galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.21
Ἡμεῖς μὲν οὖν κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς μέθοδον ἐπί τε τῶν ἀμέμπτως ὑγιαινόντων πειρασόμεθα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ , κᾄπειτ’ ἐφεξῆς ἐπὶ τῶν δυσκράτων , εἶτα καὶ τῶν νοσούντων . σπόγγον οὖν ἢ ἔριον ὄξει βρέξαντες ἐπιθήσομεν ὁτῳδήποτε μορίῳ τῶν ὑγιεινῶν σωμάτων , εἶθ’ ὥσπερ εἴρηται ἔμπροσθεν , ἔν τε τῷ παραχρῆμα πευσόμεθα τῶν ἰδιωτῶν , ἀδεκάστως γὰρ ἐκεῖνοι τὰ τοιαῦτα κρινοῦσιν τῷ μὴ δουλεύειν δόγματι , πότερα ψύξεως ἢ θερμασίας αἰσθάνονται . δῆλον δ’ ὡς οὔτε ψυχρὸν ἄκρως οὔτε θερμὸν αὐτὸ προσοίσομεν . εἴρηται γὰρ ἤδη καὶ περὶ τούτου πρόσθεν . εἰ δὴ τοιοῦτον εἴη τὸ προφερόμενον ὄξος , καὶ μάλιστα εἰ μὴ παλαιὸν σφόδρα μηδ’ ἐσχάτως δριμὺ , σαφοῦς αἰσθήσονται ψύξεως , ἐκ τοῦ παραχρῆμα καὶ μετὰ μίαν ὥραν καὶ δύο καὶ τρεῖς καὶ τέτταρας , ἐξ ὑστέρου μέντοι καὶ θερμασίας τινὸς ἤδη κατὰ βραχὺ γεννωμένης ἐν τῷ μορίῳ , φαντασίαν τινὰ ἕξουσιν . δριμέος δ’ ἰσχυρῶς ὄντος τοῦ ὄξους κατὰ μὲν τὴν ἀρχὴν κᾀπὶ τούτῳ ψύχεσθαι φήσουσιν , ταχέως μέντοι τῆς ὑποστρεφομένης αἰσθήσονται θερμασίας καὶ οὐ μετὰ πολὺν χρόνον , ὡς ἐπὶ τοῦ νεωτέρου τε καὶ μὴ πάνυ δριμέος ὄξους . ἐξ ὧν δῆλον ὡς ἔστι ψυχρὸν μὲν πάντως , ἤδη δὲ καὶ θερμασίας τινὸς ὀλίγης μετέχον , ἣ τῷ λόγῳ τῆς δριμύτητος κατά τι συμβεβηκὸς ἐν τῷ χρόνῳ μετρίως ὑποθερμαίνει τὰ σώματα , καίτοι γ’ οὐδὲ τοῦτο διαπαντὸς , ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων πέφυκε δρᾷν . ὅσα οὖν χαῦνα καὶ ἀνώδυνα τῶν οἰδημάτων οὔτ’ ἐντῷ παραχρῆμα θερμασίας αἴσθησιν , οὔτ’ εἰς ὕστερον ἔχει χρωμένων ὄξει . κνῆσις μέντοι ἐπ’ αὐτῶν γίγνεται , δι’ ἣν καὶ πολλάκις τοῖς ἄκρως χρωμένοις ἔρευθος ἐπιτρέχει λεπτὸν , ὥστ’ οὐδὲ πρώτως , οὐδὲ κατὰ τὴν οἰκείαν τάξιν ὑποθερμαίνειν δόξειεν ἂν , ἀλλ’ ἐρεθίζειν τῇ δήξει τῆς δριμύτητος . ἐπεὶ δὲ ἅπαξ ἐπὶ τὰ παθήματα μετέβημεν ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων σωμάτων , ἀναμνήσωμεν ὅσα πέφυκε δρᾷν ἐπὶ ταῖς θερμοτάταις τε καὶ ψυχροτάταις διαθέσεσιν . ὅταν οὖν τις ὑπὸ θαψίας ἐπαλειφθείσης διακαίηται , κατασβέννυσιν ὄξος τὸ καῦμα . καὶ τοῦτ’ ἔξεστι τῷ βουλομένῳ πείρᾳ μαθεῖν , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἐποιήσαμεν ἐφ’ ἡμῶν αὐτῶν , ἐπὶ τῷ βάσανον ἀκριβῆ λαβεῖν τῆς τοῦ φαρμάκου δυνάμεως , ἐπαλείψαντες πολλαχόθι τὰς κνήμας , ἡνίκα μετὰ τέτταρας ὥρας καὶ πέντε διακαίεσθαί τε καὶ φλεγμαίνειν ὑπήρξαντο , τῷ μὲν ὄξους , τῷ δ’ ὕδατος προσεῤῥαίνομεν , ἑτέρῳ δ’ ἔλαιον , ἄλλο δὲ ῥοδίνῳ ἐπηλείφομεν , ἄλλῳ δ’ ἄλλο τι τῶν ἢ δριμύτητας ἀμβλύνειν ἢ θερμότητας ἐμψύχειν πεπιστευμένων , καὶ πάντων αὐτῶν ἐνεργέστερον τὸ ὄξος ηὑρίσκετο . δῆλον οὖν ὡς οὐχὶ τῷ τὰς δριμύτητάς τε καὶ δήξεις ἀμβλύνειν , ὁμοίως ἐλαίῳ τε καὶ ῥοδίνῳ , καὶ γὰρ καὶ αὐτὸ πέφυκε ποιεῖν ταῦτα , ἀλλὰ τῷ ψύχειν . εἰ γάρ οὐκ ἐνδέχεται μὲν ἄλλως ἰᾶσθαι τὰς ἀπὸ τῆς θαψίας φλεγμονὰς αὐτὸ , πλὴν ἢ τῷ ψύχειν ἢ τῷ τὰς δήξεις τε καὶ δριμύτητας ἀμβλύνειν , οὐχ ὑπάρχει δ’ αὐτῷ θάτερον , ἀνάγκη ἄρα κατὰ τὸ λοιπὸν ἰᾶσθαι · καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν θερμῶν ἁπάντων παθημάτων , τῶν μὲν μᾶλλον , τῶν δ’ ἧττον ἐμψυκτικὸν ὑπάρχει , φλεγμονῶν , ἑρπήτων , φυγέθλων , ἐρυσιπελάτων , ἀνθράκων . ὥστε εἰ μὴ τὸ σφοδρόν τε καὶ τραχύ τῆς δυνάμεως αὐτῷ λυπηρὸν ἦν , οὐκ ἂν ἄλλῳ τινὶ πρὸς ἔμψυξιν ἐχρώμεθα .
Lemmas: ἐγώ μέν οὖν κατά ὁ ἐκ ἀρχή μέθοδος ἐπί τε ὁ ἄμεμπτος ὑγιαίνω πειράω ὁ δύναμις αὐτός , ἔͅπειτα ἐφεξῆς ἐπί ὁ δύσκρατος , εἶτα καί ὁ νοσέω . σπόγγος οὖν ἤ ἔριον ὄξος βρέχω ἐπιτίθημι ὅστις μόριον ὁ ὑγιεινός σῶμα , εἶτα ὥσπερ λέγω ἔμπροσθεν , ἐν τε ὁ παραχρῆμα πυνθάνομαι ὁ ἰδιώτης , ἀδέκαστος γάρ ἐκεῖνος ὁ τοιοῦτος κρίνω ὁ μή δουλεύω δόγμα , πότερος ψῦξις ἤ θερμασία αἰσθάνομαι . δῆλος δέ ὡς οὔτε ψυχρός ἄκρος οὔτε θερμός αὐτός προσφέρω . λέγω γάρ ἤδη καί περί οὗτος πρόσθεν . εἰ δή τοιοῦτος εἰμί ὁ προφέρω ὄξος , καί μάλα εἰ μή παλαιός σφόδρα μηδέ ἔσχατος δριμύς , σαφής αἰσθάνομαι ψῦξις , ἐκ ὁ παραχρῆμα καί μετά εἷς ὥρα καί δύο καί τρεῖς καί τέσσαρες , ἐκ ὕστερος μέντοι καί θερμασία τις