galenus.de-totius-morbi-temporibus-liber 3
Κείσθω τοίνυν πρῶτον ἀρχὴν φλεγμονῆς ζητεῖσθαι . τίς οὐκ ἂν φαίη τὴν οἱονεὶ γένεσιν αὐτῆς ὑπάρχειν ἐν ἐκείνῳ παντὶ τῷ χρόνῳ , καθ’ ὃν πληροῦται τὸ μόριον αἱματώδους οὐσίας ; εἴτε γὰρ ἐπὶ παρεμπτώσει συμβαίνει τὸ τοιοῦτον , εἴτ’ ἐπὶ τῇ σφηνώσει πάντων τῶν ἀγγείων , εἴτε ἐπὶ περιστάσει τινὶ τῶν ὄγκων ἐν τοῖς πόροις , εἴθ’ , ὡς ἡμεῖς ἐδιδάξαμεν ἔν τε τῷ περὶ τῆς ἀνωμάλου δυσκρασίας καὶ τῷ περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων ὑπομνήματι , πλεονεξία τις αἵματος ἐν τῷ μορίῳ συνίσταται , γεννωμένης τῆς φλεγμονῆς , οὗτος ἔσται πρῶτος καιρὸς , ἐν ᾧ πληροῦται τὸ μέρος ἀνακείμενον τῷ μεγέθει τοῦ πάθους . ὅταν δὲ τὸ μὲν ἐπιῤῥέον παύσηται , τὸ δ’ ἐν τῷ φλεγμαίνοντι περιεχόμενον ὑπάρξηται σήπεσθαι , θερμασία τις γίνεται διὰ τὴν σηπεδόνα , καὶ ἡ χύσις ἐπιπλέον διὰ τὴν θερμασίαν , ἐφ’ ᾗ καὶ πνεῦμα γεννᾶται , καὶ δι’ ἄμφω ταῦτα διατείνεται μᾶλλον ἢ πρόσθεν τὸ μόριον , εἰ καὶ μηδὲν ἐπιῤῥέοι · δεύτερος οὗτός ἐστι χρόνος ὁ τῆς αὐξήσεως τῆς φλεγμονῆς . ὅταν δὲ εἰς πῦον ἤδη μεταβάλλῃ , μέγιστοι μὲν δή που πόνοι τηνικαῦτα ﻿ καταλαμβάνουσι . περὶ γὰρ τὰς γενέσιας τοῦ πύου οἱ πόνοι καὶ οἱ πυρετοὶ συμβαίνουσι μᾶλλον ἢ γενομένου · καλεῖται δ’ ἀκμὴ τοῦ πάθους ὁ τοιοῦτος καιρός . εἰ δὲ ἐκπυϊσκόμενον ἢ διαφορούμενον τὸ ῥεῦμα τόν τ’ ὄγκον ἐλάττω καὶ τὴν τάσιν ἀποφαίνει , παρακμῆς ἀρχὴ τὸ τοιοῦτόν ἐστιν . οὕτω μὲν ἐπὶ τῆς φλεγμονῆς οἱ καιροὶ διαιροῦνται . ἐπὶ πυρετοῦ δὲ τοῦ μὲν ἐπὶ φλεγμονῇ συνισταμένου τοὺς αὐτοὺς ἐκείνῃ τίθεσθαι καιρούς · τοῦ δ’ ἐπὶ χυμοῦ ἄνευ φλεγμονῆς , τὸν μὲν τῆς ἀπεψίας τῶν λυπούντων χυμῶν χρόνον , ἀρχήν · ὅταν δ’ ἄρξηται πέττεσθαι , πεπαῦσθαι μὲν τὴν ἀρχὴν , τὸν δεύτερον δ’ ἥκειν καιρὸν , τὸν τῆς ἀναβάσεως ὀνομαζόμενον · ὁπότε δὲ ἡ πέψις αὐτὴ συντελεῖται μάλιστα , τὸν τῆς ἀκμῆς · εἶθ’ ἑξῆς τὸν τῆς παρακμῆς , ἐν ᾧ πέπαυται μὲν ἤδη τό τε μέγεθος τῶν συμπτωμάτων καὶ τὸ πλῆθος τῶν πεττομένων , ὀλίγον δ’ ἐστὶν ἔτι λείψανον τῶν πεφθῆναι δεομένων χυμῶν . ἐδήλωσα δ’ ἐν τῇ περὶ κρίσεων πραγματείᾳ καὶ τὰ γνωρίσματα πάντα , τά