γάρ οὐ πᾶς ῥῖγος οὕτως ὁριστέον . ἐπί γε τοι ὁ νοσέω οὐ αὐτός μέν δοκέω ὁ ῥιγόω ὁ φρίσσω ἤ καταψύχω . λέγω οὖν πολλάκις , εἰσβολή παροξυσμός ὅδε μέν τις μετά ῥῖγος , ἕτερος δέ τις μετά φρίκη , ἄλλος δέ μετά κατάψυξις μόνος γίγνομαι , εἰͅν ὁ ὁ ἰατρός ἅπας σύγγραμμα ὁ αὐτός χρῆσις εἰμί ὁ ὄνομα . ὡς ὅταν μή μετά βρασμός καί κλόνος καταψύχω τις , οὐ ῥιγόω οὗτος , ἀλλά δέω , εἴπερ μέλλω ὁ πάθος ῥῖγος καλέω , ὁ ἀνώμαλος τε καί ἀπροαίρετος αὐτός κίνησις πρόσειμι . ὁ δέ ἄνευ οὗτος , εἰ μηδέ ὁ ἐπιφάνεια ἀνώμαλος κινέω , κατάψυξις καλέω · εἰ δέ οὗτος μέν ταράσσω τε καί σείω κατά τις ἐμβολή , ὁ δέ ὅλος σῶμα μή συγκινέω , φρίκη ὀνομάζω , ὡς εἰμί ὁ φρίκη ὁ δέρμα μόνος πάθος τοιοῦτος , οἷος ὁ πᾶς σῶμα ὁ ῥῖγος . ἐπί δέ γε ὁ ὑγιαίνω ἕτερος ὁ ῥιγόω λέγω , ἐκτείνω ἐπί πᾶς ὀδυνηρός κατάψυξις . εἰ δέ νόσημα λόγος γίγνομαι ῥῖγος , οὐ ἀρκέω μόνος οὗτος φημί , προστίθημι δέ χρή ὁ πᾶς ὁ σῶμα ταραχή , ὅς ἐπάγω τις , μετά τρόμος κατάψυξις λέγω αὐτός , σαφής δέ οὐ ἑρμηνεύω . οὐ γάρ χρή τρόμος καλέω , ἀλλά βρασμός τις ἀπροαίρετος ἤ κλόνος , ἤ σεισμός , ἤ τοιοῦτος ἕτερος ἐξευρίσκω ὄνομα . ὁ γάρ ὁ τρόμος κατά πάθος ἴδιος κεῖμαι · ἔοικα οὖν ὁ ὁ νοσερός ῥῖγος ὁρίζω κατάψυξις ἄλλος μηδείς λέγω , ἀλλά ὁ ὁ ὑγιαίνω γίγνομαι . καί τοι ὁ νοσερός ῥῖγος , ὑπέρ ὅς ὁ ἰατρός ὁ πᾶς λόγος ; ὁρίζω πρόκειμαι καί ὁ λέγω ἀνήρ . νοσερός δέ καλέω , ὅταν ἀπό μηδείς ἔξωθεν αἰτία βίαιος , ἀλλά ἐκ ἑαυτοῦ ὁ σῶμα τοιοῦτος ἴσχω διάθεσις . οὕτως γάρ δή , οἴομαι , καί Ἱπποκράτης λέγω · ὑπό καῦσος ἔχω , ῥῖγος ἐπιγίγνομαι , λύσις . οὔκουν ψυχρός ὕδωρ καταχέω ὁ πυρέσσω ποιέω ῥῖγος , ἀλλά ὅταν ἐκ αὐτός ἐγείρω ὁ ἐν ὁ σῶμα διάθεσις . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος λέγω καί οὗτος · μετά ῥῖγος ἄγνοια , κακός . κακός δέ καί λήθη . ὁ ἑκταῖος ῥῖγος δύσκριτος . ῥῖγος δέ ἄρχω γυνή ἐκ ὀσφῦς διά νῶτον μάλα , ἀτάρ καί ἀνήρ μάλα ὄπισθεν ἤ ἔμπροσθεν . ἐν ἅπας γάρ οὗτος οὐ ὁ ὁ ὑγιαίνω γίγνομαι , ἀλλά ὁ νοσώδης λέγω ῥῖγος , ﻿ ὅς εἰμί κατάψυξις ἀλγεινός μετά τις