galenus.de-theriaca-ad-pisonem 1
[ Πίσωνι τὸν λόγον ἀνατίθησιν , Ἀνδρόμαχον ἐπαινεῖ , καὶ τῆς γραφθησομένης πραγματείας τὸ αἴτιον ἐκδηλοῖ ὁ Γαληνός . ] Καὶ τοῦτόν σοι τὸν περὶ τῆς θηριακῆς λόγον ἀκριβῶς ἐξετάσας ἅπαντα , ἄριστε Πίσων , σπουδαίως ἐποίησα , καὶ μάλιστα ἐπεί σε κατεῖδον περὶ τὴν γνῶσιν αὐτῆς μὴ παρέργως ἔχοντα . εἰσελθὼν γάρ ποτε πρός σε κατὰ τὸ ἔθος , πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα τῶν συνήθων σοι παρακείμενα βιβλία εὗρον . καὶ γὰρ καὶ ἄλλως ἔστι σοι φίλον , μετὰ τὰς δημοτικὰς τῶν πράξεων ἀσχολίας , τοῖς παλαιοῖς τῶν φιλοσόφων ἀνδρῶν ὁμιλεῖν . γενόμενον δέ τι σύγγραμμα περὶ τῆς ἀντιδότου ταύτης οὐκ ἀηδῶς ἀνεγίνωσκες τότε , καί μοι παραστάντι σοι εὐθέως μὲν φιλικοῖς ἐνεῖδες τοῖς ὄμμασι , δεξιῶς δὲ καὶ προσηγόρευσας , καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἀνεγίνωσκες τὸ βιβλίον , ἀκροατὴν ἔχων ἐμέ . ἤκουον δὲ καὶ αὐτὸς , οὐκ ἀμελῶς γὰρ ἦν τὸ σύγγραμμα συντεταγμένον ὑπό τινος Ἀνδρομάχου καλουμένου , ἐντελῶς πεπαιδευμένου τὴν τέχνην , μὴ μόνον τῇ πείρᾳ τῶν ἔργων , ἀλλὰ καὶ τοῖς λόγοις , τὸν ἐπ᾿ αὐτοῖς λογισμὸν ἀκριβῶς ἠσκημένου . τὸ γοῦν ἄρχειν ἡμῶν , διὰ τὴν ἐν τούτοις ὑπεροχὴν , ὑπὸ τῶν κατ᾿ ἐκεῖνον καιρὸν βασιλέων ἦν πεπιστευμένος , ὡς ἔμοιγε δοκεῖ , τάχα τι καὶ τῆς πατρίδος αὐτῷ εἰς τὸ ἀκριβῶς ἐκμαθεῖν τὴν ἰατρικὴν συναραμένης . Κρὴς γὰρ τὸ γένος ἦν , καὶ εἰκὸς ἦν τὴν Κρήτην , ὡς ἄλλα πολλὰ τῶν βοτανῶν , οὕτω καὶ εἴς τι φάρμακον ἀγαθὸν τοῖς ἀνθρώποις ἐνεγκεῖν τὸν τοιοῦτον ἄνδρα . ἀναγινώσκοντος δέ σου τὰ γεγραμμένα , πάνυ γε ἐγὼ ἔχαιρον , ὅτι οὕτως ἀκριβῶς προσεῖχες τοῖς ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς λεγομένοις , καὶ ἀληθῶς μέγα με θαῦμα κατεῖχε , καὶ τῇ καθ᾿ ἡμᾶς τύχῃ πολλὴν τὴν χάριν εἶχον , ὅτι σε φιλοπόνως οὕτως ἔχοντα περὶ τὴν τέχνην ἔβλεπον . οἱ μὲν γὰρ πολλοὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων μόνην τὴν ἀκοὴν ὑπὸ τῶν ταύτης λόγων εὐφραίνεσθαι θέλουσι . σὺ δὲ οὐ μόνον τῶν λεγομένων ἡδέως ἀκούεις , ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μὴ λεγομένων ἐξ ἐμφύτου συνέσεως εὑρίσκεις εὐφυῶς . ἔνια δὲ καὶ τῶν ἔργων οὕτως ἀκριβῶς ἐπίστασαι καὶ βλέπεις , ὡς οἱ φιλοπόνως μαθόντες ἡμεῖς . ὅπερ ὡς ἀληθῶς ἐγὼ θεασάμενος ἐπὶ σοῦ καὶ πάνυ κατεπλάγην . ὁπότε γάρ σου τῶν παίδων ὁ φίλτατος τὴν περὶ τὸ περιτόναιον διάθεσιν ἔσχεν ἔκ τινος τοῦ ἱππεύειν ἀνάγκης , ἐπειδή τις καὶ δημοτελὴς ἦν μυστηρίων ἱερουργὸς , διὰ θρησκείαν , τὴν ὑπὲρ Ῥωμαίων θεῶν ἀναγκαίως ἀγομένην τότε , ἐφ᾿ ᾧ δὴ καὶ τοὺς εὐγενεστάτους παῖδας ἱππεύοντας εὐρύθμως , καὶ χορεύοντας , ὥσπερ τοῖς ἵπποις , ἔδει τινὰ τῶν μυστηρίων καὶ αὐτοὺς ἐπιτελεῖν . ὅτε δὴ καὶ τοῦ παιδὸς τοῦ σοῦ ἁπαλοῦ τυγχάνοντος πάνυ , ὁ τόπος οὗτος περιθλασθεὶς , βιαίως ἀπέστη τε τῶν ὑποκειμένων , καὶ μετ᾿ αὐτὸ πῦον συναγαγὼν , ἐδεήθη καὶ τομῆς , καὶ ὁ μὲν παῖς , ὥσπερ τὶς ἀνὴρ ἤδη , τλημόνως ἀπάντων ἀνεχόμενος , ἐπιεικῶς ἐθεραπεύετο , καθάπερ ἔκ τινος τοῦ φιλοσοφίας λόγου , καρτερίᾳ τε καὶ ἀνδρείᾳ πρὸς τὰ παρόντα εὐφυῶς συνησκημένος . σὺ δὲ ἐφεστὼς ἀκριβῶς οὕτως ἔβλεπες , καὶ τοῖς γιγνομένοις ὑφ᾿ ἡμῶν ἅπασι προσεῖχες , ὡς εἴ ποτέ τι καὶ παρέργως ἐγίγνετο , εὐθέως ἐφεστάναι , καὶ παραινεῖν κατὰ τὸν Ἱπποκράτην , μηδὲν εἰκῇ ποιεῖν . ἐγὼ δέ τι καὶ φιλοτιμότερον θεώμενος , περιεργότερον τὸ ὑπὸ σοῦ γιγνόμενον ἔβλεπον . εἴ ποτε γάρ τι καὶ τῶν ἐπιθετιμένων ὑπὸ τοῦ θεραπεύοντος φαρμάκων ἀτόπως ἔκειτο , τοῦτο τοῖς σαυτοῦ δακτύλοις μετετίθεις τε καὶ δεόντως ἥρμοττες τῷ τραύματι , ὡς θαυμαστὸν εἶναι δοκεῖν , ἐκ τῆς περὶ τὸν υἱόν σου στοργῆς καὶ τῆς φυσικῆς ἐντρεχείας , αἰφνίδιόν σοι οὕτω τῶν χειρῶν ἐνδεικνυμένων ἀκριβῆ τέχνην , καὶ τοῦτ᾿ ἄρ᾿ ἦν ἰδεῖν ἐπὶ σοῦ φαινόμενον ἐκεῖνο , ὥσπερ δὴ καὶ ὁ σοφώτατος Πλάτων , ὡς εἰκὸς ἐπὶ πολλῶν πολλάκις ἰδὼν , καὶ χαίρων τῇ τῆς ἀληθείας ἀνάγκῃ , καὶ τὰς μαθήσεις ἀναμνήσεις εἶναι λέγει , καὶ τὴν ψυχὴν , πάντων τὰς ἐννοίας ἔχειν δοκεῖν , ἐμφαίνεσθαι δὲ αὐτὰς τότε , ὅτε ἡ χρεία καλεῖ . ὥσπερ δὲ δὴ καὶ ἐπὶ σοῦ , διὰ τὴν