galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.26
Πόθεν οὖν ἐνίοις αἴσθησις γίνεται θερμότητος ἀμυδρᾶς ; τάχα μὲν , ὡς ἔφην καὶ πρόσθεν , ἐξ ἐναντίων σύγκειται δυνάμεων , ὁμοίως τῷ γάλακτι , τάχα δὲ καὶ τῷ θερμότητος ἐπανάκλησιν ποιεῖσθαι . δύναιτο δ’ ἂν καὶ τὸ τραχεῖάν τε καὶ ἀνιαρὰν ἔχον τὴν διέξοδον ἄλγημα ποιεῖν , ἐπισπᾶσθαί τε ῥεῦμα θερμὸν τῷ τόπῳ . καὶ γὰρ τοῦτο ἐναργές ἐστιν , ὡς ἐπιῤῥεῖ τι τοῖς ὀδυνωμένοις μορίοις . ἀλλὰ πολὺ μὲν οὐκ ἂν ἐπιῤῥυῇ , τῷ ψυχρὸν εἶναι τὸ ὄξος καὶ ἀποκρούεσθαι τὸ ἐπιφερόμενον . ὅσον δ’ ἀκριβῶς λεπτόν ἐστι , διαφεῦγον τοῦτο τὰς λαβὰς τοῦ φαρμάκου παραῤῥεῖ τε καὶ στηρίζεται κατὰ τὸ μόριον , οὐκέτι παλινδρομοῦν , ὥσπερ τὸ παχύτερον , ὀπίσω . φαίνεται γὰρ οὖν δὴ καὶ λεπτὸν ἀκριβῶς , ἐπανθοῦν ἔρευθος τοῖς ὑπ’ ὄξους ἐρεθισθεῖσι μορίοις . ἴσως δὲ καὶ ἄλλη τίς ἐστιν αἰτία γνωσθῆναι μὴ δυναμένη . δι’ αὐτὸ γὰρ δὴ τοῦτο καὶ πόῤῥωθεν ἄρχεσθαι τῆς τῶν δυνάμεων ἐξετάσεως ἐκώλυον , ὅτι περιπίπτειν ἀναγκαῖόν ἐστι φυσικοῖς προβλήμασιν , οὐ σμικρὰς ἔχουσιν ἀπορίας · ἡμῖν δὲ νῦν οὐχ ὡς φυσικοῖς ἀνδράσι πρόκειται πάντων τῶν πραγμάτων τὰς αἰτίας ἐξευρίσκειν , ἀλλὰ τὰς δυνάμεις τῶν φαρμάκων ἐπιγνῶναι , πρὸς τὸ χρήσασθαί τε δεξιῶς αὐτοῖς ἀγαθούς τε δημιουργοὺς γίγνεσθαι τῶν συνθέτων . ὅτι γὰρ οὐχ οἷόν τε καλῶς οὔτ’ αὐτὸν συνθεῖναι φάρμακον οὔθ’ ὑπ’ ἄλλου συγκειμένῳ χρήσασθαι , πρὸ τοῦ τὰς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεις εἰδέναι , διά τε τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου καὶ τῆς περὶ συνθέσεως φαρμάκων ἱκανῶς ἐπιδείκνυται . τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν ἐχούσης τῆς ἐνεστώσης πραγματείας , ἐπειδὰν πρῶτον εὕρωμεν τὸ πρὸς αὐτῶν χρηστὸν , ἀποχωρεῖν δεῖ προβλημάτων φυσικῶν , ἀπορίας ἐχόντων συχνάς . ὑπὸ τίνος γὰρ κράσεως ἐν τῷ καθόλου πέφυκεν ὀξύτης καὶ γλυκύτης καὶ πικρότης , ἁλυκότης τε καὶ αὐστηρότης καὶ δριμύτης , ἑκάστη τε τῶν ἄλλων ποιοτήτων γίγνεσθαι ; καὶ αὐτοῖς τοῖς φυσικοῖς ἀνδράσι ζητοῦσιν ἀπορίαι μέγισταί τε καὶ πάμπολλαι κατὰ τοὺς λόγους ἀναφαίνονται . ταύτας οὖν ἐγὼ φυλάττεσθαι παραινῶ καθάπερ τινὰ κρημνὸν , ἔχοντάς γε λεωφόρον ὁδὸν , ᾖ κρίνειν ἐγχωρεῖ τὰ φάρμακα , καὶ πρῶτον μὲν ὅπερ ἤδη μοι καὶ μικρὸν ἔμπροσθεν εἴρηται , λογίζεσθαι τὸ μηδεμίαν ἀμφισβητεῖσθαι δύναμιν τῶν ἰσχυρῶς θερμαινόντων ἢ ψυχόντων φαρμάκων , ἀλλ’ οἷς τοῦτο συμβέβηκεν , οὐδετέρας ὑπάρχειν . ἔπειτα δὲ ὡς ἐξ ἐναντίων δυνάμεων σύγκειται πολλὰ τῶν ἁπλῶν ὡς πρὸς αἴσθησιν . οὐ γὰρ τὸ γάλα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ θειώδη καὶ τὰ ἀσφαλτώδη καὶ τὰ νιτρώδη καὶ πάνθ’ ὅσα τοιαῦτα τῶν αὐτοφυῶν ὑδάτων ἐστὶν , ἐξ ἐπιμιξίας ἐγένετο τῶν ἐναντίων δυνάμεων , εἴ γε ψυχρὸν μὲν καὶ ὑγρόν ἐστι κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν τὸ ὕδωρ , ἄσφαλτος δὲ καὶ θεῖον καὶ μῖσυ καὶ χαλκῖτις καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα θερμά . μεμνῆσθαι δὲ καὶ τοῦ πολλὰ μὲν τῶν θερμῶν εἶναι παχυμερῆ , πολλὰ δὲ τῶν ψυχρῶν λεπτομερῆ καὶ κατὰ ταύτας τὰς ἀρχὰς ἀσφαλῶς ἀποφαίνεσθαι περὶ τῆς τῶν φαρμάκων δυνάμεως . αὐτίκα γὰρ ἀρκεῖ λεπτομερὲς εἰπεῖν . καὶ ψυκτικὸν καὶ ξηραντικὸν τὸ ὄξος , ἀποχωρήσαντα τῶν φυσικωτέρων ὑπὲρ αὐτοῦ λογισμῶν . ἐκ γὰρ τοῦ ταῦτα γινώσκειν εἴσεταί τις ὅπως χρὴ μιγνύναι τοῖς ἄλλοις φαρμάκοις αὐτό .
Lemmas: πόθεν οὖν ἔνιοι αἴσθησις γίγνομαι θερμότης ἀμυδρός ; τάχα μέν , ὡς φημί καί πρόσθεν , ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι δύναμις , ὅμοιος ὁ γάλα , τάχα δέ καί ὁ θερμότης ἐπανάκλησις ποιέω . δύναμαι δέ ἄν καί ὁ τραχύς τε καί ἀνιαρός ἔχω ὁ διέξοδος ἄλγημα ποιέω , ἐπισπάω τε ῥεῦμα θερμός ὁ τόπος . καί γάρ οὗτος ἐναργής εἰμί , ὡς ἐπιρρέω τις ὁ ὀδυνάω μόριον . ἀλλά πολύς μέν οὐ ἄν ἐπιρρέω , ὁ ψυχρός εἰμί ὁ ὄξος καί ἀποκρούω ὁ ἐπιφέρω . ὅσος δέ ἀκριβής λεπτός εἰμί , διαφεύγω οὗτος ὁ λαβή ὁ φάρμακον παραρρέω τε καί στηρίζω κατά ὁ μόριον , οὐκέτι παλινδρομέω , ὥσπερ ὁ παχύς , ὀπίσω . φαίνω γάρ οὖν δή καί λεπτός ἀκριβής , ἐπανθέω ἔρευθος ὁ ὑπό ὄξος ἐρεθίζω μόριον . ἴσως δέ καί ἄλλος τίς εἰμί αἰτία γιγνώσκω μή δύναμαι . διά αὐτός γάρ δή οὗτος