galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.20
Εὐθὺς μὲν οὖν ἐν τῷδε κᾀκείνου μεμνῆσθαι χρὴ , τοῦ καὶ τὰ ψυχρὰ τῇ φύσει φάρμακα δεόντως ὑπὸ τῶν ἀρχαίων εἰρῆσθαι δυνάμει ψυχρά . λαμβάνει γάρ πως καὶ ταῦτα τὸ ψύχειν ἐξ ἡμῶν , ὥσπερ καὶ τὸ θερμαίνειν τὰ θερμά . εἰ δὲ καθ’ ἕτερον μὲν ἐκεῖνα , καθ’ ἕτερον δὲ καὶ ταῦτα τρόπον , οὐδὲν διαφέρει . τὸ γὰρ καθόλου καὶ κοινὸν ἐν ἀμφοτέροις ταὐτὸν , ἡ ἀρχὴ τῆς ἀλλοιώσεως ἐκ τοῦ μέλλοντος πάσχειν σώματος εἰς τὸ μέλλον δρᾶσαι φάρμακον . ἀλλοιοῦται δὲ τὰ μὲν τῇ δυνάμι θερμὰ τῷ θερμαίνεσθαι μόνον ὑφ’ ἡμῶν , τὰ δὲ τῇ φύσει ψυχρὰ τῷ καταθραύεσθαί τε καὶ κίνησιν προσλαμβάνειν ἐπίκτητον . ἐπεὶ τοίνυν ὡς ψυχροῖς αὐτοῖς δρᾷν οὐκ ἄνευ τοῦ πάσχοντος σώματος ὑπάρχει , δεόντως εἴρηται δυνάμει ψυχρά . τὸ γὰρ ἐνεργείᾳ ψύχειν ἡμᾶς οὐκ ἔχει τελέως ἐξ αὑτῶν , ἀλλὰ πρότερον ὑφ’ ἡμῶν δεῖται παθεῖν , ἵνα ψύξῃ . τό τε γὰρ εἰς μικρὰ καταθραυσθῆναι καὶ τὸ κίνησιν ἐπίκτητον προσλαβεῖν πάθη τῶν φαρμάκων ἐστίν . τῷ μέντοι βουλομένῳ καλεῖν ἐνεργείᾳ ψυχρὰ καὶ τὰ τοιαῦτα συγχωρητέον , ἐν ὀνόματι λοιπὸν ἐσομένης τῆς διαφωνίας , ἐὰν ὁμολογῆται τὸ πρᾶγμα . δεῖται γὰρ , ὡς ἄρτι δέδεικταί μοι , τὰ τοιαῦτα πάντα θερμοῦ σώματος εἰς τὸ δρᾶσαι . καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ μηκώνειον καὶ τὸ κώνειον οἴνῳ μιχθέντα θᾶττον ἀναιρεῖν πέφυκεν , ἀλλ’ οὐκ ἐν ἁπάσῃ συμμετρίᾳ . παμπόλλῳ μὲν γὰρ ἐλάχιστα κραθέντα κᾂν νικηθείη τελέως · ὀλίγῳ δὲ πολλὰ ποδηγεῖται μὲν ἐπὶ τὴν καρδίαν , νικᾶσθαι δὲ οὐ δύναται . εἰ δὲ καὶ φθάνοι μέν τις ἤδη πεπωκὼς ὀπὸν μήκωνος ὃς ἀναιρεῖν μὲν πέφυκεν , ἔτι δὲ εἴη ζῶν , εὐλόγως καὶ τοῦτον ἰᾶται ὁ παλαιὸς καὶ πολὺς οἶνος πινόμενος , καὶ μᾶλλον εἰ τῶν εὐγενῶν εἴη · καὶ γὰρ καὶ θερμαίνει μᾶλλον . ὅτι μὲν γὰρ οὔπω κατέψυκται σφοδρῶς ἡ καρδία , δῆλον ἐκ τοῦ ζῇν ἔτι τὸν ἄνθρωπον . ὅτι δὲ πάντως ἐν τῷ βραδεῖ τῆς ὁδοιπορίας προμεταβέβληταί πως ἤδη τὸ φάρμακον ὑπὸ τοῦ σώματος , ὥσπερ τὸ χλωρὸν ξύλον ὅταν