galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.1
Τὰς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεις ἀκριβῶς ἐπίστασθαι πηλίκον ὄφελός ἐστιν εἴς τε τὴν τῶν ποικίλων σύνθεσιν καὶ τὴν τῶν εὑρημένων ἤδη χρῆσιν εὔκαιρον , οὐ νῦν δέομαι δεικνύναι . τὸ μὲν γὰρ ἐν τοῖς τῆς περὶ φαρμάκων συνθέσεως ἀποδειχθήσεται , τὸ δὲ ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν . ἀλλ’ ὅπερ εστὶν ἐφεξῆς τῆς περὶ κράσεων πραγματείας , τοῦτο ἐνταῦθα λεχθήσεται , πρότερόν γε διαστειλαμένων ἡμῶν τὰ σημαινόμενα τῶν λέξεων καὶ τῶν ὀνομάτων οἷς χρησόμεθα κατὰ τόνδε τὸν λόγον . φάρμακον μὲν δὴ πᾶν ὅ τί περ ἂν ἀλλοιωτικὸν ᾖ τῆς φύσεως ἡμῶν ὀνομάζομεν , ὥσπερ , οἶμαι , καὶ τροφὴν ὅ τί περ ἂν αὐξητικὸν ᾖ τῆς οὐσίας , ἄμφω γὰρ ἐν τῷ πρός τι . τὸ δὲ ἁπλοῦν φάρμακον ὠνόμασται μὲν καὶ αὐτὸ κατὰ τὴν πρὸς τὸ σύνθετον ἀντίθεσιν , ἔστι δὲ τὸ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔχον εἰλικρινῶς . ἡ δὲ δύναμις αἰτία τίς ἐστιν δραστική . ταύτης δὲ δὴ ἡ μὲν κατ’ ἐνέργειαν , ἡ δὲ ἐν τῷ μέλλειν ἐστίν . κατ’ ἐνέργειαν μὲν ἡ τοῦ θερμαίνειν ἐν πυρὶ καὶ τοῦ ψύχειν ἐν κρυστάλλῳ , ἐν τῷ μέλλειν δὲ ἡ τοῦ μὲν θερμαίνειν ἐν πυρέθρῳ καὶ καστορίῳ καὶ τοῖς ὁμοίοις , τοῦ δὲ ψύχειν ἐν ὑοσκυάμῳ καὶ μανδραγόρᾳ καὶ τοῖς παραπλησίοις . τὸ μὲν οὖν εἶναί τινα δύναμιν , ἔν τε τοῖς καθαρτικοῖς φαρμάκοις καθαρτικὴν καὶ τοῖς ἐμετικοῖς ἐμετικὴν καὶ τοῖς πταρμικοῖς πταρμικὴν καὶ τοῖς βηχικοῖς βηχικὴν , καὶ καθ’ ἕκαστον δὴ τῶν ἄλλων ἔργων παρώνυμον τῷ γιγνομένῳ πρὸς αὐτῶν , σχεδὸν οὐδεὶς ἀμφισβητήσει . τίς δέ ἐστιν ἡ οὐσία τῆς δυνάμεως ταύτης , ἔνιοι μὲν ἄγνωστον ὑπέλαβον , ὥσπερ οἵ τε σκεπτικοὶ φιλόσοφοι καὶ τῶν ἰατρῶν οἱ κληθέντες ἐμπειρικοί . διηνέχθησαν δὲ πρὸς ἀλλήλους καὶ οἱ γνωστὴν εἶναι φάντες . τινὲς μὲν γὰρ εἴς τε τὰ μεγέθη καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰς θέσεις τῶν ὄγκων τε καὶ πόρων ἀναφέρουσιν , ἔνιοι δὲ εἰς θερμότητα καὶ ψυχρότητα καὶ ὑγρότητα καὶ ξηρότητα , κατὰ τὴν στοιχείωσιν ἑκάτεροι τὴν ἑαυτῶν , ὥστε καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ περὶ τῶν καθ’ Ἱπποκράτην στοιχείων ἐδείξαμεν συγγραμμάτων , ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ τά τε τῶν ἄλλων ἁπάντων σώματα καὶ τὰ τῶν ζώων γεγονέναι . ταύτας οὐσίας θησόμεθα τῶν δραστικῶν δυνάμεων ἔν τε τοῖς ἄλλοις ἅπασι κᾀν τοῖς φαρμάκοις . οὕτω γὰρ κᾀν τῷ τρίτῳ περὶ κράσεων ἐδέδεικτο · καὶ χρή γε τὸν βουλόμενον ἕπεσθαι τοῖς νῦν λεγομένοις ἐν ἐκείνῃ γεγυμνάσθαι τῇ πραγματείᾳ · καὶ γὰρ δὴ καὶ λέλεκται πάνθ’ ὅσα χρὴ καθόλου περὶ φαρμάκων ἐπίστασθαι δι’ ἐκείνου τοῦ συγγράμματος . καὶ νῦν μὲν οὐδὲν ἐροῦμεν ἐν ὅλῳ τῷ γένει καινότερον · ὅσα δ’ ἐν ἐκείνῳ γέγραπται γενικῶς , ταῦτα ἐν τοῖσδε τοῖς ὑπομνήμασιν ἰδικῶς ἐξεργασόμεθα .
