galenus.de-sophismatis-seu-captionibus-penes-dictionem 3
[ Τὸ παρὰ τὸ διττὸν παρ᾿ ἓξ τρόπους παρὰ τὴν λέξιν γενέσθαι . ὅ τι ποτέ ἐστι λόγος . ] Δεικτέον δὲ τὸ μετὰ τοῦτ᾿ ἂν εἴη , διὰ τί τὸ παρὰ τὸ διττὸν τοσαυταχῶς , ὁσαχῶς Ἀριστοτέλης φησὶ , συνίσταται · εἰ δὲ καὶ τοῦτο μέλλει καλῶς εὑρεθήσεσθαι , ληπτέον πρότερον , ὃ τί ποτέ ἐστι λόγος τε καὶ ἐκ λόγων · λόγοι γὰρ καὶ αἱ προτάσεις · τούτων τινὶ ἤ τισι διττὸν ζητοῦμεν · ἔσται δὴ λόγος , ὡς πρὸς τὸ παρὸν ἀποχρώντως εἰπεῖν , σύνθεσις ὀνομάτων · καλῶ δὲ ὀνόματα κᾂν καὶ τὰ ῥήματα καὶ ὅλως τι σημαίνει διὰ τὸ γνωριμώτερα · ἀνάγκη τὸ διττὸν , ἢ ἔν τινι τούτων εἶναι τῶν ὀνομάτων , ἢ ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ · τρίτον γὰρ οὐδὲν ἔχομεν ὅπως συσταίη · ὁπόταν ὥσπερ οὐδ᾿ ἄν τις ἔχοι παρ᾿ ἕκαστα τῶν λίθων , ἢ τὸ συγκείμενον · καὶ τοῦτο , ἢ ἐνεργείᾳ , ἢ δυνάμει , ἢ φαντασίᾳ . παρὰ ταῦτα γὰρ οὐδὲν ἕτερόν τις εὕροι ὑπάρχον , ἢ λεγόμενον , καθάπερ ἐν ἄλλοις ἀποδέδεικται · πάντα δὲ ταῦτα συλλαβόντες ἔχουσιν οἱ εἰρημένοι τρόποι · ἐνεργείᾳ μὲν γὰρ τὸ διττὸν ἔχουσι παρά τε τὴν ὁμωνυμίαν καὶ τὴν ἀμφιβολίαν καὶ ἐν ὀνόματι μὲν ὁ παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν , ἐν λόγῳ δὲ ὁ παρὰ τὴν ἀμφιβολίαν · ἐνεργείᾳ δὲ , ὅτι τῷ ὄντι δύο σημαίνουσι · δυνάμει δ᾿ ὁπότε τῇ προσῳδίᾳ γίγνονται διττοὶ καὶ παρὰ τὴν σύνθεσιν καὶ διαίρεσιν · οὗτοι γὰρ οὐ σημαίνουσι πλείω , ἀλλὰ πάντως ἕν . διά τε τὸ ἑκάτερον ἐνδέχεσθαι διττοὶ λέγονται · διὸ καὶ δυνάμει φαμὲν αὐτοὺς , τοιοῦτο γὰρ τὸ δυνάμει οἶον τοῦτο αὗ πάλιν , ὥσπερ καὶ πρόσθεν διῄρητο , ἢ ἐν ὀνόμασιν , ἢ ἐν λόγῳ · ἐν μὲν οὖν ὀνόμασιν ἡ προσῳδία ποιεῖ τὸ διττόν · αὕτη γὰρ ἐφ᾿ ἑκάτερον ἕλκει τοὔνομα , ὥσπερ ἐν τῷ Ορος ἕστηκεν , ἡ δασεῖα κατ᾿ ἀρχὰς τεθεῖσα , ἢ μή · ἐν δὲ λόγῳ , διότι σύνθεσις καὶ διαίρεσις διττὸν ποιεῖ , δύναται δὲ κἀν τοῖς συνθέτοις τῶν ὀνομάτων αὕτη , διὰ τὸ προσεοικέναι λόγῳ , καθάπερ ἐν τῷ Νεάπολις καὶ καλὸς κᾀγαθός · μεταβάλλοι δ᾿ ἀντὶ τῶν ἁπλῶν · ἀλλ᾿ οὐκ εἰς ἕτερον ὄνομα . τοῦτο γὰρ ἡ προσῳδία μόνη ποιεῖ · ἀλλ᾿ εἰς λόγον , ὥσπερ τὸ αὐλητρὶς δηλονότι , καὶ τὸν λόγον συνθείη πότ᾿ ἂν εἰς ὄνομα , ὥσπερ τὸ προκείμενον · δόξει δ᾿ οὐδὲν ἧττον ἄτοπον ἴσως τὸ φάσκειν , διὰ τὴν προσῳδίαν τε καὶ τὴν σύνθεσιν συμβαίνειν τὰ σοφίσματα · εἴπερ ταῦτα μὲν διὰ τὸ διττὸν , καθάπερ ἐλέγετο πρόσθεν · εἰ |δὲ προσῳδία τε καὶ τὰ ὁμογενῆ καὶ τῶν δυνάμει διττῶν ἐξαιρεῖ τὸ διττὸν , ποιεῖ γὰρ ἤδη ταῦτα , θάτερον σημαίνειν καὶ λέγεται ἀληθῶς συμβαίνειν οὐδὲν ἧττον τὰ σοφίσματα διὰ ταῦτα · τῷ γὰρ τὸν λόγον ἐπιδέχεσθαι διὰ τούτων τὸ διττὸν , λαβόντες θάτερον κατ᾿ ἀρχὰς οἱ σοφισταὶ , θάτερον συνάγουσι , μεταβάλλοντες μὲν διὰ τούτων τὸν λόγον , πάντως γὰρ οὐκ ἂν ἄλλως τὸ σόφισμα συμβαίη , συλλογιζόμενοι δὲ ὡς ταὐτὸ λαμβάνοντες , ὥσπερ ἕν τι λογικὸν ὄνομα καὶ ἴδιον ἀνθρώπου , τὸ λογικὸν ἄρα ἓν ἴδιον ἀνθρώπου · καὶ εἰ ὅρος ἐνταῦθα εἱστήκει ὁ τὸ χωρίον , ὅρος δ᾿ ἐνταῦθα οὐχ ἕστηκε καὶ λάθοι μὲν οὐδένα τὸ κίβδηλον · αὐτὰρ οὐκ ὀκνοῦσιν οἱ σοφισταὶ πανταχῆ σμικρὸν φροντίζειν τοῦ εὐλόγου · ἐπεὶ κᾀν τοῖς ἐνεργείᾳ διττοῖς οὗτοί γε ταὐτὸν τοῦτο ποιοῦσι . λαβόντες γὰρ ἕτερον συλλογίζονται · ἀλλ᾿ ἐκεῖ μὲν ἀφανέστερον ὅτι καὶ ὁτιοῦν σημαίνῃ ἂν |ὁ λόγος , ὁμολογηθείη · ἐνταῦθα δὲ προδήλως , ﻿ διὸ καὶ αὐτοῦ τοῖς ὀνόμασι καὶ λόγοις Ἀριστοτέλης ἔφη · οἱ μὲν γὰρ κᾀκεῖ εἰσιν οἱ τὸ εἶδος σοφισταὶ βιαζόμενοι · ἐπεὶ δὲ ἔχομεν τὸ ἐνεργείᾳ τε καὶ δυνάμει , λείπεται φαντασίᾳ · τοῦτο δέ ἐστι τὸ παρὰ τὸ σχῆμα τῆς λέξεως , καθάπερ ἐλέγετο ἔμπροσθεν · φαίνεται γὰρ καὶ τὸ ὄνομα διττὸν οὐχ οὕτως ἔχον καὶ ὁ λόγος ὁμοίως καὶ οὐ τοσοῦτον καθ᾿ ἕκαστον τῶν προειρημένων · τὰ παραδείγματα λάβοι τὶς ἂν ἔκ τε τῶν καὶ Εὐδήμου κᾀξ ἄλλων · ἐπεὶ δ᾿ οὖν ἔχομεν πάντας κατειλεγμένους τοὺς τρόπους , ἂν γένοιτό τι διττὸν , ἔχομεν πάντα τὰ παρὰ τὴν λέξιν σοφίσματα . ταῦτα γὰρ οὖν ἐστι , ἢ παρὰ τὸ διττόν · ἐχόμενον δὲ καὶ τὸ τοσαυταχῶς αὐτοῖς τοῖς ὀνόμασι καὶ λόγοις οὐ ταὐτὸν δηλώσαιμεν , ὅτι ἢ ἐνεργείᾳ , ἢ δυνάμει , ἢ φαντασίᾳ . δῆλον δ᾿ ὅτι καὶ συλλογισμοῦ τρόπον , ὁποῖόν τις ἂν προέλοιτο , δυνατὸν ποιεῖν , ἅπαξ γε τὴν διαίρεσιν ἔχοντα καὶ ἐξ εὐθείας καὶ εἰς τὸ ἀδύνατον ἀπάγοντα . εἰ γὰρ τὸ δυνατὸν , ἀλλ᾿ ἔσται οὔτ᾿ ἐν ὀνόματι οὔτ᾿ ἐν λόγῳ , οὔτ᾿ ἐνεργείᾳ , οὔτε δυνάμει , οὔτε φαντασίᾳ · παρὰ ταῦτα δ᾿ οὐδὲν ὁ λόγος ἐδείκνυ · κατ᾿ αὐτὸ μὲν ἀφωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον · ὅτι δ᾿ οὐ κατ᾿ αὐτὸν τὴν διαίρεσιν εὑρήκαμεν , οὐ γὰρ Ἀριστοτέλει χαριζόμεθα νῦν . ἀλλὰ ταῦτα ἅπαντα κατὰ τὴν μέθοδον γέγραπται , δῆλον · τὸ μὲν γὰρ ἢ ἐν ὀνόματι δεῖν , ἢ ἐν λόγῳ τὸ διττὸν εἶναι σαφῶς αὐτὸς εἴρηκεν ἐν οἷς φησιν ὅτι τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασι καὶ λόγοις τὸ ἐνεργείᾳ , ἢ δυνάμει , ἢ φαντασίᾳ γνώριμον ἐκ τῆς τάξεως · γέγραπται γοῦν ἀφωρισμένα καθ᾿ ἕκαστον εἶδος ἢ γένος τὰ ὁμογενῆ , καὶ πρῶτα μὲν τὰ ἐνεργείᾳ , δεύτερον δὲ τὰ δυνάμει , τρίτον δὲ τὰ φαντασίᾳ , καθάπερ δίκαιον , ἢ διὰ τί ποτ᾿ οὐ συγκέχυται ταῦτα · ἀλλ᾿ ὡς γελοῖον ἴσως καὶ τὸ τῶν τοιούτων ἑτέραν πίστιν πειρᾶσθαι φέρειν , μὴ τὴν ἐκ τοῦ πράγματος · εἰ γὰρ οὕτως ἔχει καθάπερ ἡ τέχνη φησὶ δηλονότι καὶ γέγονε κατ᾿ αὐτὴν , ὥσπερ ἡ ἰατρικὴ , τομήν τινα οὐκ ἂν τύχῃ οὐδὲ ταὐτόματα ἐργάσαιτο · ταῦτα μὲν οὖν ὑπὲρ τούτων ἱκανὰ πρὸς τὸ παρόν ἐστιν .
Lemmas: [ ὁ παρά ὁ δισσός παρά ἕξ τρόπος παρά ὁ λέξις γίγνομαι . ὅς τις ποτέ εἰμί λόγος . ] δείκνυμι δέ ὁ μετά οὗτος ἄν εἰμί , διά τίς ὁ παρά ὁ δισσός τοσαυταχῶς , ὁσαχῶς Ἀριστοτέλης φημί , συνίστημι · εἰ δέ καί οὗτος μέλλω καλός εὑρίσκω , λαμβάνω πρότερος , ὅς τίς ποτέ εἰμί λόγος τε καί ἐκ λόγος · λόγος γάρ καί ὁ πρότασις · οὗτος τις ἤ τις δισσός ζητέω · εἰμί δή λόγος , ὡς πρός ὁ πάρειμι ἀποχρώντως λέγω , σύνθεσις ὄνομα · καλέω δέ ὄνομα ἔͅν καί ὁ ῥῆμα καί ὅλος τις σημαίνω διά ὁ γνώριμος · ἀνάγκη ὁ δισσός , ἤ ἐν τις οὗτος εἰμί ὁ ὄνομα , ἤ ἐν αὐτός ὁ λόγος · τρίτος γάρ οὐδείς ἔχω ὅπως συνίστημι · ὁπόταν ὥσπερ οὐδέ ἄν τις ἔχω παρά ἕκαστος ὁ λίθος , ἤ ὁ σύγκειμαι · καί οὗτος , ἤ ἐνέργεια , ἤ δύναμις , ἤ φαντασία . παρά οὗτος γάρ οὐδείς ἕτερος τις εὑρίσκω ὑπάρχω , ἤ λέγω , καθά ἐν ἄλλος ἀποδείκνυμι · πᾶς δέ οὗτος συλλαμβάνω ἔχω ὁ λέγω τρόπος · ἐνέργεια μέν γάρ ὁ δισσός ἔχω παρά τε ὁ ὁμωνυμία καί ὁ ἀμφιβολία καί ἐν ὄνομα μέν ὁ παρά ὁ ὁμωνυμία , ἐν λόγος δέ ὁ παρά ὁ ἀμφιβολία · ἐνέργεια δέ , ὅτι ὁ εἰμί δύο σημαίνω · δύναμις δέ ὁπότε ὁ προσῳδία γίγνομαι δισσός καί παρά ὁ σύνθεσις καί διαίρεσις · οὗτος γάρ οὐ σημαίνω πολύς , ἀλλά πάντως εἷς . διά τε ὁ ἑκάτερος ἐνδέχομαι δισσός λέγω · διό καί δύναμις φημί αὐτός , τοιοῦτος γάρ ὁ δύναμις οἷος οὗτος αὖ πάλιν , ὥσπερ καί πρόσθεν διαιρέω , ἤ ἐν ὄνομα , ἤ ἐν λόγος · ἐν μέν οὖν ὄνομα ὁ προσῳδία ποιέω ὁ δισσός · οὗτος γάρ ἐπί ἑκάτερος ἕλκω ὄνομα , ὥσπερ ἐν ὁ Ορος ἵστημι , ὁ δασύς κατά ἀρχή τίθημι , ἤ μή · ἐν δέ λόγος , διότι σύνθεσις καί διαίρεσις δισσός ποιέω , δύναμαι δέ ἐν ὁ σύνθετος ὁ ὄνομα οὗτος , διά ὁ προσέοικα λόγος , καθά ἐν ὁ Νεάπολις καί καλός κᾀγαθός · μεταβάλλω δέ ἀντί ὁ ἁπλόος · ἀλλά οὐ εἰς ἕτερος ὄνομα . οὗτος γάρ ὁ προσῳδία μόνος ποιέω · ἀλλά εἰς λόγος , ὥσπερ ὁ αὐλητρίς δηλονότι , καί ὁ λόγος συντίθημι πότε ἄν εἰς ὄνομα , ὥσπερ ὁ πρόκειμαι · δοκέω δέ οὐδείς ἥσσων ἄτοπος ἴσως ὁ φάσκω , διά ὁ προσῳδία τε καί ὁ σύνθεσις συμβαίνω ὁ σόφισμα · εἴπερ οὗτος μέν διά ὁ δισσός , καθά λέγω πρόσθεν · εἰ δέω προσῳδία τε καί ὁ ὁμογενής καί ὁ δύναμις δισσός ἐξαιρέω ὁ δισσός , ποιέω γάρ ἤδη οὗτος , ἕτερος σημαίνω καί λέγω ἀληθής συμβαίνω οὐδείς ἥσσων ὁ σόφισμα διά οὗτος · ὁ γάρ ὁ λόγος ἐπιδέχομαι διά οὗτος ὁ δισσός , λαμβάνω ἕτερος κατά ἀρχή ὁ σοφιστής , ἕτερος συνάγω , μεταβάλλω μέν διά οὗτος ὁ λόγος , πάντως γάρ οὐ ἄν ἄλλος ὁ σόφισμα συμβαίνω , συλλογίζομαι δέ ὡς αὐτός λαμβάνω , ὥσπερ εἷς τις λογικός ὄνομα καί ἴδιος ἄνθρωπος , ὁ λογικός ἄρα εἷς ἴδιος ἄνθρωπος · καί εἰ ὅρος ἐνταῦθα ἵστημι ὁ ὁ χωρίον , ὅρος δέ ἐνταῦθα οὐ ἵστημι καί λανθάνω μέν οὐδείς ὁ κίβδηλος · ἀτάρ οὐ ὀκνέω ὁ σοφιστής πανταχῇ μικρός φροντίζω ὁ εὔλογος · ἐπεί εἰͅν ὁ ἐνέργεια δισσός οὗτος γε αὐτός οὗτος ποιέω . λαμβάνω γάρ ἕτερος συλλογίζομαι · ἀλλά ἐκεῖ μέν ἀφανής ὅτι καί ὁστισοῦν σημαίνω ἄν ὁ λόγος , ὁμολογέω · ἐνταῦθα δέ πρόδηλος , ﻿ διό καί αὐτός ὁ ὄνομα καί λόγος Ἀριστοτέλης φημί · ὁ μέν γάρ ἀικής εἰμί ὁ ὁ εἶδος σοφιστής βιάζω · ἐπεί δέ ἔχω ὁ ἐνέργεια τε καί δύναμις , λείπω φαντασία · οὗτος δέ εἰμί ὁ παρά ὁ σχῆμα ὁ λέξις , καθά λέγω ἔμπροσθεν · φαίνω γάρ καί ὁ ὄνομα δισσός οὐ οὕτως ἔχω καί ὁ λόγος ὅμοιος καί οὐ τοσοῦτος κατά ἕκαστος ὁ προλέγω · ὁ παράδειγμα λαμβάνω τίς ἄν ἐκ τε ὁ καί Εὔδημος ἐͅκ ἄλλος · ἐπεί δέ οὖν ἔχω πᾶς καταλέγω ὁ τρόπος , ἄν γίγνομαι τις δισσός , ἔχω πᾶς ὁ παρά ὁ λέξις σόφισμα . οὗτος γάρ οὖν εἰμί , ἤ παρά ὁ δισσός · ἔχω δέ καί ὁ τοσαυταχῶς αὐτός ὁ ὄνομα καί λόγος οὐ αὐτός δηλόω , ὅτι ἤ ἐνέργεια , ἤ δύναμις , ἤ φαντασία . δῆλος δέ ὅτι καί συλλογισμός τρόπος , ὁποῖος τις ἄν προαιρέω , δυνατός ποιέω , ἅπαξ γε ὁ διαίρεσις ἔχω καί ἐκ εὐθύς καί εἰς ὁ ἀδύνατος ἀπάγω . εἰ γάρ ὁ δυνατός , ἀλλά εἰμί οὔτε ἐν ὄνομα οὔτε ἐν λόγος , οὔτε ἐνέργεια , οὔτε δύναμις , οὔτε φαντασία · παρά οὗτος δέ οὐδείς ὁ λόγος δείκνυμι · κατά αὐτός μέν ἀφορίζω ὁ τρόπος οὗτος · ὅτι δέ οὐ κατά αὐτός ὁ διαίρεσις εὑρίσκω , οὐ γάρ Ἀριστοτέλης χαρίζω νῦν . ἀλλά οὗτος ἅπας κατά ὁ μέθοδος γράφω , δῆλος · ὁ μέν γάρ ἤ ἐν ὄνομα δέω , ἤ ἐν λόγος ὁ δισσός εἰμί σαφής αὐτός λέγω ἐν ὅς φημί ὅτι ὁ αὐτός ὄνομα καί λόγος ὁ ἐνέργεια , ἤ δύναμις , ἤ φαντασία γνώριμος ἐκ ὁ τάξις · γράφω γοῦν ἀφορίζω κατά ἕκαστος εἶδος ἤ γένος ὁ ὁμογενής , καί πρῶτος μέν ὁ ἐνέργεια , δεύτερος δέ ὁ δύναμις , τρίτος δέ ὁ φαντασία , καθά δίκαιος , ἤ διά τίς ποτέ οὐ συγχέω οὗτος · ἀλλά ὡς γέλοιος ἴσως καί ὁ ὁ τοιοῦτος ἕτερος πίστις πειράω φέρω , μή ὁ ἐκ ὁ πρᾶγμα · εἰ γάρ οὕτως ἔχω καθά ὁ τέχνη φημί δηλονότι καί γίγνομαι κατά αὐτός , ὥσπερ ὁ ἰατρικός , τομή τις οὐ ἄν τυγχάνω οὐδέ αὐτόματος ἐργάζομαι · οὗτος μέν οὖν ὑπέρ οὗτος ἱκανός πρός ὁ πάρειμι εἰμί .