galenus.de-temperamentis-libri-iii 2.4
Περὶ δὲ τῶν ἑπομένων ταῖς κράσεσιν ἐφεξῆς χρὴ διελθεῖν . ἕπεται μὲν οὖν καὶ τὰ προειρημένα , μᾶλλον δ’ ἀχώριστα τελέως ἐστί , ξηρῷ μὲν σκληρότης , ὑγρῷ δὲ μαλακότης , ὅταν γε μετὰ χλιαρᾶς ᾖ θερμότητος . ἀλλὰ καὶ παχύτητες ἕξεως καὶ λεπτότητες ἕπονται κράσεσιν , οὐ ταῖς συμφύτοις μόνον , ἀλλὰ κἂν ἐξ ἔθους μακροῦ τις ἐπίκτητος γένηται . πολλοὺς γὰρ καὶ τῶν φύσει λεπτῶν ἐθεασάμην παχυνθέντας καὶ τῶν παχέων λεπτυνθέντας τοὺς μὲν ἀργίᾳ τε καὶ τῷ ἁβροδιαίτῳ τὴν ὅλην κρᾶσιν ὑπαλλάξαντας ἐπὶ τὸ ὑγρότερον , τοὺς δ’ ἐν ταλαιπωρίαις πλείοσι καὶ φροντίσι καὶ διαίτῃ λεπτῇ καταξηρανθέντας . εἰρήσεται δὲ καὶ τούτων τὰ γνωρίσματα . κάλλιον γὰρ ἡμᾶς αὐτοὺς ἔκ τινων σημείων ὁρμωμένους , πρὶν παρ’ ἑτέρου πυθέσθαι , δύνασθαι γνωρίζειν , εἰ φύσει τοιοῦτος ἦν ὁ ἄνθρωπος ἢ ἐξ ἔθους ἐγένετο . διδάσκαλος δὲ καὶ τούτων τῶν γνωρισμάτων , ὥσπερ οὖν καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης . Ὅσοι μὲν οὖν εὐρυτέρας ἔχουσι τὰς φλέβας , θερμότεροι φύσει , ὅσοι δὲ στενοτέρας , ψυχρότεροι . τοῦ θερμοῦ γὰρ ἔργον ἀνευρῦναί τε καὶ διαφυσῆσαι ταύτας · ὥστ’ εὐλόγως εἰς ταὐτὸν ὡς τὸ πολὺ συντρέχει στενότης μὲν φλεβῶν ἕξει πιμελώδει τε καὶ παχυτέρᾳ , λεπτότης δ’ ἕξεως εὐρύτητι φλεβῶν . εἰ δ’ ἅμα τις εἴη πιμελώδης τε καὶ παχὺς καὶ τὰς φλέβας εὐρείας ἔχοι , δι’ ἔθος οὗτος , οὐ φύσει πιμελώδης ἐγένετο · ὥσπερ εἰ καὶ στενὰς μὲν ἔχοι τὰς φλέβας , εἴη δ’ ἰσχνός , οὐδ’ οὗτος ἐξ ἀνάγκης φύσει τοιοῦτος . κἀν τοῖσι ﻿ λιμαγχικοῖσι , φησί , τὰς μετριότητας ἀπὸ τούτων σκεπτέον , τῆς τῶν ἀγγείων εὐρύτητος δηλονότι καὶ στενότητος , οὐ τῆς ἄλλης ἕξεως ὅλου τοῦ σώματος . οἱ μὲν γὰρ στενὰς ἔχοντες τὰς φλέβας ὀλίγαιμοί τ’ εἰσὶ καὶ μακρὰς ἀσιτίας οὐ φέρουσιν . ὅσοις δ’ εὐρεῖαι καὶ πλῆθος αἵματος , τούτοις ἔνεστι καὶ χωρὶς βλάβης ἀσιτῆσαι . αἱ δ’ αἰτίαι τῶν εἰρημένων ἤδη μὲν δῆλαι , κἂν ἐγὼ μὴ λέγω , τοῖς γε προσέχουσι τὸν νοῦν . ἐπεὶ δ’ οὐ πάντες προσέχουσιν , ἀναγκαῖον ἤδη καὶ δι’ ἐκείνους εἰπεῖν , ὡς ὅσον ἐν αἵματι πῖόν τ’ ἐστὶ καὶ κοῦφον καὶ λεπτόν , ἐν μὲν τοῖς θερμοτέροις σώμασι τροφή τις γίγνεται τοῦτο τῷ θερμῷ , κατὰ δὲ τὰ ψυχρότερα διασώζεται , καὶ τῶν φλεβῶν ἔξω διηθούμενον , ἐπειδὰν μὲν ψυχροῖς περιπέσῃ μορίοις , οἷοίπερ οἱ ὑμένες εἰσίν , ἐκείνοις περιπήγνυται , κατὰ δὲ τὰ φύσει θερμότερα — τοιαῦτα δ’ ἐστὶ δηλονότι τὰ σαρκώδη — δαπανᾶταί τε πρὸς τοῦ θερμοῦ καὶ διαφορεῖται , πλὴν εἴ ποτε πρὸς τῷ ψυχροτέρῳ τῆς κράσεως ἔτι καὶ τὸ τῆς διαίτης ἀταλαίπωρον ἐπιθρέψειέ τι καὶ αὐτοῖς τοῖς σαρκώδεσι μορίοις πιμελῆς . οὕτω τοι καὶ τὰ φωλεύοντα ζῷα πολλάκις εὑρίσκεται πιμελωδέστερα καὶ γυναῖκες ἀνδρῶν , ὅτι καὶ τῇ κράσει ψυχρότερον ἄρρενος τὸ θῆλυ καὶ οἰκουρεῖ τὰ πολλά . Ὅσαι μὲν οὖν ἕξεις σωμάτων εὔκρατοί τ’ εἰσὶ φύσει καὶ πονοῦσι τὰ μέτρια , ταύτας ἀναγκαῖον εὐσάρκους γίγνεσθαι , τουτέστι πάντη συμμέτρους · ὅσοις δὲ τὸ μὲν ὑγρὸν αὔταρκες , ἀπολείπεται δ’ οὐ πολλῷ τῆς ἄκρας συμμετρίας τὸ θερμόν , οὗτοι πολύσαρκοι γίγνονται . πολύσαρκοι δὲ καὶ ὅσοι φύσει μὲν εὔκρατοι , ῥᾳθύμως δὲ καὶ ἀπόνως βιοῦσιν . εἴρηται γὰρ δὴ καὶ τοῦτο κάλλιστα πρὸς τῶν παλαιῶν , ὡς ἐπίκτητοι φύσεις εἰσὶ τὰ ἔθη , καὶ οὐδὲν ἴσως δεήσει τοῦθ’ ἅπαξ εἰρηκότας νῦν μηκέτι διορίζεσθαι καθ’ ἕκαστον κεφάλαιον , εἴτε φύσει ψυχρότερος εἴτ’ ἐξ ἔθους ὅδε τις , ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἀπολιπεῖν τοῖς ἀναγιγνώσκουσιν , αὐτὸν δὲ βραχυλογίας ἕνεκα τὰς οἰκείας ἑκάστῃ τῶν κράσεων ἕξεις τοῦ σώματος ἐπελθεῖν . εἰσὶ δή τινες ἰσχνοί θ’ ἅμα καὶ φλέβας ἔχοντες μικράς , ἀλλ’ εἰ τέμοις ἐξ αὐτῶν ἡντινοῦν , προπίπτει πιμελή , δῆλον ὡς ὑποπεφυκυῖα τῷ δέρματι κατὰ τὸν ἔνδον ὑμένα . σπάνιον μὲν οὖν ἐπ’ ἀνδρῶν τὸ τοιοῦτον , ἐπὶ δὲ γυναικῶν καὶ πάνυ πολλάκις εὑρισκόμενον . ἐστὶ γὰρ καὶ φύσεως ψυχροτέρας καὶ ἀργοτέρου βίου τὸ τοιοῦτον γνώρισμα . πιμελὴ μὲν γὰρ ἀεὶ διὰ ψῦξιν ἕξεως γίγνεται · πολυσαρκία δὲ πλήθους αἵματος ἔκγονος , εὐσαρκία