galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.19
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων ὅσον εἰς τὰ παρόντα συμμέτρως εἴρηται , ἤδη μεταβῶμεν ἑξῆς ἐπὶ τὸν τῶν ἀνωδύνων τε καὶ παρηγορικῶν ἢ πραϋντικῶν ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλοι δυνάμεων λόγον . ἀνώδυνος οὖν δύναμις ἡ μέν τις ὄντως ἐστὶν , ἡ δὲ λέγεται μόνον , ὡς εἰ καὶ τὸν νεκρὸν ἄνθρωπον ἀνώδυνον εἴποι τις . ἡ μὲν οὖν ὄντως ἀνώδυνος ἡ τῶν θερμαινόντων ἐστὶ κατὰ τὴν πρώτην τάξιν , ὅταν ἐν οὐσίᾳ λεπτομερεῖ περιέχηται . ἡ δὲ τῶν λεγομένων ψυχρῶν , ὅταν ἀκραιφνεῖ ψύξει χρώμενα ναρκώσῃ τὸ μόριον · ἔστι δ’ ἡ νάρκη μικροῦ δεῖν ἀναισθησία . τὰ δὲ τῷ τὴν διάθεσιν ἰᾶσθαι παύοντα τὰς ὀδύνας οὐκ ἂν εὐλόγως ἀνώδυνα λέγοιτο . κοινὸν γὰρ τοῦτο πᾶσι τοῖς θεραπεύουσιν ὑπάρχει . τὰ τοίνυν ὄντως ἀνώδυνα λεπτομερῆ τε εἶναι χρὴ καὶ οὐ πολλῷ θερμότερα τῶν συμμέτρων , ἕνεκα τοῦ κενῶσαί τε καὶ διαφορεῖν καὶ ἀραιῶσαι καὶ λεπτῦναι καὶ συμπέψαι καὶ ὁμαλῦναι πᾶν ὅσον ἐν τοῖς ὀδυνωμένοις μορίοις ἢ χυλῶν δριμέων ἢ γλίσχρων ἢ παχέων , ἢ πολλῶν ἐμπεφραγμένων ἐν πόροις λεπτοῖς , ἢ καί τινος ἀτμώδους τε καὶ παχέος ἢ ἱκανῶς ψυχροῦ πνεύματος ἐναπείληπταί τε καὶ κατακέκλεισται , διέξοδον οὐκ ἐπιτηδείαν ἔχοντος . οὐδὲν οὖν αὐτοῖς ὅλως χρὴ προσεῖναι στυφούσης δυνάμεως , οὐδ’ ἂν ὁ τόπος ἢ τὸ πάθος προσδέηται · ἐξ ὧν δῆλον ὡς ἐνίοτε μὲν οὐδὲν ὠφελήσει τὴν διάθεσιν , ἀλλὰ τὴν ὀδύνην παρηγορήσει μόνον , ἡνίκα καὶ ὄντως ἀνώδυνα λεχθήσεται , ἐνίοτε δὲ καὶ τὴν διάθεσιν αὐτὴν ἐπωφελήσει τι καὶ δύναμιν ἕξει διττὴν , ἀνώδυνόν τε ἅμα καὶ ἰωμένην φάρμακον . ἐπὶ πλέον δὲ καὶ περὶ τῶν τοιούτων ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου λεχθήσεται γράμμασιν . ἐν δὲ τῷ παρόντι ἐπαρκεῖ διελθεῖν ὡς τούτων τῶν ἀνωδύνων ἰδίως ὀνομαζομένων φαρμάκων ἔνια μὲν , ὥσπερ εἴρηται , τῆς πρώτης ἐστὶ τῶν θερμαινόντων τάξεως , ἅπερ δὴ καὶ ὄντως ἐστὶν ἀνώδυνα , καθάπερ τὸ ἀνήθινον ἔλαιον , ἔνια δὲ παραπλησίως αὐτῷ τῷ ἡμετέρῳ σώματι , καθάπερ τὰ διαπυητικὰ προσαγορευόμενα , περὶ ὧν τῆς ὕλης ἔμπροσθεν εἴρηται . διορισθήσεται δὲ ὑπὲρ τῆς χρήσεως αὐτῶν ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν . τὰ δὲ καταφορὰν ἐργαζόμενα ποθέντα , καὶ διὰ τοῦτο ἀνώδυνά τε καὶ ὑπνωτικὰ πρὸς τῶν πολλῶν προσαγορευόμενα τῆς ἐναντιωτάτης ἐστὶ κράσεως τοῖς ὄντως ἀνωδύνοις . ψύχει γὰρ ἅπαντα τὸ σῶμα καὶ ναρκοῖ τὴν αἴσθησιν εἰς τοσοῦτον ὥστ’ εἰ βραχεῖ πλείω ποθείη , θάνατον ἐπιφέρει . ἄριστα δ’ αὐτῶν ἐστιν εἰς τὴν προκειμένην χρείαν ὅσα ξηραίνει . καὶ ὅσα γε πλῆθος ὑγρότητος ἔχει ψυχρᾶς , ὥσπερ καὶ τὸ κώνειον , οὐκ ἀγαθὰ πινόμενα · τοιοῦτος δ’ ἐστὶν καὶ ὁ μανδραγόρας , πλὴν τοῦ φλοιοῦ τῆς ῥίζης ξηροῦ , καὶ ὑοσκύαμος , πλὴν τοῦ σπέρματος . ἄμεινον δὲ ἐν τούτοις τὸ λευκὸν σπέρμα τοῦ μέλανος . ἔνια δὲ ὅλαις ταῖς οὐσίαις ἐστὶν ἡμῖν ἐναντία , καὶ διὰ τοῦτο , κᾂν ἐλάχιστα ληφθῇ , βλάπτει πάντως , οἷον ἥ τε δρυόπτερις καὶ ἡ πιτυοκάμπη καὶ ἡ θαψία καὶ τὸ στρύχνον τὸ μανικὸν καὶ ὑδράργυρος , ἔνιοί τε τῶν μυκήτων , καὶ τὸ σίαλον καὶ χολαὶ τῶν ἰοβόλων ζώων . τὰ γὰρ τοιαῦτα πάντα τῷ γένει δηλητήρια καθέστηκεν , οὐ τῷ ποσῷ . καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν ἐξ αὐτῶν εἰς τὰς ἀλεξητηρίους ἀντιδότους ἐμβάλλεται , καθάπερ ὁ τοῦ μήκωνος ὀπὸς καὶ ὁ σμύρνα καὶ ὁ στύραξ καὶ ὁ κρόκος . ταῦτα γὰρ , εἰ μὲν πλείω ποθείη , τὰ μὲν ἐκμαίνει , τὰ δὲ θάνατον ἐπιφέρει . μετὰ συμμετρίας δέ τινος ἐπιμιγνύμενα τοῖς ἄλλοις ἀρήγει . ὅσα δ’ ἐξ αὐτῶν βλάπτει τὴν διάνοιαν , εὐθὺς μέν ἐστιν τὰ πλεῖστα καρηβαρικὰ , πλήθους ἀτμῶν μοχθηρῶν ἐμπιπλῶντα τὴν κεφαλήν . ἅπτεται δ’ ἔνια καὶ τοῦ στόματος τῆς γαστρὸς , ὡς συμπάσχειν τὰ κατὰ τὴν κεφαλήν . κοινῇ δὲ σύμπαντα κατὰ διττὸν τρόπον ἀδικεῖ τὸν ἐγκέφαλον , ἢ ταῖς ὅλαις οὐσίαις ἐναντία καθεστῶτα , ἢ κατὰ μίαν ἢ δύο ποιότητας ὑπαλλάττοντα τὴν κρᾶσιν .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί οὗτος ὅσος εἰς ὁ πάρειμι σύμμετρος λέγω , ἤδη μεταβαίνω ἑξῆς ἐπί ὁ ὁ ἀνώδυνος τε καί παρηγορικός ἤ πραυντικός ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω δύναμις λόγος . ἀνώδυνος οὖν δύναμις ὁ μέν τις ὄντως εἰμί , ὁ δέ λέγω μόνος , ὡς εἰ καί ὁ νεκρός ἄνθρωπος ἀνώδυνος λέγω τις . ὁ μέν οὖν ὄντως ἀνώδυνος ὁ ὁ θερμαίνω εἰμί κατά ὁ πρῶτος τάξις , ὅταν ἐν οὐσία λεπτομερής περιέχω . ὁ δέ ὁ λέγω ψυχρός , ὅταν ἀκραιφνής ψῦξις χράω ναρκόω ὁ μόριον · εἰμί δέ ὁ νάρκη μικρός δέω ἀναισθησία . ὁ δέ ὁ ὁ διάθεσις ἰάομαι παύω ὁ ὀδύνη οὐ ἄν εὔλογος ἀνώδυνος λέγω . κοινός γάρ οὗτος πᾶς ὁ θεραπεύω ὑπάρχω . ὁ τοίνυν ὄντως ἀνώδυνος λεπτομερής τε εἰμί χρή καί οὐ πολύς θερμός ὁ σύμμετρος , ἕνεκα ὁ κενόω τε καί διαφορέω καί ἀραιόω καί λεπτύνω καί συμπέσσω καί ὁμαλύνω πᾶς ὅσος ἐν ὁ ὀδυνάω μόριον ἤ χυλός δριμύς ἤ γλίσχρος ἤ παχύς , ἤ πολύς ἐμφράσσω ἐν πόρος λεπτός , ἤ καί τις ἀτμώδης τε καί παχύς ἤ ἱκανός ψυχρός