galenus.de-theriaca-ad-pisonem 2
[ Θηριακῆς ἔπαινος καὶ διάγνωσις , καὶ τῶν περὶ ταύτην ἀρχόντων Ῥωμαίων σπουδή . ] Καὶ γὰρ ἐστὶν ὡς ἀληθῶς , παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἅπασιν ἐνδοξότατον , διά τε τὸ ἄπταιστον τῆς ἐπαγγελίας καὶ διὰ τὸ δυνατὸν τῆς ἐνεργείας · οἵτε γὰρ τις δηχθείς ποτε ὑπὸ τῶν ἀναιρεῖν εἰωθότων θηρίων εὐθὺς πιὼν τὴν ἀντίδοτον ἀποθανὼν ἱστόρηται , οὔτ᾿ ἂν προπιὼν τις , εἶτ᾿ οὐ μετὰ πολὺ δηχθεὶς ἰσχυρότερον πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι τόν ἰὸν ἔσχε τοῦ θηρίου , ὅπερ πολλάκις καὶ τῶν ἀρχόντων τινὲς , ἐξουσίαν θανάτου ﻿ καὶ ζωῆς ἔχοντες . εἶτα τὸ κρῖναι τὸ φάρμακον θέλοντες , εἰ τοῦθ᾿ ὅπερ ἐπαγγέλλεται , καὶ δρᾷν δύναται , ἐπὶ τῶν ἤδη διά τινας πονηρὰς καὶ παρανόμους πράξεις κατακριθέντων ἀποθανεῖν δοκιμάζουσιν αὐτὸ , ἡμεῖς μὲν ἐπ᾿ ἀνθρώπων τὴν κρίσιν αὐτοῦ ποιεῖσθαι μὴ δυνάμενοι , ἐπί τινων ἄλλων ζώων τὸ αὐτὸ δρῶντες , τὴν ἀληθῆ τοῦ φαρμάκου κρίσιν εὑρίσκειν πειρώμεθα . ἀλεκτρυόνας γὰρ λαβόντες , τοὺς μὴ ὅσοι γέ τινες οἰκοδίαιτοί τέ εἰσιν , καὶ ἡμῖν ὁμορόφιοι , ἄγριοι δὲ μᾶλλον τυγχάνουσιν ὄντες , καὶ ξηρότερον κεκραμένοι τὸ σῶμα , οὕτως αὐτοῖς προβάλλομεν τὰ θηρία , καὶ τὰ μὲν εὐθέως ἀποθνήσκει τὰ μὴ πιόντα , ὅσα δὲ πέπωκεν , ἰσχύει καὶ μετὰ τὸ δῆγμα τὴν ζωὴν ἔχει . δοκιμάζειν δ᾿ ἐνίοτε χρὴ τὸ φάρμακον , εἰ μή ἐστι δεδολωμένον . καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ . διδόντες γάρ τι τῶν διὰ γαστρὸς καθαίρειν δυναμένων φαρμάκων , προδίδομεν τῆς θηριακῆς , καὶ ὅταν δοθείσης αὐτῆς μὴ καθαίρηται ὁ λαβὼν τὸ καθαρτικὸν φάρμακον , αὐτῷ δοκιμάζομεν τὴν ἀντίδοτον ἀρίστην οὖσαν , ἐπειδὴ ἐκώλυσε τὴν κάθαρσιν γενέσθαι τῷ λαβόντι τὸ καθαρτικὸν φάρμακον , ὡς διὰ τὴν τοιαύτην κρίσιν , μή ποτ᾿ ἂν ἡμᾶς σφαλῆναι περὶ τὴν τοῦ ἀληθοῦς φαρμάκου εὕρεσιν . πολλὴ γάρ ἐστιν ὑπὸ τῶν πανουργούντων καὶ ἡ περὶ αὐτὸ γινομένη πανουργία , καὶ οἱ πολλοὶ τῇ δόξῃ μόνῃ τῆς ἀντιδότου ἀπατώμενοι , παρὰ τῶν καπηλικῶς χρωμένων τῇ τέχνῃ , πλείστῳ ἀργυρίῳ , κἂν μὴ καλῶς ἐσκευασμένον ᾖ , ὠνοῦνται τὸ φάρμακον . εἰσὶ γὰρ καὶ τῶν ὑγιαινόντων τινὲς οἳ ἐν ὅλῳ καὶ παντὶ τῷ ἑαυτῶν βίῳ ἀδιαλείπτως χρῶνται τῷ φαρμάκῳ , μάλιστα ὅσοι διὰ τὸ σκαιὸν , καὶ ἀνελεύθερον τοῦ τρόπου μὴ ζῶσιν ἀμερίμνως , ἀλλ᾿ ἀεὶ πρὸς τὸ ἐπιβουλεύεσθαι τὴν ὑποψίαν τοῦ ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἀποθανεῖν ἔχουσιν . ἔνιοι δὲ δι᾿ ὠφέλειαν τοῦ σώματος καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν προσφέρονται τοῦ φαρμάκου , ὥσπερ δὴ τὸν θεῖον Μάρκον καὶ ἡμεῖς οἴδαμεν ἐνθέσμως ποτὲ βασιλεύσαντα , καὶ ἀκριβῶς ἑαυτοῦ διὰ τὴν σύνεσιν τῇ συγκράσει τοῦ σώματος παρακολουθήσαντα , κατακόρως τε , καὶ ὥς τινι τροφῇ χρησάμενον τῷ φαρμάκῳ . ἐξ ἐκείνου γὰρ καὶ μᾶλλον δεδόξασται τὸ φάρμακον , καὶ εἰς τὸ φανερὸν αὐτοῦ τοῖς ἀνθρώποις ἡ δύναμις τῆς ἐνεργείας ἐλήλυθε . τῇ γὰρ ἐπὶ τὸν βασιλέα γενομένῃ ὑγιεινῇ καταστάσει τὴν πίστιν τῆς ὠφελείας ἡ ἀντίδοτος μᾶλλον προσείληφεν . ἀλλ᾿ ἐπὶ μὲν ἐκείνου τοῦ βασιλέως μόνον αὐτῆς τὸ ἔργον εἰς τὴν γνῶσιν τῶν εἰδότων κοινὸν ἦν , ἐπὶ δὲ τῶν νῦν μεγίστων αὐτοκρατόρων ἡ χρῆσις εἰς τὸ κοινὸν ἔφθασε . πᾶσι γὰρ ἡμῖν ἔξεστι τοῖς παρ᾿ αὐτῶν κεχρῆσθαι καλῶς καὶ θεραπεύεσθαι ἀφθόνως , ἄλλου παρ᾿ ἄλλου λαμβάνοντος τὸ φάρμακον , ἐπεὶ μὴ μόνον τῷ παρὰ θεῶν ἔχειν τὸ βασιλεύειν ὑπερέχουσιν ἁπάντων , ἀλλὰ καὶ τῷ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων ἅπασι μεταδιδόναι ἡδέως , ὥσπερ καὶ αὐτοὶ οἱ θεοὶ , ἐν τῷ ἴσῳ καὶ τοσούτῳ τὴν εὐφροσύνην ἔχοντες . ἐν ὅσῳ περ καὶ οἱ ἀπ᾿ αὐτῶν διασωζόμενοι διατίθενται , καὶ νομίζοντες τὸ μέγιστον εἶναι τῆς βασιλείας μέρος τὴν τοῦ κοινοῦ σωτηρίαν , ὅπερ δὴ καὶ μᾶλλον ἐπ᾿ αὐτῶν τεθαύμακα . οὐ γὰρ περὶ τοῦτο τὸ φάρμακον μόνον τὴν σπουδὴν ἔχουσιν , ἀλλ᾿ οὕτως εἰσὶ περὶ πάντα φιλότιμοι , ὡς εἴ ποτέ τινι τῶν φίλων αὐτοῦ χρεία γένοιτο , θαυμαστὸν ὅπως ἐξ ἑτοίμου , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας κοινωνοῦσι τῶν φαρμάκων . οὐ γὰρ περιμένοντες τὴν ἀνάγκην τῆς χρήσεως , τότε καὶ σκευάζουσιν αὐτὰ , ἀλλὰ πρὸς τὸ τάχος τῆς τῶν καιρῶν ὀξύτητος ἑτοίμην καὶ τὴν παρασκευὴν αὐτῶν φιλοκάλως ἔχουσιν . ὁπότε γοῦν Ἀντίπατρος , ὁ τὰς Ἑλληνικὰς ἐπιστολὰς αὐτῶν πράττειν πεπιστευμένος , καὶ διὰ τὸ σεμνὸν τοῦ ἤθους καὶ διὰ τὴν ἐν τοῖς ῥητορικοῖς λόγοις