galenus.de-theriaca-ad-pisonem 8
[ Διὰ τὶ ὁ Ἀνδρόμαχος τὴν ἔχιδναν μᾶλλον ἢ ἄλλον τινὰ ὄφιν τῇ θηριακῇ ἐπέμιξε ; καὶ περὶ Κλεοπάτρας θανάτου ἀκριβὴς ἱστορία . ] Τούτων οὖν τῶν ἐπῶν οὐκ ἀφυῶς ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς γενομένων σκέψασθαι ἀναγκαῖον ἔμοιγε δοκεῖ , τί δή ποτε πολλῶν ὄντων τῶν τοιούτων θηρίων οὐχὶ τῶν ἄλλων τινὸς , ἀλλὰ τῶν ἐχιδνῶν τὰς σάρκας ἐπιτηδείους εἰς τὴν μίξιν εἶναι νομίζομεν . αὐτὸς μὲν γὰρ , ὡς ὁρᾷς , περὶ τούτων οὐδὲν ἔγραψεν · ἐμοὶ δὲ δοκοῦσι τῶν ἄλλων θηρίων αὗται μὴ τοσαύτην ἐν τοῖς σώμασι τὴν φθοροποιὸν δύναμιν ἔχειν . ὁ μὲν γὰρ βασιλίσκος , ἔστι γὰρ τὸ θηρίον ὑπόξανθον , καὶ ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τρεῖς ὑπεροχὰς ἔχον , ὥς φασιν , ὅτι καὶ ὁραθεὶς μόνον καὶ συρίττων ἀκουσθεὶς ἀναιρεῖ τοὺς ἀκούσαντας καὶ τοὺς ἰδόντας αὐτόν · καὶ ὅτι τῶν ἄλλων ζώων , εἴ τι καὶ ἅψαιτο τοῦ ζώου ἀνῃρημένου , καὶ αὐτὸ τελευτᾷ εὐθέως , καὶ διὰ τοῦτο πᾶν αὐτοῦ τὸ γένος τῶν ἄλλων θηρίων ἐγγὺς εἶναι φυλάττεται . ὁ δὲ δρύϊνος ὄφις ἐν ταῖς τῶν δρυῶν ῥίζαις τὸν βίον ποιούμενος οὕτως πονηρός ἐστι πρὸς τὸ διαφθεῖραι κακῶς , ὥστε εἴ τις , φασὶν , αὐτοῦ ἐπιβαίη , ἐκδέρεσθαι αὐτοῦ τοὺς πόδας , καὶ οἴδημα πολὺ γίνεσθαι καθ᾿ ὅλων τῶν σκελῶν . καὶ ἔτι τὸ θαυμασιώτερόν φασιν , ὅτι καὶ εἰ θεραπεύειν τις ἐθέλοι , τούτων τὰς χεῖρας ἐκδέρεσθαι . εἰ δέ τις καὶ ἁμιλλώμενος αὐτὸ ἀποκτεῖναι βούλοιτο τὸ θηρίον , λέγουσιν αὐτὸν μοχθηρὸν νομίζειν εἶναι πᾶν τὸ εὐφραντὸν καὶ μηδενὸς ἄλλου ὀσφραίνεσθαι δυνάσθαι . ὁ δὲ αἱμόῤῥους καὶ ἡ αἱμοῤῥοῒς τοῖς ἑαυτῶν ὀνόμασιν ὁμοίαν ποιοῦνται τῶν ἀνθρώπων τὴν διαφθοράν . αἱμοῤῥαγοῦντες γὰρ διὰ τοῦ στόματος καὶ τῶν μυκτήρων καὶ τοῦ παντὸς σώματος οὕτως ἀπόλλυνται . ὥσπερ γε καὶ οἱ ἀπὸ τῆς διψάδος ὑπὸ τοῦ καύσου διαφθειρόμενοι κακῶς , καὶ γὰρ οὗτοι διψῶντες πάνυ καὶ διακαιόμενοι σφοδρῶς , ἐνίοτε καὶ διαῤῥηγνύμενοι , τελευτῶσιν . ὁ δὲ ἀκοντίας ἐκτείνας ἑαυτὸν πάνυ καὶ ὥσπερ τι ἀκόντιον ἐφαλλόμενος τοῖς σώμασιν ﻿ οὕτως ἀναιρεῖ . καὶ τῶν ἀσπίδων ἡ λεγομένη πτυὰς ἐπανατείνασα τὸν τράχηλον καὶ συμμετρησαμένη τὸ τοῦ διαστήματος μῆκος , ὥσπερ τότε λογικὸν γιγνόμενον τὸ θηρίον εὐστόχως ἐμπτύει τοῖς σώμασι τὸν ἰόν . τούτων γοῦν φασι τῶν θηρίων τινὶ , τριπλοῦν γάρ ἐστι τὸ εἶδος τῶν ἀσπίδων , ταύτης τε καὶ τῆς μὲν χερσαίας λεγομένης , τῆς τε χελιδονίας καλουμένης , τὴν βασιλίδα Κλεωπάτραν βουληθεῖσαν λαθεῖν τοὺς φυλάττοντας , ταχέως τε καὶ ἀνυπόπτως ἀποθανεῖν . ἐπεὶ γὰρ αὐτὴν ὁ Αὔγουστος νικήσας τὸν Ἀντώνιον ζῶσαν λαβεῖν ἠβούλετο , καὶ ζῇν , καὶ διὰ σπουδῆς φυλάττειν ὡς εἰκὸς , ἵνα δείξῃ Ῥωμαίοις ἐν τῷ θριάμβῳ τὴν οὕτω διάσημον γυναῖκα . ἡ δὲ συνεῖσα , φασὶ , τοῦτο , καὶ ἑλομένη μᾶλλον ἔτι βασίλισσα οὖσα ἐξ ἀνθρώπων γενέσθαι ἤπερ ἰδιώτης Ῥωμαίοις φανῆναι , τότε ἐμηχανήσατο τῷ θηρίῳ τούτῳ τὸν θάνατον αὑτῆς . καὶ φασὶν αὐτὴν καλέσαι τὰς πιστοτάτας δύο γυναῖκας , αὗται δὲ ἦσαν αἱ πρὸς τὸ κάλλος αὐτῆς εἰς τὸν κόσμον τοῦ σώματος ὑπηρετεῖν ἡρμοσμέναι καὶ τοῖς ὀνόμασι λεγόμεναι Νάειρα καὶ Καρμιόνη . ἡ μὲν ἀναπλέκουσα τὰς τρίχας εὐπρεπῶς , ἡ δὲ ἀποτέμνουσα τὰς ὑπεροχὰς τῶν ὀνύχων εὐφυῶς , εἶτα κελεύσασα σταφυλαῖς τε καὶ σύκοις κεκρυμμένον εἰσκομισθῆναι τὸ θηρίον , ἵνα , ὡς ἔφην , τοὺς φυλάττοντας λάθῃ , προπειρασαμένη αὐτὸ πρότερον ἐπὶ τούτων τῶν γυναικῶν , εἰ ὀξέως ἀναιρεῖν δύναται , καὶ μετὰ τὸ ταύτας ταχέως ἀνελεῖν λοιπὸν αὐτῇ , ἐφ᾿ ᾧ δὴ καὶ τὸν Αὔγουστον πάνυ καταπλαγῆναι λέγουσι , τῶν μὲν μέχρι τοῦ συναποθανεῖν αὐτῇ τοσαύτην φιλοστοργίαν , τῆς δὲ τὸ μὴ βουληθῆναι ζῇν δουλικῶς , ἀλλ᾿ ἑλέσθαι μᾶλλον ἀποθανεῖν εὐγενῶς . καὶ γὰρ λέγουσιν αὐτῆς εὑρεθῆναι τὴν χεῖρα τὴν δεξιὰν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν κειμένην καὶ κρατοῦσαν τὸ διάδημα , ὡς εἰκὸς , ἵνα καὶ μέχρι τότε τοῖς ὁρῶσι βασίλισσα οὖσα βλέπηται · ὥσπερ καὶ ὁ τραγικὸς ποιητὴς ἡμῖν λέγει τὴν Πολυξένην , ὅτι καὶ αὕτη ἀποθνήσκουσα ὅμως πολλὴν πρόνοιαν εἶχεν εὐσχημόνως πεσεῖν . οἱ δὲ τὸ μὲν τῆς γυναικὸς πρὸς τὸ λαθεῖν εὐμήχανον , τοῦ δὲ θηρίου πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι τάχος βουλόμενοι ἡμῖν δεῖξαι τῷ λόγῳ , λέγουσιν αὐτὴν μὲν ἐνδακεῖν τὸν ἑαυτῆς βραχίονα μεγάλῳ πάνυ καὶ βαθεῖ τῷ δήγματι . ἐργασαμένην δὲ εἴς τι σκεῦος εἰσκομισθῆναι αὑτῇ τὸν ἰὸν τοῦ θηρίου ἐγχέαι τῷ τραύματι , καὶ οὕτω διαδοθέντος αὐτοῦ μετ᾿ οὐ πολὺ λαθοῦσαν τοὺς φυλάσσοντας εὐκόλως ἀποθανεῖν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ ἀτερπῶς ἱστορείσθω , διὰ τὴν σὴν ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις φιλοτιμίαν , καὶ ἵνα διὰ τούτου τὴν ὀξύτητα πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι τούτων τῶν θηρίων ὦμεν εἰδότες . ὀξέα γάρ ἐστιν ἀληθῶς πρὸς τὸ ἀναιρεῖν ταῦτα τὰ θηρία . καὶ πολλάκις γὰρ ἐθεασάμην ἐγὼ ἐν τῇ μεγάλῃ Ἀλεξανδρείᾳ τὸ τάχος τοῦ ὑπ᾿ αὐτῶν γιγνομένου θανάτου . ὅταν γάρ τινα τούτῳ τῷ νόμῳ τῆς κολάσεως κατακριθέντα φιλανθρώπως καὶ ταχέως ἀποκτεῖναι θέλωσι , προσβάλλοντες αὐτοῦ τοῖς στέρνοις τὸ θηρίον καὶ ποιήσαντες ὀλίγον περιπατῆσαι , οὕτω ταχέως ἀναιροῦσι τὸν ἄνθρωπον . ὁρᾷς οὖν ὅπως ἡμεῖς δεόντως οὐδὲν τῶν τοιούτων θηρίων ἐγκαταμίγνυμεν τῷ φαρμάκῳ , διὰ τὴν τοσαύτην ἐν τοῖς σώμασιν αὐτῶν φθοροποιὸν δύναμιν .
Lemmas: [ διά τίς ὁ Ἀνδρόμαχος ὁ ἔχιδνα μάλα ἤ ἄλλος τις ὄφις ὁ θηριακός ἐπιμείγνυμι ; καί περί Κλεοπάτρη θάνατος ἀκριβής ἱστορία . ] οὗτος οὖν ὁ ἔπος οὐ ἀφυής ὑπό ὁ ἀνήρ γίγνομαι σκοπέω ἀναγκαῖος ἐγώ δοκέω , τίς δή ποτέ πολύς εἰμί ὁ τοιοῦτος θηρίον οὐ ὁ ἄλλος τις , ἀλλά ὁ ἔχιδνα ὁ σάρξ ἐπιτήδειος εἰς ὁ μίξις εἰμί νομίζω . αὐτός μέν γάρ , ὡς ὁράω , περί οὗτος οὐδείς γράφω · ἐγώ δέ δοκέω ὁ ἄλλος θηρίον οὗτος μή τοσοῦτος ἐν ὁ σῶμα ὁ φθοροποιός δύναμις ἔχω . ὁ μέν γάρ βασιλίσκος , εἰμί γάρ ὁ θηρίον ὑπόξανθος , καί ἐπί ὁ κεφαλή τρεῖς ὑπεροχή ἔχω , ὡς φημί , ὅτι καί ὁράω μόνος καί συρίζω ἀκούω ἀναιρέω ὁ ἀκούω καί ὁ ὁράω αὐτός · καί ὅτι ὁ ἄλλος ζῷον , εἰ τις καί ἅπτω ὁ ζῷον ἀναιρέω , καί αὐτός τελευτάω εὐθύς , καί διά οὗτος πᾶς αὐτός ὁ γένος ὁ ἄλλος θηρίον ἐγγύς εἰμί φυλάσσω . ὁ δέ δρύϊνος ὄφις ἐν ὁ ὁ δρῦς ῥίζα ὁ βίος ποιέω οὕτως πονηρός εἰμί πρός ὁ διαφθείρω κακός , ὥστε εἰ τις , φημί , αὐτός ἐπιβαίνω , ἐκδέρω αὐτός ὁ πούς , καί οἴδημα πολύς γίγνομαι κατά ὅλος ὁ σκέλος . καί ἔτι ὁ θαυμάσιος φημί , ὅτι καί εἰ θεραπεύω τις ἐθέλω , οὗτος ὁ χείρ ἐκδέρω . εἰ δέ τις καί ἁμιλλάομαι αὐτός ἀποκτείνω βούλομαι ὁ θηρίον , λέγω αὐτός μοχθηρός νομίζω εἰμί πᾶς ὁ εὐφραντός καί μηδείς ἄλλος ὀσφραίνομαι δυέναμαι . ὁ δέ αἱμόρροος καί ὁ αἱμορροίς ὁ ἑαυτοῦ ὄνομα ὅμοιος ποιέω ὁ ἄνθρωπος ὁ διαφθορά . αἱμορραγέω γάρ διά ὁ στόμα καί ὁ μυκτήρ καί ὁ πᾶς σῶμα οὕτως ἀπόλλυμι . ὥσπερ γε καί ὁ ἀπό ὁ διψάς ὑπό ὁ καῦσος διαφθείρω κακός , καί γάρ οὗτος διψάω πάνυ καί διακαίω σφοδρός , ἐνίοτε καί διαρρήγνυμι , τελευτάω . ὁ δέ ἀκοντίας ἐκτείνω ἑαυτοῦ πάνυ καί ὥσπερ τις ἀκόντιον ἐφάλλομαι ὁ σῶμα ﻿ οὕτως ἀναιρέω . καί ὁ ἀσπίς ὁ λέγω πτυάς ἐπανατείνω ὁ τράχηλος καί συμμετρέω ὁ ὁ διάστημα μῆκος , ὥσπερ τότε λογικός γίγνομαι ὁ θηρίον εὔστοχος ἐμπτύω ὁ σῶμα ὁ ἰός . οὗτος γοῦν φημί ὁ θηρίον τις , τριπλόος γάρ εἰμί ὁ εἶδος ὁ ἀσπίς , οὗτος τε καί ὁ μέν χερσαῖος λέγω , ὁ τε χελιδονία καλέω , ὁ βασιλίς Κλεωπάτρη βούλομαι λανθάνω ὁ φυλάσσω , ταχύς τε καί ἀνύποπτος ἀποθνῄσκω . ἐπεί γάρ αὐτός ὁ Αὔγουστος νικάω ὁ Ἀντώνιος ζάω λαμβάνω βούλομαι , καί ζάω , καί διά σπουδή φυλάσσω ὡς ἔοικα , ἵνα δείκνυμι Ῥωμαῖος ἐν ὁ θρίαμβος ὁ οὕτως διάσημος γυνή . ὁ δέ συνίημι , φημί , οὗτος , καί αἱρέω μάλα ἔτι βασίλισσα εἰμί ἐκ ἄνθρωπος γίγνομαι ἤ ἰδιώτης Ῥωμαῖος φαίνω , τότε μηχανάομαι ὁ θηρίον οὗτος ὁ θάνατος ἑαυτοῦ . καί φημί αὐτός καλέω ὁ πιστός