galenus.de-theriaca-ad-pisonem 17
[ Πόσον καὶ πότε καὶ ὑφ᾿ ὧν ληπτέον τὴν θηριακήν . ] Ὁρᾷς οὖν ὅπως τὰ πολυμιγῆ τῶν φαρμάκων πολλὴν τὴν ἰσχὺν πρὸς τὸ ποιῆσαι τὴν δυσπάθειαν ἔχει , καὶ μάλιστα ἡ θηριακὴ , διὰ τὴν τοσαύτην δύναμιν , ὡς ﻿ ἔφην , τῶν θηρίων . λαμβάνειν δέ σοι τὸ φάρμακον συμβουλεύω , ὅτε εὔπεπτος εἶ καὶ σιτίων μὴ πλήρης , καὶ τῷ μέτρῳ δὲ ἄλλοτε ἄλλως χρώμενος εὖ ποιήσεις . ποτὲ μὲν γὰρ κυάμου τοῦ Αἰγυπτίου τὸ μέγεθος μετὰ κυάθων δύο ὕδατος λάμβανε , ὅταν ὀλίγον ᾖ τὸ μέλλον αὐτῆς πρὸς τὴν πέψιν γίνεσθαι διάστημα · ποτὲ δὲ καρύου Ποντικοῦ τὸ μέγεθος πίῃς , καὶ ἀνιεὶς κυάθοις τρισὶν οὕτως αὐτὸ πῖνε , ὅταν πλείονα πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ φαρμάκου τὸν χρόνον ἔχῃς . ἐπίβλεπε δὲ ἅμα καὶ τὴν ὥραν καὶ τὴν χώραν , ἐν αἷς μέλλεις λαμβάνειν τοῦ φαρμάκου . θέρος μὲν γὰρ ὅταν ᾖ , οὐδ᾿ ὅλως αὐτοῦ σοι συμβουλεύω λαμβάνειν . θερμοῦ γὰρ ὄντος τοῦ καταστήματος , ἔτι καὶ μᾶλλον θερμότερον γιγνόμενον βλάπτεται τὸ σῶμα , καὶ τοῦτό γε συνιδὼν ὁ θαυμασιώτατος Ἱπποκράτης τὰς πρὸ κυνὸς καὶ κατὰ κύνα φαρμακίας ἐργώδεας εἶναι λέγει . πυρετὸν γὰρ ὁ καιρὸς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οὗτος τοῖς ἀνθρώποις φέρει . διόπερ καὶ τοῖς ἀκμάζουσι τὴν ἡλικίαν καὶ πολλὴν ἔχουσι τὴν φυσικὴν θερμότητα μὴ πολὺ μηδὲ πολλάκις προσφέρεσθαι τὸ φάρμακον παραινῶ · ὥσπερ γε τοῖς ἤδη τοῦ βίου τὴν παρακμὴν ἔχουσι καὶ πλεῖστον καὶ μὴ ὀλιγάκις οὐ μεθ᾿ ὕδατος , ἀλλὰ μετ᾿ οἴνου μᾶλλον συμβουλεύω λαμβάνειν , ἵνα τὸ μαραινόμενον ἤδη τοῦ σώματος καὶ τὸ ἀπεσβεσμένον τοῦ ἐμφύτου θερμοῦ ἀναζωπυρεῖν καὶ ἀνάπτεσθαι ὑπ᾿ αὐτοῦ δύνηται . ἐπὶ δὲ τῶν παιδίων παντάπασι δεῖ φυλάττεσθαι τὸ φάρμακον . μεῖζον γάρ ἐστιν αὐτῆς τῆς δυνάμεως τὸ μέγεθος τοῦ φαρμάκου , καὶ διαλύει ῥᾳδίως τὸ σῶμα καὶ τὸ ἔμφυτον πνεῦμα ταχέως σβέννυσιν · ὥσπερ δὴ καὶ τὴν λυχνιαίαν φλόγα τὸ ἔλαιον τοῦ πυρὸς πλέον