ἐντελῆ παιδείαν μεγάλως ὑπ᾿ αὐτῶν τιμώμενος , τῇ νεφριτικῇ διαθέσει περιπεσὼν , δεινὰ καὶ ἀνήκεστα ὑπὸ τοῦ πάθους ἔπασχεν , ἀξιέπαινον αὐτῶν εἶδον τὴν περὶ τοὺς φίλους εἰς τὸ σώζεσθαι σπουδὴν , καὶ θαυμαστὴν τὴν περὶ τὴν ἰατρικὴν φιλοτιμίαν . οὕτω γὰρ πρὸς τὸ ποικίλον καὶ διάφορον τῶν συμπτωμάτων ἐνιστάμενοι ἀντηγωνίζοντο τῷ πάθει διὰ τῶν καλλίστων φαρμάκων , ὡς τῶν ἰατρῶν οἱ ἄριστοι , καὶ τὸν πάντα βίον περὶ τὴν ἄσκησιν αὐτῆς ἠσχολημένοι . τὴν δὲ πάντα μοι φιλτάτην Ἀῤῥίαν , καὶ αὐτὴν ὑπ᾿ αὐτῶν ἐξόχως ἐπαινουμένην , διὰ τὸ φιλοσοφεῖν ἀκριβῶς , καὶ τοῖς Πλάτωνος μάλιστα χαίρειν λόγοις , ἀνέσωσάν ποτε νοσήσασαν οὐ παρέργως καὶ τὸν στόμαχον ἐκλελυμένον ἔχουσαν , καὶ κειμένην οὕτως ὑπτίαν , ὡς μηδὲ τὰς τροφὰς δύνασθαι λαμβάνειν , καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν τῆς ἀτροφίας κίνδυνον ἐλθεῖν · ὅτε δὴ καὶ ὡς οἱ ἐμπειρότατοι τῶν ἰατρῶν ἐθεράπευσαν τὴν γυναῖκα , ὑποδείξαντος ἐμοῦ , τὸν ἀψινθίτην οἷον παρασχόντες αὐτῇ πιεῖν · πιοῦσα γὰρ εὐθέως ἀνεῤῥώσθη τε τὸν στόμαχον , καὶ ταχέως ἀπείληφε τῆς ὀρέξεως τὸ ἔργον . τὸ δὲ ἐπὶ τοῦ σοῦ παιδὸς γενόμενον εἰκὸς ὅτι καὶ μνημονεύεις ἔτι ὁπότε γὰρ γενομένης τῆς ἀποστάσεως σὺ μὲν , ὡς χρηστὸς πατὴρ , ὀκνηρότερον εἶχες πρὸς τὴν τομὴν , ἤπειγε δὲ ὁ καιρὸς ἀποκριθῆναι τὸ ἐγκείμενον ὑγρὸν , δόντες αὐτοὶ τὸ φάρμακον ἀπήλλαξαν ἡμᾶς τῆς μεγάλης ἐπ᾿ αὐτῷ φροντίδος · ἐπιτεθεῖσα γὰρ ἡ ἔμπλαστρος διεῖλε μὲν τὸ ἐπικείμενον σῶμα ὀξύτερον τῆς τομῆς , ἐκένωσε δὲ πᾶν τὸ ὑγρὸν τὸ ὑποκείμενον , ὡς μηκέτ᾽ ἔχειν διὰ τοῦτο τὸ παιδίον τὰς ἀλγηδόνας .
Lemmas: [ θηριακός ἔπαινος καί διάγνωσις , καί ὁ περί οὗτος ἄρχων Ῥωμαῖος σπουδή . ] καί γάρ εἰμί ὡς ἀληθής , παρά ὁ ἄνθρωπος ἅπας ἔνδοξος , διά τε ὁ ἄπταιστος ὁ ἐπαγγελία καί διά ὁ δυνατός ὁ ἐνέργεια · ὅστε γάρ τις δάκνω ποτέ ὑπό ὁ ἀναιρέω εἴωθα θηρίον εὐθύς πίνω ὁ ἀντίδοτος ἀποθνῄσκω ἱστορέω , οὔτε ἄν προπίνω τις , εἶτα οὐ μετά πολύς δάκνω ἰσχυρός πρός ὁ ἀποκτείνω ὁ ἰός ἔχω ὁ θηρίον , ὅς πολλάκις καί ὁ ἄρχων τις , ἐξουσία θάνατος ﻿ καί ζωή ἔχω . εἶτα ὁ κρίνω ὁ φάρμακον ἐθέλω , εἰ οὗτος ὅς ἐπαγγέλλω , καί δράω δύναμαι , ἐπί ὁ ἤδη διά τις πονηρός