galenus.de-tremore-palpitatione-convulsione-et-rigore-liber 5
Παλμὸς δέ γε καὶ τοῖς ἀκινήτοις συμβέβηκε . καὶ γὰρ ὀφρὺς καὶ βλέφαρον καὶ ὀφθαλμὸς ἐπαίρονται πολλάκις ἄνευ βουλήσεως ἁπάσης . ἔνθα καὶ τοῦτό γε σαφῶς οἶμαι θεάσασθαι μεγάλην ἔχον μοῖραν εἰς ἐπίγνωσίν τε τοῦ πάθους τῆς φύσεως ἀκριβῆ τε διάκρισιν ἀπὸ τῶν τρεμόντων . αἱ μὲν γὰρ ἐν τοῖς παλλομένοις μέρεσιν ἐπάρσεις τε καὶ θέσεις φαινόμεναι διατάσεις εἰσί τινες τῶν σωμάτων , οἷα πληρουμένων αὖθίς τε πάλιν κενουμένων συνιζήσεις · αἱ δὲ ἐπὶ τῶν τρεμόντων ὅλου τοῦ κώλου κινήσεις εἰσὶ , ποτὲ μὲν εἰς τὸ κάτω ῥέποντος , αὖθις δ’ ἄνω φερομένου , διαστέλλεται ﻿ δὲ οὐδὲν , οὐδὲ συστέλλεται . διὰ τοῦτο τρέμει μὲν ὅλον τὸ μέρος , ὁπόταν τι δρᾷν ἐπιχειρῶμεν , οὐδενὸς ἀκινήτου τῶν ἐν αὐτῷ μένοντος · ἀλλ’ ὁμοίως μὲν οἱ μύες , ὁμοίως δὲ τούτοις ἀρτηρίαι καὶ νεῦρα καὶ φλέβες καὶ αὐτὰ τὰ ὀστᾶ καὶ τὸ δέρμα ποτὲ μὲν ἄνω φέρεται , ποτὲ δὲ κάτω . πάλλεται δὲ οὐ πάντα . νεῦρον γοῦν , ἢ ὀστοῦν , ἢ χόνδρον , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον οὐκ ἂν ἴδοις ποτὲ παλλόμενον . οὐ γὰρ ἔχει κοιλίαν , ἧς ἐν μέρει διαστελλομένης τε καὶ συστελλομένης , ἐπαίρεσθαι μὲν , ὅταν διαστέλληται , συμπίπτειν δὲ , ὅταν συστέλληται , τοῖς μέρεσιν ὑπάρξει . ἀλλ’ εἴτε μυῶν ἐστι πάθος μόνον ὁ παλμὸς , ὡς Ἡρόφιλος ἐνόμιζεν , ἤ καὶ τοῦ δέρματος , ἢ ἀρτηριῶν , ὡς ὑπελάμβανε Πραξαγόρας , αὖθις τοῦτο σκεψόμεθα . τῇ γὰρ παρὰ τῇ τοῦ πεπονθότος τόπου ζητήσει οἰκειοτέρα ἡ σκέψις . τὸ δέ γε νῦν εἶναι τοσοῦτον λαβόντες εἰς τὸ πρόσθεν ἴωμεν , ὅτι διάστασις μέν τίς ἐστι καὶ συνίζησις παρὰ φύσιν ὁ παλμὸς , ἀκούσιος δὲ κίνησις ἄνω τε καὶ κάτω τῶν μερῶν ἐναλλὰξ φερομένων ὁ τρόμος . ἔστι δὲ οὐ ταὐτὸν οὔτε τῷ ἄνω φέρεσθαι τὸ διαστέλλεσθαι οὔτε τῷ κάτω τὸ συστέλλεσθαι . τὰ μὲν γὰρ ἄνω καὶ κάτω φερόμενα , τὸν πρότερον ἀπολείποντα τόπον , εἰς ἕτερον μεθίσταται · τὰ διαστελλόμενα δὲ καὶ συστελλόμενα , τὴν ἀρχαίαν ἕδραν φυλάττοντα , τὸ μὲν ἐπιλαμβάνει τοῦ πέριξ χωρίου , τὸ δὲ ἀπολείπει . ὥστε τὸ κινεῖσθαι μὲν ἀμφοτέροις κοινὸν , ὅσα τε διαστέλλεται καὶ συστέλλεται , καὶ μέν τοι καὶ ὅσα κάτω τε καὶ ἄνω φέρεται · ἴδιον δὲ τοῖς μὲν ἐλάττονα τόπον ἤ πλέονα κατειληφέναι , τὸν ἐξ ἀρχῆς οὐκ ἀπολείπουσι · τοῖς δὲ ἀεὶ τοὺς τόπους ἀμείβειν , μή ποτε ἐν ταὐτῷ μένουσι . δεήσει δὲ , οἶμαι , κᾀνταῦθά μοι διορισμοῦ πρὸς τὸ πάντῃ τὸν λόγον ἀληθεύειν . πολλάκις γὰρ ἤδη , πλεόνων ἅμα μυῶν ἤ τινος ἑνὸς μεγάλου σφοδρῶς παλλομένου , συνεπαίρεται μὲν διαστελλομένοις αὐτοῖς τὸ κῶλον , αὖθις δὲ καταπίπτει συστελλομένοις . ἐνθάδε τὴν ἀκούσιον ἔπαρσίν τε καὶ θέσιν τοῦ κώλου τρόμον οὐ χρὴ καλεῖν . ὄψει τε γὰρ σαφῶς τοὺς παλλομένους μύας , οἷς κινεῖται τὸ κῶλον , αὐτή τε ἡ κίνησις οὐχ οἵα τοῖς τρέμουσιν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν διὰ τοὺς παλλομένους μῦς ἐν κινήσει τὸ κῶλον ὅλον ἰσχόντων ἰδίοις καὶ αἰσθητοῖς πέρασιν ἑκατέρα τῶν κινήσεων περιγράφεται · τῶν δὲ τρεμόντων τὸ πάθος οὐ τοιοῦτον , ἀλλὰ τῆς ἑτέρας κινήσεως ἔτ’ ἀρχομένης , ὡς ἄν τις φαίη , τὴν ἐναντίαν αὐτῇ συνάπτουσαν εὑρήσεις , ὥστε ἀεὶ μὲν τὴν ἄνω φορὰν ἐκδέχεσθαι τὴν κάτω , ταύτην δ’ ὑπ’ ἐκείνης πάλιν κωλύεσθαι συνεχῶς , ἀτελευτήτου μὲν ἀεὶ τῆς ἄνω φορᾶς , ἀτελευτήτου δὲ τῆς κάτω ῥοπῆς ὑπαρχούσης . τάδε μέν σοι τῶν παθῶν τὰ γνωρίσματα καὶ τοῖσδε τοῖς συμπτώμασιν ἀλλήλων διαφέρει . τόπον δὲ πάσχοντα καὶ τὸ ποιοῦν αἴτιον ἐφεξῆς ἂν εἴη σκοπεῖσθαι . πνεῦμα παχὺ καὶ ἀτμῶδες οὐκ ἔχον διέξοδον αἴτιον εἶναί φημι παλμῶν . ἀθροίζεσθαι δὲ τοῦτό φημι χρῆναι κατά τινα κοιλότητα μὴ κομιδῆ μικρὰν , εἰ μέλλει τὴν διάστασιν αἰσθητὴν ἕξειν τὸ μέρος . εἴρηται μὲν δὴ τὸ πᾶν ἐν κεφαλαίῳ . δεῖ δέ σε τῶν ἀποδείξεων ἔτι πνευματικὴν μὲν εἶναι τὴν οὐσίαν τῷ αἰτίῳ τιθέναι , διὰ τὸ τάχος τῆς κινήσεως καὶ τῆς γενέσεως καὶ τῆς λύσεως . τί γὰρ οὕτω ῥᾳδίως ἀθροίζεσθαί τε καὶ κενοῦσθαι δυνατὸν ἄλλο πλὴν πνεύματος ; ἔστι μὲν γὰρ τὰ συντιθέντα τὸν ἄνθρωπον , ὡς Ἱπποκράτης ἐδίδασκεν ἡμᾶς , στερεὰ , ὑγρὰ , καὶ πνεύματα . μέμνηται δέ πως αὐτῶν ὧδε , τὰ ἴσχοντα λέγων , καὶ τὰ ἐνισχόμενα , καὶ τὰ ἐνορμῶντα · ἴσχοντα μὲν τὰ στερεὰ καλῶν , περιέχει γὰρ καὶ ἀποστέγει τὰ ὑγρά · ἐνισχόμενα δὲ , τὰ ὑγρὰ , περιέχεται γὰρ ὑπὸ τῶν στερεῶν · ἐνορμῶντα δὲ τὰ πνεύματα , πάντῃ γὰρ ἐξικνεῖται τοῦ σώματος ἐν ἀκαρεῖ χρόνῳ ῥᾳδίως τε καὶ ἀκωλύτως . ταχεῖαν οὖν κένωσιν , ἢ πλήρωσιν , ἢ διάστασιν , ἢ συνίζησιν , ἢ θέσιν , ἤ ἔπαρσιν , ἤ τινα ἄλλην κίνησιν οὐδὲν ἂν τῶν ἁπάντων ἐργάσαιτο πλὴν πνεύματος . ὥστε καὶ παλμῶν αἰτία οὐσία μὲν τὸ πνεῦμα , ποιότης δὲ τῆς οὐσίας ὑγρότης ἐστὶ καὶ παχύτης , ὡς ὀλίγῳ πρόσθεν ἐλέγομεν , ἡνίκα παχὺ καὶ ἀτμῶδες ὠνομάσαμεν αὐτό . εἰ γὰρ αἰθερῶδες εἴη καὶ λεπτὸν καὶ καθαρὸν , ἀκωλύτως διεξερχόμενον οὔτε πληρώσει ποτὲ οὔτε κενώσει τὰ μέρη . τὸ δὲ παχύτερον ἢ κατὰ τοὺς πόρους τῶν σωμάτων , ἐν οἷς ἀθροίζεται , στεγόμενον ἐντὸς , εἰ μὲν ἔχοι κοιλότητα τὸ σῶμα , ταύτην πληρῶσαν ἤγειρέ τε καὶ διέστειλε τὸ περιέχον · εἰ δ’ οὐκ ἔχοι , μεταξὺ δυοῖν ἀθροιζόμενον σωμάτων ἀπὸ θατέρου θάτερον ἀφίστησιν , ἐπίκτητον ἑαυτῷ κοιλίαν ἐργαζόμενον . οὗτος μὲν ὁ τρόπος ὁ δεύτερος εἰρημένος καὶ περὶ τὸ δέρμα παλμοὺς ἐργάζεται πολλάκις , οὐκ αὐτοῦ τοῦ δέρματος ἐν ἑαυτῷ κοιλότητά τινα κεκτημένου , ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ δέρματος καὶ τῶν ὑποκειμένων σωμάτων ἀθροίζεται τηνικαῦτα τὸ πνεῦμα . ὁ δὲ τρόπος ὁ πρότερον εἰρημένος ἐν μυσὶ μάλιστα γίνεται . κοιλότητες γὰρ ἐν τούτοις εἰσὶ πολλαί τε καὶ σμικραί . Πραξαγόρας δὲ καὶ ταῖς ἀρτηρίαις ἀνατίθησι σφυγμὸν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ παλμὸν καὶ τρόμον καὶ σπασμὸν ἀρτηριῶν πάθη · καὶ σφυγμὸν μὲν ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν · παλμὸν δὲ καὶ τρόμον καὶ σπασμὸν ἀλλήλων μὲν διαφέρειν μεγέθει , κινήσεις δὲ εἶναι παρὰ φύσιν . ὅτι δὲ οὐκ ὀρθῶς ἐγίνωσκε μόναις ἀρτηρίαις ἀναφέρων τὸν παλμὸν , οὐ χαλεπὸν ἐξελέγξαι . σαφῶς γὰρ ἔστιν ἰδεῖν πολλάκις καὶ τὸ δέρμα παλλόμενον καὶ τοὺς μῦς , οὐδεμιᾶς κατὰ τὸν τόπον ﻿ ἀρτηρίας οὔσης , ἢ εἰ καὶ τυγχάνει τις οὖσα , κομιδῆ μικρᾶς ὑπαρχούσης , ὡς ἄν τινα φανερῶς γνῶναι δύνασθαι , τὴν τοσαύτην διάστασιν οὐκ εἶναι κατὰ τὸ τῆς ἀρτηρίας μέγεθος . εἰ δὲ ὀρθῶς ἔνιοι τοῖς μυώδεσι σώμασι μόνοις ἀνατιθέασι τὸν παλμὸν , τοῦτό μοι δοκεῖ μᾶλλον ἄξιον ἐπισκέψεως εἶναι . ἐγὼ μὲν γὰρ καὶ πάνυ νομίζω σαφῶς τὴν ἀρτηρίαν οὐ μόνον παλμῶδες ἀλλὰ καὶ σπασμῶδές τι πολλάκις ἐμφαίνουσαν εὑρίσκειν , ὥσπερ καὶ ἄλλοι τῶν περὶ τοὺς σφυγμοὺς δεινῶν ὁμολογοῦσιν . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτου μακρότερός τε ὁ λόγος ἐστὶ κᾀν τοῖς περὶ σφυγμῶν εἴρηται . κατὰ δὲ τὸ δέρμα μόνον ἐναργῶς φαίνονται παλμοὶ γινόμενοι πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων οὐκ ὀλιγάκις , ὅταν ἀτμῶδες πνεῦμα κατά τι μόριον αὐτοῦ γεννηθὲν ἴσχηταί τε καὶ βραδύνῃ κατὰ τὴν διέξοδον . οὕτω δὲ κᾂν ἐν μυσὶν ἢ ἄλλῳ τινὶ σώματι φυσῶδες πνεῦμα πλεονάσῃ , κατ’ ἐκεῖνο παλμὸν ἐργάζεται . ὅτι δὲ πνεῦμα παχὺ καὶ ὁμιχλῶδες ἢ ἀχλυῶδες ἢ φυσῶδες , ἢ ὅπως ἂν ὀνομάζειν ἐθέλῃς , αἴτιον γίνεται παλμοῦ , καὶ διὰ τοῦτο τῶν ἡλικιῶν αἱ ψυχρότεραι παλμῷ εὐάλωτοι , καὶ φύσις σώματος ἡ ψυχροτέρα , καὶ χωρία ψυχρὰ , καὶ ὥρα τοῦ ἔτους ἡ χειμερινὴ , καὶ βίος ἀργὸς ἐν πλησμοναῖς τε καὶ μέθαις , ἐδέσματά τε ψυχρὰ καὶ φυσώδη , καὶ πάνθ’ ἁπλῶς , ὅσα τὸ σῶμα καταψύχει · τὰ δ’ ἐναντία τῶνδε καθαιρετικά ἐστιν αὐτίκα τῶν παλμῶν . τὰ μὲν γὰρ θερμαίνοντα λεπτύνει τε τὸ πνεῦμα καὶ τὰ σώματα τίθησιν ἀραιὰ καὶ μαλακά · τὰ δὲ ψύχοντα πυκνοῖ μὲν καὶ συνάγει καὶ μύειν ἀναγκάζει τῶν σωμάτων τοὺς πόρους , παχύνει δὲ καὶ πήγνυσι καὶ θολερὸν ἀποδείκνυσι τὸ πνεῦμα . ῥᾳδίως οὖν ἴσχεται , διαπνεῖσθαι μὴ δυνάμενον , τῷ θ’ ἑαυτοῦ πάχει καὶ τῇ τῶν περιεχόντων αὐτὸ σωμάτων πυκνότητι . τὰ δὲ θερμαίνοντα πάλιν ἐξ ὑπεναντίου τοῖς ψύχουσι χέοντα καὶ χαλῶντα καὶ διανοίγοντα τῶν σωμάτων τοὺς πόρους , αὐτό τε τὸ πνεῦμα λεπτύνοντα καὶ πρὸς τὴν κίνησιν ἐπεγείροντα ῥᾳδίως , οὕτω καὶ εὐπετεῖς αὐτῷ τὰς διεξόδους ἐργάζεται . διὰ τοῦτο καὶ τὰ ἰάματα τῶν παλμῶν οἱ παλαιοὶ τῶν ἰατρῶν ἐξεῦρον , ὅσα λεπτύνειν τε καὶ θερμαίνειν δύναται , οἷά ἐστι τά τε δι’ εὐφορβίου , καὶ πυρέθρου , καὶ λιμνησίας , καὶ θείου , καὶ πεπέρεως , ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα συγκείμενα φάρμακα , καὶ τῶν ὑδάτων δὲ τὰ γῆθεν ἀνιόντα θερμὰ , καὶ τούτων μάλιστα τὰ νιτρώδη τε καὶ θειώδη , καὶ ἀσφαλτώδη τε ταῦτα ἐπαινοῦσι . χρῶνται δὲ καὶ θαλάττῃ , θερμαίνοντες αὐτὴν , καὶ ἅλμῃ , εἰ θάλαττα μὴ παρείη . καὶ πίνειν διδόασι τὰ θερμαίνοντα φάρμακα , καὶ μάλιστ’ αὐτῶν τὰ διὰ καστορίου συγκείμενα · τοῦτο μέν γε καὶ ἔξωθεν ἐπιτιθέμενον , οὐ μόνον πινόμενον , ἀγαθὸν φάρμακον , ὡς ἂν ἐκθερμαίνειν τε ἅμα καὶ λεπτύνειν καὶ ξηραίνειν ἀκριβῶς δυνάμενον . παλμοῦ μὲν δὴ παντὸς ἡ γένεσις ἐν τῷ ψυχρῷ , τρόμου δ’ οὐδὲ μία πρόφασις , οὐδὲ τὸ ψυχρὸν αἴτιον · ἀλλ’ ἡ μὲν διάθεσις ἀῤῥωστία τῆς κινούσης τὸ σῶμα δυνάμεως , τῆς δ’ εἰς τοῦτο ἄγειν αἰτίας δυναμένης οὐχ ἓν εἶδος , ἀλλ’ ἤτοι τροφῆς ἀπορίᾳ , καθάπερ ἐν χολέραις καὶ ῥεύμασι κοιλίας ἰσχυροῖς καὶ σφοδραῖς αἱμοῤῥαγίαις καὶ τοῖς ἀποκαρτεροῦσιν , ἢ λυθέντος τοῦ ζωτικοῦ τόνου , καθάπερ ἐν στομαχικαῖς καὶ καρδιακαῖς ἐκλύσεσιν , ἢ βιαίας καὶ σφοδρᾶς ψύξεως καταλαμβανούσης ἢ πλήθους αὐτὴν οἷον φορτίου βαρύνοντος , ἄῤῥωστος εἰς τὰς κινήσεις γίνεται . ὅθεν οὐδὲ τῶν ἰαμάτων ἓν εἶδος τοῖς τρέμουσιν , ὥσπερ γε τοῖς παλλομένοις , ἀλλ’ εἰ μὲν ὑπὸ καταψύξεως τρέμοιεν , τὸ θερμὸν ἴαμα αὐτοῖς ἐστιν . ὡς ὅσοι γε χειμῶνος ὁδοιποροῦντες , εἶτα ἐν κρύει καρτερῷ καταληφθέντες ἡμιθνῆτές τε καὶ τρομώδεις οἴκαδε παρεγένοντο , ῥᾷστα τοῦ πάθους ἀπηλλάγησαν ἐκθερμανθέντες . ὁμοίως τούτοις ἰώμεθα καὶ τοὺς ἐπὶ πυρετῶν καταβολαῖς ψυχούσαις ῥιγοῦντάς τε καὶ τρέμοντας . εἰ δὲ διαφορούμενοι γίνοιντο τρομώδεις , ὡς ἐν ἐκλύσεσι καρδιακαῖς τε καὶ στομαχικαῖς , τὸ θερμαίνειν τούτους κακῶν ἔσχατον , αὐτὸ γὰρ τοὐναντίον ἐν τοῖσδε πυκνῶσαι χρὴ τὴν ἐπιφάνειαν , ὅσα ψύχει καὶ στύφει καὶ συνάγει τοὺς πόρους προσφέροντας , οὐχ ὅσα θερμαίνει καὶ χαλᾷ καὶ ἀναπεπταμένους ἐργάζεται . εἰ δ’ ἀπορίᾳ τροφῆς ὡς ἐν τοῖς ἀποκαρτεροῦσιν ἢ ὑπερκενωθεῖσιν οἱ τρόμοι