δὲ φύσεως εὐκράτου γνώρισμα . πάντως μὲν οὖν οἱ πολύσαρκοι καὶ τὴν πιμελὴν εὐθέως ἔχουσι πλείονα τῶν εὐσάρκων · οὐ μὴν ἀνάλογον ἀεὶ ταῖς σαρξὶν ἡ πιμελὴ συναύξεται , ἔστι γὰρ ἰδεῖν τῶν παχέων τοὺς μὲν τὴν σάρκα πλείονα , τοὺς δὲ τὴν πιμελὴν ἔχοντας , ἐνίοις δ’ ὁμοίως ἄμφω συνηυξημένα . οἷς μὲν οὖν ὁμοίως ἄμφω συνηύξηται , τοσούτῳ πλέον ὑγρόν ἐστιν ὑπὲρ τὴν εὔκρατον φύσιν , ὅσῳ καὶ ψυχρόν . οἷς δ’ ἡ πιμελὴ πλείων , τὸ ψυχρὸν ἐπὶ τούτων πλέον ἐστὶν ἤπερ τὸ ὑγρόν , ὥσπερ οἷς ἡ σὰρξ πλείων , ὑγρότης μέν ἐστι τοῦ δέοντος πλείων , οὐ μὴν καὶ ψῦξις . ὅταν γὰρ ἐν τοῖς οἰκείοις ὅροις μένοντος τοῦ θερμοῦ προσγένηταί τις αἵματος χρηστοῦ περιουσία , πολυσαρκίαν ἀναγκαῖον ἀκολουθῆσαι . τὸ δ’ ὅσῳ χρὴ πλέον εἶναι τοῦ συμμέτρου τὸ αἷμα , μέτρῳ μὲν οὐχ οἷόν τε μηνῦσαι καὶ σταθμῷ , λόγῳ δ’ ἐγχωρεῖ διελθεῖν . ὡς ἐπειδὰν μήπω νοσῶδες μηδὲν γένηται τῷ τοῦ ζῴου σώματι σύμπτωμα παχυνομένῳ , τὸ πλῆθος τῆς ὑγρότητος τηνικαῦτα τῶν τῆς ὑγιείας ὅρων ἐντός ἐστιν . ἐπιδέδεικται γὰρ ἡμῖν καὶ δι’ ἄλλων , ὡς ἀναγκαῖόν ἐστιν οὐ σμικρὸν ὑποθέσθαι πλάτος τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως · ἀλλὰ καὶ νῦν φαίνεται σχεδὸν ἐν ὅλῳ τῷ λόγῳ τὴν μὲν εὔκρατόν τε καὶ μέσην φύσιν οἷον κανόνα τινὰ τῶν ἄλλων ἀεὶ τιθεμένων ἡμῶν , ὅσαι δ’ ἐφ’ ἑκάτερα τῆσδε , δυσκράτους ἀποφαινόντων · ὅπερ οὐκ ἂν ἦν , εἰ μὴ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις ἐδέχετο . ἄλλη μὲν γάρ ἐστιν ἡ ὑγιεινή , ἄλλη δ’ ἡ νοσώδης δυσκρασία · νοσώδης μὲν ἡ ἐπὶ πλεῖστον ἀποκεχωρηκυῖα τῆς εὐκράτου , ὑγιεινὴ δ’ ἡ ἐπ’ ὀλίγον . ὁρίσαι δ’ οὐδ’ ἐνταῦθα μέτρῳ καὶ σταθμῷ τὸ ποσὸν ἐγχωρεῖ , ἀλλ’ ἱκανὸν γνώρισμα τῆς ὑγιεινῆς δυσκρασίας τὸ μηδέπω μηδεμίαν ἐνέργειαν τοῦ ζῴου βεβλάφθαι σαφῶς . ὅσον δ’ οὖν μεταξὺ τοῦ τ’ ἄκρως ἐνεργεῖν καὶ τοῦ βεβλάφθαι σαφῶς ἐνέργειαν ὑπάρχει , τοσοῦτον καὶ τῆς ὑγιείας τὸ πλάτος ἐστὶ καὶ τῆς κατ’ αὐτὴν δυσκρασίας . τούτῳ δ’ ἐφεξῆς ἐστιν ἡ νοσώδης δυσκρασία , ὅταν γε διὰ δυσκρασίαν νοσῇ τὸ ζῷον · οὐ γὰρ δὴ διὰ ταύτην γε μόνην ἀλλὰ καὶ κατ’ ἄλλας διαθέσεις οὐκ ὀλίγας , ὑπὲρ ὧν ἐν τοῖς περὶ τῆς τῶν νοσημάτων διαφορᾶς λογισμοῖς ἐπὶ πλέον εἰρήσεται . Νυνὶ δὲ πάλιν ἀναληπτέον τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον . ὡς γὰρ τοῦ συμφύτου θερμοῦ τὴν ἀρίστην εὐκρασίαν φυλάττοντος αὐξηθὲν τὸ ὑγρὸν ἐν ὅροις ὑγιεινοῖς οὐ πιμελώδη τὸν ἄνθρωπον , ἀλλὰ πολύσαρκον ἀποδείκνυσι συναυξανομένης μὲν ἐπ’ ὀλίγον καὶ τῆς πιμελῆς , ἀλλὰ πολλῷ πλείονι μέτρῳ τῆς σαρκός , οὕτως αὖ πάλιν , εἰ καὶ τὸ ὑγρόν τε καὶ ξηρὸν ἀκριβῆ τὴν πρὸς ἄλληλα φυλάττοι συμμετρίαν , ἧττον δ’ εἴη θερμὸς ὁ ἄνθρωπος , ἀνάγκη πιμελῶδες μᾶλλον ἢ πολύσαρκον γενέσθαι τούτῳ τὸ σῶμα . εἰ δ’ αὖ πάλιν αὐξηθείη τὸ θερμόν , ἐν συμμετρίᾳ μενούσης τῆς ἑτέρας ἀντιθέσεως , πλέον ἀπολείπεται τούτῳ τὸ σῶμα πιμελῆς ἢ σαρκός · ὥσπερ εἰ καὶ κρατήσαι ποτὲ τὸ ξηρόν , ἐν συμμετρίᾳ μενούσης τῆς ἑτέρας ἀντιθέσεως , ἰσχνότερόν θ’ ἅμα καὶ σκληρότερον ἔσται τὸ σῶμα . ταῦτ’ εἴρηταί μοι καὶ ἤδη δῆλον , ὡς οὐ λόγῳ μόνον ἐδείχθησαν αἱ ἁπλαῖ δυσκρασίαι τοῖς τῶν ζῴων ὑπάρχουσαι σώμασιν , ἀλλὰ καὶ τὰ γνωρίσματα σαφῆ πασῶν ἐστιν οὐκ ἐν θερμότητι καὶ ψυχρότητι καὶ μαλακότητι καὶ σκληρότητι μόνον , ἀλλὰ κἀν ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις τῆς ἕξεως ὅλου τοῦ σώματος διαφοραῖς , ὧν ὑπὲρ μὲν τῆς κατὰ λεπτότητά τε καὶ πάχος εἴρηται νῦν , ὑπὲρ δὲ τῶν ἄλλων ἤδη λεγέσθω .
Lemmas: περί δέ ὁ ἕπομαι ὁ κρᾶσις ἐφεξῆς χρή διέρχομαι . ἕπομαι μέν οὖν καί ὁ προλέγω , μάλα δέ ἀχώριστος τέλειος εἰμί , ξηρός μέν σκληρότης , ὑγρός δέ μαλακότης , ὅταν γε μετά χλιαρός εἰμί θερμότης . ἀλλά καί παχύτης ἕξις καί λεπτότης ἕπομαι κρᾶσις , οὐ ὁ σύμφυτος μόνος , ἀλλά κἀν ἐκ ἔθος μακρός τις ἐπίκτητος γίγνομαι . πολύς γάρ καί ὁ φύσις λεπτός θεάομαι παχύνω καί ὁ παχύς λεπτύνω ὁ μέν ἀργία τε καί ὁ ἁβροδίαιτος ὁ ὅλος κρᾶσις ὑπαλλάσσω ἐπί ὁ ὑγρός , ὁ δέ ἐν ταλαιπωρία πολύς καί φροντίς καί δίαιτα λεπτός