καί παράνομος πρᾶξις κατακρίνω ἀποθνῄσκω δοκιμάζω αὐτός , ἐγώ μέν ἐπί ἄνθρωπος ὁ κρίσις αὐτός ποιέω μή δύναμαι , ἐπί τις ἄλλος ζῷον ὁ αὐτός δράω , ὁ ἀληθής ὁ φάρμακον κρίσις εὑρίσκω πειράω . ἀλεκτρυών γάρ λαμβάνω , ὁ μή ὅσος γε τις οἰκοδίαιτος τε εἰμί , καί ἐγώ ὁμορόφιος , ἄγριος δέ μάλα τυγχάνω εἰμί , καί ξηρός κεράννυμι ὁ σῶμα , οὕτως αὐτός προβάλλω ὁ θηρίον , καί ὁ μέν εὐθύς ἀποθνῄσκω ὁ μή πίνω , ὅσος δέ πίνω , ἰσχύω καί μετά ὁ δῆγμα ὁ ζωή ἔχω . δοκιμάζω δέ ἐνίοτε χρή ὁ φάρμακον , εἰ μή εἰμί δολόω . καί οὗτος ὁ τρόπος . δίδωμι γάρ τις ὁ διά γαστήρ καθαίρω δύναμαι φάρμακον , προδίδωμι ὁ θηριακός , καί ὅταν δίδωμι αὐτός μή καθαίρω ὁ λαμβάνω ὁ καθαρτικός φάρμακον , αὐτός δοκιμάζω ὁ ἀντίδοτος ἀγαθός εἰμί , ἐπειδή κωλύω ὁ κάθαρσις γίγνομαι ὁ λαμβάνω ὁ καθαρτικός φάρμακον , ὡς διά ὁ τοιοῦτος κρίσις , μή ποτέ ἄν ἐγώ σφάλλω περί ὁ ὁ ἀληθής φάρμακον εὕρεσις . πολύς γάρ εἰμί ὑπό ὁ πανουργέω καί ὁ περί αὐτός γίγνομαι πανουργία , καί ὁ πολύς ὁ δόξα μόνος ὁ ἀντίδοτος ἀπατάω , παρά ὁ καπηλικός χράω ὁ τέχνη , πολύς ἀργύριον , ἐάν μή καλός σκευάζω εἰμί , ὠνέομαι ὁ φάρμακον . εἰμί γάρ καί ὁ ὑγιαίνω τις ὅς ἐν ὅλος καί πᾶς ὁ ἑαυτοῦ βίος ἀδιάλειπτος χράω ὁ φάρμακον , μάλα ὅσος διά ὁ σκαιός , καί ἀνελεύθερος ὁ τρόπος μή ζάω ἀμέριμνος , ἀλλά ἀεί πρός ὁ ἐπιβουλεύω ὁ ὑποψία ὁ ῥᾴδιος ὑπό ὁ ἐχθρός ἀποθνῄσκω ἔχω . ἔνιοι δέ διά ὠφέλεια ὁ σῶμα κατά ἕκαστος ἡμέρα προσφέρω ὁ φάρμακον , ὥσπερ δή ὁ θεῖος Μάρκος καί ἐγώ οἶδα ἔνθεσμος ποτέ βασιλεύω , καί ἀκριβής ἑαυτοῦ διά ὁ σύνεσις ὁ σύγκρασις ὁ σῶμα παρακολουθέω , κατάκορος τε , καί ὡς τις τροφή χράω ὁ φάρμακον . ἐκ ἐκεῖνος γάρ καί μάλα δοξάζω ὁ φάρμακον , καί εἰς ὁ φανερός αὐτός ὁ ἄνθρωπος ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια ἔρχομαι . ὁ γάρ ἐπί ὁ βασιλεύς γίγνομαι ὑγιεινός κατάστασις ὁ πίστις ὁ ὠφέλεια ὁ ἀντίδοτος μάλα προσλαμβάνω . ἀλλά ἐπί μέν ἐκεῖνος ὁ βασιλεύς μόνος αὐτός ὁ ἔργον εἰς ὁ γνῶσις ὁ οἶδα κοινός εἰμί , ἐπί δέ ὁ νῦν μέγας αὐτοκράτωρ ὁ χρῆσις εἰς ὁ κοινός φθάνω . πᾶς γάρ ἐγώ ἔξεστι ὁ παρά αὐτός χράω καλός καί θεραπεύω ἄφθονος , ἄλλος παρά ἄλλος λαμβάνω ὁ φάρμακον , ἐπεί