galenus.de-temperamentis-libri-iii 1.6
Λέλεκται μὲν οὖν ἐπὶ πλεῖστον ἡμῖν ὑπὲρ ἁπάσης τῆς τοιαύτης χρήσεως τῶν ὀνομάτων ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ διαγνώσεως σφυγμῶν · ἀνάγκη δ’ , ὡς ἔοικεν , εἰπεῖν τι καὶ νῦν ὑπὲρ αὐτῶν διὰ κεφαλαίων , ὅσον εἰς τὰ παρόντα χρήσιμον . τὸ μὲν ἁπλῶς ξηρόν , ὃ πρὸς μηδὲν ἕτερον λέγεται , μόνοις τοῖς στοιχείοις ὑπάρχει , πυρί τε καὶ γῇ , καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ ὑγρὸν ὕδατι καὶ ἀέρι . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ χρὴ νοεῖν · οὐδὲν γὰρ τῶν ἄλλων σωμάτων ἀκριβῶς οὔτε θερμὸν οὔτε ψυχρόν ἐστιν ἀλλ’ ἢ τὰ στοιχεῖα μόνα . ὅ τι δ’ ἂν τῶν ἄλλων λάβῃς , ἐκ τούτων κέκραται καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον οὐκέθ’ ἁπλῶς θερμὸν ἢ ψυχρὸν ὡς ἄμικτόν τε καὶ εἰλικρινές , ἀλλ’ ὡς ἤτοι πλέονος μὲν τοῦ θερμοῦ , τοῦ ψυχροῦ δ’ ἐλάττονος , ἢ τοῦ μὲν ψυχροῦ πλέονος , ἐλάττονος δὲ τοῦ θερμοῦ μετέχον ἕκαστον τῶν ἄλλων ἢ θερμὸν ἢ ψυχρὸν λέγεται . δύο μὲν δὴ ταῦτα σημαινόμενα τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , τὸ μὲν ἁπλῶς λεγόντων ἡμῶν ἄμικτόν τε καὶ εἰλικρινές , ἕτερον δὲ μικτὸν μὲν ἐκ τῶν ἐναντίων , ἀλλὰ τῷ τοῦ πλεονεκτοῦντος ὀνόματι προσαγορευόμενον . οὕτω μὲν οὖν ὑγρὸν αἷμα καὶ φλέγμα καὶ πιμελὴ καὶ οἶνος ἔλαιόν τε καὶ μέλι καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων ἕκαστον λέγεται . ὀστᾶ δὲ καὶ χόνδροι καὶ ὄνυχες καὶ ὁπλαὶ καὶ κέρατα καὶ τρίχες καὶ λίθοι καὶ ξύλα καὶ ψάμμος καὶ κέραμος ἐλάττονα μὲν ὑγροῦ μοῖραν ἔχει , πλείονα δὲ ξηροῦ καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ξηρὰ προσαγορεύεται . μύρμηξ δὲ ξηρὸν καὶ σκώληξ ὑγρὸν ὡς ζῷα καὶ πάλιν ἐν αὐτοῖς τοῖς σκώληξιν ὁδὶ μὲν ξηρότερος , ὁδὶ δ’ ὑγρότερος ἢ ἁπλῶς ὡς σκώληξ ἢ τῷδέ τινι παραβαλλόμενος ἑτέρῳ . Αὐτὸ δὲ δὴ τοῦτο τί ποτ’ ἐστίν , ὅταν οὕτω λέγωμεν , ὡς σκώληξ ὑγρός , ὡς ἄνθρωπος θερμός , ὡς κύων ψυχρός , εἰ μή τις ἀκριβῶς ἀκούσειέ τε καὶ νοήσειεν , ἅπαντα συγκεχύσθαι τὸν λόγον ἀνάγκη . τὸ δ’ ἀκριβῶς ἐστιν , ὃ κἀν τῷ δευτέρῳ Περὶ διαγνώσεως τῶν σφυγμῶν λέγεται , τὸ κατὰ γένος ἢ εἶδος ὀνομάζεσθαι τηνικαῦθ’ ἕκαστον οὐ θερμὸν μόνον ἢ ψυχρὸν ἢ ξηρὸν ἢ ὑγρόν , ἀλλὰ καὶ μέγα καὶ μικρὸν καὶ ταχὺ καὶ βραδὺ καὶ τῶν τοιούτων ἕκαστον , ὅταν ὑπὲρ τὸ σύμμετρόν τε καὶ μέσον ᾖ , οἷον ζῷον θερμόν , ὅταν ὑπὲρ τὸ μέσον ᾖ τῇ κράσει ζῷον , ἢ ἵππος θερμός , ὅταν ὑπὲρ τὸν μέσον ἵππον ᾖ . τὰ μέσα δ’ ἐν ἑκάστῳ γένει τε καὶ εἴδει τὰ σύμμετρά ἐστιν · ἴσον γὰρ ἀπέχει τῶν ἄκρων ἐν ἐκείνῳ τῷ γένει τε καὶ εἴδει . γένος μὲν οὖν τὸ ζῷον , ἵππος δὲ καὶ βοῦς καὶ κύων εἴδη . καὶ δὴ καὶ μέσον μέν ἐστι τῇ κράσει καθ’ ὅλον τὸ γένος τῶν ζῴων ὁ ἄνθρωπος · ἐν γὰρ τοῖς ἐφεξῆς τοῦτο δειχθήσεται . μέσος δ’ ὡς ἐν ἀνθρώποις κατ’ εἶδος ὁ καλούμενος εὔσαρκος · οὗτος δ’ ἐστίν , ὃν οὔτε παχὺν οὔτε λεπτὸν ἔχομεν εἰπεῖν οὔτε θερμὸν οὔτε ψυχρὸν οὔτ’ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀμετρίαν ἐνδεικνυμένων ὀνομάτων προσαγορεῦσαι . ὅστις δ’ ἂν ὑπὲρ τοῦτον ᾖ , πάντως οὗτος ἢ θερμότερός ἐστιν ἢ ψυχρότερος ἢ ξηρότερος ἢ ὑγρότερος . ﻿ ὀνομάζεται δὲ πῇ μὲν ἁπλῶς ὁ τοιοῦτος , πῇ δ’ οὐχ ἁπλῶς · ἁπλῶς μέν , ὅτι θερμὸς ἢ ψυχρὸς ἢ ξηρὸς ἢ ὑγρὸς