galenus.de-symptomatum-causis-libri-iii 3.12
Οὐκ οὖν ἔτι χρὴ περὶ τῶν τοιούτων διέρχεσθαι , μεταβάντας δ’ ἐπὶ τὸ λοιπὸν γένος τῶν συμπτωμάτων , οὐ πολλοῦ δεόμενον οὐδ’ αὐτὸ λόγου διὰ τὰ προειρημένα περὶ τῶν ἑπομένων ἀλλήλοις συμπτωμάτων , καταπαύειν ἤδη τὴν πραγματείαν ἐνταῦθα . χρώματα μὲν οὖν ὑπαλλαχθήσεται , συνελόντι μὲν εἰπεῖν , διὰ τοὺς χυμοὺς ἐξισταμένους τῆς κατὰ φύσιν ἰδέας , ἢ ὑπονοστοῦντας εἰς τὸ βάθος , ἢ οἷον ἐπικλύζοντας τὸ δέρμα · κατὰ μέρος δὲ , διὰ τὰς τοὺς χυμοὺς ἀναγκαζούσας αἰτίας εἰς τὰς τοιαύτας ἀφικνεῖσθαι κινήσεις τε καὶ διαθέσεις . ἔστι δὲ δήπου τὰ πάθη τὰ ψυχικὰ καὶ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος αἱ εἰς θερμότητά τε καὶ ψυχρότητα μεταβολαί . καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος γὰρ αἱ διαθέσεις , ἢ θερμότερον ἴσχοντος , ἢ ψυχρότερον , ἢ ἔλαττον , ἢ πλέον , ἢ ὠθούμενον ἐκτὸς , ἢ ἀντισπώμενον ἔσω τὸ αἷμα . τούτου δ’ ἐστὶ τοῦ γένους καὶ ἡ κακοχυμία πᾶσα , κατὰ τὴν ἑαυτῆς ἰδέαν ἀλλοιοῦσα καὶ τὴν ἅπαντος τοῦ σώματος χροιὰν , ἐν ἰκτέροις τε καὶ ὑδέροις καὶ ἐλέφασι καὶ σπληνὸς καὶ ἥπατος ἀτονίαις . ἀνάλογον δὲ καὶ αἱ καθ’ ὁτιοῦν μόριον ἄχροιαι συστήσονται . τὰ δὲ κατὰ φύσιν ὑπαλλαχθήσεται σχήματα , πληρουμένων ἀμετρότερον , ἢ κενουμένων τῶν μορίων , ἢ τῆς οἰκείας χώρας μεθισταμένων , ἢ παρασπωμένων . αἰτίαι δὲ δήπου καθ’ ἕκαστον αὐτῶν πλείους εἰσὶν , ἃς οὐδὲν ἔτι χαλεπὸν ἐξευρίσκειν , ὅτῳ μὴ παρέργως ἀνεγνώσθη τὰ πρόσθεν . οὕτω δὲ καὶ τὰς τῶν δυσωδιῶν αἰτίας , ἢ μαλακοτήτων , ἢ σκληροτήτων , ἢ τῶν ἄλλων ὅσα τούτοις ἀνάλογόν ἐστιν , οὐ χαλεπὸν ἐξευρίσκειν , ἀπὸ τῶν προειρημένων ὁρμώμενον . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον ἤδη μοι μέρος εἴρηται τοῦ συγγράμματος , ὃ περὶ τῆς τῶν συμπτωμάτων διαφορᾶς ἐπιγέγραπται . οὔκουν ἔτι χρὴ μηκύνειν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν , ἀλλ’ ἐν τῷδε τῶν ἐν τοῖς συμπτώμασιν αἰτίων ἡ πραγματεία τέλος ἐχέτω , τοῦτο ἔτι μόνον προσθέντων ἡμῶν , ὅπερ ἀνεβαλλόμην ἐν τῷ περὶ τῆς τῶν συμπτωμάτων ﻿ διαφορᾶς ἐπιδείξειν ἐνταῦθα , τὸ τινὰ μὲν ἐξ ἀνάγκης ἀλλήλοις ἕπεσθαι συμπτώματα , τινὰ δὲ οὐκ ἐξ ἀνάγκης , ὅπερ οὐδ’ αὐτό