galenus.de-temperamentis-libri-iii 3.1
Ὅτι μὲν οὖν ἕκαστον τῶν ἐνεργείᾳ θερμῶν καὶ ψυχρῶν καὶ ξηρῶν καὶ ὑγρῶν ἢ τῷ τὴν ἄκραν δεδέχθαι ποιότητα τοιοῦτον εἶναί φαμεν ἢ ἐπικρατήσει τινὸς ἐξ αὐτῶν ἢ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς παραβάλλοντες ἢ πρὸς ὁτιοῦν τῶν ἐπιτυχόντων , ἔμπροσθεν εἴρηται . δέδεικται δὲ καί , ὡς ἄν τις μάλιστα δύναιτο διαγιγνώσκειν ἀκριβῶς αὐτά . λοιπὸν δ’ ἂν εἴη περὶ τῶν δυνάμει τοιούτων διελθεῖν αὐτὸ πρότερον ἐξηγησαμένους τοὔνομα τί ποτε σημαίνει τὸ δυνάμει . σύντομος δὲ καὶ ῥᾴστη καὶ σαφὴς ἡ ἐξήγησις . ὃ γὰρ ἂν ὑπάρχῃ μὲν μήπω τοιοῦτον , οἷον λέγεται , πέφυκε δὲ γενέσθαι [ τοιοῦτον ] , δυνάμει φαμὲν ὑπάρχειν αὐτό , λογικὸν μὲν τὸν ἄρτι γεγενημένον ἄνθρωπον , πτηνὸν δὲ τὸν ὄρνιν , καὶ θηρατικὸν μὲν τὸν κύνα , ταχὺν δὲ τὸν ἵππον , ὅπερ ἔσεσθαι πάντως ἕκαστον αὐτῶν μέλλει μηδενὸς τῶν ἔξωθεν ἐμποδὼν αὐτῷ γενομένου , τοῦθ’ ὡς ὂν ἤδη λέγοντες . ὅθεν οἶμαι καὶ δυνάμει ταῦτα πάντα φαμὲν ὑπάρχειν , οὐκ ἐνεργείᾳ . τέλειον μὲν γάρ τι καὶ ἤδη παρὸν ἡ ἐνέργεια · τὸ δυνάμει δ’ ἀτελές τι καὶ μέλλον ἔτι καὶ οἷον ἐπιτήδειον μὲν εἰς τὸ γενέσθαι , μήπω δ’ ὑπάρχον ὃ λέγεται . οὔτε γὰρ τὸ βρέφος ἤδη λογικόν , ἀλλ’ ἔσεσθαι μέλλει , οὔθ’ ὁ γεγενημένος ἄρτι κύων ἤδη θηρατικός , ὅς γε μηδὲ βλέπει μηδέπω , τῷ δύνασθαι δ’ , εἰ τελειωθείη , θηρᾶν οὕτως ὀνομάζεται . κυριώτατα μὲν οὖν ἐκεῖνα μόνα δυνάμει λέγομεν , ἐφ’ ὧν ἡ φύσις αὐτὴ πρὸς τὸ τέλειον ἀφικνεῖται μηδενὸς τῶν ἔξωθεν ἐμποδὼν αὐτῇ γενομένου , ἤδη δὲ καὶ ὅσαι προσεχεῖς ὗλαι τῶν γιγνομένων εἰσίν . οὐδὲν δὲ διοίσει προσεχῆ λέγειν ἢ οἰκείαν ἢ ἰδίαν · ἐξ ἁπάντων γὰρ αὐτῶν δηλοῦται τὸ πλησίον καὶ μὴ διὰ μέσης ἄλλης μεταβολῆς , οἷον εἰ τὸ αἷμα δυνάμει σάρκα προσαγορεύοις ἐλαχίστης μεταβολῆς δεόμενον εἰς σαρκὸς γένεσιν . οὐ μὴν τό γ’ ἐν τῇ γαστρὶ πεπεμμένον σιτίον ὕλη προσεχὴς σαρκὸς ἀλλὰ διὰ μέσου τοῦ αἵματος · ἔτι δὲ μᾶλλον ἡ μάζα καὶ ὁ ἄρτος ἐπὶ πλέον ἀποκεχώρηκε · τριῶν γὰρ δεῖται μεταβολῶν εἰς σαρκὸς γένεσιν . ἀλλ’ ὅμως καὶ ταῦτα δυνάμει λέγεται σὰρξ καὶ πρὸ τούτων ἀὴρ καὶ πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γῆ καὶ ἡ τούτων αὐτῶν ὕλη κοινή . ταυτὶ μὲν οὖν ἅπαντα καταχρωμένων ἢ μᾶλλον ἢ ἧττον λέγεται . ὁ δὲ πρῶτος τρόπος ὁ κυριώτατός ἐστι τῶν δυνάμει τόδε τι λεγομένων ὑπάρχειν , ἐφεξῆς δ’ ὁ κατὰ τὴν οἰκείαν ὕλην , οἷον εἰ τὴν ἀναθυμίασιν τὴν καπνώδη φλόγα λέγοις ὑπάρχειν ἢ τὸν ἀτμὸν ἀέρα δυνάμει . λέγεται δέ ποτε δυνάμει καὶ τὸ τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἀντιδιαιρούμενον , οἷον εἰ τὴν ψυχρολουσίαν ἐπ’ εὐσάρκου νέου θερμαίνειν τις φαίη τὸ σῶμα κατὰ συμβεβηκός , οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει . Κατὰ τοσούτους δὴ τρόπους καὶ τὰ δυνάμει θερμὰ καὶ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ὑγρὰ λεχθήσεται καὶ ζητηθήσεται δεόντως , τί δή ποτε καστόριον ἢ εὐφόρβιον ἢ πύρεθρον ἢ στρουθίον ἢ νίτρον ἢ μίσυ θερμὰ λέγομεν ἢ θριδακίνην ἢ κώνειον ἢ μανδραγόραν ἢ σαλαμάνδραν ἢ μήκωνα ψυχρά · πότερον τοῖς εἰρημένοις τρόποις ὑποπέπτωκεν ἢ κατ’ ἄλλον τινὰ λέγεται μηδέπω διῃρημένον . ἄσφαλτος μὲν γὰρ καὶ ῥητίνη καὶ στέαρ ἔλαιόν τε καὶ πίττα δυνάμει θερμά , διότι ῥᾳδίως ἐνεργείᾳ γίγνεται θερμά · καὶ γὰρ ἐκφλογοῦται τάχιστα καὶ τοῖς σώμασιν ἡμῶν προσαγόμενα θερμαίνει σαφέστατα . χαλκῖτις δὲ καὶ μίσυ καὶ νᾶπυ καὶ νίτρον ἄκορόν τε καὶ μῆον καὶ κόστος καὶ πύρεθρον ἡμῖν μὲν προσαγόμενα θερμαίνειν φαίνεται τὰ μὲν μᾶλλον αὐτῶν , τὰ δ’ ἧττον , οὐ μὴν ἐκφλογοῦσθαι πέφυκεν . ἢ παραλογίζονται σφᾶς αὐτοὺς οἱ τοῦτο μόνον ἐπισκοποῦντες , εἰ μὴ ῥᾳδίως ἐκφλογοῦνται ; ἐχρῆν γὰρ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ εἰ μηδ’ ἀνθρακοῦνται σκοπεῖν , ὡς οὐδέν γ’ ἧττον φλογὸς ὁ ἄνθραξ πῦρ . ἀλλ’ ἡ μὲν φλὸξ ἀέρος ἐκπυρωθέντος ἤ τινος ἀερώδους σώματος , ὁ δ’ ἄνθραξ γῆς ἤ τινος γεώδους γίγνεται . καὶ δὴ μέχρι τοῦδε συμφωνεῖν ὁ λόγος ἔοικεν ἑαυτῷ πάντη · φαίνεται γὰρ ὅσα πυρὸς ἁπτόμενα φάρμακα ῥᾳδίως ἐκπυροῦται , ταῦτα καὶ ἡμᾶς θερμαίνοντα , πλὴν εἴ τι διὰ τὸ παχυμερὲς εἶναι μὴ παραδέχεται ῥᾳδίως εἴσω τὸ σῶμα . διορισθήσεται γὰρ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ τούτων ἐν τοῖς περὶ φαρμάκων δυνάμεως . ὅσα μέντοι τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον φαίνεται θερμαίνοντα , ταῦθ’ ἑτοίμως ἐκπυροῦται . πῶς οὖν , φασίν , ἁπτομένοις οὐ φαίνεται θερμά ; τοῦτο δ’ οὐκ οἶδα , τίνος ἕνεκα λέγουσιν . εἰ μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ τε καὶ ἤδη θερμὸν ἐλέγομεν ἕκαστον τῶν εἰρημένων ὑπάρχειν , ἦν ἂν δήπου θαυμαστόν , ὅπως ἁπτομένοις οὐ φαίνεται θερμά . νυνὶ δὲ τῷ δύνασθαι γενέσθαι ῥᾳδίως θερμὰ δυνάμει προσαγορεύομεν τὰ τοιαῦτα . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν [ πέπονθεν ] , εἰ μήπω θερμαίνει τοὺς ψαύοντας αὐτῶν . ὡς γὰρ οὐδὲ τὸ πῦρ αὔξει τὰ ξύλα πρὶν ὑπ’ αὐτοῦ νικηθέντα μεταβληθῆναι καὶ τοῦτο πάντως ἔν τινι χρόνῳ γίγνεται , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδὲ τὴν ἐν τοῖς ζῴοις θερμασίαν τὰ φάρμακα , εἰ μὴ πρότερον ὑπ’ αὐτῆς ἐκείνης μεταβληθείη . καθ’ ἕτερον μὲν γὰρ τρόπον ὁ παρὰ πυρὶ θαλπόμενος ἢ ἐν ἡλίῳ θερμαίνεται , καθ’ ἕτερον δ’ ὁ ὑφ’ ἑκάστου τῶν εἰρημένων φαρμάκων · ἐκεῖνα μὲν γὰρ ἐνεργείᾳ θερμά , τῶν φαρμάκων δ’ οὐδέν . οὔκουν οὐδὲ θερμαίνειν ἡμᾶς δύναται πρὶν ἐνεργείᾳ γενέσθαι τοιαῦτα , τὸ δ’ ἐνεργείᾳ παρ’ ἡμῶν αὐτῶν λαμβάνει , καθάπερ οἱ ξηροὶ κάλαμοι παρὰ τοῦ πυρός . οὕτω δὲ καὶ τὰ ξύλα ψυχρὰ μὲν ἅπαντα κατά γε τὴν ἑαυτῶν φύσιν , ἀλλὰ τὰ μὲν ξηρότερά τε καὶ σμικρὰ ῥᾳδίως εἰς πῦρ μεταβάλλει , τὰ δ’ ὑγρότερά τε καὶ μεγάλα χρόνου δεῖται πλείονος . Οὐδὲν οὖν θαυμαστόν , εἰ καὶ τὰ φάρμακα πρῶτον μὲν εἰς λεπτὰ καὶ σμικρὰ καταθραυσθῆναι δεῖται , δεύτερον δὲ χρόνῳ τινὶ κἂν ἐλαχίστῳ τοῖς σώμασιν ἡμῶν ὁμιλῆσαι πρὸς τὸ γενέσθαι θερμά . σὺ δ’ , εἰ μήτε καταθραύσας αὐτὰ μήτε θερμήνας πρότερον ἀξιοῖς ἤδη φαίνεσθαι θερμά , τί ποτε σημαίνει τὸ δυνάμει θερμόν , ἐπιλελῆσθαί μοι δοκεῖς · ὡς ἐνεργείᾳ γοῦν θερμὰ βασανίζεις αὐτά . καὶ μὴν οὐδ’ ἐκεῖνο θαυμαστόν , εἰ θερμανθῆναι δεῖται πρότερον , ἵν’ ἀντιθερμήνῃ . γίγνεται γὰρ δὴ τοῦτο καὶ κατὰ τὴν τῶν ξύλων εἰκόνα . τὴν γοῦν ἀποσβεννυμένην φλόγα διασώζει θ’ ἅμα καὶ αὔξει θερμαινόμενα πρότερον ὑπ’ ἐκείνης