τε τῆς πέψεως τῆς ἀμυδρᾶς καὶ τὰ τῆς παντελοῦς ἀπεψίας , καὶ τὰ τῆς ἐναργοῦς καὶ τὰ τῆς τελείας , ἴδια μὲν ὑπάρχοντα τῶν κατὰ τὴν γαστέρα πέψεων , ἴδια δὲ τῶν κατὰ τὰς φλέβας , ἴδια δὲ ἄλλα τῶν ἀναπνευστικῶν . ἐλαμβάνετο δὲ τὰ μὲν ἐκ τῶν διαχωρημάτων , τὰ δὲ ἐκ τῶν οὔρων , τὰ δὲ ἐκ τῶν πτυσμάτων . καὶ ταῦτα ἐπιπλεῖστον ἐν ἐκείνῳ τῷ λόγῳ διῆλθον ἅμα ταῖς Ἱπποκρατείαις ῥήσεσιν , ἀρκεῖ δὲ ἐν τῷ νῦν ἐνεστῶτι τοσοῦτον μόνον εἰπεῖν , ὡς καὶ τῶν ἑλκῶν οἱ αὐτοὶ καιροί . πρῶτον μὲν γὰρ ἰχῶρες ὑδατώδεις ἄπεπτοι καὶ λεπτοὶ ῥέουσιν ἐξ αὐτῶν · εἶθ’ ἑξῆς ἐλάττους τε καὶ παχύτεροι · κᾄπειτα ἤδη πῦον λεπτόν · εἶτα ἔλαττον μὲν τῷ πλήθει τοῦτο γίνεται , παχύτερον δὲ καὶ λευκότερον · ὥστε οὐδέν ἐστι τῶν λυομένων παθῶν , ὃ μὴ διεξέρχεται τοὺς καιρούς . οὐ μὴν οὐδ’ ἐξ ἄλλου τινὸς ἡ γνῶσις αὐτῶν , ὅτι μὴ τῶν τῆς ἀπεψίας τε καὶ πέψεως σημείων , ἃ διὰ τῶν περιττωμάτων γνωρίζεται . τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ἠπεπτηκέναι τὴν γαστέρα , διαχωρήματα θεασάμενος ἀχύλωτα ; τίς δὲ οὐκ οἶδεν , οὖρον ὑδατῶδες ἰδὼν , ἠτυχῆσθαι τὴν ἐν τοῖς ἀγγείοις πέψιν ; τίς δὲ λεπτὸν ἀναβηττόμενον πτύσμα κατὰ πλευρῖτιν , ἢ περιπνευμονίαν ἑωρακὼς , ὁμοίως οὐ συνήσει ὡς ἀρχή ἐστιν ἔτι τοῦ πάθους ; οὕτω δὲ κᾀν ταῖς ὀφθαλμίαις ἐν ἀρχῇ μὲν ἀποῤῥεῖ πολὺ καὶ λεπτὸν , ἄπεπτον ἱκανῶς · ἐφεξῆς δὲ , ἔλαττόν τε καὶ παχύτερον , ὑπογραφήν τινα πέψεως λαμβάνον · εἶτα ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι , τοῦ μὲν πλήθους μειουμένου , τῆς συστάσεως δὲ ἐπὶ τὸ παχύτερον ἰούσης , αὐξάνεται τὰ τῆς πέψεως εἰς τοσοῦτον , ὡς καὶ κολλᾶσθαι τὰ βλέφαρα κοιμηθέντων ὑπὸ τῆς γενομένης λήμης , ἥτις καὶ αὐτὴ καταρχὰς μὲν λεπτὴ καὶ πολλὴ , τῷ χρόνῳ δὲ ἐλάττων τε καὶ παχυτέρα γενομένη , τήν τε πέψιν τοῦ νοσήματος ἐνδείκνυται καὶ τὴν παρακμὴν τούτου . καὶ μὴν καὶ τῶν ἐξ ἐγκεφάλου καταῤῥεόντων δι’ ὑπερῴας καὶ ῥινῶν ἀρχὴ μὲν , ὅταν ὑδατῶδές τε καὶ λεπτὸν ᾖ καὶ πολὺ καὶ δριμὺ τὸ φερόμενον · ἐσχάτην γὰρ ἀπεψίαν ἐνδείκνυται ταῦτα · πέψεως δέ ἐστιν ἤδη γνωρίσματα παχύτερόν τε καὶ ἧττον δριμὺ καὶ ὀλίγον κενούμενον · εἰ δὲ καὶ ἡ καλουμένη μύξα καὶ βλέννα συναπέρχοιτο , βεβαιότερον ἤδη τοῦτό ἐστι πέψεως σημεῖον · ὥσπερ δὴ καὶ ( εἰ ) παχυτέρα μὲν αὐτῆς καὶ ἐλάττων γινομένη , πολὺ δὴ καὶ μᾶλλον πέψιν ἐνδείκνυται . καὶ οὗτοι μὲν οἱ καιροὶ τῶν νοσημάτων εἰσὶν , ἐξ ὧν οἱ κάμνοντες σώζονται .