ἀνώμαλος σεισμός καί κλόνος πᾶς ὁ σῶμα . ὁπότε οὖν τίς ποτέ εἰμί ῥῖγος γιγνώσκω , ἑξῆς ὁράω καί τίς μέν ὁ ποιέω ὁ πάθος αἰτία , τίς δέ μάλα προηγέομαι αἰτία ἕπομαι , καί τίς ἐπιγίγνομαι διάθεσις , ὑπέρ ἅπας τε ὁ γένεσις αὐτός . ὅτι μέν γάρ ὁ ῥιγέω πάθος εἰμί ὁ κατά φύσις θερμός , σχεδόν ἅπας ὁμολογέω . δέω δέ πᾶς ὁ λόγος οὗτος ἀκριβής ἀκροατής καί πολύς μάλα νόος ἔχω . ἐγώ μέν γάρ λέγω ὁ κατά φύσις θερμός πάθος εἰμί ὁ ῥῖγος , ἵνα μή τις ὁ ἔξωθεν νομίζω λέγω , καταψεύδομαι ἐγώ δοκέω Ἐρασίστρατος καί Πραξαγόρας καί Φιλότιμος καί Ἀσκληπιάδης καί μυρίος ἄλλος , ὅσος ὁ θερμός οὐ ἔμφυτος , ἀλλά ἐπίκτητος εἰμί νομίζω . πῶς γάρ . οὖν οὗτος πάθος ἔμφυτος θερμός λέγω , ὁ μηδέ ὁ ἀρχή ἔμφυτος οἶδα θερμός ; ἀλλά ἔμφυτος μέν , ὥσπερ λέγω , οὐ πᾶς ὁμολογέω ὁ θερμός ὑπάρχω , γένεσις δέ ἐπίκτητος αὐτός τεχνάομαι , διαφερόντως ἄλλος ἄλλος , εἷς οὗτος πᾶς ὁμολογέω , ὡς εἰμί τις κατά φύσις ἐν ἕκαστος ζῷον θερμός , ἐν ὁ προσήκω μέτρον θεωρέω . καί δή περί οὗτος ῥῖγος τε καί φρίκη φημί ἅπας τε γίγνομαι κατάψυξις . Ἀσκληπιάδης γοῦν οὐ μόνος ὁ θερμός , ἀλλά οὐδέ ἄλλος τις τίθημι ἔμφυτος δύναμις , ἅπας πυρετός ἐπί τις ἔμφραξις ὄγκος ἐν πόρος ἀεί συνίστημι λέγω , ἐν μέγεθος πόρος ὁ διαφορά τίθημι αὐτός , οὕτως φιλοτεχνέω , δείκνυμι τε , τίς μέν ἀνάγκη ῥῖγος ζεύγνυμι , τίς δέ οὐ . καί ἐγώ ἄν εἰ μή μακρός τε ὁ καιρός ὁ λόγος ἐλπίζω εἰμί καί ἄλλος οὐ δίκαιος ἡγέομαι ὑπέρ Ἀσκληπιάδης μέν ἐπισκοπέω μόνος , παρέρχομαι δέ ὁ ὁ ἄλλος , ἤ πάλιν ἅπας ἐπιχειρέω μνημονεύω , εἰς μακρός καί ἀπέραντος ἐμπίπτω λόγος μῆκος , ἑξῆς ἄν ὑπέρ ἅπας ὁ δόξα ἐπισκοπέω , ἀπό ὅστις γε πιθανός ὁ ἀφορμή ἔχω ἕκαστος , καί τίς μάλα ὁ ἀπατάω , ὅπῃ τε σφάλλω δείκνυμι , οὕτως ἄν ἐπί ὁ ἡμέτερος ἥκω δόξα . ἀλλά οὗτος μέν εἰς ἕτερος ἀναβάλλω καιρός . οὐδέ γάρ Ἀθήναιος ἐπαινέω περί μέν Ἀσκληπιάδης καί Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός καί Στράτων ὁ φυσικός λέγω τις , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς μνημονεύω , καί τοι γε οὐ ὁ οὗτος δόξα