galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.17
Ἑλκτικαὶ μὲν οὖν εἰσιν ὅσαι τὰ κατὰ βάθος ἐπισπῶνται σφοδρότερον . ἀποκρουστικαὶ δὲ ὅσαι πρὸς τὸ βάθος ἀπελαύνουσι τοὺς πλησιάζοντας ἐν αὐταῖς χυμούς . ἡ δ’ οὐσία τῶν μὲν θερμή τ’ ἐστὶν καὶ λεπτομερὴς , τῶν δ’ ἔμπαλιν ψυχρά τε καὶ παχυμερής . ἕλκει μὲν γὰρ ἀεὶ τὸ θερμὸν , ἀποκρούεται δὲ τὸ ψυχρόν . ἀλλὰ τὸ μὲν λεπτομερὲς θερμὸν ἕλκει σφοδρότερον , τὸ δὲ παχυμερὲς ψυχρὸν , οἷόν περ τὸ στῦφον ὠθεῖ βιαιότερον . ἐξ οὖν τοῦ σφοδροῦ τῆς ἐνεργείας ἑκατέρῳ τοὔνομα . ἡ μὲν δὴ τῶν στυφόντων ὕλη πρόδηλος · ἡ δὲ τῶν ἑλκτικῶν ἡ μὲν τις αὐτοφυής ἐστιν , ἡ δ’ ἐκ σηπεδόνος ὀξυνούσης ἔχει τὴν γένεσιν , αὐτοφυὴς μὲν ἥ τε τοῦ δικτάμου καὶ ἡ τῆς προπόλεως καὶ θαψίας καὶ ἡ τοῦ σαγαπηνοῦ καὶ ἡ τῶν ὀπῶν τοῦ Κυρηναίου τε καὶ Μηδικοῦ , καὶ εἰ δή τις ἄλλος ὅμοιος τούτοις ἐστίν . ἐκ σηπεδόνος δὲ ἥ τε τῆς ζύμης καὶ ἡ τοῦ ψωρικοῦ καλουμένου . ἤδη δὲ καὶ ἡ κόπρος ἡ ἐκ σηπεδόνος ἅπασι μὲν ἂν οὕτω γε τῆς ἑλκτικῆς εἶεν δυνάμεως , οὐ μικρὰ δ’ ἐν αὐταῖς ἡ διαφορά . ἡ μὲν γὰρ τῆς περιστερᾶς ἱκανῶς ἑλκτικὴ , τὸ δ’ ἶσον ἀφ’ ἑκατέρας ταύτης ἀφεστήκασιν ἐπὶ μὲν τὸ θερμότερον ἡ τοῦ χηνὸς , ἐπὶ δὲ τὸ ψυχρότερον ἡ τοῦ ἀλεκτρυόνος . ἀπολείπεται δὲ ταύτης ἔτι μᾶλλον ἥ τε τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ὑῶν . ἡ δὲ τῶν κυνῶν οἷά περ τὰ ῥυπτικὰ φάρμακα , καὶ μᾶλλον ὅταν ὀστᾶ κατεσθίωσι . καὶ ἡ τῶν κροκοδείλων δὲ τῶν χερσαίων ἔτι καὶ μᾶλλον ἀκριβοῖ τοῦτο . ἔστι δὲ καὶ ἕτερόν τι γένος ἑλκτικῶν φαρμάκων , οἰκειότητι ποιότητος ἐπισπώμενον , ὅπερ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ὁμοιότητι τῆς ὅλης οὐσίας , ὥσπερ καὶ τὰ τρεφόμενα τὰς οἰκείας τροφὰς ἐπισπᾶται . τῶν τοιούτων δ’ ἐστὶ φαρμάκων καὶ τὰ καθαίροντα μὲν πάντα καὶ τῶν ἀλεξητηρίων δ’ ἔνια . θερμὰ δ’ εἶναι χρὴ πάντα τὰ τοιαῦτα . τῶν γὰρ ὁμοίων ταῖς οὐσίαις , τὸ θερμότερον ἑλκτικώτερον ὑπάρχει , καὶ ὡς ἂν προσειληφὸς σύμμαχον τῇ ὁμοιότητι τὴν θερμότητα . δυσὶ γὰρ αἰτίαις ἕλκον τὸ τοιοῦτο πλεονεκτήσει τοῦ κατὰ τὴν ἑτέραν μόνην ἐπισπωμένου . διοίσει δ’ οὐδὲν ἐπισπαστικὴν λέγειν ἢ ἑλκτικὴν ἢ ἑλκυστικὴν δύναμιν .