αὐτῆς . οὔκουν ἀπεικός ἐστιν οὐδὲ τὴν ἐν τοῖς ζῴοις θερμασίαν οἷον τροφῇ τινι χρῆσθαι τοῖς τοιούτοις φαρμάκοις ὡς τὸ πῦρ τοῖς ξύλοις . οὕτω γὰρ δὴ καὶ φαίνεται γιγνόμενον . εἰ δὲ κατεψυγμένῳ σώματι περιπάττοις ὁτιοῦν αὐτῶν ἀκριβῶς λεπτὸν ἐργασάμενος , οὐδ’ ὅλως θερμαίνεται καὶ διὰ τοῦτο τρίβομεν ἐπὶ πλεῖστον τὰ κατεψυγμένα μόρια τοῖς τοιούτοις φαρμάκοις , ἅμα μὲν ἀνάπτοντες τῇ τρίψει θερμασίαν , ἅμα δ’ ἀραιὸν ἐργαζόμενοι τὸ τέως ὑπὸ τῆς ψύξεως πεπυκνωμένον , ἵν’ εἴσω τε δύῃ τὸ φάρμακον ὁμιλοῦν τε τῷ συμφύτῳ τοῦ ζῴου θερμῷ μεταβάλληταί τε καὶ θερμαίνηται . καὶ γὰρ εἰ μόριον αὐτοῦ τι σμικρότατον ἐνεργείᾳ κτήσαιτο τὴν θερμασίαν , εἰς ἅπαν οὕτω διαδίδωσι κατὰ τὸ συνεχές , ὡς εἰ καὶ τῆς δᾳδὸς ἅψαις τὸ ἄκρον ἀπὸ σμικροῦ σπινθῆρος · ἅπασαν γὰρ καὶ ταύτην ἐπινέμεται ῥᾳδίως τὸ πῦρ οὐδὲν ἔτι τοῦ σπινθῆρος δεόμενον . ἕκαστον οὖν τῶν δυνάμει θερμῶν οὔπω μὲν ἐν τῇ φύσει πλεονεκτοῦν ἔχει τὸ θερμὸν τοῦ ψυχροῦ , πλησίον δ’ ἤδη τοῦ πλεονεκτεῖν ἐστιν , ὥστε βραχείας τῆς ἔξωθεν ἐπικουρίας δεῖσθαι πρὸς τὸ κρατῆσαι , καὶ ταύτην αὐτῷ ποτε μὲν ἡ τρῖψις ἱκανὴ παρασχεῖν ἐστι , ποτὲ δ’ ἤτοι τὸ πῦρ ἤ τι τῶν φύσει θερμῶν σωμάτων ἁπτόμενον τούτου . Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν οὐδὲ διὰ τί τὰ μὲν εὐθὺς ἅμα τῷ ψαῦσαι τοῦ σώματος ἡμῶν ἀντιθερμαίνειν αὐτὸ πέφυκε , τὰ δ’ ἐν πλείονι χρόνῳ δρᾷ τοῦτο . καὶ γὰρ καὶ τῶν πλησιαζόντων τῷ πυρὶ τὰ μὲν εὐθὺς ἐξάπτεται , καθάπερ ἡ θρυαλλὶς καὶ ἡ δᾲς ἡ λεπτὴ ἥ τε πίττα καὶ ὁ κάλαμος ὁ ξηρός , τὰ δ’ , εἰ μὴ πολλῷ χρόνῳ πλησιάσειεν , οὐ νικᾶται , καθάπερ τὸ ξύλον τὸ χλωρόν . ἀλλὰ μᾶλλον ἐκεῖνο διελέσθαι δικαιότερον , οὗ τὴν μὲν ἀπόδειξιν ἐν τοῖς Περὶ φυσικῶν ﻿ δυνάμεων ἐροῦμεν , ἐξ ὑποθέσεως δ’ ἂν ἕνεκα τῶν παρόντων καὶ νῦν αὐτῷ χρησαίμεθα , τέτταρας μὲν εἶναι παντὸς σώματος δυνάμεις , ἑλκτικὴν μὲν τῶν οἰκείων μίαν , ἑτέραν δὲ τὴν τούτων αὐτῶν καθεκτικὴν καὶ τρίτην 〈 τὴν 〉 ἀλλοιωτικὴν καὶ τετάρτην ἐπ’ αὐταῖς τὴν τῶν ἀλλοτρίων ἀποκριτικήν , εἶναί τε ταύτας τὰς δυνάμεις ὅλης τῆς οὐσίας ἑκάστου τῶν σωμάτων , ἣν ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ κεκρᾶσθαί φαμεν . ἐπειδὰν δὲ κατὰ μίαν ἡντινοῦν τῶν ἐν αὑτῷ ποιοτήτων τὸ σῶμα μεταβάλλῃ τὸ πλησιάζον , οὔτε καθ’ ὅλην ἐνεργεῖν αὑτοῦ τηνικαῦτα τὴν οὐσίαν ὑποληπτέον οὔτ’ ἐξομοιωθῆναι δύνασθαι [ ποτὲ ] τὸ μεταβαλλόμενον · ὥστ’ οὐδὲ θρέψειεν ἄν ποτε τὸ οὕτω μεταβληθὲν οὐδὲν τῶν μεταβαλλόντων . εἰ δ’ ἱκανῶς μεταβάλλοι , τουτέστι καθ’ ὅλην αὑτοῦ τὴν οὐσίαν ἐνεργῆσαν , ἐξομοιώσειεν ἂν οὕτως ἑαυτῷ καὶ τραφείη πρὸς τοῦ μεταβληθέντος · οὐδὲ γὰρ ἄλλο τι θρέψις ἐστὶ παρὰ τὴν τελείαν ὁμοίωσιν .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν ἕκαστος ὁ ἐνέργεια θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός ἤ ὁ ὁ ἄκρος δέχομαι ποιότης τοιοῦτος εἰμί φημί ἤ ἐπικράτησις τις ἐκ αὐτός ἤ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής παραβάλλω ἤ πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω , ἔμπροσθεν λέγω . δείκνυμι δέ καί , ὡς ἄν τις μάλα δύναμαι διαγιγνώσκω ἀκριβής αὐτός . λοιπός δέ ἄν εἰμί περί ὁ δύναμις τοιοῦτος διέρχομαι αὐτός πρότερος ἐξηγέομαι ὄνομα τίς ποτέ σημαίνω ὁ δύναμις . σύντομος δέ καί ῥᾴδιος καί σαφής ὁ ἐξήγησις . ὅς γάρ ἄν ὑπάρχω μέν μήπω τοιοῦτος , οἷος λέγω , φύω δέ γίγνομαι [ τοιοῦτος ] , δύναμις φημί ὑπάρχω αὐτός , λογικός μέν ὁ ἄρτι γίγνομαι ἄνθρωπος , πτηνός δέ ὁ ὄρνις , καί θηρατικός μέν ὁ κύων , ταχύς δέ ὁ ἵππος , ὅς εἰμί πάντως ἕκαστος αὐτός μέλλω μηδείς ὁ ἔξωθεν ἐμποδών αὐτός γίγνομαι , εθος ὡς εἰμί ἤδη λέγω . ὅθεν οἴομαι καί δύναμις οὗτος πᾶς φημί ὑπάρχω , οὐ ἐνέργεια . τέλειος μέν γάρ τις καί ἤδη πάρειμι ὁ ἐνέργεια · ὁ δύναμις δέ ἀτελής τις καί μέλλω ἔτι καί οἷος ἐπιτήδειος μέν εἰς ὁ γίγνομαι , μήπω δέ ὑπάρχω ὅς λέγω . οὔτε γάρ ὁ βρέφος ἤδη λογικός , ἀλλά εἰμί μέλλω , οὔτε ὁ γίγνομαι ἄρτι κύων ἤδη θηρατικός , ὅς γε μηδέ βλέπω μηδέπω , ὁ δύναμαι δέ , εἰ τελειόω , θηράω οὕτως ὀνομάζω . κύριος μέν οὖν ἐκεῖνος μόνος δύναμις λέγω , ἐπί ὅς ὁ φύσις αὐτός πρός ὁ τέλειος ἀφικνέομαι μηδείς ὁ ἔξωθεν ἐμποδών αὐτός γίγνομαι , ἤδη δέ καί ὅσος προσεχής ὕλη ὁ γίγνομαι εἰμί . οὐδείς δέ διαφέρω προσεχής λέγω ἤ οἰκεῖος ἤ ἴδιος · ἐκ ἅπας γάρ αὐτός δηλόω ὁ πλησίον καί μή διά μέσος ἄλλος μεταβολή , οἷος εἰ ὁ αἷμα δύναμις σάρξ προσαγορεύω ἐλαχύς μεταβολή δέω εἰς σάρξ γένεσις . οὐ μήν ὁ γε ἐν ὁ γαστήρ πέμπω σιτίον ὕλη προσεχής σάρξ ἀλλά διά μέσος ὁ αἷμα · ἔτι δέ μάλα ὁ μᾶζα καί ὁ ἄρτος ἐπί πλείων ἀποχωρέω · τρεῖς γάρ δέω μεταβολή εἰς σάρξ γένεσις . ἀλλά ὅμως καί οὗτος δύναμις λέγω σάρξ καί πρό οὗτος ἀήρ καί πῦρ καί ὕδωρ καί γῆ καί ὁ οὗτος αὐτός ὕλη κοινός . οὗτος μέν οὖν ἅπας καταχράομαι ἤ μάλα ἤ ἥσσων λέγω . ὁ δέ πρῶτος τρόπος ὁ κύριος εἰμί ὁ δύναμις ὅδε τις λέγω ὑπάρχω , ἐφεξῆς δέ ὁ κατά ὁ οἰκεῖος ὕλη , οἷος εἰ ὁ ἀναθυμίασις ὁ καπνώδης φλόξ λέγω ὑπάρχω ἤ ὁ ἀτμός ἀήρ δύναμις . λέγω δέ ποτέ δύναμις καί ὁ ὁ κατά συμβαίνω ἀντιδιαιρέω , οἷος εἰ ὁ ψυχρολουσία ἐπί εὔσαρκος νέος θερμαίνω τις φημί ὁ σῶμα κατά συμβαίνω , οὐ οἰκεῖος δύναμις . κατά τοσοῦτος δή τρόπος καί ὁ δύναμις θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός λέγω καί ζητέω δεόντως , τίς δή ποτέ καστορίδες ἤ εὐφόρβιον ἤ πύρεθρον ἤ στρουθίον ἤ νίτρον ἤ μίσυ θερμός λέγω ἤ θριδακίνη ἤ κώνειον ἤ μανδραγόρας ἤ σαλαμάνδρα ἤ μήκων ψυχρός · πότερος ὁ λέγω τρόπος ὑποπίπτω ἤ κατά ἄλλος τις λέγω μηδέπω διερέω . ἄσφαλτος μέν γάρ καί ῥητίνη καί στέαρ ἔλαιον τε καί πίσσα δύναμις θερμός , διότι ῥᾴδιος ἐνέργεια γίγνομαι θερμός · καί γάρ ἐκφλογόω ταχύς καί ὁ σῶμα ἐγώ προσάγω θερμαίνω σαφής . χαλκῖτις δέ καί μίσυ καί νάπος καί νίτρον ἄκορον τε καί μῆον καί κόστος καί πύρεθρον ἐγώ μέν προσάγω θερμαίνω φαίνω ὁ μέν μάλα αὐτός , ὁ δέ ἥσσων , οὐ μήν ἐκφλογόω φύω . ἤ παραλογίζομαι σφεῖς αὐτός ὁ οὗτος μόνος ἐπισκοπέω , εἰ μή ῥᾴδιος ἐκφλογόω ; χρή γάρ οὐ οὕτως , ἀλλά εἰ μηδέ ἀνθρακόω σκοπέω , ὡς οὐδείς γε ἥσσων φλόξ ὁ ἄνθραξ πῦρ . ἀλλά ὁ μέν φλόξ ἀήρ ἐκπυρόω ἤ τις ἀερώδης σῶμα , ὁ δέ ἄνθραξ γῆ ἤ τις γεώδης γίγνομαι . καί δή μέχρι ὅδε συμφωνέω ὁ λόγος ἔοικα ἑαυτοῦ πάντῃ · φαίνω γάρ ὅσος πῦρ ἅπτω φάρμακον ῥᾴδιος ἐκπυρόω , οὗτος καί ἐγώ θερμαίνω , πλήν εἰ τις διά ὁ παχυμερής εἰμί μή παραδέχομαι ῥᾴδιος