galenus.de-tremore-palpitatione-convulsione-et-rigore-liber 4
Ἀλλὰ καὶ παλμὸς , ἴσως φήσει τις , ὡσαύτως τῷ τρόμῳ κίνησίς ἐστιν ἀβούλητός τε καὶ ἀκούσιος ἐπαιρομένων ﻿ τε καὶ καταφερομένων τῶν παλλομένων μερῶν . πῇ ποτ’ οὖν διοίσει τρόμος παλμοῦ ; μέχρι μὲν τοῦδε φαίνονται μηδὲν ἀλλήλων διαφέροντες , διενηνόχασι δὲ , οὔτε γὰρ τόπον πάσχοντα τὸν αὐτόν φημι εἶναι τοῖς παλλομένοις , οὔτ’ αἰτίαν , οὔτε σύμπτωμα . τρέμει μὲν γὰρ μὴ προελόμενος κινεῖν τὸ κῶλον οὐδείς · πάλλεται δὲ τὰ παλλόμενα , κᾂν ἀποκείμενα τύχῃ , κᾂν μηδεμίαν κίνησιν αὐτοῖς ἐπάγῃς . ἀπατῶνται δὲ κᾀνταῦθα πολλοὶ , κεφαλάς τε τρομώδεις ὁρῶντες , ἀκίνητόν τε χεῖρα , καὶ σκέλος , ὡς ἂν δόξειεν , ἀποτεταμένον ἐχόντων τινῶν , ἔπειτ’ οὐδὲν ἧττον τρεμόντων . οὓς χρὴ διδάξαι τὸν λόγον τοῦτον , οὐχ ὑπ’ ἐμοῦ νῦν πρῶτον λεγόμενον , ἀλλὰ καὶ πολλοῖς τῶν παλαιῶν , οὐχ ὅσα φαίνεται κινεῖσθαι , ταῦτα κινεῖσθαι φᾶσι μόνα . πολλὰ γοῦν ἀκίνητα μὲν εἶναι δοκεῖ , ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐπέχοντα τόπον , οὐδὲν δὲ ἧττον κινεῖται . τοὺς γοῦν ὄρνιθας οὐ μόνον ἄνω καὶ κάτω φερομένους , ἀλλὰ κᾂν ἕνα τόπον ἐν τῷ ἀέρι κατειληφότες ὦσιν , ἐν κινήσει καὶ τόθ’ ὑπάρχειν . ἐὰν γοῦν ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ νεκρὸν ὄρνιθος σῶμα τεθῇ , ῥᾳδίως ἐπὶ τὴν γῆν κατενεχθήσεται τῷ βάρει ῥέψαν . ᾧ δῆλον ὅτι καὶ τὸ μένον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τόπου σῶμα κινήσει τινὶ προσχρώμενον ἐμετεωρίζετο , κατὰ τοσοῦτον μέρος γε κινήσεως , ὅσον ἔσχεν ἂν , εἰ μόνῳ τῷ βάρει καταφερόμενον τετύχηκεν . ὥστε ἣν δοκεῖς ἀκινησίαν εἶναι , σύνθετός ἐστι κίνησις ἐκ δύο τινῶν εἰς ὑπεναντίους τόπους ἀπάγειν τὸ σῶμα δυναμένων κινήσεων συγκειμένη . ὧν εἰ τὴν ἑτέραν ἀφέλοις τὴν ἄνω , τὴν λοιπὴν ὄψει ῥᾳδίως εἰς τὸν κάτω τόπον ἀπάγουσαν τὸ σῶμα . τοῦτ’ οὖν καὶ Ἱπποκράτης διδάσκει εἰπών · ἑστάναι ἕλκεσιν ἥκιστα συμφέρει . καὶ ἄλλως , ἢν ἐν σκέλει ἔχῃ τὸ ἕλκος , οὐδὲ καθῆσθαι , οὐδὲ πορεύεσθαι , ἀλλὰ ἡσυχίην ἔχειν καὶ ἀτρεμίζειν συμφέρει . τὸ μὲν γὰρ ἀτρεμίζειν καὶ ἡσυχάζειν ὡς ὠφελοῦν ἐπαινεῖ · τὸ δὲ ἑστάναι καὶ καθῆσθαί , φησιν , ἥκιστα συμφέρει , ἕτερόν τι τοῦ ἀτρεμίζειν καὶ ἡσυχάζειν ὑπάρχον . ἐντέτανται γὰρ καὶ τόθ’ οἱ μύες βαστάζοντές τε καὶ ἀπὸ τῆς γῆς ἐξαίροντες καὶ ὀρθοῦντες τὸ σῶμα . διὰ τοῦτο τοῦ περιπατεῖν οὐδὲν ἧττον τὸ ἑστάναι κοπῶδες , ὡς ἂν καὶ αὐτὸ κίνησις ὄν . ἀρθείσης γοῦν τῆς ψυχῆς τῆς κινούσης τε καὶ ὀρθούσης τὸ σῶμα , ῥᾳδίως ὄψει κείμενον ἐπὶ τῆς γῆς τὸ πρότερον ὂν ὀρθῶς . ᾧ δῆλον ὅτι καὶ ὁπόταν ὀρθὸν ᾖ , οὐκ ἦν ἀκίνητον , ἀλλ’ εἶχέ τι κουφίζον τε καὶ βαστάζον καὶ ἐξαῖρον αὐτό . ἐγὼ μὲν οὖν οὐδὲ τὸν κατακείμενον ἄνθρωπον , εἰ τὴν μὲν κεφαλὴν ὑψηλοτέραν ἔχοι , τοὺς δὲ πόδας ταπεινοτέρους , οὐδὲ τοῦτον ἀκίνητον εἶναί φημι παντάπασιν . ὑπέῤῥει γὰρ ἂν ῥᾳδίως ἐπὶ πόδας ἀπὸ τῶν ὑψηλοτέρων εἰς τὸ κάταντες ῥέπων , εἰ μή που κινήσῃ τὴν ῥοπὴν ταύτην ἀντισηκοῦσαν . ταῦτ’ ἆρα καὶ ὁ Ἱπποκράτης ἔλεγεν · εἰ δὲ καὶ προπετὴς γένοιτο , καὶ καταῤῥέοι ἀπὸ τῆς κλίνης ἐπὶ πόδας , δεινότερόν ἐστι . τὸ γὰρ ἐπὶ τοὺς πόδας ὑποῤῥεῖν κατακείμενον ἀῤῥωστούσης ἐσχάτως δυνάμεως βεβαιότατόν ἐστι γνώρισμα . ἑστάναι μὲν γὰρ ἢ καθέζεσθαι ἢ ἀνίστασθαι μὴ δύνασθαι δεινὸν μὲν , ἀλλ’ ἧττον δεινὸν , ἀπολήγουσι γὰρ πρὸς ταῦτα πολλοὶ τῶν νοσούντων , εἰς ἔσχατον ἀσθενείας οὔπω προϊόντες · τὸ δὲ μὴ κατακεῖσθαι δύνασθαι ζῶντος τρόπον , ἀλλὰ κᾀνταῦθα καθάπερ νεκρὸν καὶ ἄψυχον σῶμα καταφέρεσθαι , κακῶν ἔσχατον . τοῦτο ἐν τῷ περὶ χυμῶν ἔῤῥιψιν ἐκάλεσεν , ὅπερ οἱ ἐξηγησάμενοι τὸ σύγγραμμα μὴ νοήσαντες ἐλάλησαν πολλά . τὸ γὰρ καταβεβλῆσθαι δίκην ἀψύχου σώματος , παντὸς τοῦ τόνου τελείως ἐκλελυμένου τε καὶ ἀπολωλότος ἔῤῥιψιν εἶπεν , ὥστε μὴ ταὐτὸν εἶναι τὸ ἐῤῥίφθαι τῷ κατακεῖσθαι , ἀλλ’ ὃν ἔχει λόγον τὸ καταπίπτειν πρὸς τὸ κατακεῖσθαι . οὕτω κᾀπὶ τῶν ὀρνίθων ἕτερον μέν ἐστιν ἐπὶ γῆν καταπτῆναι , ἕτερον δὲ πεσεῖν ἐπὶ τὴν γῆν . τὸ μὲν γὰρ ἐνέργεια , τὸ δὲ πάθος . ὡσαύτως οὖν τούτοις ἐνέργεια μὲν ἡ κατάκλισίς ἐστι , πάθημα δὲ ἡ ἔῤῥιψις . πρὸς τί δή μοι ταῦτα λέγεται ; ἵνα τοὺς ἐπηρκότας ἢ σκέλος ἢ χεῖρα , κᾄπειτα φυλάττοντας , ὡς ἔχουσι , μὴ δόξῃς ἀκινήτους εἶναι , μηδ’ ἂν ὅτι μάλιστα τυγχάνωσιν . ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἀεὶ κατέχοντες τόπον . εἰ δ’ οὐ βούλει συγχωρῆσαι κίνησιν ὑπάρχειν τοῖς οὕτω διακειμένοις , ἀλλ’ ἐνέργειάν τε πάντως αὐτοῖς συγχωρήσεις ὑπάρχειν , καὶ διπλασίαν γε τὴν ῥώμην ταύτην τῆς ἁπλῆς ἐνεργείας . ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἁπλαῖς ἓν γένος ἐνεργεῖ μυῶν , ἤτοι τῶν καμπτόντων , ἢ τῶν ἐντεινόντων τὸ κῶλον · ὅταν δὲ ἀποτείνας αὐτὸ διαφυλάττῃς , ἄμφω τὰ γένη τῶν μυῶν ἰσοσθενῶς ἐνεργεῖ . εἰ δὲ τούτου μνημονεύεις , ἀληθῆ παραφυλάττων εὑρήσεις ἀεὶ τὸν λόγον , ὅτι τῷ μηδεμίαν ἐπιχειροῦντι κινεῖσθαι κίνησιν οὐκ ἐγγίνεται τρόμος . ἀδυνάτου γάρ ἐστι καὶ ἀσθενοῦς κινήσεως σύμπτωμα . ὅθεν ὅτῳ κινεῖσθαι σώματι μηδόλως ὑπάρχει , παντί που δῆλον , ὡς οὐδὲ περὶ τὴν κίνησιν ἀσθενὲς καὶ ἀδύνατον ὑπάρξει .
Lemmas: ἀλλά καί παλμός , ἴσως φημί τις , ὡσαύτως ὁ τρόμος κίνησις εἰμί ἀβούλητος τε καί ἀκούσιος ἐπαίρω ﻿ τε καί καταφέρω ὁ πάλλω μέρος . πῇ ποτέ οὖν διαφέρω τρόμος παλμός ; μέχρι μέν ὅδε φαίνω μηδείς ἀλλήλων διαφέρω , διαφέρω δέ , οὔτε γάρ τόπος πάσχω ὁ αὐτός φημί εἰμί ὁ πάλλω , οὔτε αἰτία , οὔτε σύμπτωμα . τρέμω μέν γάρ μή προαιρέω κινέω ὁ κῶλον οὐδείς · πάλλω δέ ὁ πάλλω , ᾄν ἀπόκειμαι τυγχάνω , ᾄν μηδείς κίνησις αὐτός ἐπάγω . ἀπατάω δέ ᾀνταῦθη πολύς , κεφαλή τε τρομώδης ὁράω , ἀκίνητος