Lemmas: ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις ἀκριβής ἐπίσταμαι πηλίκος ὄφελος εἰμί εἰς τε ὁ ὁ ποικίλος σύνθεσις καί ὁ ὁ εὑρίσκω ἤδη χρῆσις εὔκαιρος , οὐ νῦν δέω δείκνυμι . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ ὁ περί φάρμακον σύνθεσις ἀποδείκνυμι , ὁ δέ ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα . ἀλλά ὅς εἰμί ἐφεξῆς ὁ περί κρᾶσις πραγματεία , οὗτος ἐνταῦθα λέγω , πρότερος γε διαστέλλω ἐγώ ὁ σημαίνω ὁ λέξις καί ὁ ὄνομα ὅς χράω κατά ὅδε ὁ λόγος . φάρμακον μέν δή πᾶς ὅς τίς περ ἄν ἀλλοιωτικός εἰμί ὁ φύσις ἐγώ ὀνομάζω , ὥσπερ , οἴομαι , καί τροφή ὅς τίς περ ἄν αὐξητικός εἰμί ὁ οὐσία , ἄμφω γάρ ἐν ὁ πρός τις . ὁ δέ ἁπλόος φάρμακον ὀνομάζω μέν καί αὐτός κατά ὁ πρός ὁ σύνθετος ἀντίθεσις , εἰμί δέ ὁ κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἔχω εἰλικρινής . ὁ δέ δύναμις αἰτία τίς εἰμί δραστικός . οὗτος δέ δή ὁ μέν κατά ἐνέργεια , ὁ δέ ἐν ὁ μέλλω εἰμί . κατά ἐνέργεια μέν ὁ ὁ θερμαίνω ἐν πῦρ καί ὁ ψύχω ἐν κρύσταλλος , ἐν ὁ μέλλω δέ ὁ ὁ μέν θερμαίνω ἐν πύρεθρον καί καστορίδες καί ὁ ὅμοιος , ὁ δέ ψύχω ἐν ὑοσκύαμος καί μανδραγόρας καί ὁ παραπλήσιος . ὁ μέν οὖν εἰμί τις δύναμις , ἐν τε ὁ καθαρτικός φάρμακον καθαρτικός καί ὁ ἐμετικός ἐμετικός καί ὁ πταρμικός πταρμικός καί ὁ βηχικός βηχικός , καί κατά ἕκαστος δή ὁ ἄλλος ἔργον παρώνυμος ὁ γίγνομαι πρός αὐτός , σχεδόν οὐδείς ἀμφισβητέω . τίς δέ εἰμί ὁ οὐσία ὁ δύναμις οὗτος , ἔνιοι μέν ἄγνωστος ὑπολαμβάνω , ὥσπερ ὁ τε σκεπτικός φιλόσοφος καί ὁ ἰατρός ὁ καλέω ἐμπειρικός . διαφέρω δέ πρός ἀλλήλων καί ὁ γνωστός εἰμί φημί . τις μέν γάρ εἰς τε ὁ μέγεθος καί ὁ σχῆμα καί ὁ θέσις ὁ ὄγκος τε καί πόρος ἀναφέρω , ἔνιοι δέ εἰς θερμότης καί ψυχρότης καί ὑγρότης καί ξηρότης , κατά ὁ στοιχείωσις ἑκάτερος ὁ ἑαυτοῦ , ὥστε καί ἐγώ διά ὁ περί ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον δείκνυμι σύγγραμμα , ἐκ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός ὁ τε ὁ ἄλλος ἅπας σῶμα καί ὁ ὁ ζῷον γίγνομαι . οὗτος οὐσία τίθημι ὁ δραστικός δύναμις ἐν τε ὁ ἄλλος ἅπας εἰͅν ὁ φάρμακον . οὕτως γάρ εἰͅν ὁ τρίτος περί κρᾶσις δείκνυμι · καί χρή γε ὁ βούλομαι ἕπομαι ὁ νῦν λέγω ἐν ἐκεῖνος γυμνάζω ὁ πραγματεία · καί γάρ δή καί λέγω πᾶς ὅσος χρή καθόλου περί φάρμακον ἐπίσταμαι διά ἐκεῖνος ὁ σύγγραμμα . καί νῦν μέν οὐδείς λέγω ἐν ὅλος ὁ γένος καινός · ὅσος δέ ἐν ἐκεῖνος γράφω γενικός , οὗτος ἐν ὅδε ὁ ὑπόμνημα ἰδικός ἐξεργάζομαι .