galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.1
Οἱ τοὺς οἰκείους ὅρους ὑπερβαίνοντες σοφισταὶ μακρὸν ἡμῖν ποιοῦσιν τὸν περὶ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεως λόγον . πόῤῥωθεν γὰρ ἀρχόμενοι καὶ τὴν αἴσθησιν ἀτιμάζοντες , ἐμβάλλοντές τε σφᾶς αὑτοὺς εἰς τὰ καὶ ἐν τοῖς φιλοσόφοις ἠπορημένα , προσαπολλύουσιν οἷς ἀγνοοῦσιν καὶ τὰ σαφῶς γινωσκόμενα . καὶ ταῦτα ποιοῦσιν οἱ πλείους αὐτῶν ἀμαθεῖς ὑπάρχοντες οὐ τῆς φυσικῆς θεωρίας μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν λογικῶν μεθόδων , αἷς ἀναγκαῖον ἐστιν χρῆσθαι τὸν ὁτιοῦν ἀποδείξαντα , ὥστε μήθ’ ὅσα καλῶς εὕρηται τοῖς φυσικοῖς ἀνδράσιν μήθ’ ὑπὲρ ὧν αὐτῶν εὐλόγως ἠπόρηται γινώσκοντες , ἑκατέροις πολλάκις ἀποφαίνεσθαι τολμῶσι τἀναντία . φέρε δὲ ὦ πρὸς θεῶν , εἴπερ ἐγὼ νῦν ἀρξάμενος ὧδέ πως λέγειν , ὡς τεττάρων ὄντων στοιχείων ἀέρος καὶ γῆς ὕδατός τε καὶ πυρὸς , ὡς οὐδενὸς ἄλλου ξύμφυτόν ἐστι τὸ λευκὸν καὶ λαμπρὸν χρῶμα , πλὴν αὐγῆς καὶ πυρὸς , εἶτα καὶ τὸν Ἐμπεδοκλέα καὶ τοὺς ἄλλους τινας τῶν φυσικῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ καλέσας μάρτυρας , ἅπαντα τὰ λαμπρὰ σώματα πυρὸς πλείστου μετέχειν ἀποφηναίην ἀμελήσας ἐμβλέψαι χιόνι καὶ ψιμυθίῳ καὶ κρυστάλλῳ ἑτέροις τε μυρίοις τῶν λαμπροτάτων τε ἅμα καὶ ψυχροτάτων , εἶτά τινος αὐτὰ προχειριζομένου , τὸν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως ἔλεγχον ἀποδιδράσκων ἀξιοίην ἐπὶ τὸν λόγον ἰέναι καὶ τούτῳ σκοπεῖσθαι περὶ φύσεως πραγμάτων , οὐκ αἰσθήσεσιν ἀλόγοις ἐπιτρέπειν τὸ πᾶν , ἆρ’ οὐκ ἂν τοῖς νοῦν ἔχουσιν μαίνεσθαι δόξαιμι , μηδ’ ἀφ’ ὧν ἄρχομαι τοῦ λόγου γινώσκων ; ἐξ αἰσθήσεως γὰρ , οἶμαι , καὶ δι’ αἰσθήσεως ἅπαντα τὰ τοιαῦτα τῶν ἀξιωμάτων ἐμάθομεν , ὡς ὁ μὲν ἥλιος λαμπρὸς ἐστιν , αἱ δὲ φλόγες ὑπόξανθοι , τῶν δ’ ἀνθράκων οἱ πλεῖστοι ξανθοί . εἰ μὲν οὖν ἀποστητέον ἐστὶ ταῖς αἰσθήσεσιν , οὐδεμίαν ἕξομεν ἀπόδειξιν οὔθ’ ἡμεῖς ὧν νῦν εἰρήκαμεν οὔτε Ἐμπεδοκλῆς ὡδὶ γράφων , Ἠέλιον μὲν θερμὸν ὁρᾷν καὶ λαμπρὸν ἁπάντη . εἰ δέ ἐστιν ἀληθῆ ταῦτα , δῆλον ὡς πολὺ πρότερον αὐτῶν τὴν αἴσθησιν