galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 4.22
Ἐπεὶ δὲ περὶ τῶν χυμῶν ἁπάντων εἴρηται τὰ εἰκότα , λείποιτ’ ἂν ἔτι καὶ περὶ τῶν ἀτμῶν εἰπεῖν . ἐπὶ τούτῳ γὰρ τῷ γένει τῶν αἰσθητικῶν τὴν τῆς ὀσμῆς αἴσθησιν ἡ φύσις ἐδημιούργησεν . οἱ μὲν δὴ πλεῖστοι τοῖς χυμοῖς αὐτοῖς ὁμοίως ἡμᾶς διατιθέασιν . τά τε γὰρ ὀξέα πάντα καὶ πρὸ τούτων ὄξος αὐτὸ τὴν ὄσφρησίν τε καὶ τὴν γεῦσιν ὡσαύτως κινεῖ , τά τε δριμέα , καθάπερ σκόροδα καὶ κρόμμυα , καὶ ταῦτ’ οὐδὲν ἧττον τῆς γεύσεως ἀνιᾷ τε καὶ δάκνει τὴν ὄσφρησιν . οὕτω δὲ καὶ καθ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων ὁμοία σχεδὸν ἡ τῆς ὀσμῆς αἴσθησίς ἐστι τῇ τῆς γεύσεως , ὥστε ἐνίων σωμάτων οὐδὲ γευσάμενοί ποτε , καθάπερ τῆς κόπρου , γιγνώσκομεν τὴν ποιότητα , καὶ κατὰ τοῦτό γε τὴν ἀρχὴν οὐδ’ ἐπιχειροῦμεν γεύεσθαι , τῷ πάνυ σφόδρα πιστεύειν τῇ ὀσφρήσει . καὶ μέντοι καὶ τῶν εὐωδῶν ἐδεσμάτων ὅσα διασαπέντα κατὰ τὴν ὀσμὴν ἡμᾶς ἀνιᾷ , καὶ ταῦτ’ εὐθέως ἀποῤῥιπτοῦμεν , οὐδ’ ἐπιχειροῦντες γεύεσθαι , καὶ σχεδὸν ἐπὶ πάντων ὁμολογοῦσιν ἀλλήλαις ὄσφρησίς τε καὶ γεῦσις . ἐπὶ μέντοι τῶν ἡδίστων , οἷά περ καὶ τὰ ῥόδα , διαφέρουσί τε καὶ πάμπολυ διεστήκασιν . οὐ μόνον γὰρ οὐχ ἡδέα γευομένοις ἐστὶν , ἀλλὰ καὶ πικρότητος οὐκ ὀλίγον ἐμφαίνει . καίτοι τόγε πικρὸν οὐδέποτ’ ἦν εὐῶδες οὐδ’ ὡς φάρμακον , οὐδ’ ὡς τροφὴ ἡμῖν ἡδύ . τίς οὖν ἡ τῆς διαφωνίας ταύτης αἰτία , διὸ καὶ Θεόφραστος μὲν ἐζήτησεν , ἄμεινον δ’ ἴσως καὶ ἡμᾶς ὅσα γιγνώσκομεν ὑπὲρ αὐτῆς εἰπεῖν . ἡ τοῦ πικροῦ γένεσις χυμοῦ ἐκ τῶν γλυκέων ὑπὸ θερμότητος λεπτυνομένων ἐφαίνετο συνίστασθαι καὶ εἶναι δηλονότι θερμότερά τε καὶ λεπτομερέστερα τῇ κράσει τὰ πικρὰ τῶν γλυκέων , ἀλλὰ καὶ ἡ τῆς ὀσμῆς αἴσθησις ἔν τε ταῖς κοιλίαις αὐταῖς γίγνεται τοῦ ἐγκεφάλου , καθότι καὶ δέδεικταί μοι περὶ τούτων ἑτέρωθι , καὶ οὐσία τῶν ὀσφρητῶν ἀτμώδης ἐστί . τὰ γὰρ ἀποῤῥέοντα τῶν σωμάτων ἀναμιγνύμενα τῷ περιέχοντι , κᾄπειτα διὰ τῆς κατὰ τὰς ῥῖνας εἰσπνοῆς εἰς τὸν ἐγκέφαλον ἐνεχθέντα , κινεῖ τὴν αἴσθησιν . εὐλόγως οὖν ὅσα μὲν ὀσμώδη πάντα καὶ θερμά · τὸ γὰρ τῶν ἀτμῶν πλῆθος ἐπὶ θερμότητι · οὐ μὴν εὐθὺς καὶ πᾶν ὀσμῶδες ἡδὺ , διότι μηδ’ οἰκεῖόν ἐστιν ἅπαν τοῦ κατὰ τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου πνεύματος . ὥσπερ γὰρ τῶν προσπιπτόντων τῇ ﻿ γλώττῃ χυμῶν οἱ μὲν οἰκειότατοι γλυκεῖς ἦσαν , οἱ δ’ οὐκ οἰκεῖοι πολλὰς ἐκέκτηντο διαφορὰς , οὕτω καὶ τῶν ἀτμῶν οἱ μὲν οἰκεῖοι τῷ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον πνεύματι φίλιοί τ’ εἰσὶ καὶ ἡδεῖς , οἱ δ’ οὐκ οἰκεῖοι διαφέρουσι μὲν ἀλλήλων οὐκ ὀλίγαις διαφοραῖς , ὀνόματα δ’ αὐταῖς ἁπάσαις οὐ κεῖται καθάπερ ἐπὶ τῶν χυμῶν . ὀξεῖαν μὲν γάρ τινα καὶ δριμεῖαν ὀσμὴν ἔχειν τόδε τί φαμεν , αὐστηρὰν δὲ ἢ στρυφνὴν ἢ ἁλυκὴν , ἢ πικρὰν οὐκέτι λέγομεν , ἀλλ’ εἰς δύο ταύτας ἀνάγομεν προσηγορίας τὰ πλεῖστα τῶν ὀσφρητῶν , εὐώδη τε καὶ δυσώδη προσαγορεύοντες · εὐώδη μὲν ἀνάλογον τοῖς πρὸς τὴν γλῶτταν γλυκέσι , δυσώδη δὲ τοῖς μὴ γλυκέσιν . ἀνώνυμον γὰρ , ὅσον ἐπί γε τῶν χυμῶν ἐστιν , ἑνὶ προσρήματι τὸ τούτων γένος . ἔοικε δὲ τῶν οὐκ ὀσμωδῶν σωμάτων ἤτοι παντελῶς ὀλίγον ἀποῤῥεῖν , ἢ τοῖς ὄγκοις ἀσύμμετρον , ὡς ἐπὶ τῶν ἀκριβῶς ἁλυκῶν καὶ στρυφνῶν . ἀκριβῶς δ’ ὅταν εἴπω τι τοῖον ἢ τοῖον ὑπάρχειν , εἰλικρινὲς καὶ ἄμικτον αὐτὸ , καθόσον οἷόν τε ποιότητος ἑτέρας εἶναι φημί . παχυμερής τε γὰρ ἀμφοῖν ἡ οὐσία καὶ πρὸς τούτῳ ψυχρὰ τῶν στρυφνῶν , ὥστ’ εἰκὸς καὶ τὸ ἀποῤῥέον αὐτῶν ὀλίγον τε εἶναι καὶ παχὺ καὶ οἷον γεῶδες τοῖς ὄγκοις , καὶ διὰ τοῦτο μηδ’ ἐμπίπτειν ἐν ταῖς ἀναπνοαῖς εἰς τὸν ἐγκέφαλον .
Lemmas: ἐπεί δέ περί ὁ χυμός ἅπας λέγω ὁ ἔοικα , λείπω ἄν ἔτι καί περί ὁ ἀτμός λέγω . ἐπί οὗτος γάρ ὁ γένος ὁ αἰσθητικός ὁ ὁ ὀσμή αἴσθησις ὁ φύσις δημιουργέω . ὁ μέν δή πολύς ὁ χυμός αὐτός ὅμοιος ἐγώ διατίθημι . ὁ τε γάρ ὀξύς πᾶς καί πρό οὗτος ὄξος αὐτός ὁ ὄσφρησις τε καί ὁ γεῦσις ὡσαύτως κινέω , ὁ τε δριμύς , καθά σκόροδον καί κρόμμυον , καί οὗτος οὐδείς ἥσσων ὁ γεῦσις ἀνιάω τε καί δάκνω ὁ ὄσφρησις . οὕτως δέ καί κατά ἕκαστος ὁ ἄλλος ὅμοιος σχεδόν ὁ ὁ ὀσμή αἴσθησις εἰμί ὁ ὁ γεῦσις , ὥστε ἔνιοι σῶμα οὐδέ γεύω ποτέ , καθά ὁ κόπρος , γιγνώσκω ὁ ποιότης , καί κατά οὗτος γε ὁ ἀρχή οὐδέ ἐπιχειρέω γεύω , ὁ πάνυ σφόδρα πιστεύω ὁ ὄσφρησις . καί μέντοι καί ὁ εὐώδης ἔδεσμα ὅσος διασήπομαι κατά ὁ ὀσμή ἐγώ ἀνιάω , καί οὗτος εὐθύς ἀπορρίπτω , οὐδέ ἐπιχειρέω γεύω , καί σχεδόν ἐπί πᾶς ὁμολογέω ἀλλήλων ὄσφρησις τε καί γεῦσις . ἐπί