galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 7.10.16
[ ιστ΄ . Περὶ κέδρου . ] Κέδρος ἐστὶ μὲν διττὴ κατ’ εἶδος , ἡ μὲν ἑτέρα θαμνώδης , ὁμοίως ταῖς ἀρκεύθοις , ἡ δ’ ἑτέρα δένδρον οὐ μικρόν . εἰσὶ δ’ ἀμφότεραι θερμῆς καὶ ξηρᾶς κράσεως , ἐκ τῆς τρίτης που τάξεως κατ’ ἄμφω . ἡ μέντοι κεδρέα , καλεῖται δ’ οὕτω τὸ ἔλαιον τὸ ἐκ τῆς κέδρου , καὶ τῆς τετάρτης ἂν ἤδη δόξειεν ἐφάπτεσθαι τάξεως , ἱκανῶς θερμή τε ἅμα καὶ λεπτομερὴς ὑπάρχουσα . τὰς μὲν οὖν ἁπαλὰς σάρκας ἑτοίμως τε ἅμα καὶ ἀνωδύνως σήπει , καθάπερ καὶ τἄλλα , τὰ τῆς μὲν αὐτῆς τάξεως ὑπάρχοντα κατὰ τὸ θερμαίνειν , λεπτομερῆ δὲ ταῖς οὐσίαις ὄντα · ἐπὶ δὲ τῶν σκληρῶν ἐν χρόνῳ τε πλείονι καὶ μόγις ἐνεργεῖ . καλεῖται μὲν οὖν τὰ τοιαῦτα φάρμακα πάντα σηπτικά τε καὶ σηπτά . διαφέρει δ’ ἀλλήλων κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον . ἔστι δὲ καὶ αὐτῶν τῶν τοιούτων φαρμάκων ἐκ τῆς πρώτης τε καὶ ἀσθενεστάτης τάξεως ἡ κεδρέα · τὰ πλεῖστα γὰρ αὐτῶν ἐστιν ἱκανῶς δραστήρια . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα καὶ τὰς τῶν νεκρῶν σωμάτων διαφθείρει σάρκας · ἡ μέντοι κεδρέα ξηραίνει τε καὶ ἄσηπτα διαφυλάττει τὰ τεθνεῶτα σώματα , τὰς μὲν ὑγρότητας αὐτῶν ἐκβοσκομένη τὰς περιττὰς , τῶν στερεῶν δ’ οὐχ ἁπτομένη σωμάτων . ἐπὶ δὲ τῶν ζώντων ἡ θερμότης ἡ ἐν τοῖς σώμασι συναυξάνουσα τὴν δύναμιν τῆς κεδρέας αἰτία γίγνεται τοῦ τὰς ἁπαλὰς σάρκας ὑπ’ αὐτῆς διακαίεσθαι . θαυμαστὸν δ’ οὐδὲν , εἰ τοσαύτη τὴν δύναμιν καὶ φθεῖρας καὶ κονίδας καὶ ἀσκαρίδας καὶ τοὺς ἐν τοῖς ὠσὶ σκώληκας ἀναιρεῖν πέφυκεν , ἔμβρυά τε προστιθεμένη τὰ μὲν ζῶντα κτείνει , τὰ δὲ νεκρὰ ἐκβάλλει . καθάπερ οὖν καὶ αὐτὸ τὸ κατὰ συνουσίαν σπέρμα , περιαλειφομένη τῷ αἰδοίῳ . καὶ διὰ ταῦτ’ ἀτόκιόν ἐστι φάρμακον οὕτω χρωμένοις οὐδενὸς δεύτερον , ἄλλα τε πολλὰ κατὰ μέρος ἐργάζεται τοιαῦτα . τεκμήριον γοῦν τοῦ θερμαίνειν ἰσχυρῶς , ὥσπερ κᾀπειδὰν τοῖς τῶν ὀδόντων ἐνσταχθῇ τρήμασι · τὸ μὲν