εἶναι χρὴ πιστήν . ἀλλ’ ἄρχεσθαι μέν φασιν ἀπὸ τῶν αἰσθήσεων ἀναγκαῖόν ἐστιν ἀνθρώπους γε ὄντας , οὐ μὴν ἐπ’ αὐτήν γε προσήκει καταμένειν διὰ παντὸς , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ θειότερον ἰέναι τὸν λόγον . αἰσθήσεως μὲν γὰρ καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις μετεῖναι , λόγου δὲ μόνον τοῖς θεοῖς . κᾀντεῦθεν ἀρξάμενοι , δολιχὸν ἀποτείνουσι τὸν λόγον . καί τινες ἐξ αὐτῶν καὶ τὸν Ἀναξαγόραν ἐπικαλοῦνται μάρτυρα , περὶ τῆς χιόνος ἀποφηνάμενον , ὡς οὐκ εἴη λευκή . οὗτος ἄρα , φασί , φυσικὸς ἀνὴρ ὑπὲρ τὴν αἴσθησίν ἐστιν καὶ καταφρονεῖ μὲν τῶν ταύτης φαντασμάτων , ἐπὶ δὲ τὸν λόγον ἀνέρχεται , καὶ τούτῳ τὴν τῶν ὄντων θηρᾶται φύσιν . ἐμὲ δ’ εἰ χρὴ τὸ παριστάμενον εἰπεῖν , ὡς ἐλευθέριόν τε καὶ παρ’ ὅλον τὸν βίον ἀλήθειαν σπουδάσαντα , μελαγχολίας ἐπέκεινα προεληλυθέναι νομίζω τοὺς τὰ τοιαῦτα ληροῦντας . εἰ μὲν γὰρ ἀνατρέψουσι τὰ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐναργῶς φαινόμενα , πόθεν ἄρξονται τῶν ἀποδείξεων οὐχ ἕξουσιν . εἰ δ’ ὡς ἀπὸ πιστῶν ἄρξονται , πῶς ὕστερον εὐλόγως ἀπιστήσουσιν ; αἱ γὰρ τῶν ἀποδείξεων ἀρχαὶ πιστότεραι τῶν ἀποδεικνυμένων , ἃ τῆς ἐξ ἑτέρων δεῖται πίστεως . αἱ δ’ ἀρχαὶ τῶν ἀποδείξεων οὔ μόνον αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τῶν ζητουμένων εὕρεσιν ὑπάρχουσι πισταί .
Lemmas: ὁ ὁ οἰκεῖος ὅρος ὑπερβαίνω σοφιστής μακρός ἐγώ ποιέω ὁ περί ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις λόγος . πρόσωθεν γάρ ἄρχω καί ὁ αἴσθησις ἀτιμάζω , ἐμβάλλω τε σφεῖς ἑαυτοῦ εἰς ὁ καί ἐν ὁ φιλόσοφος ἀπορέω , προσαπολύω ὅς ἀγνοέω καί ὁ σαφής γιγνώσκω . καί οὗτος ποιέω ὁ πολύς αὐτός ἀμαθής ὑπάρχω οὐ ὁ φυσικός θεωρία μόνος , ἀλλά καί ὁ λογικός μέθοδος , ὅς ἀναγκαῖος εἰμί χράω ὁ ὁστισοῦν ἀποδείκνυμι , ὥστε μήτε ὅσος καλός εὑρίσκω ὁ φυσικός ἀνήρ μήτε ὑπέρ ὅς αὐτός εὔλογος ἀπορέω γιγνώσκω , ἑκάτερος πολλάκις ἀποφαίνω τολμάω ἐναντίος . φέρω δέ ὦ πρός θεός , εἴπερ ἐγώ νῦν ἄρχω ὧδε πως λέγω , ὡς τέσσαρες εἰμί στοιχεῖον ἀήρ καί γῆ ὕδωρ τε καί πῦρ , ὡς οὐδείς ἄλλος συμφύω