δύο γυνή , οὗτος δέ εἰμί ὁ πρός ὁ κάλλος αὐτός εἰς ὁ κόσμος ὁ σῶμα ὑπηρετέω ἁρμόζω καί ὁ ὄνομα λέγω Νάειρα καί Καρμιόνη . ὁ μέν ἀναπλέκω ὁ θρίξ εὐπρεπής , ὁ δέ ἀποτέμνω ὁ ὑπεροχή ὁ ὄνυξ εὐφυής , εἶτα κελεύω σταφυλή τε καί σῦκον κρύπτω εἰσκομίζω ὁ θηρίον , ἵνα , ὡς φημί , ὁ φυλάσσω λανθάνω , προπειράομαι αὐτός πρότερος ἐπί οὗτος ὁ γυνή , εἰ ὀξύς ἀναιρέω δύναμαι , καί μετά ὁ οὗτος ταχύς ἀναιρέω λοιπός αὐτός , ἐπί ὅς δή καί ὁ Αὔγουστος πάνυ καταπλήσσω λέγω , ὁ μέν μέχρι ὁ συναποθνῄσκω αὐτός τοσοῦτος φιλοστοργία , ὁ δέ ὁ μή βούλομαι ζάω δουλικός , ἀλλά αἱρέω μάλα ἀποθνῄσκω εὐγενής . καί γάρ λέγω αὐτός εὑρίσκω ὁ χείρ ὁ δεξιός ἐπί ὁ κεφαλή κεῖμαι καί κρατέω ὁ διάδημα , ὡς ἔοικα , ἵνα καί μέχρι τότε ὁ ὁράω βασίλισσα εἰμί βλέπω · ὥσπερ καί ὁ τραγικός ποιητής ἐγώ λέγω ὁ Πολυξένη , ὅτι καί οὗτος ἀποθνῄσκω ὅμως πολύς πρόνοια ἔχω εὐσχήμων πίπτω . ὁ δέ ὁ μέν ὁ γυνή πρός ὁ λανθάνω εὐμήχανος , ὁ δέ θηρίον πρός ὁ ἀποκτείνω τάχος βούλομαι ἐγώ δείκνυμι ὁ λόγος , λέγω αὐτός μέν ἐνδάκνω ὁ ἑαυτοῦ βραχίων μέγας πάνυ καί βαθύς ὁ δῆγμα . ἐργάζομαι δέ εἰς τις σκεῦος εἰσκομίζω ἑαυτοῦ ὁ ἰός ὁ θηρίον ἐγχέω ὁ τραῦμα , καί οὕτως διαδίδωμι αὐτός μετά οὐ πολύς λανθάνω ὁ φυλάσσω εὔκολος ἀποθνῄσκω . ἀλλά οὗτος μέν οὐ ἀτερπής ἱστορέω , διά ὁ σός ἐν πᾶς ὁ λόγος φιλοτιμία , καί ἵνα διά οὗτος ὁ ὀξύτης πρός ὁ ἀποκτείνω οὗτος ὁ θηρίον εἰμί οἶδα . ὀξύς γάρ εἰμί ἀληθής πρός ὁ ἀναιρέω οὗτος ὁ θηρίον . καί πολλάκις γάρ θεάομαι ἐγώ ἐν ὁ μέγας Ἀλεξάνδρεια ὁ τάχος ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι θάνατος . ὅταν γάρ τις οὗτος ὁ νόμος ὁ κόλασις κατακρίνω φιλάνθρωπος καί ταχύς ἀποκτείνω ἐθέλω , προσβάλλω αὐτός ὁ στέρνον ὁ θηρίον καί ποιέω ὀλίγος περιπατέω , οὕτως ταχύς ἀναιρέω ὁ ἄνθρωπος . ὁράω οὖν ὅπως ἐγώ δεόντως οὐδείς ὁ τοιοῦτος θηρίον ἐγκαταμίγνυμαι ὁ φάρμακον , διά ὁ τοσοῦτος ἐν ὁ σῶμα αὐτός φθοροποιός δύναμις .