galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 8.19.4
[ δ΄ . Περὶ τέφρας . ] Τέφρα . τῶν κεκαυμένων ξύλων τὸ λείψανον οὕτω προσαγορεύεται , σύνθετον ὑπάρχον ἐξ ἐναντίων οὐσιῶν τε καὶ ποιοτήτων . ἔχει γὰρ ἐν αὑτῷ τὸ μέν τι γεῶδες , τὸ δ’ οἷον αἰθαλῶδες ἢ λιγνυῶδες ἢ ὅπως ἂν ἐθέλῃ τις καλεῖν . ταυτὶ μὲν οὖν τὰ μόρια λεπτομερῆ τ’ ἐστὶ καὶ βρεχομένης ὕδατι τῆς τέφρας καὶ διηθουμένης συναποφέρεται . ὅσον δ’ ὑπολείπεται γεῶδες , ἀσθενὲς καὶ ἄδηκτον γίγνεται ἐν τῇ κονίᾳ τὴν θερμὴν δύναμιν ἀποτιθέμενον . οὐχ ἅπασα δὲ τέφρα τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς ἔχει κρᾶσιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν τῆς καυθείσης ὕλης διαφορὰν ὑπαλλάττεται . Διοσκορίδης δὲ οὐκ οἶδ’ ὅπως στυπτικὴν αὐτὴν ἔχειν φησὶ τὴν δύναμιν . καίτοι γε ἡ συκίνη πάσης ἀπήλλακται τοιαύτης ποιότητος , ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ δένδρον οὐχ ὥσπερ δρῦς καὶ πρῖνος καὶ κόμαρος καὶ φηγὸς καὶ σχῖνος καὶ κισσὸς , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα , τὴν στρυφνὴν ἐπιφαίνει ποιότητα κατ’ οὐδὲν ἑαυτοῦ μέρος , ἀλλ’ ἔστιν ὀποῦ πλῆρες ὅλον ἰσχυροῦ καὶ θερμοῦ καὶ δριμέος . ἐκ μὲν δὴ τῶν στρυφνῶν ξύλων ἡ τέφρα στυπτικὸν οὐκ ὀλίγον ἔχει , καὶ ἔγωγέ ποτε δι’ αὐτῆς ἐπισχὼν αἱμοῤῥαγίας οἶδα , μηδενὸς ἑτέρου παρόντος φαρμάκου . τῇ συκίνῃ δ’ οὐκ ἄν τις εἰς τοῦτο χρήσαιτό ποτε , πολὺ γὰρ αὕτη γε τὸ δριμὺ καὶ τὸ καυστικὸν ἔχει τῷ ῥυπτικῷ μεμιγμένον καὶ κατ’ ἄμφω διενήνοχε τῆς ἐκ τῶν δρυΐνων ξύλων , ὅτι τε τὸ αἰθαλῶδες ἐν αὐτῇ πολλῷ δριμύτερόν ἐστι καὶ ὅτι τὸ οἷον γεῶδες , ἐν ἐκείναις μὲν ὑποστῦφόν πώς ἐστιν , ἐν ταύτῃ δὲ ῥυπτικὸν , ὥσπερ ἐν τῇ τῶν τιθυμάλλων . ἔστι δὲ καὶ ἡ τίτανος εἶδός τι τέφρας , λεπτομερεστέρα μὲν οὖσα τῆς ἐκ τῶν ξύλων , παρ’ ὅσον ἀκριβέστερον οἱ λίθοι κατοπτᾶσθαι δέονται πρὸς τὸ γενέσθαι τέφραν , ὅμως μὴν ἔχουσα καὶ αὐτὴ τὸ οἷον ἐμπύρευμα πολύ . καὶ διὰ τοῦτο πλυθεῖσα ξηραντικὸν ἀδήκτως γίνεται φάρμακον , καὶ μᾶλλον , εἰ δὶς ἢ καὶ τρὶς πλυθείη . διαφορητικὴ δ’ ἱκανῶς γίνεται θαλάσσῃ πλυθεῖσα . λεχθήσεται δὲ ὑπὲρ αὐτῆς κᾀπειδὰν περὶ τῶν μεταλλευομένων ὁ λόγος ἡμῖν γίγνηται .
Lemmas: [ Δ΄ . περι τέφρα . ] τέφρα . ὁ καίω ξύλον ὁ λείψανον οὕτως προσαγορεύω , σύνθετος ὑπάρχω ἐκ ἐναντίος οὐσία τε καί ποιότης . ἔχω γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ μέν τις γεώδης , ὁ δέ οἷος αἰθαλώδης ἤ λιγνυώδης ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω τις καλέω . οὗτος μέν οὖν ὁ μόριον λεπτομερής τε εἰμί καί βρέχω ὕδωρ ὁ τέφρα καί διηθέω συναποφέρω . ὅσος δέ ὑπολείπω γεώδης , ἀσθενής καί ἄδηκτος γίγνομαι ἐν ὁ κονία ὁ θερμός δύναμις ἀποτίθημι . οὐ ἅπας δέ τέφρα ὁ αὐτός ἀκριβής ἔχω κρᾶσις , ἀλλά κατά ὁ ὁ καίω ὕλη διαφορά ὑπαλλάσσω . Διοσκορίδης δέ οὐ οἶδα ὅπως στυπτικός αὐτός ἔχω φημί ὁ δύναμις . καίτοι γε ὁ σύκινος πᾶς ἀπαλλάσσω τοιοῦτος ποιότης , ὅτι καί αὐτός ὁ δένδρον οὐ ὥσπερ δρῦς καί πρῖνος καί κόμαρος καί φηγός καί σχῖνος καί κισσός , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ὁ στρυφνός ἐπιφαίνω ποιότης κατά οὐδείς ἑαυτοῦ μέρος , ἀλλά εἰμί ὀπός πλήρης ὅλος ἰσχυρός καί θερμός καί δριμύς . ἐκ μέν δή ὁ στρυφνός ξύλον ὁ τέφρα στυπτικός οὐ ὀλίγος ἔχω , καί ἐγώ ποτέ διά αὐτός ἐπέχω αἱμορραγία οἶδα , μηδείς ἕτερος πάρειμι φάρμακον . ὁ σύκινος δέ οὐ ἄν τις εἰς οὗτος χράω ποτέ , πολύς γάρ οὗτος γε ὁ δριμύς καί ὁ καυστικός ἔχω ὁ ῥυπτικός μείγνυμι καί κατά ἄμφω διαφέρω ὁ ἐκ ὁ δρύϊνος ξύλον , ὅτι τε ὁ αἰθαλώδης ἐν αὐτός πολύς δριμύς εἰμί καί ὅτι ὁ οἷος γεώδης , ἐν ἐκεῖνος μέν ὑποστύφω πως εἰμί , ἐν οὗτος δέ ῥυπτικός , ὥσπερ ἐν ὁ ὁ τιθύμαλλος . εἰμί δέ καί ὁ τίτανος εἶδος τις τέφρα , λεπτομερής μέν εἰμί ὁ ἐκ ὁ ξύλον , παρά ὅσος ἀκριβής ὁ λίθος κατοπτάω δέω πρός ὁ γίγνομαι τέφρα , ὅμως μήν ἔχω καί αὐτός ὁ οἷος ἐμπύρευμα πολύς . καί διά οὗτος πλύνω ξηραντικός ἄδηκτος γίγνομαι φάρμακον , καί μάλα , εἰ δίς ἤ καί τρίς πλύνω . διαφορητικός δέ ἱκανός γίγνομαι θάλασσα πλύνω . λέγω δέ ὑπέρ αὐτός ἐͅπειδάν περί ὁ μεταλλεύω ὁ λόγος ἐγώ γίγνομαι .