galenus.de-symptomatum-causis-libri-iii 2.5
Διὰ τί δ’ ἐπὶ ταῖς ἀνωμάλοις δυσκρασίαις τῶν ἀναπνευστικῶν βήττουσι , ( τοῦτο γὰρ ἔφην μὴ πάνυ τι καλῶς ἐξειργάσθαι τοὺς πνευματικοὺς ἰατροὺς ) ἐγὼ πειράσομαι διελθεῖν ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος ἀρξάμενος , ὥσπερ καὶ προσήκει τοὺς μέλλοντάς τι μετ’ ἀποδείξεως ἐρεῖν . ἡ τοίνυν δυσκρασία ποτὲ μὲν κατὰ ψιλὰς γίνεται τὰς ποιότητας , ἤτοι θερμοτέρων ἢ ψυχροτέρων ἢ ξηροτέρων ἢ ὑγροτέρων ἀποτελουμένων αὐτῶν τῶν σωμάτων , ἢ καὶ κατά τινα συζυγίαν τοῦτο πασχόντων · ἐνίοτε δὲ μετὰ τοῦ παρεσπάρθαι δροσοειδῶς ἐν αὐτοῖς τὸ δύσκρατον . ἡ μὲν οὖν ὁμαλὴ δυσκρασία παντάπασιν ἀνώδυνος , ὡς οἵ τε πυρετοὶ δηλοῦσιν οἱ ἑκτικοὶ καὶ πολλαὶ τῶν κατὰ ψύξιν διαθέσεων , ὁμαλῶς καταλαβοῦσαι τὰ μόρια · γίγνεται γὰρ οἷον φύσις τις ἐπίκτητος ἡ τοιαύτη κρᾶσις ἑκάστῳ τῶν οὕτω διατεθέντων . οὐδὲν δὲ τῶν σωμάτων ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἀνιᾶται , ὥσπερ ἔλεγεν Ἱπποκράτης · τοῖσι τὴν φύσιν διαλλαττομένοισι καὶ διαφθειρομένοισιν αἱ ὀδύναι γίγνονται , οὐ διεφθαρμένοισιν ἢ διηλλαγμένοισι . ἐν γὰρ τῷ μεταβάλλειν τε καὶ τῆς ἑαυτῶν φύσεως ἐξίστασθαι λυπεῖται τὰ σώματα , καθάπερ ἐδείκνυτο καὶ κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον . ὅταν οὖν ἐγγένηταί τινι τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων ἀνώμαλος δυσκρασία , τηλικοῦτον τῆς λύπης ἐστὶ τὸ μέγεθος , ἡλίκον καὶ τὸ τῆς δυσκρασίας . ἐν μὲν οὖν τοῖς ὀξυτάτοις τε καὶ ἰσχυροτάτοις τῶν πυρετῶν ἀνιᾶται τὰ στερεὰ τοῦ ζώου μόρια μεταβαλλόμενά τε καὶ ἀλλοιούμενα πρὸς τῆς παρὰ φύσιν θερμότητος . ἔτι δ’ ἀρχομένων ﻿ τῶν νοσημάτων , πρὶν πυρέττειν αἰσθάνονται μὲν ἐνίοτε καθ’ ὅλον ἑαυτῶν τὸν ὄγκον ἀνωμαλίας τινὸς οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων , ἐξειπεῖν δ’ αὐτὴν ὁποία τίς ἐστιν οὐ δύνανται . ἀλλὰ θαυμάζοιμ’ ἂν , εἴ τις τῶν ὁμιλησάντων τοῖσδε τοῖς γράμμασιν οὕτως εὐτυχής ἐστιν , ὡς μὴ καὶ αὐτὸς ἑαλωκέναι ποτὲ τῷ συμπτώματι . βύθιος γάρ τις αἴσθησις γίγνεται καθ’ ὅλον τὸν ὄγκον , ὡς διεσπαρμένου τινὸς ἐν αὐτῷ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀλλοτρίου · καὶ τοῦτο τὸ διεσπαρμένον ἐνίοτε μὲν οἷον ὑπόθερμόν τι δόξειεν ἄν τις ὑπάρχειν , ἐνίοτε δὲ δακνῶδες ἄνευ τοῦ θερμαίνειν , ἔστι δ’ ὅτε ἄμφω πεπονθὸς ἢ χωρὶς τούτων ἀτρέμα διατεῖνον ἁπάσας τὰς σάρκας . ἐπὶ μὲν δὴ τοῖς τοιούτοις ἅπασι συμπτώμασιν ἀνωμαλίας τέ τινος αἰσθάνεσθαί φασι καὶ σκορδινῶνται καὶ πάντα διατείνονται τὰ μόρια κατά τινα φυσικὴν ὁρμὴν , ὁποίαν ἐλέγομεν ἀρτίως ἅπασι δεδόσθαι τοῖς τοῦ ζώου μέρεσιν ὑπὸ τῆς φύσεως ἐπὶ σωτηρίᾳ τε καὶ διαμονῇ . μάλιστα δὲ διατείνονται μετὰ τοὺς ὕπνους , ἀτμώδους περιττώματος ἐν ταῖς σαρξὶν αἰσθανόμενοι , διά τε τὴν κατεργασίαν τῆς τροφῆς ἠθροισμένου καὶ διὰ τὴν ἡσυχίαν τῶν τοιούτων κινήσεων · καὶ τοῦτ’ ἀδίδακτον ἔχει καὶ τὰ σμικρότατα τῶν παιδίων . ἀλλ’ εἰς τὴν τοιαύτην κίνησιν ἡ φύσις ἐξορμᾷ τὰ ζῶα διαπνοὴν τοῖς ἀτμώδεσι περιττώμασι μηχανωμένη . ταύτης δ’ ἕτερον εἶδος αἰσθήσεώς ἐστιν ἀνιαρᾶς , τὸ κατὰ τὰς κοπώδεις διαθέσεις , εἴτ’ οὖν ἐπὶ πόνοις πλείοσιν , εἴτε καὶ αὐτόματοι συνίστανται . τριττὴ μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἐν τοῖς κόποις αἴσθησις , ἤτοι τεθλάσθαι τε καὶ συγκεκόφθαι δοκούντων , ἢ τείνεσθαι πάντῃ τὸν ὄγκον τοῦ σώματος , ἢ οἷον ἕλκη πολλὰ διεσκεδασμένα δοκούντων ἔχειν , ἐπειδὰν κινῶνται . τὸ μὲν οὖν τείνεσθαι τὸν ὄγκον , ὅταν γε γυμνασίων χωρὶς οὕτω πάσχωσιν , ὄνομα μὲν ἔχει κόπον αὐτόματον τονώδη · γίγνεται δ’ ἐπὶ πλήθει μάλιστα διατείνοντί τε τὰ περιέχοντα καὶ μὴ στεγομένῳ πρὸς αὐτῶν · ὅταν δὲ ἑλκώδης αὐτοῖς αἴσθησις διατρέχῃ , γίνεται μὲν καὶ τοῦτο κινουμένοις μᾶλλον ἤπερ ἡσυχάζουσι , πλὴν εἰ μὴ πάνυ μέγας ὁ κόπος ὑπάρχει . νύττεσθαι δὲ ὥσπερ ὑπὸ ἀκανθῶν πολλῶν ἐμπεπηγυιῶν αὐτοῖς δοκοῦσι , δακνώδους γὰρ ὑγρότητος ἐργαζομένης τὸ σύμπτωμα . ὁ δὲ τρίτος κόπος , ἐν ᾧ φασιν ὀστοκόπῳ συνέχεσθαι , κινήσεως μὲν οὖν οὐδὲ βραχυτάτης ἀνέχεται · θερμότητος δ’ ἐπιφανοῦς ἐστιν αἴσθησις αὐτοῖς ἅμα καὶ τάσεως καὶ δήξεως , ἀναπεμπομένης εἰς ὅλον τοῦ ζώου τὸν ὄγκον κακοχυμίας δαψιλοῦς . οὐδεὶς δ’ ἐπιχειρεῖ τῶν οὕτως ἐχόντων σκορδινᾶσθαι , δεδιὼς ἅπασαν κίνησιν . ἐν δὲ τοῖς ἑτέροις δυσὶ κόποις , ὧν τὸν μὲν ἑλκώδη καλεῖν εἰώθασι , τὸν δὲ τονώδη , γίνεταί ποτε καὶ ἡ τοιαύτη κίνησις , ὅταν ἤτοι σμικροὶ πάμπαν ὑπάρχωσιν , ἢ φυσώδεσί τε καὶ ἀτμώδεσιν ἐπιγίγνωνται περιττώμασιν · ὁ γοῦν ἑλκώδης κόπος ὅταν μείζων συστῇ , φέρουσι μὲν οὐδ’ οὗτοι κίνησιν οὐδεμίαν , ἀλλ’ ὀδυνῶνται , καθάπερ ἕλκος , τὸ σῶμα καὶ φρίττουσιν . ἐγγὺς δ’ ἥκουσιν , ἢν αὐξάνηται τὸ σύμπτωμα , τῆς φρικώδους διαθέσεως · ἐν ἐκείνῃ γὰρ φρίττουσι καὶ πρὶν κινεῖσθαι . ὥσπερ δ’ ὅταν ἑλκώδης αἴσθησις γίγνηται , κινούμενοι φρίττουσι , καὶ μᾶλλον , εἰ σφοδρότερον · οὕτως ἡ φρικώδης διάθεσις , ὅταν εἰς κίνησιν ἄγηται , ῥῖγος , ἐργάζεται . γίνεται μὲν γὰρ ταῦτα πάντα διὰ δακνώδη περιττώματα · διαφέρει δ’ ἀλλήλων τῷ τε πλήθει τῶν περιττωμάτων αὐτῶν καὶ τῇ κινήσει καὶ τῷ τὰ μὲν μᾶλλον εἶναι δακνώδη , τὰ δὲ ἧττον , καὶ τῷ τὸ σῶμα τὸ κάμνον ἢ δυσπαθὲς ἢ εὐπαθὲς ἢ ἀσθενὲς ἢ εὐαίσθητον ἢ δυσαίσθητον εἶναι φύσει . τὸ μὲν γὰρ εὐαίσθητόν τε καὶ ἀσθενὲς ὑπάρχον ὑπὸ βραχυτάτης αἰτίας ἀνιᾶται · τὸ δ’ ἰσχυρὸν καὶ δυσαίσθητον μεγάλης δεῖται τῆς αἰτίας εἰς γένεσιν τοῦ τοιούτου συμπτώματος . ἆρ’ οὖν ἐν τούτοις μόνοις , ἢ κᾀν τῷ κινεῖσθαι τὸ αἴτιον ἢ μὴ κινεῖσθαι , καὶ κινούμενον ἤτοι θᾶττον ἢ βραδύτερον κινεῖσθαι , παμπόλλη τίς ἐστιν ἐν τοῖς συμπτώμασι διαφορά ; ἐμοὶ μὲν οὕτως δοκεῖ , τῷ γε τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον ἡσυχάζοντα μὲν ἀνωμαλίας ἐνίοτε μόνης ἀντιλαμβάνεσθαι , κινηθέντα δὲ φρίττειν , γυμνασάμενον δὲ ῥιγοῦν . ταῦτά τοι καὶ συμβουλεύουσιν οἱ ἰατροὶ τοῖς ὧδε κάμνουσιν , ὑπὸ τῆς πείρας δεδιδαγμένοι , πάσης ἀπέχεσθαι κινήσεως . ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπεπτησάντων ἐνίους ἴσμεν , ἂν μὲν ἡσυχάζωσι , μηδὲν πάσχοντας · ἂν δ’ εἰς βαλανεῖον εἰσέλθωσιν ἢ ἐν ἡλίῳ στῶσι , φρίττοντας , ἔτι δὲ δὴ μᾶλλον ἐὰν γυμνάσωνται · καὶ γὰρ ὁ ἥλιος καὶ βαλανεῖον καὶ γυμνάσιον εἰς κίνησιν ἐξορμᾷ τὰ τέως ἡσυχάζοντα περιττώματα , καθάπερ γε καὶ τῶν ψυχικῶν παθῶν ὁ θυμός . ἐξ ἑαυτῶν δὲ εἰς κίνησιν ἐξορμᾷ τὰ τέως ἡσυχάζοντα περιττώματα τῷ θερμαίνεσθαι καὶ λεπτύνεσθαι καὶ πνευματοῦσθαι · καὶ οὐδὲν θαυμαστὸν ἡσυχαζόντων μὲν αὐτῶν ἧττον ἀνιᾶσθαι τὰ σώματα , κινηθέντων δὲ λυπεῖσθαί τε μεγάλως καὶ κλονεῖσθαι φρίττοντα καὶ ῥιγοῦντα καὶ πυρέττοντα . καὶ γὰρ ὅσα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔξωθεν ἐμπίπτει σκληρὰ σώματα , μυσάντων μὲν τὰ βλέφαρα καὶ καθησυχασάντων τὸ μόριον ἢ σμικρὸν πάμπαν ἢ οὐδὲν ἀνιᾷ · κινησάντων δὲ δυσάνεκτον ἐπιφέρει τὴν ὀδύνην . ἀλλὰ καὶ χωρὶς παραδείγματος ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος τῆς φύσεως ἔνεστιν ἐξευρεῖν , ὡς τὸ κινούμενον αἴτιον ἀνιαρότερον τοῦ μένοντος , ὅταν γε διὰ τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων ἡ φορὰ γίγνηται , καθάπερ ἐν ὀφθαλμοῖς ὑπόκειται νῦν . οὐ γὰρ περὶ τῶν ἐν ταῖς φλεψὶ καὶ ταῖς ἀρτηρίαις διαῤῥεόντων χυμῶν ὁ λόγος ἦν , ἀλλὰ περὶ τῶν κατὰ τὰς σάρκας τε καὶ ὅλην τοῦ ζώου τὴν ἕξιν . ὅταν οὖν διεξέρχηταί τι διὰ τούτων βιαίως ἐπὶ τὸ δέρμα ﻿ φερόμενον , ἐν τῇ διόδῳ τῇ διὰ τῆς σαρκός τε καὶ τοῦ δέρματος ἀναγκαῖον αὐτὸ κεντεῖν τε καὶ νύττειν καὶ διαιρεῖν καὶ τιτρώσκειν οἷς ἂν ἐντυγχάνῃ πᾶσιν . ὅτι δὲ τὸ δακνῶδες καὶ κινούμενον αἴτιον ἅπαν εἰς φρίκας τε καὶ ῥίγη ἄγει τὸ ζῶον , ἄν τε θερμὸν ἄν τε ψυχρὸν ᾖ , πρῶτον μὲν ἐκ τῶν τοιούτων κατανοῆσαι δυνατόν · εἰ προσράναις ἐξαίφνης ὑγιαίνοντι σώματι ζέον ὕδωρ , ἢ σπινθῆρας ἐνσείσαις πυρὸς , εὐθέως φρικῶδες γενήσεται . ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν ἡλκωμένων μορίων ἐνίοτε φαρμάκων ἐπιτεθέντων καυστικῶν , φρίττουσι μὲν πρῶτον , ἐφεξῆς δὲ καὶ ῥιγοῦσιν , εἶτα καὶ πυρέττουσιν ἔνιοι . ἀλλὰ καὶ οἱ τριταῖοι πυρετοὶ ἁπάντων δὴ μάλιστα πυρετῶν χολώδεις ὄντες καὶ θερμοὶ , πάντων δὴ μάλιστα φρικώδεις εἰσὶ , καὶ ὅσῳ δ’ ἂν ἀκριβέστεροι τύχωσιν ὄντες , τοσούτῳ καὶ τὸ ῥῖγος αὐτοῖς γίνεται σφοδρότερον . ἀλλὰ καὶ ὑπὸ καύσου ἐχομένῳ ῥίγεος ἐπιγενομένου λύσις , Ἱπποκράτης φησὶ , τῷ τὴν τέως ἐν ταῖς φλεψὶν ἁλωμένην χολὴν ὑπὸ τῆς φύσεως ἀπωθεῖσθαι κριτικῶς ἐπὶ τὸ δέρμα διὰ τῶν σαρκῶν . τῆς οὖν κινήσεως καὶ φορᾶς αὐτῆς , ἣν διὰ τῶν αἰσθητικῶν ποιεῖται σωμάτων , ἅμα τε σύμπτωμα καὶ σημεῖόν ἐστι τὸ ῥῖγος . καὶ δὴ καὶ ἱδροῦσι τοὐντεῦθεν οἱ οὕτω ῥιγώσαντες καὶ ἀπαλλάττονται τοῦ πυρετοῦ , κενωθείσης αὐτοῖς τῆς χολῆς . ἐνίοτε δ’ οὐκ εἰς τὸ δέρμα τὴν ὁρμὴν , ἀλλ’ εἰς τοὺς ἔσω τόπους ποιησαμένη , δι’ ἐμέτων τε ἅμα καὶ διὰ τῆς κάτω γαστρὸς ἐκκενοῦται . πολλάκις δὲ εἴσω τε καὶ ἔξω κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἠνέχθη , ὡς ἱδρῶσαί τε ἅμα καὶ ἐμέσαι καὶ ὑπελθεῖν κάτω τὴν χολήν . ὅσοι δ’ αἴτιον ὑγιεινὸν οἴονται τὸ ῥῖγος γίγνεσθαι τοῦ καύσου διὰ τὴν ψύξιν , τὰ γὰρ ἐναντία τῶν ἐναντίων ὑπάρχειν ἰάματα , τοῦ παντὸς ἁμαρτάνουσι . πρῶτον μὲν γὰρ εἰ τοῦτ’ ἀληθὲς ὑπῆρχεν , ἐνῆν αὐτοῖς δήπου ῥῖγος ἐργάσασθαι , τοῦτο μὲν ὕδωρ ψυχρὸν προσραίνοντας ἢ καταχέοντας , τοῦτο δ’ εἰς ψυχρὸν ἀέρα τὸν κάμνοντα γυμνὸν ἀπάγοντας , ἢ εἰς ὕδατος ψυχροῦ δεξαμενὴν ἐμβάλλοντας · ἔπειτα δ’ εἴπερ ἄρα διὰ τῆς πρὸς τοὐναντίον μεταπτώσεως τοῖς καυσουμένοις ἡ λύσις ἐγίγνετο ῥιγώσασιν , ἐχρῆν αὐτοὺς ἐπὶ τῷ ῥίγει πεπαῦσθαι πυρέσσοντας . ἔχει δ’ οὐχ οὕτω τἀληθές · οὐ γὰρ ἅμα τῷ ῥιγῶσαι παύονται πυρέσσοντες , οἵ γε πολὺ μείζονι πυρετῷ μετὰ τὸ ῥῖγος ἢ πρόσθεν ἁλίσκονται , ἀλλ’ ἐπειδὰν ἱδρώσωσι δαψιλῶς , ἢ ἐμέσωσι τὴν ὠχρὰν χολὴν , ἢ κατ’ ἔντερον αὐτοῖς ὑπέλθῃ . ἐπὶ γὰρ τῇ σφοδροτέρᾳ κινήσει τῆς χολῆς σφοδρότερον εἰκὸς ἀνάπτεσθαι τὸν πυρετόν . ὅτι μὲν οὖν οὐ μόνον ἐπὶ τοῖς ψυχροῖς αἰτίοις ῥιγῶσιν , ἀλλὰ κᾀπὶ τοῖς θερμοῖς , ἤδη πέφανται . διὰ τίνα δὲ τὴν αἰτίαν ἐναντιωτάταις προφάσεσι ταὐτὸν ἕπεται σύμπτωμα , λεκτέον ἐφεξῆς , ἀναμνησθέντας αὖθις ὧν ἀπεδείξαμεν ὑπὲρ τῆς ἐκκρινούσης τὰ λυποῦντα δυνάμεως . οὐ γὰρ δήπου τὰ μὲν ἐν ταῖς εὐρυχωρίαις τῶν ὀργάνων ἐκκρίνει , καθάπερ ἐδείκνυτο τὰ κατὰ γαστέρα τε καὶ μήτραν καὶ τὰς κύστεις ἀμφοτέρας ἔντερά τε καὶ πνεύμονα καὶ ῥῖνας , ἀμελεῖ δὲ τῶν ἐν αὐτοῖς τοῖς σώμασιν ὑποτρεφομένων περιττωμάτων · ἀλλὰ κᾀκ τούτων ὁσημέραι πᾶν ἀποκρίνει τὸ περιττὸν ἀλύπως τε καὶ κατὰ τὴν ἄδηλον αἰσθήσει διαπνοὴν , ὅταν γε νόμῳ φύσεως διοικῆται τὸ ζῶον . ἐπειδὰν δέ τι δακνῶδες ἐν αὐτῷ συστῇ , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἔχῃ κίνησιν ἰσχυρὰν , ἀνιᾶταί γε καὶ ἀποκρίνειν αὐτὸ σπεύδει , καθ’ ὃν ἂν ἐγχωρῇ μάλιστα τρόπον ἐκ τοῦ σώματος αὐτοῦ τῶν μελῶν ἐκκριθῆναί τι , συναγομένων δηλονότι καὶ σφιγγομένων εἰς ἑαυτὰ τῶν μορίων , εἶθ’ ἑκάστου τὸ κατ’ αὐτὸ μέρος τοῦ περιττώματος ὠθοῦντος . ἀλλ’ εἰ πάντα νοήσαις ἅμα τὴν κίνησιν ταύτην κινούμενα , σεισμός τις ὅλον τὸ σῶμα καταλήψεται καὶ κλόνος , ὁποῖος ἐν τοῖς ῥίγεσι φαίνεται