galenus.de-temperamentis-libri-iii 3.4
Προσέχειν δ’ , ὡς εἴρηται , μάλιστα καὶ διορίζεσθαι τὰ καθ’ ἑαυτὰ τῶν κατὰ συμβεβηκός , οὐκ ἐπὶ θερμῶν καὶ ψυχρῶν μόνον , ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον αὐτῶν ἐφ’ ὑγρῶν τε καὶ ξηρῶν . ἔνια γὰρ τῶν τοιούτων ξηρὰ ταῖς οὐσίαις ὑπάρχοντα πολλῷ θερμῷ τακέντα φαντασίαν ὑγρότητος ἔλαβεν ὡς χαλκὸς καὶ σίδηρος , ἢ καθ’ ἑαυτὰ μέν ἐστιν ὑγρὰ καθάπερ ὁ κρύσταλλος , ἀκράτῳ δὲ ψύξει πλησιάσαντα ξηρὰ φαίνεται . χρὴ τοίνυν ἁπάντων τούτων τὴν κρίσιν οὐχ ἁπλῶς ποιεῖσθαι , καθότι κἀν τοῖς ἔμπροσθεν ἐλέγομεν , ἀλλὰ μετὰ τοῦ συνεπισκέπτεσθαι , πῶς ἔχει θερμότητος ἢ ψυχρότητος · εἰ μὲν γὰρ ὀλίγης μετέχοντα θερμότητος ὅμως ὑγρὰ φαίνοιτο , διὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἐστὶ τοιαῦτα , κἂν εἰ μετὰ δαψιλοῦς θερμασίας , ξηρά . τὰ δ’ ἤτοι ῥέοντα μετὰ θερμότητος ζεούσης ἢ πεπηγότα διὰ ψῦξιν ἄκρατον , οὐ καθ’ ἑαυτὰ νομίζειν εἶναι τὰ μὲν ὑγρά , τὰ δὲ ξηρά . ταύτῃ τ’ οὖν διαιρεῖσθαι τὰ καθ’ ἑαυτὰ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ἀναφέροντά τε πρὸς αὐτὰ ταῦτα τὴν κρίσιν οὕτω ποιεῖσθαι τῶν δυνάμει θερμῶν ἢ ψυχρῶν ἢ ξηρῶν ἢ ὑγρῶν . οὐ γὰρ πρὸς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλὰ πρὸς τὸ καθ’ ἑαυτὸ κρίνεσθαι χρὴ τὸ δυνάμει . κοινὴ δ’ ἐπὶ πάντων ἡ κρίσις καὶ μία τὸ τάχος τῆς ἀλλοιώσεως . ὁμωνύμως δὲ λεγομένου τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ · τὸ μὲν γὰρ κατ’ ἐπικράτησιν οὕτως ὀνομάζεται , τὸ δ’ ὡς ἄκραν ἔχον ἧς παρονομάζεται ποιότητα · εἰς ὁπότερον ἂν αὐτῶν ἑτοίμως μεθίστηται τὸ κρινόμενον , ἔσται δυνάμει τοιοῦτον . ἔλαιον γοῦν ἐστι δυνάμει θερμόν , ὅτι ῥᾳδίως φλὸξ γίγνεται , κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ ῥητίνη καὶ πίττα καὶ ἄσφαλτος , οἶνος δέ , διότι ῥᾳδίως αἷμα γίγνεται , κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ μέλι καὶ κρέας καὶ γάλα . Ταυτὶ μὲν οὖν ὅλαις ἀλλοιούμενα ταῖς οὐσίαις τροφαὶ τῶν ἀλλοιούντων εἰσί · τὰ δὲ κατὰ μίαν ἡντινοῦν ποιότητα τὴν ἀλλοίωσιν ἴσχοντά τε καὶ παρέχοντα φάρμακα μόνον , ὥσπερ γε καὶ ὅσα ταῖς ὅλαις ἑαυτῶν οὐσίαις ἄτρεπτα μένοντα διατίθησί πως τὸ σῶμα , φάρμακα μέν ἐστι καὶ ταῦτα , ﻿ χαλεπὰ δὲ καὶ φθαρτικὰ τῆς τοῦ ζῴου φύσεως . ὅθενπερ οἶμαι τὸ γένος αὐτῶν ἅπαν ὀνομάζεται δηλητήριον . οὐ γὰρ δὴ διὰ τοῦτό γε λεκτέον οὐκ εἶναι τῷ γένει δηλητήρια τὰ τοιαῦτα , διότι παντελῶς ἐλάχιστα προσαχθέντα βλάβην οὐδεμίαν αἰσθητὴν ἐπιφέρει · οὕτω γὰρ ἂν οὐδὲ τὸ πῦρ εἴη θερμὸν οὐδ’ ἡ χιὼν ψυχρά , ὡς καὶ τούτων γε τὰ παντάπασι σμικρὰ σαφὲς οὐδὲν ἀποτελεῖ περὶ τοῖς σώμασιν ἡμῶν πάθος . σπινθῆρος γὰρ ἑνὸς ἑκατοστὸν μέρος ἐστὶ μὲν πάντως τῷ γένει πῦρ , ἀλλ’ οὐ μόνον οὐκ ἂν ἡμᾶς καύσειεν ἢ θερμήνειεν , ἀλλ’ οὐδ’ ἂν αἴσθησίν τινα παράσχοι προσπεσόν . οὕτω δὲ καὶ τὸ τῆς ψυχρᾶς ῥανίδος ἑκατοστὸν μέρος οὐ μόνον οὐδὲν ἂν βλάψειεν ἢ ψύξειεν , ἀλλ’ οὐδ’ ἂν αἴσθησίν τινα παράσχοι . μὴ τοίνυν οὕτω μηδὲ τὰ δηλητήρια κρίνειν , ἀλλὰ τῇ τῆς ὅλης φύσεως ἐναντιώσει , τὴν δ’ ἐναντίωσιν ἐκ τῆς ἐν μέσῳ κρίνειν μεταβολῆς . οἷον εὐθέως ἀπὸ τῶν στοιχείων οὔθ’ ὕδωρ εἰς πῦρ οὔτε πῦρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλειν πέφυκεν , ἀλλ’ εἰς ἀέρα μὲν ἄμφω , ἐκεῖνος δ’ εἰς ἑκάτερα , εἰς ἄλληλα δὲ ταῦτ’ οὐδαμῶς . ἄμεσος μὲν οὖν ἡ εἰς ἀέρα μεταβολὴ τοῦ ὕδατος , ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ πυρός · οὐκ ἄμεσος δ’ ἡ πυρὸς καὶ ὕδατος εἰς ἄλληλα . ταῦτ’ οὖν ἀλλήλοις ἐστὶν ἐναντία καὶ πολέμια . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὀπὸς μήκωνος ἀνθρωπείῳ σώματι τελέως ἐστὶν ἐναντίος οὐδὲν εἰς αὐτὸν οὔτε κατὰ μίαν ποιότητα δρᾶσαι δυναμένῳ οὔτε πολὺ δὴ μᾶλλον ἔτι καθ’ ὅλην τὴν οὐσίαν . Ἕν μὲν δὴ τὸ γένος τοῦτο τῶν δηλητηρίων . ἕτερον δὲ τῶν ἀφορμὴν μέν τινα μεταβολῆς λαμβανόντων ἐκ τῆς ἐν ἡμῖν θερμασίας , εἰς πολυειδεῖς δ’ ἐντεῦθεν ἐκτρεπομένων ἀλλοιώσεις , ὑφ’ ὧν διαφθείρεσθαι τὴν φύσιν ἡμῶν συμβέβηκε . πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα τῷ γένει δηλητήρια , κἂν διὰ σμικρότητά ποτε μηδὲν αἰσθητὸν ἀπεργάζηται . τὰ μὲν δὴ διαβιβρώσκοντα καὶ σήποντα καὶ τήκοντα τὴν τοῦ σώματος ἡμῶν φύσιν εἰκότως ὀνομάζεται δυνάμει θερμά , τὰ δ’ αὖ ψύχοντα καὶ νεκροῦντα ψυχρά . τὰ μὲν οὖν πρότερα παράλογον οὐδὲν οὔτ’ αὐτὰ πάσχειν οὔτε τοῖς σώμασιν ἡμῶν ἐναπεργάζεσθαι δοκεῖ . θερμῷ γὰρ σώματι πλησιάσαντα καί τινα ῥοπὴν ἀλλοιώσεως ἐντεῦθεν λαβόντα τὰ μὲν εἰς ἐσχάτην ἀφικνεῖται θερμότητα , τὰ δ’ εἰς σηπεδόνα . διατίθησιν οὖν εἰκότως καὶ τὰ τῶν ζῴων σώματα κατὰ τὴν ἑαυτῶν διάθεσιν . ὅσα δὲ ψύχει [ τὸ σῶμα ] , κἂν θερμήνας αὐτὰ προσενέγκῃς , ἀπορίαν οὐ σμικρὰν ἐπιφέρει , τίνος ποτὲ φύσεώς ἐστιν . εἰ γὰρ ἅπαξ ἐνεργείᾳ θερμὰ γέγονε , τί οὐ θερμαίνει τὸ ζῷον ; ἢ εἰ μήπω τεθέρμανται , πῶς φαίνεται θερμά ; λύσις δὲ τῆς ἀπορίας , εἰ διορισθείη τὸ καθ’ αὑτὸ ψυχρὸν τοῦ κατὰ συμβεβηκός , ὡς Ἀριστοτέλης ἐδίδαξεν . ἀπόλλυται γὰρ ἐν τάχει τῶν κατὰ συμβεβηκὸς θερμῶν ἡ ἐπίκτητος διάθεσις , ὥστ’ εἰς τὴν ἀρχαίαν αὐτὰ φύσιν ἐπανέρχεσθαι ῥᾳδίως . ἐν δὲ τῷ πλησιάζειν ἡμῖν τὰ φύσει μὲν ψυχρά , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ θερμά , δύο ταῦτ’ ἐξ ἀνάγκης γίγνεται · τὸ μὲν ἐπίκτητον αὐτῶν ἀπόλλυται θερμόν , ἡ δ’ οἰκεία κρᾶσις οὐδὲν ὑπὸ τῆς ἡμετέρας πάσχουσα μένει ψυχρά . καὶ τί θαυμαστόν , εἰ μήκωνος ὀπὸς ἢ μανδραγόρας ἢ κώνειον ἤ τι τῶν τοιούτων , εἰ καὶ θερμανθέντα προσενεχθείη , μικρὸν ὕστερον γίγνεται ψυχρά , πτισάνης καὶ γάλακτος καὶ χόνδρου καὶ ἄρτου ταὐτὸν τούτοις πασχόντων , ἐπειδὰν εἰς ἄρρωστον ἐμπεσόντα γαστέρα μὴ κρατηθῇ πρὸς αὐτῆς . ἐμεῖται γοῦν πολλάκις ἱκανῶς ψυχρά . καὶ τό γε τούτου μεῖζον , ὃ δὴ καὶ Ἱπποκράτης ἐπεσημήνατο , καίτοι χυμὸς ὂν ἤδη τὸ φλέγμα κἀκ τῶν σιτίων τῶν μὴ πεφθέντων ἐν τῇ γαστρὶ γεννώμενον ὅμως ψυχρὸν ἁπτομένοις φαίνεται οὐ μόνον ἐν τῇ γαστρὶ συστὰν ἀλλὰ κἀκ τῶν φλεβῶν αὐτῶν ὑπό τινος τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἑλχθέν . καίτοι γε γλισχρότατόν ἐστι φύσει καὶ βιαίως ἄγεται , ἀλλ’ ὅμως οὐδ’ ἡ βία τῆς ὁλκῆς ἐκθερμαίνειν αὐτὸ δύναται . τί οὖν θαυμαστόν , εἰ καὶ τὸ μηκώνιον , οὕτως ἐναντίον ἡμῶν τῇ φύσει φάρμακον , ἀποψύχεται μὲν αὐτίκα μάλα , κἂν θερμὸν ποθῇ , συγκαταψύχει δ’ ἑαυτῷ τὸ σῶμα ; τὴν μὲν γὰρ ἐπίκτητον οὐ φυλάττει θερμασίαν , ὅτι φύσει ψυχρὸν ἦν · τῷ δὲ μηδ’ ἀλλοιοῦσθαι τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πρὸς ἡμῶν ἀλλὰ μᾶλλον ἀλλοιοῦν τε καὶ μεταβάλλειν ἡμᾶς οὔτ’ ἐκθερμαίνεταί που πρὸς ἡμῶν αὐτό τε διατίθησιν ἡμᾶς καθ’ ἑαυτό · ψυχρὸν οὖν ὑπάρχον φύσει ψύχει δήπου καὶ ἡμᾶς · οὔκουν οὐκέτ’ ἄπορον οὐδὲν ὑπόλοιπον ἐν τῷ λόγῳ . καὶ γὰρ δὴ καὶ ὅτι τούτων ἁπάντων τῶν φύσει ψυχρῶν ὅ τι ἂν ἐπὶ πλέον ἐκθερμήνῃς , ἐξίσταται τῆς ἰδίας φύσεως , πρὸς τῷ μηδὲν ἄπορον ἔχειν ἔτι καὶ μαρτυρεῖ τοῖς προειρημένοις . ὡς γὰρ καὶ ἡ σαλαμάνδρα μέχρι μέν τινος οὐδὲν ὑπὸ πυρὸς πάσχει , κατακαίεται δ’ , εἰ πλείονα χρόνον πλησιάσειεν , οὕτω καὶ μανδραγόρας καὶ κώνειον καὶ μηκώνιον καὶ ψύλλιον ἐπὶ βραχὺ μὲν ὁμιλήσαντα πυρὶ τὴν οἰκείαν ἔτι διαφυλάττει κρᾶσιν , ἐπὶ πλέον δὲ θερμανθέντα διαφθείρεται παραχρῆμα καὶ δρᾶν οὐκέτ’ οὐδὲν ὧν πρότερον ἐπεφύκει δύναται . Τῶν μὲν δὴ τοιούτων ἁπάντων ἡ φύσις ἐναντιωτάτη τοῖς ἀνθρώποις ἐστί · φύσιν δ’ ὅταν εἴπω , τὴν ὅλην οὐσίαν τε καὶ κρᾶσιν λέγω τὴν ἐκ τῶν πρώτων στοιχείων , θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ · τῶν δέ γε τάχιστα τρεφόντων οἰκειοτάτη . τὰ δ’ ἄλλα πάντα μεταξὺ τούτων ἐστί , τὰ μὲν μᾶλλον , τὰ δ’ ἧττον δρᾶν καὶ πάσχειν ὑπὸ τοῦ σώματος ἡμῶν δυνάμενα , καστόριον μὲν καὶ πέπερι δρᾶν μᾶλλον ἢ πάσχειν [ ὑπὸ τοῦ σώματος ἡμῶν δυνάμενα ] , οἶνος δὲ καὶ μέλι καὶ πτισάνη πάσχειν μᾶλλον ἢ δρᾶν . ἅπαντα γοῦν ταῦτα