galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.29
Τῷ γὰρ λέγειν ὅτι καὶ τοῖς ἐμπειρικοῖς ἀφορμὴν ἀντιλογίας παρασκευάζουσιν , ἐξ ὧν ἑτοίμως πιστεύουσιν ἁπάσαις ταῖς συνθέτοις δυνάμεσιν , ὥσπερ οὐκ ἐγχωρεῖν ἡμαρτῆσθαί γε πολλὰς αὐτῶν καὶ μοχθηρῶς συγκεῖσθαι . φήσουσι γὰρ οἶμαι καθάπερ καὶ λέγουσι , μάτην ἡμῖν ζητεῖσθαι τὰς πρώτας τε καὶ δραστικὰς δυνάμεις ἑκάστου τῶν φαρμάκων , φθανούσης τῆς ἐμπειρίας ἀναρίθμητόν τι ἔχειν φαρμάκων ἁπλῶν καὶ συνθέτων πλῆθος , ἃ καὶ παρ’ αὐτοῖς πεπίστευται τοῖς μάτην ζητοῦσι τὰς πρώτας δυνάμεις . εἰ γὰρ ἅπασαι μὲν αἱ κατὰ μέρος χρήσεις αὐτῶν γινώσκονταί τε καὶ συμφωνοῦνται πᾶσιν , αἱ δ’ αἰτίαι καθ’ ἃς ἐνεργεῖ μήπω συμπεφώνηνται , δῆλον ὡς οὐκ ἐκ τῆς τῶν πρώτων δυνάμεων γνώσεως οὔθ’ ἡ σύνθεσις οὔθ’ ἡ χρῆσις εὕρηται τῶν φαρμάκων , ἀλλ’ ἡ μὲν ἐμπειρία ταῦτα συνέθηκεν , ὁ λόγος δ’ ἄχρι τοῦ πιθανοῦ προέρχεται μόνον . ταῦτα μὲν οὖν καὶ τοιαῦθ’ ἕτερα πολλὰ καλῶς δόξουσι λέγειν οἱ ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας ἰατροὶ πρὸς τοὺς ἅπασι τοῖς ὁπωσοῦν γεγραμμένοις φαρμάκοις πιστεύοντας , αἰτίας τε πιθανὰς ἐφαρμόττειν ταῖς ἐπαγγελίαις αὐτῶν προαιρουμένους . ἐγὼ δὲ πρὸς τούτοις ἔτι κᾀκεῖνο εἴποιμ’ ἄν , ὡς Ἡρόδοτος μὲν ἁπάσας τὰς ἄλλας αἱρέσεις μοχθηρὰς ὑπολαμβάνων , πλὴν τῆς πνευματικῆς , Μητρόδωρος δὲ πλὴν τῆς Ἀσκληπιάδου , καὶ Ζήνων πλὴν τῆς Ἡροφίλου , καὶ Ἑρμογένης πλὴν τῆς Ἐρασιστράτου , καὶ ἄλλος τις ἄλλος ἁπάσας πλὴν τῆς ἑαυτοῦ , περὶ τῶν συνθέτων φαρμάκων μόνων ἀβασανίστως πιστεύουσιν ἅπασι τοῖς συγγράμμασιν , εἴθ’ ὁμοδόξων εἴτε καὶ τῶν ἐπιτυχόντων εἴη , καὶ πολλάκις γε αἰτίας ἀποδιδόναι πειρῶνται πιθανὰς κάκιστα συγκειμένων φαρμάκων · καὶ τὸ τούτου θαυμασιώτερον , ὅτι μηδεμίαν ἔχοντες ὧν ἐπαινοῦσι πεῖραν , ἀλλ’ ἑτέροις πεπιστευσκότες , ὥσπερ τις ἔναγχος ἐπαίνους μὲν διῄει πολλοὺς καὶ μεγάλους φαρμάκου ποδαγρικοῦ , μεταξὺ δ’ αὐτοῦ λέγοντος ἐπιστάντος τινὸς ποδαγρικοῦ μετρίως οὕτως ἔχοντος ὡς βαδίζειν δύνασθαι , καὶ ἡμῶν κελευσάντων ἐπ’ ἐκείνου πρώτου πεῖραν αὐτοῦ παρασχεῖν , ὁ μὲν ἐπέθηκε