galenus.de-totius-morbi-temporibus-liber 6
Οἱ καιροὶ δὲ τῆς νόσου τηνικαῦτα κατὰ τὶ μὲν ὡσαύτως τοῖς προειρημένοις λαμβάνονται , κατὰ τὶ δὲ οὐχ ὡσαύτως . ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν τῇ γενέσει τοῦ νοσήματος ἔχουσα τὴν σύστασιν · ἡ δὲ ἀνάβασις οὐκ ἐν τῷ πέττεσθαι , καθάπερ ἐπὶ τῶν σώζεσθαι μελλόντων , ἀλλ’ ἐν τοῖς τῆς ἀπεψίας καὶ τοῖς ὀλεθρίοις σημείοις . ἐδείχθη γὰρ , εἴ τι μεμνήμεθα , διαφέροντα ταῦτα ἀλλήλων , λεχθήσεται δὲ ἀναμνήσεως ἕνεκα καὶ νῦν ἐξ αὐτῶν ἔνια . τὸ μὲν οὖν εὔχροον οὖρον καὶ μετρίως παχὺ πάντων οὔρων ἐστὶ κάλλιστον , ὅσον ἐπὶ τῇ χροιᾷ καὶ συστάσει · συμπαρεῖναι δὲ αὐτῷ χρὴ πάντως ἤτοι γε ἐναιώρημα χρηστὸν , ἢ νεφέλην , ἢ ὑπόστασιν , ὡς ἂν ἡ τοῦ νοσήματος ἀπαιτῇ φύσις · ἄλλως μὲν γὰρ ἐδείξαμεν ἐν τοῖς χολώδεσι νοσήμασιν , ἄλλως δὲ ἐν τοῖς ἐξ ὠμῶν χυμῶν πλήθεσι τὰς ὑποστάσεις γινομένας . ἐκ διαμέτρου δὲ , ὡς ἄν τις εἴποι , τὸ μὲν ἄπεπτον οὖρόν ἐστιν , ὃ μήτε ἐναιώρημα μήτε ὑπόστασιν ἔχει μήτε νεφέλην , ἀλλὰ μηδὲ πάχος τι προσειληφὸς , ἢ ὠχρότητα , λευκὸν δέ ἐστι τῇ χροιᾷ , καὶ λεπτὸν τῇ συστάσει , καθάπερ ὕδωρ · εἰ μέντοι νεφέλη τις , ἢ ἐναιώρημα μέλαν , ἢ ὑπόστασις ἐν αὐτῷ γένοιτο μέλαινα , καὶ μᾶλλον εἰ καὶ σύμπαν εἴη ζοφῶδες , ὀλέθριον ὑπάρχει · καθάπερ εἰ καὶ κριμνώδη τινὰ , ἢ πεταλώδη κατ’ αὐτὸ φαίνοιτο · καὶ μὴν καὶ τὸ δυσῶδες ἰσχυρῶς , καὶ τὸ λιπαρὸν , ὅπερ ἐλαιῶδες ὀνομάζουσιν , ὀλέθριον . ταῦτα οὖν ἐστι τὰ οὖρα , μεγάλου νοσήματος γνωρίσματα , ὃ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔλεγον ὑπάρχειν μέγα . μέγα δὲ , εἰ καὶ τὸ πτύσμα πλευριτικοῖς καὶ περιπνευμονικοῖς , ἤτοι μέλαν , ἢ πυῤῥὸν ἰσχυρῶς , ἢ ἀφρῶδες , ἢ δυσῶδες ἱκανῶς , ἢ μηδ’ ὅλως πτυόμενον , ἰσχυρᾶς ὀδύνης ἢ δυσπνοίας κατεχούσης τὸν ἄνθρωπον . ἀνάλογον δὲ τοῖσδε κᾀπὶ τῶν ἄλλων νοσημάτων , ὅσα καθ’ ἧπαρ , ἢ γαστέρα συνίσταται , τῶν ὀλεθρίων σημείων ὑπάρχει γένος , ὅθεν οὐδὲ ὁρίσαι παραπλησίως οἷόν τε τῇ τῶν σωθησομένων ἀκμῇ τὴν