καταξηραίνω . λέγω δέ καί οὗτος ὁ γνώρισμα . καλός γάρ ἐγώ αὐτός ἐκ τις σημεῖον ὁρμάω , πρίν παρά ἕτερος πυνθάνομαι , δύναμαι γνωρίζω , εἰ φύσις τοιοῦτος εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἤ ἐκ ἔθος γίγνομαι . διδάσκαλος δέ καί οὗτος ὁ γνώρισμα , ὥσπερ οὖν καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης . ὅσος μέν οὖν εὐρύς ἔχω ὁ φλέψ , θερμός φύσις , ὅσος δέ στενός , ψυχρός . ὁ θερμός γάρ ἔργον ἀνευρύνω τε καί διαφυσάω οὗτος · ὥστε εὔλογος εἰς αὐτός ὡς ὁ πολύς συντρέχω στενότης μέν φλέψ ἕξις πιμελώδης τε καί παχύς , λεπτότης δέ ἕξις εὐρύτης φλέψ . εἰ δέ ἅμα τις εἰμί πιμελώδης τε καί παχύς καί ὁ φλέψ εὐρύς ἔχω , διά ἔθος οὗτος , οὐ φύσις πιμελώδης γίγνομαι · ὥσπερ εἰ καί στενός μέν ἔχω ὁ φλέψ , εἰμί δέ ἰσχνός , οὐδέ οὗτος ἐκ ἀνάγκη φύσις τοιοῦτος . ἐν ὁ ﻿ λιμαγχικός , φημί , ὁ μετριότης ἀπό οὗτος σκοπέω , ὁ ὁ ἀγγεῖον εὐρύτης δηλονότι καί στενότης , οὐ ὁ ἄλλος ἕξις ὅλος ὁ σῶμα . ὁ μέν γάρ στενός ἔχω ὁ φλέψ ὀλίγαιμος τε εἰμί καί μακρός ἀσιτία οὐ φέρω . ὅσος δέ εὐρύς καί πλῆθος αἷμα , οὗτος ἔνειμι καί χωρίς βλάβη ἀσιτέω . ὁ δέ αἰτία ὁ λέγω ἤδη μέν δῆλος , κἀν ἐγώ μή λέγω , ὁ γε προσέχω ὁ νόος . ἐπεί δέ οὐ πᾶς προσέχω , ἀναγκαῖος ἤδη καί διά ἐκεῖνος λέγω , ὡς ὅσος ἐν αἷμα πῖος τε εἰμί καί κοῦφος καί λεπτός , ἐν μέν ὁ θερμός σῶμα τροφή τις γίγνομαι οὗτος ὁ θερμός , κατά δέ ὁ ψυχρός διασῴζω , καί ὁ φλέψ ἔξω διηθέω , ἐπειδάν μέν ψυχρός περιπίπτω μόριον , οἷος ὁ ὑμήν εἰμί , ἐκεῖνος περιπήγνυμι , κατά δέ ὁ φύσις θερμός — τοιοῦτος δέ εἰμί δηλονότι ὁ σαρκώδης — δαπανάω τε πρός ὁ θερμός καί διαφορέω , πλήν εἰ ποτέ πρός ὁ ψυχρός ὁ κρᾶσις ἔτι καί ὁ ὁ δίαιτα ἀταλαίπωρος ἐπιτρέφω τίς καί αὐτός ὁ σαρκώδης μόριον πιμελή . οὕτως τοι καί ὁ φωλεύω ζῷον πολλάκις εὑρίσκω πιμελώδης καί γυνή ἀνήρ , ὅτι καί ὁ κρᾶσις ψυχρός ἄρσην ὁ θῆλυς καί οἰκουρέω ὁ πολύς . ὅσος μέν οὖν ἕξις σῶμα εὔκρατος τε εἰμί φύσις καί πονέω ὁ μέτριος , οὗτος ἀναγκαῖος εὔσαρκος γίγνομαι , τουτέστι πάντῃ σύμμετρος · ὅσος δέ ὁ μέν ὑγρός αὐτάρκης , ἀπολείπω δέ οὐ πολύς ὁ ἄκρος συμμετρία ὁ θερμός , οὗτος πολύσαρκος γίγνομαι . πολύσαρκος δέ καί ὅσος φύσις μέν εὔκρατος , ῥᾴθυμος δέ καί ἄπονος βιόω . λέγω γάρ δή καί οὗτος καλός πρός ὁ παλαιός , ὡς ἐπίκτητος φύσις εἰμί ὁ ἔθος , καί οὐδείς ἴσως δέω οὗτος ἅπαξ λέγω νῦν μηκέτι διορίζω κατά ἕκαστος κεφάλαιος , εἴτε φύσις ψυχρός εἴτε ἐκ ἔθος ὅδε τις , ἀλλά οὗτος μέν ἀπολείπω ὁ ἀναγιγνώσκω , αὐτός δέ βραχυλογία ἕνεκα ὁ οἰκεῖος ἕκαστος ὁ κρᾶσις ἕξις ὁ σῶμα ἐπέρχομαι . εἰμί δή τις ἰσχνός τε ἅμα καί φλέψ ἔχω μικρός , ἀλλά εἰ τέμνω ἐκ αὐτός ὅστις , προπίπτω πιμελή , δῆλος ὡς ὑποφύω ὁ δέρμα κατά ὁ ἔνδον ὑμήν . σπάνιος μέν οὖν ἐπί ἀνήρ ὁ τοιοῦτος , ἐπί δέ γυνή καί πάνυ πολλάκις εὑρίσκω . εἰμί γάρ καί φύσις ψυχρός καί ἀργός βίος ὁ τοιοῦτος γνώρισμα . πιμελή μέν γάρ ἀεί διά ψῦξις ἕξις γίγνομαι · πολυσαρκία δέ πλῆθος αἷμα ἔκγονος , εὐσαρκία δέ φύσις εὔκρατος γνώρισμα . πάντως μέν οὖν ὁ πολύσαρκος καί ὁ πιμελή εὐθύς ἔχω πολύς ὁ εὔσαρκος · οὐ μήν ἀνάλογος ἀεί ὁ σάρξ ὁ πιμελή συναυξάνω , εἰμί γάρ ὁράω ὁ παχύς ὁ μέν ὁ σάρξ πολύς , ὁ δέ ὁ πιμελή ἔχω , ἔνιοι δέ ὅμοιος ἄμφω συναυξάνω . ὅς μέν οὖν ὅμοιος ἄμφω συναυξάνω , τοσοῦτος πολύς ὑγρός εἰμί ὑπέρ ὁ εὔκρατος φύσις , ὅσος καί ψυχρός . ὅς δέ ὁ πιμελή πολύς , ὁ ψυχρός ἐπί οὗτος πολύς εἰμί ἤ ὁ ὑγρός , ὥσπερ ὅς ὁ σάρξ πολύς , ὑγρότης μέν εἰμί ὁ δέω πολύς , οὐ μήν καί ψῦξις . ὅταν γάρ ἐν ὁ οἰκεῖος ὅρος μένω ὁ θερμός προσγίγνομαι τις αἷμα χρηστός περιουσία , πολυσαρκία ἀναγκαῖος ἀκολουθέω . ὁ δέ ὅσος χρή πολύς εἰμί ὁ σύμμετρος ὁ αἷμα , μέτρον μέν οὐ οἷος τε μηνύω καί σταθμός , λόγος δέ ἐγχωρέω διέρχομαι . ὡς ἐπειδάν μήπω νοσώδης μηδείς γίγνομαι ὁ ὁ ζῷον σῶμα σύμπτωμα παχύνω , ὁ πλῆθος ὁ ὑγρότης τηνικαῦτα ὁ ὁ ὑγίεια ὅρος ἐντός εἰμί . ἐπιδείκνυμι γάρ ἐγώ καί διά ἄλλος , ὡς ἀναγκαῖος εἰμί οὐ μικρός ὑποτίθημι πλάτος ὁ ὑγιεινός κατάστασις · ἀλλά καί νῦν φαίνω