εἶναι λέγεται , μηκέτι παραβαλλόμενος ἀφωρισμένως ἑνὶ τῷδε . καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον οὐχ ἁπλῶς , ὅτι τῷ συμμέτρῳ τε καὶ μέσῳ παντὸς τοῦ εἴδους παραβάλλεται . οὕτω δὲ καὶ κύων ζῷον ξηρὸν ἁπλῶς μέν , ὡς ἄν τῳ δόξειε , λέγεται , μηκέτι παραβαλλόμενος , εἰ τύχοι , μύρμηκι , καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον οὐχ ἁπλῶς , ὅτι τῷ συμμέτρῳ τε καὶ μέσῳ τῇ κράσει τῶν ζῴων ἁπάντων , ὅ τί ποτ’ ἂν ᾖ τοῦτο , παραβάλλεται . Πρόδηλον οὖν ἤδη γέγονεν , ὡς ἕκαστον τῶν οὕτω λεγομένων ἢ ἓν ἑνὶ παραβάλλοντες ὅτῳ δήποτε θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἢ ξηρὸν ἢ ὑγρὸν ὡς πρὸς ἐκεῖνο λέγομεν ἢ τῷ μέσῳ , καθ’ ὅπερ ἂν εἶδος ἢ γένος ᾖ τὸ λεγόμενον , οἷον εἶδος μὲν ἵππον καὶ βοῦν καὶ κύνα καὶ πλάτανον καὶ κυπάριττον καὶ συκῆν , γένος δὲ ζῷον ἢ φυτόν . ἐπὶ τούτοις τρίτον ἄλλο σημαινόμενον ἦν τῶν ἁπλῶς λεγομένων , ἃ δὴ καὶ τὰς ἀμίκτους τε καὶ ἄκρας ἔφαμεν ἔχειν ποιότητας ὀνομάζεσθαί τε στοιχεῖα · καὶ μὲν δὴ καὶ τὰς ποιότητας αὐτὰς ὀνομάζομεν ἐνίοτε τοῖς ποιοῖς σώμασιν ὁμωνύμως . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων μετ’ ὀλίγον ἐροῦμεν . εἰς δὲ τὰ παρόντα , τῶν ποιῶν σωμάτων τριχῶς λεγομένων , ἐπισκοπεῖσθαι προσήκει , πῶς ἐν ἑκάστῃ ῥήσει κέχρηταί τις τῇ προσηγορίᾳ , πότερον ὡς ἁπλοῦν τι καὶ ἄμικτον δηλῶν ἢ ὡς πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς παραβάλλων ἢ ὡς πρὸς τὸ τυχὸν ὁτιοῦν · οἷον ὅταν ὀστοῦν εἴπῃ τις ξηρὸν ἢ ψυχρὸν ἁπλῶς οὑτωσὶ μόνον ὀνομάσας ἄνευ τοῦ προσθεῖναι λέοντος ἢ κυνὸς ἢ ἀνθρώπου , δῆλον , ὡς πρὸς τὴν ὅλην φύσιν ἀποβλέπων ἁπάντων τῶν ἐν τῷ κόσμῳ σωμάτων ἐπινοεῖ τι μέσον , ᾧ παραβάλλων αὐτὸ ξηρὸν εἶναί φησιν . ἂν δέ γ’ εἴπῃ τὸ τοῦ λέοντος ὀστοῦν [ ἢ τοῦ ἀνθρώπου ἢ τοῦ κυνὸς ] ξηρὸν εἶναι , δῆλον , ὡς ἐν αὐτοῖς πάλιν τοῖς τῶν ζῴων ὀστοῖς τῷ μέσῳ παραβάλλει . καὶ χρὴ κἀνταῦθά τι νοῆσαι , πάντων τῶν ζῴων τῶν μὲν μᾶλλον τῶν δ’ ἧττον ἐχόντων ὀστᾶ ξηρά , μέσον εἶναι τὴν κρᾶσιν ὀστοῦν ἔν τινι γένει ζῴων , οἷον ἀνθρώπων , εἰ τύχοι , καὶ τούτῳ τἆλλα παραβαλλόμενα τὰ μὲν ξηρά , τὰ δ’ οὐ ξηρὰ προσαγορεύεσθαι . καὶ μὲν δὴ κἀν τοῖς ἀνθρώποις αὐτοῖς πάλιν ὁ μέν τις ξηρόν , ὁ δ’ ὑγρὸν ὀστοῦν ἔχειν λεχθήσεται , τῷ μέσῳ παραβαλλόμενος ὡς ἐν ἀνθρώποις . Ὅτι δ’ ἐν ἅπασι τοῖς οὖσι τὸ μέσον τῶν ἄκρων ἐστί τὸ σύμμετρόν τε καὶ κατ’ ἐκεῖνο τὸ γένος ἢ εἶδος εὔκρατον , ἀεὶ χρὴ προσυπακούειν ἐν ἅπαντι τῷ λόγῳ , κἂν παρελθόντες ποτὲ τῇ λέξει τύχωμεν αὐτό , καὶ δὴ καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων , ὅταν ὑγρὰν εἶναί τις εἴπῃ τήνδε τὴν κρᾶσιν ἢ θερμήν , ἐρωτᾶν , ὅπως εἴρηκεν , ἆρά γε τῷδέ τινι παραβάλλων ἀφωρισμένως ἑνί , καθάπερ , εἰ τύχοι , τῷ Πλάτωνι τὸν Θεόφραστον , ἢ κατὰ γένος ὁτιοῦν ἢ εἶδος · [ ἢ γὰρ ὡς ἄνθρωπον ἢ ὡς ζῷον ἢ ὡς οὐσίαν ἁπλῶς ] . τὸ γὰρ δὴ τρίτον σημαινόμενον ἑκάστου τῶν τοιούτων ὀνομάτων , ὅπερ ἁπλοῦν ἐλέγομεν εἶναι καὶ ἄμικτον , οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς κεκραμένοις , ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς πρώτοις , ἃ δὴ καὶ στοιχεῖα προσαγορεύομεν , ὥστε τριχῶς ἑκάστου τῶν ποιῶν σωμάτων λεγομένου τῶν δύο μόνων ἡμᾶς χρῄζειν εἰς τὴν περὶ κράσεων πραγματείαν ἢ πρὸς τὸ τυχὸν ὁτιοῦν παραβάλλοντας ἢ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενές . Ἐπεὶ δὲ πολλὰ τὰ γένη , καθάπερ οὖν καὶ τὰ ἄτομα , δυνήσεται ταὐτὸν σῶμα καὶ θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν εἶναι κατὰ πολλοὺς τρόπους . ἀλλ’ ὅταν μὲν ἑνὶ τῷ τυχόντι παραβάλληται , πάνυ σαφές ἐστιν , ὡς ἐγχωρεῖ τἀναντία λέγεσθαι ταὐτόν , οἷον Δίωνα Θέωνος μὲν καὶ Μέμνονος ξηρότερον , Ἀρίστωνος δὲ καὶ Γλαύκωνος ὑγρότερον . ὅταν δὲ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδές , ἐνταῦθ’ ἤδη συγχεῖσθαί τε καὶ ταράττεσθαι συμβαίνει τοὺς ἀγυμνάστους . ὁ γὰρ αὐτὸς ἄνθρωπος ὑγρὸς ἅμα καὶ θερμὸς εἶναι δύναται καὶ ξηρὸς καὶ ψυχρός , ξηρὸς μὲν καὶ ψυχρὸς ὡς πρὸς τὸν σύμμετρον ἄνθρωπον παραβαλλόμενος , ὑγρὸς δὲ καὶ θερμὸς ὡς πρὸς ἄλλο τι ἢ ζῷον ἢ φυτὸν ἢ οὐσίαν ἡντινοῦν , οἷον ὡς πρὸς μὲν ζῷον , εἰ τύχοι , μέλιττάν τε καὶ μύρμηκα , πρὸς δὲ φυτὸν ἐλαίαν ἢ συκῆν ἢ δάφνην , πρὸς οὐσίαν δέ τιν’ ἑτέραν , ἣ μήτε ζῷόν ἐστι μήτε φυτόν , οἷον λίθον ἢ σίδηρον ἢ χαλκόν . ἐν τούτοις δὲ τὸ μὲν πρὸς ἄνθρωπον παραβάλλειν πρὸς ὁμοειδές ἐστι παραβάλλειν , τὸ δὲ πρὸς μέλιτταν ἢ μύρμηκα πρὸς ὁμογενές , ὡσαύτως δὲ καὶ πρὸς φυτὸν ὁτιοῦν . ἔστι γὰρ ἀνωτέρω τοῦ ζῴου τοῦτο τὸ γένος , ὥσπερ οὖν καὶ αὐτοῦ τούτου λίθος καὶ σίδηρος καὶ χαλκὸς ἐκ τῶν ἄνωθεν γενῶν . καλείσθω γοῦν 〈 πρὸς 〉 ὁμογενὲς ἕνεκα συντόμου διδασκαλίας ἡ τοιαύτη σύμπασα παραβολή , τοσόνδε μόνον ἐν αὐτῇ διελομένων ἡμῶν , ὡς , ἐπειδὰν μὲν ἁπλῶς οὐσία τις εὔκρατος λέγηται καὶ ταύτης δέ τις ἑτέρα ξηροτέρα καὶ θερμοτέρα καὶ ψυχροτέρα καὶ ὑγροτέρα , τὴν μὲν εὔκρατον ἐνταῦθα τὴν ἐκ τῶν ἐναντίων ἀκριβῶς ἴσων συνελθόντων ὀνομάζομεν , ὅσον δ’ ἀπολείπεται τῆσδε καὶ πλεονεκτεῖ κατά τι , τῷ τοῦ πλεονεκτοῦντος ὀνόματι προσαγορεύομεν · ἐπειδὰν δ’ ἤτοι φυτὸν εὔκρατον ἢ ζῷον ὁτιοῦν εἴπωμεν , οὐκέθ’ ἁπλῶς ἀλλήλοις ἐν τῇ τοιαύτῃ λέξει τἀναντία παραβάλλομεν , ἀλλὰ πρὸς τὴν τοῦ φυτοῦ φύσιν ἢ τὴν τοῦ ζῴου τὴν ἀναφορὰν ποιούμεθα , συκῆν μὲν εὔκρατον . εἰ τύχοι , λέγοντες , ὅταν , οἵᾳ μάλιστα πρέπει τὴν φύσιν ὑπάρχειν συκῇ , τοιαύτη τις ᾖ , κύνα δ’ αὖ καὶ σῦν καὶ ἵππον καὶ ἄνθρωπον , ἐπειδὰν καὶ τούτων ἕκαστον ἄριστα τῆς οἰκείας ἔχῃ φύσεως . αὐτὸ δὲ δὴ τοῦτο τὸ τῆς οἰκείας φύσεως ἔχειν ἄριστα ταῖς ἐνεργείαις κρίνεται . καὶ γὰρ καὶ φυτὸν καὶ ζῷον ὁτιοῦν ἄριστα διακεῖσθαι τηνικαῦτά φαμεν , ὅταν ἐνεργῄσῃ κάλλιστα . συκῆς μὲν γὰρ ἀρετὴ βέλτιστά τε καὶ πλεῖστα τελεσφορεῖν σῦκα · κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τῆς ἀμπέλου τὸ πλείστας τε καὶ καλλίστας ἐκφέρειν σταφυλάς , ἵππου δὲ τὸ θεῖν ὠκύτατα καὶ κυνὸς εἰς μὲν θήρας τε καὶ φυλακὰς ἄκρως εἶναι θυμοειδῆ , πρὸς δὲ τοὺς οἰκείους πρᾳότατον . Ἅπαντ’ οὖν ταῦτα , τά τε ζῷα λέγω καὶ τὰ φυτά , τὴν ἀρίστην τε καὶ μέσην ἐν τῷ σφετέρῳ γένει κρᾶσιν ἔχειν ἐροῦμεν οὐχ ἁπλῶς , ὅταν ἰσότης ἀκριβὴς ᾖ τῶν ἐναντίων , ἀλλ’ ὅταν ἡ κατὰ δύναμιν αὐτοῖς ὑπάρχῃ συμμετρία . τοιοῦτον δέ τι καὶ τὴν δικαιοσύνην εἶναί φαμεν , οὐ σταθμῷ καὶ μέτρῳ τὸ ἴσον , ἀλλὰ τῷ προσήκοντί γε καὶ κατ’ ἀξίαν ἐξετάζουσαν . ἰσότης οὖν κράσεως ἐν ἅπασι τοῖς εὐκράτοις ζῴοις τε καὶ φυτοῖς ἐστιν , οὐχ ἡ κατὰ τὸν τῶν κερασθέντων στοιχείων ὄγκον , ἀλλ’ ἡ τῇ φύσει