καταλαμβάνων . ἀνάγκη γὰρ , οἶμαι , τῶν μυῶν πάντων κλονουμένων , συγκλονεῖσθαι τὰς διαρθρώσεις αὐτοῖς , ὧν κλονουμένων ἐκτάσεις τέ τινας καὶ κάμψεις ἀκουσίους συμπίπτειν , ἑτέρας οὔσης τῆς τοιαύτης κινήσεως παρὰ τὴν ἐν τοῖς σπασμοῖς τε καὶ παλμοῖς . ἐν μὲν γὰρ τοῖς σπασμοῖς ὡσαύτως μὲν , οὐ μὴν ὑπό γε τῆς αὐτῆς δυνάμεως αἱ κινήσεις ἐπιτελοῦνται · κατὰ δὲ τοὺς παλμοὺς οὐχ ὡσαύτως , ἀλλ’ ὡς εἴρηται πρόσθεν , ὅτι συνεξαίρεται τῷ μυῒ τὸ κῶλον ὑπὸ τοῦ φυσώδους διαστελλομένῳ πνεύματος · ῥιγούντων δὲ , ὡς ἀρτίως εἴρηται , πᾶν μόριον κινεῖται τοῦ μυὸς ἐκκαθαίροντος ἑαυτόν · κατὰ δὲ τὴν ἐκείνων κίνησιν ὅλος ὁ μῦς σειόμενός τε καὶ κλονούμενος ἅμα ἑαυτῷ τὴν διάρθρωσιν , εἰς ἣν καταφύεται , συγκλονεῖ . τοιαύτη καὶ τοῖς κατὰ θώρακα μυσὶν ἡ κίνησις ἐν ταῖς ἀνωμάλοις γίγνεται δυσκρασίαις , καὶ διὰ τοῦτο βραχυτέρα τε καὶ κερχνωδεστέρα βὴξ αὐτοῖς ἕπεται . διασείονται γὰρ οἱ μύες ἐκκρίνειν ἐφιέμενοι τὰ λυποῦντα τῆς ἑαυτῶν σαρκὸς διὰ τῶν τοῦ πνεύμονος ἀρτηριῶν · ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις βηξὶν ἐδείκνυντο σφοδρῶς ἐμπίπτοντες τῷ πνεύμονι , χάριν τοῦ πολλὴν καὶ ἀθρόαν ἐκφύσησιν ἐργάσασθαι . ἔτι τε βιαιότερον ἐμπίπτουσιν ἐν τοῖς πταρμοῖς , ἐξωθοῦντες ἀθρόον τὸ πνεῦμα , τὸ κατὰ τὰς ῥῖνας ἐκκαθᾶραι βουλόμενοι . καὶ τοῦτο κατανοήσαντές τινες ἀσθενεῖς μὲν τὴν δύναμιν , ἀναπτύειν δὲ τὰ κατὰ θώρακά τε καὶ πνεύμονα δεόμενοι , πταρμὸν ἑαυτοῖς κινοῦσιν ἐρεθίζοντες τοὺς μυκτῆρας , ἵνα τῷ βιαίῳ τῆς κινήσεως ἀναπτύσωσιν , ὃ κατὰ βῆχας ἐκβαλεῖν οὐκ ἠδυνήθησαν . ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν τοιούτων βηχῶν εἴρηται καὶ πρόσθεν αὐτάρκως . αἱ δὲ κατὰ δυσκρασίαν τῶν ἀναπνευστικῶν , ἐκ ταὐτοῦ μέν εἰσι τοῖς ῥίγεσί τε καὶ ταῖς φρίκαις γένους , διαφέρουσι δὲ τῷ θάττονα γίγνεσθαι τὴν αἴσθησιν αὐτῶν , οὐδέποτε ἡσυχαζόντων τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων . ἐδείκνυτο γὰρ ἔμπροσθεν , ﻿ ὡς καὶ τὰς καθ’ ὅλον τὸ σῶμα τοιαύτας διαθέσεις ἡ κίνησις ἐξελέγχει μάλιστα . ἐπειδὰν μὲν οὖν ὑγρὰ τὰ λυποῦντα τὴν φύσιν ὑπάρχῃ , τῷ βιαίῳ τούτῳ σεισμῷ καὶ κλόνῳ τῷ κατὰ τὴν βῆχα καὶ τὸ ῥῖγος , ὑπὸ τῆς ἐκκριτικῆς δυνάμεως ὠθούμενα φέρεται πάντῃ πρὸς τοὺς εἴκοντας τόπους , τὰ μὲν εἰς τὴν ἄνω , τὰ δὲ εἰς τὴν κάτω γαστέρα , τὰ δὲ ἐπὶ τὸ δέρμα πρὸς τοὐκτὸς , ὡς αἰσθητὴν αὐτῶν γενέσθαι τὴν κένωσιν . ἐπειδὰν δὲ πνευματώδης τις οὐσία μόνη χωρὶς ὑγρότητος ἤτοι θερμοτέρα τοῦ δέοντος ἢ ψυχροτέρα διεξέρχηται τὸ σῶμα , φρίττουσι μὲν δήπου τότε καὶ ῥιγοῦσιν · ἐνίοτε δὲ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν οὔτε δ’ ἐμοῦσιν οὔθ’ ἱδροῦσιν , οὔθ’ ὑποχωρεῖ τι κάτω τοῖς τοιούτοις οὐδὲν αἰσθητὸν , ὡς ἂν αὐτῶν ἐρεθιζόντων τὴν ἐκκριτικὴν δύναμιν ἀερωδῶν ὑπαρχόντων . οὕτως ἐν βαλανείοις περικαέσι , καὶ μάλιστα ἢν ἐξαίφνης τε καὶ ἀθρόως ἄνευ τοῦ προδιαθερμανθῆναι πλησιάσωμεν αὐτοῖς , αὐτίκα φρικώδεις γιγνόμεθα . οὕτως ὅταν εἰς τὸν ψυχρὸν ἀέρα μετέλθωμεν ἀθρόως , ἢ εἰ καὶ μὴ ἀθρόως , ἀλλὰ πολυχρονίως γε ὁμιλεῖν ἀναγκασθῶμεν , ὡς ἐν ὁδοιπορίαις ἐνίοτε συμπίπτειν εἴωθε . τοῦ τοιούτου ῥίγους ἴαμα θέρμανσίς ἐστιν , οὐχ ἱδρὼς ἢ ἔμετος ἢ διαχώρημα γαστρός . ἐπεὶ δ’ , ὡς εἴρηται , καὶ ψυχρὸν αἴτιον καὶ θερμὸν ἐργάζεται ῥῖγος , ἐπὶ μὲν τῷ θερμῷ τῷ ἀερώδει ψύξις ἱκανὴ πρὸς τὴν ἴασιν · τῷ δὲ ὑγρῷ πυρετὸς μὲν ἐξ ἀνάγκης ἐπιγίγνεται , κένωσις δὲ ἡ ἴασίς ἐστιν . ἐπὶ δὲ τῷ ψυχρῷ τῷ μὲν ἀερώδει θέρμανσις ἴαμα · τῷ δὲ ὑγρῷ ποτὲ μὲν ἡ πέψις ἀρκεῖ μόνη , ποτὲ δὲ ἡ κένωσις , ἔστι δ’ ὅτ’ ἄμφω συμπίπτει . παλαιὸς μὲν οὖν ὁ λόγος οὗτός ἐστιν ὡς διὰ παντὸς ἕπεται ῥίγει πυρετὸς , οὐ μήν γε ἀληθὴς ὑπάρχει τὸ πάμπαν , οὐδ’ ἂν διορίσηταί τις αὐτὸν προσηκόντως , ὥσπερ οὖν καὶ χρὴ διορίζεσθαι φιλικῶς μᾶλλον ἐξηγουμένους τὰ τῶν παλαιῶν , οὐ δυσμενῶς ἐξελέγχοντας , ἀλλ’ ὅμως οὐδ’ οὕτως ἀληθής ἐστιν ὁ λόγος , οὐδ’ ἂν διορισάμενοι φῶμεν ὅσα χωρὶς τῆς ἔξωθεν προφάσεως ἐκ τοῦ σώματος ἡμῶν ὁρμᾶται ῥίγη , πυρετὸν ἐξ ἀνάγκης αὐτοῖς ἀκολουθήσειν . ὦπται γὰρ οὐχ ἡμῖν μόνοις , ἀλλὰ καὶ πολλοῖς τῶν πρὸ ἡμῶν ἰατροῖς ἤδη ῥίγη συστάντα χωρὶς πυρετῶν , οὐ μὴν ἰσχυρά γε οὕτως ἐστὶν , ὡς τὰ τῶν ἀκριβῶν προηγούμενα τριταίων ἢ τεταρταίων , ἢ τὰ κρίνοντα πυρετοὺς καυσώδεις τε καὶ θερμούς . εἴωθε δὲ τὰ τοιαῦτα ῥίγη διαίταις ἕπεσθαι μοχθηραῖς , ἐμπιπλαμένων ἀργῶς ἀνθρώπων καὶ λουομένων ἐπὶ τροφαῖς πολλάκις . ὅταν δὲ καὶ αὐτῶν τῶν ἐδεσμάτων αἱ ποιότητες πολλάκις ἐκ τῆς ψυχροτέρας τε καὶ φλεγματικωτέρας ὦσι κράσεως , ἑτοιμότατον ἁλῶναι ῥίγεσιν ἀνεκθερμάντοις τοὺς οὕτω διακειμένους . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν οὐδὲ τὸ μηδέποτε θεάσασθαι ῥίγη τοιαῦτα τοὺς παλαιοὺς ἰατροὺς , ὡς ἂν μήτε πλημμελούντων εἰς τὴν ὑγιεινὴν δίαιταν ἴσα τοῖς νῦν τῶν τότε , μήτε τῆς τῶν βαλανείων χρήσεως εἰς τοσοῦτον ἐπιπολαζούσης . ἀλλ’ , ὡς εἴρηται ἀρτίως , τὰ τοιαῦτα ῥίγη φρικώδη μᾶλλόν ἐστιν ἢ κλονώδη . πρώτη μὲν γὰρ αἴσθησις ἡμῖν ἐπὶ τοῖς μοχθηροῖς περιττώμασιν ἀνωμαλίας γίγνεται , καὶ ὅταν γε δριμέα τὰ τοιαῦτα ὑπάρχῃ , δακνώδης ἐστὶν ἡ αἴσθησις · δευτέρα δὲ φρίκης μικρᾶς , εἶτα μείζονος , εἶθ’ οὕτω μεγάλης , ὡς ἤδη καὶ ῥίγους τι μετέχειν · εἶτα τοῦ ῥίγους αὐτοῦ μόνου κλονοῦντός τε καὶ διασείοντος τὰ μόρια . τοῦτο τὸ ῥῖγος ἐπὶ τοῖς ψυχροῖς χυμοῖς οὐκ ἄν ποτε γένοιτο · τὴν ἀρχὴν γὰρ οὐδὲ σφοδρῶς κινοῦνται οἱ τοιοῦτοι διὰ τὸ πάχος · εἰ δὲ λεπτυνθεῖέν ποτε καὶ οὗτοι , ῥῖγος μὲν οἴσουσιν , οὐ μὴν ἰσχυρότερον . οὐ γὰρ ἐγχωρεῖ τὴν αὐτὴν ἐπιδέξασθαι λεπτότητα φλέγμα λεπτυνθὲν , ἣν ἡ λεπτυνθεῖσα δέχεται ξανθὴ χολή . τὸ μὲν δὴ τοιοῦτον ῥῖγος οὐ πάνυ τι γιγνώσκουσιν οἱ παλαιοὶ ἰατροί · τὸ δ’ ἐν νοσήμασι θανατώδεσι γιγνώσκουσιν . λέγει οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἐν ἀφορισμοῖς , ἢν ῥῖγος ἐμπίπτῃ πυρετῷ μὴ διαλείποντι , ἤδη ἀσθενεῖ ἐόντι , θανάσιμον . ἐν γὰρ τοῖς τοιούτοις ῥίγεσιν ὥρμησε μὲν ἡ φύσις ἐπὶ τὸ διώσασθαι τὰ λυποῦντα , νικηθεῖσα δὲ καταπίπτει καὶ κατασβέννυται , καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν ὀλέθριον τὸ σύμπτωμα . κατὰ δὲ τοὺς τεταρταίους ἐπίμικτον τὸ ῥῖγός ἐστιν ἐκ ψυχροῦ τε καὶ θερμοῦ . φύσει μὲν γάρ ἐστι ψυχρὸς χυμὸς ἡ μέλαινα χολὴ , σηπεδόνα δέ τινα προσλαβοῦσα , δι’ ἣν καὶ πυρετοὺς ἐξάπτει , τοσοῦτον ἐπικτᾶται θερμότητος , ὅσον καὶ σηπεδόνος . ὅτι μὲν οὖν ἕπεται ῥίγη κᾀν τοῖς θερμοῖς αἰτίοις ἀπεδείξαμεν · ὅτι δὲ κᾀν τοῖς τοιούτοις ἅπασι καταψύχονταί τε καὶ λειφαιμοῦσι , μάλιστα μὲν ὅσα τοῦ σώματος ἄκρα μόρια , σὺν αὐτοῖς δὲ καὶ τὸ δέρμα σύμπαν , ὅσα τ’ ἐπιπολῆς ἐστιν ὑπ’ αὐτῷ , καὶ διὰ τίνα τὴν αἰτίαν γίγνεται , τοῦτο σκεπτέον ἐφεξῆς . ἔστι δή τις ἐκ τῶν πρώτων καὶ , ὡς ἂν εἴποι τις , ἡγεμονικωτάτων κινήσεων ἡ ἔσω τε καὶ ἔξω φορὰ τῆς ἐμφύτου θερμασίας , ἐπὶ πολλοῖς πάθεσι γιγνομένη ψυχικοῖς , ἅμα δ’ αὐτῇ δηλονότι καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ αἷμα , ποτὲ μὲν ἔσω τε καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν φέρεται καὶ συστέλλεται , ποτὲ δ’ ἐκτὸς ἀποτείνεται καὶ χεῖται . αὐτῆς μὲν γὰρ τῆς ψυχῆς τὴν οὐσίαν ἴσως μὲν καὶ κατ’ ἄλλην τινὰ πραγματείαν ἀποφήνασθαι τολμηρὸν , ἐν δὲ τῇ νῦν ἐνεστώσῃ πρὸς τῷ τολμηρῷ καὶ περιττόν . ἔοικε δ’ οὖν ἥ τις ποτ’ ἂν ᾖ , δυοῖν θάτερον , ἤτοι πρώτοις ὀργάνοις εἰς ἁπάσας τὰς ἐνεργείας χρῆσθαι πνεύματί τε καὶ αἵματι καὶ τῇ θερμασίᾳ τῇ κατὰ θάτερόν τε καὶ συναμφότερον , ἢ ἐν αὐτοῖς τούτοις ὑπάρχειν . ἔνεστι δὲ ἐναργῶς θεάσασθαι τὰς κινήσεις αὐτῆς ἐν ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ μάλιστα τοῖς ψυχικοῖς πάθεσιν . αὐτίκα φόβος τε καὶ θυμὸς , ὁ μὲν εἴσω τε καὶ πρὸς τὴν ﻿ ἀρχὴν ὑπάγει καὶ συστέλλει τό τε πνεῦμα καὶ τὸ αἷμα σὺν τῷ καταψύχειν τὰ ἐπιπολῆς , ὁ δὲ ἀποτείνει τε καὶ χεῖ καὶ θερμαίνει . τὸ δ’ ἀγωνιᾷν ὀνομαζόμενον ἐξ ἀμφοῖν ὑπάρχον σύνθετον , ἀνώμαλόν ἐστι ταῖς κινήσεσι . καὶ τοίνυν καὶ οἱ σφυγμοὶ τῶν ἀρτηριῶν τε καὶ τῆς καρδίας μικρότατοι μὲν καὶ ἀτονώτατοι τοῖς φοβηθεῖσι , μέγιστοι δὲ καὶ σφοδρότατοι τοῖς θυμωθεῖσιν , ἀνώμαλοι δ’ εἰσὶ τοῖς ἀγωνιῶσιν . ἐπὶ δὲ τῆς αἰδοῦς εἴσω μὲν πρῶτον ἡ κίνησις γίγνεται τῆς ψυχικῆς δυνάμεως , ἐπάνοδος δ’ αὖθις ἀθρόα πρὸς τοὐκτὸς λαμβάνει · ὡς εἴγε μὴ ἐπανέρχοιτο , φόβος ἐστὶν , οὐκ αἰδώς . ἡ μὲν γὰρ αἰδὼς ἐξαίφνης γίγνεται , μηδὲν τῆς ψυχικῆς δυνάμεως προσδοκώσης κακὸν , ἀλλ’ , ὡς ἂν εἴποι τις , ὑπὸ μαλακίας τε καὶ δειλίας συμφύτου , μὴ φερούσης ἀνθρώπου πολὺ κρείττονος ὁμιλίαν , ἀλλ’ ἀποδρᾶναί τε καὶ εἰ οἷόν τ’ ἦν ἐκ ποδῶν γενέσθαι σπευδούσης . καὶ διὰ τοῦτο μόνον ἀποχωρεῖ πρὸς τὸ βάθος , οἷον ἀποδιδράσκουσα χωρὶς τοῦ καταψύχεσθαι . τοῦ λογισμοῦ δ’ ἐπεγείροντος καὶ παρορμῶντος τὸ παθητικὸν τῆς ψυχῆς , ὅπερ ἐστὶ τὸ φοβούμενόν τε καὶ αἰδούμενον , ἐπανέρχεταί τε καὶ κινεῖται πρὸς τὰ ἐκτὸς ἐν ὁμοίῳ μάλιστα τρόπῳ κινήσεως , ἐν οἵῳ περ ἂν ὅταν ἐπὶ ψυχρολουσίᾳ θερμασίας ἐπανάκλησις γίγνηται . ἐν δέ γε τοῖς φόβοις , ἅτε μηδ’ ὅλως ἐπεγείροντός τε καὶ παρορμῶντος τοῦ λογισμοῦ τὸ παθητικὸν τῆς ψυχῆς , ἀεὶ καὶ μᾶλλον κατασβέννυται τὸ θερμὸν , ὥστε καὶ ῥιγοῦν ἐνίους αὐτῶν . ὅπερ δ’ ἐν φόβοις ἀθρόως , τοῦτ’ ἐν λύπαις κατὰ βραχὺ πάσχουσι , μεγέθει καὶ σφοδρότητι τῶν παθῶν , οὐχ ὅλῳ τῷ γένει διαφερόντων . καὶ τοίνυν καὶ ἀπέθανον ἤδη τινὲς ἐπὶ φόβοις ἐξαιφνιδίοις , ὅταν ἀσθενὲς φύσει ψυχάριον ἰσχυρῷ πάθει κατασχεθὲν ἀθρόως κατασβεσθῇ τε καὶ καταπνιγῇ . τὸ μὲν γὰρ σβέννυσθαι δι’ αὐτὴν τοῦ πάθους γίγνεται φύσιν ἐν τῷ καταψύχεσθαι τὴν γένεσιν ἔχοντος · τὸ δὲ καταπνίγεσθαι διὰ τὸ συννεύειν τε καὶ φέρεσθαι πᾶν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τὸ αἷμα . θυμωθεὶς δ’ οὐδεὶς ἀπέθανεν , ὡς ἂν μήτε τῆς θερμότητος καταψυχομένης μήτε τοῦ τόνου λυομένου · χαρέντες μέντοι μεγάλως ἔνιοι τῶν μικροψύχων ἀνθρώπων ἀπέθανον , ὥσπερ καὶ φοβηθέντες · οὐ γὰρ ἅμα τόνῳ καὶ ζέσει κινεῖται πρὸς τὰ ἐκτὸς ἡ ψυχικὴ δύναμις , ἀλλ’ αὐτὸ τοὐναντίον , εἴ τι καὶ πρότερον εἶχε τόνου , τοῦτο νῦν ἐκλύει τε καὶ χαλᾷ · διαφορεῖται τοιγαροῦν , ὅταν ἐπιπλεῖστον χαλασθεῖσα φέρηται πρὸς τὸ ἐκτός . ὁ δὲ πόνος ἐναντίως κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἀναγκάζων ὅμοια τῷ μεγίστῳ φόβῳ φέρει τὰ συμπτώματα . καὶ γὰρ ἀχροοῦσι καὶ καταψύχονται καὶ ῥιγοῦσι καὶ τρέμουσι καὶ μικροσφυκτοῦσι καὶ ἀσφυκτοῦσι καὶ τέλος ἀποθνήσκουσιν ὡσαύτως τοῖς ἐκπλαγεῖσιν . ὑποφεύγει γὰρ κᾀν τούτοις ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἡ ἔμφυτος θερμασία λυομένη θ’ ἅμα καὶ κατασβεννυμένη . ὅπου δὲ θάνατον ἐπιφέρει τὰ τοιαῦτα τῶν παθῶν , οὐδὲν δήπου θαυμαστὸν εἰ καὶ λειποψυχίαν . οὔκουν οὐδ’ ὅτι τὰ λειποψυχίας ἀκόλουθα συμπτώματα , τά τε ἄλλα καὶ ἡ ἀκούσιος ἔκκρισις τῶν περιττωμάτων ἕπεται οὐδὲν ἔτι χρὴ θαυμάζειν . ἀλλὰ γὰρ οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ μηκύνειν ἔτι ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἰτέον . ὅταν οὖν ἐπὶ θερμοῖς τε ἅμα καὶ δακνώδεσι χυμοῖς γίνηται ῥῖγος , οὐδὲν θαυμαστόν ἐστι καταψύχεσθαι τὰ ἐκτὸς ἅπαντα , τῆς ψυχικῆς δυνάμεως εἰς τὸ βάθος συννευούσης ἅμα τῷ αἵματι . γίγνεται