σχεδόν ἐν ὅλος ὁ λόγος ὁ μέν εὔκρατος τε καί μέσος φύσις οἷος κανών τις ὁ ἄλλος ἀεί τίθημι ἐγώ , ὅσος δέ ἐπί ἑκάτερος ὅδε , δύσκρατος ἀποφαίνω · ὅς οὐ ἄν εἰμί , εἰ μή ὁ μάλα τε καί ἥσσων ὁ ὑγιεινός κατάστασις δέχομαι . ἄλλος μέν γάρ εἰμί ὁ ὑγιεινός , ἄλλος δέ ὁ νοσώδης δυσκρασία · νοσώδης μέν ὁ ἐπί πολύς ἀποχωρέω ὁ εὔκρατος , ὑγιεινός δέ ὁ ἐπί ὀλίγος . ὁρίζω δέ οὐδέ ἐνταῦθα μέτρον καί σταθμός ὁ ποσός ἐγχωρέω , ἀλλά ἱκανός γνώρισμα ὁ ὑγιεινός δυσκρασία ὁ μηδέπω μηδείς ἐνέργεια ὁ ζῷον βλάπτω σαφής . ὅσος δέ οὖν μεταξύ ὁ τε ἄκρος ἐνεργέω καί ὁ βλάπτω σαφής ἐνέργεια ὑπάρχω , τοσοῦτος καί ὁ ὑγίεια ὁ πλάτος εἰμί καί ὁ κατά αὐτός δυσκρασία . οὗτος δέ ἐφεξῆς εἰμί ὁ νοσώδης δυσκρασία , ὅταν γε διά δυσκρασία νοσέω ὁ ζῷον · οὐ γάρ δή διά οὗτος γε μόνος ἀλλά καί κατά ἄλλος διάθεσις οὐ ὀλίγος , ὑπέρ ὅς ἐν ὁ περί ὁ ὁ νόσημα διαφορά λογισμός ἐπί πολύς λέγω . νυνί δέ πάλιν ἀναληπτέον ὁ ἐκ ἀρχή λόγος . ὡς γάρ ὁ σύμφυτος θερμός ὁ ἀγαθός εὐκρασία φυλάσσω αὐξάνω ὁ ὑγρός ἐν ὅρος ὑγιεινός οὐ πιμελώδης ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά πολύσαρκος ἀποδείκνυμι συναυξάνω μέν ἐπί ὀλίγος καί ὁ πιμελή , ἀλλά πολύς πολύς μέτρον ὁ σάρξ , οὕτως αὖ πάλιν , εἰ καί ὁ ὑγρός τε καί ξηρός ἀκριβής ὁ πρός ἀλλήλων φυλάσσω συμμετρία , ἥσσων δέ εἰμί θερμός ὁ ἄνθρωπος , ἀνάγκη πιμελώδης μάλα ἤ πολύσαρκος γίγνομαι οὗτος ὁ σῶμα . εἰ δέ αὖ πάλιν αὐξάνω ὁ θερμός , ἐν συμμετρία μένω ὁ ἕτερος ἀντίθεσις , πολύς ἀπολείπω οὗτος ὁ σῶμα πιμελή ἤ σάρξ · ὥσπερ εἰ καί κρατέω ποτέ ὁ ξηρός , ἐν συμμετρία μένω ὁ ἕτερος ἀντίθεσις , ἰσχνός τε ἅμα καί σκληρός εἰμί ὁ σῶμα . οὗτος λέγω ἐγώ καί ἤδη δῆλος , ὡς οὐ λόγος μόνος δείκνυμι ὁ ἁπλόος δυσκρασία ὁ ὁ ζῷον ὑπάρχω σῶμα , ἀλλά καί ὁ γνώρισμα σαφής πᾶς εἰμί οὐ ἐν θερμότης καί ψυχρότης καί μαλακότης καί σκληρότης μόνος , ἀλλά ἐν ὁ ἄλλος ἅπας ὁ ἕξις ὅλος ὁ σῶμα διαφορά , ὅς ὑπέρ μέν ὁ κατά λεπτότης τε καί πάχος λέγω νῦν , ὑπέρ δέ ὁ ἄλλος ἤδη λέγω .