εἰμί ὁ λευκός καί λαμπρός χρῶμα , πλήν αὐγή καί πῦρ , εἶτα καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς καί ὁ ἄλλος τις ὁ φυσικός ἐπί ὁ λόγος καλέω μάρτυς , ἅπας ὁ λαμπρός σῶμα πῦρ πολύς μετέχω ἀποφήνημι ἀμελέω ἐμβλέπω χιών καί ψιμύθιον καί κρύσταλλος ἕτερος τε μυρίος ὁ λαμπρός τε ἅμα καί ψυχρός , εἶτα τις αὐτός προχειρίζω , ὁ ἀπό ὁ αἴσθησις ἔλεγχος ἀποδιδράσκω ἀξιόω ἐπί ὁ λόγος ἔρχομαι καί οὗτος σκοπέω περί φύσις πρᾶγμα , οὐ αἴσθησις ἄλογος ἐπιτρέπω ὁ πᾶς , ἆρα οὐ ἄν ὁ νόος ἔχω μαίνομαι δοκέω , μηδέ ἀπό ὅς ἄρχω ὁ λόγος γιγνώσκω ; ἐκ αἴσθησις γάρ , οἴομαι , καί διά αἴσθησις ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ ἀξίωμα μανθάνω , ὡς ὁ μέν ἥλιος λαμπρός εἰμί , ὁ δέ φλόξ ὑπόξανθος , ὁ δέ ἄνθραξ ὁ πολύς ξανθός . εἰ μέν οὖν ἀποστέω εἰμί ὁ αἴσθησις , οὐδείς ἔχω ἀπόδειξις οὔτε ἐγώ ὅς νῦν λέγω οὔτε Ἐμπεδοκλῆς ὡδί γράφω , Ἥλιος μέν θερμός ὁράω καί λαμπρός ἁπάντῃ . εἰ δέ εἰμί ἀληθής οὗτος , δῆλος ὡς πολύς πρότερος αὐτός ὁ αἴσθησις εἰμί χρή πιστός . ἀλλά ἄρχω μέν φημί ἀπό ὁ αἴσθησις ἀναγκαῖος εἰμί ἄνθρωπος γε εἰμί , οὐ μήν ἐπί αὐτός γε προσήκω καταμένω διά πᾶς , ἀλλά ἐπί ὁ θεῖος ἔρχομαι ὁ λόγος . αἴσθησις μέν γάρ καί ὁ ἄλογος ζῷον μέτειμι , λόγος δέ μόνος ὁ θεός . ἐͅντεῦθα ἄρχω , δολιχός ἀποτείνω ὁ λόγος . καί τις ἐκ αὐτός καί ὁ Ἀναξαγόρας ἐπικαλέω μάρτυς , περί ὁ χιών ἀποφαίνω , ὡς οὐ εἰμί λευκός . οὗτος ἄρα , φημί , φυσικός ἀνήρ ὑπέρ ὁ αἴσθησις εἰμί καί καταφρονέω μέν ὁ οὗτος φάντασμα , ἐπί δέ ὁ λόγος ἀνέρχομαι , καί οὗτος ὁ ὁ εἰμί θηράω φύσις . ἐγώ δέ εἰ χρή ὁ παρίστημι λέγω , ὡς ἐλευθέριος τε καί παρά ὅλος ὁ βίος ἀλήθεια σπουδάζω , μελαγχολία ἐπέκεινα προέρχομαι νομίζω ὁ ὁ τοιοῦτος ληρέω . εἰ μέν γάρ ἀνατρέπω ὁ διά ὁ αἴσθησις ἐναργής φαίνω , πόθεν ἄρχω ὁ ἀπόδειξις οὐ ἔχω . εἰ δέ ὡς ἀπό πιστός ἄρχω , πῶς ὕστερον εὔλογος ἀπιστέω ; ὁ γάρ ὁ ἀπόδειξις ἀρχή πιστός ὁ ἀποδείκνυμι , ὅς ὁ ἐκ ἕτερος δέω πίστις . ὁ δέ ἀρχή ὁ ἀπόδειξις οὐ μόνος αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά καί πρός ὁ ὁ ζητέω εὕρεσις ὑπάρχω πιστός .