μή μόνος ὁ παρά θεός ἔχω ὁ βασιλεύω ὑπερέχω ἅπας , ἀλλά καί ὁ ὁ ἀγαθός ἅπας ἅπας μεταδίδωμι ἡδύς , ὥσπερ καί αὐτός ὁ θεός , ἐν ὁ ἴσος καί τοσοῦτος ὁ εὐφροσύνη ἔχω . ἐν ὅσος περ καί ὁ ἀπό αὐτός διασῴζω διατίθημι , καί νομίζω ὁ μέγας εἰμί ὁ βασιλεία μέρος ὁ ὁ κοινός σωτηρία , ὅς δή καί μάλα ἐπί αὐτός θαυμάζω . οὐ γάρ περί οὗτος ὁ φάρμακον μόνος ὁ σπουδή ἔχω , ἀλλά οὕτως εἰμί περί πᾶς φιλότιμος , ὡς εἰ ποτέ τις ὁ φίλος αὐτός χρεία γίγνομαι , θαυμαστός ὅπως ἐκ ἑτοῖμος , καί μετά πολύς ὁ προθυμία κοινωνέω ὁ φάρμακον . οὐ γάρ περιμένω ὁ ἀνάγκη ὁ χρῆσις , τότε καί σκευάζω αὐτός , ἀλλά πρός ὁ τάχος ὁ ὁ καιρός ὀξύτης ἑτοῖμος καί ὁ παρασκευή αὐτός φιλόκαλος ἔχω . ὁπότε γοῦν Ἀντίπατρος , ὁ ὁ Ἑλληνικός ἐπιστολή αὐτός πράσσω πιστεύω , καί διά ὁ σεμνός ὁ ἦθος καί διά ὁ ἐν ὁ ῥητορικός λόγος ἐντελής παιδεία μέγας ὑπό αὐτός τιμάω , ὁ νεφριτικός διάθεσις περιπίπτω , δεινός καί ἀνήκεστος ὑπό ὁ πάθος πάσχω , ἀξιέπαινος αὐτός ὁράω ὁ περί ὁ φίλος εἰς ὁ σῴζω σπουδή , καί θαυμαστός ὁ περί ὁ ἰατρικός φιλοτιμία . οὕτως γάρ πρός ὁ ποικίλος καί διάφορος ὁ σύμπτωμα ἐνίστημι ἀνταγωνίζομαι ὁ πάθος διά ὁ καλός φάρμακον , ὡς ὁ ἰατρός ὁ ἀγαθός , καί ὁ πᾶς βίος περί ὁ ἄσκησις αὐτός ἀσχολέω . ὁ δέ πᾶς ἐγώ φίλος Ἀρρία , καί αὐτός ὑπό αὐτός ἔξοχος ἐπαινέω , διά ὁ φιλοσοφέω ἀκριβής , καί ὁ Πλάτων μάλα χαίρω λόγος , ἀνασῴζω ποτέ νοσέω οὐ πάρεργος καί ὁ στόμαχος ἐκλύω ἔχω , καί κεῖμαι οὕτως ὕπτιος , ὡς μηδέ ὁ τροφή δύναμαι λαμβάνω , καί διά οὗτος εἰς ὁ ὁ ἀτροφία κίνδυνος ἔρχομαι · ὅτε δή καί ὡς ὁ ἔμπειρος ὁ ἰατρός θεραπεύω ὁ γυνή , ὑποδείκνυμι ἐγώ , ὁ ἀψινθίτης οἷος παρέχω αὐτός πίνω · πίνω γάρ εὐθύς ἀναρρώννυμι τε ὁ στόμαχος , καί ταχύς ἀπολαμβάνω ὁ ὄρεξις ὁ ἔργον . ὁ δέ ἐπί ὁ σός παῖς γίγνομαι ἔοικα ὅτι καί μνημονεύω ἔτι ὁπότε γάρ γίγνομαι ὁ ἀπόστασις σύ μέν , ὡς χρηστός πατήρ , ὀκνηρός ἔχω πρός ὁ τομή , ἐπείγω δέ ὁ καιρός ἀποκρίνω ὁ ἔγκειμαι ὑγρός , δίδωμι αὐτός ὁ φάρμακον ἀπαλλάσσω ἐγώ ὁ μέγας ἐπί αὐτός φροντίς · ἐπιτίθημι γάρ ὁ ἔμπλαστρος διαιρέω μέν ὁ ἐπίκειμαι σῶμα ὀξύς ὁ τομή , κενόω δέ πᾶς ὁ ὑγρός ὁ ὑπόκειμαι , ὡς μηκέτι ἔχω διά οὗτος ὁ παιδίον ὁ ἀλγηδών .