galenus.de-symptomatum-causis-libri-iii 3.3
Ἔστιν οὖν τι φυσικὸν ἔργον ἀνάδοσις τροφῆς , ἐκ κοιλίας μὲν εἰς ἧπαρ , ἐξ ἥπατος δὲ εἰς ὅλον τὸ σῶμα . καὶ δέδεικται καὶ περὶ ταύτης , ὡς ἕλκοντος ἑκάστου μορίου τὴν οἰκείαν ἑαυτῷ τροφὴν ἐπιτελεῖται . συμπτώματα δὴ τριττὰ καὶ περὶ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν ἔσται , ποτὲ μὲν ἐλλιπῶς , ἢ μοχθηρῶς , ποτὲ δὲ οὐδ’ ὅλως ἐπιτελουμένην . αἱ δὲ αἰτίαι τριτταὶ , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν , ἤτοι δυσκρασίαι τῶν ἑλκόντων , ἢ νοσήματα ὀργανικὰ τῶν αὐτῶν τούτων , ἢ τῆς ἀναδιδομένης τροφῆς μοχθηρία . αἱ μὲν οὖν δυσκρασίαι τὴν δύναμιν ἄῤῥωστον ἀποτελοῦσιν , τὰ δὲ ὀργανικὰ νοσήματα τὰς ὁδοὺς στενοχωρεῖ . τῆς τροφῆς δ’ ἡ μοχθηρία πάχος τέ ἐστι καὶ γλισχρότης · περὶ δὲ τῆς διαγνώσεως αὐτῶν οὐ νῦν λέγειν καιρὸς , ἀλλ’ ἐπὶ τὰς διακρίσεις τῶν περιττωμάτων ἰτέον . εἰσὶ δὲ κᾀν ταύταις αἰτίαι τριτταί · μία μὲν ἡ τῶν ἐκκαθαιρόντων αὐτὰ μορίων ἀτονία · δευτέρα δὲ ἡ στενοχωρία τῶν ὁδῶν · ἡ δ’ ὑπόλοιπος τοῦ περιττώματός ἐστιν αὐτοῦ μοχθηρία . τῆς μὲν οὖν ἀτονίας αἰτία δυσκρασία τετύχηκεν οὖσα · τῆς δὲ στενοχωρίας ἔμφραξις ἢ ὄγκος τις τῶν ὀργάνων . ἀλλὰ τῶν μὲν ὄγκων αἴτιον ὑπάρχει ῥεῦμα χυμῶν εἰς αὐτὸ κατασκῆπτον τὸ σῶμα τῶν ὀργάνων τῆς δὲ ἐμφράξεως ἤτοι πάχος ἢ γλισχρότης τῶν χυμῶν ἢ βλαστήματα · τῶν περιττωμάτων δ’ αὐτῶν ἡ μοχθηρία πλῆθός ἐστι καὶ πάχος καὶ γλισχρότης . ὄντων δὲ τριῶν περιττωμάτων τῆς ἐν ταῖς φλεψὶ πέψεως , ἑνὸς μὲν τοῦ πικροχόλου , δευτέρου δὲ τοῦ μελαγχολικοῦ , καὶ τρίτου τοῦ ὀῤῥώδους , τὸ μὲν πικρόχολον ἡ ἐπὶ τῷ ἥπατι κύστις ἐκκαθαίρει · τὸ δὲ μελαγχολικὸν ὁ σπλήν · τὸ δὲ ὀῤῥῶδες οἱ νεφροί . καὶ τοίνυν καὶ καθαρθήσεται φαύλως ἕκαστον ἢ διά τι τῶν οἰκείων ὀργάνων ἀῤῥωστῆσαν , ἢ τῶν ὁδῶν στεγνωθεισῶν ὁπωσοῦν , ἅτε δὴ διττῶν ὑπαρχουσῶν τῶν ὁδῶν , ἑτέρων μὲν δι’ ὧν ἕλκεται τὸ περιττὸν , ἑτέρων δὲ δι’ ὧν ἐκκρίνεται , κατ’ ἀμφοτέρας ἡ στενοχωρία βλάψει τὴν διάκρισιν · ἔστι δ’ ὅτε τούτων μὲν οὐδὲν ἐβλάβη · τὸ δὲ πλῆθος τοῦ περιττώματος , ὅταν ἄμετρον ᾖ , πᾶν ἐκκαθαρθῆναι μὴ δυνάμενον , ἅμα τῷ αἵματι φέρεται πανταχόσε τοῦ σώματος . τῆς δὲ ἀμετρίας αὐτοῦ διττὸν αἴτιον , ἥ τ’ ἀλλοιωτικὴ δύναμις οὐ καλῶς διακειμένη καὶ τῶν ἐδεσμάτων ἡ μοχθηρία · τοῦ μὲν δὴ βεβλάφθαι τὴν δύναμιν ἡ δυσκρασία τῶν μορίων αἰτία , καθάπερ εἴρηται πολλάκις · ἡ δὲ τῶν ἐδεσμάτων μοχθηρία καθ’ ἕκαστον τῶν περιττωμάτων ἐστὶν ἰδία · τὰ μὲν γὰρ μελαγχολικώτερα φύσει , τὰ δὲ ὑδατωδέστερα , τὰ δὲ πικρόχολα ταῖς οὐσίαις ἐστὶν , ὡς ἐν τοῖς ὑπὲρ αὐτῶν λόγοις διῄρηται . καὶ μέν γε καὶ τῆς ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως ἡ δυσκρασία πρὸς μὲν τὸ θερμότερον ἐκτρεπομένη ποτὲ μὲν τὸ πικρόχολον , ἔστιν ὅτε δὲ τὸ μελαγχολικὸν ἀποτελεῖ περίττωμα · δέδεικται δ’ ἐν ἑτέροις ὁποῖόν ἐστιν ἑκάτερον · ἐπὶ δὲ τὸ ψυχρότερον , ἤτοι φλεγματικώτερον ἢ ὑδατωδέστερον . ἀκολουθήσει δ’ ἑκάστῳ τῶν περιττωμάτων οἰκεία τοῦ συμπτώματος ἰδέα , τῇ μὲν ὠχρᾷ πλεοναζούσῃ καθ’ ὅλον μὲν τὸν ὄγκον ἴκτεροι , καθ’ ἓν δέ τι μέρος ἐρυσιπέλατά τε καὶ ἕρπητες · τῇ μελαίνῃ δὲ καθ’ ὅλον μὲν τὸν ὄγκον ἐλέφας , καθ’ ἓν δέ τι μέρος ὁ καρκῖνος · τῷ φλεγματώδει δὲ καθ’ ὅλον μὲν τὸν ὄγκον ὁ λευκοφλεγματίας ὀνομαζόμενος ὕδερος , ἐν ἑνὶ δέ τῳ μορίῳ τὸ καλούμενον οἴδημα , λέγουσι δὲ οὕτω τὸν ἀνώδυνόν τε καὶ χαῦνον ὄγκον , ὀῤῥώδεσι δὲ περιττώμασι πλεονάζουσιν , ὅ τ’ ἀσκίτης ὀνομαζόμενος ὕδερος ἕπεται , ἔτι τε φλυκταινῶν γενέσεις ἐν ἐκείνοις τοῖς τοῦ ζώου μέρεσιν , εἰς ἅπερ ἀνηνέχθη τὰ οὕτω μὲν ἐπειδὰν εἰλικρινὲς ἕκαστον αὐτῶν πλεονάζῃ , μιγνυμένων δ’ ἀλλήλοις τε καὶ τῷ αἵματι πάμπολλαι συμπτωμάτων τε καὶ νοσημάτων ἰδέαι συνίστανται , περὶ ὧν οὐκ ἀναγκαῖον ἐν τῷδε μηκύνειν , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέρχεσθαι .
Lemmas: εἰμί οὖν τις φυσικός ἔργον ἀνάδοσις τροφή , ἐκ κοιλία μέν εἰς ἧπαρ , ἐκ ἧπαρ δέ εἰς ὅλος ὁ σῶμα . καί δείκνυμι καί περί οὗτος , ὡς ἕλκω ἕκαστος μόριον ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ τροφή ἐπιτελέω . σύμπτωμα δή τρισσός καί περί ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια εἰμί , ποτέ μέν ἐλλιπής , ἤ μοχθηρός , ποτέ δέ οὐδέ ὅλος ἐπιτελέω . ὁ δέ αἰτία τρισσός , καθά ἐπί ὁ ἔμπροσθεν , ἤτοι δυσκρασία ὁ ἕλκω , ἤ νόσημα ὀργανικός ὁ αὐτός οὗτος , ἤ ὁ ἀναδίδωμι τροφή μοχθηρία . ὁ μέν οὖν δυσκρασία ὁ δύναμις ἄρρωστος ἀποτελέω , ὁ δέ ὀργανικός νόσημα ὁ ὁδός στενοχωρέω . ὁ τροφή δέ ὁ μοχθηρία πάχος τε εἰμί καί γλισχρότης · περί δέ ὁ διάγνωσις αὐτός οὐ νῦν λέγω καιρός , ἀλλά ἐπί ὁ διάκρισις ὁ περίσσωμα ἔρχομαι . εἰμί δέ εἰͅν οὗτος αἰτία τρισσός · εἷς μέν ὁ ὁ ἐκκαθαίρω αὐτός μόριον ἀτονία · δεύτερος δέ ὁ στενοχωρία ὁ ὁδός · ὁ δέ ὑπόλοιπος ὁ περίσσωμα εἰμί αὐτός μοχθηρία . ὁ μέν οὖν ἀτονία αἰτία δυσκρασία