γίνοιντο , τούτῳ μὲν οὐδὲ λόγου δεῖ , παντὶ γὰρ δῆλον τοῦτο , ὡς τροφῆς οὗτοί γε χρῄζουσιν . ὅσοι δὲ διὰ πλῆθος ὑγρῶν βεβαρημένης τῆς δυνάμεως τρέμουσιν , αἱ κενώσεις ἰάματα τούτοις . καθάπερ που καὶ Ἱπποκράτης διδάσκει λέγων · Ἐστυμάργεω οἰκέτις , ᾗ οὐδὲ αἷμα ἐγένετο , ὡς ἔτεκε θυγατέρα , ἀπέστραπτο δὲ στόμα τῆς μήτρας , καὶ ἐς ἰσχίον καὶ ἐς σκέλος ὀδύνη , παρὰ σφυρὸν φλεβοτομηθεῖσα , ἐῤῥῄισε , καί τοι τρόμοι τὸ σῶμα πᾶν κατεῖχον . ἀλλ’ ἐπὶ τὴν πρόφασιν δεῖ ἐλθεῖν καὶ τῆς προφάσεως τὴν ἀφορμήν . γυναίου μέμνηται μετὰ τόκον οὐ καθαρθέντος τὴν λεγομένην τὰ δεύτερα λοχείαν κάθαρσιν , εἶτα τρομώδους γενομένου . τοῦτό , φησιν , ἰασάμην φλεβοτομήσας ἀπὸ σφυροῦ , καί τοι τρόμοι τὸ σῶμα πᾶν εἶχον . τί δὴ ἕτερον αἰνίττεται ἐνταῦθα , ἢ ὅτι ἕτερος οὐκ ἂν ἐφλεβοτόμησε ; ψυχρὸν γὰρ εἶναι πεπίστευται τὸ πάθος ὁ τρόμος , τὸ δ’ αἷμα θερμόν . οὔκουν ἐτόλμησεν ἄν τις αἵματος κενοῦν ἐν πάθει θερμαίνεσθαι δεομένῳ . ἀλλ’ ἐγώ , φησιν , ἐτόλμησα , καὶ διδάσκει καὶ διὰ τί . ἀλλ’ ἐπὶ τὴν πρόφασιν δεῖ ἐλθεῖν καὶ τῆς προφάσεως τὴν ἀφορμήν . τὸ ἐνοχλοῦν , φησιν , ἠπιστάμην καὶ τοῦ ἐνοχλοῦντος τὴν αἰτίαν . τὸ μὲν οὖν ἐνοχλοῦν ἦν αἵματος πλῆθος , αἰτία δὲ αὐτοῦ τῆς μήτρας ἡ πρὸς τὸ ἰσχίον ἔγκλισις , δι’ ἣν οὐκ ἐκαθάρθη τὸ γύναιον . ὅπερ οὖν ἐχρῆν αἷμα κενωθῆναι , μὴ κενούμενον , ἀλλ’ ἐν τῷ σώματι πλανώμενον , ἄχθος ἦν τῇ φύσει , ὅθεν ἐπιγνοὺς ﻿ τοῦ τρόμου τὴν μὲν πρόφασιν αἵματος πλῆθος , ἀφορμὴν δὲ τῆς προφάσεως τῆς μήτρας τὸ πάθος , εἶτα τοῦ μὲν πλήθους ἐνδειξαμένου τὴν κένωσιν , τοῦ πεπονθότος δὲ μέρους τὸν τόπον δι’ οὗ χρὴ κενῶσαι , συνθεὶς ἄμφω ταῦτα , τὴν ἀπὸ τοῦ σφυροῦ φλεβοτομίαν μὲν ἐποιήσατο , φλεβοτομίαν μὲν ὅτι κενοῦν αἷμα ἐβούλετο , ἀπὸ σφυροῦ δὲ , μήτρα γὰρ ἐπεπόνθει . ὅτι μὲν οὖν αἵματος πλεονάζοντος φλεβοτομεῖν χρὴ , δῆλον οἶμαι παντὶ , τὸ γὰρ αἷμα ἐν φλεψὶ περιέχεται · ὅτι δὲ μήτρας πασχούσης περὶ σφυρὸν ἢ κατ’ ἰγνύην χρὴ τέμνειν , εἰ μὴ πρότερον ἐξ ἀνατομῆς διδάξαιμι τὰς κοινωνίας τῶν φλεβῶν , οὐκ ἂν ἕπεσθαι δύναιο τῷ λόγῳ . ἄλλη γὰρ ἄλλῳ μέρει τοῦ σώματος κοινωνεῖ φλὲψ , καὶ χρὴ διὰ τῶν κοινῶν ἀεὶ τὰς κενώσεις ποιεῖσθαι , ὡς εἴ γε τὰς μηδὲν κοινωνούσας τῷ πεπονθότι μέρει φλέβας ἐντέμοις , οὔτε τὸ πεπονθὸς ἰάσῃ , καὶ βλάψεις ἀεὶ τὸ ὑγιές . ἀναγκαῖον οὖν ἀεὶ φαίνεται τῷ μέλλοντι καλῶς ἰᾶσθαι τὴν αἰτίαν ἐπίστασθαι , δι’ ἣν γίνεται τὸ πάθος . ἀλλὰ περὶ μὲν αἰτίας τρόμου ἱκανὰ ταῦτα . πεπονθὼς δὲ τόπος εἷς οὐδείς ἐστιν ἐξ ἀνάγκης ἐν τρόμοις , καὶ μέμφομαί γε ἐνταῦθα Πραξαγόρᾳ καὶ Ἡροφίλῳ , τῷ μὲν ἀρτηριῶν πάθος εἰπόντι τὸν τρόμον , Ἡροφίλῳ δὲ φιλοτιμουμένῳ δεῖξαι περὶ τὸ νευρῶδες αὐτὸ γένος ἀεὶ συνιστάμενον . ὁ μὲν οὖν Πραξαγόρας πόῤῥω τοῦ ἀληθοῦς ἥκει · ὁ δὲ Ἡρόφιλος ἠπατήθη τὸ τῆς δυνάμεως πάθος ἀναφέρων τοῖς ὀργάνοις . ὅτι μὲν γὰρ τὸ νευρῶδες γένος , οὐ τὸ ἀρτηριῶδες , ὑπηρετεῖ ταῖς κατὰ προαίρεσιν κινήσεσιν , ὀρθῶς ἐγίνωσκεν · ὅτι δὲ οὐκ αὐτὸ τὸ σῶμα τῶν νεύρων αἴτιον κινήσεως , ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὄργανον , ἡ κινοῦσα δ’ αἰτία ἡ διήκουσα δύναμις διὰ τῶν νεύρων ἐστὶν , ἐνταῦθα μέμφομαι αὐτῷ μὴ διορίσαντι δύναμίν τε καὶ ὄργανον . εἰ γὰρ διώρισεν , εὐθὺς ἂν ἔγνω διότι βλαβήσεται τοὖργον οὐκ ὀργάνων μόνων , ἀλλὰ καὶ δυνάμεων πάθει . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν τεθνεώτων οὐδὲν οὔτε τὰ νεῦρα πέπονθεν οὔθ’ οἱ μύες , ὅσα πάθη πάσχειν αὐτὰ νομίζουσιν Ἡρόφιλός τε καὶ Πραξαγόρας · ἀπολέλοιπε δ’ αὐτῶν πᾶσα κίνησις εὐθὺς ἅμα τῇ ψυχῇ , μύες δὲ καὶ νεῦρα ταύτης ὄργανα . οὔκουν μυὸς οὐδὲ νεύρου τὸ κινεῖν , ἀλλὰ ψυχῆς . οὐδὲ γὰρ αὐλῶν ἔργον ἡ αὔλησις , οὐδὲ κιθάρας ἡ κιθάρισις · ἀλλ’ αὔλησις μὲν ἔργον αὐλητοῦ δι’ ὀργάνων αὐλῶν , κιθάρισις δὲ τοῦ μουσικοῦ , τὸ δ’ ὄργανον ἡ κιθάρα . διαφθαρήσεται δὲ καὶ αὔλημα καὶ κιθάρισις πολλάκις μὲν διὰ τοὺς τῶν ἔργων δημιουργοὺς , ἔσθ’ ὅτε δὲ διὰ τὴν τῶν ὀργάνων οἷς χρῶνται βλάβην . οὕτω δὲ καὶ κινήσεως ἐν τῷ ζώῳ τῆς κατὰ προαίρεσιν ὁ μὲν οὖν δημιουργὸς καὶ τεχνίτης ἡ διοικοῦσα τὸ ζῶόν ἐστι δύναμις , τὰ δὲ ὄργανα νεῦρα καὶ μύες . καὶ τὸ μὴ κινεῖσθαι τοιγαροῦν καὶ τὸ κακῶς κινεῖσθαι γένοιτ’ ἂν ἢ διὰ τῶν ὀργάνων τὸ πάθος , ἢ διὰ τὴν χρωμένην τοῖς ὀργάνοις δύναμιν . παλμοὶ μὲν οὖν καὶ σπασμοὶ καὶ παραλύσεις ὀργάνων βλάβαι , τρόμοι δὲ δυνάμεως ἀῤῥωστούσης πάθη .
Lemmas: παλμός δέ γε καί ὁ ἀκίνητος συμβαίνω . καί γάρ ὀφρύς καί βλέφαρον καί ὀφθαλμός ἐπαίρω πολλάκις ἄνευ βούλησις ἅπας . ἔνθα καί οὗτος γε σαφής οἴομαι θεάομαι μέγας ἔχω μοῖρα εἰς ἐπίγνωσις τε ὁ πάθος ὁ φύσις ἀκριβής τε διάκρισις ἀπό ὁ τρέμω . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ πάλλω μέρος ἔπαρσις τε καί θέσις φαίνω διάτασις εἰμί τις ὁ σῶμα , οἷος πληρόω αὖθις τε πάλιν κενόω συνίζησις · ὁ δέ ἐπί ὁ τρέμω ὅλος ὁ κῶλον κίνησις εἰμί , ποτέ μέν εἰς ὁ κάτω ῥέπω , αὖθις δέ ἄνω φέρω , διαστέλλω ﻿ δέ οὐδείς , οὐδέ συστέλλω . διά οὗτος τρέμω μέν ὅλος ὁ μέρος , ὁπόταν τις δράω ἐπιχειρέω , οὐδείς ἀκίνητος ὁ ἐν αὐτός μένω · ἀλλά ὅμοιος μέν ὁ μῦς , ὅμοιος δέ οὗτος ἀρτηρία καί νεῦρον καί φλέψ καί αὐτός ὁ ὀστέον καί ὁ δέρμα ποτέ μέν ἄνω φέρω , ποτέ δέ κάτω . πάλλω δέ οὐ πᾶς . νεῦρον γοῦν , ἤ ὀστέον , ἤ χόνδρος , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος οὐ ἄν ὁράω ποτέ πάλλω . οὐ γάρ ἔχω κοιλία , ὅς ἐν μέρος διαστέλλω τε καί συστέλλω , ἐπαίρω μέν , ὅταν διαστέλλω , συμπίπτω δέ , ὅταν συστέλλω , ὁ μέρος ὑπάρχω . ἀλλά εἴτε μῦς εἰμί πάθος μόνος ὁ παλμός , ὡς Ἡρόφιλος νομίζω , ἤ καί ὁ δέρμα , ἤ ἀρτηρία , ὡς ὑπολαμβάνω Πραξαγόρας , αὖθις οὗτος σκοπέω . ὁ γάρ παρά ὁ ὁ πάσχω τόπος ζήτησις οἰκεῖος ὁ σκέψις . ὁ δέ γε νῦν εἰμί τοσοῦτος λαμβάνω εἰς ὁ πρόσθεν ἔρχομαι , ὅτι διάστασις μέν τις εἰμί καί συνίζησις παρά φύσις ὁ παλμός , ἀκούσιος δέ κίνησις ἄνω τε καί κάτω ὁ μέρος ἐναλλάξ φέρω ὁ τρόμος . εἰμί δέ οὐ αὐτός οὔτε ὁ ἄνω φέρω ὁ διαστέλλω οὔτε ὁ κάτω ὁ συστέλλω . ὁ μέν γάρ ἄνω καί κάτω φέρω , ὁ πρότερος ἀπολείπω τόπος , εἰς ἕτερος μεθίστημι · ὁ διαστέλλω δέ καί συστέλλω , ὁ ἀρχαῖος ἕδρα φυλάσσω , ὁ μέν ἐπιλαμβάνω ὁ πέριξ χωρίον , ὁ δέ ἀπολείπω . ὥστε ὁ κινέω μέν ἀμφότερος κοινός , ὅσος τε διαστέλλω καί συστέλλω , καί μέν τοι καί ὅσος κάτω τε καί ἄνω φέρω · ἴδιος δέ ὁ μέν ἐλαχύς τόπος ἤ πολύς καταλαμβάνω , ὁ ἐκ ἀρχή οὐ ἀπολείπω · ὁ δέ ἀεί ὁ τόπος ἀμείβω , μή ποτέ ἐν αὐτός μένω . δέω δέ , οἴομαι , ᾀνταῦθη ἐγώ διορισμός πρός ὁ πάντῃ ὁ λόγος ἀληθεύω . πολλάκις γάρ ἤδη , πολύς ἅμα μῦς ἤ τις εἷς μέγας σφοδρός πάλλω , συνεπαίρω μέν διαστέλλω αὐτός ὁ κῶλον , αὖθις δέ καταπίπτω συστέλλω . ἐνθάδε ὁ ἀκούσιος ἔπαρσις τε καί θέσις ὁ κῶλον τρόμος οὐ χρή καλέω . ὁράω τε γάρ σαφής ὁ πάλλω μῦς , ὅς κινέω ὁ κῶλον , αὐτός τε ὁ κίνησις οὐ οἷος ὁ τρέμω . ἐπί μέν γάρ ὁ διά ὁ πάλλω μῦς ἐν κίνησις ὁ κῶλον ὅλος ἴσχω ἴδιος καί αἰσθητός πέρας ἑκάτερος