galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 7.10.1
[ α΄ . Περὶ καλαμίνθης . ] Καλαμίνθη λεπτομερὴς τὴν οὐσίαν ἐστὶ καὶ θερμὴ καὶ ξηρὰ τὴν κρᾶσιν , ἐκ τῆς τρίτης που τάξεως κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ποιότητας . ἐναργῆ δὲ τούτων τὰ γνωρίσματα τά τε τῇ γεύσει φαινόμενα καὶ τὰ διὰ τῆς πείρας γιγνωσκόμενα . τῇ μὲν γὰρ γεύσει δριμεῖά τε καὶ θερμὴ σαφῶς ἐστι καὶ βραχύ τι παντελῶς ὑπόπικρον ἔχει . πειρωμένοις δ’ αὐτῆς καὶ προσάγουσι τῷ σώματι πρῶτον μὲν ἔξωθεν ἐπιτιθεμένη λίαν θερμαίνει τε καὶ δάκνει καὶ ἀμύττει τὸ δέρμα καὶ τελευτῶσα ἕλκος ἐργάζεται . λαμβανομένη δὲ εἴσω τοῦ σώματος αὐτή τε καθ’ ἑαυτὴν ξηρὰ καὶ διὰ μελικράτου , θερμαίνει τε σαφῶς καὶ ἱδρῶτας κινεῖ καὶ διαφορεῖ καὶ ξηραίνει τὸ πᾶν σῶμα . διὰ τοῦτο γοῦν αὐτῇ τινες ἐχρήσαντο καὶ πρὸς τὰ κατὰ περίοδον ῥίγη , ἔξωθεν μὲν ἐναφέψοντες ἐλαίῳ καὶ συναλείφοντες ὅλον τὸ σῶμα μετὰ τρίψεως γενναίως , ἔσωθεν δὲ λαμβάνοντες , ὡς εἴρηται . καὶ μέν γε καὶ κατὰ τῶν ἰσχίων καταπλάττουσί τινες αὐτὴν ἐπὶ τῶν ἰσχιαδικῶν ἀῤῥωστημάτων ὡς γενναῖον βοήθημα · καὶ γὰρ ἕλκει τὰ ἐκ τοῦ βάθους εἰς τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν καὶ θερμαίνει σύμπαν τὸ ἄρθρον , ἐπικαίει τε σαφῶς τὸ δέρμα καὶ καταμήνιά τε πινομένη καὶ προστιθεμένη προσκαλεῖται πάνυ δραστηρίως . ἀγαθὸν δὲ καὶ τῶν ἐλεφαντιώντων φάρμακον , οὐ μόνον τῷ γενναίως διαφορεῖν τοὺς λεπτοὺς χυμοὺς , ἀλλὰ καὶ τῷ λεπτύνειν καὶ τέμνειν ἰσχυρῶς τοὺς παχεῖς , οἷοί πέρ εἰσιν οἱ τὸ τοιοῦτο νόσημα γεννῶντες , οὕτω δὲ καὶ οὐλὰς μελαίνας λαμπρύνει καὶ ὑπώπια διαφορεῖ . κάλλιον δ’ ἐπὶ τῶν τοιούτων χλωρὰν ἐν οἴνῳ ἑψηθεῖσαν καταπλάττειν αὐτὴν μᾶλλον , ἢ ξηράν . ἰσχυροτέρα γὰρ ξηρανθεῖσα γίγνεται καὶ καίειν ἑτοιμοτέρα . τῷ δ’ εἶναι τοιαύτη καὶ πρὸς τὰ τῶν ἰοβόλων θηρίων δήγματα παραλαμβάνεται , καθάπερ τά τε καυτήρια καὶ ὅσα τῶν φαρμάκων ἐστὶ θερμὰ καὶ δριμέα καὶ λεπτομερῆ καὶ ῥᾳδίως ἐκ τοῦ βάθους ἐπισπώμενα πρὸς ἑαυτὰ τὴν παρακειμένην ἅπασαν ὑγρότητα . ἡ δὲ συνοῦσα πικρότης αὐτῇ βραχεῖα μέν ἐστι παντελῶς · δρᾷ δ’ ἅπερ ἡ ἰσχυροτάτη ﻿ πρὸς ἔνια , διὰ τὸ συνεῖναι σφοδρᾷ θερμότητι μετὰ λεπτομεροῦς οὐσίας . οὕτω γοῦν ἀσκαρίδας τε καὶ ἕλμινθας ὁ χυλὸς αὐτῆς ἐνιέμενός τε καὶ πινόμενος ἀναιρεῖν πέφυκε . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τοὺς ἐν ὠσὶ σκώληκας , ἢ εἴ που καθ’ ἕλκους σηπεδονώδους ἑτέρωθι τοῦ σώματος ἡ τοιαύτη γένοιτο διάθεσις . οὕτω δὲ καὶ τὰ κυούμενα πινομένη τε καὶ προστιθεμένη διαφθείρει τε καὶ ἐκβάλλει . ἡ μὲν οὖν τμητικὴ δύναμις ὑπάρχει διά τε τὸ θερμὸν αὐτῆς καὶ λεπτομερὲς καὶ πικρὸν , ἡ δὲ ῥυπτικὴ διὰ τὸ πικρὸν μόνον . καὶ τοίνυν ὀνίνησι τοὺς μὲν ἀσθματικοὺς διὰ πάντα τὰ εἰρημένα , τοὺς δ’ ἰκτεριώδεις διὰ τὴν πικρότητα μάλιστα , καθάπερ καὶ τἄλλα σχεδὸν ἅπαντα τὰ πικρὰ τῷ ῥύπτειν τε καὶ καθαίρειν τὰς κατὰ τὸ ἧπαρ ἐμφράξεις . ἔστι δ’ εἰς ἅπαντα τὰ εἰρημένα πρακτικωτέρα ἡ ὄρειος .
