galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 4.16
Ὥσπερ οὖν ὅσα τῶν ἐδεσμάτων ὁμοιότατα ταῖς τῶν τρεφομένων ὑπάρχει φύσεσιν , γλυκύτητά τ’ ἐμφαίνεται καὶ σκευασίας οὐδεμιᾶς προσδεῖται , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅσα ποῤῥώτερα τὴν κρᾶσίν ἐστιν τὰ μὲν ἡδυσμάτων , τὰ δὲ καὶ συναμφοτέρων προσδεῖται , καὶ οὐδέν γε θαυμαστὸν αὐτῶν τῶν ἡδυσμάτων μηδὲν ἐδώδιμον ὑπάρχον εἰς ἡδονὴν συντελεῖν τῷ δι’ ἑαυτοῦ σκευασθέντι . δυοῖν γὰρ ἀμέτροιν συνελθόντοιν ἐγχωρεῖ τὸ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν σύμμετρον ἀποτελεσθῆναι καὶ διὰ τοῦτο γλυκὺ φανῆναι , τῶν ἀμέτρων οὐκ ὄντων τοιούτων . ὅταν δὲ δὴ καὶ δι’ ἑψήσεως ἢ ὀπτήσεως ἤ ὅλως ὑπὸ θερμοῦ τινος ἡ σκευασία γίνηται τῶν ἐδεσμάτων , οὐδὲν οὔτ’ ἄπορον οὔτ’ ἄλογον ἃ πρότερον οὐκ ἦν ἡδέα γενέσθαι νῦν ἥδιστα . φαίνεται γὰρ ἡ τοῦ θερμοῦ φύσις οἷς ἂν ὁμιλήσῃ ταχέως ἀλλοιοῦν αὐτὰ καὶ μεταβάλλειν εἰς ἕτερον εἶδος , ὥστ’ οὐκέτι οὐδὲ τοῦτ’ ἄπορον , εἰ τινὰ μὲν ἡδίω , τινὰ δὲ ἀηδέστερα γίνεται τῷ πυρὶ πλησιάζοντα , καὶ τινὰ μὲν ἐλαχίστῳ χρόνῳ , τινὰ δ’ ἐπὶ πλεῖστον ἑψηθῆναι χρήζῃ . τὰ μὲν γὰρ ὁμοιότατα ταῖς κράσεσι τῶν τρεφομένων σωμάτων χωρὶς ἑψήσεώς τε καὶ σκευασίας ἤδη φαίνεται γλυκέα , τὰ δ’ ἀνόμοια πάντα μὲν ἀηδῆ , πρὶν σκευασθῆναι . δεῖται δὲ τὰ μὲν ὑπέρθερμα τῷ ψυχρῷ κολασθῆναι , τὰ δ’ ἱκανῶς ψυχρὰ ταῖς τε τῶν θερμῶν ἐδεσμάτων μίξεσιν καὶ πυρί . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ὑγρότητι μὲν ὅσα γεώδη καὶ ξηρὰ , ξηρότητι δὲ τὰ πλέον ἢ προσῆκεν ὑδατώδη τε καὶ ὑγρά . τὰς μὲν οὖν ξηρότητας αἱ τῶν ὑγρῶν ἐπιμιξίαι , τὰς δὲ ὑγρότητας αἱ τῶν ξηρῶν καὶ τὸ πῦρ ἐπανορθοῦται . μεγίστη δὲ τοῦ λεγομένου πίστις ἡ κατὰ τὸ στόμα γιγνομένη μεταβολή . τοῖς γοῦν ἐπὶ πλέον ἀσιτήσασιν ἁλυκὸν φαίνεται τὸ πτύελον , εἰ δ’ ἐπὶ πλεῖστον , οὐχ ἁλυκὸν μόνον , ἀλλ’ ἤδη καὶ πικρόν . οὕτω δὲ καὶ πᾶν ἐκχολοῦται τὸ σῶμα , καὶ εἴπερ ἦν αἰσθητικὸν ἅπαν ὁμοίως τῇ γλώττῃ , καὶ τῆς ἁλυκότητος ἂν , οἶμαι , τῆς ἐν αὐτῷ ῥᾳδίως ἠσθάνετο καὶ τῆς πικρότητος , ἔτι τε πρὸς τούτῳ καὶ αὐτῆς τῆς γλυκύτητος , ὑπαρχούσης γε ἀεὶ τῷ κατὰ φύσιν αἵματι . νυνὶ δὲ ἐπειδὰν ἤτοι ῥαγέντος ἢ ἀναστομωθέντος ἀγγείου τινὸς ἀθρόον τε καὶ θερμὸν αἷμα κατὰ τῆς γλώττης ἐκχυθῇ , φαίνεται γλυκύτατον , ὅταν , ὡς εἴρηται , κατὰ φύσιν ἔχῃ . ἐπεὶ τό γε νενοσηκὸς πικρὸν ἢ ἁλυκόν ἐστιν , ἤ τινα τοιαύτην ἑτέραν ἐμφαίνει ποιότητα , τὸ μέντοι καθ’ ὅλον τοῦ ζώου τὸ σῶμα λανθάνει , καθάπερ αἱ χολαὶ καὶ τὸ φλέγμα . καίτοι τῶν χολῶν ἡ μὲν ἀεὶ πικρὰ φαίνεται , κᾂν μικρῷ μορίῳ ψαύσῃ τῆς γλώττης , ἡ μέλαινα δ’ ὀξεῖα . καὶ τοῦ φλέγματος καὶ τῇ γλώττῃ πλησιάζοντος τὸ μὲν γλυκὺ , τὸ δὲ ὀξὺ , τὸ δὲ ἁλμυρὸν ἐναργῶς ἐφάνη πολλάκις , ἄδηλον ὑπάρχον καὶ τοῦτο καθ’ ὅλον τὸ ζῶον .