γὰρ ἄλγημα πρᾳΰνει , θραύει δ’ αὐτούς . λεπτύνει δὲ καὶ τὰς τῶν ὀφθαλμῶν οὐλὰς καὶ τὰς διὰ πάχος ὑγρῶν ἀμβλυωπίας ἰᾶται . τὸ δὲ λιπαρώτατον ἐξ αὐτῆς καὶ ἀκριβῶς ἐλαιωδέστατον , ὃ διὰ τῶν ὑπεραιωρουμένων ἐρίων ἑψομένης ἀθροίζεται , λεπτομερέστερον μὲν γίγνεται τῆς ὅλης κεδρέας , ἧττον δὲ δριμὺ , καίτοι θερμαῖνον οὐχ ἧττον . ἔχει γὰρ ὡς πρὸς τὸ ὑπολειπόμενον τῆς κεδρέας τὸ παχυμερέστερον τὸν αὐτὸν λόγον , ὅνπερ καὶ τὸ ἔλαιον πρὸς τὴν ἀμόργην . ὅθεν ἐκεῖνο μὲν , ὡς ἂν παχυμερὲς ὑπάρχον , δακνῶδές τ’ ἐστὶ καὶ ἀναστομωτικὸν , καὶ διὰ τοῦτο τῶν ἑλκῶν ἐρεθιστικόν τε ἅμα καὶ φλεγμονῶδες . ἡ δ’ ἐλαιώδης κεδρέα πραεῖα τὴν δύναμίν ἐστιν εἰς τοσοῦτον , ὥστε τῇ πείρᾳ μαθόντες οἱ ἰδιῶται τὰ γιγνόμενα τραύματα τοῖς κειρομένοις προβάτοις ὑπὸ τῶν ψαλίδων ἐπαλείφοντες αὐτὴν θεραπεύουσιν , ὥσπερ καὶ τὴν ὑγρὰν πίσσαν . χρῶνται δ’ αὐτῇ καὶ πρὸς τὰς ψώρας τῶν προβάτων καὶ τοὺς κρότωνας . αἱ δὲ κεδρίδες , οὕτω γὰρ ὀνομάζουσιν τὸν καρπὸν τῆς κέδρου , μετριωτέραν ἔχουσι τὴν δύναμιν , ὥστε καὶ ἐσθίεσθαι δύνασθαι . πλείους μέντοι καὶ τούτων , εἴ τις προσενέγκαιτο , τήν τε κεφαλὴν ἀλγεῖ καὶ θερμαίνεται καὶ δάκνεται κατὰ τὴν γαστέρα .
Lemmas: [ ΙΣΤ΄ . περι κέδρος . ] κέδρος εἰμί μέν δισσός κατά εἶδος , ὁ μέν ἕτερος θαμνώδης , ὅμοιος ὁ ἄρκευθος , ὁ δέ ἕτερος δένδρον οὐ μικρός . εἰμί δέ ἀμφότερος θερμός καί ξηρός κρᾶσις , ἐκ ὁ τρίτος που τάξις κατά ἄμφω . ὁ μέντοι κεδρέα , καλέω δέ οὕτως ὁ ἔλαιον ὁ ἐκ ὁ κέδρος , καί ὁ τέταρτος ἄν ἤδη δοκέω ἐφάπτω τάξις , ἱκανός θερμός τε ἅμα καί λεπτομερής ὑπάρχω . ὁ μέν οὖν ἁπαλός σάρξ ἑτοῖμος τε ἅμα καί ἀνώδυνος σήπω , καθά καί ἄλλος , ὁ ὁ μέν αὐτός τάξις ὑπάρχω κατά ὁ θερμαίνω , λεπτομερής δέ ὁ οὐσία εἰμί · ἐπί δέ ὁ σκληρός ἐν χρόνος τε πολύς καί μόγις ἐνεργέω . καλέω μέν οὖν ὁ τοιοῦτος φάρμακον πᾶς σηπτικός τε καί σηπτός . διαφέρω δέ ἀλλήλων κατά ὁ μάλα τε καί ἥσσων . εἰμί δέ καί αὐτός ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἐκ ὁ πρῶτος τε καί ἀσθενής τάξις ὁ κεδρέα · ὁ πολύς γάρ αὐτός εἰμί ἱκανός δραστήριος . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος καί ὁ ὁ νεκρός σῶμα διαφθείρω σάρξ · ὁ μέντοι κεδρέα ξηραίνω τε καί ἄσηπτος διαφυλάσσω ὁ θνῄσκω σῶμα , ὁ μέν ὑγρότης αὐτός ἐκβόσκω ὁ περισσός , ὁ στερεός δέ οὐ ἅπτω σῶμα . ἐπί δέ ὁ ζάω ὁ θερμότης ὁ ἐν ὁ σῶμα συναυξάνω ὁ δύναμις ὁ κεδρέα αἰτία γίγνομαι ὁ ὁ ἁπαλός σάρξ ὑπό αὐτός διακαίω . θαυμαστός δέ οὐδείς , εἰ τοσοῦτος ὁ δύναμις καί φθείρ καί κονίς καί ἀσκαρίς καί ὁ ἐν ὁ οὖς σκώληξ ἀναιρέω φύω , ἔμβρυον τε προστίθημι ὁ μέν ζάω κτείνω , ὁ δέ νεκρός ἐκβάλλω . καθά οὖν καί αὐτός ὁ κατά συνουσία σπέρμα , περιαλείφω ὁ αἰδοῖον . καί διά οὗτος ἀτόκιος εἰμί φάρμακον οὕτως χράω οὐδείς δεύτερος , ἄλλος τε πολύς κατά μέρος ἐργάζομαι τοιοῦτος . τεκμήριον γοῦν ὁ θερμαίνω ἰσχυρός , ὥσπερ ἐͅπειδάν ὁ ὁ ὀδούς ἐνστάζω τρῆμα · ὁ μέν γάρ ἄλγημα πρᾳύνω , θραύω δέ αὐτός . λεπτύνω δέ καί ὁ ὁ ὀφθαλμός οὐλή καί ὁ διά πάχος ὑγρός ἀμβλυωπία ἰάομαι . ὁ δέ λιπαρός ἐκ αὐτός καί ἀκριβής ἐλαιώδης , ὅς διά ὁ ὑπεραιωρέω ἔριον ἕψω ἀθροίζω , λεπτομερής μέν γίγνομαι ὁ ὅλος κεδρέα , ἥσσων δέ δριμύς , καίτοι θερμαίνω οὐ ἥσσων . ἔχω γάρ ὡς πρός ὁ ὑπολείπω ὁ κεδρέα ὁ παχυμερής ὁ αὐτός λόγος , ὅς καί ὁ ἔλαιον πρός ὁ ἀμόργη . ὅθεν ἐκεῖνος μέν , ὡς ἄν παχυμερής ὑπάρχω , δακνώδης τε εἰμί καί ἀναστομωτικός , καί διά οὗτος ὁ ἕλκος ἐρεθιστικός τε ἅμα καί φλεγμονώδης . ὁ δέ ἐλαιώδης κεδρέα πρᾶος ὁ δύναμις εἰμί εἰς τοσοῦτος , ὥστε ὁ πεῖρα μανθάνω ὁ ἰδιώτης ὁ γίγνομαι τραῦμα ὁ κείρω πρόβατον ὑπό ὁ ψαλίς ἐπαλείφω αὐτός θεραπεύω , ὥσπερ καί ὁ ὑγρός πίσσα . χράω δέ αὐτός καί πρός ὁ ψώρα ὁ πρόβατον καί ὁ κρότων . ὁ δέ κεδρίς , οὕτως γάρ ὀνομάζω ὁ καρπός ὁ κέδρος , μέτριος ἔχω ὁ δύναμις , ὥστε καί ἐσθίω δύναμαι . πολύς μέντοι καί οὗτος , εἰ τις προσφέρω , ὁ τε κεφαλή ἀλγέω καί θερμαίνω καί δάκνω κατά ὁ γαστήρ .