galenus.de-temperamentis-libri-iii 2.6
Ἀκριβῶς δὲ χρὴ προσέχειν τῷ λεγομένῳ τὸν νοῦν , ὅπως μὴ λάθωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς παρακούσαντές τι καὶ σφαλέντες , οἷα δὴ πολλοὶ τῶν πάνυ δοκούντων ἀρίστων ἰατρῶν εἶναι σφάλλονται , εἴ τίς ἐστι φαλακρός , εὐθὺς τοῦτον οἰόμενοι ξηρὰν ἔχειν ἅπαντος τοῦ σώματος τὴν κρᾶσιν . οὐ γὰρ δὴ ἁπλῶς οὕτως εἰκάζειν ἐχρῆν , ἀλλὰ διορίζεσθαι πρότερον ἄμεινον ἦν , ὡς τῶν ἀνθρώπων τὸ σῶμα τῶν μὲν ὁμαλῶς κέκραται σύμπαν , ἐνίων δὲ καὶ οὐκ ὀλίγων τούτων ἀνωμάλως διάκειται . τὰ μὲν γάρ τινα τῶν μορίων αὐτοῖς ὑγρότερα τοῦ συμμέτρου τε καὶ προσήκοντός ἐστι , τὰ δὲ ψυχρότερα , τὰ δὲ ξηρότερα , τὰ δὲ θερμότερα , τὰ δὲ καὶ παντελῶς εὔκρατά τε καὶ σύμμετρα . δεῖ δὲ προσέχειν μάλιστα τούτῳ τὸν νοῦν , ἐπειδὰν ἐπισκέπτῃ σώματος κρᾶσιν . εἰ μὲν γὰρ ὁμαλῶς εὔρυθμον ὅλον ἐστὶν ἁπάσας τε τῶν μορίων ἀποσῶζον τὰς πρὸς ἄλληλα συμμετρίας ἐν μήκει καὶ πλάτει καὶ βάθει , δύναιτ’ ἂν ὅλον ὁμοίως κεκρᾶσθαι τὸ τοιοῦτον . εἰ δέ τι σῶμα θώρακα μὲν ἔχει καὶ τράχηλον καὶ ὤμους μεγίστους , ἰσχνὰ δὲ καὶ σμικρὰ τὰ κατ’ ὀσφὺν καὶ σκέλη λεπτά , πῶς ἂν ὁμοίως εἴη τοῦτο διακείμενον ἅπασι τοῖς μορίοις ; οὐ μὴν οὐδ’ εἰ τὰ μὲν σκέλη παχέα καὶ τὰ κατ’ ὀσφὺν εὐρέα , τὸν θώρακα δ’ ἔχει στενόν , οὐδὲ τοῦτ’ ἂν εἴη κεκραμένον ὁμαλῶς τοῖς μορίοις . ἕτερα δὲ σώματα μεγίστην ἔχει τὴν κεφαλήν , ἕτερα δὲ σμικράν , οἵανπερ οἱ στρουθοί . καὶ τοῖς σκέλεσι τὰ μὲν βλαισά , τὰ δὲ ῥαιβά , καὶ ἄκροις τοῖς κώλοις τὰ μὲν ἰσχνά , τὰ δὲ παχέα , καὶ θώραξ τοῖς μέν , ὡς εἴρηται πρόσθεν , εὐρύς , ἐνίοις δὲ στενὸς οὕτως ὡς σανίς , οὓς δὴ καὶ σανιδώδεις ὀνομάζουσιν . ὅταν δὲ καὶ τὰ κατ’ ὠμοπλάτας αὐτοῖς ἄσαρκα τελέως ᾖ καὶ γυμνὰ καὶ προπετῆ δίκην πτερύγων , ὀνομάζονται μὲν αἱ τοιαῦται φύσεις ὑπὸ τῶν ἰατρῶν πτερυγώδεις , εἰς ὅσον δ’ ἥκουσι κακίας ἀπολωλεκότος τοῦ θώρακος ὀλίγου δεῖν ἅπασαν τὴν ἐντὸς εὐρυχωρίαν , ἐν ᾗ πνεύμων τε καὶ καρδία τέτακται , πρόδηλον παντί . μυρίαι δ’ ἄλλαι τῶν τοῦ σώματός εἰσι μορίων προδήλως αἱ διαθέσεις , ὅταν ἐκτραπόμενον τῆς φυσικῆς ἀναλογίας εἰς ἀνώμαλόν τινα δυσκρασίαν εὐθὺς ἐν τῷ κυΐσκεσθαι μεταπέσῃ . οὔκουν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐξ ἑνὸς χρὴ μορίου τεκμαίρεσθαι περὶ τοῦ παντός . Οὐδὲ γὰρ οἱ φυσιογνωμονεῖν ἐπιχειροῦντες ἁπλῶς ἀποφαίνονται περὶ πάντων , ἀλλ’ ἐκ τῆς πείρας καὶ οἵδε διδαχθέντες . εἰ μέν τις ἱκανῶς εἴη δασὺς τὰ στέρνα , θυμικὸν ἀποφαίνονται , μηροὺς δ’ εἴπερ εἴη τοιοῦτος , ἀφροδισιαστικόν · οὐ μὴν τήν γ’ αἰτίαν προστιθέασιν . οὐδὲ γὰρ ὅτι λέοντι μὲν ἐμφερὴς τὰ στέρνα , τράγῳ δὲ τὰ κατὰ μηροὺς ἐπειδὰν φῶσι , τὴν πρώτην αἰτίαν ἐξευρήκασι . διὰ τί γὰρ ὁ μὲν λέων θυμικός , ὁ δὲ τράγος ἀφροδισιαστικός , ὁ λόγος ἐξευρεῖν ἐπιζητεῖ . μέχρι γὰρ τοῦδε τὸ μὲν γιγνόμενον εἰρήκασι , τὴν δ’ αἰτίαν αὐτοῦ παραλελοίπασιν . ἀλλ’ ὁ φυσικὸς ἀνὴρ ὥσπερ τῶν ἄλλων ἁπάντων οὕτω καὶ τὰς τούτων αἰτίας ἐξευρίσκειν ἐπιχειρεῖ . διότι γὰρ ἀνωμάλως διάκεινται κατὰ τὰς τῶν μορίων κράσεις οὐ λέων μόνον καὶ τράγος ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ζῴων πάμπολλα , διὰ τοῦτ’ ἄλλα πρὸς ἄλλας ἐνεργείας ἑτοίμως ἔχει . περὶ μὲν δὴ τούτων Ἀριστοτέλει καλῶς ἐπὶ πλεῖστον εἴρηται . τὸ δ’ οὖν εἰς τὰ παρόντα χρήσιμον ἤδη φαίνεται , διότι χρὴ σκοπεῖσθαι τῶν ἀνθρώπων τὰς κράσεις , ἕκαστον τῶν μορίων ἐξετάζοντα καθ’ ἑαυτό , καὶ μὴ νομίζειν , εἴ τῳ δασὺς ὁ θώραξ , ὅλον ἐξ ἀνάγκης τούτῳ τὸ σῶμα ξηρότερόν τε καὶ θερμότερον ὑπάρχειν , ἀλλ’ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ θερμὸν εἶναι πλεῖστον , διὸ καὶ θυμικόν · δύνασθαι δ’ ἐνίοτε δι’ αὐτὸ τοῦτο μὴ ὁμοίως ἅπαν αὐτοῖς τὸ σῶμα θερμὸν καὶ ξηρὸν ὑπάρχειν , ὅτι πλεῖστον ἀνέπνευσεν ἐνταῦθα καὶ πρὸς τὸ περιέχον ἐξεκενώθη τὸ θερμόν . εἰ μὲν γὰρ ὅλου τοῦ σώματος ἡ κρᾶσίς ἐστιν ὁμαλή , εὐθὺς ἂν εἴη τούτοις αὐτός τε σύμπας ὁ θώραξ εὐρύτατος αἵ τε φλέβες εὐρεῖαι καὶ αἱ ἀρτηρίαι μεγάλαι θ’ ἅμα καὶ μέγιστον καὶ σφοδρότατον σφύζουσαι καὶ τρίχες πολλαὶ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα καὶ αἱ τῆς κεφαλῆς εὐαυξέσταται μὲν καὶ μέλαιναι καὶ οὖλαι κατὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν , ἐπὶ δὲ προήκοντι τῷ χρόνῳ φαλάκρωσις ἀκολουθήσει . καὶ μὲν δὴ καὶ σύντονον καὶ διηρθρωμένον καὶ μυῶδες , ἐπειδὰν ὁμαλῶς ἔχωσι τῆς κράσεως , ὅλον ἔσται τοῖς τοιούτοις ἀνθρώποις τὸ σῶμα καὶ τὸ δέρμα σκληρότερόν τε καὶ μελάντερον ὥσπερ καὶ δασύτερον . οὕτω δὲ κἂν εἰ τἀναντία περὶ τὸν θώρακα συμπέσοι , τῆς κράσεως ὁμαλῆς ὑπαρχούσης ἐν ὅλῳ τῷ σώματι , τουτέστιν ὑγροτέρων τε καὶ ψυχροτέρων ἁπάντων τῶν μορίων γενομένων , ὁ μὲν θώραξ αὐτοῖς στενὸς καὶ ἄτριχος ἔσται , καθάπερ οὖν καὶ σύμπαν τὸ σῶμα ψιλὸν τριχῶν ἁπαλόν τε καὶ λευκὸν τὸ δέρμα καὶ ὑπόπυρρον ταῖς θριξὶ καὶ μάλιστ’ ἐν νεότητι καὶ οὐ φαλακροῦνται γηρῶντες , εὐθὺς δὲ καὶ δειλοὶ καὶ ἄτολμοι καὶ ὀκνηροὶ καὶ σμικρὰς καὶ ἀδήλους ἔχοντες τὰς φλέβας καὶ πιμελώδεις καὶ νεύροις καὶ μυσὶν ἄρρωστοι καὶ ἀδιάρθρωτοι τὰ κῶλα καὶ βλαισοὶ γίγνονται . διαφόρου μέντοι τῆς κράσεως ἐν τοῖς μορίοις ἀπεργασθείσης , οὐκέτ’ ἐξ ἑνὸς αὐτῶν οἷόν τε περὶ τοῦ σύμπαντος ἀποφαίνεσθαι σώματος , ἀλλ’ ἄμεινον ἐφ’ ἕκαστον ἰέναι καὶ σκοπεῖσθαι , πῶς μὲν ἡ γαστὴρ ἔχει κράσεως , ὅπως δ’ ὁ πνεύμων , ὅπως δ’ ὁ ἐγκέφαλος ἕκαστόν τε τῶν ἄλλων ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἑαυτό . Ταυτὶ μὲν οὖν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν · οὐ γὰρ ἔστιν οὔθ’ ἁψάμενον οὔτ’ ὀφθαλμοῖς θεασάμενον ἐξευρεῖν τὴν κρᾶσιν αὐτῶν . προσεπισκέπτεσθαι δὲ καὶ τὰς τῶν περιεχόντων αὐτὰ μορίων διαθέσεις , ὧν ἁπάντων ἔξωθέν ἐστι τὸ δέρμα , κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν οἴκησιν εὔκρατον οὖσαν ἐνδεικνύμενον τῶν ὑποκειμένων μορίων τὴν φύσιν οὐδ’ ἐν ταύτῃ πάντων ἁπλῶς , ἀλλ’ ὅσα ταῖς κράσεσιν ὡσαύτως ἔχει τῷ δέρματι . κατὰ δὲ τὰς ὑπὸ ταῖς ἄρκτοις τε καὶ τῇ μεσημβρίᾳ χώρας , ἐπειδὴ τῶν μὲν εἰς τὸ βάθος ἀπελήλαται τὸ θερμὸν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ἔξωθεν κρύους νικώμενον , τῶν δ’ εἰς τὸ δέρμα προελήλυθεν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος θάλπους ἑλκόμενον , οὐκ ἐκ τῆς κατὰ τὸ δέρμα διαθέσεως οἷόν τε γνῶναι σαφῶς ὑπὲρ τῆς τῶν ἐντὸς μορίων κράσεως . ἀνώμαλος γὰρ ἡ τοῦ σώματος κρᾶσις ἐν ταῖς δυσκράτοις χώραις οὐχ ὡσαύτως ἐχόντων τῶν τ’ ἔξωθεν μορίων καὶ τῶν ἐντός . Κελτοῖς μὲν γὰρ καὶ Γερμανοῖς καὶ παντὶ τῷ Θρᾳκίῳ τε καὶ Σκυθικῷ γένει ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν τὸ δέρμα καὶ διὰ τοῦτο μαλακόν τε καὶ λευκὸν καὶ ψιλὸν τριχῶν · ὅσον δ’ ἔμφυτον θερμόν , εἰς τὰ σπλάγχνα καταπέφευγεν ἅμα τῷ αἵματι κἀνταῦθα κυκωμένου τε καὶ στενοχωρουμένου καὶ ζέοντος αὐτοῦ θυμικοὶ καὶ θρασεῖς καὶ ὀξύρροποι ταῖς γνώμαις ἀποτελοῦνται . Αἰθίοψι δὲ καὶ Ἄραψι καὶ ὅλοις τοῖς κατὰ μεσημβρίαν ἡ μὲν τοῦ δέρματος φύσις , ὡς ἂν ὑπό τε τοῦ περιέχοντος θάλπους καὶ τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἔξω φερομένης διακεκαυμένη , σκληρὰ καὶ ξηρὰ καὶ μέλαινα . τὸ δ’ ὅλον σῶμα τῆς μὲν ἐμφύτου θερμότητος ἥκιστα μετέχει , θερμὸν δ’ ἐστὶν ἀλλοτρίῳ τε καὶ ἐπικτήτῳ θερμῷ . Καὶ γὰρ δὴ καὶ τοῦτο κάλλιστα πρὸς Ἀριστοτέλους ἐπὶ πολλῶν διώρισται . καὶ χρὴ προσέχειν αὐτῷ τὸν νοῦν , εἴπερ τῳ καὶ ἄλλῳ , καὶ σκοπεῖσθαι καθ’ ἕκαστον σῶμα , πότερον οἰκείῳ θερμῷ θερμόν ἐστιν ἢ ἐπικτήτῳ . πάντα γοῦν τὰ σηπόμενα θερμὰ μὲν ἐπικτήτῳ θερμῷ , ψυχρὰ δ’ οἰκείῳ καὶ τὰ τῶν ἐποικούντων τὴν μεσημβρινὴν χώραν σώματα θερμὰ μὲν ἐπικτήτῳ θερμῷ , ψυχρὰ δ’ οἰκείῳ , καὶ παρ’ ἡμῖν δὲ κατὰ μὲν τὸν χειμῶνα τὸ φύσει θερμὸν πλέον , τὸ δ’ ἐπίκτητον ἔλαττον , ἐν δὲ τῷ θέρει τὸ μὲν ἐπίκτητον πλέον , ἔλαττον δὲ τὸ σύμφυτον . ἅπαντ’ οὖν ταῦτα διορίζεσθαι χρὴ τὸν μέλλοντα καλῶς διαγνώσεσθαι κρᾶσιν . οὐ γὰρ [ δὴ ] ἁπλῶς , εἰ τὸ δέρμα μελάντερον , ἤδη θερμότερος ὁ ἄνθρωπος ὅλος , ἀλλ’ εἰ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὡσαύτως ἐχόντων . εἰ γὰρ ὁ μὲν ἐν ἡλίῳ θερμῷ διέτριψεν ἐπὶ πλέον , ὁ δ’ ἐν σκιᾷ , τῷ μὲν ἔσται μελάντερον τὸ χρῶμα τῷ δὲ λευκότερον . ἀλλ’ οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὴν τῆς ὅλης κράσεως ὑπάλλαξιν . αὐτὸ γὰρ τὸ δέρμα ξηρότερον μὲν ἡλιούμενον , ὑγρότερον δ’ ἔσται σκιατραφούμενον . ἡ φυσικὴ δ’ οὐκ εὐθὺς ὑπαλλαχθήσεται κρᾶσις οὔθ’ ἥπατος οὔτε καρδίας οὔτε τῶν ἄλλων σπλάγχνων . Ἄριστον οὖν , ὡς εἴρηται καὶ πρόσθεν , ἑκάστου τῶν μορίων ἴδια πεπορίσθαι τῆς κράσεως τὰ γνωρίσματα , οἷον τῆς μὲν γαστρός · εἰ πέττει καλῶς , εὔκρατος , εἰ δ’ οὐ πέττει καλῶς , δύσκρατος . ἀλλ’ εἰ μὲν κνισσώδεις τινὰς ἢ καπνώδεις ἐργάζοιτο τὰς ἐρυγάς , ἄμετρον αὐτῇ καὶ πυρῶδες τὸ θερμόν , εἰ δ’ ὀξείας , ἄρρωστόν τε καὶ ἀσθενές . οὕτω δὲ ﻿ καὶ τὰ μὲν βόεια κρέα καὶ πάντα τὰ δυσκατέργαστα τῶν καλῶς πεττόντων ἄμετρον τὸ θερμόν , ἀσθενὲς δὲ τῶν ταῦτα μὲν ἀπεπτούντων , ἰχθῦς δὲ πετραίους ἤ τι τοιοῦτον πεττόντων . ἐπισκέπτεσθαι δ’ ἐνταῦθα πάλιν , εἰ μὴ διά τινα χυμὸν ἑτέρωθεν ἐπιρρέοντα τὸ σύμπτωμα γίγνεται τῇ γαστρί . φλέγμα μὲν γὰρ ἐνίοις ἐκ τῆς κεφαλῆς , ξανθὴ δ’ ἄλλοις ἐξ ἥπατος εἰς τὴν γαστέρα καταρρεῖ χολή , σπάνιον μὲν δὴ τοῦτο καὶ ὀλιγίστοις συμβαίνει . παμπόλλοις δ’ ἐκ τῆς κεφαλῆς κατέρχεται φλέγμα καὶ μάλιστ’ ἐν Ῥώμῃ τε καὶ τοῖς ὑγροῖς οὕτω χωρίοις . ἀλλά τοι καὶ τὸ σπάνιον ἐπιβλέπειν χρὴ καὶ μηδὲν ἐν παρέργῳ τίθεσθαι μηδ’ ἀμελεῖν . οἶδα γὰρ ἐγώ τισιν ἱκανῶς φλεγματώδεσιν ἀνθρώποις ἀθροιζομένην ἐν τῇ γαστρὶ χολὴν παμπόλλην ξανθήν , ἣν ἐδέοντο πρὸ τῶν σιτίων ὕδωρ πολὺ πιόντες ἢ οἶνον ἐξεμεῖν . εἰ δ’ . ἥψαντό ποτε σιτίων , πρὶν ἐμέσαι , διέφθειρόν τε ταῦτα καὶ τὴν κεφαλὴν ὠδυνῶντο καὶ τούτους ᾤοντό τινες εἶναι χολώδεις φύσει . καίτοι μαλακοί τ’ ἦσαν ὅλον τὸ σῶμα καὶ λευκοὶ καὶ ἄτριχοι καὶ πιμελώδεις καὶ ἄφλεβοι καὶ ἄμυοι καὶ ἄναιμοι καὶ ἁπτομένοις οὐ λίαν θερμοί . ἄλλους δέ τινας οἶδα μηδεπώποτε μὲν ἐμέσαντας χολὴν ξανθήν , ἰσχνοὺς δὲ καὶ δασεῖς καὶ μυώδεις καὶ μέλανας καὶ φλεβώδεις καὶ θερμοὺς ἱκανῶς , εἴ τις ἅψαιτο , φαινομένους , οἷος καὶ ὁ φιλόσοφος Εὔδημος . Ἀλλ’ ἐνταῦθα καὶ ἀνατομικόν τι θεώρημα συνέπεσεν , ὃ μὴ γιγνώσκοντες ἔνιοι τῶν ἰατρῶν ἀποροῦνται δεινῶς ἐπὶ τῇ διαφωνίᾳ τῶν συμπτωμάτων , ἀγνοοῦντες , ὡς ὁ πόρος , ᾧ τὴν χολὴν εἰς τὴν γαστέρα τὸ ἧπαρ ἐξερεύγεται , τοῖς μὲν διπλοῦς ἐστι , τοῖς δ’ ἁπλοῦς , ὡς κἀν ταῖς τῶν τετραπόδων ζῴων ἀνατομαῖς ἔνεστι θεάσασθαι . τὰ πολλὰ μὲν οὖν ἁπλοῦς ἐστιν εἰς τὸ μεταξὺ πυλωροῦ τε καὶ νήστεως ἐμφυόμενος , ὃ δὴ γαστρὸς ἔκφυσιν ὀνομάζουσιν , ἢ διπλοῦς γιγνόμενος εἰς μὲν τὴν ἔκφυσιν ἐμβάλλει θατέρῳ στόματι τῷ μείζονι , θατέρῳ δὲ τῷ μικροτέρῳ κατὰ τὸν πυθμένα μικρὸν ἄνω τοῦ πυλωροῦ . σπανιώτατα δέ ποτε τὸ μὲν ἄνω μέρος αὐτοῦ μεῖζον εὑρίσκεται , τὸ κάτω δ’ ἔλαττον . ἀλλ’ ἐφ’ ὧν γε μεῖζόν ἐστιν , ἐπὶ τούτων ἡ γαστὴρ ἐφ’ ἡμέραν ἐμπίπλαται χολῆς οὐκ ὀλίγης , ἣν ἐμεῖν τε δέονται πρὸ τῶν σιτίων καὶ βλάπτονται κατασχόντες . οἷς δὲ παντελῶς ἁπλοῦς ἐστιν ὁ πόρος , εἰς τὴν νῆστιν ἡ χολὴ τούτοις σύμπασα καταρρεῖ . πῶς οὖν χρὴ διαγιγνώσκειν αὐτούς ; οὐ γὰρ δὴ ἀνατεμεῖν γε ζῶντας τοὺς ἀνθρώπους ἀξιῶ . πρῶτον μὲν ὅλῃ τοῦ σώματος τῇ κράσει , καθότι καὶ μικρὸν ἔμπροσθεν ἐλέγετο , δεύτερον δὲ τοῖς ὑπιοῦσι κάτω . χολώδη μὲν γὰρ ἄκρατα διὰ τῆς γαστρὸς ἐξεκενοῦτο συνεχῶς Εὐδήμῳ , διότι καὶ πολλὴν ἤθροιζε χολὴν καὶ οὐδὲν αὐτῆς εἰς τὴν ἄνω κοιλίαν ἀφικνεῖτο . τοῖς δ’ ἄλλοις , οἷς ἡ μὲν ἕξις φλεγματώδης , ἐμοῦσι δὲ χολήν , ἥκιστα διαχωρεῖται χολώδη · καὶ γὰρ ὀλίγον γεννᾶται τῆς ξανθῆς χολῆς αὐτοῖς καὶ πλεῖστον εἰς τὴν ἄνω κοιλίαν ἀφικνεῖται . τρίτον ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις εἶδος γνωρισμάτων ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐμουμένοις ἐστίν . οἷς μὲν γὰρ ἐν τῇ γαστρὶ θερμοτέρᾳ τὴν κρᾶσιν ὑπαρχούσῃ τὸ χολῶδες γεννᾶται περίττωμα , πρασοειδὲς φαίνεται · ξανθὸν δ’ ἀκριβῶς ἐστιν ἢ ὠχρόν γε πάντως , οἷς ἐξ ἥπατος ὑπέρχεται , καὶ οἷς μὲν ἐν γαστρὶ τὸ πρασοειδὲς τοῦτο γεννᾶται , χρὴ πάντως αὐτοῖς τὸ ἐδηδεσμένον σιτίον οὐκ ἄρτον οὐδὲ κρέας εἶναι χοίρειον ἤ τι τοιοῦτον παραπλήσιον , ἀλλὰ θερμότερόν τι τῶνδ’ ἐξ ἀνάγκης καὶ οὐκ εὔχυμον . οἷς δ’ ἐξ ἥπατος εἰς αὐτὴν ἀφικνεῖται , ξανθὸν ἢ ὠχρὸν ἐμεῖται , κἂν εὐχυμώτατον ᾖ τὸ ληφθὲν σιτίον κἂν ἄκρως πεφθῇ , καὶ μᾶλλόν γε τοῖς ἀκριβῶς πέψασιν ἐμεῖται τὰ ξανθὰ καὶ πολλῷ μᾶλλον ἔτι τοῖς ἐπὶ πλέον αὐτῶν ἀσιτήσασι . τὰ δὲ πρασοειδῆ μόνοις τοῖς κακῶς πέψασιν ἐν τῇ κοιλίᾳ γεννᾶται . καὶ μὲν δὴ καὶ φροντίδες καὶ θυμοὶ καὶ λῦπαι καὶ πόνοι καὶ γυμνάσια καὶ ἀγρυπνίαι καὶ ἀσιτίαι καὶ ἔνδειαι πλείονα τὸν τῆς ξανθῆς χολῆς τούτοις ἀθροίζουσι χυμόν , ὅτι καὶ πλείονα γεννῶσιν ἐν ἥπατι . ταῦτα τ’ οὖν ἀκριβῆ τὰ γνωρίσματα καὶ πρὸς τούτοις ἔτι , τῷ μὲν αὐχμηρῷ καὶ πυρώδει τοῦ κατὰ τὴν γαστέρα θερμοῦ τῆς εἰς τὸ χολῶδες τροπῆς ἑπομένης , ἄρτοι καὶ κρέα χοίρεια καὶ βόεια κάλλιον πεφθήσονται τῶν πετραίων ἰχθύων . εἰ δ’ ἐξ ἥπατος καταρρέοι , παρὰ τὴν τῶν ἐδεσμάτων ὑπάλλαξιν οὐδεμία τῆς πέψεως ἔσται διαφορά . ἐν τούτοις μὲν δὴ διώρισται τὸ διά τι ἄλλο καὶ μὴ διὰ τὴν κρᾶσιν γιγνόμενον . Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον , εἰ κἀκ τῆς κεφαλῆς εἰς τὴν γαστέρα φλέγμα καταρρέον ὀξυρεγμίας αἴτιον γίγνοιτο , χρὴ κἀνταῦθα κατὰ τὰς ὁμοίας μεθόδους ἀποχωρίζειν αὐτὸ τοῦ τῆς γαστρὸς ἰδίου παθήματος . οὕτω δὲ καὶ τὰς τῆς κεφαλῆς ὀδύνας , εἰ διὰ τὴν οἰκείαν αὐτῆς δυσκρασίαν ἢ διὰ τὰ τῆς γαστρὸς περιττώματα 〈 γίγνονται 〉 . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸν ἐγκέφαλον ἐπισκέπτεσθαι καθ’ ἑαυτόν , ὁποίας ἐστὶ κράσεως , ἄμεινον , οὐκ ἐκ τῆς τοῦ παντὸς σώματος διαθέσεως . αὐτοῦ δὲ καθ’ ἑαυτὸν ὁποίας ἐστὶ κράσεως ἐπίσκεψις ἥ τε πολίωσίς ἐστιν οἵ τε κατάρροι καὶ βῆχες καὶ κόρυζαι καὶ σιέλων πλῆθος . ἅπαντα γὰρ ταῦτα ψυχρότερον αὐτὸν ἐμφαίνει καὶ ὑγρότερον ὑπάρχειν , ἔτι δὲ μᾶλλον , εἰ ἐπὶ ταῖς τυχούσαις προφάσεσιν εἰς τοιαύτας ἔρχεται διαθέσεις . ἡ δέ γε φαλάκρωσις ἐπὶ ξηρότητι καὶ ἡ τῶν μελαινῶν τε καὶ πολλῶν γένεσις τριχῶν εὐκρασίας ἐγκεφάλου γνώρισμα . Κατὰ τοῦτον οὖν τὸν τρόπον ἀεὶ χρὴ σκοπεῖσθαι περὶ κράσεως , ἕκαστον ἰδίᾳ μόριον ἐξετάζοντα , καὶ μὴ περὶ πάντων ἀποφαίνεσθαι τολμᾶν ἐξ ἑνός , ὥσπερ ἐποίησαν ἔνιοι , τοὺς μὲν σιμοὺς ὑγροὺς εἶναι φάμενοι , τοὺς δὲ γρυποὺς ξηροὺς καὶ οἷς μὲν οἱ ὀφθαλμοὶ μικροί , ξηρούς , οἷς δὲ μεγάλοι , ὑγρούς . τοῦτο μέν γε καὶ διαπεφώνηται πρὸς αὐτῶν . οἱ μὲν γάρ τινες ὑποθέμενοι τῶν ὑγρῶν εἶναι μορίων τοὺς ὀφθαλμούς , ἐν οἷς ἂν μείζους εὑρίσκωσιν , ὑγρότητα κράσεως ἐν τούτοις κρατεῖν ὑπολαμβάνουσιν . ἔνιοι δὲ τῇ ῥώμῃ τοῦ θερμοῦ κατὰ τὴν πρώτην διάπλασιν ἀναπνεύσαντος ἀθροωτέρου τε καὶ πλείονος οὐκ ὀφθαλμοὺς μόνον ἀλλὰ καὶ στόμα καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας πόρους γενέσθαι φασὶ μείζονας , ὅθεν οὐχ ὑγρότητος , ἀλλὰ θερμότητος εἶναι γνώρισμα . ἀμφότεροι δὲ διαμαρτάνουσι τῆς ἀληθείας ἑνὶ μὲν καὶ κοινῷ λόγῳ , διότι περὶ παντὸς τοῦ σώματος ἐξ ἑνὸς ἀποφαίνεσθαι τολμῶσι μορίου · κατὰ δεύτερον δὲ τρόπον , ὅτι τῆς διαπλαστικῆς ἐν τῇ φύσει δυνάμεως οὐ μέμνηνται τεχνικῆς τ’ οὔσης καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ἤθεσιν ἀκολούθως διαπλαττούσης τὰ μόρια . περὶ ταύτης γάρ τοι καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἠπόρησε , μή ποτ’ ἄρα θειοτέρας τινὸς ἀρχῆς εἴη καὶ οὐ κατὰ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρόν . οὔκουν ὀρθῶς μοι δοκοῦσι ποιεῖν οἱ προπετῶς οὕτως ὑπὲρ τῶν μεγίστων ἀποφαινόμενοι καὶ ταῖς ποιότησι μόναις ἀναφέροντες τὴν διάπλασιν . εὔλογον γὰρ ὄργανα μὲν εἶναι ταύτας , τὸ διαπλάττον δ’ ἕτερον . ἀλλὰ καὶ χωρὶς τῶν τηλικούτων ζητημάτων ἐνὸν ἐξευρίσκειν , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείξαμεν , ὑγρὰν καὶ ξηρὰν καὶ ψυχρὰν καὶ θερμὴν κρᾶσιν ἁμαρτάνουσιν οἱ τῶν οἰκείων μὲν ἀμελοῦντες γνωρισμάτων , ἐπὶ δὲ τὰ πόρρω τε καὶ ζητήσεως ἱκανῆς τετυχηκότα καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο καὶ παρ’ αὐτοῖς τοῖς ἀρίστοις φιλοσόφοις ἀπορούμενα μεταβαίνοντες . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ὅτι τὰ μὲν παιδία σιμότερα , γρυπότεροι δ’ οἱ παρακμάζοντες , εὔλογον ὑγροὺς μὲν νομίζειν τοὺς σιμοὺς ἅπαντας , ξηροὺς δὲ τοὺς γρυπούς . ἀλλ’ ἐνδέχεται μὲν καὶ τῆς διαπλαστικῆς δυνάμεως ἔργον εἶναι τὸ τοιοῦτον μᾶλλον ἢ τῆς κράσεως . εἰ δ’ ἄρα καὶ τῆς κράσεως εἴη γνώρισμα , τῆς ἐν τῇ ῥινὶ μόνης ἂν εἴη , οὐ τῆς ἐν ὅλῳ τῷ σώματι . μάτην οὖν ὑπ’ αὐτῶν κἀκεῖνο λέγεται τὸ ῥῖνά τ’ ὀξεῖαν γίγνεσθαι καὶ ὀφθαλμοὺς κοίλους καὶ κροτάφους συμπεπτωκότας ἐν ταῖς ξηραῖς φύσει κράσεσιν , ὅτι κἀν τοῖς πάθεσιν οὕτω συμπίπτει τοῖς συντήκουσί τε καὶ κενοῦσι πέρα τοῦ μετρίου τὰ σώματα . πολλάκις μὲν γὰρ οὕτω συμπίπτει , πολλάκις δ’ οὐχ οὕτως . ἀλλ’ ἔστιν ἰδεῖν καὶ μαλακὴν καὶ πιμελώδη καὶ λευκὴν καὶ πολύσαρκον ὅλου τοῦ σώματος τὴν ἕξιν ἐπὶ σμικροῖς ὀφθαλμοῖς ἢ ὀξείᾳ ῥινὶ καὶ ξηρὰν καὶ ἄσαρκον καὶ μέλαιναν καὶ δασεῖαν ἐπὶ μεγάλοις ὀφθαλμοῖς σιμῇ τε ῥινί . βέλτιον οὖν , εἴπερ ἄρα , τῆς ῥινὸς μόνης ὑγρότητα μὲν τῇ σιμότητι , ξηρότητα δὲ τῇ γρυπότητι τεκμαίρεσθαι καὶ μὴ περὶ τῆς ἅπαντος τοῦ ζῴου κράσεως ἐντεῦθεν ἀποφαίνεσθαι . Κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ παντὸς οὑτινοσοῦν ἑτέρου μορίου τὴν ἰδίαν κρᾶσιν ἐκ τῶν οἰκείων ἐπισκοπεῖσθαι γνωρισμάτων ἄμεινον , οὐ περὶ τῆς ὅλου τοῦ σώματος κράσεως ἀφ’ ἑνὸς μέρους ἔνδειξιν λαμβάνειν . εἴτε γὰρ ὑγρότητος ﻿ εἴτε θερμότητος ἐπικρατούσης εἴτε καὶ ἀμφοτέρων ὀφθαλμοὺς γλαυκοὺς τίθεσθαι γνώρισμα χρή , τῆς οἰκείας ἂν εἶεν οὕτω γε , οὐ τῆς ἁπάντων τῶν τοῦ σώματος μορίων ἐνδεικτικοὶ κράσεως . οὐδὲ γάρ , εἰ ξηρὰ καὶ ἄσαρκα τὰ σκέλη , ξηρὰ πάντως καὶ ἡ κρᾶσις ὅλου τοῦ σώματος . ἔνιοι γὰρ ἱκανῶς εὔσαρκοι καὶ πιμελώδεις καὶ παχεῖς καὶ προγάστορες καὶ μαλακοὶ καὶ λευκοὶ γίγνονται μετὰ τοιούτων σκελῶν . ἀλλ’ εἰ μὲν ὁμαλῶς ἅπαν ἔχει τὸ σῶμα τῆς κράσεως , οἷς μὲν ἰσχνὰ τὰ σκέλη , ξηροὶ πάντως εἰσίν , ὑγροὶ δ’ , οἷς παχέα . καὶ οἷς μὲν ἡ ῥὶς ὀξεῖα καὶ γρυπή , ξηροί , σιμῆς δ’ οὔσης ὑγροί · κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ τῶν ὀφθαλμῶν τε καὶ τῶν κροτάφων ἁπάντων τε τῶν ἄλλων μορίων . οἷς δ’ ἀνώμαλος ἡ κρᾶσις καὶ οὐχ ἡ αὐτὴ πάντων τῶν μερῶν , ἄτοπον ἐπὶ τούτων ἐξ ἑνὸς μορίου φύσεως ὑπὲρ ἁπάντων ἀποφαίνεσθαι . τοιοῦτον δέ τι τοὺς πλείστους αὐτῶν ἠπάτησεν , οὐχ ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων μόνον , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ζῴων ἀποφήνασθαι τολμήσαντας ὑπὲρ ὅλης τῆς κράσεως ἐκ μόνων τῶν κατὰ τὸ δέρμα γνωρισμάτων . οὔτε γάρ , εἰ σκληρὸν τὸ δέρμα , ξηρὸν ἐξ ἀνάγκης τὸ ζῷον , ἀλλ’ ἐγχωρεῖ τὸ δέρμα μόνον , οὔτ’ εἰ μέλαν οὔτ’ εἰ δασύ . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδ’ εἰ μαλακὸν ἢ λευκὸν ἢ ψιλὸν τριχῶν , ὑγρὸν ἐξ ἀνάγκης ὅλον τὸ ζῷον . ἀλλ’ εἰ μὲν ὁμαλῶς κέκραται σύμπαν , εὔλογόν ἐστιν , οἷόνπερ τὸ δέρμα , τοιοῦτον εἶναι καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον μορίων , εἰ δ’ ἀνωμάλως , οὐκέτι . τῶν γοῦν ὀστρέων ὑγρότατον μὲν ὅλον τὸ σῶμα , ξηρότατον δὲ τὸ δέρμα · τὸ γὰρ δὴ ὄστρακον αὐτοῖς οἷόνπερ ἡμῖν τὸ δέρμα . καὶ ἡ προσηγορία δ’ ἐντεῦθεν , ὀστρακοδέρμων ἁπάντων τῶν τοιούτων ζῴων ὀνομασθέντων ἐκ τοῦ τὸ δέρμα παραπλήσιον ἔχειν ὀστράκῳ . καὶ τὰ μαλακόστρακα δέ , καθάπερ ἀστακοί τε καὶ κάραβοι καὶ καρκῖνοι , ξηρὸν μὲν ἔχει τὸ δέρμα , τὴν δ’ ἄλλην ἅπασαν κρᾶσιν ὑγράν . καὶ αὐτό γε τοῦτο πολλάκις αἴτιον ὑπάρχει τοῖς ζῴοις τῆς ἐν ταῖς σαρξὶν ὑγρότητος , ὅτι πᾶν αὐτοῖς τὸ ξηρὸν καὶ γεῶδες ἡ φύσις ἀποτίθεται πρὸς τὸ δέρμα . μὴ τοίνυν μήθ’ ὅτι ξηρὸν τοῦτο τοῖς ὀστρέοις , εὐθέως καὶ τὴν σάρκα νομιστέον ὑπάρχειν ξηρὰν μήθ’ , ὅτι πλαδαρὰ καὶ μυξώδης ἥδε , τοιοῦτον ὑποληπτέον εἶναι καὶ τὸ δέρμα . δίκαιον γὰρ ἕκαστον τῶν μορίων ἐξ ἑαυτοῦ γνωρίζεσθαι . Ταῦτά τ’ οὖν ἁμαρτάνουσιν οἱ τὰ περὶ κράσεων ἡμῖν ὑπομνήματα καταλελοιπότες ἔτι τε πρὸς τούτοις , ὅτι μηδὲ μέμνηνται τοῦ πρὸς Ἱπποκράτους ὀρθότατα παρῃνημένου τοῦ δεῖν ἐπισκέπτεσθαι τὰς μεταβολὰς ἐξ οἵων εἰς οἷα γίγνονται . πολλάκις γὰρ τὰ παρόντα γνωρίσματα τῆς ἔμπροσθεν κράσεώς ἐστιν , οὐ τῆς νῦν ὑπαρχούσης τῷ σώματι . φέρε γὰρ εἴ τις ἔτη γεγονὼς ἑξήκοντα δασὺς ἱκανῶς εἴη , μὴ διότι νῦν ἐστι θερμὸς καὶ ξηρός , ἀλλ’ ὅτι πρόσθεν μὲν ἐγένετο τοιοῦτος , ὑπομένουσι δ’ αἱ τότε γεννηθεῖσαι τρίχες , ὥσπερ ἐν τῷ θέρει πολλάκις αἱ κατὰ τὸ ἔαρ ἀναφυεῖσαι βοτάναι . τισὶ μὲν γὰρ ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι κατὰ βραχὺ συνέβη τῆς ἄγαν ἐκείνης ἀπαλλαγῆναι δασύτητος ἐκπιπτουσῶν ὑπὸ ξηρότητος ἄκρας τῶν τριχῶν , ἐνίοις δ’ ἄχρι πλείστου παραμένουσιν , οἷς ἂν μήτ’ ἀποξηρανθῶσιν ἱκανῶς ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ καὶ τὴν πρώτην ἔκφυσιν αἱ τρίχες αὐτοῖς ἰσχυρὰν ποιήσωνται δίκην φυτῶν ἀκριβῶς ἐνερριζωμένων τῇ γῇ . μὴ τοίνυν , εἰ δασύς τις ἱκανῶς ἐστιν , εὐθὺς τοῦτον οἰώμεθα μελαγχολικὸν ὑπάρχειν , ἀλλ’ εἰ μὲν ἀκμάζων , οὔπω τοιοῦτον · εἰ δὲ παρακμάζων , ἤδη μελαγχολικόν · εἰ δὲ γέρων , οὐκέτι . γίγνονται μὲν γὰρ αἱ μελαγχολικαὶ κράσεις ἐκ συγκαύσεως αἵματος . οὐ μήν , ἐπειδὰν ἄρξηται τοῦτο πάσχειν , εὐθὺς καὶ κατώπτηται τελέως . ἀλλ’ ἐν τάχει μὲν ἱκανῶς ἔσται δασὺς ὁ θερμὸς καὶ ξηρός , εἴ τι μεμνήμεθα τῶν ἔμπροσθεν λόγων , οὐκ εὐθέως δὲ μελαγχολικός . ἡ γὰρ τοῦ δέρματος πύκνωσις εἴργουσα τῶν παχυτέρων περιττωμάτων τὴν διέξοδον ἀναγκάζει συγκαίεσθαι κατὰ τὰς ἄκρως θερμὰς κράσεις , ὥστε τοιοῦτον αὐτοῖς ὑπάρχειν ἤδη τὸ περίττωμα τὸ φύον τὰς τρίχας , οἷον ἐν τοῖς ἀγγείοις ἔσεσθαι μέλλει προελθόντος τοῦ χρόνου . Καὶ ταῦτ’ οὖν ἠμέληται τοῖς ἔμπροσθεν ἔτι τε πρὸς τούτοις , ἐπειδὰν ἐκ τῆς φύσεως τῶν περιττωμάτων ἀδιορίστως ὑπὲρ τῶν κράσεων ἀποφαίνωνται . νομίζουσι γὰρ ἀνάλογον ἔχειν τὰς κράσεις τῶν μορίων τῇ φύσει τῶν περιττωμάτων . τὸ δ’ οὐχ ὅλως ἀληθές ἐστιν , ἀλλ’ ἐγχωρεῖ ποτε περίττωμα μὲν ἀθροίζεσθαι φλεγματῶδες , ὑγρὸν δ’ οὐκ εἶναι τὸ μόριον , ἀλλὰ ψυχρὸν μὲν ἐξ ἀνάγκης , οὐ γὰρ δὴ ἄλλη γέ τις ἡ τοῦ φλέγματος γένεσις , ὑγρὸν δ’ οὐκ ἐξ ἀνάγκης · ἐγχωρεῖ γὰρ καὶ ξηρὸν εἶναι . τὸ δ’ ἀπατῆσαν αὐτοὺς εὐφώρατον . οὐ γὰρ ἐνενόησαν , ὡς ἐκ τῶν σιτίων , οὐκ ἐξ αὐτοῦ τοῦ σώματος ἡμῶν γίγνεται τὸ φλέγμα . θαυμαστὸν οὖν οὐδέν , εἰ μὴ κρατῆσάν ποτε τὸ σῶμα τῶν προσενεχθέντων σιτίων , ὑγρῶν , εἰ τύχοι , τὴν φύσιν ὑπαρχόντων , ὅμοιον αὐτοῖς ἀποτελέσει καὶ τὸ περίττωμα . μὴ τοίνυν ὑπολαμβανέτωσαν ὥσπερ τὸ σῶμα ξηρὸν οὕτω καὶ τὸ περίττωμα δεῖν ξηρὸν εἶναι . εἰ γάρ τις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο τῇ κράσει ψυχρότερός τε καὶ ξηρότερος , οὐ μελαγχολικὸς ὁ τοιοῦτος , ἀλλὰ φλεγματικός ἐστι τοῖς περιττώμασιν . εἰ δ’ ἐκ μεταπτώσεως ἐγένετο ψυχρὸς καὶ ξηρός , ἐξ ἀνάγκης ὁ τοιοῦτος εὐθὺς ἤδη καὶ μελαγχολικός ἐστιν , οἷον εἴ τις ἔμπροσθεν ὑπάρχων θερμὸς καὶ ξηρὸς ἐκ συγκαύσεως τοῦ αἵματος πλείστην ἐγέννησε τὴν μέλαιναν χολήν . οὗτος γάρ ἐστιν ὁ πρὸς τῷ ξηρὸς εἶναι καὶ ψυχρὸς εὐθὺς καὶ μελαγχολικὸς ὑπάρχων . εἰ δ’ ἀπ’ ἀρχῆς εἴη ψυχρὸς καὶ ξηρός , ἡ μὲν ἕξις τοῦ σώματος τούτῳ λευκὴ καὶ μαλακὴ καὶ ψιλὴ τριχῶν , ἄφλεβος δὲ καὶ ἄναρθρος καὶ ἰσχνὴ καὶ ἁπτομένοις ψυχρὰ καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος ἄτολμον καὶ δειλὸν καὶ δύσθυμον , οὐ μὴν μελαγχολικά γε τὰ περιττώματα . Ταῦτ’ οὖν ἅπαντα διαμαρτάνουσιν οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἐκ τοῦ τῶν οἰκείων μὲν ἀποχωρῆσαι γνωρισμάτων , ἐπὶ δὲ τὰ συμβεβηκότα μὴ διὰ παντός , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μεταβῆναι . ταύτῃ τοι καὶ τὸ θερμαῖνον ἡγοῦνται πάντως ξηραίνειν . ἔγνωκα γὰρ ἔτι τοῦτο προσθεὶς οἷον κορωνίδα τε καὶ κεφαλήν τινα τῷ λόγῳ παντὶ καταπαύειν ἤδη τὸ δεύτερον γράμμα . θερμὸν γοῦν ὕδωρ ἐπαντλοῦντες ἑκάστοτε τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις , εἶθ’ ὁρῶντες αὐτῶν ἐκκενουμένην τὴν ὑγρότητα προφανῶς οἴονται δείκνυσθαι τὸ ξηραίνεσθαι πάντα πρὸς τῆς θερμασίας , οὐκ εἰ μετὰ ξηρότητος μόνον , ἀλλ’ εἰ καὶ μεθ’ ὑγρότητος εἴη . ἔστι δ’ οὐ ταὐτὸν ἢ κενῶσαί τινος ὑγρότητα παρεσπαρμένην ἔν τισι χώραις ἢ ξηροτέραν ἀπεργάσασθαι τὴν οἰκείαν κρᾶσιν . ἀνώμαλος γάρ τις ἐν τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις γίγνεται δυσκρασία , τῶν μὲν ὁμοιομερῶν σωμάτων οὔπω τῆς οἰκείας ἐξεστηκότων φύσεως , ἀλλ’ ἔτι μεταβαλλομένων τε καὶ ἀλλοιουμένων , ἐμπεπλησμένων δὲ τοῦ ῥεύματος ἁπασῶν τῶν μεταξὺ χωρῶν . ἅπαντ’ οὖν , ὅσα θερμὰ καὶ ὑγρὰ τὴν κρᾶσιν ἐστί , προσαγόμενα τοῖς οὕτω διακειμένοις ἐκκενοῖ μὲν τὸ περιττὸν ἐκεῖνο τὸ τὰς μεταξὺ χώρας τῶν ὁμοιομερῶν κατειληφός · αὐτὰ δὲ τὰ σώματα τοσοῦτον ἀποδεῖ τοῦ ξηραίνειν , ὥστε καὶ προσδίδωσιν τοῖς εἰρημένοις ἀποδείξεως , ἣν μακροτέραν τ’ εἶναι νομίζων δὲ τοῖς εἰρημένοις ἀποδείξεως , ἣν μακροτέραν τ’ εἶναι νομίζων ἢ ὥστε προσγράφεσθαι κατὰ τόνδε τὸν λόγον ἔτι τ’ ἀκροατοῦ δεομένην ἐπισταμένου περὶ φαρμάκων δυνάμεως , ἀναβάλλομαι τό γε νῦν διελθεῖν . ἀλλ’ ἐπειδὰν τὸν τρίτον λόγον περὶ κράσεων ἅπαντα διέλθω καὶ δείξω περὶ τῶν κατὰ δύναμιν ὑγρῶν καὶ ξηρῶν καὶ ψυχρῶν καὶ θερμῶν ἅπασαν τὴν μέθοδον , ἐφεξῆς οὕτω βιβλίον ὅλον ὑπὲρ ἀνωμάλου δυσκρασίας ἔγνωκα γράψαι . τελειωθήσεται γὰρ ἅπας ἡμῖν ὁ περὶ κράσεων λόγος εἴς τε τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον οὐ σμικρὰς ἀφορμὰς παρέξει .
Lemmas: ἀκριβής δέ χρή προσέχω ὁ λέγω ὁ νόος , ὅπως μή λανθάνω ἐγώ αὐτός παρακούω τις καί σφάλλω , οἷος δή πολύς ὁ πάνυ δοκέω ἀγαθός ἰατρός εἰμί σφάλλω , εἰ τις εἰμί φαλακρός , εὐθύς οὗτος οἴομαι ξηρός ἔχω ἅπας ὁ σῶμα ὁ κρᾶσις . οὐ γάρ δή ἁπλῶς οὕτως εἰκάζω χρή , ἀλλά διορίζω πρότερος ἀγαθός εἰμί , ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ σῶμα ὁ μέν ὁμαλής κεράννυμι σύμπας , ἔνιοι δέ καί οὐ ὀλίγος οὗτος ἀνώμαλος διάκειμαι . ὁ μέν γάρ τις ὁ μόριον αὐτός ὑγρός ὁ σύμμετρος τε καί προσήκω εἰμί , ὁ δέ ψυχρός , ὁ δέ ξηρός , ὁ δέ θερμός , ὁ δέ καί παντελής εὔκρατος τε καί σύμμετρος . δέω δέ προσέχω μάλα οὗτος ὁ νόος , ἐπειδάν ἐπισκοπέω σῶμα κρᾶσις . εἰ μέν γάρ ὁμαλής εὔρυθμος ὅλος εἰμί ἅπας τε ὁ μόριον ἀποσῴζω ὁ πρός ἀλλήλων συμμετρία ἐν μῆκος καί πλάτος καί βάθος , δύναμαι ἄν ὅλος ὅμοιος κράω ὁ τοιοῦτος . εἰ δέ τις σῶμα θώραξ μέν ἔχω καί τράχηλος καί ὦμος μέγας , ἰσχνός δέ καί μικρός ὁ κατά ὀσφῦς καί σκέλος λεπτός , πῶς ἄν ὅμοιος εἰμί οὗτος διάκειμαι ἅπας ὁ μόριον ; οὐ μήν οὐδέ εἰ ὁ μέν σκέλος παχύς καί ὁ κατά ὀσφῦς εὐρύς , ὁ θώραξ δέ ἔχω στενός , οὐδέ οὗτος ἄν εἰμί κεράννυμι ὁμαλής ὁ μόριον . ἕτερος δέ σῶμα μέγας ἔχω ὁ κεφαλή , ἕτερος δέ μικρός , οἷος ὁ στρουθός . καί ὁ σκέλος ὁ μέν βλαισός , ὁ δέ ῥαιβός , καί ἄκρος ὁ κῶλον ὁ μέν ἰσχνός , ὁ δέ παχύς , καί θώραξ ὁ μέν , ὡς λέγω πρόσθεν , εὐρύς , ἔνιοι δέ στενός οὕτως ὡς σανίς , ὅς δή καί σανιδώδης ὀνομάζω . ὅταν δέ καί ὁ κατά ὠμοπλάτη αὐτός ἄσαρκος τέλειος εἰμί καί γυμνός καί προπετής δίκη πτέρυξ , ὀνομάζω μέν ὁ τοιοῦτος φύσις ὑπό ὁ ἰατρός πτερυγώδης , εἰς ὅσος δέ ἥκω κακία ἀπόλλυμι ὁ θώραξ ὀλίγος δέω ἅπας ὁ ἐντός εὐρυχωρία , ἐν ὅς πνεύμων τε καί καρδία τάσσω , πρόδηλος πᾶς . μυρίος δέ ἄλλος ὁ ὁ σῶμα εἰμί μόριον πρόδηλος ὁ διάθεσις , ὅταν ἐκτρέπω ὁ φυσικός ἀναλογία εἰς ἀνώμαλος τις δυσκρασία εὐθύς ἐν ὁ κυίσκομαι μεταπίπτω . οὔκουν ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐκ εἷς χρή μόριον τεκμαίρομαι περί ὁ πᾶς . οὐδέ γάρ ὁ φυσιογνωμονέω ἐπιχειρέω ἁπλῶς ἀποφαίνω περί πᾶς , ἀλλά ἐκ ὁ πεῖρα καί ὅδε διδάσκω . εἰ μέν τις ἱκανός εἰμί δασύς ὁ στέρνον , θυμικός ἀποφαίνω , μηρός δέ εἴπερ εἰμί τοιοῦτος , ἀφροδισιαστικός · οὐ μήν ὁ γε αἰτία προστίθημι . οὐδέ γάρ ὅτι λέων μέν ἐμφερής ὁ στέρνον , τράγος δέ ὁ κατά μηρός ἐπειδάν φημί , ὁ πρῶτος αἰτία ἐξευρίσκω . διά τίς γάρ ὁ μέν λέων θυμικός , ὁ δέ τράγος ἀφροδισιαστικός , ὁ λόγος ἐξευρίσκω ἐπιζητέω . μέχρι γάρ ὅδε ὁ μέν γίγνομαι λέγω , ὁ δέ αἰτία αὐτός παραλείπω . ἀλλά ὁ φυσικός ἀνήρ ὥσπερ ὁ ἄλλος ἅπας οὕτως καί ὁ οὗτος αἰτία ἐξευρίσκω ἐπιχειρέω . διότι γάρ ἀνώμαλος διάκειμαι κατά ὁ ὁ μόριον κρᾶσις οὐ λέων μόνος καί τράγος ἀλλά καί ὁ ἄλλος ζῷον πάμπολυς , διά οὗτος ἄλλος πρός ἄλλος ἐνέργεια ἑτοῖμος ἔχω . περί μέν δή οὗτος Ἀριστοτέλης καλός ἐπί πολύς λέγω . ὁ δέ οὖν εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος ἤδη φαίνω , διότι χρή σκοπέω ὁ ἄνθρωπος ὁ κρᾶσις , ἕκαστος ὁ μόριον ἐξετάζω κατά ἑαυτοῦ , καί μή νομίζω , εἰ τις δασύς ὁ θώραξ , ὅλος ἐκ ἀνάγκη οὗτος ὁ σῶμα ξηρός τε καί θερμός ὑπάρχω , ἀλλά ἐν ὁ καρδία ὁ θερμός εἰμί πολύς , διό καί θυμικός · δύναμαι δέ ἐνίοτε διά αὐτός οὗτος μή ὅμοιος ἅπας αὐτός ὁ σῶμα θερμός καί ξηρός ὑπάρχω , ὅτι πολύς ἀναπνέω ἐνταῦθα καί πρός ὁ περιέχω ἐκκενόω ὁ θερμός . εἰ μέν γάρ ὅλος ὁ σῶμα ὁ κρᾶσις εἰμί ὁμαλός , εὐθύς ἄν εἰμί οὗτος αὐτός τε σύμπας ὁ θώραξ εὐρύς ὁ τε φλέψ εὐρύς καί ὁ ἀρτηρία μέγας τε ἅμα καί μέγας καί σφοδρός σφύζω καί θρίξ πολύς κατά ὅλος ὁ σῶμα καί ὁ ὁ κεφαλή εὐαυξής μέν καί μέλας καί ὅλος κατά ὁ πρῶτος ἡλικία , ἐπί δέ προήκω ὁ χρόνος φαλάκρωσις ἀκολουθέω . καί μέν δή καί σύντονος καί διαρθρόω καί μυώδης , ἐπειδάν ὁμαλής ἔχω ὁ κρᾶσις , ὅλος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος ὁ σῶμα καί ὁ δέρμα σκληρός τε καί μέλας ὥσπερ καί δασύς . οὕτως δέ κἀν εἰ ἐναντίος περί ὁ θώραξ συμπίπτω , ὁ κρᾶσις ὁμαλός ὑπάρχω ἐν ὅλος ὁ σῶμα , τουτέστι ὑγρός τε καί ψυχρός ἅπας ὁ μόριον γίγνομαι , ὁ μέν θώραξ αὐτός στενός καί ἄτριχος εἰμί , καθά οὖν καί σύμπας ὁ σῶμα ψιλός θρίξ ἁπαλός τε καί λευκός ὁ δέρμα καί ὑπόπυρρος ὁ θρίξ καί μάλα ἐν νεότης καί οὐ φαλακρόομαι γηράσκω , εὐθύς δέ καί δειλός καί ἄτολμος καί ὀκνηρός καί μικρός καί ἄδηλος ἔχω ὁ φλέψ καί πιμελώδης καί νεῦρον καί μῦς ἄρρωστος καί ἀδιάρθρωτος ὁ κῶλον καί βλαισός γίγνομαι . διάφορος μέντοι ὁ κρᾶσις ἐν ὁ μόριον ἀπεργάζομαι , οὐκέτι ἐκ εἷς αὐτός οἷος τε περί ὁ σύμπας ἀποφαίνω σῶμα , ἀλλά ἀγαθός ἐπί ἕκαστος ἔρχομαι καί σκοπέω , πῶς μέν ὁ γαστήρ ἔχω κρᾶσις , ὅπως δέ ὁ πνεύμων , ὅπως δέ ὁ ἐγκέφαλος ἕκαστος τε ὁ ἄλλος ἴδιος καί κατά ἑαυτοῦ . οὗτος μέν οὖν ἐκ ὁ ἐνέργεια γνωρίζω · οὐ γάρ εἰμί οὔτε ἅπτω οὔτε ὀφθαλμός θεάομαι ἐξευρίσκω ὁ κρᾶσις αὐτός . προσεπισκέπτομαι δέ καί ὁ ὁ περιέχω αὐτός μόριον διάθεσις , ὅς ἅπας ἔξωθεν εἰμί ὁ δέρμα , κατά μέν ὁ ἡμέτερος οἴκησις εὔκρατος εἰμί ἐνδείκνυμι ὁ ὑπόκειμαι μόριον ὁ φύσις οὐδέ ἐν οὗτος πᾶς ἁπλῶς , ἀλλά ὅσος ὁ κρᾶσις ὡσαύτως ἔχω ὁ δέρμα . κατά δέ ὁ ὑπό ὁ ἄρκτος τε καί ὁ μεσημβρία χώρα , ἐπειδή ὁ μέν εἰς ὁ βάθος ἀπελαύνω ὁ θερμός ὑπό ὁ περιέχω ἔξωθεν κρύος νικάω , ὁ δέ εἰς ὁ δέρμα προέρχομαι ὑπό ὁ περιέχω θάλπος ἕλκω , οὐ ἐκ ὁ κατά ὁ δέρμα διάθεσις οἷος τε γιγνώσκω σαφής ὑπέρ ὁ ὁ ἐντός μόριον κρᾶσις . ἀνώμαλος γάρ ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις ἐν ὁ δύσκρατος χώρα οὐ ὡσαύτως ἔχω ὁ τε ἔξωθεν μόριον καί ὁ ἐντός . Κελτοί μέν γάρ καί Γερμανός καί πᾶς ὁ Θρᾴκιος τε καί Σκυθικός γένος ψυχρός καί ὑγρός ὁ δέρμα καί διά οὗτος μαλακός τε καί λευκός καί ψιλός θρίξ · ὅσον δέ ἔμφυτος θερμός , εἰς ὁ σπλάγχνον καταφεύγω ἅμα ὁ αἷμα ἐνταῦθα κυκάω τε καί στενοχωρέω καί ζέω αὐτός θυμικός καί θρασύς καί ὀξύρροπος ὁ γνώμη ἀποτελέω . Αἰθίοψ δέ καί Ἄραψ καί ὅλος ὁ κατά μεσημβρία ὁ μέν ὁ δέρμα φύσις , ὡς ἄν ὑπό τε ὁ περιέχω θάλπος καί ὁ ἔμφυτος θερμασία ἔξω φέρω διακαίω , σκληρός καί ξηρός καί μέλας . ὁ δέ ὅλος σῶμα ὁ μέν ἔμφυτος θερμότης ἦκα μετέχω , θερμός δέ εἰμί ἀλλότριος τε καί ἐπίκτητος θερμός . καί γάρ δή καί οὗτος καλός πρός Ἀριστοτέλης ἐπί πολύς διορίζω . καί χρή προσέχω αὐτός ὁ νόος , εἴπερ τις καί ἄλλος , καί σκοπέω κατά ἕκαστος σῶμα , πότερος οἰκεῖος θερμός θερμός εἰμί ἤ ἐπίκτητος . πᾶς γοῦν ὁ σήπω θερμός μέν ἐπίκτητος θερμός , ψυχρός δέ οἰκεῖος καί ὁ ὁ ἐποικέω ὁ μεσημβρινός χώρα σῶμα θερμός μέν ἐπίκτητος θερμός , ψυχρός δέ οἰκεῖος , καί παρά ἐγώ δέ κατά μέν ὁ χειμών ὁ φύσις θερμός πλείων , ὁ δέ ἐπίκτητος μικρός , ἐν δέ ὁ θέρος ὁ μέν ἐπίκτητος πολύς , ἐλαχύς δέ ὁ σύμφυτος . ἅπας οὖν οὗτος διορίζω χρή ὁ μέλλω καλός διαγιγνώσκω κρᾶσις . οὐ γάρ [ δή ] ἁπλῶς , εἰ ὁ δέρμα μέλας , ἤδη θερμός ὁ ἄνθρωπος ὅλος , ἀλλά εἰ ὁ ἄλλος ἅπας ὡσαύτως ἔχω . εἰ γάρ ὁ μέν ἐν ἥλιος θερμός διατρίβω ἐπί πλείων , ὁ δέ ἐν σκιά , ὁ μέν εἰμί μέλας ὁ χρῶμα ὁ δέ λευκός . ἀλλά οὐδείς οὗτος πρός ὁ ὁ ὅλος κρᾶσις ὑπάλλαξις . αὐτός γάρ ὁ δέρμα ξηρός μέν ἡλιόω , ὑγρός δέ εἰμί σκιατροφέω . ὁ φυσικός δέ οὐ εὐθύς ὑπαλλάσσω κρᾶσις οὔτε ἧπαρ οὔτε καρδία οὔτε ὁ ἄλλος σπλάγχνον . ἀγαθός οὖν , ὡς λέγω καί πρόσθεν , ἕκαστος ὁ μόριον ἴδιος πορίζω ὁ κρᾶσις ὁ γνώρισμα , οἷος ὁ μέν γαστήρ · εἰ πέσσω καλός , εὔκρατος , εἰ δέ οὐ πέσσω καλός , δύσκρατος . ἀλλά εἰ μέν κνίσσος τις ἤ καπνώδης ἐργάζομαι ὁ ἐρυγή , ἄμετρος αὐτός καί πυρώδης ὁ θερμός , εἰ δέ ὀξύς , ἄρρωστος τε καί ἀσθενής . οὕτως δέ ﻿ καί ὁ μέν βόειος κρέας καί πᾶς ὁ δυσκατέργαστος ὁ καλός πέσσω ἄμετρος ὁ θερμός , ἀσθενής δέ ὁ οὗτος μέν ἀπεπτέω , ἰχθύς δέ πετραῖος ἤ τις τοιοῦτος πέσσω . ἐπισκοπέω δέ ἐνταῦθα πάλιν , εἰ μή διά τις χυμός ἑτέρωθεν ἐπιρρέω ὁ σύμπτωμα γίγνομαι ὁ γαστήρ . φλέγμα μέν γάρ ἔνιοι ἐκ ὁ κεφαλή , ξανθός δέ ἄλλος ἐκ ἧπαρ εἰς ὁ γαστήρ καταρρέω χολή , σπάνιος μέν δή οὗτος καί ὀλίγιστος συμβαίνω . πάμπολυς δέ ἐκ ὁ κεφαλή κατέρχομαι φλέγμα καί μάλα ἐν Ῥώμη τε καί ὁ ὑγρός οὕτως χωρίον . ἀλλά τοι καί ὁ σπάνιος ἐπιβλέπω χρή καί μηδείς ἐν πάρεργος τίθημι μηδέ ἀμελέω . οἶδα γάρ ἐγώ τις ἱκανός φλεγματώδης ἄνθρωπος ἀθροίζω ἐν ὁ γαστήρ χολή πάμπολυς ξανθός , ὅς δέω πρό ὁ σιτίον ὕδωρ πολύς πίνω ἤ οἶνος ἐξεμέω . εἰ δέ . ἅπτω ποτέ σιτίον , πρίν ἐμέω , διαφθείρω τε οὗτος καί ὁ κεφαλή ὀδυνάω καί οὗτος οἴομαι τις ἵημι χολώδης φύσις . καίτοι μαλακός τε εἰμί ὅλος ὁ σῶμα καί λευκός καί ἄτριχος καί πιμελώδης καί ἄφλεβος καί ἄμυος καί ἄναιμος καί ἅπτω οὐ λίαν θερμός . ἄλλος δέ τις οἶδα μηδεπώποτε μέν ἐμέω χολή ξανθός , ἰσχνός δέ καί δασύς καί μυώδης καί μέλας καί φλεβώδης καί θερμός ἱκανός , εἰ τις ἅπτω , φαίνω , οἷος καί ὁ φιλόσοφος Εὔδημος . ἀλλά ἐνταῦθα καί ἀνατομικός τις θεώρημα συμπίπτω , ὅς μή γιγνώσκω ἔνιοι ὁ ἰατρός ἀφοράω δεινός ἐπί ὁ διαφωνία ὁ σύμπτωμα , ἀγνοέω , ὡς ὁ πόρος , ὅς ὁ χολή εἰς ὁ γαστήρ ὁ ἧπαρ ἐξερεύγομαι , ὁ μέν διπλόος εἰμί , ὁ δέ ἁπλόος , ὡς ἐν ὁ ὁ τετράπους ζῷον ἀνατομή ἔνειμι θεάομαι . ὁ πολύς μέν οὖν ἁπλόος εἰμί εἰς ὁ μεταξύ πυλωρός τε καί νῆστις ἐμφύω , ὅς δή γαστήρ ἔκφυσις ὀνομάζω , ἤ διπλόος γίγνομαι εἰς μέν ὁ ἔκφυσις ἐμβάλλω ἕτερος στόμα ὁ μέγας , ἕτερος δέ ὁ μικρός κατά ὁ πυθμήν μικρός ἄνω ὁ πυλωρός . σπάνιος δέ ποτέ ὁ μέν ἄνω μέρος αὐτός μέγας εὑρίσκω , ὁ κάτω δέ ἐλαχύς . ἀλλά ἐπί ὅς γε μέγας εἰμί , ἐπί οὗτος ὁ γαστήρ ἐπί ἡμέρα ἐμπίμπλημι χολή οὐ ὀλίγος , ὅς ἐμέω τε δέω πρό ὁ σιτίον καί βλάπτω κατέχω . ὅς δέ παντελής ἁπλόος εἰμί ὁ πόρος , εἰς ὁ νῆστις ὁ χολή οὗτος σύμπας καταρρέω . πῶς ἐν χρή διαγιγνώσκω αὐτός ; οὐ γάρ δή ἀνατέμνω γε ζάω ὁ ἄνθρωπος ἀξιόω . πρῶτος μέν ὅλος ὁ σῶμα ὁ κρᾶσις , καθότι καί μικρός ἔμπροσθεν λέγω , δεύτερος δέ ὁ ὕπειμι κάτω . χολώδης μέν γάρ ἄκρατος διά ὁ γαστήρ ἐκκενόω συνεχής Εὔδημος , διότι καί πολύς ἀθροίζω χολή καί οὐδείς αὐτός εἰς ὁ ἄνω κοιλία ἀφικνέομαι . ὁ δέ ἄλλος , ὅς ὁ μέν ἕξις φλεγματώδης , ἐμέω δέ χολή , ἦκα διαχωρέω χολώδης · καί γάρ ὀλίγος γεννάω ὁ ξανθός χολή αὐτός καί πολύς εἰς