galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.26
Ὅτι δ’ εἰ μὴ μέσον εἴη τῇ κράσει τὸ ξυνδοῦν , τὰ πρώτως βοηθοῦντα τοῖς δεομένοις ἐναντιώσεται πολλάκις αὐτῶν ταῖς ἐνεργείαις , ἐξ αὐτῆς γε τῆς τῶν φαρμάκων φύσεως ἔνεστί σοι καθόλου διδαχθῆναι κᾀκ τῶν τῆς κατ’ εἶδος τῶν φαρμάκων ἱστορίας . ἀπὸ μὲν τῆς τοῦ καθόλου , διότι τὸ μιγνύμενον ἂν ἐπὶ τοὐναντίον ἀπάγῃ τὴν δύναμιν τοῦ κραθέντος αὐτῷ φαρμάκου , δύναταί ποτε καὶ νικῆσαι καὶ τελέως εἰς ἕτερον εἶδος μεταστῆσαι τὸ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν . οὐδεμίαν γὰρ οὔτε ἰδέαν ἐπίσημον οὔτε δύναμιν ἐμφαίνεσθαι χρὴ τοῦ λόγον ὕλης ἔχοντος ἐν τῇ μίξει . κατὰ δὲ τὴν ἀπὸ τῶν ἐν μέρει πεῖραν ᾧδ’ ἂν μάθοις ὡς οὐ χρὴ τὸ λόγον ὕλης ἔχον οὔτε θερμαίνειν οὔτε ψύχειν οὔτε ξηραίνειν οὔθ’ ὑγραίνειν , εἰ πρῶτον μὲν ἀναμνησθείης ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐμνημόνευσα ἐπὶ πίττης ὑγρᾶς καὶ ῥητίνης καὶ σμύρνης , ἀσφάλτου τε καὶ κεδρίνου καὶ δαφνίνου καὶ τῶν ἄλλων ὅσα θερμαίνει . ταῦτα γὰρ ἅπαντα μεθ’ ὕδατος ἀνατριβόμενα παραπλησίως ἐλαίῳ θερμαίνει μᾶλλον ἢ ψύχει καὶ ξηραίνει μᾶλλον ἢ ὑγραίνει , διὸ καὶ τὰς κοπώδεις αἰσθήσεις οὐ πάνυ τι λύειν πέφυκεν . οὔτε γὰρ τῆς αὐτῆς ἐστιν ὕδατι δυνάμεως , ὡς συνεργάζεσθαί τι μᾶλλον ἢ ἀντιπράττειν , οὔτε τῆς μέσης τῶν ἄκρων , ἵν’ ὡς ὕλη τις ὑπηρετῇ τῷ πρώτως ἐνεργοῦντι . ξηραίνει γὰρ καὶ θερμαίνει μᾶλλον , οὐχ ὑγραίνει , καὶ ψύχει καθάπερ ὕδωρ . εἰ δέ τινι τῶν ἰσχυρῶς ξηραινόντων τε καὶ θερμαινόντων ἀναμίξαις ὕδωρ , οὐ μόνον οὐδὲν ὧν πέφυκε δρᾷν ὄψει γιγνόμενον , ἀλλὰ καὶ τελέως ἀμαυρούμενον ὡς εἰ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἐμέμικτο . χαλκῖτις οὖν καὶ σανδαράχη καὶ μίσυ καὶ τἄλλ’ ὅσα θερμαίνει τε σφοδρῶς ἡμᾶς καὶ ξηραίνει , φυλάττει τὴν ἑαυτῶν ἔτι δύναμιν ἰσχυρὰν ὕδατι μιχθέντα . πανταχόθεν οὖν δῆλον ὡς μέσον εἶναι χρὴ τὴν κρᾶσιν ὅτί περ ἂν ἑκατέροις τοῖς ἄκροις ὑπηρετήσειν μέλλῃ , καθάπερ ὕλη τις , ὥσπερ καὶ τοὔλαιον ἐν τῇδε τῇ χώρᾳ τιθεὶς οὐκ ἂν ἁμάρτοις . ὁμολογήσει γὰρ ἅπαντά σοι τὰ κατὰ μέρος ἔργα καὶ μέμψῃ τοῦ μήκους τῶν λόγον οὐχ ἡμᾶς , ἀλλ’ ὅσοι τὴν ὀρθὴν ὁδὸν ὑπερβαίνοντες ἐπὶ μοχθηρᾶς τε καὶ μακρᾶς ἐκτρέπονται . διὸ καὶ τοῦτον ἠναγκάσθην ἐγὼ μηκῦναι τὸν λόγον , ἐπεὶ τό γ’ ἀληθὲς αὐτὸ ταχίστην ἔχει τὴν εὕρεσιν , ὡς ἂν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐναργῶς φαινομένων ὁρμώμενον . οὐ μὴν οὐδ’ εἰς τοσοῦτον ἐμήκυνα τὸν λόγον εἰς ὅσον ἐγχωρεῖ τῷ καὶ πάντα τὰ κακῶς ὑπ’ αὐτῶν εἰρημένα γράψαι προῃρημένῳ καὶ τὰς αἰτίας τῶν σφαλμάτων ἐκδιδάξαι . καίτοι γε τὰς αἰτίας εἰπεῖν ἴσως ἀναγκαῖόν ἐστιν ὑπὲρ τοῦ φυλάττεσθαί τε τοὺς ἐξ αὐτῶν παραλογισμοὺς ἐν ἁπάσῃ τῇ κρίσει τῶν κατὰ μέρος φαρμάκων ἔχεσθαί τε τῆς ἀληθοῦς διδασκαλίας ἐπιστημονικώτερον . αὐξάνονται γὰρ ἡμῖν αἱ περὶ τῶν πραγμάτων πίστεις , ὅταν μὴ μόνον αὐτὸ γιγνώσκωμεν τἀληθὲς , ἀλλὰ καὶ τῶν παραλογισμῶν ἁπάντων τὰς αἰτίας ἐκμάθωμεν . τοῦτο μὲν οὖν ἐν τοῖς ἑξῆς ἐργασόμεθα .
