galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.6
Τὰ τοίνυν ἐκπυΐσκοντα φάρμακα τῷ μὲν θερμαίνειν ὁμοίως ὕδατι θερμῷ διαφορεῖ τὴν περιττὴν ὑγρότητα , τὴν ἐν ταῖς κεναῖς χώραις περιεχομένην , ὡς ἐν τῷ περὶ τῆς ἀνωμάλου δυσκρασίας ἐπιδέδεικται γράμματι . τοῖς μέντοι κατὰ φύσιν ἔχουσι σώμασιν αὐτοῖς τοῖς ὁμοιομερέσιν οὐδὲν προστίθησιν ὑγρότητος , ὥσπερ οὐδ’ ἀφαιρεῖ τι σαφὲς , οὐδ’ αἰσθητόν . ἶσα γὰρ ὑπάρχοντα ταῖς κράσεσι φυλακτικὰ τῆς οὐσίας αὐτῶν ἐστιν , ὡς κατὰ μηδὲν ἀλλοιοῦν . ἐν γοῦν ταῖς ἐκπυήσεσιν ἡ μὲν ὑγρότης ἀλλοιοῦται , κᾂν εἴ πού τις εἴη σὰρξ τεθλασμένη , τὰ δ’ ἄλλα πάντα τὰ κατὰ φύσιν ἔχοντα διασώζει τὴν ἑαυτῶν οὐσίαν . τριῶν γὰρ γινομένων ἀλλοιώσεων ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασιν , ἡ μέν τις ἀκριβῶς ἐστι κατὰ φύσιν ἔχουσα , ὅταν ἐν τῇ γαστρὶ πέττηται τὸ σιτίον ἢ ἐν τοῖς σπλάγχνοις καὶ ἀγγείοις ὁ γεννηθεὶς ἐνταῦθα χυλὸς , ἵνα ἐκ τούτου πάλιν τρέφηται ἕκαστον μέλος · ἡ δέ τις ἀκριβῶς παρὰ φύσιν ἐν ἅπασι τοῖς σηπομένοις . αὗται μὲν οὖν ἐναντίαι πως ἀλλήλαις εἰσίν . ἡ τρίτη δ’ ἐπίμικτος ἐξ ἀμφοῖν καὶ μέση , τὸ μέν τι τῆς πρώτης τε καὶ κατὰ φύσιν ἔχουσα , τὸ δὲ τῆς ἐναντίας αὐτῆς τῆς παρὰ φύσιν . ὑπάρχει γὰρ τῇ μὲν κατὰ φύσιν δύο ταῦτα , ﻿ τό τε ἐξ οἰκείας ὕλης τῷ ζώῳ τὴν ἀλλοίωσιν γίγνεσθαι , τό θ’ ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμότητος ἀκριβῶς κρατεῖσθαι . τῇ δὲ παρὰ φύσιν ὑπ’ ἀλλοτρίας τε θερμότητος ἡ μεταβολὴ καὶ εἰς οὐδὲν χρηστόν · ἡ μέση δ’ αὐτῶν ἡ κατὰ τὰς ἐμπυήσεις ἑπομένη ὑπὸ μὲν τῆς ἐμφύτου γίνεται θερμότητος , οὐ μὴν ἀκριβῶς γε κρατούσης · οὐδὲ γὰρ ἐξ ὕλης ἀκριβῶς χρηστῆς οὔσης ἐπιτελεῖται , ὥσπερ οὐδὲ παντάπασιν ἀλλοτρίας . ὡς οὖν αἱ κατὰ φύσιν ἀλλοιώσεις ὑπὸ τῆς ἐμφύτου γιγνόμεναι θερμότητος ὑπὸ τῆς ὁμοίας ἔξωθεν ἐπικουροῦνται , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ περὶ τὰς διαπυήσεις . ἴσμεν γοῦν οὐδὲν οὕτως τῇ κατὰ γαστέρα πέψει συντελοῦν ὡς ἀνθρώπειον σῶμα ψαῦον αὐτῆς . καί τινες παιδία προστιθέμενοι νύκτωρ ἐναργεστάτης ὠφελείας αἰσθάνονται ἀναπαυόμενοι . συμφυλοτέρα γὰρ ἥδε καὶ οἰκειοτέρα πολὺ τῆς διὰ τῶν πυριάσεών ἐστιν . ἔνιοι δὲ καὶ κυνίδια σμικρὰ τῆς αὐτῆς ἕνεκεν ὠφελείας ἀναπαυόμενοι προστίθενται τῇ γαστρὶ , τὸ πλῆθος αὔξοντες τῆς πεττούσης τὰ σιτία θερμότητος , οὐ τὴν ποιότητα . τοιοῦτον οὖν εἶναι χρὴ καὶ τὸ τῇ διαπυήσει συλληψόμενον φάρμακον , οἷόν περ καὶ αὐτὸ τὸ ἔμφυτον ὑπάρχει θερμὸν ἐν ταῖς εὐκράτοις φύσεσιν · εἰ δὲ θερμοτέρα τοῦ δέοντος ἡ φύσις ὑπάρχει , τὸ διαπυΐσκον φάρμακον ἐν ἐκείνῳ τῷ σώματι θερμότερον εἶναι δεήσει , καὶ τοσούτῳ γε τοῦ συμμέτρου θερμότερον , ὅσῳ καὶ ἡ φύσις ἐστὶ τῆς εὐκράτου θερμοτέρα , ὥστε καὶ τοῦτο μὲν ἤδη πρόδηλον ἐκ τῆς θεραπευτικῆς ὑπάρχει μεθόδου , τὸ καθ’ ἕκαστον ἄνθρωπον ἴδιον εἶναι τὸ διαπυΐσκον φάρμακον . οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τὸ πολλάκις ἡμῖν ἀποδεδειγμένον ὑπὸ τούτων μαρτυρεῖται , τὸ χρῆναι πάσας τῶν φαρμάκων τὰς δυνάμεις πρὸς τὸν ἄριστα κεκραμένον ἄνθρωπον ἐξετάζεσθαι · μηδὲ γὰρ συστῆναι δύνασθαι τέχνην μηδεμίαν , εἰ μὴ πρότερον οἷον κανόνα τινὰ καὶ σκοπὸν τῷ γένει τῆς ὕλης , ἐν ᾗ καταγίνεται , θέμενος πρὸς ἐκεῖνον ἤδη τὰ κατὰ μέρος ἀπευθύνοι πάντα . πάλιν οὖν ὑποθέμενοι τῷ λόγῳ τὸν ἄριστα κεκραμένον ἄνθρωπον οἷον σκοπόν τινα , πρὸς ἐκεῖνον ἀναφέροντες , ἐκπυΐσκον τι λέγομεν εἶναι φάρμακον ἕτερον τοῦ μαλάττοντος τὰ σκιῤῥούμενα , τάς τε κράσεις αὐτῶν ὑπάρχειν οἵας ἔμπροσθεν ἔφαμεν εἶναι , τοῦ μὲν εἰς πύου γένεσιν συντελοῦντος τῇ φύσει , σύμμετρόν τε καὶ ὁμοίαν ᾧ προσάγεται σώματι ; τῷ δ’ εἶναι τὴν φύσιν ἡμῶν ὑγρὰν καὶ θερμὴν , ὑγρὰ καὶ θερμὰ τὰ τοιαῦτα πολλάκις ὀνομάζεσθαι φάρμακα , τοῦ δὲ μαλάττοντος τὸ σκιῤῥούμενον πολὺ μὲν θερμότερον τῆς εὐκράτου φύσεως , οὐ μὴν ἰσχυρῶς γε ἤδη θερμήν .
Lemmas: ὁ τοίνυν ἐκπυΐσκομαι φάρμακον ὁ μέν θερμαίνω ὅμοιος ὕδωρ θερμός διαφορέω ὁ περισσός ὑγρότης , ὁ ἐν ὁ κενός χώρα περιέχω , ὡς ἐν ὁ περί ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία ἐπιδείκνυμι γράμμα . ὁ μέντοι κατά φύσις ἔχω σῶμα αὐτός ὁ ὁμοιομερής οὐδείς προστίθημι ὑγρότης , ὥσπερ οὐδέ ἀφαιρέω τις σαφής , οὐδέ αἰσθητός . ἴσος γάρ ὑπάρχω ὁ κρᾶσις φυλακτικός ὁ οὐσία αὐτός εἰμί , ὡς κατά μηδείς ἀλλοιόω . ἐν γοῦν ὁ ἐκπύησις ὁ μέν ὑγρότης ἀλλοιόω , ἔͅν εἰ που τις εἰμί σάρξ τεθλάζομαι , ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ κατά φύσις ἔχω διασῴζω ὁ ἑαυτοῦ οὐσία . τρεῖς γάρ γίγνομαι ἀλλοίωσις ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα , ὁ μέν τις ἀκριβής εἰμί κατά φύσις ἔχω , ὅταν ἐν ὁ γαστήρ πέσσω ὁ σιτίον ἤ ἐν ὁ σπλάγχνον καί ἀγγεῖον ὁ γεννάω ἐνταῦθα χυλός , ἵνα ἐκ οὗτος πάλιν τρέφω ἕκαστος μέλος · ὁ δέ τις ἀκριβής παρά φύσις ἐν ἅπας ὁ σήπω . οὗτος μέν οὖν ἐναντίος πως ἀλλήλων εἰμί . ὁ τρίτος δέ ἐπίμικτος ἐκ ἄμφω καί μέσος , ὁ μέν τις