galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 11.2.4
[ δ΄ . Περὶ ἁλῶν . ] Ἅλες τῆς αὐτῆς κατὰ γένος δυνάμεως οἴ τ’ ὀρυκτοὶ καὶ οἱ θαλάττιοι . διαφέρουσι δὲ τῷ μᾶλλον πεπιλῆσθαι τὴν οὐσίαν τῶν ἐκ τῆς γῆς ἁλῶν , διὸ καὶ τὸ παχυμερές τε καὶ στῦφον ἐν τούτοις μᾶλλόν ἐστιν . οἱ μὲν οὖν θαλάττιοι τήκονται παραχρῆμα περιχυθέντος ὕδατος αὐτοῖς , οἱ δ’ ἐκ τῆς γῆς οὐ πάσχουσι τοῦτο . τοῖς θαλαττίοις δ’ ὁμοειδεῖς εἰσι καὶ οἱ κατὰ λίμνας τινὰς , ἐχούσας ἁλμυρίδα , γεννώμενοι τοῦ θέρους , ἐξοπτωμένου τοῦ ὕδατος ἐξ αὐτῶν , ὥσπερ καὶ οἱ Τραγάσιοι πλησίον Σμινθίου . συνίσταται γὰρ ἐνταῦθα πρὸς τῶν αὐτοφυῶν ὑδάτων θερμῶν ἱκανῶς ὄντων ὕδωρ δαψιλὲς λιμνάζον οὐκ ἐν πολλῷ χωρίῳ , καὶ τοῦτο τοῦ θέρους ὅλον ἐκδαπανᾶται ξηραινόμενον ὑπὸ τοῦ ἡλίου , τοῦ τόπου δ’ ἁλμυρίδα σύμφυτον ἔχοντος , τὸ ὑπολειπόμενον αὐτοῦ πᾶν ἅλες γίνονται , τὴν ἐπωνυμίαν ἀπό τε τοῦ χωρίου καὶ τῶν ὑδάτων λαμβάνοντες . καὶ γὰρ αὐτὰ τὰ αὐτοφυῆ κατ’ ἐκεῖνον τὸν τόπον ὕδατα Τραγάσια καλεῖται , ξηραντικωτάτης ὄντα δυνάμεως , καὶ χρῶνταί γε πρὸς τοῦτ’ αὐτοῖς οἱ κατ’ ἐκεῖνον τὸν τόπον ἰατροί . λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῶν Σοδομηνῶν τῶν ἐν τῇ νεκρᾷ θαλάσσῃ καλουμένῃ γεννωμένων ἐν τῷ τετάρτῳ γράμματι , καὶ εἴ τις ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ἀνέγνωκεν ἐπιμελῶς , ἀναμνήσεως αὐτῷ μόνον δεήσει νῦν , ὥστε ῥηθείσης τῆς γευστῆς ποιότητος αὐτὸν ἐπίστασθαι τὴν δύναμιν τοῦ φαρμάκου . τῆς οὖν ἁλυκῆς ποιότητος διαφορούσης τε ἅμα καὶ συναγούσης τὴν πλησιάζουσαν οὐσίαν , τὸ καλούμενον ἀφρόνιτρον ἐν τούτῳ τὴν διαφορὰν ἔχει , καθόσον ἕνα μόνον ἐν τούτῳ τὸν ἐπικρατοῦντα χυμὸν ἐναργῶς ἔστιν ἰδεῖν , ὃν ὀνομάζουσι πικρὸν , διαφορητικὴν ἔχοντα δύναμιν , συνακτικὴν δ’ οὐκ ἔχοντα , καθάπερ οἱ ἅλες . οὗτοι γὰρ ὅσον μὲν ὑγρόν ἐστιν ἐν τοῖς σώμασι , τοῦτο πᾶν ἐκβόσκονται · τὸ δ’ ὑπόλοιπον τῆς στερεᾶς οὐσίας συνάγουσι τῇ στύψει , διὸ καὶ ταριχεύουσι καὶ ἄσηπτα φυλάσσουσι τὰ σώματα τῶν σηπομένων , ὑγρότητα περιττωματικὴν ἐχόντων ἀδιάλυτόν τε καὶ ἄσφιγκτον τὴν οὐσίαν . οἷς τοίνυν σώμασι μηδ’ ὅλως ἐστὶν ὑγρότης περιττὴ , καθάπερ τῷ καλλίστῳ μέλιτι , καὶ πεπίληται τὸ στερεὸν σῶμα , καθάπερ τοῖς λίθοις , ἀδύνατον τούτοις σαπῆναι , διόπερ καὶ ἡ τῶν ἁλῶν χρῆσις οὐκ ἐπὶ τούτων εὐδόκιμος , ἀλλ’ ὑφ’ ὧν ὕποπτος ἡ σῆψις .