Lemmas: κεῖμαι τοίνυν πρῶτος ἀρχή φλεγμονή ζητέω . τίς οὐ ἄν φημί ὁ οἱονεί γένεσις αὐτός ὑπάρχω ἐν ἐκεῖνος πᾶς ὁ χρόνος , κατά ὅς πληρόω ὁ μόριον αἱματώδης οὐσία ; εἴτε γάρ ἐπί παρέμπτωσις συμβαίνω ὁ τοιοῦτος , εἴτε ἐπί ὁ σφήνωσις πᾶς ὁ ἀγγεῖον , εἴτε ἐπί περίστασις τις ὁ ὄγκος ἐν ὁ πόρος , εἴτε , ὡς ἐγώ διδάσκω ἐν τε ὁ περί ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία καί ὁ περί ὁ παρά φύσις ὄγκος ὑπόμνημα , πλεονεξία τις αἷμα ἐν ὁ μόριον συνίστημι , γεννάω ὁ φλεγμονή , οὗτος εἰμί πρῶτος καιρός , ἐν ὅς πληρόω ὁ μέρος ἀνάκειμαι ὁ μέγεθος ὁ πάθος . ὅταν δέ ὁ μέν ἐπιρρέω παύω , ὁ δέ ἐν ὁ φλεγμαίνω περιέχω ὑπάρχω σήπω , θερμασία τις γίγνομαι διά ὁ σηπεδών , καί ὁ χύσις ἐπιπολύ διά ὁ θερμασία , ἐπί ὅς καί πνεῦμα γεννάω , καί διά ἄμφω οὗτος διατείνω μάλα ἤ πρόσθεν ὁ μόριον , εἰ καί μηδείς ἐπιρρέω · δεύτερος οὗτος εἰμί χρόνος ὁ ὁ αὔξησις ὁ φλεγμονή . ὅταν δέ εἰς πυός ἤδη μεταβάλλω , μέγας μέν δή που πόνος τηνικαῦτα ﻿ καταλαμβάνω . περί γάρ ὁ γένεσις ὁ πύον ὁ πόνος καί ὁ πυρετός συμβαίνω μάλα ἤ γίγνομαι · καλέω δέ ἀκμή ὁ πάθος ὁ τοιοῦτος καιρός . εἰ δέ ἐκπυΐσκομαι ἤ διαφορέω ὁ ῥεῦμα ὁ τε ὄγκος ἐλαχύς καί ὁ τάσις ἀποφαίνω , παρακμή ἀρχή ὁ τοιοῦτος εἰμί . οὕτως μέν ἐπί ὁ φλεγμονή ὁ καιρός διαιρέω . ἐπί πυρετός δέ ὁ μέν ἐπί φλεγμονή συνίστημι ὁ αὐτός ἐκεῖνος τίθημι καιρός · ὁ δέ ἐπί χυμός ἄνευ φλεγμονή , ὁ μέν ὁ ἀπεψία ὁ λυπέω χυμός χρόνος , ἀρχή · ὅταν δέ ἄρχω πέσσω , παύω μέν ὁ ἀρχή , ὁ δεύτερος δέ ἥκω καιρός , ὁ ὁ ἀνάβασις ὀνομάζω · ὁπότε δέ ὁ πέψις αὐτός συντελέω μάλα , ὁ ὁ ἀκμή · εἶτα ἑξῆς ὁ ὁ παρακμή , ἐν ὅς παύω μέν ἤδη ὁ τε μέγεθος ὁ σύμπτωμα καί ὁ πλῆθος ὁ πέσσω , ὀλίγος δέ εἰμί ἔτι λείψανον ὁ πέσσω δέω χυμός . δηλόω δέ ἐν ὁ περί κρίσις πραγματεία καί ὁ γνώρισμα πᾶς , ὁ τε ὁ πέψις ὁ ἀμυδρός