galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.12
Ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ πρόσθεν αὐτάρκως εἴρηται . τὸ δ’ ἐναντίον αὐτῷ λέγοιτο μὲν ἂν ἐκκαθαρτικὸν , ἢ ἐκφρακτικὸν τῶν πόρων , ὥσπερ γε καὶ αὐτὸ τὸ ἐμπλαστικὸν οὐκ ἐμπλαστικὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐμφρακτικόν . εἴη δ’ ἂν ὥσπερ τοῖς ἔργοις ἐναντίον , οὕτω καὶ τῇ φύσει τοῦ σώματος οὔτε γλίσχρον οὔτε ἄδηκτον , ἀλλὰ νιτρῶδές τε καὶ λεπτομερές . ἐν γὰρ δὴ τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἀλλήλων διαφέρει , τῷ γένει τῆς οὐσίας οὐ διαφέροντα , τά τ’ ἐμπλαστικὰ τῶν ῥύπον ἐπιτρεφόντων καὶ τὰ τῶν πόρων ἀνακαθαρτικὰ τῶν ῥυπτικῶν . ὅσα μὲν γὰρ τὸν ἐπιπολῆς ἀφαιρεῖ ῥύπον , εἴτ’ οὖν ἑλκῶν εἴτε καὶ τοῦ δέρματος αὐτοῦ , ῥυπτικὰ προσαγορεύεται · τὰ δὲ καὶ τοὺς πόρους ἐκκαθαίροντα λεπτομερέστερά τέ ἐστιν τούτων καὶ τοῖς ἐμπλαστικοῖς ἐναντία , καὶ διὰ τοῦτο ἐκφρακτικά τε καὶ καθαρτικὰ τῶν πόρων ὀνομάζεται . ἔστι δὲ ταῦτα νιτρώδη τε καὶ πικρὰ , καὶ κατὰ μὲν τοῦ δέρματος ἔξωθεν ἐπιτιθέμενα ﻿ τὴν νιτρώδη ποιότητα μόνον ἀκριβῆ κεκτῆσθαι δεῖται πρὸς τὸ δύνασθαι δρᾷν ἅπερ εἴρηται , εἴσω δὲ τοῦ σώματος λαμβανόμενα , κᾂν εἰ στύψεώς τι μετέχῃ , δύναιτ’ ἂν εἶναι καὶ οὕτως ἔτι καθαρτικά τε καὶ διαῤῥυπτικὰ τῶν μειζόνων πόρων , οἷοίπερ κᾀν τοῖς ἀγγείοις εἰσίν . ἔξωθεν μὲν γὰρ ἡ σμικρότης τῶν πόρων ὑπὸ τῆς στύψεως τυφλοῦσθαι φθάνουσα , πρὶν ἐκκαθαρθῆναι καλῶς , οὔτε παραδέχεται τοὐντεῦθεν ἔτι τὴν ῥυπτικὴν οὐσίαν εἰς τὸ βάθος οὔτ’ ἐκκαθαίρεται . τὰ δὲ κατὰ τὴν γαστέρα μόρια πάντα καὶ τὰ καθ’ ἧπαρ καὶ σπλῆνα καὶ τἄλλα πάντα σπλάγχνα μεγίστους ἔχοντα πόρους ἐν αὑτοῖς εἰς ῥώμην τῶν ἀγγείων ὠφελεῖται πλέον ἢ εἰς τὴν τῶν στομάτων σμικρότητα βλάπτεται . καὶ διὰ τοῦτο ἔνδοθεν μὲν ἀψίνθιον διακαθαίρειν πέφυκεν , ἔξωθεν δ’ οὔ . σύνθετον δὲ ὑπάρχει , ὡς εἴρηται πρόσθεν , ἐκ πικρᾶς καὶ στρυφνῆς δυνάμεως · οὐκοῦν οὐδὲ τὰ κατὰ μέρος δέομαι προσγράφειν οὐδὲν τῶν τοιούτων φαρμάκων . ὅσα γὰρ ἂν εὑρίσκῃς νιτρώδη καὶ πικρὰ , ταῦτ’ ἐκκαθαίρειν ἴσθι δυνάμενα τοὺς πόρους πάντας · ῥύπον δὲ ἑλκῶν , ἢ καὶ τοῦ δέρματος , οὐ ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ μετριώτερα ταῖς δυνάμεσιν ἀφαιρεῖν πέφυκεν , οἷάπερ ἐστι τὰ λεπτομερῆ γλυκέα , καθάπερ τὸ μέλι καὶ τῶν σιτηρῶν σπερμάτων ἔνια , καθάπερ ὄροβοι καὶ κύαμοι καὶ κριθαὶ καὶ θέρμοι . καίτοι κᾀν τούτοις αὐτοῖς τὸ μὲν τῶν κυάμων καὶ τῶν κριθῶν ἄλευρον ἀπορύπτει μόνον , οὐ μὴν ἐκφράττει γε τοὺς πόρους . τὸ δὲ τῶν ὀρόβων τε καὶ θέρμων , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὦσι πικροὶ , πρὸς τὸ ῥύπτειν ἤδη τι καὶ τῶν πόρων ἐκκαθαρτικὸν ἔχει . παραπλήσιον δὲ καὶ τοῖς ἀμυγδάλοις συμβέβηκεν . καὶ γὰρ καὶ τούτων ὅσα μέν ἐστι πικρὰ , καὶ ῥύπτει καὶ διακαθαίρει τοὺς πόρους , ὅσα δὲ ἐδώδιμα , ῥύπτει μὲν , οὐκ ἐκφράττει δέ . τὸ μέντοι τῆς ἀκαλήφης σπέρμα καθαίρει τοὺς πόρους ὁμοίως τοῖς πικροῖς ὀρόβοις τε καὶ ἀμυγδάλοις . ἐκ ταὐτοῦ δ’ ἐστὶ γένους δηλονότι καὶ ἡ σκίλλα καὶ ἡ ἴρις , ὅσα τ’ ἄλλα , καθάπερ εἴρηται , κρατοῦσαν ἐν ἑαυτοῖς ἔχει τὴν πικρὰν ποιότητα . καὶ γὰρ καὶ τὸ νίτρον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καὶ τὸ ἀφρόνιτρον ὅ τ’ ἀφρὸς τοῦ νίτρου καὶ τὸ σέριφον καὶ τὸ ἀβρότονον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα σὺν ἐδέσμασί τε καὶ πόμασι λαμβανόμενα τῆς αὐτῆς ἐστι δυνάμεως . εὐθὺς δὲ τούτοις ὑπάρχει πᾶσι καὶ λεπτυντικοῖς εἶναι παχέων τε καὶ γλίσχρων χυμῶν , ὥσπερ τοῖς ἐμπλαστικοῖς ἅπασι , παχεῖς καὶ γλίσχρους ἐργάζεσθαι τοὺς κατὰ τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου χυμούς . ὥστ’ οὐδὲ τῶν ἐκ θώρακός τε καὶ πνεύμονος ἤτοι φλεγματωδῶν , ἢ γλίσχρων , ἢ πύου τμητικώτερα καὶ λεπτυντικώτερα καὶ πρὸς τὴν ἀναγωγὴν ἐπιτηδειότερα δύναιο ἂν εὑρεῖν ἕτερα πρὸ τούτων φάρμακα . τοῖς δ’ αὐτοῖς τούτοις καὶ τὰς καθ’ ἧπαρ ἐμφράξεις ἐκκαθαίρειν ὑπάρχει καὶ τὰς κατὰ σπλῆνα τὰς μετρίας · αἱ δ’ ἰσχυρότεραι σφοδροτέρων φαρμάκων προσδέονται , καππάρεως φλοιοῦ καὶ μυρίκης ῥιζῶν , σκολοπενδρίου τε καὶ σκίλλης καὶ τῆς δι’ αὐτὸ δὴ τοῦτο προσαγορευομένης ἀσπλήνου πόας . διαφόρως δὲ καὶ αὐτοῖς τούτοις ἐστὶ χρηστέον ἐφ’ ἑκάστου τῶν σπλάγχνων · ἐπὶ μὲν ἥπατος αὐτοῖς καθ’ ἑαυτὰ μόνοις , ἐπὶ δὲ σπληνὸς ὄξει μιγνύντας ἢ ἐναφέψοντας , ἐπὶ δὲ τῶν κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα καὶ μελικράτῳ καὶ πτισάνῃ καὶ ὀξυμέλιτι καὶ τῶν οἴνων τοῖς γλυκέσιν . ἔστι δὲ καὶ ταῦτα τῆς θεραπευτικῆς ἤδη μεθόδου · διὸ καὶ παρίημι τό γε νῦν ἔχον τοὺς ὑπὲρ αὐτῶν λογισμούς . ἔν τε γὰρ ἐκείνῃ τῇ πραγματείᾳ κᾀν τῇ περὶ συνθέσεως φαρμάκων εἰρήσονται .