ἐγγὺς εἴη κείμενον τοῦ πυρὸς , οὐδὲ τοῦτο ἄδηλον . οἶνος οὖν ἐν τούτῳ θερμὸς πινόμενος ἄριστον ἴαμα , καὶ ἡμεῖς ἤδη τινὰ κατεψυγμένον ἐσχάτως ἀνεσώσαμεν οἴνῳ Λεσβίῳ . δύναιτο δ’ ἂν καὶ Φαλερῖνος καὶ Σουῤῥεντῖνος , Ἀριούσιός τε καὶ Τμωλίτης ὁ αὐστηρὸς , οἵ τε ἄλλοι πάντες θερμοὶ καὶ ἀκριβῶς οἰνώδεις οἶνοι τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἐπιδείξασθαι τῷ Λεσβίῳ . καθόλου γὰρ ὃς ἂν ᾖ λεπτὸς μὲν καὶ διαυγὴς τὴν σύστασιν , κιῤῥὸς δὲ ἢ ξανθὸς τὴν χρόαν , εὐώδης τε κατὰ τὴν ὀσμὴν , κᾀν τῷ κεράννυσθαι πλείστου δεόμενος ὕδατος , ἱκανῶς θερμαίνειν πέφυκε καὶ πάντῃ τοῦ σώματος ῥᾳδίως φέρεσθαι . τοιοῦτος οὖν οἶνος τῇ φύσει καὶ παλαιὸς τὴν ἡλικίαν , ἀκρατέστερος ﻿ κεραννύμενος ἰᾶται καὶ τοὺς ἤδη κατεψυγμένους οὐχ ὑπὸ μήκωνος ὀποῦ μόνον , ἤ τινος ἄλλου τῶν τοιούτων ψυχόντων φαρμάκων , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἤτοι στομαχικῶς ἢ καρδιακῶς ἐν νόσοις συγκοπτομένους . ὁ δὲ σὺν αὐτοῖς τοῖς ψύχουσι φαρμάκοις πινόμενος ὑπὲρ τοῦ θᾶττον ἀναιρεῖν , οὔτε πολὺς οὗτός ἐστιν οὔτ’ εὐγενὴς , ἀλλ’ ὅσον εἰς τὸ καταθραῦσαί τε καὶ παραπέμψαι μόνον ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτὰ τῇ ῥύμῃ τῆς ἀναδόσεως . καὶ περὶ μὲν τούτων ἀρκείτω ταῦτα .
Lemmas: εὐθύς μέν οὖν ἐν ὅδε ᾄκεινος μιμνῄσκω χρή , ὁ καί ὁ ψυχρός ὁ φύσις φάρμακον δεόντως ὑπό ὁ ἀρχαῖος λέγω δύναμις ψυχρός . λαμβάνω γάρ πως καί οὗτος ὁ ψύχω ἐκ ἐγώ , ὥσπερ καί ὁ θερμαίνω ὁ θερμός . εἰ δέ κατά ἕτερος μέν ἐκεῖνος , κατά ἕτερος δέ καί οὗτος τρόπος , οὐδείς διαφέρω . ὁ γάρ καθόλου καί κοινός ἐν ἀμφότερος αὐτός , ὁ ἀρχή ὁ ἀλλοίωσις ἐκ ὁ μέλλω πάσχω σῶμα εἰς ὁ μέλλω δράω φάρμακον . ἀλλοιόω δέ ὁ μέν ὁ δύναμις θερμός ὁ θερμαίνω μόνος ὑπό ἐγώ , ὁ δέ ὁ φύσις ψυχρός ὁ καταθραύω τε καί κίνησις προσλαμβάνω ἐπίκτητος . ἐπεί τοίνυν ὡς ψυχρός αὐτός δράω οὐ ἄνευ ὁ πάσχω σῶμα ὑπάρχω , δεόντως λέγω δύναμις ψυχρός . ὁ γάρ ἐνέργεια ψύχω ἐγώ οὐ ἔχω τέλειος ἐκ ἑαυτοῦ , ἀλλά πρότερος