καὶ πάσχει τι καὶ δρᾷ περὶ τὸ σῶμα · καθ’ ὅλου γὰρ ἐπειδὰν εἰς ταὐτὸν ἀλλήλοις ἥκοντα δύο σώματα διαμάχηταί τε καὶ στασιάζῃ πρὸς ἄλληλα περὶ τῆς ἀλλοιώσεως ἐν χρόνῳ πλείονι , δρᾶν καὶ πάσχειν ἑκάτερον αὐτῶν ἀναγκαῖόν ἐστιν . ἴσως δέ , κἂν μὴ πάνυ πολλῷ χρόνῳ γίγνηται τοῦτο , δρᾷ μέν τι καὶ τότε τὸ νικώμενον εἰς τὸ κρατοῦν , ἀλλ’ οὕτω σμικρὸν ὡς λανθάνειν τὴν . αἴσθησιν . οὐδὲ γὰρ ὁ τμητικώτατος σίδηρος εἰ τὸν μαλακώτατον τέμνοι κηρὸν δι’ ὅλης ἡμέρας καὶ νυκτός , δυνατὸν αὐτῷ μὴ οὐκ ἀμβλεῖ γενέσθαι σαφῶς . οὕτω δήπου κἀκεῖνο καλῶς εἰρῆσθαι δοκεῖ Πέτρην κοιλαίνει ῥανὶς ὕδατος ἐνδελεχείῃ . καὶ γὰρ καὶ φαίνεται γιγνόμενον οὕτως · ἀλλ’ ἐπὶ μιᾶς ἢ καὶ δευτέρας προσβολῆς οὐδὲν οὔπω σαφὲς ἐν τοῖς τοιούτοις ἰδεῖν ἔστιν . ὅθεν οἶμαι καὶ τὸ μηδ’ ὅλως πάσχειν ἔνια πρὸς τῶν ὁμιλούντων ἐδοξάσθη τισὶ καὶ συγχωρητέον γε τοῖς οὕτω λέγουσι πολλάκις καὶ αὐτοὺς ὁμοίως ἐκείνοις λεκτέον ἐστὶ τὰ πολλὰ , πλὴν εἴ ποτε μέχρι τῆς ἐσχάτης ἀκριβείας ἀνάγοιμεν τὸν λόγον , ὥσπερ ἐν τῷ παρόντι ποιοῦμεν . οὕτως οὖν καὶ τὸ τῆς ἀειπαθείας δόγμα τῷ λόγῳ μὲν αὐτῷ μόνῳ σκοποῦσιν ἰσχυρὰν ἔχει τὴν ἀπόδειξιν . οὐ μὴν χρεία γ’ αὐτοῦ τίς ἐστιν πρὸς τὰς κατὰ μέρος πράξεις . ἂν γὰρ οὕτω σμικρά τινα περὶ ἡμᾶς ᾖ πάθη διὰ παντός , ὡς μηδεμίαν αἰσθητὴν καὶ σαφῆ βλάβην ἐνεργείας ἐργάζεσθαι μηδεμιᾶς , εὐκαταφρόνητα δήπουθέν ἐστι καὶ τῷ μηδ’ εἶναι φάσκοντι τὰ τοιαῦτα συγχωρητέον . οὕτως οὖν ἔχει κἀπὶ τῶν τρεφόντων ὀλίγου δεῖν ἁπάντων . ἐργάζεται μὲν γάρ τι καὶ αὐτὰ περὶ τὸ σῶμα τῶν ἀνθρώπων , ἀλλ’ οὐκ αἰσθητὸν οὐδὲ σαφὲς εἰσάπαξ . ἡ μέντοι πολυχρόνιος αὐτῶν προσφορὰ μεγάλως ἀλλοιοῖ καὶ μεταβάλλει σαφῶς ἤδη τὰ σώματα . ἔνια μέν γε καὶ κατὰ τὴν πρώτην χρῆσιν εὐθὺς ἐναργῶς ἐνδείκνυται τὴν ἀλλοίωσιν , οἷον καὶ ἡ θριδακίνη τοὺς μὲν ἐγκαιομένους τὴν γαστέρα σαφῶς ἐμψύχουσά τε καὶ ἀδίψους ἐργαζομένη , τοὺς δὲ κατεψυγμένους ἐναργῶς βλάπτουσα . συντελεῖ δ’ οὐ σμικρὰ καὶ τοῖς ὕπνοις οὐ κατ’ ἄλλον τινὰ λόγον , ἀλλ’ ἢ ὅτι ψυχρά τ’ ἐστὶ καὶ ὑγρὰ τὴν κρᾶσιν , ἀλλ’ οὕτω ψυχρὰ καὶ ὑγρὰ πρὸς ἄνθρωπόν τε καὶ τἆλλ’ ὅσα τρέφειν πέφυκεν ὡς καὶ τὰ ξύλα τὰ χλωρὰ πρὸς τὸ πῦρ . ὥστ’ εὐλόγως ἄμφω τοῖς τοιούτοις ἐδέσμασιν ὑπάρχει τὸ θ’ ὡς φαρμάκοις διατιθέναι τὰ σώμαθ’ ἡμῶν καὶ τὸ τρέφειν , παρ’ ὅλον μὲν τὸν χρόνον τῆς πέψεως ὡς φαρμάκοις · ἡνίκα δ’ ἤδη τρέφει τε καὶ τελέως ὁμοιοῦται , τότ’ οὐκέτ’ οὐδὲν ἡμᾶς ἀντιδρῶντα τὴν ἔμφυτον αὔξει θερμασίαν , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται . κοινὸν γὰρ δὴ τοῦτο τῶν τρεφόντων ἁπάντων ἐστὶ καὶ οὐ χρὴ θαυμάζειν , εἴ τι , πρὶν μὲν ἐξομοιοῦσθαι καὶ τρέφειν , ἔτι πεττόμενον ἔψυξεν , ἐξομοιωθὲν δὲ καὶ θρέψαν ἐθέρμηνε , μεμνημένους ἀεὶ τοῦ τῶν χλωρῶν ξύλων παραδείγματος . ὥστε καὶ ἡ χρεία τῶν τοιούτων ἁπάντων διττὴ τοῖς ἰατροῖς ἐστι καὶ ὡς σιτίων καὶ ὡς φαρμάκων . φέρε γὰρ ὑπηλλάχθαι τινὶ τὴν ἀρίστην ἐν τῇ γαστρὶ κρᾶσιν ﻿ ἐπὶ τὸ θερμότερον . οὗτος ἄχρι μὲν οὗ πέττει τὴν θριδακίνην , ἐμψυχθήσεται καὶ συμμετρίαν κτήσεται κράσεως · ἐπειδὰν δ’ ἐξ αὐτῆς ἤδη τρέφηται , τὴν οὐσίαν αὐξήσει τῆς ἐμφύτου θερμασίας . Ἐν τούτῳ δὴ καὶ μάλιστα δοκοῦσί μοι παραλογίζεσθαι σφᾶς αὐτοὺς οἱ πολλοὶ τῶν νεωτέρων ἰατρῶν ἀγνοοῦντες , ὡς ἐνίοτε μὲν ἡ ποιότης ἐπιτείνεται τῆς ἐν ἡμῖν θερμασίας , ἐνίοτε δ’ ἡ οὐσία παραύξεται καὶ ὡς ἑκατέρως οἱ παλαιοὶ θερμότερον γεγονέναι φασὶ τὸ ζῷον . καὶ γὰρ καὶ γίγνεται θερμότερον , ἄν τ’ ἐπιτείνῃς αὐτοῦ τὴν θερμασίαν ἄν τ’ αὐξήσῃς τὴν οὐσίαν , ἐν ᾗ πρώτῃ περιέχεται . φέρε γὰρ εἶναι τὸ αἷμα τὸ ἐν τῷ σώματι τοῦ ζῴου καθ’ ἑαυτὸ θερμὸν ἢ καὶ νὴ Δία , εἰ βούλει , τὴν ξανθὴν χολήν , ἅπαντα δὲ τἆλλα κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχειν θερμὰ τῷ τούτων μετέχειν . ἆρ’ οὐκ ἀναγκαῖον ἔσται διττῶς γίγνεσθαι θερμότερον τὸ ζῷον ἤτοι τῷ πλείονας ἐπικτήσασθαι τοὺς θερμοὺς χυμοὺς ἢ τῷ θερμοτέρους ἔχειν ἢ πρότερον ; ἐμοὶ μὲν καὶ πάνυ φαίνεται . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον καὶ ψυχρότερον ἔσται διττῶς ἢ τῷ πλείονας ὑποτραφῆναι τοὺς ψυχροὺς χυμούς , οἷον τό τε φλέγμα καὶ τὴν μέλαιναν χολὴν ἢ τῷ τῆς αὐτῆς ἁπάντων μενούσης συμμετρίας ὑπαλλαχθῆναι μόνην τὴν ποιότητα . τί δὴ οὖν θαυμαστόν , ἄχρι μὲν ἂν πέττηται τὸ ψυχρὸν τῇ φύσει σιτίον , οἷον ἀνδράχνη τε καὶ θριδακίνη , ψυχρᾶς ποιότητος ἀναπίμπλασθαι τὸ σῶμα , πεφθέντων δ’ ἀκριβῶς καὶ γενομένων αἵματος χρηστοῦ θερμότερον αὖθις ἑαυτοῦ γίγνεσθαι τὸ σῶμα τῇ τοῦ θερμοῦ χυμοῦ γενέσει ; καὶ μὴν εἰ μηδὲν τούτων μήτ’ ἀδύνατόν ἐστι μήτε θαυμαστὸν ἔτι , παυσάσθωσαν οἱ μὴ συγχωροῦντες ἓν καὶ ταὐτὸν ἔδεσμα καὶ τὴν ὡς τροφῆς καὶ τὴν ὡς φαρμάκου χρείαν τῷ ζῴῳ παρέχειν . ὡς γὰρ εἰ καὶ μηδ’ ὅλως ἐπέφθη , διὰ παντὸς ἂν ἐφυλάχθη φάρμακον , οὕτω πεφθὲν ἄμφω γίγνεται . φέρε γὰρ μηδ’ ὅλως πεφθῆναι τὴν θριδακίνην ἢ νὴ Δία τὸν χυλὸν αὐτῆς , ἐπειδὴ καὶ παραπλήσια τῷ τῆς μήκωνος ὀπῷ δρᾷ τὸν ἄνθρωπον , εἰ πάμπολυς ληφθείη , ἆρ’ οὖν οὐ φάρμακον ἔσται τηνικαῦτα μόνον , ἄλλο δ’ οὐδέν ; οὐκ οἶμαί τινα περί γε τούτου διαμφισβητήσειν · ὥστ’ ἔχει πάντως καὶ τὴν τοῦ φαρμάκου δύναμιν ἡ θριδακίνη . ἀλλὰ μὴν εἶχε καὶ τὴν τῆς τροφῆς · ἔθρεψε γὰρ πολλάκις · ὥστ’ ἀμφοτέρας μὲν ἅμα τὰς δυνάμεις ἐν ἑαυτῇ περιέχει , δείκνυσι δ’ οὐχ ὁμοίως ἀμφοτέρας , ἀλλ’ ἐπειδὰν μὲν αὐτὴ πλέον ἐνεργῇ περὶ τὸν ἄνθρωπον ἢ πάσχῃ , τὴν ὡς φαρμάκου μᾶλλον ἐπιδείκνυται δύναμιν , ἐπειδὰν δὲ πάσχῃ πλέον ἢ ποιῇ , τὴν ὡς σιτίου . καὶ τί θαυμαστόν , εἰ τῇ θριδακίνῃ καὶ δρᾶν καὶ πάσχειν συμβέβηκεν , ὅπου γε καὶ τῷ ξίφει , καθότι καὶ μικρὸν ἔμπροσθεν ἐλέγετο , μὴ μόνον δρᾶν εἰς τὸν κηρὸν ἀλλὰ καὶ πάσχειν ὑπάρχει . τῷ δ’ εἶναι πολὺ πλέον ὃ πέφυκε δρᾶν τοῦ πάσχειν λανθάνει θάτερον . ἀλλ’ εἰ σκληρότατον αὐτῷ παραβάλλοις σίδηρον , ἔμπαλίν σοι φανεῖται πάσχειν μᾶλλον ἢ δρᾶν , καίτοι δρᾷ μέν τι καὶ τότε , παρορᾶται δ’ ἡ δύναμις αὐτοῦ διὰ σμικρότητα . Θαρροῦντες οὖν ἐπὶ πάντων μὲν ἁπλῶς ἀποφαινόμεθα τῶν σιτίων , ὡς οὐ μόνον πάσχειν ὑπὸ τοῦ σώματος ἡμῶν ἀλλὰ καὶ δρᾶν εἰς αὐτὸ πέφυκεν · ἤδη δὲ καὶ περί τινων , οἷς ἐναργῶς καὶ σαφῶς ὑπάρχει τὸ δρᾶν , ὡς οὐ σιτία μόνον ἐστὶν ἀλλὰ καὶ φάρμακα . θριδακίνη μὲν οὖν καὶ τροφὴ καὶ φάρμακον ψυχρόν , εὔζωμον δὲ καὶ τροφὴ καὶ φάρμακον θερμόν . εἰ δὲ καὶ καστόριον ἐν τῷ χρόνῳ πέττεται , εἴη ἂν καὶ τοῦτο καὶ τροφὴ καὶ φάρμακον θερμόν · οὕτω δὲ καὶ νᾶπυ καὶ πέπερι καὶ τῶν βοτανῶν ἄνηθόν τε καὶ πήγανον ὀρίγανόν τε καὶ γλήχων καὶ καλαμίνθη καὶ θύμβρα καὶ θύμος . πάντα γὰρ ταῦτα καὶ τροφαὶ καὶ φάρμακα θερμά , πρὶν μὲν εἰς αἷμα μεταβαλεῖν , ἔτι γε πεττόμενα , φάρμακα , μεταβληθέντα δ’ οὐκέτι μὲν φάρμακα , τροφαὶ δ’ ἤδη κατὰ τὸ δεύτερον δηλονότι τῆς τροφῆς σημαινόμενον , ὃ οὔπω μέν ἐστι τροφή , οἷον δὲ τροφή . Ὡς οὖν ἔμπροσθεν ἐπὶ τῆς θριδακίνης ὑπεθέμεθα μίαν μὲν κοιλίαν θερμοτέραν τοῦ δέοντος , ἑτέραν δὲ ψυχροτέραν , οὕτω καὶ νῦν ἐπὶ πάντων τῶν δυνάμει θερμῶν ὑποκείσθωσαν αἱ δύο κοιλίαι . τὴν μὲν οὖν ψυχροτέραν τοῦ δέοντος , ἄχρι περ ἂν ᾖ ἐν αὐτῇ περιεχόμενα καὶ πεττόμενα τὰ τοιαῦτα σύμπαντα , θερμανεῖ τε καὶ εἰς ἰσότητα κράσεως ἐπανάξει καὶ ὠφελήσει λόγῳ φαρμάκων , τὴν δ’ ἑτέραν τὴν θερμὴν ἐκπυρώσει τε καὶ μεγάλως βλάψει , καὶ ταύτας μὲν τὰς ἀλλοιώσεις ἐργάσεται κατὰ ποιότητα . πεφθέντα δ’ ἀκριβῶς καὶ μεταβληθέντα καὶ χρηστὸν αἷμα γενόμενα κατ’ οὐσίαν αὐξήσει τὸ ἔμφυτον τοῦ ζῴου θερμόν , οὐ κατὰ ποιότητα . καθ’ ὅλου γάρ , ἄν τε θερμὸν ἄν τε ψυχρὸν ᾖ τῇ δυνάμει τὸ σιτίον , ἐπειδὰν αἱματωθῇ , τὴν ἔμφυτον ὡσαύτως αὔξει θερμασίαν · ἄχρι δ’ ἂν ἄγηται μὲν εἰς αἵματος ἰδέαν , οὔπω δὲ τελέως αἷμα 〈 γένηται 〉 , ψύχει καὶ θερμαίνει τὸ σῶμα δίκην φαρμάκου . ἅπας δ’ οὗτος ὁ λόγος ἐκ μιᾶς , ὡς ἔοικεν , ἀρχῆς ἤρτηται . διὸ καὶ φυλάττειν αὐτὴν ἀεὶ χρὴ καὶ μεμνῆσθαι διὰ παντός , ὡς ἕκαστον τῶν σωμάτων