τε χείρ , καί σκέλος , ὡς ἄν δοκέω , ἀποτείνω ἔχω τις , ἔπειτα οὐδείς ἥσσων τρέμω . ὅς χρή διδάσκω ὁ λόγος οὗτος , οὐ ὑπό ἐγώ νῦν πρῶτος λέγω , ἀλλά καί πολύς ὁ παλαιός , οὐ ὅσος φαίνω κινέω , οὗτος κινέω φημί μόνος . πολύς γοῦν ἀκίνητος μέν εἰμί δοκέω , εἷς καί ὁ αὐτός ἐπέχω τόπος , οὐδείς δέ ἥσσων κινέω . ὁ γοῦν ὄρνις οὐ μόνος ἄνω καί κάτω φέρω , ἀλλά ἔͅν εἷς τόπος ἐν ὁ ἀήρ καταλαμβάνω εἰμί , ἐν κίνησις καί τότε ὑπάρχω . ἐάν γοῦν ἐν ἐκεῖνος ὁ τόπος νεκρός ὄρνις σῶμα τίθημι , ῥᾴδιος ἐπί ὁ γῆ καταφέρω ὁ βάρος ῥέπω . ὅς δῆλος ὅτι καί ὁ μένω ἐπί ὁ αὐτός τόπος σῶμα κίνησις τις προσχράομαι μετεωρίζω , κατά τοσοῦτος μέρος γε κίνησις , ὅσος ἔχω ἄν , εἰ μόνος ὁ βάρος καταφέρω τυγχάνω . ὥστε ὅς δοκέω ἀκινησία εἰμί , σύνθετος εἰμί κίνησις ἐκ δύο τις εἰς ὑπεναντίος τόπος ἀπάγω ὁ σῶμα δύναμαι κίνησις σύγκειμαι . ὅς εἰ ὁ ἕτερος ἀφαιρέω ὁ ἄνω , ὁ λοιπός ὁράω ῥᾴδιος εἰς ὁ κάτω τόπος ἀπάγω ὁ σῶμα . οὗτος οὖν καί Ἱπποκράτης διδάσκω λέγω · ἵστημι ἕλκος ἦκα συμφέρω . καί ἄλλος , ἐάν ἐν σκέλος ἔχω ὁ ἕλκος , οὐδέ κάθημαι , οὐδέ πορεύω , ἀλλά ἡσυχία ἔχω καί ἀτρεμίζω συμφέρω . ὁ μέν γάρ ἀτρεμίζω καί ἡσυχάζω ὡς ὠφελέω ἐπαινέω · ὁ δέ ἵστημι καί κάθημαι , φημί , ἦκα συμφέρω , ἕτερος τις ὁ ἀτρεμίζω καί ἡσυχάζω ὑπάρχω . ἐντείνω γάρ καί τότε ὁ μῦς βαστάζω τε καί ἀπό ὁ γῆ ἐξαίρω καί ὀρθόω ὁ σῶμα . διά οὗτος ὁ περιπατέω οὐδείς ἥσσων ὁ ἵστημι κοπώδης , ὡς ἄν καί αὐτός κίνησις εἰμί . ἀείρω γοῦν ὁ ψυχή ὁ κινέω τε καί ὀρθόω ὁ σῶμα , ῥᾴδιος ὁράω κεῖμαι ἐπί ὁ γῆ ὁ πρότερος εἰμί ὀρθός . ὅς δῆλος ὅτι καί ὁπόταν ὀρθός εἰμί , οὐ εἰμί ἀκίνητος , ἀλλά ἔχω τις κουφίζω τε καί βαστάζω καί ἐξαίρω αὐτός . ἐγώ μέν οὖν οὐδέ ὁ κατάκειμαι ἄνθρωπος , εἰ ὁ μέν κεφαλή ὑψηλός ἔχω , ὁ δέ πούς ταπεινός , οὐδέ οὗτος ἀκίνητος εἰμί φημί παντάπασι . ὑπέρρω γάρ ἄν ῥᾴδιος ἐπί πούς ἀπό ὁ ὑψηλός