γὰρ αἴσθησις τηνικαῦτα τῆς τῶν ἐκτὸς ψύξεως , οὐ τῆς τῶν ἐν τῷ βάθει . καὶ γὰρ διψῶσιν ἰσχυρῶς ἔνιοι κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν , ὡς ἂν τῆς ἔνδον θερμασίας διαφυλαττομένης αὐτοῖς . ὅτι δὲ εὐλόγως τὰ τοιαῦτα τοῖς ῥιγοῦσι συμβαίνειν εἴωθεν , ἔνεστι κᾀντεῦθεν συλλογίσασθαι . εἰ γὰρ καθ’ ἕν τι μέρος ἐρείδουσαι σφοδρότερον ὀδύναι λειποψυχίας τε ἅμα καὶ καταψύξεις ἐπιφέρουσιν , οὐδὲν ἂν εἴη θαυμαστὸν τὰς καθ’ ὅλον ἅμα τὸ σῶμα συνισταμένας , εἰ καὶ μὴ τὰς λειποψυχίας τε καὶ τοὺς θανάτους , ἀλλὰ τάς γε καταψύξεις ἐργάζεσθαι . εἰσὶ γὰρ ὁμογενεῖς καὶ ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις ὀδύναις αἱ κατὰ τὸ ῥῖγος , ἀπολείπονται δὲ τῶν ἀναιρουσῶν μεγέθει καὶ χρόνῳ . καὶ γὰρ ἐλάττους εἰσὶ πολλῷ καὶ βραχυχρόνιοι . κωλικὴ μέντοιγε πολλάκις ὀδύνη δυοῖν ἐφεξῆς ἡμερῶν κατέσχε · ῥῖγος δ’ ὅσῳπερ ἂν ᾖ σφοδρότερον , τοσοῦτον ὀλιγοχρονιώτερον γίγνεται . προσέοικε γὰρ ἡ κατ’ αὐτὸ κίνησις τῆς ψυχῆς οὐ τῇ κατὰ τοὺς φόβους , ἀλλὰ μᾶλλόν πως τῇ κατὰ τὴν αἰδῶ τε καὶ ψυχρολουσίαν . ἀναμάχεται γοῦν ἡ δύναμις καὶ διαγωνίζεται πρὸς τὰ λυποῦντα , μέχρι περ ἂν ἐκμοχλεύσῃ τε καὶ διώσηται πάντα . διά τε οὖν τὰς σφοδρὰς ἐμπτώσεις , καὶ ὅτι κατὰ τὸ βάθος ἀθροισθεῖσα μετὰ πολλῆς ἐπανέρχεται θερμασίας , τὸν ἐπὶ τοῖς ῥίγεσι πυρετὸν ἐξάπτει , τὴν ὕλην ἔχουσα σύμμαχον εἰς τὸ μέγεθος αὐτοῦ . εἰ δέ ποτε διαγωνιζομένη φθάσειε καμεῖν αὕτη , πρὶν διώσασθαι τὰ λυποῦντα , γίγνεται μὲν γὰρ καὶ τοῦτο δι’ ἀῤῥωστίαν δυνάμεως , ἢ μέγεθος αἰτίου , θάνατος ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθεῖ , καθάπερ ἔμπροσθεν εἴρηται .
Lemmas: διά τίς δέ ἐπί ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία ὁ ἀναπνευστικός βήσσω , ( οὗτος γάρ φημί μή πάνυ τις καλός ἐξεργάζομαι ὁ πνευματικός ἰατρός ) ἐγώ πειράω διέρχομαι ἀπό ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα ἄρχω , ὥσπερ καί προσήκω ὁ μέλλω τις μετά ἀπόδειξις λέγω . ὁ τοίνυν δυσκρασία ποτέ μέν κατά ψιλός γίγνομαι ὁ ποιότης , ἤτοι θερμός ἤ ψυχρός ἤ ξηρός ἤ ὑγρός ἀποτελέω αὐτός ὁ σῶμα , ἤ καί κατά τις συζυγία οὗτος πάσχω · ἐνίοτε δέ μετά ὁ παρασπείρω δροσοειδής ἐν αὐτός ὁ δύσκρατος . ὁ μέν οὖν ὁμαλός δυσκρασία παντάπασι ἀνώδυνος , ὡς ὁ τε πυρετός δηλόω ὁ ἑκτικός καί πολύς ὁ κατά ψῦξις διάθεσις , ὁμαλής καταλαμβάνω ὁ μόριον · γίγνομαι γάρ οἷος φύσις τις ἐπίκτητος ὁ τοιοῦτος κρᾶσις ἕκαστος ὁ οὕτως διατίθημι . οὐδείς δέ ὁ σῶμα ὑπό ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀνιάω , ὥσπερ λέγω Ἱπποκράτης · ὁ ὁ φύσις διαλλάσσω καί διαφθείρω ὁ ὀδύνη γίγνομαι , οὐ διαφθείρω ἤ διαλλάσσω . ἐν γάρ ὁ μεταβάλλω τε καί ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἐξίστημι λυπέω ὁ σῶμα , καθά δείκνυμι καί κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος . ὅταν οὖν ἐγγίγνομαι τις ὁ αἰσθητικός σῶμα ἀνώμαλος δυσκρασία , τηλικοῦτος ὁ λύπη εἰμί ὁ μέγεθος , ἡλίκος καί ὁ ὁ δυσκρασία . ἐν μέν οὖν ὁ ὀξύς τε καί ἰσχυρός ὁ πυρετός ἀνιάω ὁ στερεός ὁ ζῷον μόριον μεταβάλλω τε καί ἀλλοιόω πρός ὁ παρά φύσις θερμότης . ἔτι δέ ἄρχω ﻿ ὁ νόσημα , πρίν πυρέσσω αἰσθάνομαι μέν ἐνίοτε κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ὄγκος ἀνωμαλία τις ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος , ἐκλέγω δέ αὐτός ὁποῖος τις εἰμί οὐ δύναμαι . ἀλλά θαυμάζω ἄν , εἰ τις ὁ ὁμιλέω ὅδε ὁ γράμμα οὕτως εὐτυχής εἰμί , ὡς μή καί αὐτός ἁλίσκομαι ποτέ ὁ σύμπτωμα . βύθιος γάρ τις αἴσθησις γίγνομαι κατά ὅλος ὁ ὄγκος , ὡς διασπείρω τις ἐν αὐτός ὁ φύσις ἐγώ ἀλλότριος · καί οὗτος ὁ διασπείρω ἐνίοτε μέν οἷος ὑπόθερμος τις δοκέω ἄν τις ὑπάρχω , ἐνίοτε δέ δακνώδης ἄνευ ὁ θερμαίνω , εἰμί δέ ὅτε ἄμφω πάσχω ἤ χωρίς οὗτος ἀτρέμας διατείνω ἅπας ὁ σάρξ . ἐπί μέν δή ὁ τοιοῦτος ἅπας σύμπτωμα ἀνωμαλία τε τις αἰσθάνομαι φημί καί σκορδινάομαι καί πᾶς διατείνω ὁ μόριον κατά τις φυσικός ὁρμή , ὁποῖος λέγω ἄρτιος ἅπας δίδωμι ὁ ὁ ζῷον μέρος ὑπό ὁ φύσις ἐπί σωτηρία τε καί διαμονή . μάλα δέ διατείνω μετά ὁ ὕπνος , ἀτμώδης περίσσωμα ἐν ὁ σάρξ αἰσθάνομαι , διά τε ὁ κατεργασία ὁ τροφή ἀθροίζω καί διά ὁ ἡσυχία ὁ τοιοῦτος κίνησις · καί οὗτος ἀδίδακτος ἔχω καί ὁ μικρός ὁ παιδίον . ἀλλά εἰς ὁ τοιοῦτος κίνησις ὁ φύσις ἐξορμάω ὁ ζῷον διαπνοή ὁ ἀτμώδης περίσσωμα μηχανάομαι . οὗτος δέ ἕτερος εἶδος αἴσθησις εἰμί ἀνιαρός , ὁ κατά ὁ κοπώδης διάθεσις , εἴτε οὖν ἐπί πόνος πολύς , εἴτε καί αὐτόματος συνίστημι . τρισσός μέν οὖν εἰμί ὁ ἐν ὁ κόπος αἴσθησις , ἤτοι τίθλημι τε καί συγκόπτω δοκέω , ἤ τείνω πάντῃ ὁ ὄγκος ὁ σῶμα , ἤ οἷος ἕλκος πολύς διασκεδάννυμι δοκέω ἔχω , ἐπειδάν κινέω . ὁ μέν οὖν τείνω ὁ ὄγκος , ὅταν γε γυμνάσιον χωρίς οὕτως πάσχω , ὄνομα μέν ἔχω κόπος αὐτόματος τονώδης · γίγνομαι δέ ἐπί πλῆθος μάλα διατείνω τε ὁ περιέχω καί μή στέγω πρός αὐτός · ὅταν δέ ἑλκώδης αὐτός αἴσθησις διατρέχω , γίγνομαι μέν καί οὗτος κινέω μάλα ἤ ἡσυχάζω , πλήν εἰ μή πάνυ μέγας ὁ κόπος ὑπάρχω . νύσσω δέ ὥσπερ ὑπό ἄκανθα πολύς ἐμπήγνυμι αὐτός δοκέω , δακνώδης γάρ ὑγρότης ἐργάζομαι ὁ σύμπτωμα . ὁ δέ τρίτος κόπος , ἐν ὅς φημί ὀστόκοπον συνέχω , κίνησις μέν οὖν οὐδέ βραχύς ἀνέχω · θερμότης δέ ἐπιφανής εἰμί αἴσθησις αὐτός ἅμα καί τάσις καί δῆξις , ἀναπέμπω εἰς ὅλος ὁ ζῷον ὁ ὄγκος κακοχυμία δαψιλής . οὐδείς δέ ἐπιχειρέω ὁ οὕτως ἔχω σκορδινάομαι , δείδω ἅπας κίνησις . ἐν δέ ὁ ἕτερος δύο κόπος , ὅς ὁ μέν ἑλκώδης καλέω εἴωθα , ὁ δέ τονώδης , γίγνομαι ποτέ καί ὁ τοιοῦτος κίνησις , ὅταν ἤτοι μικρός πάμπαν ὑπάρχω , ἤ φυσώδης