galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 9.3.23
[ κγ΄ . Περὶ μολύβδου . ] Μόλυβδος δυνάμεώς ἐστι ψυκτικῆς . ἔχει γὰρ οὐ μόνον ὑγρὰν οὐσίαν πολλὴν ὑπὸ ψύξεως πεπηγυῖαν , ἀλλὰ καὶ ἀερώδη , τῆς γεώδους ὀλίγης μετέχων . ὅτι μὲν οὖν ὑγρὰν οὐσίαν ἔχει πλείστην ὑπὸ ψύξεως πεπηγυῖαν ἡ γινομένη διὰ ταχέων , ἐπειδὰν ὁμιλήσῃ πυρὶ , χύσις τε καὶ ῥύσις αὐτῷ γινέσθω σοι τεκμήριον . ὅτι δὲ καὶ ἀερώδη , σημεῖον τόδ’ ἐστίν . μόλυβδος μόνος μόνος ὧν ἴσμεν αὐξάνεται καὶ ὄγκῳ καὶ σταθμῷ , κατατιθέμενος ἐν οἴκοις καταγείοις ἀέρα θολερὸν ἔχουσιν , ὡς εὐρῶτος πληροῦσθαι ταχέως τὰ κατ’ αὐτοὺς κείμενα · καὶ οἱ τοὺς πόδας δὲ τῶν ἀνδριάντων συνδοῦντες τοῖς λίθοις μόλυβδοι πολλάκις ὤφθησαν ηὐξημένοι . καί τινες εἰς τοσοῦτον ᾔρθησαν ὄγκον , ὡς . ἀποκρεμάννυσθαι τῶν λίθων ὁμοίως κρυστάλλῳ . ταῦτα μὲν οὖν πιθανὰ πρὸ τῆς πείρας γνωρίσματα τῆς ὑγρότητός τι καὶ ψύξεως αὐτοῦ . τὰ δ’ ἐπιστημονικά τε καὶ βέβαια διὰ τῆς πείρας γινώσκεται . θυίαν γοῦν σκευάσας ἐκ μολύβδου , μετὰ δοίδυκος μολυβδίνου βαλὼν εἰς αὐτὴν , ὅ τι ἂν ἐθέλοις ὑγρὸν , εἰ τρίβοις , ὡς ἀνεῖναι χυλόν τινα τόν τε δοίδυκα καὶ τὸν μόλυβδον , τὸ γεννώμενον ἐξ ἀμφοῖν εὑρήσεις πολὺ ψυχρότερον τὴν δύναμιν ἢ τὸ ὑγρὸν ἐτύγχανεν ὄν . ἔξεστι δ’ ἐμβάλλειν σοι καὶ ὕδωρ καὶ οἶνον λεπτὸν ὑδατώδη καὶ ἔλαιον καὶ πᾶν ὁτιοῦν τοιοῦτον . εἰ δὲ καὶ μᾶλλον βούλοιο τὸν χυλὸν ἐμψυκτικὸν ποιῆσαι , τὸ ἔλαιον ὀμφάκινον ἢ ῥόδινον ἢ μήλινον ἢ μύρσινον ἔστω . τῷ δὲ γεννωμένῳ χυλῷ χρώμενος εἴς τε τὰς ἐν ἕδρᾳ μεθ’ ἑλκῶν ἢ στολίδων ἀνεχομένας φλεγμονὰς , εἴς τε τὰς ἐν αἰδοίοις καὶ ὄρχεσιν καὶ τιτθοῖς , ἄριστον ἕξεις φάρμακον . ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων ῥευμάτων ἀρχομένων , ὅσα τε βουβῶσιν ἢ ποσὶν ἢ τοῖς ἄλλοις ἄρθροις ἐγκατασκήπτει , καὶ μέντοι καὶ τοῖς ἕλκεσι τοῖς κακοήθεσιν , ὡς καὶ πρὸς τὰ καρκινώδη χρησάμενος αὐτῷ θαυμάσεις τὸ φάρμακον . εἰ δὲ βούλει διὰ ταχέων πλεῖστον ἀθροῖσαι τοῦ μολύβδου χυλὸν , ἐν ἡλίῳ πειρῶ τρίβειν ἢ ὁπωσοῦν ἀέρι θερμῷ γεγονότι . πολύχρηστον δ’ ἔσται σοι τὸ φάρμακον , εἰ καὶ τῶν ψυκτικῶν χυλῶν ἐμβαλὼν τρίβοις , οἷον ἀειζώου , κοτυληδόνος καὶ σέρεως καὶ θριδακίνης καὶ χονδρίλης καὶ ψυλλίου καὶ ὄμφακος καὶ ἀνδράχνης . ὅσα δὲ τούτων οὐ μεθίησι ῥᾳδίως χυλὸν , ὥσπερ καὶ ἡ ἀνδράχνη , μιγνύειν αὐτοῖς τινα τῶν ἄλλων ὑγρῶν , οἷος καὶ ὁ τῆς ὄμφακός ἐστιν , ὃς καὶ αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἐμβαλλόμενος τῇ προειρημένῃ θυίᾳ , κάλλιστον ἐμψυκτικὸν ἐργάζεται φάρμακον . ἀλλὰ καὶ πλατυνθεὶς ὁ μόλυβδος ἄνευ τῶν ἄλλων τινὸς , αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν μόνος , ὑποστόρεσμα γίνεται ταῖς ψόαις τῶν ἀσκούντων ἀθλητῶν , ὅταν ὀνειρώττωσιν , φανερῶς ἐμψύχων αὐτούς . καί που λεπὶς ἐκ μολύβδου λεπτὴ γενομένη καλῶς ἐπιδεθεῖσα κατὰ γαγγλίου τελέως ἠφάνισιν αὐτό . καλῶς δ’ ἐπιδήσει πᾶς ὁ μεμαθηκὼς ὑφ’ Ἱπποκράτους κατὰ τὸ σῖνος ἐρείδειν μᾶλλον ἢ ἔνθεν καὶ ἔνθεν . οὐδὲν οὖν θαυμαστόν ἐστιν οὐδὲ τὸν κεκαυμένον μόλυβδον , ὅταν πλυθῇ , ψυκτικῆς γίνεσθαι δυνάμεως , πρὸ πλυθῆναι δὲ μικτῆς ἐστιν δηλονότι . καὶ τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ τὸ φάρμακον ὁ κεκαυμένος μόλυβδος ἀγαθόν ἐστιν πρὸς τὰ κακοηθευόμενα τῶν ἑλκῶν . ὅταν δὲ πλυθῇ , πολὺ μᾶλλον εἴς τε πλήρωσιν αὐτῶν καὶ συνούλωσιν ἄριστον γίνεται φάρμακον . ἁρμόττει δὲ καὶ τοῖς χειρωνείοις καλουμένοις καὶ καρκινώδεσιν ἅπασιν αὐτός τε καθ’ ἑαυτὸν καί τισι τῶν ἀπουλωτικῶν φαρμάκων μιγνύμενος , οἷόν ἐστι καὶ τὸ διὰ τῆς καδμείας . χρὴ δὲ λύειν μὲν ἐν ἀρχῇ , εἰ πολὺς ὁ ἰχὼρ εἴη , καθ’ ἑκάστην ἡμέραν · εἰ δὲ μὴ , διὰ τρίτης ἢ καὶ διὰ τετάρτης . ἐπικείσθω δὲ ἔξωθεν ἐξ ὕδατος ψυχροῦ σπόγγος , ὃς ὅταν ξηραίνηται , βρεχέσθω . ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ πλέον ἢ κατὰ τὴν προκειμένην πραγματείαν εἴρηται , διὰ τὴν οἰκειότητα τοῦ λόγου προαχθέντος μου . καιρὸς δ’ ἤδη πρὸς τὰ συνεχῆ μετιέναι .
Lemmas: [ κγ΄ . περι μόλυβδος . ] μόλυβδος δύναμις εἰμί ψυκτικός . ἔχω γάρ οὐ μόνος ὑγρός οὐσία πολύς ὑπό ψῦξις πήγνυμι , ἀλλά καί ἀερώδης , ὁ γεώδης ὀλίγος μετέχω . ὅτι μέν οὖν ὑγρός οὐσία ἔχω πολύς ὑπό ψῦξις πήγνυμι ὁ γίγνομαι διά ταχύς , ἐπειδάν ὁμιλέω πῦρ , χύσις τε καί ῥύσις αὐτός γίγνομαι σύ τεκμήριον . ὅτι δέ καί ἀερώδης , σημεῖον ὅδε εἰμί . μόλυβδος μόνος μόνος ὅς οἶδα αὐξάνω καί ὄγκος καί σταθμός , κατατίθημι ἐν οἶκος κατάγειος ἀήρ θολερός ἔχω , ὡς εὐρώς πληρόω ταχύς ὁ κατά αὐτός κεῖμαι · καί ὁ ὁ πούς δέ ὁ ἀνδριάς συνδέω ὁ λίθος μόλυβδος πολλάκις ὁράω αὐξάνω . καί τις εἰς τοσοῦτος αἰρθέω ὄγκος , ὡς . ἀποκρεμάννυμι ὁ λίθος ὅμοιος κρύσταλλος . οὗτος μέν οὖν πιθανός πρό ὁ πεῖρα γνώρισμα ὁ ὑγρότης τις καί ψῦξις αὐτός . ὁ δέ ἐπιστημονικός τε καί βέβαιος διά ὁ πεῖρα γιγνώσκω . θυία γοῦν σκευάζω ἐκ μόλυβδος , μετά δοῖδυξ μολύβδινος βάλλω εἰς αὐτός , ὅς τις ἄν ἐθέλω ὑγρός , εἰ τρίβω , ὡς ἀνίημι χυλός τις ὁ τε δοῖδυξ καί ὁ μόλυβδος , ὁ γεννάω ἐκ ἄμφω εὑρίσκω πολύς ψυχρός ὁ δύναμις ἤ ὁ ὑγρός τυγχάνω εἰμί . ἔξεστι δέ ἐμβάλλω σύ καί ὕδωρ καί οἶνος λεπτός ὑδατώδης καί ἔλαιον καί πᾶς ὁστισοῦν τοιοῦτος . εἰ δέ καί μάλα βούλομαι ὁ χυλός ἐμψυκτικός ποιέω , ὁ ἔλαιον ὀμφάκινος ἤ ῥόδινος ἤ μήλινος ἤ μύρσινος εἰμί . ὁ δέ γεννάω χυλός χράω εἰς τε ὁ ἐν ἕδρα μετά ἕλκος ἤ στολίς ἀνέχω φλεγμονή , εἰς τε ὁ ἐν αἰδοῖον καί ὄρχις καί τιτθός , ἀγαθός ἔχω φάρμακον . ὅμοιος δέ καί κατά ὁ ἄλλος ἅπας ῥεῦμα ἄρχω , ὅσος τε βουβών ἤ πούς ἤ ὁ ἄλλος ἄρθρον ἐγκατασκήπτω , καί μέντοι καί ὁ ἕλκος ὁ κακοήθης , ὡς καί πρός ὁ καρκινώδης χράω αὐτός θαυμάζω ὁ φάρμακον . εἰ δέ βούλομαι διά ταχύς πολύς ἀθροίζω ὁ μόλυβδος χυλός , ἐν ἥλιος πειράω τρίβω ἤ ὁπωσοῦν ἀήρ θερμός γίγνομαι . πολύχρηστος δέ εἰμί σύ ὁ φάρμακον , εἰ καί ὁ ψυκτικός χυλός ἐμβάλλω τρίβω , οἷος ἀείζωον , κοτυληδών καί σέρις καί θριδακίνη καί χονδρίλη καί ψυλλίον καί ὄμφαξ καί ἀνδράχνη . ὅσος δέ οὗτος οὐ μεθίημι ῥᾴδιος χυλός , ὥσπερ καί ὁ ἀνδράχνη , μείγνυμι αὐτός τις ὁ ἄλλος ὑγρός , οἷος καί ὁ ὁ ὄμφαξ εἰμί , ὅς καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐμβάλλω ὁ προλέγω θυία , καλός ἐμψυκτικός ἐργάζομαι φάρμακον . ἀλλά καί πλατύνω ὁ μόλυβδος ἄνευ ὁ ἄλλος τις , αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος , ὑποστόρεσμα γίγνομαι ὁ ψόα ὁ ἀσκέω ἀθλητής , ὅταν ὀνειρώσσω , φανερός ἔμψυχος αὐτός . καί που λεπίς ἐκ μόλυβδος λεπτός γίγνομαι καλός ἐπιδέω κατά γαγγλίον τέλειος ἤφανι αὐτός . καλός δέ ἐφοράω πᾶς ὁ μανθάνω ὑπό Ἱπποκράτης κατά ὁ σῖνος ἐρείδω μάλα ἤ ἔνθεν καί ἔνθεν . οὐδείς οὖν θαυμαστός εἰμί οὐδέ ὁ καίω μόλυβδος , ὅταν πλύνω , ψυκτικός γίγνομαι δύναμις , πρό πλύνω δέ μικτός εἰμί δηλονότι . καί οὗτος μέν οὖν αὐτός ὁ φάρμακον ὁ καίω μόλυβδος ἀγαθός εἰμί πρός ὁ κακοηθεύομαι ὁ ἕλκος . ὅταν δέ πλύνω , πολύς μάλα εἰς τε πλήρωσις αὐτός καί συνούλωσις ἀγαθός γίγνομαι φάρμακον . ἁρμόζω δέ καί ὁ χειρώνειος καλέω καί καρκινώδης ἅπας αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ καί τις ὁ ἀπουλωτικός φάρμακον μείγνυμι , οἷος εἰμί καί ὁ διά ὁ καδμία . χρή δέ λύω μέν ἐν ἀρχή , εἰ πολύς ὁ ἰχώρ εἰμί , κατά ἕκαστος ἡμέρα · εἰ δέ μή , διά τρίτος ἤ καί διά τέταρτος . ἐπίκειμαι δέ ἔξωθεν ἐκ ὕδωρ ψυχρός σπόγγος , ὅς ὅταν ξηραίνω , βρέχω . οὗτος μέν οὖν ἐπί πολύς ἤ κατά ὁ πρόκειμαι πραγματεία λέγω , διά ὁ οἰκειότης ὁ λόγος προάγω ἐγώ . καιρός δέ ἤδη πρός ὁ συνεχής μεθίημι .