Lemmas: ὅτι δέ εἰ μή μέσος εἰμί ὁ κρᾶσις ὁ συνδέω , ὁ πρῶτος βοηθέω ὁ δέω ἐναντιόομαι πολλάκις αὐτός ὁ ἐνέργεια , ἐκ αὐτός γε ὁ ὁ φάρμακον φύσις ἔνειμι σύ καθόλου διδάσκω ἐͅκ ὁ ὁ κατά εἶδος ὁ φάρμακον ἱστορία . ἀπό μέν ὁ ὁ καθόλου , διότι ὁ μείγνυμι ἐάν ἐπί ἐναντίος ἀπάγω ὁ δύναμις ὁ κεράννυμι αὐτός φάρμακον , δύναμαι ποτέ καί νικάω καί τέλειος εἰς ἕτερος εἶδος μεθίστημι ὁ μικτός ἐκ ἄμφω . οὐδείς γάρ οὔτε ἰδέα ἐπίσημος οὔτε δύναμις ἐμφαίνω χρή ὁ λόγος ὕλη ἔχω ἐν ὁ μίξις . κατά δέ ὁ ἀπό ὁ ἐν μέρος πεῖρα ὧδε ἄν μανθάνω ὡς οὐ χρή ὁ λόγος ὕλη ἔχω οὔτε θερμαίνω οὔτε ψύχω οὔτε ξηραίνω οὔτε ὑγραίνω , εἰ πρῶτος μέν ἀναμιμνῄσκω ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν μνημονεύω ἐπί πίσσα ὑγρός καί ῥητίνη καί σμύρνα , ἄσφαλτος τε καί κέδρινος καί δάφνινος καί ὁ ἄλλος ὅσος θερμαίνω . οὗτος γάρ ἅπας μετά ὕδωρ ἀνατρίβω παραπλήσιος ἔλαιον θερμαίνω μάλα ἤ ψύχω καί ξηραίνω μάλα ἤ ὑγραίνω , διό καί ὁ κοπώδης αἴσθησις οὐ πάνυ τις λύω φύω . οὔτε γάρ ὁ αὐτός εἰμί ὕδωρ δύναμις , ὡς συνεργάζομαι τις μάλα ἤ ἀντιπράσσω , οὔτε ὁ μέσος ὁ ἄκρον , ἵνα ὡς ὕλη τις ὑπηρετέω ὁ πρῶτος ἐνεργέω . ξηραίνω γάρ καί θερμαίνω μάλα , οὐ ὑγραίνω , καί ψύχω καθά ὕδωρ . εἰ δέ τις ὁ ἰσχυρός ξηραίνω τε καί θερμαίνω ἀναμίσγω ὕδωρ , οὐ μόνος οὐδείς ὅς φύω δράω ὁράω γίγνομαι , ἀλλά καί τέλειος ἀμαυρόω ὡς εἰ μηδέ ὁ ἀρχή μείγνυμι . χαλκῖτις οὖν καί σανδαράκη καί μίσυ καί ἄλλος ὅσος θερμαίνω τε σφοδρός ἐγώ καί ξηραίνω , φυλάσσω ὁ ἑαυτοῦ ἔτι δύναμις ἰσχυρός ὕδωρ μείγνυμι . πανταχόθεν οὖν δῆλος ὡς μέσος εἰμί χρή ὁ κρᾶσις ὅστις περ ἄν ἑκάτερος ὁ ἄκρος ὑπηρετέω μέλλω , καθά ὕλη τις , ὥσπερ καί ἔλαιον ἐν ὅδε ὁ χώρα τίθημι οὐ ἄν ἁμαρτάνω . ὁμολογέω γάρ ἅπας σύ ὁ κατά μέρος ἔργον καί μέμφομαι ὁ μῆκος ὁ λόγος οὐ ἐγώ , ἀλλά ὅσος ὁ ὀρθός ὁδός ὑπερβαίνω ἐπί μοχθηρός τε καί μακρός ἐκτρέπω . διό καί οὗτος ἀναγκάζω ἐγώ μηκύνω ὁ λόγος , ἐπεί ὁ γε ἀληθής αὐτός ταχύς ἔχω ὁ εὕρεσις , ὡς ἄν ἐκ αὐτός ὁ ἐναργής φαίνω ὁρμάω . οὐ μήν οὐδέ εἰς τοσοῦτος μηκύνω ὁ λόγος εἰς ὅσος ἐγχωρέω ὁ καί πᾶς ὁ κακός ὑπό αὐτός λέγω γράφω προλέγω καί ὁ αἰτία ὁ σφάλμα ἐκδιδάσκω . καίτοι γε ὁ αἰτία λέγω ἴσως ἀναγκαῖος εἰμί ὑπέρ ὁ φυλάσσω τε ὁ ἐκ αὐτός παραλογισμός ἐν ἅπας ὁ κρίσις ὁ κατά μέρος φάρμακον ἔχω τε ὁ ἀληθής διδασκαλία ἐπιστημονικός . αὐξάνω γάρ ἐγώ ὁ περί ὁ πρᾶγμα πίστις , ὅταν μή μόνος αὐτός γιγνώσκω ἀληθής , ἀλλά καί ὁ παραλογισμός ἅπας ὁ αἰτία ἐκμανθάνω . οὗτος μέν οὖν ἐν ὁ ἑξῆς ἐργάζομαι .