μοι δοκεῖ δεήσεσθαι λόγου μακροῦ · ἀρκέσει δ’ ὡς ὑφ’ ἑνὸς παραδείγματος ἐπιδείξαντα τὴν μέθοδον αὐτοῦ , παραιτήσασθαι τὸ πλῆθος τῶν κατὰ μέρος . κελεύω δή σε σκοπεῖσθαι , πότερον ὑπὸ μιᾶς αἰτίας ἐπιτελεῖται τὸ γιγνόμενον , ἢ πλειόνων . εἰ μὲν γὰρ ὑπὸ μιᾶς , ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθήσει τῷ ποιοῦντι , πλειόνων δ’ εἰς γένεσιν δεόμενον , οὐκ ἐξ ἀνάγκης . αὕτη μὲν οὖν ἐπὶ πάντων πραγμάτων ἡ μέθοδος κοινή . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον χρή σε κᾀπὶ τῶν συμπτωμάτων σκοπεῖσθαι . εἰ μὲν ἓν ἐφ’ ἑνὶ γίγνοιτο , τὴν ἀκολουθίαν ἀναγκαίαν ἕξει · προσιόντων δὲ καὶ ἄλλων τινῶν αἰτίων εἰς τὴν γένεσιν τοῦ δευτέρου συμπτώματος , οὐκ ἔτι ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθήσει τῷ προτέρῳ . οὐ γὰρ εἰ ἠπέπτησεν , ἐμπνευμάτωσιν ἀναγκαῖον ἀκολουθεῖν · ὥσπερ οὐδὲ δῆξιν , οὐδὲ ὑγρὰν διαχώρησιν ἢ πολλὴν , οὐδὲ ναυτίαν , ἢ ὄρεξιν ἐπιτεταμένην , ἢ ὄκνον εἰς τὰς πράξεις , ἢ νωθρότητα διανοίας , ἢ καρηβαρίαν , ἢ ἀγρυπνίαν , ἢ καρδιαλγίαν , ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδ’ ἐπιληψίαν , ἢ παράνοιαν , ἢ ἔκστασιν , ἢ κῶμα , καθάπερ οὐδὲ δυσθυμίαν , οὔτ’ ἄλλην ἀνίαν , οὔτε πολὺ μᾶλλον τὴν μελαγχολικὴν , οὐδὲ δὴ κώλου πάντως , ἢ νεφρῶν , ἢ σπληνὸς , ἢ ἥπατος , ἢ θώρακος , ἢ ἄρθρων ἄλγημα · καθάπερ οὐδὲ ἀνωμαλίαν , ἢ φρίκην , ἢ ῥῖγος , ἢ πυρετόν . καί τοι καὶ τούτων ἕκαστον καὶ τῶν ἄλλων σχεδὸν ἁπάντων συμπτωμάτων οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ὃ μὴ κατά τινα καιρὸν ἐπιφαίνεται τοῖς ἀπεπτήσασιν , ἄλλα τε παρά τε τὸ μέγεθος τῆς ἀπεψίας καὶ τὴν διαφορὰν , καὶ τὴν τῆς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως εὐαισθησίαν τε καὶ δυσαισθησίαν , ἑκάστου τε τῶν κατὰ τὸ σῶμα μορίων ἰσχὺν ἢ ἀσθένειαν , ἄλλοτε ἄλλο γενήσεται σύμπτωμα . μεγάλη μὲν γὰρ ἀπεψία μείζονά τε καὶ πλείονα φέρει τὰ συμπτώματα · μικρὰ δὲ ἔμπαλιν ἐλάττονά τε καὶ μικρότερα . καὶ τοίνυν καὶ αὐτῶν τῶν ἀπεπτηθέντων αἱ διαφοραὶ πρὸς μὲν τὸ ψυχρόν τε καὶ φλεγματῶδες ἐκτρεπόμεναι συμπτωμάτων ἑτέρων εἰσὶ γεννητικαί · πρὸς δὲ τὸ κνισῶδές τε καὶ θερμὸν , ἑτέρων · οὕτω δὲ καὶ δάκνουσαί τε καὶ μὴ δάνουσαι , καὶ εἰς ἀτμῶδες πνεῦμα λυόμεναί τε καὶ μὴ λυόμεναι . καὶ ἡ φύσις δὲ , ὡς εἴρηται , τοῦ ἀνθρώπου συντελεῖ τε καὶ ἀντιπράττει τῇ γενέσει τῶν συμπτωμάτων . οἷον αὐτίκα οἷς δυσαίσθητος ἡ γαστὴρ , οὔτε δάκνονται σφοδρῶς , οὔτ’ ἀλγοῦσιν , οὔτ’ ἐκκρίνουσι πολλά · κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὔτε καρδιαλγοῦσιν οὔτε κεφαλὴν ἀδικοῦνται ῥᾳδίως · ὅσοις δὲ εὐαίσθητος , ἑτοίμως ἅπαντα τούτοις ἕπεται , τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς τὰ συμπτώματα ἐπιπεμπούσης . τί δεῖ λέγειν ὡς ἑκάστῳ τῶν ἀπεπτησάντων ἐκεῖνο μάλιστα τὸ μέρος αἰσθάνεται τῆς βλάβης , ὅπερ ἂν ἀσθενέστατον ᾖ ; καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἔνεστιν εἰπεῖν ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενον ἀπεψίᾳ σύμπτωμα οὐδέν . ἡ μέν τοι τῆς ἀναδιδομένης εἰς τὸ σῶμα τροφῆς εἴτ’ οὖν στέρησις εἴτ’ ἀῤῥωστία τῆς ἐνεργείας ἀτροφίαν ἐξ ἀνάγκης ἐπιφέρει , ὥσπερ γε καὶ ἡ τῆς καθ’ ἕκαστον μέρος ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως βλάβη , καὶ ἡ περὶ τὴν διάκρισιν δὲ τῶν περιττωμάτων τοῦ αἵματος ἀποτυχία , σύμπτωμα οὖσα καὶ αὐτὴ διακριτικῆς ἐνεργείας , ἐξ ἀνάγκης ἐπιφέρει τὰ τῆς ἀχροίας συμπτώματα · παὶ καλεῖται τὸ μὲν ἕτερον αὐτῶν ἴκτερος · ἀνώνυμον δέ ἐστι τὸ ἐπὶ τῷ μελαγχολικῷ περιττώματι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ παντὸς γένους συμπτώματος ἐξευρήσεις ὅσα τε διὰ παντὸς ἀλλήλοις ἕπεται καὶ ὅσα μὴ διὰ παντός . ἐγὼ δὲ μήκους φειδόμενος ἐνταυθοῖ καταπαύσω τὸν λόγον .
Lemmas: οὐ οὖν ἔτι χρή περί ὁ τοιοῦτος διέρχομαι , μεταβαίνω δέ ἐπί ὁ λοιπός γένος ὁ σύμπτωμα , οὐ πολύς δέω οὐδέ αὐτός λόγος διά ὁ προλέγω περί ὁ ἕπομαι ἀλλήλων σύμπτωμα , καταπαύω ἤδη ὁ πραγματεία ἐνταῦθα . χρῶμα μέν οὖν ὑπαλλάσσω , συναιρέω μέν λέγω , διά ὁ χυμός ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ἰδέα , ἤ ὑπονοστέω εἰς ὁ βάθος , ἤ οἷος ἐπικλύζω ὁ δέρμα · κατά μέρος δέ , διά ὁ ὁ χυμός ἀναγκάζω αἰτία εἰς ὁ τοιοῦτος ἀφικνέομαι κίνησις τε καί διάθεσις . εἰμί δέ δήπου ὁ πάθος ὁ ψυχικός καί ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ ὁ εἰς θερμότης τε καί ψυχρότης μεταβολή . καί αὐτός ὁ σῶμα γάρ ὁ διάθεσις , ἤ θερμός ἴσχω , ἤ ψυχρός , ἤ ἐλαχύς , ἤ πολύς , ἤ ὠθέω ἐκτός , ἤ ἀντισπάω ἔσω ὁ αἷμα . οὗτος δέ εἰμί ὁ γένος καί ὁ κακοχυμία πᾶς , κατά ὁ ἑαυτοῦ ἰδέα ἀλλοιόω καί ὁ ἅπας ὁ σῶμα χροιά , ἐν ἴκτερος τε καί ὕδερος καί ἐλέφας καί σπλήν καί ἧπαρ ἀτονία . ἀνάλογος δέ καί ὁ κατά ὁστισοῦν μόριον ἄχροια συνίστημι . ὁ δέ κατά φύσις ὑπαλλάσσω σχῆμα , πληρόω ἄμετρος , ἤ κενόω ὁ μόριον , ἤ ὁ οἰκεῖος χώρα μεθίστημι , ἤ παρασπάω . αἰτία δέ δήπου κατά ἕκαστος αὐτός πολύς εἰμί , ὅς οὐδείς ἔτι χαλεπός ἐξευρίσκω , ὅστις μή πάρεργος ἀναγιγνώσκω ὁ πρόσθεν . οὕτως δέ καί ὁ ὁ δυσωδία αἰτία , ἤ μαλακότης , ἤ σκληρότης , ἤ ὁ ἄλλος ὅσος οὗτος ἀνάλογος εἰμί , οὐ χαλεπός ἐξευρίσκω , ἀπό ὁ προλέγω ὁρμάω . οὐ μήν ἀλλά καί κατά ὁ τελευταῖος ἤδη ἐγώ μέρος λέγω ὁ σύγγραμμα , ὅς περί ὁ ὁ σύμπτωμα διαφορά ἐπιγράφω . οὔκουν ἔτι χρή μηκύνω ὑπέρ ὁ αὐτός , ἀλλά ἐν ὅδε ὁ ἐν ὁ σύμπτωμα αἴτιος ὁ πραγματεία τέλος ἔχω , οὗτος ἔτι μόνος προστίθημι ἐγώ , ὅς ἀναβάλλω ἐν ὁ περί ὁ ὁ σύμπτωμα ﻿ διαφορά ἐπιδείκνυμι ἐνταῦθα , ὁ τις μέν ἐκ ἀνάγκη ἀλλήλων ἕπομαι σύμπτωμα , τις δέ οὐ ἐκ ἀνάγκη , ὅς οὐδέ αὐτός ἐγώ δοκέω δέω λόγος μακρός · ἀρκέω δέ ὡς ὑπό εἷς παράδειγμα ἐπιδείκνυμι ὁ μέθοδος αὐτός , παραιτέομαι ὁ πλῆθος ὁ κατά μέρος . κελεύω δή σύ σκοπέω , πότερος ὑπό εἷς αἰτία ἐπιτελέω ὁ γίγνομαι , ἤ πολύς . εἰ μέν γάρ ὑπό εἷς , ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ὁ ποιέω , πολύς δέ εἰς γένεσις δέω , οὐ ἐκ ἀνάγκη . οὗτος μέν οὖν ἐπί πᾶς πρᾶγμα ὁ μέθοδος κοινός . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος χρή σύ εἰͅπί ὁ σύμπτωμα σκοπέω . εἰ μέν εἷς ἐπί εἷς γίγνομαι , ὁ ἀκολουθία ἀναγκαῖος ἔχω · προσέρχομαι δέ καί ἄλλος τις αἴτιος εἰς ὁ γένεσις ὁ δεύτερος σύμπτωμα , οὐ ἔτι ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ὁ πρότερος . οὐ γάρ εἰ ἀπεπτέω , ἐμπνευμάτωσις ἀναγκαῖος ἀκολουθέω · ὥσπερ οὐδέ δῆξις , οὐδέ ὑγρός διαχώρησις ἤ πολύς , οὐδέ ναυτία , ἤ ὄρεξις ἐπιτείνω , ἤ ὄκνος εἰς ὁ πρᾶξις , ἤ νωθρότης διάνοια , ἤ καρηβαρία , ἤ ἀγρυπνία , ἤ καρδιαλγία , ἔτι δέ μάλα οὐδέ ἐπιληψία , ἤ παράνοια , ἤ ἔκστασις , ἤ κῶμα , καθά οὐδέ δυσθυμία , οὔτε ἄλλος ἀνία , οὔτε