ὁ κίνησις περιγράφω · ὁ δέ τρέμω ὁ πάθος οὐ τοιοῦτος , ἀλλά ὁ ἕτερος κίνησις ἔτι ἄρχω , ὡς ἄν τις φημί , ὁ ἐναντίος αὐτός συνάπτω εὑρίσκω , ὥστε ἀεί μέν ὁ ἄνω φορά ἐκδέχομαι ὁ κάτω , οὗτος δέ ὑπό ἐκεῖνος πάλιν κωλύω συνεχής , ἀτελεύτητος μέν ἀεί ὁ ἄνω φορά , ἀτελεύτητος δέ ὁ κάτω ῥοπή ὑπάρχω . ὅδε μέν σύ ὁ πάθος ὁ γνώρισμα καί ὅδε ὁ σύμπτωμα ἀλλήλων διαφέρω . τόπος δέ πάσχω καί ὁ ποιέω αἴτιος ἐφεξῆς ἄν εἰμί σκοπέω . πνεῦμα παχύς καί ἀτμώδης οὐ ἔχω διέξοδος αἴτιος εἰμί φημί παλμός . ἀθροίζω δέ οὗτος φημί χρή κατά τις κοιλότης μή κομιδῇ μικρός , εἰ μέλλω ὁ διάστασις αἰσθητός ἔχω ὁ μέρος . λέγω μέν δή ὁ πᾶς ἐν κεφάλαιος . δέω δέ σύ ὁ ἀπόδειξις ἔτι πνευματικός μέν εἰμί ὁ οὐσία ὁ αἴτιος τίθημι , διά ὁ τάχος ὁ κίνησις καί ὁ γένεσις καί ὁ λύσις . τίς γάρ οὕτως ῥᾴδιος ἀθροίζω τε καί κενόω δυνατός ἄλλος πλήν πνεῦμα ; εἰμί μέν γάρ ὁ συντίθημι ὁ ἄνθρωπος , ὡς Ἱπποκράτης διδάσκω ἐγώ , στερεός , ὑγρός , καί πνεῦμα . μιμνῄσκω δέ πως αὐτός ὧδε , ὁ ἴσχω λέγω , καί ὁ ἐνίσχω , καί ὁ ἐνορμάω · ἴσχω μέν ὁ στερεός καλέω , περιέχω γάρ καί ἀποστέγω ὁ ὑγρός · ἐνίσχω δέ , ὁ ὑγρός , περιέχω γάρ ὑπό ὁ στερεός · ἐνορμάω δέ ὁ πνεῦμα , πάντῃ γάρ ἐξικνέομαι ὁ σῶμα ἐν ἀκαρής χρόνος ῥᾴδιος τε καί ἀκώλυτος . ταχύς οὖν κένωσις , ἤ πλήρωσις , ἤ διάστασις , ἤ συνίζησις , ἤ θέσις , ἤ ἔπαρσις , ἤ τις ἄλλος κίνησις οὐδείς ἄν ὁ ἅπας ἐργάζομαι πλήν πνεῦμα . ὥστε καί παλμός αἰτία οὐσία μέν ὁ πνεῦμα , ποιότης δέ ὁ οὐσία ὑγρότης εἰμί καί παχύτης , ὡς ὀλίγος πρόσθεν λέγω , ἡνίκα παχύς καί ἀτμώδης ὀνομάζω αὐτός . εἰ γάρ αἰθερώδης εἰμί καί λεπτός καί καθαρός , ἀκώλυτος διεξέρχομαι οὔτε πληρόω ποτέ οὔτε κενόω ὁ μέρος . ὁ δέ παχύς ἤ κατά ὁ πόρος ὁ σῶμα , ἐν ὅς ἀθροίζω , στέγω ἐντός , εἰ μέν ἔχω κοιλότης ὁ σῶμα , οὗτος πληρόω ἀγείρω τε καί διαστέλλω ὁ περιέχω · εἰ δέ οὐ ἔχω , μεταξύ δύο ἀθροίζω σῶμα ἀπό ἕτερος ἕτερος ἀφίστημι , ἐπίκτητος ἑαυτοῦ κοιλία ἐργάζομαι . οὗτος μέν ὁ τρόπος ὁ δεύτερος λέγω καί περί ὁ δέρμα παλμός ἐργάζομαι πολλάκις , οὐ αὐτός ὁ δέρμα ἐν ἑαυτοῦ κοιλότης τις κτάομαι , ἀλλά ἐν ὁ μεταξύ ὁ δέρμα καί ὁ ὑπόκειμαι σῶμα ἀθροίζω τηνικαῦτα ὁ πνεῦμα . ὁ δέ τρόπος ὁ πρότερος λέγω ἐν μῦς μάλα γίγνομαι . κοιλότης γάρ ἐν οὗτος εἰμί πολύς τε καί μικρός . Πραξαγόρας δέ καί ὁ ἀρτηρία ἀνατίθημι σφυγμός , ὥσπερ ἀμέλει καί παλμός καί τρόμος καί σπασμός ἀρτηρία πάθος · καί σφυγμός μέν ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω · παλμός δέ καί τρόμος καί σπασμός ἀλλήλων μέν διαφέρω μέγεθος , κίνησις δέ εἰμί παρά φύσις . ὅτι δέ οὐ ὀρθός γιγνώσκω μόνος ἀρτηρία ἀναφέρω ὁ παλμός , οὐ χαλεπός ἐξελέγχω . σαφής γάρ εἰμί ὁράω πολλάκις καί ὁ δέρμα πάλλω καί ὁ μῦς , οὐδείς κατά ὁ τόπος ﻿ ἀρτηρία εἰμί , ἤ εἰ καί τυγχάνω τις εἰμί , κομιδῇ μικρός ὑπάρχω , ὡς ἄν τις φανερός γιγνώσκω δύναμαι , ὁ τοσοῦτος διάστασις οὐ εἰμί κατά ὁ ὁ ἀρτηρία μέγεθος . εἰ δέ ὀρθός ἔνιοι ὁ μυώδης σῶμα μόνος ἀνατίθημι ὁ παλμός , οὗτος ἐγώ δοκέω μάλα ἄξιος ἐπίσκεψις εἰμί . ἐγώ μέν γάρ καί πάνυ νομίζω σαφής ὁ ἀρτηρία οὐ μόνος παλμώδης ἀλλά καί σπασμώδης τις πολλάκις ἐμφαίνω εὑρίσκω , ὥσπερ καί ἄλλος ὁ περί ὁ σφυγμός δεινός ὁμολογέω . ἀλλά περί μέν οὗτος μακρός τε ὁ λόγος εἰμί εἰͅν ὁ περί σφυγμός λέγω . κατά δέ ὁ δέρμα μόνος ἐναργής φαίνω παλμός γίγνομαι πολύς ὁ ἄνθρωπος οὐ ὀλιγάκις , ὅταν ἀτμώδης πνεῦμα κατά τις μόριον αὐτός γεννάω ἴσχω τε καί βραδύνω