μόνος περί ῥῖγος , ἀλλά ἕτερος πολύς πολύς οὐδείς ἥσσων ἔνδοξος τε καί πιθανός ἔχω λέγω . ἐγώ οὖν ἀρχή ὁμολογέω λαμβάνω , ὡς εἰμί ὁ κατά φύσις ἐν ἕκαστος ζῷον θερμός πάθος ὁ ῥῖγος , ὁράω ὅπως γίγνομαι . προκόπτω δέ ὁ λόγος ἐπί ὁ Ἱπποκράτης ἀρχή οὐ ὄγκος καί πόρος ἐγώ στοιχεῖον τίθημι ὁ σῶμα , οὐδέ κίνησις ἤ παράτριψις ἤ τις ἄλλος αἰτία ἔκγονος ὁ θερμός ἀποφαίνω , ἀλλά ὁ μέν ὅλος σῶμα σύμπνους τε καί σύρροος ἡγέομαι , ὁ θερμός δέ οὐ ἐπίκτητος οὐδέ ὕστερον ὁ ζῷον ὁ γένεσις , ἀλλά αὐτός πρῶτος τε καί ἀρχέγονος καί ἔμφυτος . καί ὁ γε φύσις καί ὁ ψυχή οὐδείς ἄλλος ἤ οὗτος εἰμί , ὥστε οὐσία αὐτοκίνητος τε καί ἀεικίνητος αὐτός νοέω οὐ ἄν ἁμαρτάνω . ἕκαστος δέ οὗτος ἴδιος βασανίζω , καί τοι μανθάνω ἔνειμι ὑπέρ αὐτός ἑτέρωθι , ὁ νῦν δέ εἰμί ὁ λόγος ὁ συνεχής ἐρευνητέον . ἅτε γάρ ἀεικίνητος εἰμί ὁ ἔμφυτος θερμός , οὔτε εἴσω μόνος οὔτε ἔξω κινέω , διαδέχομαι δέ ἀεί ὁ ἕτερος αὐτός κίνησις ὁ ἕτερος . ταχύς γάρ ἄν ὁ μέν ἔσω μονή καταπαύω εἰς ἀκινησία , ὁ δέ ἐκτός σκεδάννυμι τε καί ταύτῃ διαφθείρω αὐτός . μέτριος δέ σβέννυμι καί μέτριος ἀνάπτω , ὡς Ἡράκλειτος λέγω , ἀεικίνητος οὕτως μένω . ἀνάπτω μέν οὖν ὁ κάτω σύννευσις , ὁ τροφή ὀρέγω · ἀείρω δέ καί πάντῃ σκίδνημι σβέννυμι . ἀλλά ὁ μέν ἄνω τε καί ἔξω φορά καί ὡς ἄν τις λέγω ἐξάπλωσις ἀπό ὁ ἴδιος ἀρχή , διότι φύσις θερμός εἰμί , κτάομαι · ὁ δέ εἴσω τε καί κάτω , τουτέστι ἐπί ὁ ἴδιος ἀρχή ὁδός , ὅτι ψυχρός τις μετέχω · μικτός γάρ ἐκ θερμός καί ψυχρός γίγνομαι . κατά μέν ὁ πρῶτος λόγος ὁ θερμός , οὗτος εἰμί αὐτοκίνητος αὐτός , καί οὗτος μάλα δέω πρός ὁ ἐνέργεια · μέγας δέ ὅμως αὐτός χρεία καί ὁ ψυχρός παρέχω . φύω γάρ ὁ μέν θερμός εἰς ὕψος ἀείρω καί συμπροσάγω αὐτός ὁ τροφή · εἰ δέ μή ὁ ψυχρός ἐμποδών γίγνομαι , καί ἐπί μήκιστος προίημι . γίγνομαι δέ ἐμποδών ὁ ψυχρός ὁ τοιοῦτος ὁ θερμός κίνησις , ὡς μή ἀπόλλυμι ἐκτείνω . κίνδυνος γάρ ὑπό κουφότης καί ὁ πρός ὁ ἄνω ὁρμή ἀφίστημι ὁ σῶμα αὐτός . ἀλλά ὁ ψυχρός ἐπέχω τε καί κωλύω , καί ὁ ἄγαν οὗτος κίνησις ἀφαιρέω ὁ σφοδρός . ἐπανέρχομαι οὖν ἐπί ὅς ἐκ ἀρχή ὑποτίθημι , δείκνυμι οἷος τις πάθος εἰμί ὁ ἔμφυτος θερμασία ὁ ῥῖγος . ὅτι μέν γάρ ἐπειδάν ἐν ὁ κατά φύσις ὅρος μένω ὁ κρᾶσις , ὑγιαίνω ὁ ζῷον , οὐ δέω λόγος , τουτέστι ὅταν , ὡς Ἱπποκράτης λέγω , μέτριος ἔχω ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ὁ πρός ἀλλήλων κρᾶσις · ἐάν δέ ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος κρατέω , νοσέω ἀνάγκη ὁ ζῷον εἶδος νόσημα ἔοικα ὁ φύσις ὁ κρατέω αἴτιος . φλεγμονή μέν οὖν καί ἐρυσίπελας καί ἕρπης καί ἄνθραξ καί ὁ καυσώδης καί φλογώδης καί πᾶς ὁ πυρετώδης πάθος , ὅταν ὁ ὁ θερμός δύναμις ἐπικρατέω · σπασμός δέ αὖ πάλιν καί τέτανος καί παλμός καί νάρκα καί παράλυσις , ἐπιληψία τε καί παραπληγίη , ὁ ψυχρός κρατέω πάθος . εἷς τις ὁ τοιοῦτος πάθος εἰμί καί ὁ ῥῖγος οὗτος , οὐ ἁπλῶς εἰμί κατάψυξις , ἀλλά συναίσθησις , ὅθεν αὐτός δέω προστίθημι καί ﻿ ὁ ἀθρόος · ἔτι δέ σφοδρός εἰμί χρή ὁ κατάψυξις καί βίαιος , ὡς εἰμί σαφής διορίζω ἀληθεύω , κατάψυξις ἀθρόος καί βίαιος εἰμί ὁ ῥῖγος ὁ ἔμφυτος θερμός . πάλιν γάρ , ὡς ὁ Πλάτων λέγω , ὁ μέν ἠρέμα καί κατά μικρός ἀναίσθητος · εἰ δέ αἰσθητός , ἀνάγκη οὗτος μέγας κινέω , καί τρέμω ἀθρόος . ὥστε ἔμψυξις ὁ μέν ἀναίσθητος ἐν χρόνος πολύς καί κατά βραχύς γίγνομαι ἄν · ὁ δέ ταχύς τε καί μέγας ἐξαίρω πάντως σύν αἴσθησις . οὐδέ γάρ ἄν ὁ τοιοῦτος πάθος διαλανθάνω . ὁ δέ τοιοῦτος πάθος σύν αἴσθησις ὁ ψῦξις οὐ ἅπας ὀδυνηρός , ἀλλά εἰμί ὅτε καί ἡδύς . λέγω γάρ αὖ πάλιν ὁ Πλάτων , ὅτι ὁ μέν παρά φύσις καί βίαιος γίγνομαι ἀθρόος ἐν ἐγώ πάθος ἀλγεινός , ὁ δέ εἰς φύσις ἀπέρχομαι αὖ πάλιν ἀθρόος ἡδύς . ὥστε ὁ μέν ἀθρόος κοινός ἄμφω , ἡδύς τε καί ἀλγεινός , ὁ μή λανθάνω ὁ πάθος ἕνεκα ἀναγκαῖος ζεύγνυμι · ἐπί οὗτος δέ ὁ μέν πρός ὁ μή λανθάνω εἰς ὁ φύσις ἐπανάγω ἡδύς , ὁ δέ ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ἀλγεινός . ὅθεν εἷς καί αὐτός ὁ πλῆθος ψυχρός , ὁ μέν ἥδω , ὁ δέ ἀνιάω . εἰ μέν ὑπερθερμαίνω σῶμα προσάγω , πάντως ἥδω ὁ γάρ ἄμετρος , ὁ θερμασία πονέω , ἐπί ὁ ὁ λείπω εἴσοδος ψυχρός παρηγορέω , ἥδομαι μέν , ὅτε παρηγορέω · ὁ δέ ἑαυτοῦ φύσις ἔχω ἐάν ἀθρόος ἐμψύχω , ἀνιάω , πονέω γάρ ἐπί ὁ ὁ κρᾶσις ἄμετρος . ὁ γάρ κατά ὁ φύσις , ὡς Ἱπποκράτης λέγω , διαλλάσσω καί διαφθείρω ὁ ὀδύνη γίγνομαι . οὐ μόνος οὖν ἀθρόος χρή καί σφοδρός εἰμί ὁ ψῦξις , ἵνα ῥῖγος γίγνομαι , ἀλλά ἔτι οὗτος πρόσειμι δέω ὁ βίαιος ὁ πάθος , τουτέστι ὁ παρά φύσις , ὥστε ἀθρόος ψῦξις εἰς ὁ παρά φύσις ἄγω εἰμί ὁ ῥῖγος . καί ἐγώ δοκέω οὗτος χρή διαφυλάσσω ἐν οὗτος ὁ λόγος μάλα περί ὁ ὁ πάθος γένεσις , εἰ μέλλω τις ἀληθεύω λέγω , ψῦξις ἀθρόος καί βίαιος ἐν ὁ ῥῖγος γίγνομαι ὁ ἔμφυτος θερμός . ψύχω μέν οὖν καί διαφορέω , ἐπιλείπω αὐτός ὁ συνέχω τόνος , καί τροφή ἀπορέω , ὅθεν ἀνάπτω · ἀλλά οὐδέτερος οὗτος αὐτός ὁ πάθημα ῥῖγος ἐργάζομαι , ἤ πᾶς ἄν ὁ ἀποθνῄσκω ῥιγόω . ὥστε ὁ διαφθείρω ὁ θερμός εἷς γε τρόπος κοινός ἅπας ὁ ἀποθνῄσκω · ἀλλά οὐ ῥιγόω , οὐ γάρ ἁπλῶς φημί χρή ψύχω ὁ θερμός , ἀλλά ἀθρόος τε καί βίαιος , τουτέστι ἐρρωμένος αὐτός μένω , οὔτε ὁ οὐσία οὔτε ὁ τόνος βλάπτω , ὑπό τις ὁ ἔξω αἴτιος ἀνιάω . φλόξ δή ἐγώ νοέω ἐκτός ποτέ μέν ἀπορία ὁ ὕλη ὅθεν ἀνάπτω διαφθείρω , ποτέ δέ ἐν ἥλιος λαμπρός μαραίνω , αὖθις δέ ὑπό ὕδωρ πολύς κατασβέννυμι , ἤ πλῆθος ξύλον ἐπί αὐτός σωρεύω καταπνίγω . τέσσαρες οὗτος ἐπί αἴτιος τέσσαρες οὐ ὁ αὐτός ἅπας τρόπος ἀδικέω ὁ φλόξ . ὁ μέν γάρ ἐν ἥλιος μαραίνω ὁ τόνος σκίδνημι , βία ὁ περιέχω διαφορέω , ἰσχυρός γάρ ὁ ὁ ἡλιακός ἀκτίς ῥώμη καί διαρκής ὁ πῦρ · ὅταν δέ ὕλη ἀπορέω μηκέτι ἀνάπτω , ὁ οὐσία ἀπόλλυμι , διαφθείρω . ὁ μέν γάρ ἀνάπτω ἀεί διαφορέω κατά ὁ ἔξω κίνησις · ἔσω δέ νεύω ὁ τρέφω χάριν , εἶτα ἀπορέω ὁ τρέφω , ἀσθενής οὕτως ὁ δεύτερος ἀποτείνω . ὕλη δέ πλῆθος βαρύνω καί ὁ ἀναπνοή στερέω , πνίγω . ἐπί δέ ὁ ἀπό ὕδωρ βλάβη οὐδέ λόγος δέω · μάχη γάρ ἰσχυρός φλόξ πρός ἅπας εἰλικρινής τε καί πολύς ὑγρότης , ὡς εἰ καί ἔλαιον αὐτός προσάγω ἀθρόος , ἀνάγκη ψόφος καί σεισμός τις γίγνομαι , μονονού φωνή ὁ πῦρ ἐνδείκνυμι ὁ βίαιος . τοιοῦτος δή τις πάθος περί ὁ ἔμφυτος θερμασία νοέω ὁ ῥῖγος . οὔτε γάρ ὅταν διά ὕλη ἔνδεια ἀτροφέω ὁ θερμός μαραίνω , οὔτε ὅταν ὑπό ὁ πλῆθος αὐτός βαρύνω , οὔτε ὅταν ἀρρωστέω ὀκλάζω , ῥῖγος εὑρίσκω γίγνομαι , ἀλλά ὅταν ἰσχυρός εἰμί ἀποτείνω δύναμαι , εἶτα κωλύω . διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ κλονέω ὁ σῶμα συμβαίνω , διπλόος ᾀνταῦθη καί σύνθετος κίνησις γίγνομαι , ὡς ἐπί ὁ τρέμω , ἕτερος δέ τρόπος . ἐκεῖ μέν γάρ ἀσθένεια ὁ κινέω ὁ σῶμα δύναμις ὁ μικτός κίνησις γίγνομαι , κατά ὅσος ἄν ἐνδίδωμι ὁ τόνος διαίρω ὁ κῶλον , ὑπορρέω ἀεί ὁ μέρος εἰς ὁ κάτω · νυνί δέ ὁ φυσικός ὁ θερμός κίνησις ἴσχω βία , ὁ ῥῖγος ἀπαντάω . βούλομαι μέν γάρ ἅτε μήτε ὁ οὐσία μήτε ὁ τόνος βλάπτω , ἀποτείνω τε καί πάντῃ ὁ σῶμα φέρω · κωλύω δέ καί βία συνωθέω εἰς ὁ βάθος , ἐπί ὁ ἴδιος ἀρχή καταφεύγω . μένω δέ ἐνταῦθα μή δύναμαι , ἀεικίνητος γάρ οὐσία ὁ ἵστημι θάνατος , ἀθροίζω ἑαυτοῦ καί οἷος συσπειράομαι γίγνομαι , ὁμαλής μέν οὐ ἔσω ὁ ἀβίαστος ἀποτείνω · σφοδρός δέ ὁ φορά χράω καί οἷος ἀπό ὕσπληγξ ἐξάλλομαι , ἐνίοτε ἐνίστημι ὁ ἐνίστημι αὐτός ὁ πρόσω κίνησις , διωθέω μέν οὗτος , καθαρός δέ αὐτός ὁ ὁδός ἀπεργάζομαι σπεύδω . προσκρούω δέ αὐτός ἐπέχω μέν ἐκ ἀνάγκη ὁ ῥοιζώδης φορά , κλονέω δέ κατά ὁ ἔμπτωσις ὅλος ὁ σῶμα . ὁ τε γάρ ἄλλος καί ἀτμώδης νῦν γίγνομαι , ἐν ὁ προσκρούω ὁ ἐνίστημι εἴσω πάλιν ἀποπάλλω , πληγή τις πάσχω ἔοικα · ἐπί δέ ὁ ἀρχή ἀνέρχομαι ὁ δεύτερος · ἐντεῦθεν δέ πάλιν ὁρμάω , ἐμπίπτω βίαιος , αὖθις δέ ἀποπάλλω καί κατά ὅδε ὁ ἔμπτωσις · ﻿ καί οὗτος πολλάκις ἐκ διαδοχή γίγνομαι , ἐπί ὅσος μένω ὁ λυπέω . ὀδυνηρός τε οὖν οὗτος ὁ πάθος , ἅτε ὁ σῶμα ὁ πληγή πονέω , ὁ τε κίνησις ἀνώμαλος ἐπάγω κατά ἀμφότερος ὁ κίνησις ὁ ζῷον . ἐν μέν γάρ ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ συγγενής ἐγώ θερμός ὁμαλής τε καί ἀκώλυτος ὁ διέξοδος χράω , καιρός καί μέτρον κίνησις εἰς αὐτός συννεύω , εἶτα ἐξαπλόω · ἐν δέ ὁ ῥιγόω οὔτε σύννευσις οὔτε ἐξάπλωσις ὁ κίνησις εἰμί , δίκαιος δέ ἄν φημί εἴσω μέν ἔρχομαι αὐτός , χράω δέ ὄνομα οὐ ἐμός , ἀλλά ἀνήρ παλαιός , καθάλλομαι τε καί