ὁ ἄνω κοιλία ἀφικνέομαι . τρίτος ἐπί ὁ λέγω εἶδος γνώρισμα ἐν αὐτός ὁ ἐμέω εἰμί . ὅς μέν γάρ ἐν ὁ γαστήρ θερμός ὁ κρᾶσις ὑπάρχω ὁ χολώδης γεννάω περίσσωμα , πρασοειδής φαίνω · ξανθός δέ ἀκριβής εἰμί ἤ ὠχρός γε πάντως , ὅς ἐκ ἧπαρ ὑπέρχομαι , καί ὅς μέν ἐν γαστήρ ὁ πρασοειδής οὗτος γεννάω , χρή πάντως αὐτός ὁ ἐσθίω σιτίον οὐ ἄρτος οὐδέ κρέας εἰμί χοίρειος ἤ τις τοιοῦτος παραπλήσιος , ἀλλά θερμός τίς ὅδε ἐκ ἀνάγκη καί οὐ εὔχυμος . ὅς δέ ἐκ ἧπαρ εἰς αὐτός ἀφικνέομαι , ξανθός ἤ ὠχρός ἐμέω , κἀν εὔχυμος εἰμί ὁ λαμβάνω σιτίον κἀν ἄκρος πέσσω , καί μάλα γε ὁ ἀκριβής πέσσω ἐμέω ὁ ξανθός καί πολύς μάλα ἔτι ὁ ἐπί πολύς αὐτός ἀσιτέω . ὁ δέ πρασοειδής μόνος ὁ κακός πέσσω ἐν ὁ κοιλία γεννάω . καί μέν δή καί φροντίς καί θυμός καί λύπη καί πόνος καί γυμνάσιον καί ἀγρυπνία καί ἀσιτία καί ἔνδεια πολύς ὁ ὁ ξανθός χολή οὗτος ἀθροίζω χυμός , ὅτι καί πολύς γεννάω ἐν ἧπαρ . οὗτος τε οὖν ἀκριβής ὁ γνώρισμα καί πρός οὗτος ἔτι , ὁ μέν αὐχμηρός καί πυρώδης ὁ κατά ὁ γαστήρ θερμός ὁ εἰς ὁ χολώδης τροπή ἕπομαι , ἄρτος καί κρέας χοίρειος καί βόειος καλός πέσσω ὁ πετραῖος ἰχθῦς . εἰ δέ ἐκ ἧπαρ καταρρέω , παρά ὁ ὁ ἔδεσμα ὑπάλλαξις οὐδείς ὁ πέψις εἰμί διαφορά . ἐν οὗτος μέν δή διορίζω ὁ διά τις ἄλλος καί μή διά ὁ κρᾶσις γίγνομαι . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος , εἰ ἐκ ὁ κεφαλή εἰς ὁ γαστήρ φλέγμα καταρρέω ὀξυρεγμία αἴτιος γίγνομαι , χρή ἐνταῦθα κατά ὁ ὅμοιος μέθοδος ἀποχωρίζω αὐτός ὁ ὁ γαστήρ ἴδιος πάθημα . οὕτως δέ καί ὁ ὁ κεφαλή ὀδύνη , εἰ διά ὁ οἰκεῖος αὐτός δυσκρασία ἤ διά ὁ ὁ γαστήρ περίσσωμα 〈 γίγνομαι 〉 . καί μέν δή καί ὁ ἐγκέφαλος ἐπισκοπέω κατά ἑαυτοῦ , ὁποῖος εἰμί κρᾶσις , ἀγαθός , οὐ ἐκ ὁ ὁ πᾶς σῶμα διάθεσις . αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ ὁποῖος εἰμί κρᾶσις ἐπίσκεψις ὁ τε πολίωσις εἰμί ὁ τε κατάρροος καί βήξ καί κόρυζα καί σίαλον πλῆθος . ἅπας γάρ οὗτος ψυχρός αὐτός ἐμφαίνω καί ὑγρός ὑπάρχω , ἔτι δέ μάλα , εἰ ἐπί ὁ τυγχάνω πρόφασις εἰς τοιοῦτος ἔρχομαι διάθεσις . ὁ δέ γε φαλάκρωσις ἐπί ξηρότης καί ὁ ὁ μέλας τε καί πολύς γένεσις θρίξ εὐκρασία ἐγκέφαλος γνώρισμα . κατά οὗτος οὖν ὁ τρόπος ἀεί χρή σκοπέω περί κρᾶσις , ἕκαστος ἴδιος μόριον ἐξετάζω , καί μή περί πᾶς ἀποφαίνω τολμάω ἐκ εἷς , ὥσπερ ποιέω ἔνιοι , ὁ μέν σιμός ὑγρός εἰμί φημί , ὁ δέ γρυπός ξηρός καί ὄις μέν ὁ ὀφθαλμός μικρός , ξηρός , ὅς δέ μέγας , ὑγρός . οὗτος μέν γε καί διαφωνέω πρός αὐτός . ὁ μέν γάρ τις ὑποτίθημι ὁ ὑγρός εἰμί μόριον ὁ ὀφθαλμός , ἐν ὅς ἄν μέγας εὑρίσκω , ὑγρότης κρᾶσις ἐν οὗτος κρατέω ὑπολαμβάνω . ἔνιοι δέ ὁ ῥώμη ὁ θερμός κατά ὁ πρῶτος διάπλασις ἀναπνεύω ἀθρόος τε καί πολύς οὐ ὀφθαλμός μόνος ἀλλά καί στόμα καί ὁ ἄλλος ἅπας πόρος γίγνομαι φημί μέγας , ὅθεν οὐ ὑγρότης , ἀλλά θερμότης εἰμί γνώρισμα . ἀμφότερος δέ διαμαρτάνω ὁ ἀλήθεια εἷς μέν καί κοινός λόγος , διότι περί πᾶς ὁ σῶμα ἐκ εἷς ἀποφαίνω τολμάω μόριον · κατά δεύτερος δέ τρόπος , ὅτι ὁ διαπλαστικός ἐν ὁ φύσις δύναμις οὐ μιμνῄσκω τεχνικός τε εἰμί καί ὁ ὁ ψυχή ἦθος ἀκόλουθος διαπλήσσω ὁ μόριον . περί οὗτος γάρ τοι καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀπορέω , μή ποτέ ἄρα θεῖος τις ἀρχή εἰμί καί οὐ κατά ὁ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός . οὔκουν ὀρθός ἐγώ δοκέω ποιέω ὁ προπετής οὕτως ὑπέρ ὁ μέγας ἀποφαίνω καί ὁ ποιότης μόνος ἀναφέρω ὁ διάπλασις . εὔλογος γάρ ὄργανον μέν εἰμί οὗτος , ὁ διαπλάσσω δέ ἕτερος . ἀλλά καί χωρίς ὁ τηλικοῦτος ζήτημα ἔνειμι ἐξευρίσκω , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , ὑγρός καί ξηρός καί ψυχρός καί θερμός κρᾶσις ἁμαρτάνω ὁ ὁ οἰκεῖος μέν ἀμελέω γνώρισμα , ἐπί δέ ὁ πρόσω τε καί ζήτησις ἱκανός τυγχάνω καί μέχρι ὁ δεῦρο καί παρά αὐτός ὁ ἀγαθός φιλόσοφος ἀφοράω μεταβαίνω . οὐδέ γάρ οὐδέ ὅτι ὁ μέν παιδίον σιμός , γρυπός δέ ὁ παρακμάζω , εὔλογος ὑγρός μέν νομίζω ὁ σιμός ἅπας , ξηρός δέ ὁ γρυπός . ἀλλά ἐνδέχομαι μέν καί ὁ διαπλαστικός δύναμις ἔργον εἰμί ὁ τοιοῦτος μάλα ἤ ὁ κρᾶσις . εἰ δέ ἄρα καί ὁ κρᾶσις εἰμί γνώρισμα , ὁ ἐν ὁ ῥίς μόνος ἄν εἰμί , οὐ ὁ ἐν ὅλος ὁ σῶμα . μάτην οὖν ὑπό αὐτός ἐͅκεῖνο λέγω ὁ ῥίς τε ὀξύς γίγνομαι καί ὀφθαλμός κοῖλος καί κρόταφος συμπίπτω ἐν ὁ ξηρός φύσις κρᾶσις , ὅτι ἐν ὁ πάθος οὕτως συμπίπτω ὁ συντήκω τε καί κενόω πέρα ὁ μέτριος ὁ σῶμα . πολλάκις μέν γάρ οὕτως συμπίπτω , πολλάκις δέ οὐ οὕτως . ἀλλά εἰμί ὁράω καί μαλακός καί πιμελώδης καί λευκός καί πολύσαρκος ὅλος ὁ σῶμα ὁ ἕξις ἐπί μικρός ὀφθαλμός ἤ ὀξύς ῥίς καί ξηρός καί ἄσαρκος καί μέλας καί δασύς ἐπί μέγας ὀφθαλμός σιμός τε ῥίς . ἀγαθός οὖν , εἴπερ ἄρα , ὁ ῥίς μόνος ὑγρότης μέν ὁ σιμότης , ξηρότης δέ ὁ γρυπότης τεκμαίρομαι καί μή περί ὁ ἅπας ὁ ζῷον κρᾶσις ἐντεῦθεν ἀποφαίνω . κατά οὗτος δέ καί ὁ ὀφθαλμός καί πᾶς ὅστις ἕτερος μόριον ὁ ἴδιος κρᾶσις ἐκ ὁ οἰκεῖος ἐπισκοπέω γνώρισμα ἀγαθός , οὐ περί ὁ ὅλος ὁ σῶμα κρᾶσις ἀπό εἷς μέρος ἔνδειξις λαμβάνω . εἴτε γάρ ὑγρότης ﻿ εἴτε θερμότης ἐπικρατέω εἴτε καί ἀμφότερος ὀφθαλμός γλαυκός τίθημι γνώρισμα χρή , ὁ οἰκεῖος ἄν εἰμί οὕτως γε , οὐ ὁ ἅπας ὁ ὁ σῶμα μόριον ἐνδεικτικός κρᾶσις . οὐδέ γάρ , εἰ ξηρός καί ἄσαρκος ὁ σκέλος , ξηρός πάντως καί ὁ κρᾶσις ὅλος ὁ σῶμα . ἔνιοι γάρ ἱκανός εὔσαρκος καί πιμελώδης καί παχύς καί προγάστωρ καί μαλακός καί λευκός γίγνομαι μετά τοιοῦτος σκέλος . ἀλλά εἰ μέν ὁμαλής ἅπας ἔχω ὁ σῶμα ὁ κρᾶσις , ὄις μέν ἰσχνός ὁ σκέλος , ξηρός πάντως εἰμί , ὑγρός δέ , ὅς παχύς . καί ὅς μέν ὁ ῥίς ὀξύς καί γρυπός , ξηρός , σιμός δέ εἰμί ὑγρός · κατά οὗτος δέ καί περί ὁ ὀφθαλμός τε καί ὁ κρόταφος ἅπας τε ὁ ἄλλος μόριον . ὅς δέ ἀνώμαλος ὁ κρᾶσις καί οὐ ὁ αὐτός πᾶς ὁ Μέρα , ἄτοπος ἐπί οὗτος ἐκ εἷς μόριον φύσις ὑπέρ ἅπας ἀποφαίνω . τοιοῦτος δέ τις ὁ πολύς αὐτός ἀπατάω , οὐ ὑπέρ ὁ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί περί ὁ ἄλλος ζῷον ἀποφαίνω τολμάω ὑπέρ ὅλος ὁ κρᾶσις ἐκ μόνος ὁ κατά ὁ δέρμα γνώρισμα . οὔτε γάρ , εἰ σκληρός ὁ δέρμα , ξηρός ἐκ ἀνάγκη ὁ ζῷον , ἀλλά ἐγχωρέω ὁ δέρμα μόνος , οὔτε εἰ μέλας οὔτε εἰ δασύς . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὐδέ εἰ μαλακός ἤ λευκός ἤ ψιλός θρίξ , ὑγρός ἐκ ἀνάγκη ὅλος ὁ ζῷον . ἀλλά εἰ μέν ὁμαλής κεράννυμι σύμπας , εὔλογος εἰμί , οἷος ὁ δέρμα , τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ἄλλος ἕκαστος μόριον , εἰ δέ ἀνώμαλος , οὐκέτι . ὁ γοῦν ὄστρεον ὑγρός μέν ὅλος ὁ σῶμα , ξηρός δέ ὁ δέρμα · ὁ γάρ δή ὄστρακον αὐτός οἷος ἐγώ ὁ δέρμα . καί ὁ προσηγορία δέ ἐντεῦθεν , ὀστρακόδερμος ἅπας ὁ τοιοῦτος ζῷον ὀνομάζω ἐκ ὁ ὁ δέρμα παραπλήσιος ἔχω ὄστρακον . καί ὁ μαλακόστρακος δέ , καθά ἀστακός τε καί κάραβος καί καρκῖνος , ξηρός μέν ἔχω ὁ δέρμα , ὁ δέ ἄλλος ἅπας κρᾶσις ὑγρός . καί αὐτός γε οὗτος πολλάκις αἴτιος ὑπάρχω ὁ ζῷον ὁ ἐν ὁ σάρξ ὑγρότης , ὅτι πᾶς αὐτός ὁ ξηρός καί γεώδης ὁ φύσις ἀποτίθημι πρός ὁ δέρμα . μή τοίνυν μήτε ὅτι ξηρός οὗτος ὁ ὄστρεον , εὐθύς καί ὁ σάρξ νομίζω ὑπάρχω ξηρός μήτε , ὅτι πλαδαρός καί μυξώδης ὅδε , τοιοῦτος ὑπολαμβάνω εἰμί καί ὁ δέρμα . δίκαιος γάρ ἕκαστος ὁ μόριον ἐκ ἑαυτοῦ γνωρίζω . οὗτος τε οὖν ἁμαρτάνω ὁ ὁ περί κρᾶσις ἐγώ ὑπόμνημα καταλείπω ἔτι τε πρός οὗτος , ὅτι μηδέ μιμνῄσκω ὁ πρός Ἱπποκράτης ὀρθός παραινέω ὁ δέω ἐπισκοπέω ὁ μεταβολή ἐκ οἷος εἰς οἷος γίγνομαι . πολλάκις γάρ ὁ πάρειμι γνώρισμα ὁ ἔμπροσθεν κρᾶσις εἰμί , οὐ ὁ νῦν ὑπάρχω ὁ σῶμα . φέρω γάρ εἰ τις ἔτος γίγνομαι ἑξήκοντα δασύς ἱκανός εἰμί , μή διότι νῦν εἰμί θερμός καί ξηρός , ἀλλά ὅτι πρόσθεν μέν γίγνομαι τοιοῦτος , ὑπομένω δέ ὁ τότε γεννάω θρίξ , ὥσπερ ἐν ὁ θέρος πολλάκις ὁ κατά ὁ ἔαρ ἀναφύω βοτάνη . τις μέν γάρ ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι κατά βραχύς συμβαίνω ὁ ἄγαν ἐκεῖνος ἀπαλλάσσω δασύτης ἐκπίπτω ὑπό ξηρότης ἄκρος ὁ θρίξ , ἔνιοι δέ ἄχρι πολύς παραμένω , ὄις ἄν μήτε ἀποξηραίνω ἱκανός ἐπί προήκω ὁ χρόνος καί ὁ πρῶτος ἔκφυσις ὁ θρίξ αὐτός ἰσχυρός ποιέω δίκη φυτόν ἀκριβής ἐνριζόω ὁ γῆ . μή τοίνυν , εἰ δασύς τις ἱκανός εἰμί , εὐθύς οὗτος οἴομαι μελαγχολικός ὑπάρχω , ἀλλά εἰ μέν ἀκμάζω , οὔπω τοιοῦτος · εἰ δέ παρακμάζω , ἤδη μελαγχολικός · εἰ δέ γέρων , οὐκέτι . γίγνομαι μέν γάρ ὁ μελαγχολικός κρᾶσις ἐκ σύγκαυσις αἷμα . οὐ μήν , ἐπειδάν ἄρχω οὗτος πάσχω , εὐθύς καί κατοπτάω τέλειος . ἀλλά ἐν τάχος μέν ἱκανός εἰμί δασύς ὁ θερμός καί ξηρός , εἰ τίς μιμνῄσκω ὁ ἔμπροσθεν λόγος , οὐ εὐθύς δέ μελαγχολικός . ὁ γάρ ὁ δέρμα πύκνωσις ἔργω ὁ παχύς περίσσωμα ὁ διέξοδος ἀναγκάζω συγκαίω κατά ὁ ἄκρος θερμός κρᾶσις , ὥστε τοιοῦτος αὐτός ὑπάρχω ἤδη ὁ περίσσωμα ὁ φύω ὁ θρίξ , οἷος ἐν ὁ ἀγγεῖον εἰμί μέλλω προέρχομαι ὁ χρόνος . καί οὗτος οὖν ἀμελέω ὁ ἔμπροσθεν ἔτι τε πρός οὗτος , ἐπειδάν ἐκ ὁ φύσις ὁ περίσσωμα ἀδιόριστος ὑπέρ ὁ κρᾶσις ἀποφαίνω . νομίζω γάρ ἀνάλογος ἔχω ὁ κρᾶσις ὁ μόριον ὁ φύσις ὁ περίσσωμα . ὁ δέ οὐ ὅλος ἀληθής εἰμί , ἀλλά ἐγχωρέω ποτέ περίσσωμα μέν ἀθροίζω φλεγματώδης , ὑγρός δέ οὐ εἰμί ὁ μόριον , ἀλλά ψυχρός μέν ἐκ ἀνάγκη , οὐ γάρ δή ἄλλος γε τις ὁ ὁ φλέγμα γένεσις , ὑγρός δέ οὐ ἐκ ἀνάγκη · ἐγχωρέω γάρ καί ξηρός εἰμί . ὁ δέ ἀπατάω αὐτός εὐφώρατος . οὐ γάρ ἐννοέω , ὡς ἐκ ὁ σιτίον , οὐ ἐκ αὐτός ὁ σῶμα ἐγώ γίγνομαι ὁ φλέγμα . θαυμαστός οὖν οὐδείς , εἰ μή κρατέω ποτέ ὁ σῶμα ὁ προσφέρω σιτίον , ὑγρός , εἰ τυγχάνω , ὁ φύσις ὑπάρχω , ὅμοιος αὐτός ἀποτελέω καί ὁ περίσσωμα . μή τοίνυν ὑπολαμβάνω ὥσπερ ὁ σῶμα ξηρός οὕτως καί ὁ περίσσωμα δέω ξηρός εἰμί . εἰ γάρ τις εὐθύς ἐκ ἀρχή γίγνομαι ὁ κρᾶσις ψυχρός τε καί ξηρός , οὐ μελαγχολικός ὁ τοιοῦτος , ἀλλά φλεγματικός εἰμί ὁ περίσσωμα . εἰ δέ ἐκ μετάπτωσις γίγνομαι ψυχρός καί ξηρός , ἐκ ἀνάγκη ὁ τοιοῦτος εὐθύς ἤδη καί μελαγχολικός εἰμί , οἷον εἰ τις ἔμπροσθεν ὑπάρχω θερμός καί ξηρός ἐκ σύγκαυσις ὁ αἷμα πολύς γεννάω ὁ μέλας χολή . οὗτος γάρ εἰμί ὁ πρός ὁ ξηρός ἵημι καί ψυχρός εὐθύς καί μελαγχολικός ὑπάρχω . εἰ δέ ἀπό ἀρχή εἰμί ψυχρός καί ξηρός , ὁ μέν ἕξις ὁ σῶμα οὗτος λευκός καί μαλακός καί ψιλός θρίξ , ἄφλεβος δέ καί ἄναρθρος καί ἰσχνός καί ἅπτω ψυχρός καί ὁ ὁ ψυχή ἦθος ἄτολμος καί δειλός καί δύσθυμος , οὐ μήν μελαγχολικός γε ὁ περίσσωμα . οὗτος οὖν ἅπας διαμαρτάνω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἐκ ὁ ὁ οἰκεῖος μέν ἀποχωρέω γνώρισμα , ἐπί δέ ὁ συμβαίνω μή διά πᾶς , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς μεταβαίνω . ταύτῃ τοι καί ὁ θερμαίνω ἡγέομαι πάντως ξηραίνω . γιγνώσκω γάρ ἔτι οὗτος προστίθημι οἷος κορωνίς τε καί κεφαλή τις ὁ λόγος πᾶς καταπαύω ἤδη ὁ δεύτερος γράμμα . θερμός γοῦν ὕδωρ ἐπαντλέω ἑκάστοτε ὁ φλεγμαίνω μόριον , εἶτα ὁράω αὐτός ἐκκενόω ὁ ὑγρότης προφανής οἴομαι δείκνυμι ὁ ξηραίνω πᾶς πρός ὁ θερμασία , οὐ εἰ μετά ξηρότης μόνος , ἀλλά εἰ καί μετά ὑγρότης εἰμί . εἰμί δέ οὐ αὐτός ἤ κενόω τις ὑγρότης παρασπείρω ἐν τις χώρα ἤ ξηρός ἀπεργάζομαι ὁ οἰκεῖος κρᾶσις . ἀνώμαλος γάρ τις ἐν ὁ φλεγμαίνω μόριον γίγνομαι δυσκρασία , ὁ μέν ὁμοιομερής σῶμα οὔπω ὁ οἰκεῖος ἐξίστημι φύσις , ἀλλά ἔτι μεταβάλλω τε καί ἀλλοιόω , ἐμπίμπλημι δέ ὁ ῥεῦμα ἅπας ὁ μεταξύ χῶρος . ἅπας οὖν , ὅσος θερμός καί ὑγρός ὁ κρᾶσις εἰμί , προσάγω ὁ οὕτως διάκειμαι ἐκκενόω μέν ὁ περισσός ἐκεῖνος ὁ ὁ μεταξύ χώρα ὁ ὁμοιομερής καταλαμβάνω · αὐτός δέ ὁ σῶμα τοσοῦτος ἀποδέω ὁ ξηραίνω , ὥστε καί προσδίδωμι ὁ λέγω ἀπόδειξις , ὅς μακρός τε ἔρχομαι νομίζω δέ ὁ λέγω ἀπόδειξις , ὅς μακρός τε εἰμί νομίζω ἤ ὥστε προσγράφω κατά ὅδε ὁ λόγος ἔτι τε ἀκροατής δέω ἐπίσταμαι περί φάρμακον δύναμις , ἀναβάλλω ὁ γε νῦν διέρχομαι . ἀλλά ἐπειδάν ὁ τρίτος λόγος περί κρᾶσις ἅπας διέρχομαι καί δείκνυμι περί ὁ κατά δύναμις ὑγρός καί ξηρός καί ψυχρός καί θερμός ἅπας ὁ μέθοδος , ἐφεξῆς οὕτως βιβλίον ὅλος ὑπέρ ἀνώμαλος δυσκρασία γιγνώσκω γράφω . τελειόω γάρ ἅπας ἐγώ ὁ περί κρᾶσις λόγος εἰς τε ὁ θεραπευτικός μέθοδος οὐ μικρός ἀφορμή παρέχω .