κατά ὁ διέξοδος . οὕτως δέ ἔͅν ἐν μῦς ἤ ἄλλος τις σῶμα φυσώδης πνεῦμα πλεονάζω , κατά ἐκεῖνος παλμός ἐργάζομαι . ὅτι δέ πνεῦμα παχύς καί ὁμιχλώδης ἤ ἀχλυώδης ἤ φυσώδης , ἤ ὅπως ἄν ὀνομάζω ἐθέλω , αἴτιος γίγνομαι παλμός , καί διά οὗτος ὁ ἡλικία ὁ ψυχρός παλμός εὐάλωτος , καί φύσις σῶμα ὁ ψυχρός , καί χωρίον ψυχρός , καί ὥρα ὁ ἔτος ὁ χειμερινός , καί βίος ἀργός ἐν πλησμονή τε καί μέθη , ἔδεσμα τε ψυχρός καί φυσώδης , καί πᾶς ἁπλῶς , ὅσος ὁ σῶμα καταψύχω · ὁ δέ ἐναντίος ὅδε καθαιρετικός εἰμί αὐτίκα ὁ παλμός . ὁ μέν γάρ θερμαίνω λεπτύνω τε ὁ πνεῦμα καί ὁ σῶμα τίθημι ἀραιός καί μαλακός · ὁ δέ ψύχω πυκνόω μέν καί συνάγω καί μύω ἀναγκάζω ὁ σῶμα ὁ πόρος , παχύνω δέ καί πήγνυμι καί θολερός ἀποδείκνυμι ὁ πνεῦμα . ῥᾴδιος οὖν ἴσχω , διαπνέω μή δύναμαι , ὁ τε ἑαυτοῦ πάχος καί ὁ ὁ περιέχω αὐτός σῶμα πυκνότης . ὁ δέ θερμαίνω πάλιν ἐκ ὑπεναντίος ὁ ψύχω χέω καί χαλάω καί διανοίγω ὁ σῶμα ὁ πόρος , αὐτός τε ὁ πνεῦμα λεπτύνω καί πρός ὁ κίνησις ἐπεγείρω ῥᾴδιος , οὕτως καί εὐπετής αὐτός ὁ διέξοδος ἐργάζομαι . διά οὗτος καί ὁ ἴαμα ὁ παλμός ὁ παλαιός ὁ ἰατρός ἐξευρίσκω , ὅσος λεπτύνω τε καί θερμαίνω δύναμαι , οἷος εἰμί ὁ τε διά εὐφόρβιον , καί πύρεθρον , καί λιμνησία , καί θεῖος , καί πέπερι , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος σύγκειμαι φάρμακον , καί ὁ ὕδωρ δέ ὁ γῆθεν ἀνέρχομαι θερμός , καί οὗτος μάλα ὁ νιτρώδης τε καί θειώδης , καί ἀσφαλτώδης τε οὗτος ἐπαινέω . χράω δέ καί θάλασσα , θερμαίνω αὐτός , καί ἅλμη , εἰ θάλασσα μή πάρειμι . καί πίνω δίδωμι ὁ θερμαίνω φάρμακον , καί μάλα αὐτός ὁ διά καστορίδες σύγκειμαι · οὗτος μέν γε καί ἔξωθεν ἐπιτίθημι , οὐ μόνος πίνω , ἀγαθός φάρμακον , ὡς ἄν ἐκθερμαίνω τε ἅμα καί λεπτύνω καί ξηραίνω ἀκριβής δύναμαι . παλμός μέν δή πᾶς ὁ γένεσις ἐν ὁ ψυχρός , τρόμος δέ οὐδέ εἷς πρόφασις , οὐδέ ὁ ψυχρός αἴτιος · ἀλλά ὁ μέν διάθεσις ἀρρωστία ὁ κινέω ὁ σῶμα δύναμις , ὁ δέ εἰς οὗτος ἄγω αἰτία δύναμαι οὐ εἷς εἶδος , ἀλλά ἤτοι τροφή ἀπορία , καθά ἐν χολέρα καί ῥεῦμα κοιλία ἰσχυρός καί σφοδρός αἱμορραγία καί ὁ ἀποκαρτερέω , ἤ λύω ὁ ζωτικός τόνος , καθά ἐν στομαχικός καί καρδιακός ἔκλυσις , ἤ βίαιος καί σφοδρός ψῦξις καταλαμβάνω ἤ πλῆθος αὐτός οἷος φορτίον βαρύνω , ἄρρωστος εἰς ὁ κίνησις γίγνομαι . ὅθεν οὐδέ ὁ ἴαμα εἷς εἶδος ὁ τρέμω , ὥσπερ γε ὁ πάλλω , ἀλλά εἰ μέν ὑπό κατάψυξις τρέμω , ὁ θερμός ἴαμα αὐτός εἰμί . ὡς ὅσος γε χειμών ὁδοιπορέω , εἶτα ἐν κρύος καρτερός καταλαμβάνω ἡμιθνής τε καί τρομώδης οἴκαδε παραγίγνομαι , ῥᾴδιος ὁ πάθος ἀπαλλάσσω ἐκθερμαίνω . ὅμοιος οὗτος ἰάομαι καί ὁ ἐπί πυρετός καταβολή ψύχω ῥιγέω τε καί τρέμω . εἰ δέ διαφορέω γίγνομαι τρομώδης , ὡς ἐν ἔκλυσις καρδιακός τε καί στομαχικός , ὁ θερμαίνω οὗτος κακός ἔσχατος , αὐτός γάρ ἐναντίος ἐν ὅδε πυκνόω χρή ὁ ἐπιφάνεια , ὅσος ψύχω καί στύφω καί συνάγω ὁ πόρος προσφέρω , οὐ ὅσος θερμαίνω καί χαλάω καί ἀναπετάννυμι ἐργάζομαι . εἰ δέ ἀπορία τροφή ὡς ἐν ὁ ἀποκαρτερέω ἤ ὑπερκενόω ὁ τρόμος γίγνομαι , οὗτος μέν οὐδέ λόγος δέω , πᾶς γάρ δῆλος οὗτος , ὡς τροφή οὗτος γε χρῄζω . ὅσος δέ διά πλῆθος ὑγρός βαρέω ὁ δύναμις τρέμω , ὁ κένωσις ἴαμα οὗτος . καθά που καί Ἱπποκράτης διδάσκω λέγω · Ἐστυμάργης οἰκέτις , ὅς οὐδέ αἷμα γίγνομαι , ὡς τίκτω θυγάτηρ , ἀποστρέφω δέ στόμα ὁ μήτρα , καί εἰς ἰσχίον καί εἰς σκέλος ὀδύνη , παρά σφυρόν φλεβοτομέω , ρρῃίννυμι , καί τοι τρόμος ὁ σῶμα πᾶς κατέχω . ἀλλά