galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 7.10.7
[ ζ΄ . Περὶ καππάρεως . ] Καππάρεως ὁ μὲν τῆς ῥίζης φλοιὸς ἐπικρατοῦσαν ἔχει τὴν πικρὰν ποιότητα , δευτέραν δὲ τὴν δριμεῖαν , ἐφεξῆς δὲ ταύτῃ τὴν στρυφνήν . ᾧ καὶ δῆλον ὡς ἐκ διαφόρων τε καὶ μαχομένων σύγκειται δυνάμεων . ῥύπτειν μὲν γὰρ δύναται καὶ διακαθαίρειν τε καὶ τέμνειν τῇ συνιούσῃ πικρότητι , θερμαίνειν δὲ καὶ τέμνειν καὶ διαφορεῖν τῇ δριμύτητι , συνάγειν δὲ καὶ πιλεῖν καὶ σφίγγειν τῇ στρυφνότητι . καὶ διὰ τοῦτο σπλῆνας μὲν σκιῤῥώδεις , εἴ πέρ τι καὶ ἄλλο , καὶ τοῦτο τὸ φάρμακον ὀνίνησιν , ἔξωθεν δὲ τοῖς ἐπιτηδείοις καταπλάσμασι μιγνύμενον , εἴσω δὲ τοῦ σώματος λαμβανόμενον , ἤτοι ἀφεψημένον ἐν ὄξει καὶ ὀξυμέλιτι καὶ τοῖς τοιούτοις , ἢ ξηρὸν κεκομμένον ἀναμιγνύμενον αὐτοῖς . καὶ γὰρ δὴ καὶ κενοῖ φανερῶς τοὺς γλίσχρους καὶ παχεῖς χυμοὺς οὕτω ληφθὲν , οὐ δι’ οὔρων μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ γαστέρα . πολλάκις δὲ καὶ αἱματώδη διαχωροῦσιν , ἐφ’ οἷς οἵ τε σπλῆνες ὀνίνανται καὶ αἱ κατ’ ἰσχίον ὀδύναι . καὶ μὲν δὴ καὶ καταμήνια κινεῖ καὶ ἀποφλεγματίζει καὶ ῥήγμασι καὶ σπάσμασι βοηθεῖ . τὸ δ’ ὅτῳ χρὴ πόματι μιγνύειν αὐτὴν ἐφ’ ἑκάστου τῶν παθῶν , οὐ τῆς προκειμένης πραγματείας ἐστὶν , ἀλλ’ ἤτοι τῆς περὶ συνθέσεως φαρμάκων , ἢ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου . καὶ καταπλαττόμενος δὲ τοῖς κακοήθεσιν ἕλκεσι τῆς ῥίζης ὁ φλοιὸς ἀγαθὸν φάρμακον , ὡς ἂν ἀποῤῥύπτειν τε δυνάμενος αὐτὰ καὶ ξηραίνειν ἰσχυρῶς , καὶ τοὺς τῶν ὀδόντων τε πόνους κατὰ τὰς προειρημένας ὠφελεῖ ποιότητας , ἐνίοτε μὲν ὄξει συνεψηθεὶς , ἐνίοτε δ’ οἴνῳ , πολλάκις δ’ αὐτὸς μόνος ἐνδακνόμενος . ἔστι δὲ οὐδὲ τούτων τοὺς καιροὺς διορίσαι τῆς ἐνεστώσης πραγματείας . οὐ γὰρ τοῦτο πρόκειται νῦν , ἀλλ’ ἐξ ἑκάστου τῶν κατὰ μέρος ﻿ ἔργων ἔνδειξίν τινα λαβεῖν τῶν δυνάμεων αὐτῆς , ἀναγαγόντα τὸν λόγον ἐπὶ τὰς ἐξ ἀρχῆς ὑποκειμένας ἀρχάς . εὔδηλον οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὡς τμητική τις ἐν αὐτῇ δύναμίς ἐστι καὶ ῥυπτικὴ καὶ διαφορητικὴ καὶ συνακτική . καὶ γὰρ δὴ καὶ ἀλφοὺς ἀφαιρεῖ σὺν ὄξει καὶ χοιράδας καὶ ὄγκους σκληροὺς διαφορεῖ , τοῖς ἐπιτηδείοις πρὸς ταῦτα φαρμάκοις μιγνυμένη . τῷ δὲ φλοιῷ τῆς ῥίζης ὁ καρπὸς ἀνάλογον ἔχει δυνάμεως , πλὴν ὅσον ἀσθενέστερός ἐστιν εἰς ἅπαντα . καὶ μὲν δὴ καὶ τὰ φύλλα καὶ ὁ καυλὸς αὐτῶν ὁμοίας εἰσὶ δυνάμεως , καὶ ἔγωγέ ποτε τοῖς φύλλοις οἶδα διαφορήσας ἐν ὀλίγαις ἡμέραις χοιραδώδη σκληρότητα . μίγνυμεν δ’ αὐτοῖς δηλονότι τῶν ἀμβλυνόντων τι τὸ σφοδρὸν τῆς δυνάμεως . οὐδὲν δὲ θαυμαστὸν εἰ καὶ τοὺς ἐν ὠσὶ σκώληκας ὁ χυλὸς ἀναιρεῖ διὰ τὴν πικρότητα . ἡ δ’ ἐν τοῖς θερμοῖς πάνυ χωρίοις γεννωμένη κάππαρις , ὥσπερ καὶ ἡ ἐν Ἀραβίᾳ , πολὺ τῆς παρ’ ἡμῖν ἐστι δριμυτέρα , ὥστε καὶ τῆς καυστικῆς ἐπιπλέον μετέχει δυνάμεως .
Lemmas: [ Ζ΄ . περι κάππαρις . ] κάππαρις ὁ μέν ὁ ῥίζα φλοιός ἐπικρατέω ἔχω ὁ πικρός ποιότης , δεύτερος δέ ὁ δριμύς , ἐφεξῆς δέ οὗτος ὁ στρυφνός . ὅς καί δῆλος ὡς ἐκ διάφορος τε καί μάχομαι σύγκειμαι δύναμις . ῥύπτω μέν γάρ δύναμαι καί διακαθαίρω τε καί τέμνω ὁ συνέρχομαι πικρότης , θερμαίνω δέ καί τέμνω καί διαφορέω ὁ δριμύτης , συνάγω δέ καί πιλέω καί σφίγγω ὁ στρυφνότης . καί διά οὗτος σπλήν μέν σκίρρος , εἰ περ τις καί ἄλλος , καί οὗτος ὁ φάρμακον ὀνίνημι , ἔξωθεν δέ ὁ ἐπιτήδειος κατάπλασμα μείγνυμι , εἴσω δέ ὁ σῶμα λαμβάνω , ἤτοι ἀφέψω ἐν ὄξος καί ὀξύμελι καί ὁ τοιοῦτος , ἤ ξηρός κόπτω ἀναμίσγω αὐτός . καί γάρ δή καί κενόω φανερός ὁ γλίσχρος καί παχύς χυμός οὕτως λαμβάνω , οὐ διά ὅρος μόνος , ἀλλά καί κατά γαστήρ . πολλάκις δέ καί αἱματώδης διαχωρέω , ἐπί ὅς ὁ τε σπλήν ὀνίνημι καί ὁ κατά ἰσχίον ὀδύνη . καί μέν δή καί καταμήνιος κινέω καί ἀποφλεγματίζω καί ῥῆγμα καί σπάσμα βοηθέω . ὁ δέ ὅστις χρή πόμα μείγνυμι αὐτός ἐπί ἕκαστος ὁ πάθος , οὐ ὁ πρόκειμαι πραγματεία εἰμί , ἀλλά ἤτοι ὁ περί σύνθεσις φάρμακον , ἤ ὁ θεραπευτικός μέθοδος . καί καταπλήσσω δέ ὁ κακοήθης ἕλκος ὁ ῥίζα ὁ φλοιός ἀγαθός φάρμακον , ὡς ἄν ἀπορρύπτω τε δύναμαι αὐτός καί ξηραίνω ἰσχυρός , καί ὁ ὁ ὀδούς τε πόνος κατά ὁ προλέγω ὠφελέω ποιότης , ἐνίοτε μέν ὄξος συνέψω , ἐνίοτε δέ οἶνος , πολλάκις δέ αὐτός μόνος ἐνδάκνω . εἰμί δέ οὐδέ οὗτος ὁ καιρός διορίζω ὁ ἐνίστημι πραγματεία . οὐ γάρ οὗτος πρόκειμαι νῦν , ἀλλά ἐκ ἕκαστος ὁ κατά μέρος ﻿ ἔργον ἔνδειξις τις λαμβάνω ὁ δύναμις αὐτός , ἀνάγω ὁ λόγος ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή ὑπόκειμαι ἀρχή . εὔδηλος οὖν ἐκ ὁ λέγω ὡς τμητικός τις ἐν αὐτός δύναμις εἰμί καί ῥυπτικός καί διαφορητικός καί συνακτικός . καί γάρ δή καί ἀλφός ἀφαιρέω σύν ὄξος καί χοιράς καί ὄγκος σκληρός διαφορέω , ὁ ἐπιτήδειος πρός οὗτος φάρμακον μείγνυμι . ὁ δέ φλοιός ὁ ῥίζα ὁ καρπός ἀνάλογος ἔχω δύναμις , πλήν ὅσος ἀσθενής εἰμί εἰς ἅπας . καί μέν δή καί ὁ φύλλον καί ὁ καυλός αὐτός ὅμοιος εἰμί δύναμις , καί ἐγώ ποτέ ὁ φύλλον οἶδα διαφορέω ἐν ὀλίγος ἡμέρα χοιραδώδης σκληρότης . μείγνυμι δέ αὐτός δηλονότι ὁ ἀμβλύνω τις ὁ σφοδρός ὁ δύναμις . οὐδείς δέ θαυμαστός εἰ καί ὁ ἐν οὖς σκώληξ ὁ χυλός ἀναιρέω διά ὁ πικρότης . ὁ δέ ἐν ὁ θερμός πάνυ χωρίον γεννάω κάππαρις , ὥσπερ καί ὁ ἐν Ἀραβία , πολύς ὁ παρά ἐγώ εἰμί δριμύς , ὥστε καί ὁ καυστικός ἐπιπολύ μετέχω δύναμις .