περὶ τὸν παῖδα φροντίδα , ἀπροσδόκητος ἡμῖν ἡ παροῦσά σοι τῆς τέχνης ἐμπειρία κατεφαίνετο , καὶ εἰκότως φιλόκαλός τε ὢν , οὕτω καὶ εὐφυής . οὐδὲ περὶ τὸ φάρμακον τοῦτο τὴν θηριακὴν ἔσχες ἀμελῶς , ἀλλ᾿ ἐσπούδασας αὐτοῦ εἰδέναι τήν τε δύναμιν καὶ τὴν κρᾶσιν , τόν τε καιρὸν καὶ τὸ μέτρον τῆς χρήσεως ἀκριβῶς ἐκμαθεῖν .
Lemmas: [ Πίσων ὁ λόγος ἀνατίθημι , Ἀνδρόμαχος ἐπαινέω , καί ὁ γράφω πραγματεία ὁ αἴτιος ἐκδηλόω ὁ Γαληνός . ] καί οὗτος σύ ὁ περί ὁ θηριακός λόγος ἀκριβής ἐξετάζω ἅπας , ἀγαθός Πίσων , σπουδαῖος ποιέω , καί μάλα ἐπεί σύ καθοράω περί ὁ γνῶσις αὐτός μή πάρεργος ἔχω . εἰσέρχομαι γάρ ποτέ πρός σύ κατά ὁ ἔθος , πολύς μέν καί ἄλλος ὁ συνήθης σύ παράκειμαι βιβλίον εὑρίσκω . καί γάρ καί ἄλλος εἰμί σύ φίλος , μετά ὁ δημοτικός ὁ πρᾶξις ἀσχολία , ὁ παλαιός ὁ φιλόσοφος ἀνήρ ὁμιλέω . γίγνομαι δέ τις σύγγραμμα περί ὁ ἀντίδοτος οὗτος οὐ ἀηδής ἀναγιγνώσκω τότε , καί ἐγώ παρίστημι σύ εὐθύς μέν φιλικός ἐνοράω ὁ ὄμμα , δεξιός δέ καί προσαγορεύω , καί μετά οὗτος πάλιν ἀναγιγνώσκω ὁ βιβλίον , ἀκροατής ἔχω ἐγώ . ἀκούω δέ καί αὐτός , οὐ ἀμελής γάρ εἰμί ὁ σύγγραμμα συντάσσω ὑπό τις Ἀνδρόμαχος καλέω , ἐντελής παιδεύω ὁ τέχνη , μή μόνος ὁ πεῖρα ὁ ἔργον , ἀλλά καί ὁ λόγος , ὁ ἐπί αὐτός λογισμός ἀκριβής ἀσκέω . ὁ γοῦν ἄρχω ἐγώ , διά ὁ ἐν οὗτος ὑπεροχή , ὑπό ὁ κατά ἐκεῖνος καιρός βασιλεύς εἰμί πιστεύω , ὡς ἐγώ δοκέω , τάχα τις καί ὁ πατρίς αὐτός εἰς ὁ ἀκριβής ἐκμανθάνω ὁ ἰατρικός συναίρω . Κρής γάρ ὁ γένος εἰμί , καί ἔοικα εἰμί ὁ Κρήτη , ὡς ἄλλος πολύς ὁ βοτάνη , οὕτως καί εἰς τις φάρμακον ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος φέρω ὁ τοιοῦτος ἀνήρ . ἀναγιγνώσκω δέ σύ ὁ γράφω , πάνυ γε ἐγώ χαίρω , ὅτι οὕτως ἀκριβής προσέχω ὁ ὑπό ὁ ἀνήρ λέγω , καί ἀληθής μέγας ἐγώ θαῦμα κατέχω , καί ὁ κατά ἐγώ τύχη πολύς ὁ χάρις ἔχω , ὅτι σύ φιλόπονος οὕτως ἔχω περί ὁ τέχνη βλέπω . ὁ μέν γάρ πολύς ὁ ἄλλος ἄνθρωπος μόνος ὁ ἀκοή ὑπό ὁ οὗτος λόγος εὐφραίνω ἐθέλω . σύ δέ οὐ μόνος ὁ λέγω ἡδύς ἀκούω , ἀλλά καί πολύς