ὁ πρῶτος τε καί κατά φύσις ἔχω , ὁ δέ ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ παρά φύσις . ὑπάρχω γάρ ὁ μέν κατά φύσις δύο οὗτος , ﻿ ὁ τε ἐκ οἰκεῖος ὕλη ὁ ζῷον ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι , ὁ τε ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμότης ἀκριβής κρατέω . ὁ δέ παρά φύσις ὑπό ἀλλότριος τε θερμότης ὁ μεταβολή καί εἰς οὐδείς χρηστός · ὁ μέσος δέ αὐτός ὁ κατά ὁ ἐμπύησις ἕπομαι ὑπό μέν ὁ ἔμφυτος γίγνομαι θερμότης , οὐ μήν ἀκριβής γε κρατέω · οὐδέ γάρ ἐκ ὕλη ἀκριβής χρηστός εἰμί ἐπιτελέω , ὥσπερ οὐδέ παντάπασι ἀλλότριος . ὡς οὖν ὁ κατά φύσις ἀλλοίωσις ὑπό ὁ ἔμφυτος γίγνομαι θερμότης ὑπό ὁ ὅμοιος ἔξωθεν ἐπικουρέω , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ περί ὁ διαπύησις . οἶδα γοῦν οὐδείς οὕτως ὁ κατά γαστήρ πέψις συντελέω ὡς ἀνθρώπειος σῶμα ψαύω αὐτός . καί τις παιδίον προστίθημι νύκτωρ ἐναργής ὠφέλεια αἰσθάνομαι ἀναπαύω . σύμφυλος γάρ ὅδε καί οἰκεῖος πολύς ὁ διά ὁ πυρίασις εἰμί . ἔνιοι δέ καί κυνίδιον μικρός ὁ αὐτός ἕνεκα ὠφέλεια ἀναπαύω προστίθημι ὁ γαστήρ , ὁ πλῆθος αὐξάνω ὁ πέσσω ὁ σιτίον θερμότης , οὐ ὁ ποιότης . τοιοῦτος οὖν εἰμί χρή καί ὁ ὁ διαπύησις συλλαμβάνω φάρμακον , οἷος περ καί αὐτός ὁ ἔμφυτος ὑπάρχω θερμός ἐν ὁ εὔκρατος φύσις · εἰ δέ θερμός ὁ δέω ὁ φύσις ὑπάρχω , ὁ διαπυίσκω φάρμακον ἐν ἐκεῖνος ὁ σῶμα θερμός εἰμί δέω , καί τοσοῦτος γε ὁ σύμμετρος θερμός , ὅσος καί ὁ φύσις εἰμί ὁ εὔκρατος θερμός , ὥστε καί οὗτος μέν ἤδη πρόδηλος ἐκ ὁ θεραπευτικός ὑπάρχω μέθοδος , ὁ κατά ἕκαστος ἄνθρωπος ἴδιος εἰμί ὁ διαπυίσκω φάρμακον . οὐ ἦκα δέ καί ὁ πολλάκις ἐγώ ἀποδείκνυμι ὑπό οὗτος μαρτυρέω , ὁ χρή πᾶς ὁ φάρμακον ὁ δύναμις πρός ὁ ἀγαθός κεράννυμι ἄνθρωπος ἐξετάζω · μηδέ γάρ συνίστημι δύναμαι τέχνη μηδείς , εἰ μή πρότερος οἷος κανών τις καί σκοπός ὁ γένος ὁ ὕλη , ἐν ὅς καταγίγνομαι , τίθημι πρός ἐκεῖνος ἤδη ὁ κατά μέρος ἀπευθύνω πᾶς . πάλιν οὖν ὑποτίθημι ὁ λόγος ὁ ἀγαθός κεράννυμι ἄνθρωπος οἷος σκοπός τις , πρός ἐκεῖνος ἀναφέρω , ἐκπυίσκω τις λέγω εἰμί φάρμακον ἕτερος ὁ μαλάσσω ὁ σκιρρέω , ὁ τε κρᾶσις αὐτός ὑπάρχω οἷος ἔμπροσθεν φημί εἰμί , ὁ μέν εἰς πύον γένεσις συντελέω ὁ φύσις , σύμμετρος τε καί ὅμοιος ὅς προσάγω σῶμα ; ὁ δέ εἰμί ὁ φύσις ἐγώ ὑγρός καί θερμός , ὑγρός καί θερμός ὁ τοιοῦτος πολλάκις ὀνομάζω φάρμακον , ὁ δέ μαλάσσω ὁ σκίρρω πολύς μέν θερμός ὁ εὔκρατος φύσις , οὐ μήν ἰσχυρός γε ἤδη θερμός .