τοῦ τε ζῴου καὶ τοῦ φυτοῦ πρέπουσα . πρέπει δ’ ἔσθ’ ὅτε τὸ μὲν ὑγρὸν τοῦ ξηροῦ , τὸ δὲ ψυχρὸν τοῦ θερμοῦ πλέον ὑπάρχειν . οὐ γὰρ ὁμοίαν χρὴ κρᾶσιν ἔχειν ἄνθρωπον καὶ λέοντα καὶ μέλιτταν καὶ κύνα . πρὸς δὴ τὸν ἐρόμενον , ἧστινός ἐστι κράσεως ἄνθρωπος ἢ ἵππος ἢ βοῦς ἢ κύων ἢ ὁτιοῦν ἄλλο τῶν πάντων , οὐχ ἁπλῶς ἀποκριτέον . οὐ γὰρ ἐγχωρεῖ τὰ πολλαχῶς λεγόμενά τε καὶ κρινόμενα καθ’ ἕνα τρόπον ἀποκρινάμενον ἀνέγκλητον εἶναι . χρὴ τοίνυν δυοῖν θάτερον , ἢ πάσας ἐπέρχεσθαι τὰς διαφορὰς ἢ περὶ τίνος ἤρετο πυθόμενον ἐκείνην μόνην εἰπεῖν . εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐν ζῴοις πυνθάνοιτο , τίνος εἴη κράσεως , ἐπὶ τὸ μέσον ἁπάντων τῶν ζῴων τῇ κράσει βλέποντα τὴν ἀπόκρισιν ποιητέον · εἰ δ’ ἁπλῶς τε καὶ ὡς πρὸς ἅπασαν οὐσίαν , οὕτως ἤδη παραβάλλειν τἀναντία τῶν ἐν αὐτῷ πρὸς ἄλληλα καὶ σκοπεῖσθαι , μηκέτι πρὸς τὰς ἐνεργείας ἀναφέροντα τὴν κρᾶσιν , ἀλλὰ πρὸς τοὺς ὄγκους τῶν στοιχείων . εἰ δ’ ἀφωρισμένως τῷδέ τινι παραβάλλων ἤρετο , πρὸς ἐκεῖνο μόνον αὐτὸ παραβλητέον . ἔτι δὲ μᾶλλον , εἴ τινος τῶν ἀτόμων οὐσιῶν , οἷον , εἰ τύχοι , Δίωνος ἢ τοῦδέ τινος τοῦ κυνὸς ἐρωτηθείημεν ὁποία τις ἡ κρᾶσίς ἐστιν , οὐχ ἁπλῶς ἀποκριτέον . ἀφορμὴ γὰρ οὐ σμικρὰ τοῖς σοφισταῖς ἐντεῦθεν εἰς τὸ συκοφαντεῖν . εἰ γὰρ εἴποις ξηρᾶς καὶ θερμῆς κράσεως εἶναι τὸν Δίωνα , ῥᾷστον αὐτῷ , προχειρισαμένῳ τοῦτο μὲν τῶν θερμοτέρων τε καὶ ξηροτέρων ἐκείνου τὴν κρᾶσιν ἀνθρώπων ὁντινοῦν , ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν ὡς πρὸς ἐκεῖνον ἀποφῆναι τὸν Δίωνα , τοῦτο δ’ ἄλλο τι φυτὸν ἢ ζῷον , οἷον , εἰ τύχοι , λέοντά τε καὶ κύνα , καὶ τούτων ὑγρότερόν τινα καὶ ψυχρότερον ἀποδεῖξαι τὸν Δίωνα . Χρὴ τοίνυν , ὅστις μήθ’ ἑαυτὸν ἐξαπατῆσαι βούλεται ﻿ μήθ’ ὑπ’ ἄλλου σοφισθῆναι , τοῦτον ἀπὸ τῶν ἁπλῶς λεγομένων θερμῶν καὶ ψυχρῶν καὶ ξηρῶν καὶ ὑγρῶν οὐσιῶν ἀρξάμενον οὕτως ἐπὶ τὰς ἄλλας μετιέναι καὶ πρῶτον μὲν αὐτὸ δὴ τοῦτ’ ἐπ’ αὐτῶν διορίσασθαι , τὸ μηδὲ ταύτας , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα δοκοῦσιν ἁπλῶς λέγεσθαι , πεφευγέναι τὴν πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς παραβολήν . ὥσπερ γὰρ κύνα μέσον ἁπάντων κυνῶν τῇ κράσει λέγομεν , ὅταν ἴσον ἀπέχῃ τῶν ἄκρων , οὕτω καὶ οὐσίαν ἐροῦμεν εἶναι μέσην τῇ κράσει τὴν ἴσον ἀπέχουσαν τῶν ἄκρων , ἃ δὴ καὶ πρῶτα πάντων ἐστὶ στοιχεῖα . ἴσον δ’ ἀφέξει δηλονότι τῶν ἄκρων , ἐξ ἴσου κερασθέντων ἁπάντων . τὴν οὖν ὑπερβάλλουσαν ἢ ἐλλείπουσαν τῆσδε θερμὴν ἢ ψυχρὰν ἢ ξηρὰν ἢ ὑγρὰν εἶναι φήσομεν , ἅμα μὲν τῇ μέσῃ παραβάλλοντες , ἅμα δὲ καὶ τῶν ἐναντίων στοιχείων ἐξέτασιν ἐπ’ αὐτῆς ποιούμενοι . καὶ δὴ καὶ κατὰ τοῦτο μὲν ἁπλῶς ἐροῦμεν αὐτὴν ἢ θερμὴν ἢ ψυχρὰν ἢ ξηρὰν ἢ ὑγρὰν ὑπάρχειν . ἐπειδὰν δὲ τῇ μέσῃ κράσει παραβάλλωμεν , οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ’ ὅτι πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς οὕτως ἔχει . γένος δ’ ἦν αὐτῶν ἡ οὐσία . πάντα γὰρ ὑπὸ ταύτην πέπτωκεν ὡς ἀνωτάτω τι γένος , ἔμψυχά τε καὶ ἄψυχα , καὶ κοινόν ἐστιν ἥδε καὶ ἀνθρώπου καὶ κυνὸς καὶ πλατάνου καὶ συκῆς καὶ λίθου καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων γένος . ὑπ’ αὐτῇ δ’ ἐστὶν ἕτερα γένη πολλά , τὸ μὲν ζῷον ὄρνιθός τε καὶ ἰχθύος , τὸ δὲ φυτὸν δένδρου τε καὶ βοτάνης , ἀετοῦ δὲ καὶ κόρακος ὄρνις , καὶ λάβρακος καὶ φυκίδος ἰχθύς . ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ μὲν δένδρον ἐλαίας τε καὶ συκῆς γένος , ἡ βοτάνη δ’ ἀναγαλλίδος τε καὶ παιωνίας . ἔσχατα δὲ γένη ταῦτα καὶ διὰ τοῦτο καὶ εἴδη προσαγορεύεται , κόραξ καὶ φυκὶς καὶ συκῆ καὶ ἀναγαλλίς · οὕτω δὲ καὶ ἄνθρωπος καὶ βοῦς καὶ κύων . ἄνωθεν μὲν κατιόντων ἔσχατα γένη ταῦτα καὶ διὰ τοῦτο καὶ εἴδη προσαγορεύεται , κάτωθεν δ’ ἀνιόντων ἀπὸ τῶν ἀτόμων οὐσιῶν πρῶτα . καὶ δέδεικται δι’ ἑτέρου γράμματος , ὡς εὐλόγως οἱ παλαιοὶ ταῦτα σύμπαντα τὰ μεταξὺ τῶν ἀτόμων τε καὶ τῶν πρώτων γενῶν εἴδη θ’ ἅμα καὶ γένη προσαγορεύουσιν .
Lemmas: λέγω μέν οὖν ἐπί πολύς ἐγώ ὑπέρ ἅπας ὁ τοιοῦτος χρῆσις ὁ ὄνομα ἐν ὁ δεύτερος περί διάγνωσις σφυγμός · ἀνάγκη δέ , ὡς ἔοικα , λέγω τις καί νῦν ὑπέρ αὐτός διά κεφάλαιος , ὅσος εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος . ὁ μέν ἁπλῶς ξηρός , ὅς πρός μηδείς ἕτερος λέγω , μόνος ὁ στοιχεῖον ὑπάρχω , πῦρ τε καί γῆ , καί μέν δή καί ὁ ὑγρός ὕδωρ καί ἀήρ . κατά αὐτός δέ καί περί θερμός καί ψυχρός χρή νοέω · οὐδείς γάρ ὁ ἄλλος σῶμα ἀκριβής οὔτε θερμός οὔτε ψυχρός εἰμί ἀλλά ἤ ὁ στοιχεῖον μόνος . ὅς τις δέ ἄν ὁ ἄλλος λαμβάνω , ἐκ οὗτος κεράννυμι καί διά οὗτος κατά ὁ δεύτερος σημαίνω οὐκέτι ἁπλῶς θερμός ἤ ψυχρός ὡς ἄμικτος τε καί εἰλικρινής , ἀλλά ὡς ἤτοι πολύς μέν ὁ θερμός , ὁ ψυχρός δέ ἐλαχύς , ἤ ὁ μέν ψυχρός πολύς , ἐλαχύς δέ ὁ θερμός μετέχω ἕκαστος ὁ ἄλλος ἤ θερμός ἤ ψυχρός λέγω . δύο μέν δή οὗτος σημαίνω ὁ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , ὁ μέν ἁπλῶς λέγω ἐγώ ἄμικτος τε καί εἰλικρινής , ἕτερος δέ μικτός μέν ἐκ ὁ ἐναντίος , ἀλλά ὁ ὁ πλεονεκτέω ὄνομα προσαγορεύω . οὕτως μέν οὖν ὑγρός αἷμα καί φλέγμα καί πιμελή καί οἶνος ἔλαιον τε καί μέλι καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος ἕκαστος λέγω . ὀστέον δέ καί χόνδρος καί ὄνυξ καί ὁπλή καί κέρας καί θρίξ καί λίθος καί ξύλον καί ψάμμος καί κέραμος ἐλαχύς μέν ὑγρός μοῖρα ἕχω , πολύς δέ ξηρός καί διά οὗτος πάλιν ἅπας ὁ τοιοῦτος ξηρός προσαγορεύω . μύρμηξ δέ ξηρός καί σκώληξ ὑγρός ὡς ζῷον καί πάλιν ἐν αὐτός ὁ σκώληξ ὅδε μέν ξηρός , ὅδε δέ ὑγρός ἤ ἁπλῶς ὡς σκώληξ ἤ ὅδε τις παραβάλλω ἕτερος . αὐτός δέ δή οὗτος τίς ποτέ εἰμί , ὅταν οὕτως λέγω , ὡς σκώληξ ὑγρός , ὡς ἄνθρωπος θερμός , ὡς κύων ψυχρός , εἰ μή τις ἀκριβής ἀκούω τε καί νοέω , ἅπας συγχέω ὁ λόγος ἀνάγκη . ὁ δέ ἀκριβής εἰμί , ὅς ἐν ὁ δεύτερος περί διάγνωσις ὁ σφυγμός λέγω , ὁ κατά γένος ἤ εἶδος ὀνομάζω τηνικαῦτα ἕκαστος οὐ θερμός μόνος ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός , ἀλλά καί μέγας καί μικρός καί ταχύς καί βραδύς καί ὁ τοιοῦτος ἕκαστος , ὅταν ὑπέρ ὁ σύμμετρος τε καί μέσος εἰμί , οἷος ζῷον θερμός , ὅταν ὑπέρ ὁ μέσος εἰμί ὁ κρᾶσις ζῷον , ἤ ἵππος θερμός , ὅταν ὑπέρ ὁ μέσος ἵππος εἰμί . ὁ μέσος δέ ἐν ἕκαστος γένος τε καί εἶδος ὁ σύμμετρος εἰμί · ἴσος γάρ ἀπέχω ὁ ἄκρον ἐν ἐκεῖνος ὁ γένος τε καί εἶδος . γένος μέν οὖν ὁ ζῷον , ἵππος δέ καί βοῦς καί κύων εἶδος . καί δή καί μέσος μέν εἰμί ὁ κρᾶσις κατά ὅλος ὁ γένος ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος · ἐν γάρ ὁ ἐφεξῆς οὗτος δείκνυμι . μέσος δέ ὡς ἐν ἄνθρωπος κατά εἶδος ὁ καλέω εὔσαρκος · οὗτος δέ εἰμί , ὅς οὔτε παχύς οὔτε λεπτός ἔχω λέγω οὔτε θερμός οὔτε ψυχρός οὔτε ἄλλος τις ὁ ἀμετρία ἐνδείκνυμι ὄνομα προσαγορεύω . ὅστις δέ ἄν ὑπέρ οὗτος εἰμί , πάντως οὗτος ἤ θερμός εἰμί ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός . ﻿ ὀνομάζω δέ πῇ μέν ἁπλῶς ὁ τοιοῦτος , πῇ δέ οὐ ἁπλῶς · ἁπλῶς μέν , ὅτι θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός εἰμί λέγω , μηκέτι παραβάλλω ἀφορίζω εἷς ὅδε . κατά ἕτερος δέ τρόπος οὐ ἁπλῶς , ὅτι ὁ σύμμετρος τε καί μέσος πᾶς ὁ εἶδος παραβάλλω . οὕτως δέ καί κύων ζῷον ξηρός ἁπλῶς μέν , ὡς ἄν τις δοκέω , λέγω , μηκέτι παραβάλλω , εἰ τυγχάνω , μύρμηξ , κατά ἕτερος δέ τρόπος οὐ ἁπλῶς , ὅτι ὁ σύμμετρος τε καί μέσος ὁ κρᾶσις ὁ ζῷον ἅπας , ὅς τίς ποτέ ἄν εἰμί οὗτος , παραβάλλω . πρόδηλος οὖν ἤδη γίγνομαι , ὡς ἕκαστος ὁ οὕτως λέγω ἤ εἷς εἷς παραβάλλω ὅστις δήποτε θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός ὡς πρός ἐκεῖνος λέγω ἤ ὁ μέσος , κατά ὅς ἄν εἶδος ἤ γένος εἰμί ὁ λέγω , οἷον εἶδος μέν ἵππος καί βοῦς καί κύων καί πλάτανος καί κυπάρισσος καί συκῆ , γένος δέ ζῷον ἤ φυτόν . ἐπί οὗτος τρίτος ἄλλος σημαίνω εἰμί ὁ ἁπλῶς λέγω , ὅς δή καί ὁ ἄμικτος τε καί ἄκρος φημί ἔχω ποιότης ὀνομάζω τε στοιχεῖον · καί μέν δή καί ὁ ποιότης αὐτός ὀνομάζω ἐνίοτε ὁ ποιός σῶμα ὁμώνυμος . ἀλλά περί μέν οὗτος μετά ὀλίγος λέγω . εἰς δέ ὁ πάρειμι , ὁ ποιός σῶμα τριχῶς λέγω , ἐπισκοπέω προσήκω , πῶς ἐν ἕκαστος ῥῆσις χράω τις ὁ προσηγορία , πότερος ὡς ἁπλόος τις καί ἄμικτος δηλόω ἤ ὡς πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής παραβάλλω ἤ ὡς πρός ὁ τυγχάνω ὁστισοῦν · οἷον ὅταν ὀστέον λέγω τις ξηρός ἤ ψυχρός ἁπλῶς οὕτως μόνος ὀνομάζω ἄνευ ὁ προστίθημι λέων ἤ κύων ἤ ἄνθρωπος , δῆλος , ὡς πρός ὁ ὅλος φύσις ἀποβλέπω ἅπας ὁ ἐν ὁ κόσμος σῶμα ἐπινοέω τις μέσος , ὅς παραβάλλω αὐτός ξηρός εἰμί φημί . ἐάν δέ γε λέγω ὁ ὁ λέων ὀστέον [ ἤ ὁ ἄνθρωπος ἤ ὁ κύων ] ξηρός εἰμί , δῆλος , ὡς ἐν αὐτός πάλιν ὁ ὁ ζῷον ὀστέον ὁ μέσος παραβάλλω . καί χρή ἐνταῦθα τις νοέω , πᾶς ὁ ζῷον ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων ἔχω ὀστέον ξηρός , μέσος εἰμί ὁ κρᾶσις ὀστέον ἐν τις γένος ζῷον , οἷος ἄνθρωπος , εἰ τυγχάνω , καί οὗτος ἄλλος παραβάλλω ὁ μέν ξηρός , ὁ δέ οὐ ξηρός προσαγορεύω . καί μέν δή ἐν ὁ ἄνθρωπος αὐτός πάλιν ὁ μέν τις ξηρός , ὁ δέ ὑγρός ὀστέον ἔχω λέγω , ὁ μέσος παραβάλλω ὡς ἐν ἄνθρωπος . ὅτι δέ ἐν ἅπας ὁ εἰμί ὁ μέσος ὁ ἄκρον εἰμί ὁ σύμμετρος τε καί κατά ἐκεῖνος ὁ γένος ἤ εἶδος εὔκρατος , ἀεί χρή προσυπακούω ἐν ἅπας ὁ λόγος , κἀν παρέρχομαι ποτέ ὁ λέξις τυγχάνω αὐτός , καί δή καί οὗτος οὕτως ἔχω , ὅταν ὑγρός εἰμί τις λέγω ὅδε ὁ κρᾶσις ἤ θερμός , ἐρωτάω , ὅπως λέγω , ἆρα γε ὅδε τις παραβάλλω ἀφορίζω εἷς , καθά , εἰ τυγχάνω , ὁ Πλάτων ὁ Θεόφραστος , ἤ κατά γένος ὁστισοῦν ἤ εἶδος · [ ἤ γάρ ὡς ἄνθρωπος ἤ ὡς ζῷον ἤ ὡς οὐσία ἁπλῶς ] . ὁ γάρ δή τρίτος σημαίνω ἕκαστος ὁ τοιοῦτος ὄνομα , ὅς ἁπλόος λέγω εἰμί καί ἄμικτος , οὐ εἰμί ἐν ὁ κεράννυμι , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ πρῶτος , ὅς δή καί στοιχεῖον προσαγορεύω , ὥστε τριχῶς ἕκαστος ὁ ποιός σῶμα λέγω ὁ δύο μόνος ἐγώ χρῄζω εἰς ὁ περί κρᾶσις πραγματεία