καί ὁ ὁ παντελής ἀπεψία , καί ὁ ὁ ἐναργής καί ὁ ὁ τέλειος , ἴδιος μέν ὑπάρχω ὁ κατά ὁ γαστήρ πέψις , ἴδιος δέ ὁ κατά ὁ φλέψ , ἴδιος δέ ἄλλος ὁ ἀναπνευστικός . λαμβάνω δέ ὁ μέν ἐκ ὁ διαχώρημα , ὁ δέ ἐκ ὁ ὅρος , ὁ δέ ἐκ ὁ πτύσμα . καί οὗτος ἐπιπλεῖστον ἐν ἐκεῖνος ὁ λόγος διέρχομαι ἅμα ὁ Ἱπποκράτειος ῥῆσις , ἀρκέω δέ ἐν ὁ νῦν ἐνίστημι τοσοῦτος μόνος λέγω , ὡς καί ὁ ἕλκος ὁ αὐτός καιρός . πρῶτος μέν γάρ ἰχώρ ὑδατώδης ἄπεπτος καί λεπτός ῥέω ἐκ αὐτός · εἶτα ἑξῆς ἐλαχύς τε καί παχύς · ᾄπειτη ἤδη πυός λεπτός · εἶτα ἐλαχύς μέν ὁ πλῆθος οὗτος γίγνομαι , παχύς δέ καί λευκός · ὥστε οὐδείς εἰμί ὁ λύω πάθος , ὅς μή διεξέρχομαι ὁ καιρός . οὐ μήν οὐδέ ἐκ ἄλλος τις ὁ γνῶσις αὐτός , ὅτι μή ὁ ὁ ἀπεψία τε καί πέψις σημεῖον , ὅς διά ὁ περίσσωμα γνωρίζω . τίς γάρ οὐ οἶδα ἀπεπτέω ὁ γαστήρ , διαχώρημα θεάομαι ἀχύλωτος ; τίς δέ οὐ οἶδα , οὖρος ὑδατώδης ὁράω , ἀτυχέω ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον πέψις ; τίς δέ λεπτός ἀναβήσσω πτύσμα κατά πλευρῖτις , ἤ περιπνευμονία ὁράω , ὅμοιος οὐ συνίημι ὡς ἀρχή εἰμί ἔτι ὁ πάθος ; οὕτως δέ εἰͅν ὁ ὀφθαλμία ἐν ἀρχή μέν ἀπορρέω πολύς καί λεπτός , ἄπεπτος ἱκανός · ἐφεξῆς δέ , ἐλαχύς τε καί παχύς , ὑπογραφή τις πέψις λαμβάνω · εἶτα ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι , ὁ μέν πλῆθος μειόω , ὁ σύστασις δέ ἐπί ὁ παχύς ἔρχομαι , αὐξάνω ὁ ὁ πέψις εἰς τοσοῦτος , ὡς καί κολλάω ὁ βλέφαρον κοιμάω ὑπό ὁ γίγνομαι λήμη , ὅστις καί αὐτός καταρχή μέν λεπτός καί πολύς , ὁ χρόνος δέ ἐλαχύς τε καί παχύς γίγνομαι , ὁ τε πέψις ὁ νόσημα ἐνδείκνυμι καί ὁ παρακμή οὗτος . καί μήν καί ὁ ἐκ ἐγκέφαλος καταρρέω διά ὑπερῴα καί ῥίς ἀρχή μέν , ὅταν ὑδατώδης τε καί λεπτός εἰμί καί πολύς καί δριμύς ὁ φέρω · ἔσχατος γάρ ἀπεψία ἐνδείκνυμι οὗτος · πέψις δέ εἰμί ἤδη γνώρισμα παχύς τε καί ἥσσων δριμύς καί ὀλίγος κενόω · εἰ δέ καί ὁ καλέω μύξα καί βλέννα συναπέρχομαι , βέβαιος ἤδη οὗτος εἰμί πέψις σημεῖον · ὥσπερ δή καί ( εἰ ) παχύς μέν αὐτός καί ἐλαχύς γίγνομαι , πολύς δή καί μάλα πέψις ἐνδείκνυμι . καί οὗτος μέν ὁ καιρός ὁ νόσημα εἰμί , ἐκ ὅς ὁ κάμνω σῴζω .