τε καί ἀτμώδης ἐπιγίγνομαι περίσσωμα · ὁ γοῦν ἑλκώδης κόπος ὅταν μέγας συνίστημι , φέρω μέν οὐδέ οὗτος κίνησις οὐδείς , ἀλλά ὀδυνάω , καθά ἕλκος , ὁ σῶμα καί φρίσσω . ἐγγύς δέ ἥκω , ἐάν αὐξάνω ὁ σύμπτωμα , ὁ φρικώδης διάθεσις · ἐν ἐκεῖνος γάρ φρίσσω καί πρίν κινέω . ὥσπερ δέ ὅταν ἑλκώδης αἴσθησις γίγνομαι , κινέω φρίσσω , καί μάλα , εἰ σφοδρός · οὕτως ὁ φρικώδης διάθεσις , ὅταν εἰς κίνησις ἄγω , ῥῖγος , ἐργάζομαι . γίγνομαι μέν γάρ οὗτος πᾶς διά δακνώδης περίσσωμα · διαφέρω δέ ἀλλήλων ὁ τε πλῆθος ὁ περίσσωμα αὐτός καί ὁ κίνησις καί ὁ ὁ μέν μάλα εἰμί δακνώδης , ὁ δέ ἥσσων , καί ὁ ὁ σῶμα ὁ κάμνω ἤ δυσπαθής ἤ εὐπαθής ἤ ἀσθενής ἤ εὐαίσθητος ἤ δυσαίσθητος εἰμί φύσις . ὁ μέν γάρ εὐαίσθητος τε καί ἀσθενής ὑπάρχω ὑπό βραχύς αἰτία ἀνιάω · ὁ δέ ἰσχυρός καί δυσαίσθητος μέγας δέω ὁ αἰτία εἰς γένεσις ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα . ἆρα οὖν ἐν οὗτος μόνος , ἤ εἰͅν ὁ κινέω ὁ αἴτιος ἤ μή κινέω , καί κινέω ἤτοι ταχύς ἤ βραδύς κινέω , πάμπολυς τίς εἰμί ἐν ὁ σύμπτωμα διαφορά ; ἐγώ μέν οὕτως δοκέω , ὁ γε ὁ αὐτός ἄνθρωπος ἡσυχάζω μέν ἀνωμαλία ἐνίοτε μόνος ἀντιλαμβάνω , κινέω δέ φρίσσω , γυμνάζω δέ ῥιγόω . οὗτος τοι καί συμβουλεύω ὁ ἰατρός ὁ ὧδε κάμνω , ὑπό ὁ πεῖρα διδάσκω , πᾶς ἀπέχω κίνησις . ἀλλά καί ὁ ἀπεπτέω ἔνιοι οἶδα , ἐάν μέν ἡσυχάζω , μηδείς πάσχω · ἐάν δέ εἰς βαλανεῖον εἰσέρχομαι ἤ ἐν ἥλιος ἵστημι , φρίσσω , ἔτι δέ δή μάλα ἐάν γυμνάζω · καί γάρ ὁ ἥλιος καί βαλανεῖον καί γυμνάσιον εἰς κίνησις ἐξορμάω ὁ τέως ἡσυχάζω περίσσωμα , καθά γε καί ὁ ψυχικός πάθος ὁ θυμός . ἐκ ἑαυτοῦ δέ εἰς κίνησις ἐξορμάω ὁ τέως ἡσυχάζω περίσσωμα ὁ θερμαίνω καί λεπτύνω καί πνευματόω · καί οὐδείς θαυμαστός ἡσυχάζω μέν αὐτός ἥσσων ἀνιάω ὁ σῶμα , κινέω δέ λυπέω τε μέγας καί κλονέω φρίσσω καί ῥιγέω καί πυρέσσω . καί γάρ ὅσος ὁ ὀφθαλμός ἔξωθεν ἐμπίπτω σκληρός σῶμα , μύω μέν ὁ βλέφαρον καί καθησυχάζω ὁ μόριον ἤ μικρός πάμπαν ἤ οὐδείς ἀνιάω · κινέω δέ δυσάνεκτος ἐπιφέρω ὁ ὀδύνη . ἀλλά καί χωρίς παράδειγμα ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις ἔνειμι ἐξευρίσκω , ὡς ὁ κινέω αἴτιος ἀνιαρός ὁ μένω , ὅταν γε διά ὁ αἰσθητικός σῶμα ὁ φορά γίγνομαι , καθά ἐν ὀφθαλμός ὑπόκειμαι νῦν . οὐ γάρ περί ὁ ἐν ὁ φλέψ καί ὁ ἀρτηρία διαρρέω χυμός ὁ λόγος εἰμί , ἀλλά περί ὁ κατά ὁ σάρξ τε καί ὅλος ὁ ζῷον ὁ ἕξις . ὅταν οὖν διεξέρχομαι τις διά οὗτος βίαιος ἐπί ὁ δέρμα ﻿ φέρω , ἐν ὁ δίοδος ὁ διά ὁ σάρξ τε καί ὁ δέρμα ἀναγκαῖος αὐτός κεντέω τε καί νύσσω καί διαιρέω καί τιτρώσκω ὅς ἄν ἐντυγχάνω πᾶς . ὅτι δέ ὁ δακνώδης καί κινέω αἴτιος ἅπας εἰς φρίκη τε καί ῥῖγος ἄγω ὁ ζῷον , ἐάν τε θερμός ἐάν τε ψυχρός εἰμί , πρῶτος μέν ἐκ ὁ τοιοῦτος κατανοέω δυνατός · εἰ προσραίνω ἐξαίφνης ὑγιαίνω σῶμα ζέω ὕδωρ , ἤ σπινθήρ ἐνσείω πῦρ , εὐθύς φρικώδης γίγνομαι . ἀλλά καί κατά ὁ ἑλκόω μόριον ἐνίοτε φάρμακον ἐπιτίθημι καυστικός , φρίσσω μέν πρῶτος , ἐφεξῆς δέ καί ῥιγόω , εἶτα καί πυρέσσω ἔνιοι . ἀλλά καί ὁ τριταῖος πυρετός ἅπας δή μάλα πυρετός χολώδης εἰμί καί θερμός , πᾶς δή μάλα φρικώδης εἰμί , καί ὅσος δέ ἄν ἀκριβής τυγχάνω εἰμί , τοσοῦτος καί ὁ ῥῖγος αὐτός γίγνομαι σφοδρός . ἀλλά καί ὑπό καῦσος ἔχω ῥῖγος ἐπιγίγνομαι λύσις , Ἱπποκράτης φημί , ὁ ὁ τέως ἐν ὁ φλέψ ἀλόω χολή ὑπό ὁ φύσις ἀπωθέω κριτικός ἐπί ὁ δέρμα διά ὁ σάρξ . ὁ οὖν κίνησις καί φορά αὐτός , ὅς διά ὁ αἰσθητικός ποιέω σῶμα , ἅμα τε σύμπτωμα καί σημεῖον εἰμί ὁ ῥῖγος . καί δή καί ἱδρόω ἐντεῦθεν ὁ οὕτως ῥιγόω καί ἀπαλλάσσω ὁ πυρετός , κενόω αὐτός ὁ χολή . ἐνίοτε δέ οὐ εἰς ὁ δέρμα ὁ ὁρμή , ἀλλά εἰς ὁ ἔσω τόπος ποιέω , διά ἔμετος τε ἅμα καί διά ὁ κάτω γαστήρ ἐκκενόω . πολλάκις δέ εἴσω τε καί ἔξω κατά ὁ αὐτός ἡμέρα φέρω , ὡς ἱδρόω τε ἅμα καί ἐμέω καί ὑπέρχομαι κάτω ὁ χολή . ὅσος δέ αἴτιος ὑγιεινός οἴομαι ὁ ῥῖγος γίγνομαι ὁ καῦσος διά ὁ ψῦξις , ὁ γάρ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ἴαμα , ὁ πᾶς ἁμαρτάνω . πρῶτος μέν γάρ εἰ οὗτος ἀληθής ὑπάρχω , ἔνειμι αὐτός δήπου ῥῖγος ἐργάζομαι , οὗτος μέν ὕδωρ ψυχρός προσραίνω ἤ κατηχέω , οὗτος δέ εἰς ψυχρός ἀήρ ὁ κάμνω γυμνός ἀπάγω , ἤ εἰς ὕδωρ ψυχρός δεξαμενή ἐμβάλλω · ἔπειτα δέ εἴπερ ἄρα διά ὁ πρός ἐναντίος μετάπτωσις ὁ καυσόω ὁ λύσις γίγνομαι ῥιγόω , χρή αὐτός ἐπί ὁ ῥῖγος παύω πυρέσσω . ἔχω δέ οὐ οὕτως ἀληθής · οὐ γάρ ἅμα ὁ ῥιγόω παύω πυρέσσω , ὁ γε πολύς μέγας πυρετός μετά ὁ ῥῖγος ἤ πρόσθεν ἁλίσκομαι , ἀλλά ἐπειδάν ἱδρόω δαψιλός , ἤ ἐμέω ὁ ὠχρός χολή , ἤ κατά ἔντερον αὐτός ὑπέρχομαι . ἐπί γάρ ὁ σφοδρός κίνησις ὁ χολή σφοδρός ἔοικα ἀνάπτω ὁ πυρετός . ὅτι μέν οὖν οὐ μόνος ἐπί ὁ ψυχρός αἴτιος ῥιγέω , ἀλλά εἰͅπί ὁ θερμός , ἤδη φαίνω . διά τίς δέ ὁ αἰτία ἐναντίος πρόφασις αὐτός ἕπομαι σύμπτωμα , λεκτέος ἐφεξῆς , ἀναμιμνῄσκω αὖθις ὅς ἀποδείκνυμι ὑπέρ ὁ ἐκκρίνω ὁ λυπέω δύναμις . οὐ γάρ δήπου ὁ μέν ἐν ὁ εὐρυχωρία ὁ ὄργανον ἐκκρίνω , καθά δείκνυμι ὁ κατά γαστήρ τε καί μήτρα καί ὁ κύστις ἀμφότερος ἔντερον τε καί πνεύμων καί ῥίς , ἀμελέω δέ ὁ ἐν αὐτός ὁ σῶμα ὑποτρέφω περίσσωμα · ἀλλά ἐͅκ οὗτος ὁσημέραι πᾶς ἀποκρίνω ὁ περισσός ἄλυπος τε καί κατά ὁ ἄδηλος αἴσθησις διαπνοή , ὅταν γε νόμος φύσις διοικέω ὁ ζῷον . ἐπειδάν δέ τις δακνώδης ἐν αὐτός συνίστημι , καί μάλα ὅταν ἔχω κίνησις ἰσχυρός , ἀνιάω γε καί ἀποκρίνω αὐτός σπεύδω , κατά ὅς ἄν ἐγχωρέω μάλα τρόπος ἐκ ὁ σῶμα αὐτός ὁ μέλος ἐκκρίνω τις , συνάγω δηλονότι καί σφίγγω εἰς ἑαυτοῦ ὁ μόριον , εἶτα ἕκαστος ὁ κατά αὐτός μέρος ὁ περίσσωμα ὠθέω . ἀλλά εἰ πᾶς νοέω ἅμα ὁ κίνησις οὗτος κινέω , σεισμός τις ὅλος ὁ σῶμα