ἤ πρός ὁ τυγχάνω ὁστισοῦν παραβάλλω ἤ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής . ἐπεί δέ πολύς ὁ γένος , καθά οὖν καί ὁ ἄτομος , δύναμαι αὐτός σῶμα καί θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός εἰμί κατά πολύς τρόπος . ἀλλά ὅταν μέν εἷς ὁ τυγχάνω παραβάλλω , πάνυ σαφής εἰμί , ὡς ἐγχωρέω ἐναντίος λέγω αὐτός , οἷος Δίων Θέων μέν καί Μέμνων ξηρός , Ἀρίστων δέ καί Γλαύκων ὑγρός . ὅταν δέ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής , ἐνταῦθα ἤδη συγχέω τε καί ταράσσω συμβαίνω ὁ ἀγύμναστος . ὁ γάρ αὐτός ἄνθρωπος ὑγρός ἅμα καί θερμός ἵημι δύναμαι καί ξηρός καί ψυχρός , ξηρός μέν καί ψυχρός ὡς πρός ὁ σύμμετρος ἄνθρωπος παραβάλλω , ὑγρός δέ καί θερμός ὡς πρός ἄλλος τις ἤ ζῷον ἤ φυτόν ἤ οὐσία ὅστις , οἷον ὡς πρός μέν ζῷον , εἰ τυγχάνω , μέλισσα τε καί μύρμηξ , πρός δέ φυτόν ἐλαία ἤ συκῆ ἤ δάφνη , πρός οὐσία δέ τις ἕτερος , ὅς μήτε ζῷον εἰμί μήτε φυτόν , οἷος λίθος ἤ σίδηρος ἤ χαλκός . ἐν οὗτος δέ ὁ μέν πρός ἄνθρωπος παραβάλλω πρός ὁμοειδής εἰμί παραβάλλω , ὁ δέ πρός μέλισσα ἤ μύρμηξ πρός ὁμογενής , ὡσαύτως δέ καί πρός φυτόν ὁστισοῦν . εἰμί γάρ ἀνώτερος ὁ ζῷον οὗτος ὁ γένος , ὥσπερ οὖν καί αὐτός οὗτος λίθος καί σίδηρος καί χαλκός ἐκ ὁ ἄνωθεν γένος . καλέω γοῦν 〈 πρός 〉 ὁμογενής ἕνεκα σύντομος διδασκαλία ὁ τοιοῦτος σύμπας παραβολή , τοσόσδε μόνος ἐν αὐτός διαιρέω ἐγώ , ὡς , ἐπειδάν μέν ἁπλῶς οὐσία τις εὔκρατος λέγω καί οὗτος δέ τις ἕτερος ξηρός καί θερμός καί ψυχρός καί ὑγρός , ὁ μέν εὔκρατος ἐνταῦθα ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος ἀκριβής ἴσος συνέρχομαι ὀνομάζω , ὅσος δέ ἀπολείπω ὅδε καί πλεονεκτέω κατά τις , ὁ ὁ πλεονεκτέω ὄνομα προσαγορεύω · ἐπειδάν δέ ἤτοι φυτόν εὔκρατος ἤ ζῷον ὁστισοῦν λέγω , οὐκέτι ἁπλῶς ἀλλήλων ἐν ὁ τοιοῦτος λέξις ἐναντίος παραβάλλω , ἀλλά πρός ὁ ὁ φυτόν φύσις ἤ ὁ ὁ ζῷον ὁ ἀναφορά ποιέω , συκῆ μέν εὔκρατος . εἰ τυγχάνω , λέγω , ὅταν , οἷος μάλα πρέπω ὁ φύσις ὑπάρχω συκῆ , τοιοῦτος τις εἰμί , κύων δέ αὖ καί ὗς καί ἵππος καί ἄνθρωπος , ἐπειδάν καί οὗτος ἕκαστος ἀγαθός ὁ οἰκεῖος ἔχω φύσις . αὐτός δέ δή οὗτος ὁ ὁ οἰκεῖος φύσις ἔχω ἀγαθός ὁ ἐνέργεια κρίνω . καί γάρ καί φυτόν καί ζῷον ὁστισοῦν ἀγαθός διάκειμαι τηνικαῦτα φημί , ὅταν ἐνεργέω καλός . συκῆ μέν γάρ ἀρετή ἀγαθός τε καί πολύς τελεσφορέω σῦκον · κατά αὐτός δέ καί ὁ ἄμπελος ὁ πολύς τε καί καλός ἐκφέρω σταφυλή , ἵππος δέ ὁ θέω ὠκύς καί κύων εἰς μέν θήρα τε καί φυλακή ἄκρος εἰμί θυμοειδής , πρός δέ ὁ οἰκεῖος πρᾶος . ἅπας οὖν οὗτος , ὁ τε ζῷον λέγω καί ὁ φυτόν , ὁ ἀγαθός τε καί μέσος ἐν ὁ σφέτερος γένος κρᾶσις ἔχω λέγω οὐ ἁπλῶς , ὅταν ἰσότης ἀκριβής εἰμί ὁ ἐναντίος , ἀλλά ὅταν ὁ κατά δύναμις αὐτός ὑπάρχω συμμετρία . τοιοῦτος δέ τις καί ὁ δικαιοσύνη εἰμί φημί , οὐ σταθμός καί μέτρον ὁ ἴσος , ἀλλά ὁ προσήκω γε καί κατά ἀξία ἐξετάζω . ἰσότης οὖν κρᾶσις ἐν ἅπας ὁ εὔκρατος ζῷον τε καί φυτόν εἰμί , οὐ ὁ κατά ὁ ὁ κεράννυμι στοιχεῖον ὄγκος , ἀλλά ὁ ὁ φύσις ὁ τε ζῷον καί ὁ φυτόν πρέπω . πρέπω δέ εἰμί ὅτε ὁ μέν ὑγρός ὁ ξηρός , ὁ δέ ψυχρός ὁ θερμός πολύς ὑπάρχω . οὐ γάρ ὅμοιος χρή κρᾶσις ἔχω ἄνθρωπος καί λέων καί μέλισσα καί κύων . πρός δή ὁ ἔρομαι , ὅστις εἰμί κρᾶσις ἄνθρωπος ἤ ἵππος ἤ βοῦς ἤ κύων