galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 9.3.11
[ ια΄ . Περὶ καδμείας . ] Καδμεία γίνεται μὲν καὶ κατὰ τὴν ἐν ταῖς καμίνοις γένεσιν τοῦ χαλκοῦ , τῆς γῆς ὅλης ἐκείνης ἐξ ἧς ὁ χαλκὸς γεννᾶται κατὰ τὴν καμινείαν ἀναπεμπούσης εἰς ὕψος οἷον αἴθαλόν τινα ἢ ἄσβολον , ἢ αἰθάλην γε καὶ ἀσβόλην , ὡς ἂν ἐθέλῃ τις καλεῖν . εἰ δ’ οὐ γῆν , ἀλλὰ λίθον ἐθέλεις καλεῖν , ἐξ οὗ διακρινομένου κατὰ τὰς καμίνους τὸ μέν τι χαλκὸς γίνεται , τὸ δὲ καδμεία , τὸ δὲ διφρυγὲς , διαφερέτω μηδέν . γίγνεται δὲ καὶ ἐν τοῖς ἀργυρίοις μετάλλοις κατὰ τὴν ὁμοίαν διάκρισιν ἢ γένεσιν ἢ ὅπως ἂν ἐθέλῃς ὀνομάζειν . ἀλλὰ καὶ τοῦ πυρίτου λίθου καμινευομένου γίγνεται καδμεία . καὶ χωρὶς δὲ καμίνου καδμεία κατὰ Κύπρον εὑρίσκεται , καὶ δικαίως ἄν τις τὴν τοιαύτην ὀνομάζοι λίθον . ἐν γοῦν τοῖς Σόλοις τῆς ἐν ταῖς καμινείαις γεννωμένης καδμείας ὀλίγιστον ἦν ἔτι καθ’ ὃν ἐγὼ χρόνον ἐπεδήμησα τῇ νήσῳ . λίθους δὲ λαβὼν παρὰ τοῦ τοῖς μετάλλοις ἐπιτεταγμένου κατά τε τὰ ὄρη καὶ τοὺς ῥύακας εὑρισκομένους , οὓς εἰς Ἀσίαν τε καὶ Ἰταλίαν κομίσαντός μου , μέγιστον δῶρον ἐδόκουν οἱ φίλοι λαμβάνειν , ὡς τῆς ἄλλης καδμείας ἐκείνην οὖσαν ἀμείνονα . τὴν τοιαύτην μὲν οὖν εἰκότως ἄν τις ὀνομάζοι λιθώδη καδμείαν , τῆς δὲ καμινευομένης ἡ μέν τις βοτρυῗτις , ἡ δὲ πλακῖτις ὑπὸ τῶν ἰατρῶν καλεῖται · βοτρυῗτις μὲν ἡ ἐν τοῖς ὑψηλοτέροις μέρεσι τῶν οἴκων ἀθροιζομένη κατὰ τὰς καμινείας , πλακῖτις δὲ ἡ ἐν τοῖς ταπεινοτέροις . καὶ πρόδηλον ὅτι λεπτομερεστέρα μὲν ἡ βοτρυῗτίς ἐστι , παχυμερεστέρα δὲ ἡ πλακῖτις , ἀμφότεραι δὲ ξηραντικῆς δυνάμεως , ὥσπερ καὶ τἄλλα τὰ μεταλλευόμενά τε καὶ λιθώδη καὶ γεώδη . πρὸς δὲ τῇ ξηραντικῇ καὶ τὴν ῥυπτικὴν μετρίως ἔχει . ἥ γε μὴν ἐκ τῶν καμίνων ἐξ ἀνάγκης ἔχει τι καὶ τῆς τοῦ πυρὸς δυνάμεως . εἰκότως οὖν πλύνοντες αὐτὴν φάρμακον ἐργάζονται ξηραῖνόν τε καὶ ῥύπτον μετρίως ἄνευ δήξεως ὡς εἰς τὰ πληρώσεως ἕλκη δεόμενα κατά τε τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὸ πᾶν σῶμα χρήσιμον . τὰ δὲ λίαν ὑγρὰ τῶν ἑλκῶν ἢ σηπεδονώδη κατὰ μὲν τὰ πάνυ μαλακὰ τῶν σωμάτων , οἷα τὰ τῶν εὐνούχων τε καὶ παίδων καὶ γυναικῶν ἐστιν , ὀνίνησιν ἡ τοιαύτη καδμεία · κατὰ δὲ τὰ σκληρὰ καὶ σύντονα τῶν εὐτονώτερον ξηραινόντων ἐστὶ χρεία φαρμάκων . ἀεὶ τοίνυν χρὴ μεμνῆσθαι πρὸς τὴν εὔκρατόν τε καὶ μέσην τῶν ὑπερβολῶν φύσιν ἀναφέρεσθαι τὸν λόγον ἐν ἅπασι τοῖς ἁπλῶς λεγομένοις , οἷον ὅτε εἴπωμεν ἤτοι πληρωτικὸν ἑλκῶν ἢ ἐπουλωτικὸν εἶναι φάρμακον , ἢ ἄλλο ὁτιοῦν ἄλλο ποιοῦν , πρὸς ἣν καὶ ἡμεῖς νῦν ἀναφέροντες ξηραντικὴν καὶ βραχέως ῥυπτικὴν τῇ καδμείᾳ τὴν δύναμιν εἶναί φαμεν , ἐν δὲ τῇ κατὰ θερμότητά τε καὶ ψύξιν διαφορᾷ σύμμετρός πώς ἐστιν οὐδέτερον ἐπιφανῶς ἐργαζομένη .