ἰδιότητά τινα κέκτηται κράσεως , οἰκείαν μὲν τῇδέ τινι τῇ φύσει , διαφερομένην δὲ τῇδέ τινι , καὶ ὡς εἰ μὲν ἀλλοιώσειε τὸ οἰκεῖον εἰς τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , αὐξήσει τὴν οὐσίαν οὕτω τῆς ἐν αὑτῷ θερμασίας · εἰ δ’ ἀλλοιωθείη , δυοῖν θάτερον αὐτῷ συμβήσεται , θερμαίνοντος μὲν τοῦ μεταβάλλοντος ἐπικτήσασθαί τινα θερμασίαν , μὴ θερμαίνοντος δὲ τὴν οἰκείαν ἀπολέσαι . δῆλον οὖν ἐκ τούτων , ὡς ἐν τῷ πρός τι σύμπαντ’ ἐστὶ τὰ τοιαῦτα . πρὸς γὰρ τὴν ἰδιότητα τῆς ἀλλοιούσης φύσεως ἕκαστον τῶν προσφερομένων ἢ τροφῆς ἢ φαρμάκου λόγον ἢ ἀμφοτέρων ὑφέξει , οἷον τὸ κώνειον τῷ ψαρὶ μὲν τροφή , φάρμακον δ’ ἀνθρώπῳ καὶ τοῖς μὲν ὄρτυξιν ἐλλέβορος τροφή , τοῖς δ’ ἀνθρώποις φάρμακον . ἡ μὲν γὰρ τῶν ὀρτύγων κρᾶσις ἐξομοιοῦν ἑαυτῇ δύναται τὸν ἐλλέβορον , ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων οὐ δύναται .
Lemmas: προσέχω δέ , ὡς λέγω , μάλα καί διορίζω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω , οὐ ἐπί θερμός καί ψυχρός μόνος , ἀλλά οὐδείς ἥσσων αὐτός ἐπί ὑγρός τε καί ξηρός . ἔνιοι γάρ ὁ τοιοῦτος ξηρός ὁ οὐσία ὑπάρχω πολύς θερμός τήκω φαντασία ὑγρότης λαμβάνω ὡς χαλκός καί σίδηρος , ἤ κατά ἑαυτοῦ μέν εἰμί ὑγρός καθά ὁ κρύσταλλος , ἄκρατος δέ ψῦξις πλησιάζω ξηρός φαίνω . χρή τοίνυν ἅπας οὗτος ὁ κρίσις οὐ ἁπλῶς ποιέω , καθότι ἐν ὁ ἔμπροσθεν λέγω , ἀλλά μετά ὁ συνεπισκέπτομαι , πῶς ἔχω θερμότης ἤ ψυχρότης · εἰ μέν γάρ ὀλίγος μετέχω θερμότης ὅμως ὑγρός φαίνω , διά ὁ οἰκεῖος φύσις εἰμί τοιοῦτος , κἀν εἰ μετά δαψιλής θερμασία , ξηρός . ὁ δέ ἤτοι ῥέω μετά θερμότης ζέω ἤ πήγνυμι διά ψῦξις ἄκρατος , οὐ κατά ἑαυτοῦ νομίζω εἰμί ὁ μέν ὑγρός , ὁ δέ ξηρός . ταύτῃ τε οὖν διαιρέω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω ἀναφέρω τε πρός αὐτός οὗτος ὁ κρίσις οὕτως ποιέω ὁ δύναμις θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός . οὐ γάρ πρός ὁ κατά συμβαίνω ἀλλά πρός ὁ κατά ἑαυτοῦ κρίνω χράω ὁ δύναμις . κοινός δέ ἐπί πᾶς ὁ κρίσις καί εἷς ὁ τάχος ὁ ἀλλοίωσις . ὁμώνυμος δέ λέγω ὁ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός · ὁ μέν γάρ κατά ἐπικράτησις οὕτως ὀνομάζω , ὁ δέ ὡς ἄκρος ἔχω ὅς παρονομάζω ποιότητα · εἰς ὁπότερος ἄν αὐτός ἑτοῖμος μεθίστημι ὁ κρίνω , εἰμί δύναμις τοιοῦτος . ἔλαιον γοῦν εἰμί δύναμις θερμός , ὅτι ῥᾴδιος φλόξ γίγνομαι , κατά αὐτός δέ καί ῥητίνη καί πίσσα καί ἄσφαλτος , οἶνος δέ , διότι ῥᾴδιος αἷμα γίγνομαι , κατά αὐτός δέ καί μέλι καί κρέας καί γάλα . οὗτος μέν οὖν ὅλος ἀλλοιόω ὁ οὐσία τροφή ὁ ἀλλοιόω εἰμί · ὁ δέ κατά εἷς ὅστις ποιότης ὁ ἀλλοίωσις ἴσχω τε καί παρέχω φάρμακον μόνος , ὥσπερ γε καί ὅσος ὁ ὅλος ἑαυτοῦ οὐσία ἄτρεπτος μένω διατίθημι πως ὁ σῶμα , φάρμακον μέν εἰμί καί οὗτος , ﻿ χαλεπός δέ καί φθαρτικός ὁ ὁ ζῷον φύσις . ὅθεν οἴομαι ὁ γένος αὐτός ἅπας ὀνομάζω δηλητήριος . οὐ γάρ δή διά οὗτος γε λεκτέος οὐ εἰμί ὁ γένος δηλητήριος ὁ τοιοῦτος , διότι παντελής ἐλαχύς προσάσσω βλάβη οὐδείς αἰσθητός ἐπιφέρω · οὕτως γάρ ἄν οὐδέ ὁ πῦρ εἰμί θερμός οὐδέ ὁ χιών ψυχρός , ὡς καί οὗτος γε ὁ παντάπασι μικρός σαφής οὐδείς ἀποτελέω περί ὁ σῶμα ἐγώ πάθος . σπινθήρ γάρ εἷς ἑκατοστός μέρος εἰμί μέν πάντως ὁ γένος πῦρ , ἀλλά οὐ μόνος οὐ ἄν ἐγώ καίω ἤ θερμαίνω , ἀλλά οὐδέ ἄν αἴσθησις τις παρέχω προσπίπτω . οὕτως δέ καί ὁ ὁ ψυχρός ῥανίς ἑκατοστός μέρος οὐ μόνος οὐδείς ἄν βλάπτω ἤ ψύχω , ἀλλά οὐδέ ἄν αἴσθησις τις παρέχω . μή τοίνυν οὕτως μηδέ ὁ δηλητήριος κρίνω , ἀλλά ὁ ὁ ὅλος φύσις ἐναντίωσις , ὁ δέ ἐναντίωσις ἐκ ὁ ἐν μέσος κρίνω μεταβολή . οἷος εὐθύς ἀπό ὁ στοιχεῖον οὔτε ὕδωρ εἰς πῦρ οὔτε πῦρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλω φύω , ἀλλά εἰς ἀήρ μέν ἄμφω , ἐκεῖνος δέ εἰς ἑκάτερος , εἰς ἀλλήλων δέ οὗτος οὐδαμῶς . ἄμεσος μέν οὖν ὁ εἰς ἀήρ μεταβολή ὁ ὕδωρ , ὡσαύτως δέ καί ὁ πῦρ · οὐ ἄμεσος δέ ὁ πῦρ καί ὕδωρ εἰς ἀλλήλων . οὗτος οὖν ἀλλήλων εἰμί ἐναντίος καί πολέμιος . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος καί ὄψ μήκων ἀνθρώπειος σῶμα τέλειος εἰμί ἐναντίος οὐδείς εἰς αὐτός οὔτε κατά εἷς ποιότης δράω δύναμαι οὔτε πολύς δή μάλα ἔτι κατά ὅλος ὁ οὐσία . εἷς μέν δή ὁ γένος οὗτος ὁ δηλητήριος . ἕτερος δέ ὁ ἀφορμή μέν τις μεταβολή λαμβάνω ἐκ ὁ ἐν ἐγώ θερμασία , εἰς πολυειδής δέ ἐντεῦθεν ἐκτρέπω ἀλλοίωσις , ὑπό ὅς διαφθείρω ὁ φύσις ἐγώ συμβαίνω . πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος ὁ γένος δηλητήριος , κἀν διά μικρότης ποτέ μηδείς αἰσθητός ἀπεργάζομαι . ὁ μέν δή διαβιβρώσκω καί σήπω καί τήκω ὁ ὁ σῶμα ἐγώ φύσις ἔοικα ὀνομάζω δύναμις θερμός , ὁ δέ αὖ ψύχω καί νεκρόω ψυχρός . ὁ μέν οὖν πρότερος παράλογος οὐδείς οὔτε αὐτός πάσχω οὔτε ὁ σῶμα ἐγώ ἐναπεργάζομαι δοκέω . θερμός γάρ σῶμα πλησιάζω καί τις ῥοπή ἀλλοίωσις ἐντεῦθεν λαμβάνω ὁ μέν εἰς ἔσχατος ἀφικνέομαι θερμότης , ὁ δέ εἰς σηπεδών . διατίθημι οὖν ἔοικα καί ὁ ὁ ζῷον σῶμα κατά ὁ ἑαυτοῦ διάθεσις . ὅσος δέ ψύχω [ ὁ σῶμα ] , κἀν θερμαίνω αὐτός προσφέρω , ἀπορία οὐ μικρός ἐπιφέρω , τίς ποτέ φύσις εἰμί . εἰ γάρ ἅπαξ ἐνέργεια θερμός γίγνομαι , τίς οὐ θερμαίνω ὁ ζῷον ; ἤ εἰ μήπω θερμαίνω , πῶς φαίνω θερμός ; λύσις δέ ὁ ἀπορία , εἰ διορίζω ὁ κατά ἑαυτοῦ ψυχρός ὁ κατά συμβαίνω , ὡς Ἀριστοτέλης διδάσκω . ἀπόλλυμι γάρ ἐν τάχος ὁ κατά συμβαίνω θερμός ὁ ἐπίκτητος διάθεσις , ὥστε εἰς ὁ ἀρχαῖος αὐτός φύσις ἐπανέρχομαι ῥᾴδιος . ἐν δέ ὁ πλησιάζω ἐγώ ὁ φύσις μέν ψυχρός , κατά συμβαίνω δέ θερμός , δύο οὗτος ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι · ὁ μέν ἐπίκτητος αὐτός ἀπόλλυμι θερμός , ὁ δέ οἰκεῖος κρᾶσις οὐδείς ὑπό ὁ ἡμέτερος πάσχω μένω ψυχρός . καί τίς θαυμαστός , εἰ μήκων ὄψ ἤ μανδραγόρας ἤ κώνειον ἤ τις ὁ τοιοῦτος , εἰμί καί θερμαίνω προσφέρω , μικρός ὕστερον γίγνομαι ψυχρός , πτισάνη καί γάλα καί χόνδρος καί ἄρτος αὐτός οὗτος πάσχω , ἐπειδάν εἰς ἄρρωστος ἐμπίπτω γαστήρ μή κρατέω πρός αὐτός . ἐμέω γοῦν πολλάκις ἱκανός ψυχρός . καί ὁ γε οὗτος μέγας , ὅς δή καί Ἱπποκράτης ἐπισημαίνω , καίτοι χυμός εἰμί ἤδη ὁ φλέγμα ἐκ ὁ σιτίον ὁ μή πέσσω ἐν ὁ γαστήρ γεννάω ὅμως ψυχρός ἅπτω φαίνω οὐ μόνος ἐν ὁ γαστήρ συνίστημι ἀλλά ἐκ ὁ φλέψ αὐτός ὑπό τις ὁ καθαίρω φάρμακον ἑλ́γω . καίτοι γε γλίσχρος εἰμί φύσις καί βίαιος ἄγω , ἀλλά ὅμως οὐδέ ὁ βία ὁ ὁλκή ἐκθερμαίνω αὐτός δύναμαι . τίς οὖν θαυμαστός , εἰ καί ὁ μηκώνιον , οὕτως ἐναντίον ἐγώ ὁ φύσις φάρμακον , ἀποψύχω μέν αὐτίκα μάλα , κἀν θερμός ποθέω , συγκαταψύχω δέ ἑαυτοῦ ὁ σῶμα ; ὁ μέν γάρ ἐπίκτητος οὐ φυλάσσω θερμασία , ὅτι φύσις ψυχρός εἰμί · ὁ δέ μηδέ ἀλλοιόω ὁ οὐσία αὐτός πρός ἐγώ ἀλλά μάλα ἀλλοιόω τε καί μεταβάλλω ἐγώ οὔτε ἐκθερμαίνω ποῦ πρός ἐγώ αὐτός τε διατίθημι ἐγώ κατά ἑαυτοῦ · ψυχρός οὖν ὑπάρχω φύσις ψύχω δήπου καί ἐγώ · οὐκοῦν οὐκέτι ἄπορος οὐδείς ὑπόλοιπος ἐν ὁ λόγος . καί γάρ δή καί ὅτι οὗτος ἅπας ὁ φύσις ψυχρός ὅς τις ἄν ἐπί πολύς ἐκθερμαίνω , ἐξίστημι ὁ ἴδιος φύσις , πρός ὁ μηδείς ἄπορος ἔχω ἔτι καί μαρτυρέω ὁ προλέγω . ὡς γάρ καί ὁ σαλαμάνδρα μέχρι μέν τις οὐδείς ὑπό πῦρ πάσχω , κατακαίω δέ , εἰ πολύς χρόνος πλησιάζω , οὕτως καί μανδραγόρας καί κώνειον καί μηκώνιον καί ψύλλιον ἐπί βραχύς μέν ὁμιλέω πῦρ ὁ οἰκεῖος ἔτι διαφυλάσσω κρᾶσις , ἐπί πολύς δέ θερμαίνω διαφθείρω παραχρῆμα καί δράω οὐκέτι οὐδείς ὅς πρότερος φύω δύναμαι . ὁ μέν δή τοιοῦτος ἅπας ὁ φύσις ἐναντίος ὁ ἄνθρωπος εἰμί · φύσις δέ ὅταν λέγω , ὁ ὅλος οὐσία τε καί κρᾶσις λέγω ὁ ἐκ ὁ πρῶτος στοιχεῖον , θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός · ὁ δέ γε ταχύς τρέφω οἰκεῖος . ὁ δέ ἄλλος πᾶς μεταξύ οὗτος εἰμί , ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων δράω καί πάσχω ὑπό ὁ σῶμα ἐγώ δύναμαι , καστορίδες μέν καί πέπερι δράω μάλα ἤ πάσχω [ ὑπό ὁ σῶμα ἐγώ δύναμαι ] , οἶνος δέ καί μέλι καί πτισάνη πάσχω μάλα ἤ δράω . ἅπας γοῦν