καταλαμβάνω καί κλόνος , ὁποῖος ἐν ὁ ῥῖγος φαίνω καταλαμβάνω . ἀνάγκη γάρ , οἴομαι , ὁ μῦς πᾶς κλονέω , συγκλονέω ὁ διάρθρωσις αὐτός , ὅς κλονέω ἔκτασις τε τις καί κάμψις ἀκούσιος συμπίπτω , ἕτερος εἰμί ὁ τοιοῦτος κίνησις παρά ὁ ἐν ὁ σπασμός τε καί παλμός . ἐν μέν γάρ ὁ σπασμός ὡσαύτως μέν , οὐ μήν ὑπό γε ὁ αὐτός δύναμις ὁ κίνησις ἐπιτελέω · κατά δέ ὁ παλμός οὐ ὡσαύτως , ἀλλά ὡς λέγω πρόσθεν , ὅτι συνεξαίρω ὁ μῦς ὁ κῶλον ὑπό ὁ φυσώδης διαστέλλω πνεῦμα · ῥιγέω δέ , ὡς ἄρτιος λέγω , πᾶς μόριον κινέω ὁ μῦς ἐκκαθαίρω ἑαυτοῦ · κατά δέ ὁ ἐκεῖνος κίνησις ὅλος ὁ μῦς σείω τε καί κλονέω ἅμα ἑαυτοῦ ὁ διάρθρωσις , εἰς ὅς καταφύω , συγκλονέω . τοιοῦτος καί ὁ κατά θώραξ μῦς ὁ κίνησις ἐν ὁ ἀνώμαλος γίγνομαι δυσκρασία , καί διά οὗτος βραχύς τε καί κερχνώδης βήξ αὐτός ἕπομαι . διασείω γάρ ὁ μῦς ἐκκρίνω ἐφίημι ὁ λυπέω ὁ ἑαυτοῦ σάρξ διά ὁ ὁ πνεύμων ἀρτηρία · ἐν δέ ὁ ἄλλος βήξ δείκνυμι σφοδρός ἐμπίπτω ὁ πνεύμων , χάριν ὁ πολύς καί ἀθρόος ἐκφύσησις ἐργάζομαι . ἔτι τε βίαιος ἐμπίπτω ἐν ὁ πταρμός , ἐξωθέω ἀθρόος ὁ πνεῦμα , ὁ κατά ὁ ῥίς ἐκκαθαίρω βούλομαι . καί οὗτος κατανοέω τις ἀσθενής μέν ὁ δύναμις , ἀναπτύω δέ ὁ κατά θώραξ τε καί πνεύμων δέω , πταρμός ἑαυτοῦ κινέω ἐρεθίζω ὁ μυκτήρ , ἵνα ὁ βίαιος ὁ κίνησις ἀναπτύω , ὅς κατά βήξ ἐκβάλλω οὐ δύναμαι . ἀλλά περί μέν ὁ τοιοῦτος βήξ λέγω καί πρόσθεν αὔταρκος . ὁ δέ κατά δυσκρασία ὁ ἀναπνευστικός , ἐκ αὐτός μέν εἰμί ὁ ῥῖγος τε καί ὁ φρίκη γένος , διαφέρω δέ ὁ ταχύς γίγνομαι ὁ αἴσθησις αὐτός , οὐδέποτε ἡσυχάζω ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον . δείκνυμι γάρ ἔμπροσθεν , ﻿ ὡς καί ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα τοιοῦτος διάθεσις ὁ κίνησις ἐξελέγχω μάλα . ἐπειδάν μέν οὖν ὑγρός ὁ λυπέω ὁ φύσις ὑπάρχω , ὁ βίαιος οὗτος σεισμός καί κλόνος ὁ κατά ὁ βήξ καί ὁ ῥῖγος , ὑπό ὁ ἐκκριτικός δύναμις ὠθέω φέρω πάντῃ πρός ὁ εἴκω τόπος , ὁ μέν εἰς ὁ ἄνω , ὁ δέ εἰς ὁ κάτω γαστήρ , ὁ δέ ἐπί ὁ δέρμα πρός ἑκτός , ὡς αἰσθητός αὐτός γίγνομαι ὁ κένωσις . ἐπειδάν δέ πνευματώδης τις οὐσία μόνος χωρίς ὑγρότης ἤτοι θερμός ὁ δέω ἤ ψυχρός διεξέρχομαι ὁ σῶμα , φρίσσω μέν δήπου τότε καί ῥιγόω · ἐνίοτε δέ διά ὁ αὐτός αἰτία οὔτε δέ ἐμέω οὔτε ἱδρόω , οὔτε ὑποχωρέω τις κάτω ὁ τοιοῦτος οὐδείς αἰσθητός , ὡς ἄν αὐτός ἐρεθίζω ὁ ἐκκριτικός δύναμις ἀερώδης ὑπάρχω . οὕτως ἐν βαλανεῖον περικαής , καί μάλα ἐάν ἐξαίφνης τε καί ἀθρόος ἄνευ ὁ προδιαθερμαίνω πλησιάζω αὐτός , αὐτίκα φρικώδης γίγνομαι . οὕτως ὅταν εἰς ὁ ψυχρός ἀήρ μετέρχομαι ἀθρόος , ἤ εἰ καί μή ἀθρόος , ἀλλά πολυχρόνιος γε ὁμιλέω ἀναγκάζω , ὡς ἐν ὁδοιπορία ἐνίοτε συμπίπτω εἴωθα . ὁ τοιοῦτος ῥῖγος ἴαμα θέρμανσις εἰμί , οὐ ἱδρώς ἤ ἔμετος ἤ διαχώρημα γαστήρ . ἐπεί δέ , ὡς λέγω , καί ψυχρός αἴτιος καί θερμός ἐργάζομαι ῥῖγος , ἐπί μέν ὁ θερμός ὁ ἀερώδης ψῦξις ἱκανός πρός ὁ ἴασις · ὁ δέ ὑγρός πυρετός μέν ἐκ ἀνάγκη ἐπιγίγνομαι , κένωσις δέ ὁ ἴασις εἰμί . ἐπί δέ ὁ ψυχρός ὁ μέν ἀερώδης θέρμανσις ἴαμα · ὁ δέ ὑγρός ποτέ μέν ὁ πέψις ἀρκέω μόνος , ποτέ δέ ὁ κένωσις , εἰμί δέ ὅτε ἄμφω συμπίπτω . παλαιός μέν οὖν ὁ λόγος οὗτος εἰμί ὡς διά πᾶς ἕπομαι ῥῖγος πυρετός , οὐ μήν γε ἀληθής ὑπάρχω ὁ πάμπαν , οὐδέ ἐάν διορίζω τις αὐτός προσηκόντως , ὥσπερ οὖν καί χρή διορίζω φιλικός μάλα ἐξηγέομαι ὁ ὁ παλαιός , οὐ δυσμενής ἐξελέγχω , ἀλλά ὅμως οὐδέ οὕτως ἀληθής εἰμί ὁ λόγος , οὐδέ ἐάν διορίζω φημί ὅσος χωρίς ὁ ἔξωθεν πρόφασις ἐκ ὁ σῶμα ἐγώ ὁρμάω ῥῖγος , πυρετός ἐκ ἀνάγκη αὐτός ἀκολουθέω . ὁράω γάρ οὐ ἐγώ μόνος , ἀλλά καί πολύς ὁ πρό ἐγώ ἰατρός ἤδη ῥῖγος συνίστημι χωρίς πυρετός , οὐ μήν ἰσχυρός γε οὕτως εἰμί , ὡς ὁ ὁ ἀκριβής προηγέομαι τριταῖος ἤ τεταρταῖος , ἤ ὁ κρίνω πυρετός καυσώδης τε καί θερμός . εἴωθα δέ ὁ τοιοῦτος ῥῖγος δίαιτα ἕπομαι μοχθηρός , ἐμπίμπλημι ἀργός ἄνθρωπος καί λούω ἐπί τροφή πολλάκις . ὅταν δέ καί αὐτός ὁ ἔδεσμα ὁ ποιότης πολλάκις ἐκ ὁ ψυχρός τε καί φλεγματικός εἰμί κρᾶσις , ἑτοῖμος ἁλίσκομαι ῥῖγος ἀνεκθέρμαντος ὁ οὕτως διάκειμαι . οὐδείς οὖν θαυμαστός οὐδέ ὁ μηδέποτε θεάομαι ῥῖγος τοιοῦτος ὁ παλαιός ἰατρός , ὡς ἄν μήτε πλημμελέω εἰς ὁ ὑγιεινός δίαιτα ἴσος ὁ νῦν ὁ τότε , μήτε ὁ ὁ βαλανεῖον χρῆσις εἰς τοσοῦτος ἐπιπολάζω . ἀλλά , ὡς λέγω ἄρτιος , ὁ τοιοῦτος ῥῖγος φρικώδης μάλα εἰμί ἤ κλονώδης . πρῶτος μέν γάρ αἴσθησις ἐγώ ἐπί ὁ μοχθηρός περίσσωμα ἀνωμαλία γίγνομαι , καί ὅταν γε δριμύς ὁ τοιοῦτος ὑπάρχω , δακνώδης εἰμί ὁ αἴσθησις · δεύτερος δέ φρίκη μικρός , εἶτα μέγας , εἶτα οὕτως μέγας , ὡς ἤδη καί ῥῖγος τις μετέχω · εἶτα ὁ ῥῖγος αὐτός μόνος κλονέω τε καί διασείω ὁ μόριον . οὗτος ὁ ῥῖγος ἐπί ὁ ψυχρός χυμός οὐ ἄν ποτέ γίγνομαι · ὁ ἀρχή γάρ οὐδέ σφοδρός κινέω ὁ τοιοῦτος διά ὁ πάχος · εἰ δέ λεπτύνω ποτέ καί οὗτος , ῥῖγος μέν φέρω , οὐ μήν ἰσχυρός . οὐ γάρ ἐγχωρέω ὁ αὐτός ἐπιδείκνυμι λεπτότης φλέγμα λεπτύνω , ὅς ὁ λεπτύνω δέχομαι ξανθός χολή . ὁ μέν δή τοιοῦτος ῥῖγος οὐ πάνυ τις γιγνώσκω ὁ παλαιός ἰατρός · ὁ δέ ἐν νόσημα θανατώδης γιγνώσκω . λέγω οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἐν ἀφορισμός , ἐάν ῥῖγος ἐμπίπτω πυρετός μή διαλείπω , ἤδη ἀσθενής εἰμί , θανάσιμος . ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος ῥῖγος ὁρμάω μέν ὁ φύσις ἐπί ὁ διωθέω ὁ λυπέω , νικάω δέ καταπίπτω καί κατασβέννυμι , καί διά οὗτος εἰμί ὀλέθριος ὁ σύμπτωμα . κατά δέ ὁ τεταρταῖος ἐφίμικτος ὁ ῥῖγος εἰμί ἐκ ψυχρός τε καί θερμός . φύσις μέν γάρ εἰμί ψυχρός χυμός ὁ μέλας χολή , σηπεδών δέ τις προσλαμβάνω , διά ὅς καί πυρετός ἐξάπτω , τοσοῦτος ἐπικτάομαι θερμότης , ὅσος καί σηπεδών . ὅτι μέν οὖν ἕπομαι ῥῖγος εἰͅν ὁ θερμός αἴτιος ἀποδείκνυμι · ὅτι δέ εἰͅν ὁ τοιοῦτος ἅπας καταψύχω τε καί λειφαιμέω , μάλα μέν ὅσος ὁ σῶμα ἄκρος μόριον , σύν αὐτός δέ καί ὁ δέρμα σύμπας , ὅσος τε ἐπιπολή εἰμί ὑπό αὐτός , καί διά τίς ὁ αἰτία γίγνομαι , οὗτος σκοπέω ἐφεξῆς . εἰμί δή τις ἐκ ὁ πρῶτος καί , ὡς ἄν λέγω τις , ἡγεμονικός κίνησις ὁ ἔσω τε καί ἔξω φορά ὁ ἔμφυτος θερμασία , ἐπί πολύς πάθος γίγνομαι ψυχικός , ἅμα δέ αὐτός δηλονότι καί ὁ πνεῦμα καί ὁ αἷμα , ποτέ μέν ἔσω τε καί πρός ὁ ἀρχή φέρω καί συστέλλω , ποτέ δέ ἐκτός ἀποτείνω καί χέω . αὐτός μέν γάρ ὁ ψυχή ὁ οὐσία ἴσως μέν καί κατά ἄλλος τις πραγματεία ἀποφαίνω τολμηρός , ἐν δέ ὁ νῦν ἐνίστημι πρός ὁ τολμηρός καί περισσός . ἔοικα δέ οὖν ὅς τις ποτέ ἄν εἰμί , δύο ἕτερος , ἤτοι πρῶτος ὄργανον εἰς ἅπας ὁ ἐνέργεια χράω πνεῦμα τε καί αἷμα καί ὁ θερμασία ὁ κατά ἕτερος τε καί συναμφότεροι , ἤ ἐν αὐτός οὗτος ὑπάρχω . ἔνειμι δέ ἐναργής θεάομαι ὁ κίνησις αὐτός ἐν ἄλλος τε πολύς καί μάλα ὁ ψυχικός πάθος . αὐτίκα φόβος τε καί θυμός , ὁ μέν εἴσω τε καί πρός ὁ ﻿ ἀρχή ὑπάγω καί συστέλλω ὁ τε πνεῦμα καί ὁ αἷμα σύν ὁ καταψύχω ὁ ἐπιπολή , ὁ δέ ἀποτείνω τε καί χέω καί θερμαίνω . ὁ δέ ἀγωνιάω ὀνομάζω ἐκ ἄμφω ὑπάρχω σύνθετος , ἀνώμαλος εἰμί ὁ κίνησις . καί τοίνυν καί ὁ σφυγμός ὁ ἀρτηρία τε καί ὁ καρδία μικρός μέν καί ἄτονος ὁ φοβέω , μέγας δέ καί σφοδρός ὁ θυμόω , ἀνώμαλος δέ εἰμί ὁ ἀγωνιάω . ἐπί δέ ὁ αἰδώς εἴσω μέν πρῶτος ὁ κίνησις γίγνομαι ὁ ψυχικός δύναμις , ἐπάνοδος δέ αὖθις ἀθρόος πρός ἑκτός λαμβάνω · ὡς εἰ μή ἐπανέρχομαι , φόβος εἰμί , οὐ αἰδώς . ὁ μέν γάρ αἰδώς ἐξαίφνης γίγνομαι , μηδείς ὁ ψυχικός δύναμις προσδοκάω κακός , ἀλλά , ὡς ἄν λέγω τις , ὑπό μαλακία τε καί δειλία σύμφυτος , μή φέρω ἄνθρωπος πολύς κρατύς ὁμιλία , ἀλλά ἀποδιδράσκω τε καί εἰ οἷος τε εἰμί ἐκ πούς γίγνομαι σπεύδω . καί διά οὗτος μόνος ἀποχωρέω πρός ὁ βάθος , οἷος ἀποδιδράσκω χωρίς ὁ καταψύχω . ὁ λογισμός δέ ἐπεγείρω καί παρορμάω ὁ παθητικός ὁ ψυχή , ὅς εἰμί ὁ φοβέω τε καί αἰδέομαι , ἐπανέρχομαι τε καί κινέω πρός ὁ ἐκτός ἐν ὅμοιος μάλα τρόπος κίνησις , ἐν οἷος περ ἄν ὅταν ἐπί ψυχρολουσία θερμασία ἐπανάκλησις γίγνομαι . ἐν δέ γε ὁ φόβος , ἅτε μηδέ ὅλος ἐπεγείρω τε καί παρορμάω ὁ λογισμός ὁ παθητικός ὁ ψυχή , ἀεί καί μάλα κατασβέννυμι ὁ θερμός , ὥστε καί ῥιγόω ἔνιοι αὐτός . ὅς δέ ἐν φόβος ἀθρόος , οὗτος ἐν λύπη κατά βραχύς πάσχω , μέγεθος καί σφοδρότης ὁ πάθος , οὐ ὅλος ὁ γένος διαφέρω . καί τοίνυν καί ἀποθνῄσκω ἤδη τις ἐπί φόβος ἐξαιφνίδιος , ὅταν ἀσθενής φύσις ψυχάριον ἰσχυρός πάθος κατέχω ἀθρόος κατασβέννυμι τε καί καταπνίγω . ὁ μέν γάρ σβέννυμι διά αὐτός ὁ πάθος γίγνομαι φύσις ἐν ὁ καταψύχω ὁ γένεσις ἔχω · ὁ δέ καταπνίγω διά ὁ συννεύω τε καί φέρω πᾶς ἐπί ὁ ἀρχή ὁ αἷμα . θυμόω δέ οὐδείς ἀποθνῄσκω , ὡς ἄν μήτε ὁ θερμότης καταψύχω μήτε ὁ τόνος λύω · χαίρω μέντοι μέγας ἔνιοι ὁ μικρόψυχος ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω , ὥσπερ καί φοβέω · οὐ γάρ ἅμα τόνος καί ζέσις κινέω πρός ὁ ἐκτός ὁ ψυχικός δύναμις , ἀλλά αὐτός ἐναντίος , εἰ τις καί πρότερος ἔχω τόνος , οὗτος νῦν ἐκλύω τε καί χαλάω · διαφορέω τοιγαροῦν , ὅταν ἐπιπλεῖστον χαλάω φέρω πρός ὁ ἐκτός . ὁ δέ πόνος ἐναντίος κινέω ὁ ψυχή ἀναγκάζω ὅμοιος ὁ μέγας φόβος φέρω ὁ σύμπτωμα . καί γάρ ἀχροέω καί καταψύχω καί ῥιγόω καί τρέμω καί μικροσφυκτέω καί ἀσφυκτέω καί τέλος ἀποθνῄσκω ὡσαύτως ὁ ἐκπλήσσω . ὑποφεύγω γάρ εἰͅν οὗτος ἐπί ὁ ἀρχή ὁ ἔμφυτος θερμασία λύω τε ἅμα καί κατασβέννυμι . ὅπου δέ θάνατος ἐπιφέρω ὁ τοιοῦτος ὁ πάθος , οὐδείς δήπου θαυμαστός εἰ καί λειποψυχία . οὔκουν οὐδέ ὅτι ὁ λειποψυχία ἀκόλουθος σύμπτωμα , ὁ τε ἄλλος καί ὁ ἀκούσιος ἔκκρισις ὁ περίσσωμα ἕπομαι οὐδείς ἔτι χρή θαυμάζω . ἀλλά γάρ οὐ ὁ πάρειμι καιρός μηκύνω ἔτι ὑπέρ ὁ τοιοῦτος ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι . ὅταν οὖν ἐπί θερμός τε ἅμα καί δακνώδης χυμός γίγνομαι ῥῖγος , οὐδείς θαυμαστός εἰμί καταψύχω ὁ ἐκτός ἅπας , ὁ ψυχικός δύναμις εἰς ὁ βάθος συννεύω ἅμα ὁ αἷμα . γίγνομαι γάρ αἴσθησις τηνικαῦτα ὁ ὁ ἐκτός ψῦξις , οὐ ὁ ὁ ἐν ὁ βάθος . καί γάρ διψάω ἰσχυρός ἔνιοι κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός , ὡς ἄν ὁ ἔνδον θερμασία διαφυλάσσω αὐτός . ὅτι δέ εὔλογος ὁ τοιοῦτος ὁ ῥιγέω συμβαίνω εἴωθα , ἔνειμι ἐͅντεῦθα συλλογίζομαι . εἰ γάρ κατά εἷς τις μέρος ἐρείδω σφοδρός ὀδύνη λειποψυχία τε ἅμα καί κατάψυξις ἐπιφέρω , οὐδείς ἄν εἰμί θαυμαστός ὁ κατά ὅλος ἅμα ὁ σῶμα συνίστημι , εἰ καί μή ὁ λειποψυχία τε καί ὁ θάνατος , ἀλλά ὁ γε κατάψυξις ἐργάζομαι . εἰμί γάρ ὁμογενής καί ὁ ἄλλος ἅπας ὀδύνη ὁ κατά ὁ ῥῖγος , ἀπολείπω δέ ὁ ἀναιρέω μέγεθος καί χρόνος . καί γάρ ἐλαχύς εἰμί πολύς καί βραχυχρόνιος . κωλικός μέντοι πολλάκις ὀδύνη δύο ἐφεξῆς ἡμέρα κατέχω · ῥῖγος δέ ὅσος ἄν εἰμί σφοδρός , τοσοῦτος ὀλιγοχρόνιος γίγνομαι . προσέοικα γάρ ὁ κατά αὐτός κίνησις ὁ ψυχή οὐ ὁ κατά ὁ φόβος , ἀλλά μάλα πως ὁ κατά ὁ αἰδώς τε καί ψυχρολουσία . ἀναμάχομαι γοῦν ὁ δύναμις καί διαγωνίζομαι πρός ὁ λυπέω , μέχρι περ ἄν ἐκμοχλεύω τε καί διωθέω πᾶς . διά τε οὖν ὁ σφοδρός ἔμπτωσις , καί ὅτι κατά ὁ βάθος ἀθροίζω μετά πολύς ἐπανέρχομαι θερμασία , ὁ ἐπί ὁ ῥῖγος πυρετός ἐξάπτω , ὁ ὕλη ἔχω σύμμαχος εἰς ὁ μέγεθος αὐτός . εἰ δέ ποτέ διαγωνίζομαι φθάνω κάμνω οὗτος , πρίν διωθέω ὁ λυπέω , γίγνομαι μέν γάρ καί οὗτος διά ἀρρωστία δύναμις , ἤ μέγεθος αἴτιος , θάνατος ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω , καθά ἔμπροσθεν λέγω .