εἴσω ὁ σῶμα . διορίζω γάρ ἐπί πολύς ὑπέρ οὗτος ἐν ὁ περί φάρμακον δύναμις . ὅσος μέντοι ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος φαίνω θερμαίνω , οὗτος ἑτοῖμος ἐκπυρόω . πῶς οὖν , φημί , ἅπτω οὐ φαίνω θερμός ; οὗτος δέ οὐ οἶδα , τίς ἕνεκα λέγω . εἰ μέν γάρ ἐνέργεια τε καί ἤδη θερμός λέγω ἕκαστος ὁ λέγω ὑπάρχω , εἰμί ἄν δήπου θαυμαστός , ὅπως ἅπτω οὐ φαίνω θερμός . νυνί δέ ὁ δύναμαι γίγνομαι ῥᾴδιος θερμός δύναμις προσαγορεύω ὁ τοιοῦτος . θαυμαστός οὖν οὐδείς [ πάσχω ] , εἰ μήπω θερμαίνω ὁ ψαύω αὐτός . ὡς γάρ οὐδέ ὁ πῦρ αὐξάνω ὁ ξύλο πρίν ὑπό αὐτός νικάω μεταβάλλω καί οὗτος πάντως ἐν τις χρόνος γίγνομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος οὐδέ ὁ ἐν ὁ ζῷον θερμασία ὁ φάρμακον , εἰ μή πρότερος ὑπό αὐτός ἐκεῖνος μεταβάλλω . κατά ἕτερος μέν γάρ τρόπος ὁ παρά πῦρ θάλπω ἤ ἐν ἥλιος θερμαίνω , κατά ἕτερος δέ ὁ ὑπό ἕκαστος ὁ λέγω φάρμακον · ἐκεῖνος μέν γάρ ἐνέργεια θερμός , ὁ φάρμακον δέ οὐδείς . οὔκουν οὐδέ θερμαίνω ἐγώ δύναμαι πρίν ἐνέργεια γίγνομαι τοιοῦτος , ὁ δέ ἐνέργεια παρά ἐγώ αὐτός λαμβάνω , καθά ὁ ξηρός κάλαμος παρά ὁ πῦρ . οὕτως δέ καί ὁ ξύλον ψυχρός μέν ἅπας κατά γε ὁ ἑαυτοῦ φύσις , ἀλλά ὁ μέν ξηρός τε καί μικρός ῥᾴδιος εἰς πῦρ μεταβάλλω , ὁ δέ ὑγρός τε καί μέγας χρόνος δέω πολύς . οὐδείς οὖν θαυμαστός , εἰ καί ὁ φάρμακον πρῶτος μέν εἰς λεπτός καί μικρός καταθραύω δέω , δεύτερος δέ χρόνος τις κἀν ἐλαχύς ὁ σῶμα ἐγώ ὁμιλέω πρός ὁ γίγνομαι θερμός . σύ δέ , εἰ μήτε καταθραύω αὐτός μήτε θερμαίνω πρότερος ἀξιόω ἤδη φαίνω θερμός , τίς ποτέ σημαίνω ὁ δύναμις θερμός , ἐπιλανθάνω ἐγώ δοκέω · ὡς ἐνέργεια γοῦν θερμός βασανίζω αὐτός . καί μήν οὐδέ ἐκεῖνος θαυμαστός , εἰ θερμαίνω δέω πρότερος , ἵνα ἀντιθερμαίνω . γίγνομαι γάρ δή οὗτος καί κατά ὁ ὁ ξύλον εἰκών . ὁ γοῦν ἀποσβέννυμι φλόξ διασῴζω τε ἅμα καί αὐξάνω θερμαίνω πρότερος ὑπό ἐκεῖνος αὐτός . οὔκουν ἀφίημι εἰμί οὐδέ ὁ ἐν ὁ ζῷον θερμασία οἷος τροφή τις χράω ὁ τοιοῦτος φάρμακον ὡς ὁ πῦρ ὁ ξύλον . οὕτως γάρ δή καί φαίνω γίγνομαι . εἰ δέ καταψύχω σῶμα περιπάσσω ὁστισοῦν αὐτός ἀκριβής