εἰς ὁ κατάντης ῥέπω , εἰ μή που κινέω ὁ ῥοπή οὗτος ἀντισηκόω . οὗτος ἆρα καί ὁ Ἱπποκράτης λέγω · εἰ δέ καί προπετής γίγνομαι , καί καταρρέω ἀπό ὁ κλίνη ἐπί πούς , δεινός εἰμί . ὁ γάρ ἐπί ὁ πούς ὑπορρέω κατάκειμαι ἀρρωστέω ἔσχατος δύναμις βέβαιος εἰμί γνώρισμα . ἵστημι μέν γάρ ἤ καθέζομαι ἤ ἀνίστημι μή δύναμαι δεινός μέν , ἀλλά ἥσσων δεινός , ἀπολήγω γάρ πρός οὗτος πολύς ὁ νοσέω , εἰς ἔσχατος ἀσθένεια οὔπω προέρχομαι · ὁ δέ μή κατάκειμαι δύναμαι ζάω τρόπος , ἀλλά ᾀνταῦθη καθά νεκρός καί ἄψυχος σῶμα καταφέρω , κακός ἔσχατος . οὗτος ἐν ὁ περί χυμός ἔρριψις καλέω , ὅς ὁ ἐξηγέομαι ὁ σύγγραμμα μή νοέω λαλέω πολύς . ὁ γάρ καταβάλλω δίκη ἄψυχος σῶμα , πᾶς ὁ τόνος τέλειος ἐκλύω τε καί ἀπόλλυμι ἔρριψις λέγω , ὥστε μή αὐτός εἰμί ὁ ρροπίω ὁ κατάκειμαι , ἀλλά ὅς ἔχω λόγος ὁ καταπίπτω πρός ὁ κατάκειμαι . οὕτως ἐͅπὶ ὁ ὄρνις ἕτερος μέν εἰμί ἐπί γῆ καταπέτομαι , ἕτερος δέ πίπτω ἐπί ὁ γῆ . ὁ μέν γάρ ἐνέργεια , ὁ δέ πάθος . ὡσαύτως οὖν οὗτος ἐνέργεια μέν ὁ κατάκλισις εἰμί , πάθημα δέ ὁ ἔρριψις . πρός τίς δή ἐγώ οὗτος λέγω ; ἵνα ὁ ἐπαίρω ἤ σκέλος ἤ χείρ , ᾄπειτη φυλάσσω , ὡς ἔχω , μή δοκέω ἀκίνητος εἰμί , μηδέ ἐάν ὅτι μάλα τυγχάνω . εἷς καί ὁ αὐτός ἀεί κατέχω τόπος . εἰ δέ οὐ βούλομαι συγχωρέω κίνησις ὑπάρχω ὁ οὕτως διάκειμαι , ἀλλά ἐνέργεια τε πάντως αὐτός συγχωρέω ὑπάρχω , καί διπλάσιος γε ὁ ῥώμη οὗτος ὁ ἁπλόος ἐνέργεια . ἐν μέν γάρ ὁ ἁπλόος εἷς γένος ἐνεργέω μῦς , ἤτοι ὁ κάμπτω , ἤ ὁ ἐντείνω ὁ κῶλον · ὅταν δέ ἀποτείνω αὐτός διαφυλάσσω , ἄμφω ὁ γένος ὁ μῦς ἰσοσθενής ἐνεργέω . εἰ δέ οὗτος μνημονεύω , ἀληθής παραφυλάσσω εὑρίσκω ἀεί ὁ λόγος , ὅτι ὁ μηδείς ἐπιχειρέω κινέω κίνησις οὐ ἐγγίγνομαι τρόμος . ἀδύνατος γάρ εἰμί καί ἀσθενής κίνησις σύμπτωμα . ὅθεν ὅστις κινέω σῶμα μηδόλως ὑπάρχω , πᾶς που δῆλος , ὡς οὐδέ περί ὁ κίνησις ἀσθενής καί ἀδύνατος ὑπάρχω .