galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.22
Παραπλησίαν δὲ τοῖς εἰρημένοις ἔχει δύναμιν ὅσα προτρέπειν ἢ παύειν ἐπιμήνια πέφυκεν . ὕλη γὰρ ἀμφοῖν κοινὴ τὸ ἐν ταῖς φλεψὶν αἷμα . τοῦτο οὖν ὅταν εὔρουν τε ἅμα καὶ τῇ ποσότητι σύμμετρον ὑπάρχῃ , χορηγίαν ἄφθονον ἑκατέρῳ παρέχει . καὶ μὲν δὴ καὶ διότι κοιναὶ μαστοῖς τε καὶ ὑστέραις οὐ μικραὶ φλέβες εἰσὶν , καὶ τίνες αὗται τυγχάνουσιν οὖσαι , λέλεκται δι’ ἑτέρων . ταῦτά τοι κᾀπειδὰν ἐπὶ θάτερα τῶν μορίων φέρηται τὸ αἷμα , ξηραίνεται θάτερα . καὶ διὰ τοῦθ’ ὅσαις τὰ καταμήνια φέρεται συμμέτρως , οὐκ ἀθροίζουσιν ἐν μαστοῖς τὸ γάλα , καὶ ὅσαις ﻿ ἄφθονον τοῦτο , τὰ καταμήνια τελέως ἴσχεται . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν , εἰ τὰ διαιτήματα καὶ τὰ φάρμακα παραπλήσια τά τε γεννῶντα καὶ τὰ παύοντα τὴν ἐφ’ ἑκάστῳ μηνὶ κάθαρσιν ἐξ ὑστερῶν καὶ τὴν ἐν μαστοῖς τοῦ γάλακτος γένεσιν . τοσόνδε μέντοι διαφέρουσιν καθ’ ὅσον θερμοτέρων τε καὶ τμητικωτέρων ἐνίοτε τὰ κατὰ τὰς μήτρας χρῄζει . καὶ γὰρ ἀνεστομῶσθαι δέονται μᾶλλον αἱ τῇδε φλέβες ἤπερ αἱ κατὰ τοὺς μαστοὺς , καὶ τοῦ αἵματος εὐρουστέρου χρῄζουσιν , ὡς ἂν μηδὲν αὐτῆς τῆς μήτρας συντελούσης εἰς τὴν φορὰν αὐτοῦ . πέμπεται γὰρ εἰς τὰς ἐν αὐτῇ φλέβας , οὐχ ἕλκεται τὰ καταμήνια . εἰς μαστοὺς δ’ οὐ πέμπεται μόνον , ἀλλὰ καὶ ἕλκεται , καὶ διὰ τοῦτο βραχυτέρας ἐπικουρίας ἐκ φαρμάκων προσδεῖται τὸ μὴ παραγενόμνον αὐτάρκως εἰς μαστοὺς αἷμα . καὶ ὅσα γε τὸ αἷμα ὑπέρχεσθαι προτρέπει , ταῦτα καὶ τὰς ἐλλιπεῖς καθάρσεις ὠφελεῖ . τὰς δ’ ἐπὶ πλέον βεβλαμμένας , ἢ καὶ παντάπασιν ἰσχομένας , οὐκέτ’ οὐδὲν τῶν τοιούτων ἰᾶται , ἀλλὰ βράθυ καὶ μεῖον ἴρις τε καὶ καλαμίνθη , καὶ γλήχων καὶ δίκταμον ἄσαρόν τε καὶ κόστος ἥ τε κασία και τὸ κιννάμωμον , ἄμωμόν τε καὶ ἀριστολοχία , καὶ τὸ βούνιον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα , τὰς παντελεῖς ἐπισχέσεις τῶν κατὰ μήτρας καθάρσεων ἰᾶται . τὰ γὰρ τοιαῦτα καὶ τοῖς οὔροις ποδηγεῖ . ἀλλὰ τῶν αὐτῶν δὴ τοῦτο μόνον οὐρητικῶν ὀνομαζομένων φαρμάκων διαλλάττει , τῷ μὴ ξηραίνειν ἰσχυρῶς . τὸ μὲν γὰρ θερμαίνειν ἐν τρισὶ γένεσι τῶν φαρμάκων κοινὸν , ὅσα γε τῇ τοῦ γάλακτος γενέσει συνεργεῖ , καὶ ὅσα ταῖς τῶν καταμηνίων τε καὶ οὔρων φοραῖς . διαφέρει δὲ τῷ τε ποσῷ τῆς θερμότητος καὶ τῷ τὰ μὲν ξηραίνειν , τὰ δὲ μή ὅσα μὲν γὰρ οὔτε ξηραίνει καὶ θερμαίνει μετρίως , εἰς γάλακτος γένεσιν χρηστά · τὰ δ’ ἐπὶ πλέον θερμαίνοντα , μὴ μέντοι γε ἰσχυρῶς ξηραίνοντα , ταῖς τῶν καταμηνίων φοραῖς ἀγαθά . οὔρησιν δὲ καὶ ταῦτα μὲν ἀμφότερα προτρέπει , καὶ πρὸς τοῦτο δὲ οὐδὲν ἧττον ὅσα θερμαίνει ξηραίνοντα . καὶ διὰ τοῦτο ἐξαιρέτως οὐρητικὰ τὰ τοιαῦτα κέκληται , οὐ διὰ τὸ μόνα κινεῖν τὴν οὔρησιν , ἀλλὰ τὸ μόνην ἄνευ τοῦ καταμήνια καὶ γάλα . πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις οὐδὲ ταῖς ἐκ θώρακος καὶ πνεύμονος ἀναπτύσεσιν ἐπιτήδεια τὰ ξηραίνοντα . δεῖται γὰρ κᾀκεῖνα τέμνεσθαι μὲν , μὴ ξηραίνεσθαι δὲ , καθάπερ γε οἱ κατὰ νεφροὺς καὶ κύστιν λίθοι . λέλεκται δὲ ὑπὲρ τῶν τοιούτων φαρμάκων ἔμπροσθεν .