Lemmas: [ ΙΑ΄ . περι καδμία . ] καδμία γίγνομαι μέν καί κατά ὁ ἐν ὁ κάμινος γένεσις ὁ χαλκός , ὁ γῆ ὅλος ἐκεῖνος ἐκ ὅς ὁ χαλκός γεννάω κατά ὁ καμινεία ἀναπέμπω εἰς ὕψος οἷος αἴθαλος τις ἤ ἄσβολος , ἤ αἰθάλη γε καί ἀσβόλη , ὡς ἄν ἐθέλω τις καλέω . εἰ δέ οὐ γῆ , ἀλλά λίθος ἐθέλω καλέω , ἐκ ὅς διακρίνω κατά ὁ κάμινος ὁ μέν τις χαλκός γίγνομαι , ὁ δέ καδμία , ὁ δέ διφρυγής , διαφέρω μηδείς . γίγνομαι δέ καί ἐν ὁ ἀργύριον μέταλλον κατά ὁ ὅμοιος διάκρισις ἤ γένεσις ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω ὀνομάζω . ἀλλά καί ὁ πυρίτης λίθος καμινεύω γίγνομαι καδμία . καί χωρίς δέ κάμινος καδμία κατά Κύπρος εὑρίσκω , καί δίκαιος ἄν τις ὁ τοιοῦτος ὀνομάζω λίθος . ἐν γοῦν ὁ Σόλοι ὁ ἐν ὁ καμινεία γεννάω καδμία ὀλίγος εἰμί ἔτι κατά ὅς ἐγώ χρόνος ἐπιδημέω ὁ νῆσος . λίθος δέ λαμβάνω παρά ὁ ὁ μέταλλον ἐπιτάσσω κατά τε ὁ ὄρος καί ὁ ῥύαξ εὑρίσκω , ὅς εἰς Ἀσία τε καί Ἰταλία κομίζω ἐγώ , μέγας δῶρον δοκέω ὁ φίλος λαμβάνω , ὡς ὁ ἄλλος καδμία ἐκεῖνος εἰμί ἀγαθός . ὁ τοιοῦτος μέν οὖν ἔοικα ἄν τις ὀνομάζω λιθώδης καδμία , ὁ δέ καμινεύω ὁ μέν τις βοτρυῖτις , ὁ δέ πλακῖτις ὑπό ὁ ἰατρός καλέω · βοτρυῖτις μέν ὁ ἐν ὁ ὑψηλός μέρος ὁ οἶκος ἀθροίζω κατά ὁ καμινεία , πλακῖτις δέ ὁ ἐν ὁ ταπεινός . καί πρόδηλος ὅτι λεπτομερής μέν ὁ βοτρυῖτις εἰμί , παχυμερής δέ ὁ πλακῖτις , ἀμφότερος δέ ξηραντικός δύναμις , ὥσπερ καί ἄλλος ὁ μεταλλεύω τε καί λιθώδης καί γεώδης . πρός δέ ὁ ξηραντικός καί ὁ ῥυπτικός μέτριος ἔχω . ὁ γε μήν ἐκ ὁ κάμινος ἐκ ἀνάγκη ἔχω τις καί ὁ ὁ πῦρ δύναμις . ἔοικα οὖν πλύνω αὐτός φάρμακον ἐργάζομαι ξηραίνω τε καί ῥύπτω μέτριος ἄνευ δῆξις ὡς εἰς ὁ πλήρωσις ἕλκος δέω κατά τε ὁ ὀφθαλμός καί ὁ πᾶς σῶμα χρήσιμος . ὁ δέ λίαν ὑγρός ὁ ἕλκος ἤ σηπεδονώδης κατά μέν ὁ πάνυ μαλακός ὁ σῶμα , οἷος ὁ ὁ εὐνοῦχος τε καί παῖς καί γυνή εἰμί , ὀνίνημι ὁ τοιοῦτος καδμία · κατά δέ ὁ σκληρός καί σύντονος ὁ εὔτονος ξηραίνω εἰμί χρεία φάρμακον . ἀεί τοίνυν χρή μιμνῄσκω πρός ὁ εὔκρατος τε καί μέσος ὁ ὑπερβολή φύσις ἀναφέρω ὁ λόγος ἐν ἅπας ὁ ἁπλῶς λέγω , οἷος ὅτε λέγω ἤτοι πληρωτικός ἕλκος ἤ ἐπουλωτικός εἰμί φάρμακον , ἤ ἄλλος ὁστισοῦν ἄλλος ποιέω , πρός ὅς καί ἐγώ νῦν ἀναφέρω ξηραντικός καί βραχύς ῥυπτικός ὁ καδμία ὁ δύναμις εἰμί φημί , ἐν δέ ὁ κατά θερμότης τε καί ψῦξις διαφορά σύμμετρος πως εἰμί οὐδέτερος ἐπιφανής ἐργάζομαι .