galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.1
Πέμπτον τοῦτον ἐνστησάμενος λόγον ὑπὲρ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεως , ἀναμνήσω πρῶτον ὧν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἀπέδειξα χρησίμων εἰς τὰ παρόντα , ποιησάμενος τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν στοιχείων , ὕδατός τε καὶ πυρὸς , ἀέρος τε καὶ γῆς , ἅπερ ἔνιοι παρονομάζοντες ἀπὸ τῶν ποιοτήτων ὑγρὸν καὶ ξηρὸν καὶ θερμὸν καὶ ψυχρὸν εἶναί φασιν . αὗται μὲν οὖν αἱ ποιότητες , ὑγρότης τε καὶ ξηρότης , θερμότης τε καὶ ψυχρότης εἰσί . τὰ δ’ ἀπ’ αὐτῶν παρονομαζόμενα σώματα τά τε κοινὰ πάντων ἐστὶ στοιχεῖα καὶ τὰ κατ’ ἐπικράτησίν τινος τούτων , ὑγρὰ καὶ ξηρὰ καὶ ψυχρὰ καὶ θερμὰ προσαγορευόμενα , καὶ τὰ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς , ἢ ὁμοειδὲς παραβαλλόμενα καὶ τὰ πρὸς ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχόν . περὶ μὲν δὴ τῆς ἐν τούτοις διαφορᾶς εἴρηται πολλάκις , εἴρηται δ’ οὐδὲν ἧττον καὶ ὅπῃ διαφέρει τροφὴ φαρμάκου , καὶ ὡς ἡ μὲν τροφὴ κρατεῖταί τε καὶ νικᾶται πρὸς τοῦ τρεφομένου . τὸ φάρμακον δὲ ἔμπαλιν αὐτὸ νικᾷ καὶ κρατεῖ τοῦ σώματος οὗπερ ἂν ὑπάρχῃ φάρμακον · ἐν τῷ πρός τι γὰρ ἑκατέρων εἶναι τὴν νόησιν . ἐδείχθη δὲ καὶ ὡς ἤτοι κατὰ μίαν ἡντιναοῦν ποιότητα τὸ φάρμακον ἀλλοιοῦν πέφυκεν , ἤ θερμαῖνον ἢ ψῦχον ἢ ξηραῖνον ἢ ὑγραῖνον ἢ κατὰ συζυγίαν τινὰ τῶν εἰρημένων , ἢ καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν οὐσίαν , ὥσπερ τῶν τε δηλητηρίων ἔνια καὶ τῶν ἀλεξητηρίων οὐκ ὀλίγα καὶ τὰ καθαίροντα πάντα καὶ τῶν ἐπισπαστικῶν ὀνομαζομένων πολλά . περὶ δὲ τούτων ἔτι μοι δοκῶ προσθήσειν ἐν τοῖς ἑξῆς τὰ λείποντα . τὰ δὲ κατὰ μίαν ἢ δύο ποιότητας ἐνεργοῦντα περὶ τὸ σύμπαν ἡμῶν σῶμα κατὰ τόδε τὸ γράμμα δίειμι , λαβὼν κᾀνταῦθα πάλιν ὑπόθεσιν ἀποδεδειγμένην ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ὡς τὰ πλεῖστα τῶν ἁπλῶν φαρμάκων ἀνομοιομερῆ τε καὶ σύνθετα κατά γε τὴν ἀλήθειάν ἐστιν , ὀνομάζεται δὲ ἁπλᾶ τῷ φύσει τοιαῦτα ὑπάρχειν οἷάπερ ἐστὶν , οὐδὲν ἐξ ἐπιτεχνήσεως ἡμετέρας προσειληφότα . καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς τὰ μέν τινα παχυμερῆ καὶ γεώδη ταῖς οὐσίαις ἐστὶν , τὰ δὲ λεπτομερῆ καὶ ἀερώδη , τὰ δ’ οἷον ὑδατώδη τε καὶ μέσα τῶν εἰρημένων , ἐπιδεδειγμένα καὶ ταῦτ’ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν λόγοις ὑποθέσεις ἔστωσάν μοι πρὸς τὰ μέλλοντα λεχθήσεσθαι . τούτων οὖν ὑποκειμένων ἀρκτέον ἤδη τοῦ λόγου .
Lemmas: πέμπτος οὗτος ἐνίστημι λόγος ὑπέρ ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις , ἀναμιμνῄσκω πρῶτος ὅς ἐν ὁ ἔμπροσθεν ἀποδείκνυμι χρήσιμος εἰς ὁ πάρειμι , ποιέω ὁ ἀρχή ἀπό ὁ στοιχεῖον , ὕδωρ τε καί πῦρ , ἀήρ τε καί γῆ , ὅς ἔνιοι παρονομάζω ἀπό ὁ ποιότης ὑγρός καί ξηρός καί θερμός καί ψυχρός εἰμί φημί . οὗτος μέν οὖν ὁ ποιότης , ὑγρότης τε καί ξηρότης , θερμότης τε καί ψυχρότης εἰμί . ὁ δέ ἀπό αὐτός παρονομάζω σῶμα ὁ τε κοινός πᾶς εἰμί στοιχεῖον καί ὁ κατά ἐπικράτησις τις οὗτος , ὑγρός καί ξηρός καί ψυχρός καί θερμός προσαγορεύω , καί ὁ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής , ἤ ὁμοειδής παραβάλλω καί ὁ πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω . περί μέν δή ὁ ἐν οὗτος διαφορά λέγω πολλάκις , λέγω δέ οὐδείς ἥσσων καί ὅπῃ διαφέρω τροφή φάρμακον , καί ὡς ὁ μέν τροφή κρατέω τε καί νικάω πρός ὁ τρέφω . ὁ φάρμακον δέ ἔμπαλιν αὐτός νικάω καί κρατέω ὁ σῶμα ὅς ἄν ὑπάρχω φάρμακον · ἐν ὁ πρός τις γάρ ἑκάτερος εἰμί ὁ νόησις . δείκνυμι δέ καί ὡς ἤτοι κατά εἷς ὁστισοῦν ποιότης ὁ φάρμακον ἀλλοιόω φύω , ἤ θερμαίνω ἤ ψύχω ἤ ξηραίνω ἤ ὑγραίνω ἤ κατά συζυγία τις ὁ λέγω , ἤ κατά ὅλος αὐτός ὁ οὐσία , ὥσπερ ὁ τε δηλητήριος ἔνιοι καί ὁ ἀλεξητήριος οὐ ὀλίγος καί ὁ καθαίρω πᾶς καί ὁ ἐπισπαστικός ὀνομάζω πολύς . περί δέ οὗτος ἔτι ἐγώ δοκέω προστίθημι ἐν ὁ ἑξῆς ὁ λείπω . ὁ δέ κατά εἷς ἤ δύο ποιότης ἐνεργέω περί ὁ σύμπας ἐγώ σῶμα κατά ὅδε ὁ γράμμα διέρχομαι , λαμβάνω ᾀνταῦθη πάλιν ὑπόθεσις ἀποδείκνυμι ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὡς ὁ πολύς ὁ ἁπλόος φάρμακον ἀνομοιομερής τε καί σύνθετος κατά γε ὁ ἀλήθεια εἰμί , ὀνομάζω δέ ἁπλόος ὁ φύσις τοιοῦτος ὑπάρχω οἷος εἰμί , οὐδείς ἐκ ἐπιτέχνησις ἡμέτερος προσλαμβάνω . καί μέν δή καί ὡς ὁ μέν τις παχυμερής καί γεώδης ὁ οὐσία εἰμί , ὁ δέ λεπτομερής καί ἀερώδης , ὁ δέ οἷος ὑδατώδης τε καί μέσος ὁ λέγω , ἐπιδείκνυμι καί οὗτος ἐν ὁ ἔμπροσθεν λόγος ὑπόθεσις εἰμί ἐγώ πρός ὁ μέλλω λέγω . οὗτος οὖν ὑπόκειμαι ἄρχω ἤδη ὁ λόγος .