galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.23
Ἀρχαὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἀμφισβητήσεως τρεῖς εἰσι , τό τε μὴ διορίσασθαι τὰ γένη τῶν θερμαίνειν ﻿ ἡμᾶς λεγομένων καὶ τὸ ταῖς ὁμωνυμίαις χρῆσθαι συγκεχυμένως καὶ τὸ μηδεμίαν ἀπολιπεῖν μεσότητα . θερμαίνειν μὲν οὖν ἡμᾶς λέγεται τά τ’ ἐνεργείᾳ θερμὰ , καθάπερ τὸ πῦρ αὐτὸ καὶ τὰ δυνάμει · καὶ τῶν δυνάμει θερμῶν τὰ μὲν ὡς τροφαὶ , τὰ δ’ ὡς φάρμακα , τὰ δ’ ὡς σκεπάσματα . τὸ θερμὸν δ’ αὐτὸ , τό τε κατ’ ἐνέργειαν ἤδη τοιοῦτον οὕτως ὀνομάζειν εἰθίσμεθα καὶ τὸ κατὰ δύναμιν , ὡς πολλάκις εἴρηται καὶ πρόσθεν . ἀλλὰ τὸ μὲν κατ’ ἐνέργειαν τό θ’ ἁπλῶς θερμὸν , οἷον τὸ πῦρ καὶ τὸ κατ’ ἐπικράτησιν , οἷον τὸ ζῶον , καὶ τὸ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς παραβαλλόμενον καὶ τὸ πρὸς ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχόν . τὸ δὲ κατὰ δύναμιν πρῶτον μὲν ἀντιδιαιρεῖται τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς , εἶθ’ ἑξῆς τοσαύτας ἔχει σημαινομένων διαφορὰς , ὅσας περ καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν θερμόν . οἷον γὰρ ὕλη τις ἐπιτήδειος ὑπάρχουσα τῷ κατ’ ἐνέργειαν θερμῷ , τὸ μέν τι τοῖς ἁπλῶς ὀνομαζομένοις θερμοῖς , τὸ δέ τι τοῖς κατ’ ἐπικράτησιν . ἄλλο δέ τι πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς ἢ ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχὸν παραβαλλομένοις οἰκεία γίνοιτ’ ἂν ὕλη . διὸ καὶ τὰ πρὸς ἄνθρωπον σκοπουμένους ἠξιοῦμεν ἀποχωρῆσαι τῶν ἄλλων ἁπάντων . ἐν τούτοις τε οὖν ἅπασιν ἁμαρτάνουσιν οἱ περὶ φαρμάκων δυνάμεως ἐπισκεψάμενοι καὶ πρὸς τούτοις ἔτι παρερχόμενοι τὰς μεσότητος , ἔν τε ταῖς κατὰ φύσιν ἡμῶν κράσεσιν , ὡς ἐν τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασιν ἐδείξαμεν , ἔν τε ταῖς τῶν φαρμάκων ἐξετάσεσιν . ὡς γὰρ ἤτοι θερμὸν εἶναι δέον ἐξ ἀνάγκης τὸ δοκιμαζόμενον φάρμακον , ἢ ξηρὸν , ἢ ὑγρὸν , ἢ ψυχρὸν , οὕτω ποιοῦνται τοὺς λόγους , ὥσπερ οὐκ ἐνδεχόμενον ἐν τῷ μεταξύ τι τῶν θερμαινόντων τε καὶ ψυχόντων ἡμᾶς τετάχθαι καί τι ἕτερον ἐν τῷ μεταξὺ τῶν ξηραινόντων τε καὶ ὑγραινόντων . οὕτω δ’ εἰσὶν ἠλίθιοί τινες ὡς μηδ’ ἀκούσαντες τἀληθὲς ἀκολουθῆσαι δύνασθαι . τινὰς γοῦν οἶδα καὶ ἀντιλέγειν ἐπιχειροῦντας ὡς οὐδὲν εἴη μέσον τὴν κρᾶσιν .
Lemmas: ἀρχή δέ ὁ τοιοῦτος ἀμφισβήτησις τρεῖς εἰμί , ὁ τε μή διορίζω ὁ γένος ὁ θερμαίνω ﻿ ἐγώ λέγω καί ὁ ὁ ὁμωνυμία χράω συγκεχυμένως καί ὁ μηδείς ἀπολείπω μεσότης . θερμαίνω μέν οὖν ἐγώ λέγω ὁ τε ἐνέργεια θερμός , καθά ὁ πῦρ αὐτός καί ὁ δύναμις · καί ὁ δύναμις θερμός ὁ μέν ὡς τροφή , ὁ δέ ὡς φάρμακον , ὁ δέ ὡς σκέπασμα . ὁ θερμός δέ αὐτός , ὁ τε κατά ἐνέργεια ἤδη τοιοῦτος οὕτως ὀνομάζω ἐθίζω καί ὁ κατά δύναμις , ὡς πολλάκις λέγω καί πρόσθεν . ἀλλά ὁ μέν κατά ἐνέργεια ὁ τε ἁπλῶς θερμός , οἷος ὁ πῦρ καί ὁ κατά ἐπικράτησις , οἷος ὁ ζῷον , καί ὁ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής παραβάλλω καί ὁ πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω . ὁ δέ κατά δύναμις πρῶτος μέν ἀντιδιαιρέω ὁ κατά συμβαίνω , εἶτα ἑξῆς τοσοῦτος ἔχω σημαίνω διαφορά , ὅσος περ καί ὁ κατά ἐνέργεια θερμός . οἷος γάρ ὕλη τις ἐπιτήδειος ὑπάρχω ὁ κατά ἐνέργεια θερμός , ὁ μέν τις ὁ ἁπλῶς ὀνομάζω θερμός , ὁ δέ τις ὁ κατά ἐπικράτησις . ἄλλος δέ τις πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής ἤ ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω παραβάλλω οἰκεῖος γίγνομαι ἄν ὕλη . διό καί ὁ πρός ἄνθρωπος σκοπέω ἀξιόω ἀποχωρέω ὁ ἄλλος ἅπας . ἐν οὗτος τε οὖν ἅπας ἁμαρτάνω ὁ περί φάρμακον δύναμις ἐπισκοπέω καί πρός οὗτος ἔτι παρέρχομαι ὁ μεσότης , ἐν τε ὁ κατά φύσις ἐγώ κρᾶσις , ὡς ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα δείκνυμι , ἐν τε ὁ ὁ φάρμακον ἐξέτασις . ὡς γάρ ἤτοι θερμός εἰμί δέω ἐκ ἀνάγκη ὁ δοκιμάζω φάρμακον , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός , ἤ ψυχρός , οὕτως ποιέω ὁ λόγος , ὥσπερ οὐ ἐνδέχομαι ἐν ὁ μεταξύ τις ὁ θερμαίνω τε καί ψύχω ἐγώ τάσσω καί τις ἕτερος ἐν ὁ μεταξύ ὁ ξηραίνω τε καί ὑγραίνω . οὕτως δέ εἰμί ἠλίθιος τις ὡς μηδέ ἀκούω ἀληθής ἀκολουθέω δύναμαι . τις γοῦν οἶδα καί ἀντιλέγω ἐπιχειρέω ὡς οὐδείς εἰμί μέσος ὁ κρᾶσις .