πολύς μάλα ὁ μελαγχολικός , οὐδέ δή κῶλον πάντως , ἤ νεφρός , ἤ σπλήν , ἤ ἧπαρ , ἤ θώραξ , ἤ ἄρθρον ἄλγημα · καθά οὐδέ ἀνωμαλία , ἤ φρίκη , ἤ ῥῖγος , ἤ πυρετός . καί τοι καί οὗτος ἕκαστος καί ὁ ἄλλος σχεδόν ἅπας σύμπτωμα οὐ εἰμί εὑρίσκω ὅς μή κατά τις καιρός ἐπιφαίνω ὁ ἀπεπτέω , ἄλλος τε παρά τε ὁ μέγεθος ὁ ἀπεψία καί ὁ διαφορά , καί ὁ ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις εὐαισθησία τε καί δυσαισθησία , ἕκαστος τε ὁ κατά ὁ σῶμα μόριον ἰσχύς ἤ ἀσθένεια , ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι σύμπτωμα . μέγας μέν γάρ ἀπεψία μέγας τε καί πολύς φέρω ὁ σύμπτωμα · μικρός δέ ἔμπαλιν ἐλαχύς τε καί μικρός . καί τοίνυν καί αὐτός ὁ ἀπεπτέω ὁ διαφορά πρός μέν ὁ ψυχρός τε καί φλεγματώδης ἐκτρέπω σύμπτωμα ἕτερος εἰμί γεννητικός · πρός δέ ὁ κνισώδης τε καί θερμός , ἕτερος · οὕτως δέ καί δάκνω τε καί μή δᾴνω , καί εἰς ἀτμώδης πνεῦμα λύω τε καί μή λύω . καί ὁ φύσις δέ , ὡς λέγω , ὁ ἄνθρωπος συντελέω τε καί ἀντιπράσσω ὁ γένεσις ὁ σύμπτωμα . οἷος αὐτίκα ὅς δυσαίσθητος ὁ γαστήρ , οὔτε δάκνω σφοδρός , οὔτε ἀλγέω , οὔτε ἐκκρίνω πολύς · κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὔτε καρδιαλγέω οὔτε κεφαλή ἀδικέω ῥᾴδιος · ὅσος δέ εὐαίσθητος , ἑτοῖμος ἅπας οὗτος ἕπομαι , ὁ ἄνωθεν ἀρχή ὁ σύμπτωμα ἐπιπέμπω . τίς δέω λέγω ὡς ἕκαστος ὁ ἀπεπτέω ἐκεῖνος μάλα ὁ μέρος αἰσθάνομαι ὁ βλάβη , ὅς ἄν ἀσθενής εἰμί ; καί διά οὗτος οὐ ἔνειμι λέγω ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ἀπεψία σύμπτωμα οὐδείς . ὁ μέν τοι ὁ ἀναδίδωμι εἰς ὁ σῶμα τροφή εἴτε οὖν στέρησις εἴτε ἀρρωστία ὁ ἐνέργεια ἀτροφία ἐκ ἀνάγκη ἐπιφέρω , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ κατά ἕκαστος μέρος ἀλλοιωτικός δύναμις βλάβη , καί ὁ περί ὁ διάκρισις δέ ὁ περίσσωμα ὁ αἷμα ἀποτυχία , σύμπτωμα εἰμί καί αὐτός διακριτικός ἐνέργεια , ἐκ ἀνάγκη ἐπιφέρω ὁ ὁ ἄχροια σύμπτωμα · πη καλέω ὁ μέν ἕτερος αὐτός ἴκτερος · ἀνώνυμος δέ εἰμί ὁ ἐπί ὁ μελαγχολικός περίσσωμα . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐπί πᾶς γένος σύμπτωμα ἐξευρίσκω ὅσος τε διά πᾶς ἀλλήλων ἕπομαι καί ὅσος μή διά πᾶς . ἐγώ δέ μῆκος φείδομαι ἐνταυθοῖ καταπαύω ὁ λόγος .