galenus.de-theriaca-ad-pisonem 18
[ Περὶ ἁλῶν θηριακῶν . ] Σκευάζονται δέ τινες διὰ τῶν θηρίων τούτων καὶ ἅλες . ἀναγκαῖον γὰρ ἔδοξέ μοι καὶ τῶν ἁλῶν μνημονεῦσαι , ἵνα τελειότατος ὁ περὶ τούτων σοι λόγος γένηται , ποιοῦσι καὶ αὐτοὶ πρὸς πάντα τὰ προειρημένα , μετρίως μὲν καὶ χρόνῳ πολλῷ τὸ χρήσιμον παρασχεῖν δυνάμενοι , τὸ δὲ συνεχὲς τῆς χρήσεως κατ᾿ ὀλίγον τὴν ὠφέλειαν ποιούμενοι . διόπερ δὴ καὶ πολλοὶ τῶν χρωμένων τὴν συναίσθησιν τῆς ἀπ᾿ αὐτῶν βοηθείας ταχεῖαν οὐκ ἔχοντες τὴν ἀρχὴν οὐδ᾿ ὅλως βοηθεῖν δύνασθαι νομίζουσι , μάλιστα ἐπειδὴ καὶ τῷ πυρὶ σποδὸς αὐτῶν τὸ σῶμα γίγνεται , ἐξαφανίζεσθαι λέγοντες τῇ καύσει τὴν πρὸς τὸ ἐπικουρεῖν δύναμιν αὐτῶν . ἐγὼ μέν φημι τὴν μὲν δύναμιν αὐτὴν τῇ θηριακῇ μὴ ἔχειν τοὺς ἅλας , μὴ μέντοι τελέως αὐτῶν ἐξαφανίζεσθαι τὴν ἐπίκουρον ἰσχύν . πολλὰ γὰρ τὸ πυρὶ ὁμιλεῖν ἀποφαίνει κρείττονα , καὶ ποτὲ μὲν καὶ κρυπτομένην αὐτῶν τὴν φύσιν εἰς τὸ φανερὸν ἄγει , τινὰ δὲ καὶ πρὸς ἣν βουλόμεθα χρείαν εὐαρμόστως ἔχειν παρασκευάζει . ὁ γοῦν χρυσὸς ὑφ᾿ ἡμῶν δι᾿ αὐτοῦ κρίνεται , καὶ ὁ μὲν κίβδηλος πυρωθεὶς ἐλέγχεται , ὁ δὲ ἐν τῷ πυροῦσθαι καθαρθεὶς ἀκριβῶς δόκιμος εἶναι φαίνεται . καὶ ὁ σίδηρος πυῤῥούμενος μαλάττεται καὶ καμπτόμενος ὑφ᾿ ἡμῶν εὔχρηστος εἶναι πρὸς πολλὰ τῶν ἐν τῷ βίῳ φαίνεται . οὐχὶ δὲ καὶ τῶν προσφερομένων τὰ πλεῖστα πρὸς τὸ θρέψειν ἡμᾶς διὰ τὸ πῦρ κατάλληλα γίγνεται ; ἄρτος γέ τοι καὶ τῶν κρεῶν καὶ τῶν ἰχθύων αἱ σάρκες ὠμὰ μὲν ὄντα πρὸς τὴν χρείαν τῆς ὀρέξεως ἄχρηστά ἐστιν , ὀπτηθέντα δὲ τότε γίγνονται καὶ τῶν σωμάτων τροφαί . ὁ δὲ οἶνος καὶ αὐτὸς εὐθέως μὲν καὶ ἀπὸ τῶν βοτρύων ἐκθλιβεὶς ὠμὸς καὶ ἄπεπτός ἐστι , πεφθεὶς δὲ τῷ τοῦ ἡλίου πυρὶ τότε καὶ ἥδιστος καὶ ποτιμώτατος γίγνεται . ὅτι δὲ πολλὰ καὶ τῶν ἐν τῇ τέχνῃ φαρμάκων τὴν ἀρχαίαν ἑαυτῶν φύσιν ἔχοντα δριμύτατά τέ ἐστι καὶ πολέμια τοῖς σώμασιν ἡ πεῖρα διδάσκει · κολασθέντα δὲ τῇ τοῦ πυρὸς ἀνάγκῃ εὔχρηστα πρὸς θεραπείαν γίνεται . ἡ γοῦν χαλκῖτις ὠμὴ μὲν καίει τὰ σώματα καὶ ῥᾳδίως τὰς ἐσχάρας ἀπεργάζεται , ὀπτηθεῖσα δὲ ἐπουλοῖ τὰ ἕλκη · καὶ ὁ ἀπὸ τῆς Φρυγίας λίθος ὠμὸς μὲν ὢν δριμύτατός ἐστιν , ἀνθρακούμενος δὲ καὶ λειούμενος μετ᾿ ἄλλων τινῶν ἀγαθὸν γίνεται τῶν ὀφθαλμῶν φάρμακον . ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ καιομένου σπόγγου γιγνομένη σποδιὰ καρτερῶς τὰς αἱμοῤῥαγίας εἴωθεν ἐπέχειν . τὸ αὐτό μοι δοκεῖ καὶ ἐπὶ τῶν θηριακῶν ἁλῶν γίγνεσθαι νομίζειν . πάντα γὰρ ὁμοῦ καιόμενα καὶ ὁλόκληρα συναπτόμενα τὰ θηρία τὴν μὲν ὑπερτεταμένην καὶ πονηρὰν τοῖς σώμασι ﻿ δύναμιν διὰ τῆς καύσεως ἀποτίθεται , τὴν δὲ ἀπὸ τοῦ πυρὸς πρὸς τὸ βοηθεῖν συμμετρίαν λαμβάνει . ἰδίως δὲ καὶ ἅλες θεραπεύουσι μάλιστα τὰ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν γιγνόμενα πάθῃ , λεύκας λέγω καὶ λέπρας καὶ λειχῆνας τοὺς ἀγρίους · τά τε γὰρ ὑπὸ τῷ δέρματι περιττὰ καὶ δριμέα μάλιστα διαφοροῦσιν . ἐσθίοντες γοῦν αὐτοὺς οἱ πλεῖστοι ἱδρωτικώτεροι γίγνονται καὶ τὴν διεφθαρμένην κενοῦσιν οὐσίαν ὡς καὶ τοὺς καλουμένους φθεῖρας ἐκβάλλειν τινὰς , ἐκ διαφθορᾶς ἰδίαν γένεσιν ἐχούσας , καὶ διὰ τοῦθ᾿ , ὡς οἶμαι , φθεῖρας καλουμένας . σμήχουσι δὲ καὶ ἄριστα τοὺς ὀδόντας , καὶ τὰ πλαδαρὰ τῶν σωμάτων πυκνοῦσι , καὶ τὸ ἐπ᾿ αὐτοῖς ἐπιφερόμενον ἀναστέλλουσι ῥεῦμα , ἀσήπτους τε τοὺς ὀδόντας φυλάττουσι , τιτρώσκεσθαι ἢ βιβρώσκεσθαι αὐτοὺς οὐκ ἐῶντες .
Lemmas: [ περί ἅλς θηριακός . ] σκευάζω δέ τις διά ὁ θηρίον οὗτος καί ἅλς . ἀναγκαῖος γάρ δοκέω ἐγώ καί ὁ ἅλς μνημονεύω , ἵνα τέλειος ὁ περί οὗτος σύ λόγος γίγνομαι , ποιέω καί αὐτός πρός πᾶς ὁ προλέγω , μέτριος μέν καί χρόνος πολύς ὁ χρήσιμος παρέχω δύναμαι , ὁ δέ συνεχής ὁ χρῆσις κατά ὀλίγος ὁ ὠφέλεια ποιέω . διόπερ δή καί πολύς ὁ χράω ὁ συναίσθησις ὁ ἀπό αὐτός βοήθεια ταχύς οὐ ἔχω ὁ ἀρχή οὐδέ ὅλος βοηθέω δύναμαι νομίζω , μάλα ἐπειδή καί ὁ πῦρ σποδός αὐτός ὁ σῶμα γίγνομαι , ἐξαφανίζω λέγω ὁ καῦσις ὁ πρός ὁ ἐπικουρέω δύναμις αὐτός . ἐγώ μέν φημί ὁ μέν δύναμις αὐτός ὁ θηριακός μή ἔχω ὁ ἅλς , μή μέντοι τέλειος αὐτός ἐξαφανίζω ὁ ἐπίκουρος ἰσχύς . πολύς γάρ ὁ πῦρ ὁμιλέω ἀποφαίνω κρατύς , καί ποτέ μέν καί κρύπτω αὐτός ὁ φύσις εἰς ὁ φανερός ἄγω , τις δέ καί πρός ὅς βούλομαι χρεία εὐάρμοστος ἔχω παρασκευάζω . ὁ γοῦν χρυσός ὑπό ἐγώ διά αὐτός κρίνω , καί ὁ μέν κίβδηλος πυρόω ἐλέγχω , ὁ δέ ἐν ὁ πυρόω καθαίρω ἀκριβής δόκιμος εἰμί φαίνω . καί ὁ σίδηρος πυρρόομαι μαλάσσω καί κάμπτω ὑπό ἐγώ εὔχρηστος εἰμί πρός πολύς ὁ ἐν ὁ βίος φαίνω . οὐ δέ καί ὁ προσφέρω ὁ πολύς πρός ὁ τρέφω ἐγώ διά ὁ πῦρ κατάλληλος γίγνομαι ; ἄρτος γε τοι καί ὁ κρέας καί ὁ ἰχθῦς ὁ σάρξ ὠμός μέν εἰμί πρός ὁ χρεία ὁ ὄρεξις ἄχρηστος εἰμί , ὀπτάω δέ τότε γίγνομαι καί ὁ σῶμα τροφή . ὁ δέ οἶνος καί αὐτός εὐθύς μέν καί ἀπό ὁ βότρυς ἐκθλίβω ὠμός καί ἄπεπτος εἰμί , πέσσω δέ ὁ ὁ ἥλιος πῦρ τότε καί ἡδύς καί πότιμος γίγνομαι . ὅτι δέ πολύς καί ὁ ἐν ὁ τέχνη φάρμακον ὁ ἀρχαῖος ἑαυτοῦ φύσις ἔχω δριμύς τε εἰμί καί πολέμιος ὁ σῶμα ὁ πεῖρα διδάσκω · κολάζω δέ ὁ ὁ πῦρ ἀνάγκη εὔχρηστος πρός θεραπεία γίγνομαι . ὁ γοῦν χαλκῖτις ὠμός μέν καίω ὁ σῶμα καί ῥᾴδιος ὁ ἐσχάρα ἀπεργάζομαι , ὀπτάω δέ ἐπουλόω ὁ ἕλκος · καί ὁ ἀπό ὁ Φρυγία λίθος ὠμός μέν εἰμί δριμύς εἰμί , ἀνθρακόομαι δέ καί λειόω μετά ἄλλος τις ἀγαθός γίγνομαι ὁ ὀφθαλμός φάρμακον . ὁ δέ ἀπό ὁ καίω σπόγγος γίγνομαι σποδιά καρτερός ὁ αἱμορραγία εἴωθα ἐπέχω . ὁ αὐτός ἐγώ δοκέω καί ἐπί ὁ θηριακός ἅλς γίγνομαι νομίζω . πᾶς γάρ ὁμοῦ καίω καί ὁλόκληρος συνάπτω ὁ θηρίον ὁ μέν ὑπερτείνω καί πονηρός ὁ σῶμα ﻿ δύναμις διά ὁ καῦσις ἀποτίθημι , ὁ δέ ἀπό ὁ πῦρ πρός ὁ βοηθέω συμμετρία λαμβάνω . ἴδιος δέ καί ἅλς θεραπεύω μάλα ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια γίγνομαι πάσχω , λεύκη λέγω καί λέπρα καί λειχήν ὁ ἄγριος · ὁ τε γάρ ὑπό ὁ δέρμα περισσός καί δριμύς μάλα διαφορέω . ἐσθίω γοῦν αὐτός ὁ πολύς ἱδρωτικός γίγνομαι καί ὁ διαφθείρω κενόω οὐσία ὡς καί ὁ καλέω φθείρ ἐκβάλλω τις , ἐκ διαφθορά ἴδιος γένεσις ἔχω , καί διά οὗτος , ὡς οἴομαι , φθείρ καλέω . σμήχω δέ καί ἀγαθός ὁ ὀδούς , καί ὁ πλαδαρός ὁ σῶμα πυκνόω , καί ὁ ἐπί αὐτός ἐπιφέρω ἀναστέλλω ῥεῦμα , ἄσηπτος τε ὁ ὀδούς φυλάσσω , τιτρώσκω ἤ βιβρώσκω αὐτός οὐ ἐάω .