galenus.de-symptomatum-causis-libri-iii 2.7
Νυνὶ δὲ πρὸς τὸ πάνθ’ ἡμῖν ἐν τοῖς δύο συμπεπληρῶσθαι τὰ ταῖς ψυχικαῖς δυνάμεσι γενόμενα συμπτώματα , καὶ περὶ τῶν κατὰ τὰς ἡγεμονικὰς ἐνεργείας ἐροῦμεν . ἔστι μὲν οὖν κᾀν ταύταις τρία τὰ πρῶτα γένη τῶν συμπτωμάτων · ἓν μὲν ἀπώλεια τῆς ἐνεργείας · ἕτερον δὲ βλάβη · τὸ δὲ τρίτον εἰς ἑτέραν ἰδέας ἐκτροπήν . ἀπώλεια μὲν ἐν ταῖς καλουμέναις μωρώσεσί τε καὶ λήθαις . ὦπται γὰρ οὐκ ὀλιγάκις ὡς εἰς ἀπόστασίν τινα κατασκήψαντα νοσήματα μώρωσιν ἢ λήθην ἐπήγαγεν . ἐνίους γοῦν καὶ γράμματα καὶ τέχνας τελέως ἐπιλαθομένους ἐθεασάμεθα καὶ μηδὲ τῶν σφετέρων ὀνομάτων μεμνημένους , ὁποῖόν τι καὶ ὁ Θουκυδίδης φησὶν ἐν τῷ λοιμῷ συμβῆναι · τινὰς γὰρ τῶν διασωθέντων ἀγνοῆσαι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐπιτηδείους . ὤφθησαν δὲ καὶ διὰ γῆρας ἔσχατον ἔνιοι παραπλησίοις ἁλόντες συμπτώμασιν · ᾧ καὶ δῆλον , ὡς ἐπὶ καταψύξει γίνεται καὶ μώρωσις καὶ λήθη . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὰ φάρμακα τὰ τῶν τοιούτων συμπτωμάτων ποιητικὰ ψυχρὰ ταῖς δυνάμεσίν ἐστι . τὰ μὲν δὴ τοιαῦτα συμπτώματα τὸ σῶμα αὐτὸ κατεψύχθαι δηλοῖ τοῦ ἐγκεφάλου , ὥσπερ καὶ τὰ ἀποπληκτικὰ καὶ τὰ ἐπιληπτικὰ διὰ φλεγματώδους χυμοῦ πλῆθος ἐν ταῖς κοιλίαις αὐτοῦ τοῦ ἐγκεφάλου συναθροισθέντος ἔοικε γίγνεσθαι . καὶ διὰ τοῦτο ἐξαιφνίδιος ἥ τε γένεσις αὐτῶν ἐστι καὶ ἡ λύσις , οὐδαμῶς τούτου συμβῆναι δυναμένου κατὰ τὰς τῶν σωμάτων δυσκρασίας . αἱ δὲ μέτριαι βλάβαι καὶ οἷον νάρκαι τοῦ λογισμοῦ τε καὶ τῆς μνήμης ἐπὶ βραχυτέρᾳ καταψύξει συμβαίνουσιν , ἤτοι διά τι τῶν εἴσω τοῦ σώματος ληφθέντων φαρμάκων ψυχρῶν , ἢ κατὰ ﻿ τῆς κεφαλῆς ἐπιτεθέντων , ἢ καὶ χυμοῦ ψυχροῦ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἠθροισμένου · καὶ παραφροσύναι δὲ πᾶσαι , πλημμελεῖς ὑπάρχουσαι κινήσεις τῆς ἡγεμονικῆς δυνάμεως , ἐπὶ μοχθηροῖς συνίστανται χυμοῖς ἢ δυσκρασίᾳ τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον . ὀνομάζονται δὲ φρενίτιδες μὲν αἱ μετὰ πυρετῶν , μανίαι δὲ αἱ χωρὶς τούτων , ποτὲ μὲν τοῖς δακνώδεσι καὶ θερμοῖς ἑπόμεναι χυμοῖς , ὁποῖος ὁ τῆς ξανθῆς χολῆς ἐστι μάλιστα , πολλάκις δὲ κατὰ τὴν δυσκρασίαν τὴν ἐπὶ τὸ θερμότερον αὐτοῦ τοῦ ἐγκεφάλου συνιστάμεναι · μόναι δ’ αἱ μελαγχολικαὶ παράνοιαι ψυχρότερον ἔχουσι τὸν αἴτιον χυμόν . ἡ μὲν γὰρ φρενῖτις οὐδὲ ἁπλῶς ἐπὶ θερμοῖς συνίσταται χυμοῖς , ἀλλὰ μετὰ τοῦ φλεγμονὴν ἐργάζεσθαι κατὰ τε τὸν ἐγκέφαλον καὶ τὰς μήνιγγας . ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις πυρετοῖς αἱ παραφροσύναι πληθύνοντος ἐν ἐγκεφάλῳ γίγνονται τοῦ τοιούτου χυμοῦ · καὶ ὅσαι γε κατὰ τὰς ἀκμὰς συνίστανται τῶν ὀξυτάτων πυρετῶν , ἀτμὸν δακνώδη καὶ θερμὸν ἀναθυμιώμενον ἴσχουσιν ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον . αἱ δὲ μελαγχολικαὶ παράνοιαι πολυειδεῖς μέν εἰσι ταῖς κατὰ μέρος ὑπούλοις φαντασίαις , ἓν δ’ αὐταῖς ἔοικεν ἁπάσαις ὑπάρχειν κοινὸν , ὃ πρὸς Ἱπποκράτους εἴρηται · ἢν φόβος καὶ δυσθυμίη πολὺν χρόνον ἔχουσα διατελέῃ , μελαγχολικὸν τὸ τοιοῦτον . δυσθυμοῦσι γὰρ ἅπαντες ἀλόγως , οὐδ’ , ἢν ἐρωτήσῃς , ἔχοντες εἰπεῖν ἐφ’ ὅτῳ λυποῦνται , δεδίασί τε ἐξ αὐτῶν οὐκ ὀλίγοι θάνατόν τε καὶ ἕτερά τινα μηδενὸς ἄξια δείματος · εἰσὶ δὲ οἳ καὶ σφοδρῶς ἐπιθυμοῦσι θανάτου . τό γε μὴν ἐπὶ τῇ μελαίνῃ χολῇ καταλαμβανούσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς λογικῆς ψυχῆς φόβους τε γίγνεσθαι καὶ δυσθυμίας καὶ θανάτου προσδοκίας , οὐδὲν θαυμαστόν . ὁρῶμεν γὰρ καὶ τῶν ἔξωθεν τοῦ σώματος οὐδὲν οὕτως ἡμῖν φοβερὸν , ὡς τὸ σκότος . ὅταν οὖν οἷον σκότος τι περιχυθῇ τῷ λογιστικῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς , ἀναγκαῖον ἀεὶ φοβεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον , ὡς ἂν ἀεὶ τὴν αἰτίαν τοῦ φόβου συμπεριφέροντα τῷ σώματι · ὅπερ γὰρ ἡμῖν ἔξωθεν γίνεται κατὰ χρόνον τινὰ , βαθυτάτου σκότους καταλαβόντος τὸν πέριξ ἀέρα , τοῦτο τοῖς μελαγχολῶσιν ἔνδοθέν τε κᾀξ αὐτοῦ τοῦ σώματος ὁρμᾶται , καταλαβούσης τὸν ἐγκέφαλον ἤτοι τῆς μελαίνης χολῆς αὐτῆς , ἤ τινος ἀναθυμιάσεως ἀτμοῦ μελαγχολικοῦ , καθάπερ ἐν τῷ νοσήματι τῷ φυσώδει τε καὶ ὑποχονδριακῷ προσαγορευομένῳ .
Lemmas: νυνί δέ πρός ὁ πᾶς ἐγώ ἐν ὁ δύο συμπληρόω ὁ ὁ ψυχικός δύναμις γίγνομαι σύμπτωμα , καί περί ὁ κατά ὁ ἡγεμονικός ἐνέργεια λέγω . εἰμί μέν οὖν εἰͅν οὗτος τρεῖς ὁ πρῶτος γένος ὁ σύμπτωμα · εἷς μέν ἀπώλεια ὁ ἐνέργεια · ἕτερος δέ βλάβη · ὁ δέ τρίτος εἰς ἕτερος ἰδέα ἐκτροπή . ἀπώλεια μέν ἐν ὁ καλέω μώρωσις τε καί λήθη . ὁράω γάρ οὐ ὀλιγάκις ὡς εἰς ἀπόστασις τις κατασκήπτω νόσημα μώρωσις ἤ λήθη ἐπάγω . ἔνιοι γοῦν καί γράμμα καί τέχνη τέλειος ἐπιλανθάνομαι θεάομαι καί μηδέ ὁ σφέτερος ὄνομα μιμνῄσκω , ὁποῖος τις καί ὁ Θουκυδίδης φημί ἐν ὁ λοιμός συμβαίνω · τις γάρ ὁ διασῴζω ἀγνοέω σφεῖς τε αὐτός καί ὁ ἐπιτήδειος . ὁράω δέ καί διά γῆρας ἔσχατος ἔνιοι παραπλήσιος ἁλίσκομαι σύμπτωμα · ὅς καί δῆλος , ὡς ἐπί κατάψυξις γίγνομαι καί μώρωσις καί λήθη . καί γάρ οὖν καί ὁ φάρμακον ὁ ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα ποιητικός ψυχρός ὁ δύναμις εἰμί . ὁ μέν δή τοιοῦτος σύμπτωμα ὁ σῶμα αὐτός καψύχσομαι δηλόω ὁ ἐγκέφαλος , ὥσπερ καί ὁ ἀποπληκτικός καί ὁ ἐπιληπτικός διά φλεγματώδης χυμός πλῆθος ἐν ὁ κοιλία αὐτός ὁ ἐγκέφαλος συναθροίζω ἔοικα γίγνομαι . καί διά οὗτος ἐξαιφνίδιος ὁ τε γένεσις αὐτός εἰμί καί ὁ λύσις , οὐδαμῶς οὗτος συμβαίνω δύναμαι κατά ὁ ὁ σῶμα δυσκρασία . ὁ δέ μέτριος βλάβη καί οἷος νάρκα ὁ λογισμός τε καί ὁ μνήμη ἐπί βραχύς κατάψυξις συμβαίνω , ἤτοι διά τις ὁ εἴσω ὁ σῶμα λαμβάνω φάρμακον ψυχρός , ἤ κατά ﻿ ὁ κεφαλή ἐπιτίθημι , ἤ καί χυμός ψυχρός κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀθροίζω · καί παραφροσύνη δέ πᾶς , πλημμελής ὑπάρχω κίνησις ὁ ἡγεμονικός δύναμις , ἐπί μοχθηρός συνίστημι χυμός ἤ δυσκρασία ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος . ὀνομάζω δέ φρένιτις μέν ὁ μετά πυρετός , μανία δέ ὁ χωρίς οὗτος , ποτέ μέν ὁ δακνώδης καί θερμός ἕπομαι χυμός , ὁποῖος ὁ ὁ ξανθός χολή εἰμί μάλα , πολλάκις δέ κατά ὁ δυσκρασία ὁ ἐπί ὁ θερμός αὐτός ὁ ἐγκέφαλος συνίστημι · μόνος δέ ὁ μελαγχολικός παράνοια ψυχρός ἔχω ὁ αἴτιος χυμός . ὁ μέν γάρ φρενῖτις οὐδέ ἁπλῶς ἐπί θερμός συνίστημι χυμός , ἀλλά μετά ὁ φλεγμονή ἐργάζομαι κατά τε ὁ ἐγκέφαλος καί ὁ μῆνιγξ . ἐν δέ ὁ ἄλλος πυρετός ὁ παραφροσύνη πληθύνω ἐν ἐγκέφαλος γίγνομαι ὁ τοιοῦτος χυμός · καί ὅσος γε κατά ὁ ἀκμή συνίστημι ὁ ὀξύς πυρετός , ἀτμός δακνώδης καί θερμός ἀναθυμιάω ἴσχω ἐπί ὁ ἐγκέφαλος . ὁ δέ μελαγχολικός παράνοια πολυειδής μέν εἰμί ὁ κατά μέρος ὕπουλος φαντασία , εἷς δέ αὐτός ἔοικα ἅπας ὑπάρχω κοινός , ὅς πρός Ἱπποκράτης λέγω · ἐάν φόβος καί δυσθυμία πολύς χρόνος ἔχω διατελέω , μελαγχολικός ὁ τοιοῦτος . δυσθυμέω γάρ ἅπας ἄλογος , οὐδέ , ἐάν ἐρωτάω , ἔχω λέγω ἐπί ὅστις λυπέω , δείδω τε ἐκ αὐτός οὐ ὀλίγος θάνατος τε καί ἕτερος τις μηδείς ἄξιος δεῖμα · εἰμί δέ ὅς καί σφοδρός ἐπιθυμέω θάνατος . ὁ γε μήν ἐπί ὁ μέλας χολή καταλαμβάνω ὁ ἀρχή ὁ λογικός ψυχή φόβος τε γίγνομαι καί δυσθυμία καί θάνατος προσδοκία , οὐδείς θαυμαστός . ὁράω γάρ καί ὁ ἔξωθεν ὁ σῶμα οὐδείς οὕτως ἐγώ φοβερός , ὡς ὁ σκότος . ὅταν οὖν οἷος σκότος τις περιχέω ὁ λογιστικός μόριον ὁ ψυχή , ἀναγκαῖος ἀεί φοβέω ὁ ἄνθρωπος , ὡς ἄν ἀεί ὁ αἰτία ὁ φόβος συμπεριφέρω ὁ σῶμα · ὅς γάρ ἐγώ ἔξωθεν γίγνομαι κατά χρόνος τις , βαθύς σκότος καταλαμβάνω ὁ πέριξ ἀήρ , οὗτος ὁ μελαγχολάω ἔνδοθεν τε ἐͅκ αὐτός ὁ σῶμα ὁρμάω , καταλαμβάνω ὁ ἐγκέφαλος ἤτοι ὁ μέλας χολή αὐτός , ἤ τις ἀναθυμίασις ἀτμός μελαγχολικός , καθά ἐν ὁ νόσημα ὁ φυσώδης τε καί ὑποχονδριακός προσαγορεύω .