Lemmas: ἀλλά περί μέν οὗτος καί πρόσθεν αὔταρκος λέγω . ὁ δέ ἐναντίος αὐτός λέγω μέν ἄν ἐκκαθαρτικός , ἤ ἐκφρακτικός ὁ πόρος , ὥσπερ γε καί αὐτός ὁ ἐμπλαστικός οὐ ἐμπλαστικός μόνος , ἀλλά καί ἐμφρακτικός . εἰμί δέ ἄν ὥσπερ ὁ ἔργον ἐναντίος , οὕτως καί ὁ φύσις ὁ σῶμα οὔτε γλίσχρος οὔτε ἄδηκτος , ἀλλά νιτρώδης τε καί λεπτομερής . ἐν γάρ δή ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἀλλήλων διαφέρω , ὁ γένος ὁ οὐσία οὐ διαφέρω , ὁ τε ἐμπλαστικός ὁ ῥύπος ἐπιτρέφω καί ὁ ὁ πόρος ἀνακαθαρτικός ὁ ῥυπτικός . ὅσος μέν γάρ ὁ ἐπιπολή ἀφαιρέω ῥύπος , εἶτα οὖν ἕλκος εἴτε καί ὁ δέρμα αὐτός , ῥυπτικός προσαγορεύω · ὁ δέ καί ὁ πόρος ἐκκαθαίρω λεπτομερής τε εἰμί οὗτος καί ὁ ἐμπλαστικός ἐναντίος , καί διά οὗτος ἐκφρακτικός τε καί καθαρτικός ὁ πόρος ὀνομάζω . εἰμί δέ οὗτος νιτρώδης τε καί πικρός , καί κατά μέν ὁ δέρμα ἔξωθεν ἐπιτίθημι ﻿ ὁ νιτρώδης ποιότης μόνος ἀκριβής κτάομαι δέω πρός ὁ δύναμαι δράω ὅς λέγω , εἴσω δέ ὁ σῶμα λαμβάνω , ᾄν εἰ στῦψις τις μετέχω , δύναμαι ἄν εἰμί καί οὕτως ἔτι καθαρτικός τε καί διαρρυπτικός ὁ μέγας πόρος , οἷος εἰͅν ὁ ἀγγεῖον εἰμί . ἔξωθεν μέν γάρ ὁ μικρότης ὁ πόρος ὑπό ὁ στῦψις τυφλόω φθάνω , πρίν ἐκκαθαίρω καλός , οὔτε παραδέχομαι ἐντεῦθεν ἔτι ὁ ῥυπτικός οὐσία εἰς ὁ βάθος οὔτε ἐκκαθαίρω . ὁ δέ κατά ὁ γαστήρ μόριον πᾶς καί ὁ κατά ἧπαρ καί σπλήν καί ἄλλος πᾶς σπλάγχνον μέγας ἔχω πόρος ἐν ἑαυτοῦ εἰς ῥώμη ὁ ἀγγεῖον ὠφελέω πολύς ἤ εἰς ὁ ὁ στόμα μικρότης βλάπτω . καί διά οὗτος ἔνδοθεν μέν ἀψίνθιον διακαθαίρω φύω , ἔξωθεν δέ οὐ . σύνθετος δέ ὑπάρχω , ὡς λέγω πρόσθεν , ἐκ πικρός καί στρυφνός δύναμις · οὐκοῦν οὐδέ ὁ κατά μέρος δέω προσγράφω οὐδείς ὁ τοιοῦτος φάρμακον . ὅσος γάρ ἄν εὑρίσκω νιτρώδης καί πικρός , οὗτος ἐκκαθαίρω οἶδα δύναμαι ὁ πόρος πᾶς · ῥύπος δέ ἕλκος , ἤ καί ὁ δέρμα , οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ μέτριος ὁ δύναμις