ἐπί ὁ πρόφασις δέω ἔρχομαι καί ὁ πρόφασις ὁ ἀφορμή . γύναιον μιμνῄσκω μετά τόκος οὐ καθαίρω ὁ λέγω ὁ δεύτερος λοχεῖος κάθαρσις , εἶτα τρομώδης γίγνομαι . οὗτος , φημί , ἰάομαι φλεβοτομέω ἀπό σφυρόν , καί τοι τρόμος ὁ σῶμα πᾶς ἔχω . τίς δή ἕτερος αἰνίσσομαι ἐνταῦθα , ἤ ὅτι ἕτερος οὐ ἄν φλεβοτομέω ; ψυχρός γάρ εἰμί πιστεύω ὁ πάθος ὁ τρόμος , ὁ δέ αἷμα θερμός . οὔκουν τολμάω ἄν τις αἷμα κενόω ἐν πάθος θερμαίνω δέω . ἀλλά ἐγώ , φημί , τολμάω , καί διδάσκω καί διά τίς . ἀλλά ἐπί ὁ πρόφασις δέω ἔρχομαι καί ὁ πρόφασις ὁ ἀφορμή . ὁ ἐνοχλέω , φημί , ἐπίσταμαι καί ὁ ἐνοχλέω ὁ αἰτία . ὁ μέν οὖν ἐνοχλέω εἰμί αἷμα πλῆθος , αἰτία δέ αὐτός ὁ μήτρα ὁ πρός ὁ ἰσχίον ἔγκλισις , διά ὅς οὐ καθαίρω ὁ γύναιον . ὅς οὖν χρή αἷμα κενόω , μή κενόω , ἀλλά ἐν ὁ σῶμα πλανάω , ἄχθος εἰμί ὁ φύσις , ὅθεν ἐπιγιγνώσκω ﻿ ὁ τρόμος ὁ μέν πρόφασις αἷμα πλῆθος , ἀφορμή δέ ὁ πρόφασις ὁ μήτρα ὁ πάθος , εἶτα ὁ μέν πλῆθος ἐνδείκνυμι ὁ κένωσις , ὁ πάσχω δέ μέρος ὁ τόπος διά ὅς χρή κενόω , συντίθημι ἄμφω οὗτος , ὁ ἀπό ὁ σφυρόν φλεβοτομία μέν ποιέω , φλεβοτομία μέν ὅτι κενόω αἷμα βούλομαι , ἀπό σφυρόν δέ , μήτρα γάρ πάσχω . ὅτι μέν οὖν αἷμα πλεονάζω φλεβοτομέω χρή , δῆλος οἴομαι πᾶς , ὁ γάρ αἷμα ἐν φλέψ περιέχω · ὅτι δέ μήτρα πάσχω περί σφυρόν ἤ κατά ἰγνύα χρή τέμνω , εἰ μή πρότερος ἐκ ἀνατομή διδάσκω ὁ κοινωνία ὁ φλέψ , οὐ ἄν ἕπομαι δύναμαι ὁ λόγος . ἄλλος γάρ ἄλλος μέρος ὁ σῶμα κοινωνέω φλέψ , καί χρή διά ὁ κοινός ἀεί ὁ κένωσις ποιέω , ὡς εἰ γε ὁ μηδείς κοινωνέω ὁ πάσχω μέρος φλέψ ἐντέμνω , οὔτε ὁ πάσχω ἰάομαι , καί βλάπτω ἀεί ὁ ὑγιής . ἀναγκαῖος οὖν ἀεί φαίνω ὁ μέλλω καλός ἰάομαι ὁ αἰτία ἐπίσταμαι , διά ὅς γίγνομαι ὁ πάθος . ἀλλά περί μέν αἰτία τρόμος ἱκανός οὗτος . πάσχω δέ τόπος εἷς οὐδείς εἰμί ἐκ ἀνάγκη ἐν τρόμος , καί μέμφομαι γε ἐνταῦθα Πραξαγόρας καί Ἡρόφιλος , ὁ μέν ἀρτηρία πάθος λέγω ὁ τρόμος , Ἡρόφιλος δέ φιλοτιμέομαι δείκνυμι περί ὁ νευρώδης αὐτός γένος ἀεί συνίστημι . ὁ μέν οὖν Πραξαγόρας πρόσω ὁ ἀληθής ἥκω · ὁ δέ Ἡρόφιλος ἀπατάω ὁ ὁ δύναμις πάθος ἀναφέρω ὁ ὄργανον . ὅτι μέν γάρ ὁ νευρώδης γένος , οὐ ὁ ἀρτηριώδης , ὑπηρετέω ὁ κατά προαίρεσις κίνησις , ὀρθός γιγνώσκω · ὅτι δέ οὐ αὐτός ὁ σῶμα ὁ νεῦρον αἴτιος κίνησις , ἀλλά οὗτος μέν ὄργανον , ὁ κινέω δέ αἰτία ὁ διήκω δύναμις διά ὁ νεῦρον εἰμί , ἐνταῦθα μέμφομαι αὐτός μή διορίζω δύναμις τε καί ὄργανον . εἰ γάρ διορίζω , εὐθύς ἄν γιγνώσκω διότι βλάπτω ἔργον οὐ ὄργανον μόνος , ἀλλά καί δύναμις πάθος . ἐπί μέν οὖν ὁ θνῄσκω οὐδείς οὔτε ὁ νεῦρον πάσχω οὔτε ὁ μῦς , ὅσος πάθος πάσχω αὐτός νομίζω Ἡρόφιλος τε καί Πραξαγόρας · ἀπολείπω δέ αὐτός πᾶς κίνησις εὐθύς ἅμα ὁ ψυχή , μῦς δέ καί νεῦρον οὗτος ὄργανον . οὔκουν μῦς οὐδέ νεῦρον ὁ κινέω , ἀλλά ψυχή . οὐδέ γάρ αὐλός ἔργον ὁ αὔλησις , οὐδέ κιθάρα ὁ κιθάρισις · ἀλλά αὔλησις μέν ἔργον αὐλητής διά ὄργανον αὐλός , κιθάρισις δέ ὁ μουσικός , ὁ δέ ὄργανον ὁ κιθάρα . διαφθείρω δέ καί αὔλημα καί κιθάρισις πολλάκις μέν διά ὁ ὁ ἔργον δημιουργός , εἰμί ὅτε δέ διά ὁ ὁ ὄργανον ὅς χράω βλάβη . οὕτως δέ καί κίνησις ἐν ὁ ζῷον ὁ κατά προαίρεσις ὁ μέν οὖν δημιουργός καί τεχνίτης ὁ διοικέω ὁ ζῷον εἰμί δύναμις , ὁ δέ ὄργανον νεῦρον καί μῦς . καί ὁ μή κινέω τοιγαροῦν καί ὁ κακός κινέω γίγνομαι ἄν ἤ διά ὁ ὄργανον ὁ πάθος , ἤ διά ὁ χράω ὁ ὄργανον δύναμις . παλμός μέν οὖν καί σπασμός καί παράλυσις ὄργανον βλάβη , τρόμος δέ δύναμις ἀρρωστέω πάθος .