galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.14
Τάχ’ οὖν ἔροιτό τις ἡμᾶς εἰ μηδὲν τῶν κακοχύμων ἰάσατό ποτε δῆξιν ; ἐγὼ δὲ τοῦτο μὲν οἶδα οὐκ ὀλιγάκις γιγνόμενον , ἀλλ’ οὐκ ἐπικεραννύντα φημὶ , ἀλλὰ τὸ δάκνον ἅμ’ ἑαυτοῖς συνεξάγοντα τὰ τοιαῦτα τῶν φαρμάκων ἰᾶσθαι τὰς δήξεις . καὶ διὰ τοῦτο παραχρῆμά τε καὶ μέχρι ﻿ περ ἂν ἐκκενωθῇ δάκνειν τε τὸν ἄνθρωπον ἀπολιπεῖν τέ τινα τραχεῖαν αἴσθησιν ἐν τοῖς μέρεσιν , ἑτέρου φαρμάκου δεομένην , οὐ μὴν τά τε εὔχυμα καὶ γλυκύχυμα . καὶ γὰρ καὶ ἐν τῷ παραχρῆμα πραΰνει καὶ χωρὶς τοῦ κένωσιν ἐργάζεσθαι , καὶ τραχεῖαν οὐδεμίαν αἴσθησιν ἐπάγει , τοὐναντίον δ’ ἅπαν αὐτὰ τῶν τραχειῶν ἐστιν αἰσθήσεων ἰατικά . τὸν γοῦν χόνδρον καὶ τὸ γάλα καὶ τὴν πτισάνην ἐπὶ τῶν τοιούτων διαθέσεων ἐσθίειν τε δίδομεν ἐνίεμέν τε διὰ τῆς ἕδρας , ἐπειδὰν ἤτοι διὰ μέλιτος , ἢ ἄλλου τινὸς τῶν τοιούτων ἀποῤῥύψωμεν τὸ λυποῦν . ἐν τούτῳ δὲ τῷ καιρῷ καὶ στέαρ ἡμῖν γίγνεται χρήσιμον καὶ κηρωτὴ γλυκεῖα καὶ ἔλαιον γλυκύ . λέγειν δέ με νόμιζε καὶ νῦν καὶ κατὰ τὸν ἑξῆς λόγον ἅπαντα γλυκέα καὶ χωρὶς ἁλῶν σκευαζόμενα καὶ τὰ πεπλυμμένα . τέσσαρσι τοίνυν γνωρίσμασιν ἔχων διορίσασθαι τὸ καθ’ ἑαυτὸ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς πραϋντικοῦ , ῥᾳδίως ἐξευρήσεις ἑκάστου τῶν τοιούτων φαρμάκων τὴν δύναμιν . ἔστι δὲ τὰ τέσσαρα γνωρίσματα ταῦτα . πρῶτον μὲν τὸ παραχρῆμα πραΰνειν , ἢ μὴ , καὶ δεύτερον τὸ συνεκκενοῦσθαι τὰ λυποῦντα , ἢ μὴ , καὶ τρίτον τὸ καταλιπεῖν τινα τραχύτητα περὶ τοῖς σώμασιν , ἢ μὴ , καὶ τέταρτον , εἰ μὴ τοῖς οὕτως ἔχουσι χρηστὸν φαίνοιτο . τὸ μὲν γὰρ μήτε ἐν τῷ παραχρῆμα πραΰνειν τὰς δήξεις , ἀλλὰ μετὰ πλείονός γε σφοδρότητος ἐκκρινόμενον μήτε μένειν ἔνδον ἰώμενον , ἀπολεῖπόν τέ τινα περὶ τοῖς σώμασιν ἀνιαρὰν τραχύτητα , παροξῦνόν τε ταύτην εἰ προσαχθείη δεύτερον , ἀναβρωτικὸν μέν ἐστιν καὶ δακνῶδες τῇ φύσει , κατὰ συμβεβηκὸς δέ ποτε δήξεις ἰᾶται , τὸ δὲ κᾀν τῷ παραχρῆμα πραϋντικὸν ἔκκρισίν τε μηδεμίαν ἐρεθίζον , ἀλλὰ μηδὲ τραχῦνον ἐν τῷ μένειν , ἴαμά τε τῶν τετραχυμένων γιγνόμενον αὐτὸ μὲν φύσει χρηστόν ἐστι , δακνῶδες δ’ ὑπὸ τῆς ἀλλοιούσης αὐτὸ καὶ διαφθειρούσης κακοχυμίας ἔστιν ὅτε γίγνεται . ταῦτ’ εἴρηταί μοι καὶ ἅμα τε τὸν καιρὸν ἢ τὸν τρόπον τῆς χρήσεως ἑκατέρου τοῦ γένους τῶν φαρμάκων ἅμα τε τὴν τῆς δυνάμεως εὕρεσιν ὁ λόγος ἐδίδαξεν , ἀπέδειξέ τε καὶ πτισάνης χυλὸν καὶ χόνδρον καὶ τράγον καὶ γάλα καὶ ἄρτον πλυτὸν ἐκ τῶν εὐχύμων ὑπάρχοντα , καὶ μὲν δὴ καὶ πιμελὴν καὶ στέαρ , ἔλαιόν τε γλυκὺ καὶ κηρὸν γλυκὺν , ἐκ τῆς τῶν παρηγορικῶν ὄντα φύσεως . εἴη δ’ ἂν καὶ γλυκὺς κηρὸς ὁ τῇ φύσει τοιοῦτος , ὡς ἔνιοί γε πικροὶ γευομένοις εἰσὶ , καὶ ὁ πρὸς τῷ τοιοῦτος εἶναι καὶ πεπλυμμένος ἐν ὕδατι χρηστῷ .