ὑπό ἐγώ δέω πάσχω , ἵνα ψύχω . ὁ τε γάρ εἰς μικρός καταθραύω καί ὁ κίνησις ἐπίκτητος προσλαμβάνω πάθος ὁ φάρμακον εἰμί . ὁ μέντοι βούλομαι καλέω ἐνέργεια ψυχρός καί ὁ τοιοῦτος συγχωρέω , ἐν ὄνομα λοιπός εἰμί ὁ διαφωνία , ἐάν ὁμολογέω ὁ πρᾶγμα . δέω γάρ , ὡς ἄρτι δείκνυμι ἐγώ , ὁ τοιοῦτος πᾶς θερμός σῶμα εἰς ὁ δράω . καί διά οὗτος καί ὁ μηκώνειον καί ὁ κώνειον οἶνος μείγνυμι ταχύς ἀναιρέω φύω , ἀλλά οὐ ἐν ἅπας συμμετρία . πάμπολυς μέν γάρ ἐλαχύς κεράννυμι ἔͅν νικάω τέλειος · ὀλίγος δέ πολύς ποδηγέω μέν ἐπί ὁ καρδία , νικάω δέ οὐ δύναμαι . εἰ δέ καί φθάνω μέν τις ἤδη πίνω ὀπός μήκων ὅς ἀναιρέω μέν φύω , ἔτι δέ εἰμί ζάω , εὔλογος καί οὗτος ἰάομαι ὁ παλαιός καί πολύς οἶνος πίνω , καί μάλα εἰ ὁ εὐγενής εἰμί · καί γάρ καί θερμαίνω μάλα . ὅτι μέν γάρ οὔπω καταψύχω σφοδρός ὁ καρδία , δῆλος ἐκ ὁ ζάω ἔτι ὁ ἄνθρωπος . ὅτι δέ πάντως ἐν ὁ βραδύς ὁ ὁδοιπορία προμεταβάλλω πως ἤδη ὁ φάρμακον ὑπό ὁ σῶμα , ὥσπερ ὁ χλωρός ξύλον ὅταν ἐγγύς εἰμί κεῖμαι ὁ πῦρ , οὐδέ οὗτος ἄδηλος . οἶνος οὖν ἐν οὗτος θερμός πίνω ἀγαθός ἴαμα , καί ἐγώ ἤδη τις καταψύχω ἔσχατος ἀνασῴζω οἶνος Λέσβιος . δύναμαι δέ ἄν καί Φαλερῖνος καί Σουρρεντῖνος , Ἀριούσιος τε καί Τμωλίτης ὁ αὐστηρός , ὁ τε ἄλλος πᾶς θερμός καί ἀκριβής οἰνώδης οἶνος ὁ αὐτός ἐνέργεια ἐπιδείκνυμι ὁ Λέσβιος . καθόλου γάρ ὅς ἄν εἰμί λεπτός μέν καί διαυγής ὁ σύστασις , κιρρός δέ ἤ ξανθός ὁ χροιά , εὐώδης τε κατά ὁ ὀσμή , εἰͅν ὁ κεράννυμι πολύς δέω ὕδωρ , ἱκανός θερμαίνω φύω καί πάντῃ ὁ σῶμα ῥᾴδιος φέρω . τοιοῦτος οὖν οἶνος ὁ φύσις καί παλαιός ὁ ἡλικία , ἄκρατος ﻿ κεράννυμι ἰάομαι καί ὁ ἤδη καταψύχω οὐ ὑπό μήκων ὀπός μόνος , ἤ τις ἄλλος ὁ τοιοῦτος ψύχω φάρμακον , ἀλλά καί ὁ ἤτοι στομαχικός ἤ καρδιακός ἐν νόσος συγκόπτω . ὁ δέ σύν αὐτός ὁ ψύχω φάρμακον πίνω ὑπέρ ὁ ταχύς ἀναιρέω , οὔτε πολύς οὗτος εἰμί οὔτε εὐγενής , ἀλλά ὅσος εἰς ὁ καταθραύω τε καί παραπέμπω μόνος ἐπί ὁ καρδία αὐτός ὁ ῥύμη ὁ ἀνάδοσις . καί περί μέν οὗτος ἀρκέω οὗτος .