galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.10
Ἀλλὰ γὰρ οὐκ οἶδ’ ὅπως , καίτοι φυλαττόμενος ἀντιλογίας ἅψασθαι , πρὸς τῆς ἀναισχυντίας αὐτῶν ἠναγκάσθην . αὖθις οὖν ἐπάνειμι πάλιν ἐφ’ ὅπερ ἐξ ἀρχῆς προὐθέμην , ὡς τῇ πείρᾳ κριτέον ἐστὶ τὰς τῶν φαρμάκων δυνάμεις , ἐπί τε τῶν ὑγιαινόντων ἀμέμπτως χρώμενον ἐπί τε τῶν νοσούντων ἁπλᾶς ὡς ἔνι μάλιστα νόσους ἤτοι θερμὰς , ἢ ψυχρὰς , ἢ ξηρὰς , ἢ ὑγράς . οὕτω γάρ σοι κρίνοντι τὸ μὲν ἔλαιον οὔτε θερμὸν οὔτε ψυχρὸν ὡς πρὸς ἄνθρωπον εὔκρατον ἑρεθήσεται , τὸ δὲ ῥόδινον ἤδη μέν πω ψυχρότερον , οὐ μὴν ἰσχυρῶς γε ψυχρὸν , ἀλλ’ ὡς ὀνομάζειν εἴωθα τῆς πρώτης τῶν ψυχόντων ἀποστάσεώς τε καὶ τάξεως . ὥσπερ γὰρ ὕδωρ , εἰ τύχοι , τὸ μὲν ἀκριβῶς ἐστιν εὔκρατον , τὸ δ’ ἤτοι θερμότερον ἢ ψυχρότερον , οὐ μὴν ἤδη γέ πως θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἀπολελυμένως εἰπεῖν , οὕτω κᾀν τοῖς φαρμάκοις ἔλαιον μὲν ἐκ τῆς μέσης ὑπάρχει κράσεως , ὁ δὲ τῶν ῥόδων χυλὸς ἐκ τῆς ψυχροτέρας μὲν , ἀλλ’ οὐ πολλῷ τινι κατὰ τὴν χλιαρὰν , ὡς εἴρηταί μοι καὶ πρόσθεν , ὑπάρχων θερμασίαν . ἐκ δὲ τῆς αὐτῆς ἐστιν αὐτῷ τάξεως τὸ καλούμενον λινόσπερμον ὅσον ἐπὶ τῷ χλιαρῷ τῆς θερμασίας , ἀλλὰ τῷ παχυμερὲς ὑπάρχειν οὐκ ὀλίγῳ δή τινι παραλλάττεται . λεπτομερὴς γὰρ ἀκριβῶς ἐστιν ὁ τῶν ῥόδων χυλὸς , ὡς δηλοῖ τό τε ξηραίνεσθαι ῥᾳδίως αὐτὸν καὶ τὸ μηδεμιᾶς μετέχειν γλισχρότητος καὶ τὸ τὰς τῶν ἄλλως μύρων ἐκλύειν ὀσμάς . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο ἑτέρῳ τινὶ φαίνεται ποιεῖν ἢ τῷ φθάνειν ἐμπιπλάναι τοὺς ὀσφρητικοὺς πόρους . ἐπειδὴ γὰρ μελλόντων διϊέναι καὶ διαδύεσθαι τῶν ἄλλων αὐτοὺς προκαταλαμβάνει τε καὶ πληροῖ . ἔστι δὲ καὶ τὸ χαμαίμηλον , ὅσον μὲν ἐπὶ λεπτομερείᾳ , ῥόδῳ παραπλήσιον , ὅσον δ’ ἐπὶ θερμότητι , τῆς ἐλαίου μᾶλλον δυνάμεως , οἰκείας τε τῷ ζώῳ καὶ συμμέτρου , διὸ καὶ κόπου ἀρωγόν ἐστιν εἴπερ τι καὶ ἄλλο καὶ ἀλγημάτων πραϋντικὸν , ἀνίησί τε καὶ χαλᾷ τὰ τεταμένα καὶ μαλάττει τὰ μετρίως σκληρὰ καὶ ἀραιοῖ τὰ πεπυκνωμένα . καὶ πυρετῶν , ὁπόσοι χωρὶς σπλάγχνου φλεγμονῆς ἐνοχλοῦσι , λυτικὸν ὑπάρχει , καὶ τούτων μάλιστα τῶν ἐπὶ χολώδεσι χυμοῖς ἢ πυκνώσει δέρματος συνισταμένων . ταύτῃ τοι καὶ τῶν Αἰγυπτίων τοῖς σοφωτάτοις ἡλίῳ τε καθιέρωται καὶ πυρετῶν ἁπάντων ἴαμα νενόμισται . ἀλλὰ ἐν τούτῳ μὲν οὐκ ἀληθεύουσιν . μόνον γὰρ ὧν εἴρηκα πυρετῶν ἐστιν ἴαμα καὶ τούτων ἤδη πεττομένων . ὀνίνησι μέντοι καλῶς καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας , ὅσοι τε μελαγχολικοὶ καὶ ὅσοι φλεγματώδεις εἰσὶ καὶ σπλάγχνου φλεγμονῆς ἔκγονοι . καὶ γὰρ καὶ τούτων ἴαμα γενναιότατόν ἐστιν τὸ χαμαίμηλον , ὅταν ἤδη πεττομένοις προσφέρηται , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὑποχονδρίοις εὐμενὲς εἴπερ τι ἄλλο . καὶ τὸ λινόσπερμον γοῦν τοιοῦτον ὁ παλαιὸς λόγος εἶναί φησι . καὶ γάρ ἐστιν ὄντως κᾀκεῖνο τοῖς καθ’ ὑποχόνδρια σπλάγχνοις εὐμενὲς , ἀλλ’ ἧττον χαμαιμήλου . καὶ γὰρ καὶ θερμὸν ἧττόν ἐστιν , ὡς εἴρηται , καὶ πρὸς τούτῳ καὶ παχυμερὲς ὑπάρχει , οὐ μὴν τό γε ῥόδον ἐγγὺς αὐτοῖς εἰς ταῦτα , καίτοι γ’ ὅσον ἐπί τε τὸ χλιαρὸν τῆς θερμότητος καὶ τῷ λεπτομερεῖ , χρήσιμον ἂν ἦν ἱκανῶς καὶ τοῦτο ταῖς καθ’ ὑποχόνδρια φλεγμοναῖς , ἀλλ’ ἡ συνοῦσα στύψις αὐτῷ πολλαχῆ παραβλάπτει καὶ μάλιστ’ ἐν οἷς εὐδόκιμόν ἐστι χαμαίμηλον , ἢ τὰ πεπυκνωμένα τῶν σωμάτων ἀραιοῦν , ἢ τὰ κατεσκληρυμμένα μαλάττον , ἢ τὰ τεταμένα χαλῶν . εἰς γὰρ τὰ τοιαῦτα πάντα πολέμιον ἡ στύψις . εἰς μέντοι τὰς ἀναβάσεις τε καὶ αὐξήσεις τῶν φλεγμονῶν καὶ μάλιστα τῶν προχείρων , ἄμεινον χαμαιμήλου τὸ ῥόδινον , ὅτι καὶ χλιαρᾶς αὗται δέονται θερμασίας καὶ βραχείας στύψεως . ἐν ἀρχῇ μὲν γὰρ τὰ ψύχοντα καὶ στύφοντα , κατὰ δὲ τὰς ἐπιδόσεις ὅσα χλιαρά τ’ ἐστὶ καὶ μετρίως στύφοντα , κατὰ δὲ τὰς ἀκμὰς τῶν φλεγμονῶν , ὅσα συμμέτρως θερμαίνειν τε μᾶλλον καὶ ἰσχυρῶς διαφορεῖν χρηστά . λεχθήσεται δ’ ὑπὲρ ἁπάντων τούτων ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν . νῦν δὲ ἐπὶ τὸ προκείμενον αὖθις ἐπάνειμι .
Lemmas: ἀλλά γάρ οὐ οἶδα ὅπως , καίτοι φυλάσσω ἀντιλογία ἅπτω , πρός ὁ ἀναισχυντία αὐτός ἀναγκάζω . αὖθις οὖν ἐπανέρχομαι πάλιν ἐπί ὅς ἐκ ἀρχή προτίθημι , ὡς ὁ πεῖρα κρίνω εἰμί ὁ ὁ φάρμακον δύναμις , ἐπί τε ὁ ὑγιαίνω ἄμεμπτος χράω ἐπί τε ὁ νοσέω ἁπλόος ὡς ἔνειμι μάλα νόσος ἤτοι θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός . οὕτως γάρ σύ κρίνω ὁ μέν ἔλαιον οὔτε θερμός οὔτε ψυχρός ὡς πρός ἄνθρωπος εὔκρατος ἑρέͅζω , ὁ δέ ῥόδινος ἤδη μέν πω ψυχρός , οὐ μήν ἰσχυρός γε ψυχρός , ἀλλά ὡς ὀνομάζω εἴωθα ὁ πρῶτος ὁ ψύχω ἀπόστασις τε καί τάξις . ὥσπερ γάρ ὕδωρ , εἰ τυγχάνω , ὁ μέν ἀκριβής εἰμί εὔκρατος , ὁ δέ ἤτοι θερμός ἤ ψυχρός , οὐ μήν ἤδη γε πως θερμός ἤ ψυχρός ἀπολελυμένως λέγω , οὕτως εἰͅν ὁ φάρμακον ἔλαιον μέν ἐκ ὁ μέσος ὑπάρχω κρᾶσις , ὁ δέ ὁ ῥόδον χυλός ἐκ ὁ ψυχρός μέν , ἀλλά οὐ πολύς τις κατά ὁ χλιαρός , ὡς λέγω ἐγώ καί πρόσθεν , ὑπάρχω θερμασία . ἐκ δέ ὁ αὐτός εἰμί αὐτός τάξις ὁ καλέω λινόσπερμον ὅσος ἐπί ὁ χλιαρός ὁ θερμασία , ἀλλά ὁ παχυμερής ὑπάρχω οὐ ὀλίγος δή τις παραλλάσσω . λεπτομερής γάρ ἀκριβής εἰμί ὁ ὁ ῥόδον χυλός , ὡς δηλόω ὁ τε ξηραίνω ῥᾴδιος αὐτός καί ὁ μηδείς μετέχω γλισχρότης καί ὁ ὁ ὁ ἄλλος μύρον ἐκλύω ὀσμή . οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος ἕτερος τις φαίνω ποιέω ἤ ὁ φθάνω ἐμπίμπλημι ὁ ὀσφρητικός πόρος . ἐπειδή γάρ μέλλω δίειμι καί διαδύνω ὁ ἄλλος αὐτός προκαταλαμβάνω τε καί πληρόω . εἰμί δέ καί ὁ χαμαίμηλον , ὅσος μέν ἐπί λεπτομέρεια , ῥόδος παραπλήσιος , ὅσος δέ ἐπί θερμότης , ὁ ἔλαιον μάλα δύναμις , οἰκεῖος τε ὁ ζῷον καί σύμμετρος , διό καί κόπος ἀρωγός εἰμί εἴπερ τις καί ἄλλος καί ἄλγημα πραυντικός , ἀνίημι τε καί χαλάω ὁ τείνω καί μαλάσσω ὁ μέτριος σκληρός καί ἀραιόω ὁ πυκνόω . καί πυρετός , ὁπόσος χωρίς σπλάγχνον φλεγμονή ἐνοχλέω , λυτικός ὑπάρχω , καί οὗτος μάλα ὁ ἐπί χολώδης χυμός ἤ πύκνωσις δέρμα συνίστημι . ταύτῃ τοι καί ὁ Αἰγύπτιος ὁ σοφός ἥλιος τε καθιερόω καί πυρετός ἅπας ἴαμα νομίζω . ἀλλά ἐν οὗτος μέν οὐ ἀληθεύω . μόνος γάρ ὅς λέγω πυρετός εἰμί ἴαμα καί οὗτος ἤδη πέσσω . ὀνίνημι μέντοι καλός καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὅσος τε μελαγχολικός καί ὅσος φλεγματώδης εἰμί καί σπλάγχνον φλεγμονή ἔκγονος . καί γάρ καί οὗτος ἴαμα γενναῖος εἰμί ὁ χαμαίμηλον , ὅταν ἤδη πέσσω προσφέρω , καί διά οὗτος καί ὑποχόνδριος εὐμενής εἴπερ τις ἄλλος . καί ὁ λινόσπερμον γοῦν τοιοῦτος ὁ παλαιός λόγος εἰμί φημί . καί γάρ εἰμί ὄντως ἐͅκεῖνο ὁ κατά ὑποχόνδριος σπλάγχνον εὐμενής , ἀλλά ἥσσων χαμαίμηλον . καί γάρ καί θερμός ἥσσων εἰμί , ὡς λέγω , καί πρός οὗτος καί παχυμερής ὑπάρχω , οὐ μήν ὁ γε ῥόδος ἐγγύς αὐτός εἰς οὗτος , καίτοι γε ὅσος ἐπί τε ὁ χλιαρός ὁ θερμότης καί ὁ λεπτομερής , χρήσιμος ἄν εἰμί ἱκανός καί οὗτος ὁ κατά ὑποχόνδριος φλεγμονή , ἀλλά ὁ σύνειμι στῦψις αὐτός πολλαχῆ παραβλάπτω καί μάλα ἐν ὅς εὐδόκιμος εἰμί χαμαίμηλον , ἤ ὁ πυκνόω ὁ σῶμα ἀραιόω , ἤ ὁ κατασκληρύνω μαλάσσω , ἤ ὁ τείνω χαλάω . εἰς γάρ ὁ τοιοῦτος πᾶς πολέμιος ὁ στῦψις . εἰς μέντοι ὁ ἀνάβασις τε καί αὔξησις ὁ φλεγμονή καί μάλα ὁ πρόχειρος , ἀγαθός χαμαίμηλον ὁ ῥόδινος , ὅτι καί χλιαρός οὗτος δέω θερμασία καί βραχύς στῦψις . ἐν ἀρχή μέν γάρ ὁ ψύχω καί στύφω , κατά δέ ὁ ἐπίδοσις ὅσος χλιαρός τε εἰμί καί μέτριος στύφω , κατά δέ ὁ ἀκμή ὁ φλεγμονή , ὅσος σύμμετρος θερμαίνω τε μάλα καί ἰσχυρός διαφορέω χρηστός . λέγω δέ ὑπέρ ἅπας οὗτος ἐπί πολύς ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα . νῦν δέ ἐπί ὁ πρόκειμαι αὖθις ἐπανέρχομαι .