ἐν τοῖς τοιούτοις νοσήμασιν · ἐκεῖ μὲν γὰρ οἱ μέγιστοι παροξυσμοὶ τὴν ἀκμὴν ἀφώριζον , ἐνταυθοῖ δὲ οὐχ ὁρίσαι τοὺς μεγίστους ὁμοίως , ὡς ἂν μηδὲ πεπτομένου τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος , ἀλλ’ ἐπινοίᾳ χρὴ λαμβάνειν τὸ μέγιστον , εἰς ὃ ποτὲ μὲν ἀφικνεῖται τὸ νόσημα , ποτὲ δὲ ἀναιρεῖ φθάνον . ἐπὶ μέν γε τῆς λυομένης φλεγμονῆς ἡ τοῦ πύου γένεσις ὅρος τῆς ἀκμῆς · ἐπὶ δὲ τῆς μὴ μελλούσης λύεσθαι δυνατὸν μὲν τὸν ἄνθρωπον ἀποθανεῖν ἐστι καὶ κατὰ τὴν ἀνάβασιν αὐτῆς · ἐγχωρεῖ δὲ καὶ διαρκέσαι τὴν δύναμιν ἰσχυροτάτην ὑπάρχουσαν ἄχρι τοῦ τελευταίου μεγέθους . ταύτης γάρ τοι τῆς φλεγμονῆς , ὅταν γε μὴ μέλλοι λύεσθαι , τὸ μέγιστον μέγεθος ἤτοι γε εἰς γάγγραιναν , ἢ εἰς σηπεδόνα τελευτᾷ · μέχρι δ’ ἂν μηκέτι τι τούτων ᾖ , δυνατὸν αὐτὴν αὐξηθῆναι . ἀνάλογον δὲ τῇ φλεγμονῇ καὶ αἱ καθ’ ἕκαστον γένος τῶν ἄλλων νοσημάτων ﻿ αὐξήσεις νοείσθωσαν . εἴρηται δὲ αὐτῶν οὐ τὰ γένη μόνον , ἀλλὰ καὶ αἱ διαφοραὶ καὶ τὰ εἴδη δι’ ἑνὸς ὑπομνήματος , ὃ περὶ διαφορᾶς νοσημάτων ἐπιγράφεται . ἐκείνῳ δὲ μάλιστά σε προσέχειν ἀξιῶ τὸν νοῦν , ὃ παροφθὲν ἱκανῶς ἄν τινα σφάλλοι .
Lemmas: ὁ καιρός δέ ὁ νόσος τηνικαῦτα κατά τίς μέν ὡσαύτως ὁ προλέγω λαμβάνω , κατά τίς δέ οὐ ὡσαύτως . ὁ μέν γάρ ἀρχή κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐν ὁ γένεσις ὁ νόσημα ἔχω ὁ σύστασις · ὁ δέ ἀνάβασις οὐ ἐν ὁ πέσσω , καθά ἐπί ὁ σῴζω μέλλω , ἀλλά ἐν ὁ ὁ ἀπεψία καί ὁ ὀλέθριος σημεῖον . δείκνυμι γάρ , εἰ τις μιμνῄσκω , διαφέρω οὗτος ἀλλήλων , λέγω δέ ἀνάμνησις ἕνεκα καί νῦν ἐκ αὐτός ἔνιοι . ὁ μέν οὖν εὔχροος οὖρος καί μέτριος παχύς πᾶς ὅρος εἰμί καλός , ὅσος ἐπί ὁ χροιά καί σύστασις · συμπάρειμι δέ αὐτός χρή πάντως ἤτοι γε ἐναιώρημα χρηστός , ἤ νεφέλη , ἤ ὑπόστασις , ὡς ἄν ὁ ὁ νόσημα ἀπαιτέω φύσις · ἄλλος μέν γάρ δείκνυμι ἐν ὁ χολώδης νόσημα , ἄλλος δέ ἐν ὁ ἐκ ὠμός χυμός πλῆθος ὁ ὑπόστασις γίγνομαι . ἐκ διάμετρος δέ , ὡς ἄν τις λέγω , ὁ μέν ἄπεπτος οὖρος εἰμί , ὅς μήτε ἐναιώρημα