μέντοι ὁ ἡδύς , οἷος περ καί ὁ ῥόδον , διαφέρω τε καί πάμπολυς διίστημι . οὐ μόνος γάρ οὐ ἡδύς γεύω εἰμί , ἀλλά καί πικρότης οὐ ὀλίγος ἐμφαίνω . καίτοι τόγε πικρός οὐδέποτε εἰμί εὐώδης οὐδέ ὡς φάρμακον , οὐδέ ὡς τροφή ἐγώ ἡδύς . τίς οὖν ὁ ὁ διαφωνία οὗτος αἰτία , διό καί Θεόφραστος μέν ζητέω , ἀγαθός δέ ἴσως καί ἐγώ ὅσος γιγνώσκω ὑπέρ αὐτός λέγω . ὁ ὁ πικρός γένεσις χυμός ἐκ ὁ γλυκύς ὑπό θερμότης λεπτύνω φαίνω συνίστημι καί εἰμί δηλονότι θερμός τε καί λεπτομερής ὁ κρᾶσις ὁ πικρός ὁ γλυκύς , ἀλλά καί ὁ ὁ ὀσμή αἴσθησις ἐν τε ὁ κοιλία αὐτός γίγνομαι ὁ ἐγκέφαλος , καθότι καί δείκνυμι ἐγώ περί οὗτος ἑτέρωθι , καί οὐσία ὁ ὀσφρητός ἀτμώδης εἰμί . ὁ γάρ ἀπορρέω ὁ σῶμα ἀναμίσγω ὁ περιέχω , ᾄπειτα διά ὁ κατά ὁ ῥίς εἰσπνοή εἰς ὁ ἐγκέφαλος φέρω , κινέω ὁ αἴσθησις . εὔλογος οὖν ὅσος μέν ὀσμώδης πᾶς καί θερμός · ὁ γάρ ὁ ἀτμός πλῆθος ἐπί θερμότης · οὐ μήν εὐθύς καί πᾶς ὀσμώδης ἡδύς , διότι μηδέ οἰκεῖος εἰμί ἅπας ὁ κατά ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος πνεῦμα . ὥσπερ γάρ ὁ προσπίπτω ὁ ﻿ γλῶσσα χυμός ὁ μέν οἰκεῖος γλυκύς εἰμί , ὁ δέ οὐ οἰκεῖος πολύς κτάομαι διαφορά , οὕτως καί ὁ ἀτμός ὁ μέν οἰκεῖος ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος πνεῦμα φίλιος τε εἰμί καί ἡδύς , ὁ δέ οὐ οἰκεῖος διαφέρω μέν ἀλλήλων οὐ ὀλίγος διαφορά , ὄνομα δέ αὐτός ἅπας οὐ κεῖμαι καθά ἐπί ὁ χυμός . ὀξύς μέν γάρ τις καί δριμύς ὀσμή ἔχω ὅδε τις φημί , αὐστηρός δέ ἤ στρυφνός ἤ ἁλυκός , ἤ πικρός οὐκέτι λέγω , ἀλλά εἰς δύο οὗτος ἀνάγω προσηγορία ὁ πολύς ὁ ὀσφρητός , εὐώδης τε καί δυσώδης προσαγορεύω · εὐώδης μέν ἀνάλογος ὁ πρός ὁ γλῶσσα γλυκύς , δυσώδης δέ ὁ μή γλυκύς . ἀνώνυμος γάρ , ὅσος ἐπί γε ὁ χυμός εἰμί , εἷς πρόσρημα ὁ οὗτος γένος . ἔοικα δέ ὁ οὐ ὀσμώδης σῶμα ἤτοι παντελής ὀλίγος ἀπορρέω , ἤ ὁ ὄγκος ἀσύμμετρος , ὡς ἐπί ὁ ἀκριβής ἁλυκός καί στρυφνός . ἀκριβής δέ ὅταν λέγω τις τοῖος ἤ τοῖος ὑπάρχω , εἰλικρινής καί ἄμικτος αὐτός , καθόσον οἷος τε ποιότης ἕτερος εἰμί φημί . παχυμερής τε γάρ ἄμφω ὁ οὐσία καί πρός οὗτος ψυχρός ὁ στρυφνός , ὥστε ἔοικα καί ὁ ἀπορρέω αὐτός ὀλίγος τε εἰμί καί παχύς καί οἷος γεώδης ὁ ὄγκος , καί διά οὗτος μηδέ ἐμπίπτω ἐν ὁ ἀναπνοή εἰς ὁ ἐγκέφαλος .