Lemmas: ἑλκτικός μέν οὖν εἰμί ὅσος ὁ κατά βάθος ἐπισπάω σφοδρός . ἀποκρουστικός δέ ὅσος πρός ὁ βάθος ἀπελαύνω ὁ πλησιάζω ἐν αὐτός χυμός . ὁ δέ οὐσία ὁ μέν θερμός τε εἰμί καί λεπτομερής , ὁ δέ ἔμπαλιν ψυχρός τε καί παχυμερής . ἕλκω μέν γάρ ἀεί ὁ θερμός , ἀποκρούω δέ ὁ ψυχρός . ἀλλά ὁ μέν λεπτομερής θερμός ἕλκω σφοδρός , ὁ δέ παχυμερής ψυχρός , οἷος περ ὁ στύφω ὠθέω βίαιος . ἐκ οὖν ὁ σφοδρός ὁ ἐνέργεια ἑκάτερος ὄνομα . ὁ μέν δή ὁ στύφω ὕλη πρόδηλος · ὁ δέ ὁ ἑλκτικός ὁ μέν τις αὐτοφυής εἰμί , ὁ δέ ἐκ σηπεδών ὀξύνω ἔχω ὁ γένεσις , αὐτοφυής μέν ὁ τε ὁ δίκταμος καί ὁ ὁ πρόπολις καί θαψία καί ὁ ὁ σαγαπηνός καί ὁ ὁ ὀπή ὁ Κυρηναῖος τε καί Μηδικός , καί εἰ δή τις ἄλλος ὅμοιος οὗτος εἰμί . ἐκ σηπεδών δέ ὁ τε ὁ ζύμη καί ὁ ὁ ψωρικός καλέω . ἤδη δέ καί ὁ κόπρος ὁ ἐκ σηπεδών ἅπας μέν ἄν οὕτως γε ὁ ἑλκτικός εἰμί δύναμις , οὐ μικρός δέ ἐν αὐτός ὁ διαφορά . ὁ μέν γάρ ὁ περιστερά ἱκανός ἑλκτικός , ὁ δέ ἴσος ἀπό ἑκάτερος οὗτος ἀφίστημι ἐπί μέν ὁ θερμός ὁ ὁ χήν , ἐπί δέ ὁ ψυχρός ὁ ὁ ἀλεκτρυών . ἀπολείπω δέ οὗτος ἔτι μάλα ὁ τε ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ὗς . ὁ δέ ὁ κύων οἷος περ ὁ ῥυπτικός φάρμακον , καί μάλα ὅταν ὀστέον κατεσθίω . καί ὁ ὁ κροκόδειλος δέ ὁ χερσαῖος ἔτι καί μάλα ἀκριβόω οὗτος . εἰμί δέ καί ἕτερος τις γένος ἑλκτικός φάρμακον , οἰκειότης ποιότης ἐπισπάω , ὅς οὐδείς ἄλλος εἰμί ἤ ὁμοιότης ὁ ὅλος οὐσία , ὥσπερ καί ὁ τρέφω ὁ οἰκεῖος τροφή ἐπισπάω . ὁ τοιοῦτος δέ εἰμί φάρμακον καί ὁ καθαίρω μέν πᾶς καί ὁ ἀλεξητήριος δέ ἔνιοι . θερμός δέ εἰμί χρή πᾶς ὁ τοιοῦτος . ὁ γάρ ὅμοιος ὁ οὐσία , ὁ θερμός ἑλκτικός ὑπάρχω , καί ὡς ἄν προσλαμβάνω σύμμαχος ὁ ὁμοιότης ὁ θερμότης . δύο γάρ αἰτία ἕλκω ὁ τοιοῦτος πλεονεκτέω ὁ κατά ὁ ἕτερος μόνος ἐπισπάω . διαφέρω δέ οὐδείς ἐπισπαστικός λέγω ἤ ἑλκτικός ἤ ἑλκυστικός δύναμις .