καί πρόσωθεν ἄρχω ὁ ὁ δύναμις ἐξέτασις κωλύω , ὅτι περιπίπτω ἀναγκαῖος εἰμί φυσικός πρόβλημα , οὐ μικρός ἔχω ἀπορία · ἐγώ δέ νῦν οὐ ὡς φυσικός ἀνήρ πρόκειμαι πᾶς ὁ πρᾶγμα ὁ αἰτία ἐξευρίσκω , ἀλλά ὁ δύναμις ὁ φάρμακον ἐπιγιγνώσκω , πρός ὁ χράω τε δεξιός αὐτός ἀγαθός τε δημιουργός γίγνομαι ὁ σύνθετος . ὅτι γάρ οὐ οἷος τε καλός οὔτε αὐτός συντίθημι φάρμακον οὔτε ὑπό ἄλλος σύγκειμαι χράω , πρό ὁ ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις οἶδα , διά τε ὁ θεραπευτικός μέθοδος καί ὁ περί σύνθεσις φάρμακον ἱκανός ἐπιδείκνυμι . οὗτος οὖν ὁ σκοπός ἔχω ὁ ἐνίστημι πραγματεία , ἐπειδάν πρῶτος εὑρίσκω ὁ πρός αὐτός χρηστός , ἀποχωρέω δέω πρόβλημα φυσικός , ἀπορία ἔχω συχνός . ὑπό τίς γάρ κρᾶσις ἐν ὁ καθόλου φύω ὀξύτης καί γλυκύτης καί πικρότης , ἁλυκότης τε καί αὐστηρότης καί δριμύτης , ἕκαστος τε ὁ ἄλλος ποιότης γίγνομαι ; καί αὐτός ὁ φυσικός ἀνήρ ζητέω ἀπορία μέγας τε καί πάμπολυς κατά ὁ λόγος ἀναφαίνω . οὗτος οὖν ἐγώ φυλάσσω παραινέω καθά τις κρημνός , ἔχω γε λεωφόρος ὁδός , εἰμί κρίνω ἐγχωρέω ὁ φάρμακον , καί πρῶτος μέν ὅς ἤδη ἐγώ καί μικρός ἔμπροσθεν λέγω , λογίζομαι ὁ μηδείς ἀμφισβητέω δύναμις ὁ ἰσχυρός θερμαίνω ἤ ψύχω φάρμακον , ἀλλά ὅς οὗτος συμβαίνω , οὐδέτερος ὑπάρχω . ἔπειτα δέ ὡς ἐκ ἐναντίος δύναμις σύγκειμαι πολύς ὁ ἁπλόος ὡς πρός αἴσθησις . οὐ γάρ ὁ γάλα μόνος , ἀλλά καί ὁ θειώδης καί ὁ ἀσφαλτώδης καί ὁ νιτρώδης καί πᾶς ὅσος τοιοῦτος ὁ αὐτοφυής ὕδωρ εἰμί , ἐκ ἐπιμιξία γίγνομαι ὁ ἐναντίος δύναμις , εἰ γε ψυχρός μέν καί ὑγρός εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ὁ ὕδωρ , ἄσφαλτος δέ καί θεῖος καί μῖσος καί χαλκῖτις καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος θερμός . μιμνῄσκω δέ καί ὁ πολύς μέν ὁ θερμός εἰμί παχυμερής , πολύς δέ ὁ ψυχρός λεπτομερής καί κατά οὗτος ὁ ἀρχή ἀσφαλής ἀποφαίνω περί ὁ ὁ φάρμακον δύναμις . αὐτίκα γάρ ἀρκέω λεπτομερής λέγω . καί ψυκτικός καί ξηραντικός ὁ ὄξος , ἀποχωρέω ὁ φυσικός ὑπέρ αὐτός λογισμός . ἐκ γάρ ὁ οὗτος γιγνώσκω οἶδα τις ὅπως χρή μείγνυμι ὁ ἄλλος φάρμακον αὐτός .