ἀφαιρέω φύω , οἷος εἰμί ὁ λεπτομερής γλυκύς , καθά ὁ μέλι καί ὁ σιτηρός σπέρμα ἔνιοι , καθά ὄροβος καί κύαμος καί κριθή καί θέρμος . καίτοι εἰͅν οὗτος αὐτός ὁ μέν ὁ κύαμος καί ὁ κριθή ἄλευρον ἀπορρύπτω μόνος , οὐ μήν ἐκφράσσω γε ὁ πόρος . ὁ δέ ὁ ὄροβος τε καί θέρμος , καί μάλα ὅταν εἰμί πικρός , πρός ὁ ῥύπτω ἤδη τις καί ὁ πόρος ἐκκαθαρτικός ἔχω . παραπλήσιος δέ καί ὁ ἀμύγδαλον συμβαίνω . καί γάρ καί οὗτος ὅσος μέν εἰμί πικρός , καί ῥύπτω καί διακαθαίρω ὁ πόρος , ὅσος δέ ἐδώδιμος , ῥύπτω μέν , οὐ ἐκφράσσω δέ . ὁ μέντοι ὁ ἀκαλήφη σπέρμα καθαίρω ὁ πόρος ὅμοιος ὁ πικρός ὄροβος τε καί ἀμύγδαλον . ἐκ αὐτός δέ εἰμί γένος δηλονότι καί ὁ σκίλλα καί ὁ ἶρις , ὅσος τε ἄλλος , καθά λέγω , κρατέω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ πικρός ποιότης . καί γάρ καί ὁ νίτρον αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί ὁ ἀφρόνιτρον ὁ τε ἀφρός ὁ νίτρον καί ὁ σέριφον καί ὁ ἀβρότονον , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος σύν ἔδεσμα τε καί πόμα λαμβάνω ὁ αὐτός εἰμί δύναμις . εὐθύς δέ οὗτος ὑπάρχω πᾶς καί λεπτυντικός εἰμί παχύς τε καί γλίσχρος χυμός , ὥσπερ ὁ ἐμπλαστικός ἅπας , παχύς καί γλίσχρος ἐργάζομαι ὁ κατά ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος χυμός . ὥστε οὐδέ ὁ ἐκ θώραξ τε καί πνεύμων ἤτοι φλεγματώδης , ἤ γλίσχρος , ἤ πύον τμητικός καί λεπτυντικός καί πρός ὁ ἀναγωγή ἐπιτήδειος δύναμαι ἄν εὑρίσκω ἕτερος πρό οὗτος φάρμακον . ὁ δέ αὐτός οὗτος καί ὁ κατά ἧπαρ ἔμφραξις ἐκκαθαίρω ὑπάρχω καί ὁ κατά σπλήν ὁ μέτριος · ὁ δέ ἰσχυρός σφοδρός φάρμακον προσδέω , κάππαρις φλοιός καί μυρίκη ῥίζα , σκολοπένδριον τε καί σκίλλα καί ὁ διά αὐτός δή οὗτος προσαγορεύω ἄσπληνος πόα . διάφορος δέ καί αὐτός οὗτος εἰμί χράω ἐπί ἕκαστος ὁ σπλάγχνον · ἐπί μέν ἧπαρ αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος , ἐπί δέ σπλήν ὄξος μείγνυμι ἤ ἐναφέψω , ἐπί δέ ὁ κατά θώραξ καί πνεύμων καί μελίκρατον καί πτισάνη καί ὀξύμελι καί ὁ οἶνος ὁ γλυκύς . εἰμί δέ καί οὗτος ὁ θεραπευτικός ἤδη μέθοδος · διό καί παρίημι ὁ γε νῦν ἔχω ὁ ὑπέρ αὐτός λογισμός . ἐν τε γάρ ἐκεῖνος ὁ πραγματεία εἰͅν ὁ περί σύνθεσις φάρμακον λέγω .