ἤδη κατά βραχύς γεννάω ἐν ὁ μόριον , φαντασία τις ἔχω . δριμύς δέ ἰσχυρός εἰμί ὁ ὄξος κατά μέν ὁ ἀρχή εἰͅπί οὗτος ψύχω φημί , ταχύς μέντοι ὁ ὑποστρέφω αἰσθάνομαι θερμασία καί οὐ μετά πολύς χρόνος , ὡς ἐπί ὁ νεώτερος τε καί μή πάνυ δριμύς ὄξος . ἐκ ὅς δῆλος ὡς εἰμί ψυχρός μέν πάντως , ἤδη δέ καί θερμασία τις ὀλίγος μετέχω , ὅς ὁ λόγος ὁ δριμύτης κατά τις συμβαίνω ἐν ὁ χρόνος μέτριος ὑποθερμαίνω ὁ σῶμα , καίτοι γε οὐδέ οὗτος διαπαντός , ἀλλά ἐπί ἔνιοι φύω δράω . ὅσος οὖν χαῦνος καί ἀνώδυνος ὁ οἴδημα οὔτε ἐντός παραχρῆμα θερμασία αἴσθησις , οὔτε εἰς ὕστερον ἔχω χράω ὄξος . κνῆσις μέντοι ἐπί αὐτός γίγνομαι , διά ὅς καί πολλάκις ὁ ἄκρος χράω ἔρευθος ἐπιτρέχω λεπτός , ὥστε οὐδέ πρῶτος , οὐδέ κατά ὁ οἰκεῖος τάξις ὑποθερμαίνω δοκέω ἄν , ἀλλά ἐρεθίζω ὁ δῆξις ὁ δριμύτης . ἐπεί δέ ἅπαξ ἐπί ὁ πάθημα μεταβαίνω ἀπό ὁ ὑγιαίνω σῶμα , ἀναμιμνῄσκω ὅσος φύω δράω ἐπί ὁ θερμός τε καί ψυχρός διάθεσις . ὅταν οὖν τις ὑπό θαψία ἐπαλείφω διακαίω , κατασβέννυμι ὄξος ὁ καῦμα . καί οὗτος ἔξεστι ὁ βούλομαι πεῖρα μανθάνω , ὥσπερ καί ἐγώ ποιέω ἐπί ἐγώ αὐτός , ἐπί ὁ βάσανος ἀκριβής λαμβάνω ὁ ὁ φάρμακον δύναμις , ἐπαλείφω πολλαχόθι ὁ κνήμη , ἡνίκα μετά τέσσαρες ὥρα καί πέντε διακαίω τε καί φλεγμαίνω ὑπάρχω , ὁ μέν ὄξος , ὁ δέ ὕδωρ προσραίνω , ἕτερος δέ ἔλαιον , ἄλλος δέ ῥόδινος ἐπαλείφω , ἄλλος δέ ἄλλος τις ὁ ἤ δριμύτης ἀμβλύνω ἤ θερμότης ἐμψύχω πιστεύω , καί πᾶς αὐτός ἐνεργός ὁ ὄξος εὑρίσκω . δῆλος οὖν ὡς οὐ ὁ ὁ δριμύτης τε καί δῆξις ἀμβλύνω , ὅμοιος ἔλαιον τε καί ῥόδινος , καί γάρ καί αὐτός φύω ποιέω οὗτος , ἀλλά ὁ ψύχω . εἰ γάρ οὐ ἐνδέχομαι μέν ἄλλος ἰάομαι ὁ ἀπό ὁ θαψία φλεγμονή αὐτός , πλήν ἤ ὁ ψύχω ἤ ὁ ὁ δῆξις τε καί δριμύτης ἀμβλύνω , οὐ ὑπάρχω δέ αὐτός ἕτερος , ἀνάγκη ἄρα κατά ὁ λοιπός ἰάομαι · καί ὁ ἄλλος δέ ὁ θερμός ἅπας πάθημα , ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων ἐμψυκτικός ὑπάρχω , φλεγμονή , ἕρπης , φυγῖθλον , ἐρυσίπελας , ἄνθραξ . ὥστε εἰ μή ὁ σφοδρός τε καί τραχύς ὁ δύναμις αὐτός λυπηρός εἰμί , οὐ ἄν ἄλλος τις πρός ἔμψυξις χράω .