Lemmas: παραπλήσιος δέ ὁ λέγω ἔχω δύναμις ὅσος προτρέπω ἤ παύω ἐπιμήνιος φύω . ὕλη γάρ ἄμφω κοινός ὁ ἐν ὁ φλέψ αἷμα . οὗτος οὖν ὅταν ἐύρρους τε ἅμα καί ὁ ποσότης σύμμετρος ὑπάρχω , χορηγία ἄφθονος ἑκάτερος παρέχω . καί μέν δή καί διότι κοινός μαστός τε καί ὑστέρα οὐ μικρός φλέψ εἰμί , καί τίς οὗτος τυγχάνω εἰμί , λέγω διά ἕτερος . οὗτος τοι ἐͅπειδάν ἐπί ἕτερος ὁ μόριον φέρω ὁ αἷμα , ξηραίνω ἕτερος . καί διά οὗτος ὅσος ὁ καταμήνιος φέρω σύμμετρος , οὐ ἀθροίζω ἐν μαστός ὁ γάλα , καί ὅσος ﻿ ἄφθονος οὗτος , ὁ καταμήνιος τέλειος ἴσχω . θαυμαστός οὖν οὐδείς , εἰ ὁ διαίτημα καί ὁ φάρμακον παραπλήσιος ὁ τε γεννάω καί ὁ παύω ὁ ἐπί ἕκαστος μείς κάθαρσις ἐκ ὑστέρα καί ὁ ἐν μαστός ὁ γάλα γένεσις . τοσόσδε μέντοι διαφέρω κατά ὅσος θερμός τε καί τμητικός ἐνίοτε ὁ κατά ὁ μήτρα χρῄζω . καί γάρ ἀναστομόω δέω μάλα ὁ τῇδε φλέψ ἤ ὁ κατά ὁ μαστός , καί ὁ αἷμα εὐρουσ́ς χρῄζω , ὡς ἄν μηδείς αὐτός ὁ μήτρα συντελέω εἰς ὁ φορά αὐτός . πέμπω γάρ εἰς ὁ ἐν αὐτός φλέψ , οὐ ἕλκω ὁ καταμήνιος . εἰς μαστός δέ οὐ πέμπω μόνος , ἀλλά καί ἕλκω , καί διά οὗτος βραχύς ἐπικουρία ἐκ φάρμακον προσδέω ὁ μή παραγενόμνος αὔταρκος εἰς μαστός αἷμα . καί ὅσος γε ὁ αἷμα ὑπέρχομαι προτρέπω , οὗτος καί ὁ ἐλλιπής κάθαρσις ὠφελέω . ὁ δέ ἐπί πολύς βλάπτω , ἤ καί παντάπασι ἴσχω , οὐκέτι οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἰάομαι , ἀλλά βράθυ καί μείων ἶρις τε καί καλαμίνθη , καί βλήχων καί δίκταμον ἄσαρος τε καί κόστος ὁ τε κασία και ὁ κιννάμωμον , ἄμωμον τε καί ἀριστολόχεια , καί ὁ βούνιον , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ὁ παντελής ἐπίσχεσις ὁ κατά μήτρα κάθαρσις ἰάομαι . ὁ γάρ τοιοῦτος καί ὁ οὖρον ποδηγέω . ἀλλά ὁ αὐτός δή οὗτος μόνος οὐρητικός ὀνομάζω φάρμακον διαλλάσσω , ὁ μή ξηραίνω ἰσχυρός . ὁ μέν γάρ θερμαίνω ἐν τρεῖς γένος ὁ φάρμακον κοινός , ὅσος γε ὁ ὁ γάλα γένεσις συνεργέω , καί ὅσος ὁ ὁ καταμήνιος τε καί ὅρος φορά . διαφέρω δέ ὁ τε πός ὁ θερμότης καί ὁ ὁ μέν ξηραίνω , ὁ δέ μή ὅσος μέν γάρ οὔτε ξηραίνω καί θερμαίνω μέτριος , εἰς γάλα γένεσις χρηστός · ὁ δέ ἐπί πολύς θερμαίνω , μή μέντοι γε ἰσχυρός ξηραίνω , ὁ ὁ καταμήνιος φορά ἀγαθός . οὔρησις δέ καί οὗτος μέν ἀμφότερος προτρέπω , καί πρός οὗτος δέ οὐδείς ἥσσων ὅσος θερμαίνω ξηραίνω . καί διά οὗτος ἐξαιρετός οὐρητικός ὁ τοιοῦτος καλέω , οὐ διά ὁ μόνος κινέω ὁ οὔρησις , ἀλλά ὁ μόνος ἄνευ ὁ καταμήνιος καί γάλα . πρός γάρ αὖ ὁ ἄλλος οὐδέ ὁ ἐκ θώραξ καί πνεύμων ἀνάπτυσις ἐπιτήδειος ὁ ξηραίνω . δέω γάρ κοᾀκίς τέμνω μέν , μή ξηραίνω δέ , καθά γε ὁ κατά νεφρός καί κύστις λίθος . λέγω δέ ὑπέρ ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἔμπροσθεν .