galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.2
Πρῶτον μὲν δὴ καὶ μάλιστα τὴν βάσανον τῆς κρινομένης δυνάμεως ἀπ’ αὐτοῦ χρὴ ποιεῖσθαι τοῦ πράγματος , πρὸς ὃ λέγεται . οὐδὲ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ ψυκτικὸν τὸ κώνειον , ἤδη καὶ ψαρὶ , οὐδ’ εἰ ψαρὶ ἀνθρώπων τρόφιμον , ἤδη καὶ ἀνθρώπῳ . κατὰ ταὐτὰ δὲ οὐδ’ εἰ καθαρτικὸς ὁ ἑλλέβορος , ἤδη καὶ ὀρτύγων , οὐδ’ εἰ τρόφιμος ἐκείνοις , ἤδη καὶ ἀνθρώποις . ἐφεξῆς δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς διορίζεσθαι τοῦ πρώτως τε καὶ καθ’ ἑαυτό . τὸ μὲν γὰρ ψυχρὸν ὕδωρ θέρμης ἐπανάκλησίν ποτε ποιεῖται τῷ ψύχειν τὸ δέρμα καὶ συνάγειν καὶ πυκνοῦν . ἕπεται γὰρ τούτῳ θέρμης ἐπανάκλησις , ὡς ἐν τῷ τρίτῳ περὶ κράσεων ἐδείκνυτο . τὸ δὲ αὖ θερμὸν ψύχει πολλάκις τῷ διαφορεῖν τὸν θερμαίνοντα χυμόν . εἰ γὰρ ταῦτά τις διορισάμενος ἀκριβῶς ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν ἀφίκοιτο τῆς ζητουμένης δυνάμεως , οὐκ ἄν μοι δοκεῖ σφαλῆναι ῥᾳδίως . ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπὸ μηδενὸς ἄλλου ποιεῖσθαι τὴν κρίσιν ἢ τοῦ πρὸς ὃ λέγεται καὶ πάνυ ῥᾴδιον , οὔτ’ εἰ φθαρτικόν ἐστιν τῶν ἐντόμων ζώων τοὔλαιον , οὔτ’ εἰ λιπαρὸν ἢ γλίσχρον ἢ κοῦφον ἐπισκοποῦντας , ὁπότε ζητοῦμεν εἰ θερμαίνειν πέφυκεν , ἢ ψύχειν , ἢ ξηραίνειν , ἢ ὑγραίνειν τὸ ἀνθρώπειον σῶμα . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὔτ’ εἰ τὴν χροιὰν ἐρυθρόν ἐστιν τὸ ῥόδον , οὔτ’ εἰ λευκὸν τὸ ψιμμύθιον . οὐ γὰρ ἐξ ἀνάγκης οὔτε τὸ ἐρυθρὸν θερμὸν οὔτε τὸ λευκὸν ψυχρόν ἐστιν , ἀλλ’ εἰ προσφερόμενα τοῖς σώμασιν ἡμῶν ἐκθερμαίνει πρώτως καὶ καθ’ ἑαυτὰ καὶ μήτε διὰ μέσου τινὸς ἑτέρου μήτε κατὰ συμβεβηκὸς εἴη , κᾂν οὕτω γε , θερμὰ τὴν δύναμιν , ὥσπερ εἰ καὶ ψύχει , ψυχρά . ἐπεὶ πόθεν , ὦ πρὸς θεῶν , ἔχομεν εἰπεῖν εἰ θερμόν ἐστιν τὴν δύναμιν τὸ λευκὸν πέπερι καὶ ὁ κόκκος ὁ Κνίδιος καὶ ὁ κνίκος καὶ ἡ τίτανος καὶ ὁ λευκὸς ἑλλέβορος ; ἢ πόθεν ὅτι ψυχρὸς ὁ Σάμιος ἀστὴρ καὶ γῆ Σελινουσία καὶ ψιμμύθιον καὶ χιὼν καὶ γάλα ; λευκὰ μὲν γὰρ τὴν χρόαν ἐστὶ σύμπαντα τὰ εἰρημένα , κατὰ μέντοι τὰς δυνάμεις αὐτῶν ἐναντιώτατα . ἔστι μὲν οὖν ἡ χιών τε καὶ ἡ τίτανος τὴν χροιὰν ὁμοιότατα , κατὰ δὲ τὰς δυνάμεις αὐτῶν ἐναντιώτατα , ἀλλὰ τὴν ἐναντίωσιν ἡ αἴσθησις κρίνει . τῆς μὲν γὰρ χιόνος προσαγομένης , εὐθύς τε κατὰ πρώτην προσβολὴν ψυχρᾶς αἰσθανόμεθα καὶ μέχρι περ ἂν ἅπτηται , ψυχούσης ἀεὶ καὶ μᾶλλον . ὁρῶμεν δὲ μήθ’ ὑπομένουσαν ἔτι μήτε σωζομένην , εἰ βραχείας ἐπιλάβηται θερμότητος . ἡ δὲ τίτανος οὔτε κατὰ τὴν πρώτην προσβολὴν φαίνεται ψύχουσα , καὶ μέχρι περ ἂν ἡμῖν πλησιάζῃ , θερμαίνει σαφῶς ἀεὶ καὶ μᾶλλον . ᾧ καὶ δῆλον ὡς τῷ διαπαντὸς ἕν τι ποιεῖν , ἄχρι περ ἂν ἡμῶν ἅπτηται τὸ φάρμακον , ἡ οἰκεία αὐτοῦ δύναμις κριθήσεται .