ὁ μή λέγω ἐκ ἔμφυτος σύνεσις εὑρίσκω εὐφυής . ἔνιοι δέ καί ὁ ἔργον οὕτως ἀκριβής ἐπίσταμαι καί βλέπω , ὡς ὁ φιλόπονος μανθάνω ἐγώ . ὅς ὡς ἀληθής ἐγώ θεάομαι ἐπί σύ καί πάνυ καταπλήσσω . ὁπότε γάρ σύ ὁ παῖς ὁ φίλος ὁ περί ὁ περιτόναιον διάθεσις ἔχω ἐκ τις ὁ ἱππεύω ἀνάγκη , ἐπειδή τις καί δημοτελής εἰμί μυστήριον ἱερουργός , διά θρησκεία , ὁ ὑπέρ Ῥωμαῖος θεός ἀναγκαῖος ἄγω τότε , ἐπί ὅς δή καί ὁ εὐγενής παῖς ἱππεύω εὔρυθμος , καί χορεύω , ὥσπερ ὁ ἵππος , δέω τις ὁ μυστήριον καί αὐτός ἐπιτελέω . ὅτε δή καί ὁ παῖς ὁ σός ἁπαλός τυγχάνω πάνυ , ὁ τόπος οὗτος περιθλάω , βίαιος ἀφίστημι τε ὁ ὑπόκειμαι , καί μετά αὐτός πυός συνάγω , δέω καί τομή , καί ὁ μέν παῖς , ὥσπερ τίς ἀνήρ ἤδη , τλήμων ἀπαντάω ἀνέχω , ἐπιεικής θεραπεύω , καθά ἐκ τις ὁ φιλοσοφία λόγος , καρτερία τε καί ἀνδρεία πρός ὁ πάρειμι εὐφυής συνασκέω . σύ δέ ἐφίστημι ἀκριβής οὕτως βλέπω , καί ὁ γίγνομαι ὑπό ἐγώ ἅπας προσέχω , ὡς εἰ ποτέ τις καί πάρεργος γίγνομαι , εὐθύς ἐφίστημι , καί παραινέω κατά ὁ Ἱπποκράτης , μηδείς εἰκῇ ποιέω . ἐγώ δέ τις καί φιλότιμος θεάομαι , περίεργος ὁ ὑπό σύ γίγνομαι βλέπω . εἰ ποτέ γάρ τις καί ὁ ἐπιθίγτιμαι ὑπό ὁ θεραπεύω φάρμακον ἄτοπος κεῖμαι , οὗτος ὁ σεαυτοῦ δάκτυλος μετατίθημι τε καί δεόντως ἁρμόζω ὁ τραῦμα , ὡς θαυμαστός εἰμί δοκέω , ἐκ ὁ περί ὁ υἱός σύ στοργή καί ὁ φυσικός ἐντρέχεια , αἰφνίδιος σύ οὕτως ὁ χείρ ἐνδείκνυμι ἀκριβής τέχνη , καί οὗτος ἄρα εἰμί ὁράω ἐπί σύ φαίνω ἐκεῖνος , ὥσπερ δή καί ὁ σοφός Πλάτων , ὡς ἔοικα ἐπί πολύς πολλάκις ὁράω , καί χαίρω ὁ ὁ ἀλήθεια ἀνάγκη , καί ὁ μάθησις ἀνάμνησις εἰμί λέγω , καί ὁ ψυχή , πᾶς ὁ ἔννοια ἔχω δοκέω , ἐμφαίνω δέ αὐτός τότε , ὅτε ὁ χρεία καλέω . ὥσπερ δέ δή καί ἐπί σύ , διά ὁ περί ὁ παῖς φροντίς , ἀπροσδόκητος ἐγώ ὁ πάρειμι σύ ὁ τέχνη ἐμπειρία καταφαίνω , καί ἔοικα φιλόκαλος τε εἰμί , οὕτως καί εὐφυής . οὐδέ περί ὁ φάρμακον οὗτος ὁ θηριακός ἔχω ἀμελής , ἀλλά σπουδάζω αὐτός οἶδα ὁ τε δύναμις καί ὁ κρᾶσις , ὁ τε καιρός καί ὁ μέτρον ὁ χρῆσις ἀκριβής ἐκμανθάνω .