galenus.de-symptomatum-causis-libri-iii 1.4
Ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις ἡ κατασκευὴ τῶν μορίων ἐνεδείξατο τὰς τῶν συμπτωμάτων αἰτίας , οὕτω καὶ κατὰ τὴν γλῶττάν τε καὶ τὴν ῥῖνα ἐνδείξεται , γιγνωσκόντων γε ἡμῶν κᾀκεῖ τό τε πρῶτον αἰσθητικὸν μόριον καὶ τἄλλα τὰ συμπληροῦντα τὸ σύμπαν ὄργανον . ἐδείχθη γὰρ ἡ μὲν γλῶττα διὰ τὸ δυοῖν ὑπηρετεῖν δυνάμεσιν αἰσθητικῇ τε καὶ προαιρετικῇ , δύο καὶ τὰς ἐνεργείας ἔχουσα , καὶ νῦν αὐτὴν ὡς αἰσθητικήν ἐπισκοπούμεθα · τὸ δὲ τῶν ὀσμῶν αἰσθητήριον αὐτὰς ἐπεδείκνυμεν εἶναι τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου . τὰ μὲν οὖν τῆς γευστικῆς αἰσθήσεως συμπτώματα , τό τε μηδὲ ὅλως αἰσθάνεσθαι χυμῶν ἐστι καὶ τὸ κακῶς αἰσθάνεσθαι . διττοῦ δὲ τοῦ κακῶς ὑπάρχοντος , ὡς ἐδείκνυτο , τοῦ μὲν ἀμυδρῶς , τοῦ δὲ ὡς ἄν τις εἴποι παρατυπωτικῶς , τὸ μὲν ἀμυδρῶς ἀνάλογόν ἐστι τῇ κατὰ μὲν τὴν ὄψιν ἀμβλυωπίᾳ , κατὰ δὲ τὴν ἀκοὴν βαρυηκοΐᾳ · τὸ δὲ παρατυπωτικῶς , ὅταν ὑπηλλαγμένα ταῖς χρόαις ἢ τοῖς σχήμασιν ἢ ﻿ τοῖς μεγέθεσιν ἢ ταῖς σχέσεσιν ὁρῶντες τύχωσιν , ὅπερ ἐν ἀκοῇ παράκουσις ὠνόμασται . τὰ δὲ τῶν εἰρημένων συμπτωμάτων αἴτια νοσήματα κατὰ τὴν γευστικὴν ἐνέργειάν τε καὶ δύναμιν ἔν τε τῷ τῆς γλώττης ἐστὶν ὁμοιομερεῖ σώματι καὶ τῷ περὶ αὐτὴν χιτῶνι , καὶ τοῖς νεύροις τοῖς μαλακοῖς , καὶ τῇ χώρᾳ μάλιστα ἐκείνῃ τοῦ ἐγκεφάλου , καθ’ ἣν ἀποφύεται ταῦτα . τὰ μὲν οὖν ἄλλα νοσήματα τῶν εἰρημένων ἁπάντων εὔδηλα · τὸ δὲ οἷον παρατυπωτικῶς αἰσθάνεσθαι τῶν χυμῶν , ὅταν ἀλλοκότου τινὸς ὑγρότητος ἡ γλῶττα πληρωθῇ , συμβαίνειν εἴωθεν , ἤτοι πάντων ὧν ἂν γεύσηταί τις ἁλμυρῶν φαινομένων , ἢ πάντων πικρῶν , ἤ τινα ἄλλην ἀτοπίαν ἔχειν δοκούντων ἄῤῥητον ἢ ῥητήν . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ὑποχεομένων ἡ ὀπτικὴ δύναμις ἐκτὸς ἐδόκει θεᾶσθαι τὰ κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν ἐμφαινόμενα , τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ γευστικὴ τὰ κατὰ τὴν γλῶτταν τοῖς αἰσθητοῖς ἀναφέρει τὰ τῶν ὀργάνων συμπτώματα , ἐπὶ μὲν τῶν ἰκτεριώντων τὴν πικρότητα τῆς χολῆς οὐ τῆς γλώττης πάθος , ἀλλ’ ὧν γεύεται , ὑπολαμβάνουσα , καὶ κατὰ τὰς ἄλλας δέ τινας διαθέσεις ἁλυκότητας ἢ ὀξύτητας ἐν τοῖς ἐδέσμασι περιέχεσθαι φανταζομένη , τοῦ μὲν προσελθόντος ἔξωθεν αἰσθητοῦ τὴν τέως ἡσυχάζουσαν ἐν τῇ γλώττῃ κακοχυμίαν ἀνακινοῦντος , αἰσθανομένης δὲ τῆς γευστικῆς δυνάμεως οὐ τοῦ προσελθόντος , ἀλλὰ τοῦ πλεονάζοντος ἐν αὐτῇ . σπανιάκις δέ ποτε καὶ πρὸ τοῦ γεύσασθαί τινος αἴσθησις γίνεται τῶν ἐν τῇ γλώττῃ χυμῶν , ἀκριβεία τῆς γευστικῆς αἰσθήσεως . ὅμοιόν τι τούτῳ σύμπτωμα τὸ κατ’ ὀφθαλμοὺς ἐπὶ στομαχικαῖς διαθέσεσιν ἢ φαντασίαν ὑποχύσεως συμπίπτειν , ἢ ἐν ὠσὶν ἤχους , οὐδενὸς ἔξωθεν ψοφοῦντος , ἀλλ’ αὐτῆς τῆς κατὰ τὰς μήνιγγας κινήσεως τὸ φάντασμα πεμπούσης · ἢ κατὰ τὰς ῥῖνας ὀσμῆς τινος ἀπὸ τῶν αὐτόθι περιεχομένων χυμῶν . ἀλλὰ γὰρ ἐπειδὴ καὶ τῆς ῥινὸς ἐμνημονεύσαμεν διτταῖς ὑπηρετούσης δυνάμεσιν , ὥσπερ καὶ ἡ γλῶττα ( καὶ γὰρ καὶ τῶν ὀσφρητικῶν ὀργάνων οἱονεὶ πέρας τι καὶ τῶν ἀναπνευστικῶν ἐστιν ) ἄμεινον ἂν εἴη καὶ περὶ ταύτης ὡσαύτως τοῖς εἰρημένοις διελθεῖν . εἰ γὰρ τι συμβαίη κατ’ αὐτὴν νόσημα τῷ πόρῳ λυμαινόμενον , ἤτοι χεῖρον ἢ οὐδ’ ὅλως αἰσθήσεται τῶν ὀσμῶν ἡ ὀσφρητικὴ δύναμις . ἰσχυρῶς τε οὖν συντριβεῖσα καὶ πολύπουν ἤ τινα ὄγκον παρὰ φύσιν ἔχουσα , τὴν ὁδὸν τοῦ πνεύματος ἐμφράξει . τούτου τοῦ γένους ἐστὶ καὶ ἡ περὶ τὸν ἔνδοθεν αὐτῆς ὑμένα γιγνομένη φλεγμονὴ , καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα κατά τινα τῶν ἠθμοειδῶν ὀστῶν ἤτοι τὰς ταύτῃ μήνιγγας , ἢ αὐτὰς τῶν ὀστῶν τὰς διατρήσεις ἐμφράττει , καὶ ταυτὶ βλάπτει τὴν ὀσφρητικὴν αἴσθησιν · ἔτι δὲ ἂν μᾶλλον , εἰ κατὰ τὰς ἀποφύσεις γένοιτο τοῦ ἐγκεφάλου τὰς εἰς ταῦτα τὰ μόρια καθηκούσας . ἐν μέν τοι κατάῤῥοις τε καὶ κορύζαις καὶ ὅλως ἐν ὅσοις ὑπ’ ἐκκαύσεως ἢ ψύξεως ἢ ὑγρότητος ἐπληρώθησαν αἱ ἐμπρόσθιαι κοιλίαι τοῦ ἐγκεφάλου , οὐ μόνον ἔμφραξις γίγνεται τῶν ἐνταῦθα χωρίων , ἀλλὰ καὶ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ τοῦ κατὰ τὰς κοιλίας , ἔτι τε τοῦ περιέχοντος ἐγκεφάλου δυσκρασία τις ἕπεται . καὶ μὲν δὴ καὶ θλίψεις καὶ διαιρέσεις ἀξιόλογοι τῶν εἰρημένων μορίων αὐτοῦ δυσαισθησίας τε καὶ ἀναισθησίας ἐργάζονται τῶν ὀσμῶν . ἡ δὲ οἷον παρατυπωτική τε καὶ πλημμελὴς αἴσθησις ἐνταῦθα γίγνεται διὰ κακοχυμίαν τινὰ ἐγχώριον , ἥτις ἀτμίζουσα δυσῶδες ἐπιθολοῖ τοὺς ἀναφερομένους ἐπὶ τὴν ὀσφρητικὴν δύναμιν ἀτμοὺς ἀπὸ τῶν πλησιαζόντων σωμάτων , ὅμοιόν τε σύμπτωμα τοῦτο κατὰ τήνδε συμπίπτει πίπτει τὴν δύναμιν , οἷόν τι καὶ κατὰ τὴν γευστικὴν ἐν ἰκτέροις ἐῤῥέθη συμβαίνειν .
Lemmas: ὥσπερ οὖν ἐν οὗτος ὁ κατασκευή ὁ μόριον ἐνδείκνυμι ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία , οὕτως καί κατά ὁ γλῶσσα τε καί ὁ ῥίς ἐνδείκνυμι , γιγνώσκω γε ἐγώ ἀικής ὁ τε πρῶτος αἰσθητικός μόριον καί ἄλλος ὁ συμπληρόω ὁ σύμπας ὄργανον . δείκνυμι γάρ ὁ μέν γλῶσσα διά ὁ δύο ὑπηρετέω δύναμις αἰσθητικός τε καί προαιρετικός , δύο καί ὁ ἐνέργεια ἔχω , καί νῦν αὐτός ὡς αἰσθητικός ἐπισκοπέω · ὁ δέ ὁ ὀσμή αἰσθητήριον αὐτός ἐπιδείκνυμι εἰμί ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος . ὁ μέν οὖν ὁ γευστικός αἴσθησις σύμπτωμα , ὁ τε μηδέ ὅλος αἰσθάνομαι χυμός εἰμί καί ὁ κακός αἰσθάνομαι . δισσός δέ ὁ κακός ὑπάρχω , ὡς δείκνυμι , ὁ μέν ἀμυδρός , ὁ δέ ὡς ἄν τις λέγω παρατυπωτικός , ὁ μέν ἀμυδρός ἀνάλογος εἰμί ὁ κατά μέν ὁ ὄψις ἀμβλυωπία , κατά δέ ὁ ἀκοή βαρυηκοία · ὁ δέ παρατυπωτικός , ὅταν ὑπαλλάσσω ὁ χροιά ἤ ὁ σχῆμα ἤ ﻿ ὁ μέγεθος ἤ ὁ σχέσις ὁράω τυγχάνω , ὅς ἐν ἀκοή παράκουσις ὀνομάζω . ὁ δέ ὁ λέγω σύμπτωμα αἴτιος νόσημα κατά ὁ γευστικός ἐνέργεια τε καί δύναμις ἐν τε ὁ ὁ γλῶσσα εἰμί ὁμοιομερής σῶμα καί ὁ περί αὐτός χιτών , καί ὁ νεῦρον ὁ μαλακός , καί ὁ χώρα μάλα ἐκεῖνος ὁ ἐγκέφαλος , κατά ὅς ἀποφύω οὗτος . ὁ μέν οὖν ἄλλος νόσημα ὁ λέγω ἅπας εὔδηλος · ὁ δέ οἷος παρατυπωτικός αἰσθάνομαι ὁ χυμός , ὅταν ἀλλόκοτος τις ὑγρότης ὁ γλῶσσα πληρόω , συμβαίνω εἴωθα , ἤτοι πᾶς ὅς ἄν γεύω τις ἁλμυρός φαίνω , ἤ πᾶς πικρός , ἤ τις ἄλλος ἀτοπία ἔχω δοκέω ἄρρητος ἤ ῥητός . ὡς γάρ ἐπί ὁ ὑποχέω ὁ ὀπτικός δύναμις ἐκτός δοκέω θεάομαι ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός ἐμφαίνω , ὁ αὐτός τρόπος ὁ γευστικός ὁ κατά ὁ γλῶσσα ὁ αἰσθητός ἀναφέρω ὁ ὁ ὄργανον σύμπτωμα , ἐπί μέν ὁ ἰκτεριάω ὁ πικρότης ὁ χολή οὐ ὁ γλῶσσα πάθος , ἀλλά ὅς γεύω , ὑπολαμβάνω , καί κατά ὁ ἄλλος δέ τις διάθεσις ἁλυκότης ἤ ὀξύτης ἐν ὁ ἔδεσμα περιέχω φαντάζω , ὁ μέν προσέρχομαι ἔξωθεν αἰσθητός ὁ τέως ἡσυχάζω ἐν ὁ γλῶσσα κακοχυμία ἀνακινέω , αἰσθάνομαι δέ ὁ γευστικός δύναμις οὐ ὁ προσέρχομαι , ἀλλά ὁ πλεονάζω ἐν αὐτός . σπανιάκις δέ ποτέ καί πρό ὁ γεύω τις αἴσθησις γίγνομαι ὁ ἐν ὁ γλῶσσα χυμός , ἀκρίβεια ὁ γευστικός αἴσθησις . ὅμοιος τις οὗτος σύμπτωμα ὁ κατά ὀφθαλμός ἐπί στομαχικός διάθεσις ἤ φαντασία ὑπόχυσις συμπίπτω , ἤ ἐν οὖς ἦχος , οὐδείς ἔξωθεν ψοφέω , ἀλλά αὐτός ὁ κατά ὁ μῆνιγξ κίνησις ὁ φάντασμα πέμπω · ἤ κατά ὁ ῥίς ὀσμή τις ἀπό ὁ αὐτόθι περιέχω χυμός . ἀλλά γάρ ἐπειδή καί ὁ ῥίς μνημονεύω δισσός ὑπηρετέω δύναμις , ὥσπερ καί ὁ γλῶσσα ( καί γάρ καί ὁ ὀσφρητικός ὄργανον οἱονεί πέρας τις καί ὁ ἀναπνευστικός εἰμί ) ἀγαθός ἄν εἰμί καί περί οὗτος ὡσαύτως ὁ λέγω διέρχομαι . εἰ γάρ τις συμβαίνω κατά αὐτός νόσημα ὁ πόρος λυμαίνομαι , ἤτοι κακός ἤ οὐδέ ὅλος αἰσθάνομαι ὁ ὀσμή ὁ ὀσφρητικός δύναμις . ἰσχυρός τε οὖν συντρίβω καί πολύπους ἤ τις ὄγκος παρά φύσις ἔχω , ὁ ὁδός ὁ πνεῦμα ἐμφράσσω . οὗτος ὁ γένος εἰμί καί ὁ περί ὁ ἔνδοθεν αὐτός ὑμήν γίγνομαι φλεγμονή , καί μέν δή καί ὅσος κατά τις ὁ ἠθμοειδής ὀστέον ἤτοι ὁ ταύτῃ μῆνιγξ , ἤ αὐτός ὁ ὀστέον ὁ διάτρησις ἐμφράσσω , καί οὗτος βλάπτω ὁ ὀσφρητικός αἴσθησις · ἔτι δέ ἄν μάλα , εἰ κατά ὁ ἀπόφυσις γίγνομαι ὁ ἐγκέφαλος ὁ εἰς οὗτος ὁ μόριον καθήκω . ἐν μέν τοι κατάρροος τε καί κόρυζα καί ὅλος ἐν ὅσος ὑπό ἔκκαυσις ἤ ψῦξις ἤ ὑγρότης πληρόω ὁ ἐμπρόσθιος κοιλία ὁ ἐγκέφαλος , οὐ μόνος ἔμφραξις γίγνομαι ὁ ἐνταῦθα χωρίον , ἀλλά καί ὁ πνεῦμα αὐτός ὁ κατά ὁ κοιλία , ἔτι τε ὁ περιέχω ἐγκέφαλος δυσκρασία τις ἕπομαι . καί μέν δή καί θλῖψις καί διαίρεσις ἀξιόλογος ὁ λέγω μόριον αὐτός δυσαισθησία τε καί ἀναισθησία ἐργάζομαι ὁ ὀσμή . ὁ δέ οἷος παρατυπωτικός τε καί πλημμελής αἴσθησις ἐνταῦθα γίγνομαι διά κακοχυμία τις ἐγχώριος , ὅστις ἀτμίζω δυσώδης ἐπιθολόω ὁ ἀναφέρω ἐπί ὁ ὀσφρητικός δύναμις ἀτμός ἀπό ὁ πλησιάζω σῶμα , ὅμοιος τε σύμπτωμα οὗτος κατά ὅδε συμπίπτω πίπτω ὁ δύναμις , οἷος τις καί κατά ὁ γευστικός ἐν ἴκτερος λέγω συμβαίνω .