Lemmas: [ Α΄ . περι καλαμίνθη . ] καλαμίνθη λεπτομερής ὁ οὐσία εἰμί καί θερμός καί ξηρός ὁ κρᾶσις , ἐκ ὁ τρίτος που τάξις κατά ἀμφότερος ὁ ποιότης . ἐναργής δέ οὗτος ὁ γνώρισμα ὁ τε ὁ γεῦσις φαίνω καί ὁ διά ὁ πεῖρα γιγνώσκω . ὁ μέν γάρ γεῦσις δριμύς τε καί θερμός σαφής εἰμί καί βραχύς τις παντελής ὑπόπικρος ἔχω . πειράω δέ αὐτός καί προσάγω ὁ σῶμα πρῶτος μέν ἔξωθεν ἐπιτίθημι λίαν θερμαίνω τε καί δάκνω καί ἀμύσσω ὁ δέρμα καί τελευτάω ἕλκος ἐργάζομαι . λαμβάνω δέ εἴσω ὁ σῶμα αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ ξηρός καί διά μελίκρατον , θερμαίνω τε σαφής καί ἱδρώς κινέω καί διαφορέω καί ξηραίνω ὁ πᾶς σῶμα . διά οὗτος γοῦν αὐτός τις χράω καί πρός ὁ κατά περίοδος ῥῖγος , ἔξωθεν μέν ἐναφέψω ἔλαιον καί συναλείφω ὅλος ὁ σῶμα μετά τρῖψις γενναῖος , ἔσωθεν δέ λαμβάνω , ὡς λέγω . καί μέν γε καί κατά ὁ ἴσχιον καταπλήσσω τις αὐτός ἐπί ὁ ἰσχιαδικός ἀρρώστημα ὡς γενναῖος βοήθημα · καί γάρ ἕλκω ὁ ἐκ ὁ βάθος εἰς ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια καί θερμαίνω σύμπας ὁ ἄρθρον , ἐπικαίω τε σαφής ὁ δέρμα καί καταμήνιος τε πίνω καί προστίθημι προσκαλέω πάνυ δραστήριος . ἀγαθός δέ καί ὁ ἐλεφαντιάω φάρμακον , οὐ μόνος ὁ γενναῖος διαφορέω ὁ λεπτός χυμός , ἀλλά καί ὁ λεπτύνω καί τέμνω ἰσχυρός ὁ παχύς , οἷος περ εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος νόσημα γεννάω , οὕτως δέ καί οὐλή μέλας λαμπρύνω καί ὑπώπιον διαφορέω . καλός δέ ἐπί ὁ τοιοῦτος χλωρός ἐν οἶνος ἑψέω καταπλήσσω αὐτός μάλα , ἤ ξηρός . ἰσχυρός γάρ ξηραίνω γίγνομαι καί καίω ἑτοῖμος . ὁ δέ εἰμί τοιοῦτος καί πρός ὁ ὁ ἰοβόλος θηρίον δῆγμα παραλαμβάνω , καθά ὁ τε καυτήριον καί ὅσος ὁ φάρμακον εἰμί θερμός καί δριμύς καί λεπτομερής καί ῥᾴδιος ἐκ ὁ βάθος ἐπισπάω πρός ἑαυτοῦ ὁ παράκειμαι ἅπας ὑγρότης . ὁ δέ σύνειμι πικρότης αὐτός βραχύς μέν εἰμί παντελής · δράω δέ ὅς ὁ ἰσχυρός ﻿ πρός ἔνιοι , διά ὁ σύνειμι σφοδρός θερμότης μετά λεπτομερής οὐσία . οὕτως γοῦν ἀσκαρίς τε καί ἕλμινς ὁ χυλός αὐτός ἐνίημι τε καί πίνω ἀναιρέω φύω . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος καί ὁ ἐν οὖς σκώληξ , ἤ εἰ που κατά ἕλκος σηπεδονώδης ἑτέρωθι ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος γίγνομαι διάθεσις . οὕτως δέ καί ὁ κυέω πίνω τε καί προστίθημι διαφθείρω τε καί ἐκβάλλω . ὁ μέν οὖν τμητικός δύναμις ὑπάρχω διά τε ὁ θερμός αὐτός καί λεπτομερής καί πικρός , ὁ δέ ῥυπτικός διά ὁ πικρός μόνος . καί τοίνυν ὀνίνημι ὁ μέν ἀσθματικός διά πᾶς ὁ λέγω , ὁ δέ ἰκτεριώδης διά ὁ πικρότης μάλα , καθά καί ἄλλος σχεδόν ἅπας ὁ πικρός ὁ ῥύπτω τε καί καθαίρω ὁ κατά ὁ ἧπαρ ἔμφραξις . εἰμί δέ εἰς ἅπας ὁ λέγω πρακτικός ὁ ὄρειος .