οὗτος καί πάσχω τις καί δράω περί ὁ σῶμα · κατά ὅλος γάρ ἐπειδάν εἰς αὐτός ἀλλήλων ἥκω δύο σῶμα διαμάχομαι τε καί στασιάζω πρός ἀλλήλων περί ὁ ἀλλοίωσις ἐν χρόνος πολύς , δράω καί πάσχω ἑκάτερος αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί . ἴσως δέ , κἀν μή πάνυ πολύς χρόνος γίγνομαι οὗτος , δράω μέν τίς καί τότε ὁ νικάω εἰς ὁ κρατέω , ἀλλά οὕτως μικρός ὡς λανθάνω ὁ . αἴσθησις . οὐδέ γάρ ὁ τμητικός σίδηρος εἰ ὁ μαλακός τέμνω κηρός διά ὅλος ἡμέρα καί νύξ , δυνατός αὐτός μή οὐ ἀμβλύς γίγνομαι σαφής . οὕτως δήπου ἐͅκεῖνο καλός λέγω δοκέω Πέτρα κοιλαίνω ῥανίς ὕδωρ ἐνδελέχεια . καί γάρ καί φαίνω γίγνομαι οὕτως · ἀλλά ἐπί εἷς ἤ καί δεύτερος προσβολή οὐδείς οὔπω σαφής ἐν ὁ τοιοῦτος ὁράω εἰμί . ὅθεν οἴομαι καί ὁ μηδέ ὅλος πάσχω ἔνιοι πρός ὁ ὁμιλέω δοξάζω τις καί συγχωρέω γε ὁ οὕτως λέγω πολλάκις καί αὐτός ὅμοιος ἐκεῖνος λεκτέος εἰμί ὁ πολύς , πλήν εἰ ποτέ μέχρι ὁ ἔσχατος ἀκρίβεια ἀνάγω ὁ λόγος , ὥσπερ ἐν ὁ πάρειμι ποιέω . οὕτως οὖν καί ὁ ὁ ἀειπάθεια δόγμα ὁ λόγος μέν αὐτός μόνος σκοπέω ἰσχυρός ἔχω ὁ ἀπόδειξις . οὐ μήν χρεία γε αὐτός τις εἰμί πρός ὁ κατά μέρος πρᾶξις . ἐάν γάρ οὕτως μικρός τις περί ἐγώ εἰμί πάθος διά πᾶς , ὡς μηδείς αἰσθητός καί σαφής βλάβη ἐνέργεια ἐργάζομαι μηδείς , εὐκαταφρόνητος δήπουθεν εἰμί καί ὁ μηδέ εἰμί φάσκω ὁ τοιοῦτος συγχωρέω . οὕτως οὖν ἔχω ἐπί ὁ τρέφω ὀλίγος δέω ἅπας . ἐργάζομαι μέν γάρ τις καί αὐτός περί ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά οὐ αἰσθητός οὐδέ σαφής εἰσάπαξ . ὁ μέντοι πολυχρόνιος αὐτός προσφορά μέγας ἀλλοιόω καί μεταβάλλω σαφής ἤδη ὁ σῶμα . ἔνιοι μέν γε καί κατά ὁ πρῶτος χρῆσις εὐθύς ἐναργής ἐνδείκνυμι ὁ ἀλλοίωσις , οἷος καί ὁ θριδακίνη ὁ μέν ἐγκαίω ὁ γαστήρ σαφής ἐμψύχω τε καί ἄδιψος ἐργάζομαι , ὁ δέ καταψύχω ἐναργής βλάπτω . συντελέω δέ οὐ μικρός καί ὁ ὕπνος οὐ κατά ἄλλος τις λόγος , ἀλλά ἤ ὅτι ψυχρός τε εἰμί καί ὑγρός ὁ κρᾶσις , ἀλλά οὕτως ψυχρός καί ὑγρός πρός ἄνθρωπος τε καί ἄλλος ὅσος τρέφω φύω ὡς καί ὁ ξύλον ὁ χλωρός πρός ὁ πῦρ . ὥστε εὔλογος ἄμφω ὁ τοιοῦτος ἔδεσμα ὑπάρχω ὁ τε ὡς φάρμακον διατίθημι ὁ σῶμα ἐγώ καί ὁ τρέφω , παρά ὅλος μέν ὁ χρόνος ὁ πέψις ὡς φάρμακον · ἡνίκα δέ ἤδη τρέφω τε καί τέλειος ὁμοιόω , τότε οὐκέτι οὐδείς ἐγώ ἀντιδράω ὁ ἔμφυτος αὐξάνω θερμασία , ὡς καί πρόσθεν λέγω . κοινός γάρ δή οὗτος ὁ τρέφω ἅπας εἰμί καί οὐ χρή θαυμάζω , εἰ τις , πρίν μέν ἐξομοιόω καί τρέφω , ἔτι πέσσω ψύχω , ἐξομοιόω δέ καί τρέφω θερμαίνω , μιμνῄσκω ἀεί ὁ ὁ χλωρός ξύλον παράδειγμα . ὥστε καί ὁ χρεία ὁ τοιοῦτος ἅπας δισσός ὁ ἰατρός εἰμί καί ὡς σιτίον καί ὡς φάρμακον . φέρω γάρ ὑπαλλάσσω τις ὁ ἀγαθός ἐν ὁ γαστήρ κρᾶσις ﻿ ἐπί ὁ θερμός . οὗτος ἄχρι μέν ὅς πέσσω ὁ θριδακίνη , ἐμψύχω καί συμμετρία κτάομαι κρᾶσις · ἐπειδάν δέ ἐκ αὐτός ἤδη τρέφω , ὁ οὐσία αὐξάνω ὁ ἔμφυτος θερμασία . ἐν οὗτος δή καί μάλα δοκέω ἐγώ παραλογίζομαι σφεῖς αὐτός ὁ πολύς ὁ νέος ἰατρός ἀγνοέω , ὡς ἐνίοτε μέν ὁ ποιότης ἐπιτείνω ὁ ἐν ἐγώ θερμασία , ἐνίοτε δέ ὁ οὐσία παρυσσω καί ὡς ἑκάτερος ὁ παλαιός θερμός γίγνομαι φημί ὁ ζῷον . καί γάρ καί γίγνομαι θερμός , ἄν τε ἐπιτείνω αὐτός ὁ θερμασία ἄν τε αὐξάνω ὁ οὐσία , ἐν ὅς πρῶτος περιέχω . φέρω γάρ εἰμί ὁ αἷμα ὁ ἐν ὁ σῶμα ὁ ζῷον κατά ἑαυτοῦ θερμός ἤ καί νή Ζεύς , εἰ βούλομαι , ὁ ξανθός χολή , ἅπας δέ ἄλλος κατά συμβαίνω ὑπάρχω θερμός ὁ οὗτος μετέχω . ἆρα οὐ ἀναγκαῖος εἰμί δισσός γίγνομαι θερμός ὁ ζῷον ἤτοι ὁ πολύς ἐπικτάομαι ὁ θερμός χυμός ἤ ὁ θερμός ἔχω ἤ πρότερος ; ἐγώ μέν καί πάνυ φαίνω . κατά δέ ὁ αὐτός οἴομαι τρόπος καί ψυχρός εἰμί δισσός ἤ ὁ πολύς ὑποτρέφω ὁ ψυχρός χυμός , οἷος ὁ τε φλέγμα καί ὁ μέλας χολή ἤ ὁ ὁ αὐτηες͂ς ἅπας μένω συμμετρία ὑπαλλάσσω μόνος ὁ ποιότης . τίς δή οὖν θαυμαστός , ἄχρι μέν ἄν πέσσω ὁ ψυχρός ὁ φύσις σιτίον , οἷος ἀνδράχνη τε καί θριδακίνη , ψυχρός ποιότης ἀναπίμπλημι ὁ σῶμα , πέσσω δέ ἀκριβής καί