γενόμενον εὐκόλως ἀποσβέννυσιν . ἐγὼ γοῦν ἱστόρησα διαλυθέν ποτε παιδίον ὑπὸ τῆς ἀκαίρου τῆς ἀντιδότου χρήσεως . τὸ μὲν γὰρ ἐπύρεττε χρονίως καὶ ἦν ἰσχνὸν αὐτῷ πάνυ τὸ σῶμα καὶ τὴν δύναμιν ἀσθενὲς , μόλις δὲ καὶ διὰ πολλῆς ἐπιμελείας διαζῇν δυνάμενον , ἅπερ ἐγὼ συνορῶν ἐκ τοῦ ἰατρικοῦ λογισμοῦ καὶ πάνυ διεκώλυον αὐτῷ δίδοσθαι τοῦ φαρμάκου . κηδόμενος γάρ τις αὐτοῦ καὶ πατὴρ εἶναι δῆθεν λέγων καὶ τυραννικὴν ἐξουσίαν τοῦ κελεύειν ἔχων μᾶλλον ἤπερ τὴν ἐκ τοῦ λόγου συμβουλίαν ἀκούων ἀλόγως καὶ μετὰ πολλῆς ἀνάγκης ἐξηνάγκασέ με τοῦ φαρμάκου διδόναι τῷ παιδίῳ . τὸ δὲ ληφθὲν μὲν οὐκ ἠδυνήθη πεφθῆναι · κρεῖττον γὰρ ἦν τῆς ἰσχύος τοῦ λαμβάνοντος · διέλυσε δὲ αὐτοῦ τὴν σύμπασαν ἕξιν καὶ τὴν γαστέρα ῥεῖν ἐποίησε , καὶ οὕτω διὰ τὴν ἄλογον τοῦ φαρμάκου χρῆσιν νύκτωρ ἀπώλετο τὸ παιδίον . εἰ δέ ποτε καὶ ἐν θερμοτέρᾳ χώρᾳ διατρίβων εἴης , φυλάττου χρῆσθαι τῷ φαρμάκῳ , ἀρκούσης σοι τῆς ἐκεῖ τοῦ ἀέρος θερμότητος , διόπερ καὶ τοῖς ὑπὸ τῆς πρώτης ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου ἀνθρώποις θερμοτάτοις οὖσι καὶ πολλὴν ἔχουσι τὴν ἐκεῖθεν ξηρότητα ἀκατάλληλον εἶναι μοι δοκεῖ τὸ φάρμακον .
Lemmas: [ πόσος καί πότε καί ὑπό ὅς λαμβάνω ὁ θηριακός . ] ὁράω οὖν ὅπως ὁ πολυμιγής ὁ φάρμακον πολύς ὁ ἰσχύς πρός ὁ ποιέω ὁ δυσπάθεια ἔχω , καί μάλα ὁ θηριακός , διά ὁ τοσοῦτος δύναμις , ὡς ﻿ φημί , ὁ θηρίον . λαμβάνω δέ σύ ὁ φάρμακον συμβουλεύω , ὅτε εὔπεπτος εἰμί καί σιτίον μή πλήρης , καί ὁ μέτρον δέ ἄλλοτε ἄλλος χράω εὖ ποιέω . ποτέ μέν γάρ κύαμος ὁ Αἰγύπτιος ὁ μέγεθος μετά κύαθος δύο ὕδωρ λαμβάνω , ὅταν ὀλίγος εἰμί ὁ μέλλω αὐτός πρός ὁ πέψις γίγνομαι διάστημα · ποτέ δέ κάρυον Ποντικός ὁ μέγεθος πίνω , καί ἀνίημι κύαθος τρεῖς οὕτως αὐτός πίνω , ὅταν πολύς πρός ὁ διοίκησις ὁ φάρμακον ὁ χρόνος ἔχω . ἐπιβλέπω δέ ἅμα καί ὁ ὥρα καί ὁ χώρα , ἐν ὅς μέλλω λαμβάνω ὁ φάρμακον . θέρος μέν γάρ ὅταν εἰμί , οὐδέ ὅλος αὐτοῦ σύ συμβουλεύω λαμβάνω . θερμός γάρ εἰμί ὁ κατάστημα , ἔτι καί μάλα θερμός γίγνομαι βλάπτω ὁ σῶμα , καί οὗτος γε συνοράω ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης ὁ πρό κύων καί κατά κύων φαρμακία ἐργώδης εἰμί λέγω . πυρετός γάρ ὁ καιρός ὡς ἐπί ὁ πολύς οὗτος ὁ ἄνθρωπος φέρω . διόπερ καί ὁ ἀκμάζω ὁ ἡλικία καί πολύς ἔχω ὁ φυσικός θερμότης μή πολύς μηδέ πολλάκις προσφέρω ὁ φάρμακον παραινέω · ὥσπερ γε ὁ ἤδη ὁ βίος ὁ παρακμή ἔχω καί πολύς καί μή ὀλιγάκις οὐ μετά ὕδωρ , ἀλλά μετά οἶνος μάλα συμβουλεύω λαμβάνω , ἵνα ὁ μαραίνω ἤδη ὁ σῶμα καί ὁ ἀποσβέννυμι ὁ ἔμφυτος θερμός ἀναζωπυρέω καί ἀνάπτω ὑπό αὐτός δύναμαι . ἐπί δέ ὁ παιδίον παντάπασι δέω φυλάσσω ὁ φάρμακον . μέγας γάρ εἰμί αὐτός ὁ δύναμις ὁ μέγεθος ὁ φάρμακον , καί διαλύω ῥᾴδιος ὁ σῶμα καί ὁ ἔμφυτος πνεῦμα ταχύς σβέννυμι · ὥσπερ δή καί ὁ λυχνιαῖος φλόξ ὁ ἔλαιον ὁ πῦρ πολύς γίγνομαι εὔκολος ἀποσβέννυμι . ἐγώ γοῦν ἱστορέω διαλύω ποτέ παιδίον ὑπό ὁ ἄκαιρος ὁ ἀντίδοτος χρῆσις . ὁ μέν γάρ πυρέσσω χρόνιος καί εἰμί ἰσχνός αὐτός πάνυ ὁ σῶμα καί ὁ δύναμις ἀσθενής , μόλις δέ καί διά πολύς ἐπιμέλεια διαζάω δύναμαι , ὅς ἐγώ συνοράω ἐκ ὁ ἰατρικός λογισμός καί πάνυ διακωλύω αὐτός δίδωμι ὁ φάρμακον . κήδω γάρ τις αὐτός καί πατήρ εἰμί δῆθεν λέγω καί τυραννικός ἐξουσία ὁ κελεύω ἔχω μάλα ἤ ὁ ἐκ ὁ λόγος συμβουλία ἀκούω ἄλογος καί μετά πολύς ἀνάγκη ἐξαναγκάζω ἐγώ ὁ φάρμακον δίδωμι ὁ παιδίον . ὁ δέ λαμβάνω μέν οὐ δύναμαι πέσσω · κρατύς γάρ εἰμί ὁ ἰσχύς ὁ λαμβάνω · διαλύω δέ αὐτός ὁ σύμπας ἕξις καί ὁ γαστήρ ῥέω ποιέω , καί οὕτως διά ὁ ἄλογος ὁ φάρμακον χρῆσις νύκτωρ ἀπόλλυμι ὁ παιδίον . εἰ δέ ποτέ καί ἐν θερμός χώρα διατρίβω εἰμί , φυλάσσω χράω ὁ φάρμακον , ἀρκέω σύ ὁ ἐκεῖ ὁ ἀήρ θερμότης , διόπερ καί ὁ ὑπό ὁ πρῶτος ἀνατολή ὁ ἥλιος ἄνθρωπος θερμός εἰμί καί πολύς ἔχω ὁ ἐκεῖθεν ξηρότης ἀκατάλληλος εἰμί ἐγώ δοκέω ὁ φάρμακον .