Lemmas: πρῶτος μέν δή καί μάλα ὁ βάσανος ὁ κρίνω δύναμις ἀπό αὐτός χρή ποιέω ὁ πρᾶγμα , πρός ὅς λέγω . οὐδέ γάρ εἰ ἄνθρωπος ψυκτικός ὁ κώνειον , ἤδη καί ψάρ , οὐδέ εἰ ψάρ ἄνθρωπος τρόφιμος , ἤδη καί ἄνθρωπος . κατά αὐτός δέ οὐδέ εἰ καθαρτικός ὁ ἑλλέβορος , ἤδη καί ὄρτυξ , οὐδέ εἰ τρόφιμος ἐκεῖνος , ἤδη καί ἄνθρωπος . ἐφεξῆς δέ ὁ κατά συμβαίνω διορίζω ὁ πρῶτος τε καί κατά ἑαυτοῦ . ὁ μέν γάρ ψυχρός ὕδωρ θέρμη ἐπανάκλησις ποτέ ποιέω ὁ ψύχω ὁ δέρμα καί συνάγω καί πυκνόω . ἕπομαι γάρ οὗτος θέρμη ἐπανάκλησις , ὡς ἐν ὁ τρίτος περί κρᾶσις δείκνυμι . ὁ δέ αὖ θερμός ψύχω πολλάκις ὁ διαφορέω ὁ θερμαίνω χυμός . εἰ γάρ οὗτος τις διορίζω ἀκριβής ἐπί ὁ ἐξέτασις ἀφικνέομαι ὁ ζητέω δύναμις , οὐ ἄν ἐγώ δοκέω σφάλλω ῥᾴδιος . ἀλλά ὁ μέν ἀπό μηδείς ἄλλος ποιέω ὁ κρίσις ἤ ὁ πρός ὅς λέγω καί πάνυ ῥᾴδιος , οὔτε εἰ φθαρτικός εἰμί ὁ ἔντομος ζῷον ἔλαιον , οὔτε εἰ λιπαρός ἤ γλίσχρος ἤ κοῦφος ἐπισκοπέω , ὁπότε ζητέω εἰ θερμαίνω φύω , ἤ ψύχω , ἤ ξηραίνω , ἤ ὑγραίνω ὁ ἀνθρώπειος σῶμα . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὔτε εἰ ὁ χροιά ἐρυθρός εἰμί ὁ ῥόδος , οὔτε εἰ λευκός ὁ ψιμύθιον . οὐ γάρ ἐκ ἀνάγκη οὔτε ὁ ἐρυθρός θερμός οὔτε ὁ λευκός ψυχρός εἰμί , ἀλλά εἰ προσφέρω ὁ σῶμα ἐγώ ἐκθερμαίνω πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ καί μήτε διά μέσος τις ἕτερος μήτε κατά συμβαίνω εἰμί , ἔͅν οὕτως γε , θερμός ὁ δύναμις , ὥσπερ εἰ καί ψύχω , ψυχρός . ἐπεί πόθεν , ὦ πρός θεός , ἔχω λέγω εἰ θερμός εἰμί ὁ δύναμις ὁ λευκός πέπερι καί ὁ κόκκος ὁ Κνίδιος καί ὁ κνίκος καί ὁ τίτανος καί ὁ λευκός ἑλλέβορος ; ἤ πόθεν ὅτι ψυχρός ὁ Σάμιος ἀστήρ καί γῆ Σελινούσιος καί ψιμύθιον καί χιών καί γάλα ; λευκός μέν γάρ ὁ χροιά εἰμί σύμπας ὁ λέγω , κατά μέντοι ὁ δύναμις αὐτός ἐναντίος . εἰμί μέν οὖν ὁ χιών τε καί ὁ τίτανος ὁ χροιά ὅμοιος , κατά δέ ὁ δύναμις αὐτός ἐναντίος , ἀλλά ὁ ἐναντίωσις ὁ αἴσθησις κρίνω . ὁ μέν γάρ χιών προσάγω , εὐθύς τε κατά πρῶτος προσβολή ψυχρός αἰσθάνομαι καί μέχρι περ ἄν ἅπτω , ψύχω ἀεί καί μάλα . ὁράω δέ μήτε ὑπομένω ἔτι μήτε σῴζω , εἰ βραχύς ἐπιλαμβάνω θερμότης . ὁ δέ τίτανος οὔτε κατά ὁ πρῶτος προσβολή φαίνω ψύχω , καί μέχρι περ ἄν ἐγώ πλησιάζω , θερμαίνω σαφής ἀεί καί μάλα . ὅς καί δῆλος ὡς ὁ διαπαντός εἷς τις ποιέω , ἄχρι περ ἄν ἐγώ ἅπτω ὁ φάρμακον , ὁ οἰκεῖος αὐτός δύναμις κρίνω .