γίγνομαι αἷμα χρηστός θερμός αὖθις ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ σῶμα ὁ ὁ θερμός χυμός γένεσις ; καί μήν εἰ μηδείς οὗτος μήτε ἀδύνατος εἰμί μήτε θαυμαστός ἔτι , παύω ὁ μή συγχωρέω εἷς καί αὐτός ἔδεσμα καί ὁ ὡς τροφή καί ὁ ὡς φάρμακον χρεία ὁ ζῷον παρέχω . ὡς γάρ εἰ καί μηδέ ὅλος ἐφέπω , διά πᾶς ἄν φυλάσσω φάρμακον , οὕτως πέσσω ἄμφω γίγνομαι . φέρω γάρ μηδέ ὅλος πέσσω ὁ θριδακίνη ἤ νή Ζεύς ὁ χυλός αὐτός , ἐπειδή καί παραπλήσιος ὁ ὁ μήκων ὀπός δράω ὁ ἄνθρωπος , εἰ πάμπολυς λαμβάνω , ἆρα οὖν οὐ φάρμακον εἰμί τηνικαῦτα μόνος , ἄλλος δέ οὐδείς ; οὐ οἴομαι τις περί γε οὗτος διαμφισβήτησις · ὥστε ἔχω πάντως καί ὁ ὁ φάρμακον δύναμις ὁ θριδακίνη . ἀλλά μήν ἔχω καί ὁ ὁ τροφή · τρέφω γάρ πολλάκις · ὥστε ἀμφότερος μέν ἅμα ὁ δύναμις ἐν ἑαυτοῦ περιέχω , δείκνυμι δέ οὐ ὅμοιος ἀμφότερος , ἀλλά ἐπειδάν μέν αὐτός πολύς ἐνεργέω περί ὁ ἄνθρωπος ἤ πάσχω , ὁ ὡς φάρμακον μάλα ἐπιδείκνυμι δύναμις , ἐπειδάν δέ πάσχω πολύς ἤ ποιέω , ὁ ὡς σιτίον . καί τίς θαυμαστός , εἰ ὁ θριδακίνη καί δράω καί πάσχω συμβαίνω , ὅπου γε καί ὁ ξίφος , καθότι καί μικρός ἔμπροσθεν λέγω , μή μόνος δράω εἰς ὁ κηρός ἀλλά καί πάσχω ὑπάρχω . ὁ δέ εἰμί πολύς πολύς ὅς φύω δράω ὁ πάσχω λανθάνω ἕτερος . ἀλλά εἰ σκληρός αὐτός παραβάλλω σίδηρος , ἔμπαλιν σύ φαίνω πάσχω μάλα ἤ δράω , καίτοι δράω μέν τις καί τότε , παροράω δέ ὁ δύναμις αὐτός διά μικρότης . θαρσέω οὖν ἐπί πᾶς μέν ἁπλῶς ἀποφαίνω ὁ σιτίον , ὡς οὐ μόνος πάσχω ὑπό ὁ σῶμα ἐγώ ἀλλά καί δράω εἰς αὐτός φύω · ἤδη δέ καί περί τις , ὅς ἐναργής καί σαφής ὑπάρχω ὁ δράω , ὡς οὐ σιτίον μόνος εἰμί ἀλλά καί φάρμακον . θριδακίνη μέν οὖν καί τροφή καί φάρμακον ψυχρός , εὔζωμος δέ καί τροφή καί φάρμακον θερμός . εἰ δέ καί καστορίδες ἐν ὁ χρόνος πέσσω , εἰμί ἄν καί οὗτος καί τροφή καί φάρμακον θερμός · οὕτως δέ καί νάπος καί πέπερι καί ὁ βοτάνη ἄνηθον τε καί πήγανον ὀρίγανον τε καί βλήχων καί καλαμίνθη καί θύμβρα καί θύμος . πᾶς γάρ οὗτος καί τροφή καί φάρμακον θερμός , πρίν μέν εἰς αἷμα μεταβάλλω , ἔτι γε πέσσω , φάρμακον , μεταβάλλω δέ οὐκέτι μέν φάρμακον , τροφή δέ ἤδη κατά ὁ δεύτερος δηλονότι ὁ τροφή σημαίνω , ὅς οὔπω μέν εἰμί τροφή , οἷος δέ τροφή . ὡς οὖν ἔμπροσθεν ἐπί ὁ θριδακίνη ὑποτίθημι εἷς μέν κοιλία θερμός ὁ δέω , ἕτερος δέ ψυχρός , οὕτως καί νῦν ἐπί πᾶς ὁ δύναμις θερμός ὑπόκειμαι ὁ δύο κοιλία . ὁ μέν οὖν ψυχρός ὁ δέω , ἄχρι περ ἄν εἰμί ἐν αὐτός περιέχω καί πέσσω ὁ τοιοῦτος σύμπας , θερμαίνω τε καί εἰς ἰσότης κρᾶσις ἐπανάγω καί ὠφελέω λόγος φάρμακον , ὁ δέ ἕτερος ὁ θερμός ἐκπυρόω τε καί μέγας βλάπτω , καί οὗτος μέν ὁ ἀλλοίωσις ἐργάζομαι κατά ποιότης . πέσσω δέ ἀκριβής καί μεταβάλλω καί χρηστός αἷμα γίγνομαι κατά οὐσία αὐξάνω ὁ ἔμφυτος ὁ ζωός θερμός , οὐ κατά ποιότης . κατά ὅλος γάρ , ἄν τε θερμός ἄν τε ψυχρός εἰμί ὁ δύναμις ὁ σιτίον , ἐπειδάν αἱματόω , ὁ ἔμφυτος ὡσαύτως αὐξάνω θερμασία · ἄχρι δέ ἄν ἄγω μέν εἰς αἷμα ἰδέα , οὔπω δέ τέλειος αἷμα 〈 γίγνομαι 〉 , ψύχω καί θερμαίνω ὁ σῶμα δίκη φάρμακον . ἅπας δέ οὗτος ὁ λόγος ἐκ εἷς , ὡς ἔοικα , ἀρχή ἀρτέομαι . διό καί φυλάσσω αὐτός ἀεί χρή καί μιμνῄσκω διά πᾶς , ὡς ἕκαστος ὁ σῶμα ἰδιότης τις κτάομαι κρᾶσις , οἰκεῖος μέν ὅδε τις ὁ φύσις , διαφέρω δέ ὅδε τις , καί ὡς εἰ μέν ἀλλοιόω ὁ οἰκεῖος εἰς ὁ ἑαυτοῦ φύσις , αὐξάνω ὁ οὐσία οὕτως ὁ ἐν αὐτός θερμασία · εἰ δέ ἀλλοιόω , δύο ἕτερος αὐτός συμβαίνω , θερμαίνω μέν ὁ μεταβάλλω ἐπικτάομαι τις θερμασία , μή θερμαίνω δέ ὁ οἰκεῖος ἀπόλλυμι . δῆλος οὖν ἐκ οὗτος , ὡς ἐν ὁ πρός τις σύμπας εἰμί ὁ τοιοῦτος . πρός γάρ ὁ ἰδιότης ὁ ἀλλοιόω φύσις ἕκαστος ὁ προσφέρω ἤ τροφή ἤ φάρμακον λόγος ἤ ἀμφότερος ὑπέχω , οἷος ὁ κώνειον ὁ ψάρ μέν τροφή , φάρμακον δέ ἄνθρωπος καί ὁ μέν ὄρτυξ ἑλλέβορος τροφή , ὁ δέ ἄνθρωπος φάρμακον . ὁ μέν γάρ ὁ ὄρτυξ κρᾶσις ἐξομοιόω ἑαυτοῦ δύναμαι ὁ ἑλλέβορος , ὁ δέ ὁ ἄνθρωπος οὐ δύναμαι .