Lemmas: [ Δ΄ . περι ἄλη . ] ἅλς ὁ αὐτός κατά γένος δύναμις ὁ τε ὀρυκτός καί ὁ θαλάσσιος . διαφέρω δέ ὁ μάλα πιλέω ὁ οὐσία ὁ ἐκ ὁ γῆ ἅλς , διό καί ὁ παχυμερής τε καί στύφω ἐν οὗτος μάλα εἰμί . ὁ μέν οὖν θαλάσσιος τήκω παραχρῆμα περιχέω ὕδωρ αὐτός , ὁ δέ ἐκ ὁ γῆ οὐ πάσχω οὗτος . ὁ θαλάσσιος δέ ὁμοειδής εἰμί καί ὁ κατά λίμνη τις , ἔχω ἁλμυρίς , γεννάω ὁ θέρος , ἐξοπτάω ὁ ὕδωρ ἐκ αὐτός , ὥσπερ καί ὁ Τραγάσιος πλησίον Σμίνθιος . συνίστημι γάρ ἐνταῦθα πρός ὁ αὐτοφυής ὕδωρ θερμός ἱκανός εἰμί ὕδωρ δαψιλής λιμνάζω οὐ ἐν πολύς χωρίον , καί οὗτος ὁ θέρος ὅλος ἐκδαπανάω ξηραίνω ὑπό ὁ ἥλιος , ὁ τόπος δέ ἁλμυρίς σύμφυτος ἔχω , ὁ ὑπολείπω αὐτός πᾶς ἅλς γίγνομαι , ὁ ἐπωνυμία ἀπό τε ὁ χωρίον καί ὁ ὕδωρ λαμβάνω . καί γάρ αὐτός ὁ αὐτοφυής κατά ἐκεῖνος ὁ τόπος ὕδωρ Τραγάσιος καλέω , ξηραντικός εἰμί δύναμις , καί χράω γε πρός οὗτος αὐτός ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ τόπος ἰατρός . λέγω δέ καί περί ὁ Σοδομηνός ὁ ἐν ὁ νεκρός θάλασσα καλέω γεννάω ἐν ὁ τέταρτος γράμμα , καί εἰ τις ἐκεῖνος ὁ βιβλίον ἀναγιγνώσκω ἐπιμελής , ἀνάμνησις αὐτός μόνος δέω νῦν , ὥστε λέγω ὁ γευστός ποιότης αὐτός ἐπίσταμαι ὁ δύναμις ὁ φάρμακον . ὁ οὖν ἁλυκός ποιότης διαφορέω τε ἅμα καί συνάγω ὁ πλησιάζω οὐσία , ὁ καλέω ἀφρόνιτρον ἐν οὗτος ὁ διαφορά ἔχω , καθόσον εἷς μόνος ἐν οὗτος ὁ ἐπικρατέω χυμός ἐναργής εἰμί ὁράω , ὅς ὀνομάζω πικρός , διαφορητικός ἔχω δύναμις , συνακτικός δέ οὐ ἔχω , καθά ὁ ἅλς . οὗτος γάρ ὅσος μέν ὑγρός εἰμί ἐν ὁ σῶμα , οὗτος πᾶς ἐκβόσκω · ὁ δέ ὑπόλοιπος ὁ στερεός οὐσία συνάγω ὁ στῦψις , διό καί ταριχεύω καί ἄσηπτος φυλάσσω ὁ σῶμα ὁ σήπω , ὑγρότης περισσωματικός ἔχω ἀδιάλυτος τε καί ἄσφιγκτος ὁ οὐσία . ὅς τοίνυν σῶμα μηδέ ὅλος εἰμί ὑγρότης περισσός , καθά ὁ καλός μέλι , καί πιλέω ὁ στερεός σῶμα , καθά ὁ λίθος , ἀδύνατος οὗτος σήπω , διόπερ καί ὁ ὁ ἅλς χρῆσις οὐ ἐπί οὗτος εὐδόκιμος , ἀλλά ὑπό ὅς ὕποπτος ὁ σῆψις .