τῷ ποδὶ τὸ φάρμακον , ὁ δ’ ἄνθρωπος ἄγρυπνός τε τῆς νυκτὸς ὅλης ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν ὑστεραίαν οὐ μόνον οὐ βαδίζειν ὡς πρόσθεν , ἀλλ’ οὐδὲ φέρεσθαι δυνατὸς ἦν . οὕτως ἀβασανίστως τε καὶ προπετῶς οἱ μὲν ἑτέροις πιστεύουσιν , οἱ δ’ ἑκόντες ἄλλους ἐξαπατῶσιν . εἰ δὲ καὶ πᾶσαι καλῶς εἶχον αἱ συνθέσεις τῶν φαρμάκων ὧν μνημονεύουσιν , ἀλλὰ τήν γε χρεῖαν τῆς θεωρίας αὐτῶν ἀνατρέπουσιν ἐξ ὧν πράττουσιν . φασὶ γὰρ ἕνεκα τῆς τῶν συνθέτων φαρμάκων κατασκευῆς τε καὶ χρήσεως ἐπισκέπτεσθαι τῶν ἁπλῶν τὰς δυνάμεις , καὶ τούτων μάρτυρας ἐπικαλοῦνται σχεδὸν ἅπαντας τοὺς παλαιοὺς , Ἐρασίστρατον , Ἡρόφιλον , Φιλότιμον , Διοκλέα , Πραξαγόραν καὶ αὐτὸν Ἱπποκράτην . παραγενόμενοι δ’ ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν , ὡς γινώσκουσιν ἡμῖν ἤδη τὰς συνθέτους δυνάμεις ἁπάσας , οὕτω διαλέγονται . καὶ πῶς οὐ μάτην ζητεῖτε τὰς τῶν ἁπλῶν , εἴποι τὶς οἶμαι πρὸς αὐτοὺς , εἰ τὰς τῶν συνθέτων ἤδη γινώσκετε ; εἰ γὰρ ὧν ἕνεκα τὴν ζήτησιν τῶν ἁπλῶν ἐνεστήσασθε , ταύτας ἤδη γινώσκετε , περιττὸν τὸ ζητεῖν ἐκείνας . εἰ καὶ τοῦτό τις αὐτοῖς συγχωρήσειεν , ἀλλὰ τό γε καὶ πρόσθεν ἤδη λελεγμένον οὐκ οἶδ’ ὅπως ἀνάσχοιτ’ ἄν τις , ὅταν ἐναντία τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις , ἐκ λόγων μακρῶν ἐπιχειρῶσι κατασκευάζειν .
Lemmas: ὁ γάρ λέγω ὅτι καί ὁ ἐμπειρικός ἀφορμή ἀντιλογία παρασκευάζω , ἐκ ὅς ἑτοῖμος πιστεύω ἅπας ὁ σύνθετος δύναμις , ὥσπερ οὐ ἐγχωρέω ἁμαρτάνω γε πολύς αὐτός καί μοχθηρός σύγκειμαι . φημί γάρ οἴομαι καθά καί λέγω , μάτην ἐγώ ζητέω ὁ πρῶτος τε καί δραστικός δύναμις ἕκαστος ὁ φάρμακον , φθάνω ὁ ἐμπειρία ἀναρίθμητος τις ἔχω φάρμακον ἁπλόος καί σύνθετος πλῆθος , ὅς καί παρά αὐτός πιστεύω ὁ μάτην ζητέω ὁ πρῶτος δύναμις . εἰ γάρ ἅπας μέν ὁ κατά μέρος χρῆσις αὐτός γιγνώσκω τε καί συμφωνέω πᾶς , ὁ δέ αἰτία κατά ὅς ἐνεργέω μήπω συμφωνέω , δῆλος ὡς οὐ ἐκ ὁ ὁ πρῶτος δύναμις γνῶσις οὔτε ὁ σύνθεσις οὔτε ὁ χρῆσις εὑρίσκω ὁ φάρμακον , ἀλλά ὁ μέν ἐμπειρία οὗτος συντίθημι , ὁ λόγος δέ ἄχρι ὁ πιθανός προέρχομαι μόνος . οὗτος μέν οὖν καί τοιοῦτος ἕτερος πολύς καλός δοκέω λέγω ὁ ἀπό ὁ ἐμπειρία ἰατρός πρός ὁ ἅπας ὁ ὁπωσοῦν γράφω φάρμακον πιστεύω , αἰτία τε πιθανός ἐφαρμόζω ὁ ἐπαγγελία αὐτός προαιρέω . ἐγώ δέ πρός οὗτος ἔτι κᾠκεῖνος λέγω ἄν , ὡς Ἡρόδοτος μέν ἅπας ὁ ἄλλος αἵρεσις μοχθηρός ὑπολαμβάνω , πλήν ὁ πνευματικός , Μητρόδωρος δέ πλήν ὁ Ἀσκληπιάδης , καί Ζήνων πλήν ὁ Ἡρόφιλος , καί Ἑρμογένης πλήν ὁ Ἐρασίστρατος , καί ἄλλος τις ἄλλος ἅπας πλήν ὁ ἑαυτοῦ , περί ὁ σύνθετος φάρμακον μόνος ἀβασάνιστος πιστεύω ἅπας ὁ σύγγραμμα , εἴτε ὁμόδοξος εἴτε καί ὁ ἐπιτυγχάνω εἰμί , καί πολλάκις γε αἰτία ἀποδίδωμι πειράω πιθανός κακός σύγκειμαι φάρμακον · καί ὁ οὗτος θαυμάσιος , ὅτι μηδείς ἔχω ὅς ἐπαινέω πεῖρα , ἀλλά ἕτερος πιπιστευσ́σκω , ὥσπερ τις ἔναγχος ἔπαινος μέν διέρχομαι πολύς καί μέγας φάρμακον ποδαγρικός , μεταξύ δέ αὐτός λέγω ἐφίστημι τις ποδαγρικός μέτριος οὕτως ἔχω ὡς βαδίζω δύναμαι , καί ἐγώ κελεύω ἐπί ἐκεῖνος πρῶτος πεῖρα αὐτός παρέχω , ὁ μέν ἐπιτίθημι ὁ πούς ὁ φάρμακον , ὁ δέ ἄνθρωπος ἄγρυπνος τε ὁ νύξ ὅλος γίγνομαι καί κατά ὁ ὑστεραῖος οὐ μόνος οὐ βαδίζω ὡς πρόσθεν , ἀλλά οὐδέ φέρω δυνατός εἰμί . οὕτως ἀβασάνιστος τε καί προπετής ὁ μέν ἕτερος πιστεύω , ὁ δέ ἑκών ἄλλος ἐξαπατάω . εἰ δέ καί πᾶς καλός ἔχω ὁ σύνθεσις ὁ φάρμακον ὅς μνημονεύω , ἀλλά ὁ γε χρεῖα ὁ θεωρία αὐτός ἀνατρέπω ἐκ ὅς πράσσω . φημί γάρ ἕνεκα ὁ ὁ σύνθετος φάρμακον κατασκευή τε καί χρῆσις ἐπισκοπέω ὁ ἁπλόος ὁ δύναμις , καί οὗτος μάρτυς ἐπικαλέω σχεδόν ἅπας ὁ παλαιός , Ἐρασίστρατος , Ἡρόφιλος , Φιλότιμος , Διοκλῆς , Πραξαγόρας καί αὐτός Ἱπποκράτης . παραγίγνομαι δέ ἐπί ὁ ἐξέτασις αὐτός , ὡς γιγνώσκω ἐγώ ἤδη ὁ σύνθετος δύναμις ἅπας , οὕτως διαλέγω . καί πῶς οὐ μάτην ζητέω ὁ ὁ ἁπλόος , λέγω τίς οἴομαι πρός αὐτός , εἰ ὁ ὁ σύνθετος ἤδη γιγνώσκω ; εἰ γάρ ὅς ἕνεκα ὁ ζήτησις ὁ ἁπλόος ἐνίστημι , οὗτος ἤδη γιγνώσκω , περισσός ὁ ζητέω ἐκεῖνος . εἰ καί οὗτος τις αὐτός συγχωρέω , ἀλλά ὁ γε καί πρόσθεν ἤδη λέγω οὐ οἶδα ὅπως ἀνέχω ἄν τις , ὅταν ἐναντίος ὁ ἐναργής φαίνω , ἐκ λόγος μακρός ἐπιχειρέω κατασκευάζω .