ἤ ὁστισοῦν ἄλλος ὁ πᾶς , οὐ ἁπλῶς ἀποκριτέον . οὐ γάρ ἐγχωρέω ὁ πολλαχῶς λέγω τε καί κρίνω κατά εἷς τρόπος ἀποκρίνω ἀνέγκλητος εἰμί . χρή τοίνυν δύο ἕτερος , ἤ πᾶς ἐπέρχομαι ὁ διαφορά ἤ περί τίς ἔρομαι πυνθάνομαι ἐκεῖνος μόνος λέγω . εἰ μέν γάρ ὡς ἐν ζῷον πυνθάνομαι , τίς εἰμί κρᾶσις , ἐπί ὁ μέσος ἅπας ὁ ζῷον ὁ κρᾶσις βλέπω ὁ ἀπόκρισις ποιέω · εἰ δέ ἁπλῶς τε καί ὡς πρός ἅπας οὐσία , οὕτως ἤδη παραβάλλω ἐναντίος ὁ ἐν αὐτός πρός ἀλλήλων καί σκοπέω , μηκέτι πρός ὁ ἐνέργεια ἀναφέρω ὁ κρᾶσις , ἀλλά πρός ὁ ὄγκος ὁ στοιχεῖον . εἰ δέ ἀφορίζω ὅδε τις παραβάλλω ἔρομαι , πρός ἐκεῖνος μόνος αὐτός παραβλητέος . ἔτι δέ μάλα , εἰ τις ὁ ἄτομος οὐσία , οἷος , εἰ τυγχάνω , Δίων ἤ ὅδε τις ὁ κύων ἐρωτάω ὁποῖος τις ὁ κρᾶσις εἰμί , οὐ ἁπλῶς ἀποκριτέον . ἀφορμή γάρ οὐ μικρός ὁ σοφιστής ἐντεῦθεν εἰς ὁ συκοφαντέω . εἰ γάρ λέγω ξηρός καί θερμός κρᾶσις εἰμί ὁ Δίων , ῥᾴδιος αὐτός , προχειρίζω οὗτος μέν ὁ θερμός τε καί ξηρός ἐκεῖνος ὁ κρᾶσις ἄνθρωπος ὅστις , ὑγρός καί ψυχρός ὡς πρός ἐκεῖνος ἀποφαίνω ὁ Δίων , οὗτος δέ ἄλλος τις φυτόν ἤ ζῷον , οἷος , εἰ τυγχάνω , λέων τε καί κύων , καί οὗτος ὑγρός τις καί ψυχρός ἀποδείκνυμι ὁ Δίων . χρή τοίνυν , ὅστις μήτε ἑαυτοῦ ἐξαπατάω βούλομαι ﻿ μήτε ὑπό ἄλλος σοφίζω , οὗτος ἀπό ὁ ἁπλῶς λέγω θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός οὐσία ἄρχω οὕτως ἐπί ὁ ἄλλος μεθίημι καί πρῶτος μέν αὐτός δή οὗτος ἐπί αὐτός διορίζω , ὁ μηδέ οὗτος , εἰ καί ὅτι μάλα δοκέω ἁπλῶς λέγω , φεύγω ὁ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής παραβολή . ὥσπερ γάρ κύων μέσος ἅπας κύων ὁ κρᾶσις λέγω , ὅταν ἴσος ἀπέχω ὁ ἄκρον , οὕτως καί οὐσία λέγω εἰμί μέσος ὁ κρᾶσις ὁ ἴσος ἀπέχω ὁ ἄκρον , ὅς δή καί πρῶτος πᾶς εἰμί στοιχεῖον . ἴσος δέ ἀπέχω δηλονότι ὁ ἄκρον , ἐκ ἴσος κεράννυμι ἅπας . ὁ οὖν ὑπερβάλλω ἤ ἐλλείπω ὅδε θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός εἰμί φημί , ἅμα μέν ὁ μέσος παραβάλλω , ἅμα δέ καί ὁ ἐναντίος στοιχεῖον ἐξέτασις ἐπί αὐτός ποιέω . καί δή καί κατά οὗτος μέν ἁπλῶς λέγω αὐτός ἤ θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός ὑπάρχω . ἐπειδάν δέ ὁ μέσος κρᾶσις παραβάλλω , οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ὅτι πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής οὕτως ἔχω . γένος δέ εἰμί αὐτός ὁ οὐσία . πᾶς γάρ ὑπό οὗτος πίπτω ὡς ἄνω τίς γένος , ἔμψυχος τε καί ἄψυχος , καί κοινός εἰμί ὅδε καί ἄνθρωπος καί κύων καί πλάτανος καί συκῆ καί λίθος καί χαλκός καί σίδηρος καί ὁ ἄλλος ἅπας γένος . ὑπό αὐτός δέ εἰμί ἕτερος γένος πολύς , ὁ μέν ζῷον ὄρνις τε καί ἰχθῦς , ὁ δέ φυτόν δένδρον τε καί βοτάνη , ἀετός δέ καί κόραξ ὄρνις , καί λάβραξ καί φυκίς ἰχθῦς . ὡσαύτως δέ καί ὁ μέν δένδρον ἐλαία τε καί συκῆ γένος , ὁ βοτάνη δέ ἀναγαλλίς τε καί παιωνία . ἔσχατος δέ γένος οὗτος καί διά οὗτος καί εἶδος προσαγορεύω , κόραξ καί φυκίς καί συκῆ καί ἀναγαλλίς · οὕτως δέ καί ἄνθρωπος καί βοῦς καί κύων . ἄνωθεν μέν κατέρχομαι ἔσχατος γένος οὗτος καί διά οὗτος καί εἶδος προσαγορεύω , κάτωθεν δέ ἀνέρχομαι ἀπό ὁ ἄτομος οὐσία πρῶτος . καί δείκνυμι διά ἕτερος γράμμα , ὡς εὔλογος ὁ παλαιός οὗτος σύμπας ὁ μεταξύ ὁ ἄτομος τε καί ὁ πρῶτος γένος εἶδος τε ἅμα καί γένος προσαγορεύω .