τυγχάνω εἰμί · ὁ δέ στενοχωρία ἔμφραξις ἤ ὄγκος τις ὁ ὄργανον . ἀλλά ὁ μέν ὄγκος αἴτιος ὑπάρχω ῥεῦμα χυμός εἰς αὐτός κατασκήπτω ὁ σῶμα ὁ ὄργανον ὁ δέ ἔμφραξις ἤτοι πάχος ἤ γλισχρότης ὁ χυμός ἤ βλάστημα · ὁ περίσσωμα δέ αὐτός ὁ μοχθηρία πλῆθος εἰμί καί πάχος καί γλισχρότης . εἰμί δέ τρεῖς περίσσωμα ὁ ἐν ὁ φλέψ πέψις , εἷς μέν ὁ πικρόχολος , δεύτερος δέ ὁ μελαγχολικός , καί τρίτος ὁ ὀρρώδης , ὁ μέν πικρόχολος ὁ ἐπί ὁ ἧπαρ κύστις ἐκκαθαίρω · ὁ δέ μελαγχολικός ὁ σπλήν · ὁ δέ ὀρρώδης ὁ νεφρός . καί τοίνυν καί καθαίρω φαῦλος ἕκαστος ἤ διά τις ὁ οἰκεῖος ὄργανον ἀρρωστέω , ἤ ὁ ὁδός στεγνόω ὁπωσοῦν , ἅτε δή δισσός ὑπάρχω ὁ ὁδός , ἕτερος μέν διά ὅς ἕλκω ὁ περισσός , ἕτερος δέ διά ὅς ἐκκρίνω , κατά ἀμφότερος ὁ στενοχωρία βλάπτω ὁ διάκρισις · εἰμί δέ ὅτε οὗτος μέν οὐδείς βλάπτω · ὁ δέ πλῆθος ὁ περίσσωμα , ὅταν ἄμετρος εἰμί , πᾶς ἐκκαθαίρω μή δύναμαι , ἅμα ὁ αἷμα φέρω πανταχοῦ ὁ σῶμα . ὁ δέ ἀμετρία αὐτός δισσός αἴτιος , ὁ τε ἀλλοιωτικός δύναμις οὐ καλός διάκειμαι καί ὁ ἔδεσμα ὁ μοχθηρία · ὁ μέν δή βλάπτω ὁ δύναμις ὁ δυσκρασία ὁ μόριον αἰτία , καθά λέγω πολλάκις · ὁ δέ ὁ ἔδεσμα μοχθηρία κατά ἕκαστος ὁ περίσσωμα εἰμί ἴδιος · ὁ μέν γάρ μελαγχολικός φύσις , ὁ δέ ὑδατώδης , ὁ δέ πικρόχολος ὁ οὐσία εἰμί , ὡς ἐν ὁ ὑπέρ αὐτός λόγος διαιρέω . καί μέν γε καί ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις ὁ δυσκρασία πρός μέν ὁ θερμός ἐκτρέπω ποτέ μέν ὁ πικρόχολος , εἰμί ὅτε δέ ὁ μελαγχολικός ἀποτελέω περίσσωμα · δείκνυμι δέ ἐν ἕτερος ὁποῖος εἰμί ἑκάτερος · ἐπί δέ ὁ ψυχρός , ἤτοι φλεγματικός ἤ ὑδατώδης . ἀκολουθέω δέ ἕκαστος ὁ περίσσωμα οἰκεῖος ὁ σύμπτωμα ἰδέα , ὁ μέν ὠχρός πλεονάζω κατά ὅλος μέν ὁ ὄγκος ἴκτερος , κατά εἷς δέ τις μέρος ἐρυσίπελας τε καί ἕρπης · ὁ μέλας δέ κατά ὅλος μέν ὁ ὄγκος ἐλέφας , κατά εἷς δέ τις μέρος ὁ καρκῖνος · ὁ φλεγματώδης δέ κατά ὅλος μέν ὁ ὄγκος ὁ λευκοφλεγματίας ὀνομάζω ὕδερος , ἐν εἷς δέ τις μόριον ὁ καλέω οἴδημα , λέγω δέ οὕτως ὁ ἀνώδυνος τε καί χαῦνος ὄγκος , ὀρρώδης δέ περίσσωμα πλεονάζω , ὁ τε ἀσκίτης ὀνομάζω ὕδερος ἕπομαι , ἔτι τε φλύκταινα γένεσις ἐν ἐκεῖνος ὁ ὁ ζῷον μέρος , εἰς ὅς ἀναφέρω ὁ οὕτως μέν ἐπειδάν εἰλικρινής ἕκαστος αὐτός πλεονάζω , μείγνυμι δέ ἀλλήλων τε καί ὁ αἷμα πάμπολυς σύμπτωμα τε καί νόσημα ἰδέα συνίστημι , περί ὅς οὐ ἀναγκαῖος ἐν ὅδε μηκύνω , ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι .