galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.9
Οὔτε γὰρ ἁπλῶς θερμὸν ἕκαστον αὐτῶν ἐστιν , ὥσπερ τὸ πῦρ · τοῦτο μὲν γὰρ ἂν καὶ ἀδύνατον · οὔτ’ εἰ κατ’ ἐπικράτησιν , ὥσπερ τὸ αἷμα , πρόκειται σκοπεῖν · ἀλλ’ οὐδ’ εἰ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς λέγεται θερμὸν , ὥσπερ λέων μὲν ἐν ζώοις , τὸ δ’ ἀκμάζον ἐν ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν πρὸς τὸ γεγηρακός . ἀλλ’ εἰ πρὸς ἄνθρωπόν ἐστι θερμὸν , ἢ ψυχρὸν , ἢ ξηρὸν , ἢ ὑγρὸν ἕκαστον τῶν φαρμάκων , ἡ ζήτησίς ἐστιν . καὶ οὐδὲ πρὸς τοῦτον ὡς τὸ πρός τι παραβαλλόμενον , ἀλλ’ εἰ τῇ δυνάμει , τοῦτο δ’ ἐστὶν εἰ πλησιάζον αὐτῷ θερμότερον ἀπεργάζεται τὸ μόριον , ἢ ψυχρότερον , ἢ ὑγρότερον , ἢ ξηρότερον οὗπερ καὶ ψαύει . ὥστε ἐν τῇ πείρᾳ καὶ τὰ τῆς κρίσεως ἔσται καὶ τὰ τῆς διαγνώσεως , ἣν ἀφέντες οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν εἰ ἐρυθρόν ἐστιν τὸ ῥόδον ἢ εὐῶδες ἐπισκοποῦνται , παρέντες ὅταν ἐγκαυθῶσι τὴν κεφαλὴν , ἐπιτιθέντες αὐτῇ ῥόδων στεφάνους , ἢ τὸν χυλὸν αὐτῶν , ἢ ῥόδινον ἔλαιον , οὕτω τῇ πείρᾳ μαθεῖν τὸ γιγνόμενον . εἰ μὲν γὰρ ἐκθερμαίνονται , μᾶλλον ἂν εἴη θερμὸν , εἰ δὲ ψύχονται ; ψυχρόν . ἐν ἴσῳ τὸ ψυκτικὸν εἶναι ἀνθρώπου φύσεως , ἀεὶ γὰρ τούτου χρὴ μεμνῆσθαι , καίτοι μυριάκις μὲν ἐγὼ διατελῶ λέγων αὐτὸ , παρακούουσι δ’ οἱ πολλοὶ καὶ συγγινώσκειν αὐτοῖς χρὴ διεστραμμένοις ὑπὸ τῶν σοφιστῶν ληρούντων μακρά . τὰ μὲν δὴ τῆς πείρας οὕτω ῥᾴδια καὶ περὶ ῥόδων δυνάμεώς ἐστι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων φαρμάκων . ἔξεστι γὰρ δήπου καὶ στεφανώσασθαι ῥόδοις καὶ τρίψαντί ποτε καταπλάσαι τὸ στόμα τῆς κοιλίας ἀνθρώπου καυσουμένου καὶ ἀποθλίψαντι τὸν χυλὸν αὐτῶν ἐκροφῆσαι καὶ μίξαντι μεθ’ ὕδατος , ἢ ἐλαίου , τῶν τοῦ σώματός τι μορίων ἀνατρῖψαι . καίτοι τί λέγω τούτοις , ὅπου γε ὀποβαλσάμῳ μιγνύντες ἔνιοι ῥόδων χυλὸν ἐν τοῖς ὑπὸ κύνα καύμασιν ἀνατρίβονται τὰ σώματα χάριν ἐμψύξεως , αὐτῇ τῇ πείρᾳ μεμαθηκότες ὡς ἱκανῶς ἀναψύχουσιν ; ἀλλ’ ὑπὸ περιττῆς σοφίας Ἡρόδοτος ὁ ἰατρὸς οὐδὲ τὸ ξὺν ὄξει ῥόδινον , ὃ δὴ καλοῦσιν ἰδίως ὀξυρόδινον , ὁμολογεῖ ψύχειν ἡμᾶς · εἶτ’ ἀναμνησθεὶς τό γε τοσοῦτον , ὡς ἐν ταῖς ἀρχαῖς τῶν φρενιτικῶν νοσημάτων αὐτὸς αὐτῷ χρῆται καὶ συνεὶς τῆς ἐναντιολογίας , ὡμολόγηται γὰρ ὑπὸ πάντων σχεδὸν τῶν ἰατρῶν ἄχρι καὶ τῶν ἀμφὶ τὸν ἀναισθητότατον Θεσσαλὸν , ὡς ἀποκρούεσθαι χρὴ καὶ ψύχειν ἐν ἀρχῇ μᾶλλον ἢ θερμαίνειν καὶ χαλᾷν , οὐ ψύχειν φησὶν , ἀλλὰ στύφειν αὐτό . καίτοι χαλεπὸν οὐδὲν ἦν ἐγκαυθέντα ποτὲ καὶ αὐτὸν , ἄνθρωπος γὰρ ἦν ὁμοιοπαθὴς ἡμῖν , ὀξυροδίνῳ τὴν κεφαλὴν ἐπιβρέξασθαι καὶ γνῶναι τῇ πείρᾳ τὴν ἐνέργειαν τοῦ φαρμάκου . ﻿ ῥᾷστον δ’ ἦν , οἶμαι , καὶ ψυγέντα χρῆσθαί ποτ’ αὐτῷ κατὰ τε τῆς κεφαλῆς ἐπιχέοντα καὶ τοῖς ὠσὶν ἐνστάξαντα καὶ ταῖς ῥισὶν ἐγχέοντα καὶ τὸ μέτωπον ὅλον ἀνατρίψαντα , καθάπερ ἀμαρακίνῳ καὶ ἰρίνῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀλείμμασιν τοῖς θερμαίνουσι χρώμεθα . καίτοι γὰρ οὐδὲ μετρίως θερμαίνει κατ’ αὐτὸν ὀξυρόδινον , ἐκ δυοῖν θερμοτάτων φαρμάκων συγκείμενον . ἀλλ’ εἴπερ Ἡρόδοτος οὐκ ἐτόλμησε χρήσασθαι , δίκαιον , οἶμαι , τοὺς νῦν ἐστι πειραθῆναι τῆς τοῦ φαρμάκου δυνάμεως ἐφ’ ἑαυτῶν , ὅταν ἤτοι ψυγῶσιν ἢ ἐγκαυθῶσιν , ὥσπερ ἐγὼ πολλάκις ἐπειράθην ἐπ’ ἐμαυτοῦ καὶ ἄλλων οὐκ ὀλίγων ἐγκεκαυμένων ἐπιβρέξας τὴν κεφαλήν . ἄμεινον γάρ ἐστιν αὐτοὺς πρώτως ὧν λέγουσι πειραθέντας οὕτως ἡμῖν τε συμβουλεύειν ἔν τε ταῖς βίβλοις ἀναγράφειν .
Lemmas: οὔτε γάρ ἁπλῶς θερμός ἕκαστος αὐτός εἰμί , ὥσπερ ὁ πῦρ · οὗτος μέν γάρ ἄν καί ἀδύνατος · οὔτε εἰ κατά ἐπικράτησις , ὥσπερ ὁ αἷμα , πρόκειμαι σκοπέω · ἀλλά οὐδέ εἰ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής λέγω θερμός , ὥσπερ λέων μέν ἐν ζῷον , ὁ δέ ἀκμάζω ἐν ἕκαστος ὁ εἶδος πρός ὁ γηράσκω . ἀλλά εἰ πρός ἄνθρωπος εἰμί θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός ἕκαστος ὁ φάρμακον , ὁ ζήτησις εἰμί . καί οὐδέ πρός οὗτος ὡς ὁ πρός τις παραβάλλω , ἀλλά εἰ ὁ δύναμις , οὗτος δέ εἰμί εἰ πλησιάζω αὐτός θερμός ἀπεργάζομαι ὁ μόριον , ἤ ψυχρός , ἤ ὑγρός , ἤ ξηρός ὅς καί ψαύω . ὥστε ἐν ὁ πεῖρα καί ὁ ὁ κρίσις εἰμί καί ὁ ὁ διάγνωσις , ὅς ἀφίημι ὁ πολύς ὁ ἰατρός εἰ ἐρυθρός εἰμί ὁ ῥόδος ἤ εὐώδης ἐπισκοπέω , παρίημι ὅταν ἐγκαίω ὁ κεφαλή , ἐπιτίθημι αὐτός ῥόδον στέφανος , ἤ ὁ χυλός αὐτός , ἤ ῥόδινος ἔλαιον , οὕτως ὁ πεῖρα μανθάνω ὁ γίγνομαι . εἰ μέν γάρ ἐκθερμαίνω , μάλα ἄν εἰμί θερμός , εἰ δέ ψύχω ; ψυχρός . ἐν ἴσος ὁ ψυκτικός εἰμί ἄνθρωπος φύσις , ἀεί γάρ οὗτος χρή μιμνῄσκω , καίτοι μυριάκις μέν ἐγώ διατελέω λέγω αὐτός , παρακούω δέ ὁ πολύς καί συγγιγνώσκω αὐτός χρή διαστρέφω ὑπό ὁ σοφιστής ληρέω μακρός . ὁ μέν δή ὁ πεῖρα οὕτως ῥᾴδιος καί περί ῥόδον δύναμις εἰμί καί περί ὁ ἄλλος ἅπας φάρμακον . ἔξεστι γάρ δήπου καί στεφανόω ῥόδον καί τρίβω ποτέ καταπλάσσω ὁ στόμα ὁ κοιλία ἄνθρωπος καυσόω καί ἀποθλίβω ὁ χυλός αὐτός ἐκροφέω καί μείγνυμι μετά ὕδωρ , ἤ ἔλαιον , ὁ ὁ σῶμα τις μόριον ἀνατρίβω . καίτοι τίς λέγω οὗτος , ὅπου γε ὀποβάλσαμον μείγνυμι ἔνιοι ῥόδον χυλός ἐν ὁ ὑπό κύων καῦμα ἀνατρίβω ὁ σῶμα χάριν ἔμψυξις , αὐτός ὁ πεῖρα μανθάνω ὡς ἱκανός ἀναψύχω ; ἀλλά ὑπό περισσός σοφία Ἡρόδοτος ὁ ἰατρός οὐδέ ὁ σύν ὄξος ῥόδινος , ὅς δή καλέω ἴδιος ὀξυρρόδινον , ὁμολογέω ψύχω ἐγώ · εἶτα ἀναμιμνῄσκω ὁ γε τοσοῦτος , ὡς ἐν ὁ ἀρχή ὁ φρενιτικός νόσημα αὐτός αὐτός χράω καί συνίημι ὁ ἐναντιολογία , ὁμολογέω γάρ ὑπό πᾶς σχεδόν ὁ ἰατρός ἄχρι καί ὁ ἀμφί ὁ ἀναίσθητος Θεσσαλός , ὡς ἀποκρούω χρή καί ψύχω ἐν ἀρχή μάλα ἤ θερμαίνω καί χαλάω , οὐ ψύχω φημί , ἀλλά στύφω αὐτός . καίτοι χαλεπός οὐδείς εἰμί ἐγκαίω ποτέ καί αὐτός , ἄνθρωπος γάρ εἰμί ὁμοιοπαθής ἐγώ , ὀξυρόδινος ὁ κεφαλή ἐπιβρέχω καί γιγνώσκω ὁ πεῖρα ὁ ἐνέργεια ὁ φάρμακον . ﻿ ῥᾴδιος δέ εἰμί , οἴομαι , καί ψύχω χράω ποτέ αὐτός κατά τε ὁ κεφαλή ἐπιχέω καί ὁ οὖς ἐνστάζω καί ὁ ῥίς ἐγχέω καί ὁ μέτωπον ὅλος ἀνατρίβω , καθά ἀμαράκινον καί ἴρινος καί ὁ ἄλλος ἄλειμμα ὁ θερμαίνω χράω . καίτοι γάρ οὐδέ μέτριος θερμαίνω κατά αὐτός ὀξυρρόδινον , ἐκ δύο θερμός φάρμακον σύγκειμαι . ἀλλά εἴπερ Ἡρόδοτος οὐ τολμάω χράω , δίκαιος , οἴομαι , ὁ νῦν εἰμί πειράω ὁ ὁ φάρμακον δύναμις ἐπί ἑαυτοῦ , ὅταν ἤτοι ψύχω ἤ ἐγκαίω , ὥσπερ ἐγώ πολλάκις ἐπιλέγω ἐπί ἐμαυτοῦ καί ἄλλος οὐ ὀλίγος ἐγκαίω ἐπιβρέχω ὁ κεφαλή . ἀγαθός γάρ εἰμί αὐτός πρῶτος ὅς λέγω πειράω οὕτως ἐγώ τε συμβουλεύω ἐν τε ὁ βίβλος ἀναγράφω .