Lemmas: τάχα οὖν ἔρομαι τις ἐγώ εἰ μηδείς ὁ κακώχυμος ἰάομαι ποτέ δῆξις ; ἐγώ δέ οὗτος μέν οἶδα οὐ ὀλιγάκις γίγνομαι , ἀλλά οὐ ἐπικεράννυμι φημί , ἀλλά ὁ δάκνω ἅμα ἑαυτοῦ συνεξάγω ὁ τοιοῦτος ὁ φάρμακον ἰάομαι ὁ δῆξις . καί διά οὗτος παραχρῆμα τε καί μέχρι ﻿ περ ἄν ἐκκενόω δάκνω τε ὁ ἄνθρωπος ἀπολείπω τε τις τραχύς αἴσθησις ἐν ὁ μέρος , ἕτερος φάρμακον δέω , οὐ μήν ὁ τε εὔχυμος καί γλυκύχυμος . καί γάρ καί ἐν ὁ παραχρῆμα πραύνω καί χωρίς ὁ κένωσις ἐργάζομαι , καί τραχύς οὐδείς αἴσθησις ἐπάγω , ἐναντίος δέ ἅπας αὐτός ὁ τραχύς εἰμί αἴσθησις ἰατικός . ὁ γοῦν χόνδρος καί ὁ γάλα καί ὁ πτισάνη ἐπί ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἐσθίω τε δίδωμι ἐνίημι τε διά ὁ ἕδρα , ἐπειδάν ἤτοι διά μέλι , ἤ ἄλλος τις ὁ τοιοῦτος ἀπορρύπτω ὁ λυπέω . ἐν οὗτος δέ ὁ καιρός καί στέαρ ἐγώ γίγνομαι χρήσιμος καί κηρωτή γλυκύς καί ἔλαιον γλυκύς . λέγω δέ ἐγώ νομίζω καί νῦν καί κατά ὁ ἑξῆς λόγος ἅπας γλυκύς καί χωρίς ἅλς σκευάζω καί ὁ πλύνω . τέσσαρες τοίνυν γνώρισμα ἔχω διορίζω ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω πραυντικός , ῥᾴδιος ἐξευρίσκω ἕκαστος ὁ τοιοῦτος φάρμακον ὁ δύναμις . εἰμί δέ ὁ τέσσαρες γνώρισμα οὗτος . πρῶτος μέν ὁ παραχρῆμα πραύνω , ἤ μή , καί δεύτερος ὁ συνεκκενόω ὁ λυπέω , ἤ μή , καί τρίτος ὁ καταλείπω τις τραχύτης περί ὁ σῶμα , ἤ μή , καί τέταρτος , εἰ μή ὁ οὕτως ἔχω χρηστός φαίνω . ὁ μέν γάρ μήτε ἐν ὁ παραχρῆμα πραύνω ὁ δῆξις , ἀλλά μετά πολύς γε σφοδρότης ἐκκρίνω μήτε μένω ἔνδον ἰάομαι , ἀπολείπω τε τις περί ὁ σῶμα ἀνιαρός τραχύτης , παροξύνω τε οὗτος εἰ προσάγω δεύτερος , ἀναβρωτικός μέν εἰμί καί δακνώδης ὁ φύσις , κατά συμβαίνω δέ ποτέ δῆξις ἰάομαι , ὁ δέ εἰͅν ὁ παραχρῆμα πραυντικός ἔκκρισις τε μηδείς ἐρεθίζω , ἀλλά μηδέ τραχύνω ἐν ὁ μένω , ἴαμα τε ὁ τετραχ́ω γίγνομαι αὐτός μέν φύσις χρηστός εἰμί , δακνώδης δέ ὑπό ὁ ἀλλοιόω αὐτός καί διαφθείρω κακοχυμία εἰμί ὅτε γίγνομαι . οὗτος λέγω ἐγώ καί ἅμα τε ὁ καιρός ἤ ὁ τρόπος ὁ χρῆσις ἑκάτερος ὁ γένος ὁ φάρμακον ἅμα τε ὁ ὁ δύναμις εὕρεσις ὁ λόγος διδάσκω , ἀποδείκνυμι τε καί πτισάνη χυλός καί χόνδρος καί τράγος καί γάλα καί ἄρτος πλυτός ἐκ ὁ εὔχυμος ὑπάρχω , καί μέν δή καί πιμελή καί στέαρ , ἔλαιον τε γλυκύς καί κηρός γλυκύς , ἐκ ὁ ὁ παρηγορικός εἰμί φύσις . εἰμί δέ ἄν καί γλυκύς κηρός ὁ ὁ φύσις τοιοῦτος , ὡς ἔνιοι γε πικρός γεύω εἰμί , καί ὁ πρός ὁ τοιοῦτος εἰμί καί πλύνω ἐν ὕδωρ χρηστός .