συνωθέω καί ἀναστέλλω καί συντρέχω , ἔξω δέ φέρω , ἐκρήγνυμι τε καί ἐνσείω καί ἐκπίπτω καί ἐξάλλομαι . καί γάρ αὖ καί οὗτος παλαιός ἀνήρ ὄνομα , καλός ἅπας κεῖμαι , καί ὁ συμβαίνω πάθος , ὡς ἔνειμι μάλα , σαφής ἑρμηνεύω . ὁ κλονέω δέ φημί πᾶς ὁ ἐν ὁ σῶμα , καί ὁ σείω , καί ὁ βράσσω , καί πᾶς ὁ κατά ὁ ῥιγέω ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος καί ἀβούλητος κίνησις ἐπί ὁ ἀνώμαλος τε καί σφοδρός καί βίαιος ἔμπτωσις τε καί ἀπόπαλσις ὁ ἔμφυτος θερμασία ἀτμώδης γίγνομαι ἐπιτελέω . διά οὗτος ἐπί ὁ ῥῖγος ἀναθερμαίνω πολύς ὁ σῶμα ἤ ὅτε κατά φύσις ἔχω θερμός εἰμί . ἐκχέω δέ καί ἱδρώς . ὅταν γάρ κατά πολύς ἔμπτωσις διωθέω ἀκώλυτος ὁ λυπέω καί τέλειος ἀναπνέω , διά τρεῖς αἰτία ἀνάγκη ὁ σῶμα θερμαίνω , ὅτι τε πολλάκις ἀποκλείω ὁ θερμός ὁ ἔξω διαπνοή ἀθροίζω κατά ὁ βάθος · ὅτι τε νῦν ἔξω πᾶς τείνω σφοδρός · καί τρίτος ὅτι ὁ ἔμπτωσις καί πληγή καί βίαιος κίνησις ἀνάπτω φύω ὁ θερμασία . καί ξύλον μέν ἤ λίθος παρατρίβω ἐφάπτω ποτέ πῦρ · ὁ δέ ἔμφυτος πνεῦμα , φύσις θερμός ὑπάρχω , ἐάν σφοδρός τυγχάνω κινέω , οὐ πολύς μάλα ἐξάπτω ; ἀλλά οὗτος εἰͅπί ὁ κατά φύσις κίνησις ἐναργής εἰμί ὁράω , ὡς τρέχω ἄνθρωπος , καί διαπαλαίω , καί τρίβω , καί πως ἄλλος κινέω θερμαίνω οὐδείς ἥσσων ἤ εἰ τις ἐν ἥλιος θερινός καί παρά πῦρ θάλπω . πολλάκις δή καί κατά ὁ τοιοῦτος ἐκ ὁ βάθος ἐπάνοδος οἷος ζέω ὁ θερμός ἀποχέω τις ὁ ὑγρός ἀθρόος , ὅς δή καλέω ἱδρώς . διά οὗτος ἐπί ῥῖγος ψύχω μηκέτι ἀναθερμαίνω , πονηρός · ἡσσάομαι γάρ ἐν ὁ διαμάχη ὁ θερμός . ἡσσάομαι δέ ποτέ μέν ὁ ῥώμη ὁ λυπέω αἴτιος κρατέω , ποτέ δέ αὐτός τυγχάνω ἀσθενής . οὕτως γοῦν λέγω ἐͅκεῖνο · ὁ ἐκ ῥῖγος κατάψυξις μή ἀναθερμαίνω , κακός . αὖθις δέ ὁ διάθεσις ἑκάτερος , ἐπί ὅς ὀλέθριος γίγνομαι ῥῖγος , διδάσκω λέγω · ἐπί ὄμμα διαστροφή , πυρετός κοπιώδης , ῥῖγος ὀλέθριος . οὗτος μέν δή ὁ ῥῖγος ἰσχυρός αἰτία ἔκγονος · ἕτερος δέ διά ἀρρωστία δύναμις ὀλέθριος · ἐάν ῥῖγος ἐμπίπτω πυρετός μή διαλείπω , ἤδη ἀσθενής εἰμί , θανάσιμος . ἀλλά περί μέν οὗτος ἐπιπολύ ἑτέρωθι λέγω .