πνεῦμα ἐναπολαμβάνω τε καί κατακλείω , διέξοδος οὐ ἐπιτήδειος ἔχω . οὐδείς οὖν αὐτός ὅλος χρή πρόσειμι στύφω δύναμις , οὐδέ ἐάν ὁ τόπος ἤ ὁ πάθος προσδέω · ἐκ ὅς δῆλος ὡς ἐνίοτε μέν οὐδείς ὠφελέω ὁ διάθεσις , ἀλλά ὁ ὀδύνη παρηγορέω μόνος , ἡνίκα καί ὄντως ἀνώδυνος λέγω , ἐνίοτε δέ καί ὁ διάθεσις αὐτός ἐπωφελέω τις καί δύναμις ἔχω δισσός , ἀνώδυνος τε ἅμα καί ἰάομαι φάρμακον . ἐπί πολύς δέ καί περί ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος λέγω γράμμα . ἐν δέ ὁ πάρειμι ἐπαρκέω διέρχομαι ὡς οὗτος ὁ ἀνώδυνος ἴδιος ὀνομάζω φάρμακον ἔνιοι μέν , ὥσπερ λέγω , ὁ πρῶτος εἰμί ὁ θερμαίνω τάξις , ὅς δή καί ὄντως εἰμί ἀνώδυνος , καθά ὁ ἀνήθινος ἔλαιον , ἔνιοι δέ παραπλήσιος αὐτός ὁ ἡμέτερος σῶμα , καθά ὁ διαπυητικός προσαγορεύω , περί ὅς ὁ ὕλη ἔμπροσθεν λέγω . διορίζω δέ ὑπέρ ὁ χρῆσις αὐτός ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα . ὁ δέ καταφορά ἐργάζομαι πίνω , καί διά οὗτος ἀνώδυνος τε καί ὑπνωτικός πρός ὁ πολύς προσαγορεύω ὁ ἐναντίος εἰμί κρᾶσις ὁ ὄντως ἀνώδυνος . ψύχω γάρ ἅπας ὁ σῶμα καί ναρκόω ὁ αἴσθησις εἰς τοσοῦτος ὥστε εἰ βραχύς πολύς πίνω , θάνατος ἐπιφέρω . ἀγαθός δέ αὐτός εἰμί εἰς ὁ πρόκειμαι χρεία ὅσος ξηραίνω . καί ὅσος γε πλῆθος ὑγρότης ἔχω ψυχρός , ὥσπερ καί ὁ κώνειον , οὐ ἀγαθός πίνω · τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ μανδραγόρας , πλήν ὁ φλοιός ὁ ῥίζα ξηρός , καί ὑοσκύαμος , πλήν ὁ σπέρμα . ἀγαθός δέ ἐν οὗτος ὁ λευκός σπέρμα ὁ μέλας . ἔνιοι δέ ὅλος ὁ οὐσία εἰμί ἐγώ ἐναντίος , καί διά οὗτος , ἔͅν ἐλαχύς λαμβάνω , βλάπτω πάντως , οἷος ὁ τε δρυόπτερις καί ὁ πιτυοκάμπη καί ὁ θαψία καί ὁ στρύχνον ὁ μανικός καί ὑδράργυρος , ἔνιοι τε ὁ μύκης , καί ὁ σίαλον καί χολή ὁ ἰοβόλος ζῷον . ὁ γάρ τοιοῦτος πᾶς ὁ γένος δηλητήριος καθίστημι , οὐ ὁ πός . καί διά οὗτος οὐδείς ἐκ αὐτός εἰς ὁ ἀλεξητήριος ἀντίδοτος ἐμβάλλω , καθά ὁ ὁ μήκων ὄψ καί ὁ σμύρνα καί ὁ στύραξ καί ὁ κρόκος . οὗτος γάρ , εἰ μέν πολύς πίνω , ὁ μέν ἐκμαίνω , ὁ δέ θάνατος ἐπιφέρω . μετά συμμετρία δέ τις ἐπιμείγνυμι ὁ ἄλλος ἀρήγω . ὅσος δέ ἐκ αὐτός βλάπτω ὁ διάνοια , εὐθύς μέν εἰμί ὁ πολύς καρηβαρικός , πλῆθος ἀτμός μοχθηρός ἐμπίμπλημι ὁ κεφαλή . ἅπτω δέ ἔνιοι καί ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ὡς συμπάσχω ὁ κατά ὁ κεφαλή . κοινῇ δέ σύμπας κατά δισσός τρόπος ἀδικέω ὁ ἐγκέφαλος , ἤ ὁ ὅλος οὐσία ἐναντίος καθίστημι , ἤ κατά εἷς ἤ δύο ποιότης ὑπαλλάσσω ὁ κρᾶσις .