λεπτός ἐργάζομαι , οὐδέ ὅλος θερμαίνω καί διά οὗτος τρίβω ἐπί πολύς ὁ καταψύχω μόριον ὁ τοιοῦτος φάρμακον , ἅμα μέν ἀνάπτω ὁ τρῖψις θερμασία , ἅμα δέ ἀραιός ἐργάζομαι ὁ τέως ὑπό ὁ ψῦξις πυκνόω , ἵνα εἴσω τε δύω ὁ φάρμακον ὁμιλέω τε ὁ σύμφυτος ὁ ζῷον θερμός μεταβάλλω τε καί θερμαίνω . καί γάρ εἰ μόριον αὐτός τις μικρός ἐνέργεια κτάομαι ὁ θερμασία , εἰς ἅπας οὕτως διαδίδωμι κατά ὁ συνεχής , ὡς εἰ καί ὁ δαίς ἅπτω ὁ ἄκρον ἀπό μικρός σπινθήρ · ἅπας γάρ καί οὗτος ἐπινέμω ῥᾴδιος ὁ πῦρ οὐδείς ἔτι ὁ σπινθήρ δέω . ἕκαστος οὖν ὁ δύναμις θερμός οὔπω μέν ἐν ὁ φύσις πλεονεκτέω ἔχω ὁ θερμός ὁ ψυχρός , πλησίον δέ ἤδη ὁ πλεονεκτέω εἰμί , ὥστε βραχύς ὁ ἔξωθεν ἐπικουρία δέω πρός ὁ κρατέω , καί οὗτος αὐτός ποτέ μέν ὁ τρῖψις ἱκανός παρέχω εἰμί , ποτέ δέ ἤτοι ὁ πῦρ ἤ τις ὁ φύσις θερμός σῶμα ἅπτω οὗτος . οὐδείς οὖν θαυμαστός οὐδέ διά τίς ὁ μέν εὐθύς ἅμα ὁ ψαύω ὁ σῶμα ἐγώ ἀντιθερμαίνω αὐτός φύω , ὁ δέ ἐν πολύς χρόνος δράω οὗτος . καί γάρ καί ὁ πλησιάζω ὁ πῦρ ὁ μέν εὐθύς ἐξάπτω , καθά ὁ θρυαλλίς καί ὁ δαίς ὁ λεπτός ὁ τε πίσσα καί ὁ κάλαμος ὁ ξηρός , ὁ δέ , εἰ μή πολύς χρόνος πλησιάζω , οὐ νικάω , καθά ὁ ξύλον ὁ χλωρός . ἀλλά μάλα ἐκεῖνος διαιρέω δίκαιος , ὅς ὁ μέν ἀπόδειξις ἐν ὁ περί φυσικός ﻿ δύναμις λέγω , ἐκ ὑπόθεσις δέ ἄν ἕνεκα ὁ πάρειμι καί νῦν αὐτός χράω , τέσσαρες μέν ἵημι πᾶς σῶμα δύναμις , ἑλκτικός μέν ὁ οἰκεῖος εἷς , ἕτερος δέ ὁ οὗτος αὐτός καθεκτικός καί τρίτος 〈 ὁ 〉 ἀλλοιωτικός καί τέταρτος ἐπί αὐτός ὁ ὁ ἀλλότριος ἀποκριτικός , εἰμί τε αὐτός ὁ δύναμις ὅλος ὁ οὐσία ἕκαστος ὁ σῶμα , ὅς ἐκ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός κράω φημί . ἐπειδάν δέ κατά εἷς ὅστις ὁ ἐν ἑαυτοῦ ποιότης ὁ σῶμα μεταβάλλω ὁ πλησιάζω , οὔτε κατά ὅλος ἐνεργέω αὐτός τηνικαῦτα ὁ οὐσία ὑπολαμβάνω οὔτε ἐξομοιόω δύναμαι [ ποτέ ] ὁ μεταβάλλω · ὥστε οὐδέ τρέφω ἄν ποτέ ὁ οὕτως μεταβάλλω οὐδείς ὁ μεταβάλλω . εἰ δέ ἱκανός μεταβάλλω , τουτέστι κατά ὅλος αὐτός ὁ οὐσία ἐνεργέω , ἐξομοιόω ἄν οὕτως ἑαυτοῦ καί τρέφω πρός ὁ μεταβάλλω · οὐδέ γάρ ἄλλος τις θρέψις εἰμί παρά ὁ τέλειος ὁμοίωσις .