μήτε ὑπόστασις ἔχω μήτε νεφέλη , ἀλλά μηδέ πάχος τις προσλαμβάνω , ἤ ὠχρότης , λευκός δέ εἰμί ὁ χροιά , καί λεπτός ὁ σύστασις , καθά ὕδωρ · εἰ μέντοι νεφέλη τις , ἤ ἐναιώρημα μέλας , ἤ ὑπόστασις ἐν αὐτός γίγνομαι μέλας , καί μάλα εἰ καί σύμπας εἰμί ζοφώδης , ὀλέθριος ὑπάρχω · καθά εἰ καί κριμνώδης τις , ἤ πεταλώδης κατά αὐτός φαίνω · καί μήν καί ὁ δυσώδης ἰσχυρός , καί ὁ λιπαρός , ὅς ἐλαιώδης ὀνομάζω , ὀλέθριος . οὗτος οὖν εἰμί ὁ οὖρον , μέγας νόσημα γνώρισμα , ὅς κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις λέγω ὑπάρχω μέγας . μέγας δέ , εἰ καί ὁ πτύσμα πλευριτικός καί περιπνευμονικός , ἤτοι μέλας , ἤ πυρρός ἰσχυρός , ἤ ἀφρώδης , ἤ δυσώδης ἱκανός , ἤ μηδέ ὅλος πτύω , ἰσχυρός ὀδύνη ἤ δύσπνοια κατέχω ὁ ἄνθρωπος . ἀνάλογος δέ ὅδε εἰͅπί ὁ ἄλλος νόσημα , ὅσος κατά ἧπαρ , ἤ γαστήρ συνίστημι , ὁ ὀλέθριος σημεῖον ὑπάρχω γένος , ὅθεν οὐδέ ὁρίζω παραπλήσιος οἷος τε ὁ ὁ σῴζω ἀκμή ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος νόσημα · ἐκεῖ μέν γάρ ὁ μέγας παροξυσμός ὁ ἀκμή ἀφορίζω , ἐνταυθοῖ δέ οὐ ὁρίζω ὁ μέγας ὅμοιος , ὡς ἄν μηδέ πέσσω ὁ ἀρχή ὁ νόσημα , ἀλλά ἐπίνοια χρή λαμβάνω ὁ μέγας , εἰς ὅς ποτέ μέν ἀφικνέομαι ὁ νόσημα , ποτέ δέ ἀναιρέω φθάνω . ἐπί μέν γε ὁ λύω φλεγμονή ὁ ὁ πύον γένεσις ὅρος ὁ ἀκμή · ἐπί δέ ὁ μή μέλλω λύω δυνατός μέν ὁ ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω εἰμί καί κατά ὁ ἀνάβασις αὐτός · ἐγχωρέω δέ καί διαρκέω ὁ δύναμις ἰσχυρός ὑπάρχω ἄχρι ὁ τελευταῖος μέγεθος . οὗτος γάρ τοι ὁ φλεγμονή , ὅταν γε μή μέλλω λύω , ὁ μέγας μέγεθος ἤτοι γε εἰς γάγγραινα , ἤ εἰς σηπεδών τελευτάω · μέχρι δέ ἄν μηκέτι τις οὗτος εἰμί , δυνατός αὐτός αὐξάνω . ἀνάλογος δέ ὁ φλεγμονή καί ὁ κατά ἕκαστος γένος ὁ ἄλλος νόσημα ﻿ αὔξησις νοέω . λέγω δέ αὐτός οὐ ὁ γένος μόνος , ἀλλά καί ὁ διαφορά καί ὁ εἶδος διά εἷς ὑπόμνημα , ὅς περί διαφορά νόσημα ἐπιγράφω . ἐκεῖνος δέ μάλα σύ προσέχω ἀξιόω ὁ νόος , ὅς παροράω ἱκανός ἄν τις σφάλλω .