Lemmas: ὥσπερ οὖν ὅσος ὁ ἔδεσμα ὅμοιος ὁ ὁ τρέφω ὑπάρχω φύσις , γλυκύτης τε ἐμφαίνω καί σκευασία οὐδείς προσδέω , κατά ὁ αὐτός τρόπος ὅσος πορ́ρος ὁ κρᾶσις εἰμί ὁ μέν ἥδυσμα , ὁ δέ καί συναμφότεροι προσδέω , καί οὐδείς γε θαυμαστός αὐτός ὁ ἥδυσμα μηδείς ἐδώδιμος ὑπάρχω εἰς ἡδονή συντελέω ὁ διά ἑαυτοῦ σκευάζω . δύο γάρ ἄμετρος συνέρχομαι ἐγχωρέω ὁ μικτός ἐκ ἄμφω σύμμετρος ἀποτελέω καί διά οὗτος γλυκύς φαίνω , ὁ ἄμετρος οὐ εἰμί τοιοῦτος . ὅταν δέ δή καί διά ἕψησις ἤ ὄπτησις ἤ ὅλος ὑπό θερμός τις ὁ σκευασία γίγνομαι ὁ ἔδεσμα , οὐδείς οὔτε ἄπορος οὔτε ἄλογος ὅς πρότερος οὐ εἰμί ἡδύς γίγνομαι νῦν ἡδύς . φαίνω γάρ ὁ ὁ θερμός φύσις ὅς ἄν ὁμιλέω ταχύς ἀλλοιόω αὐτός καί μεταβάλλω εἰς ἕτερος εἶδος , ὥστε οὐκέτι οὐδέ οὗτος ἄπορος , εἰ τις μέν ἡδύς , τις δέ ἀηδής γίγνομαι ὁ πῦρ πλησιάζω , καί τις μέν ἐλαχύς χρόνος , τις δέ ἐπί πολύς ἕψω χρήζω . ὁ μέν γάρ ὅμοιος ὁ κρᾶσις ὁ τρέφω σῶμα χωρίς ἕψησις τε καί σκευασία ἤδη φαίνω γλυκύς , ὁ δέ ἀνόμοιος πᾶς μέν ἀηδής , πρίν σκευάζω . δέω δέ ὁ μέν ὑπέρθερμος ὁ ψυχρός κολάζω , ὁ δέ ἱκανός ψυχρός ὁ τε ὁ θερμός ἔδεσμα μίξις καί πῦρ . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ὑγρότης μέν ὅσος γεώδης καί ξηρός , ξηρότης δέ ὁ πολύς ἤ προσήκω ὑδατώδης τε καί ὑγρός . ὁ μέν οὖν ξηρότης ὁ ὁ ὑγρός ἐπιμιξία , ὁ δέ ὑγρότης ὁ ὁ ξηρός καί ὁ πῦρ ἐπανορθόω . μέγας δέ ὁ λέγω πίστις ὁ κατά ὁ στόμα γίγνομαι μεταβολή . ὁ γοῦν ἐπί πολύς ἀσιτέω ἁλυκός φαίνω ὁ πτύελον , εἰ δέ ἐπί πολύς , οὐ ἁλυκός μόνος , ἀλλά ἤδη καί πικρός . οὕτως δέ καί πᾶς ἐκχολόω ὁ σῶμα , καί εἴπερ εἰμί αἰσθητικός ἅπας ὅμοιος ὁ γλῶσσα , καί ὁ ἁλυκότης ἄν , οἴομαι , ὁ ἐν αὐτός ῥᾴδιος ἀσθάνομαι καί ὁ πικρότης , ἔτι τε πρός οὗτος καί αὐτός ὁ γλυκύτης , ὑπάρχω γε ἀεί ὁ κατά φύσις αἷμα . νυνί δέ ἐπειδάν ἤτοι ῥήγνυμι ἤ ἀναστομόω ἀγγεῖον τις ἀθρόος τε καί θερμός αἷμα κατά ὁ γλῶσσα ἐκχέω , φαίνω γλυκύς , ὅταν , ὡς λέγω , κατά φύσις ἔχω . ἐπεί ὁ γε νοσέω πικρός ἤ ἁλυκός εἰμί , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος ἐμφαίνω ποιότης , ὁ μέντοι κατά ὅλος ὁ ζῷον ὁ σῶμα λανθάνω , καθά ὁ χολή καί ὁ φλέγμα . καίτοι ὁ χολή ὁ μέν ἀεί πικρός φαίνω , ἔͅν μικρός μόριον ψαύω ὁ γλῶσσα , ὁ μέλας δέ ὀξύς . καί ὁ φλέγμα καί ὁ γλῶσσα πλησιάζω ὁ μέν γλυκύς , ὁ δέ ὀξύς , ὁ δέ ἁλμυρός ἐναργής φαίνω πολλάκις , ἄδηλος ὑπάρχω καί οὗτος κατά ὅλος ὁ ζῷον .