galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.21
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ σηπεδόνα καὶ διάβρωσιν ἀναιρούντων φαρμάκων ἐρεῖν ὑπεσχόμην , ὡς ἐν τῷ χρόνῳ χείρω γίγνεται καὶ τῷ γένει φθαρτικὰ τῆς ἡμετέρας ὑπάρχει φύσεως , οὐχ ὡς τὰ ψύχοντα τῷ πλήθει μόνον , ἤδη μοι καιρὸς ἂν εἴη καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν . καὶ γάρ πως καὶ συνῆπται κατά τι τοῖς περὶ τῶν δυνάμει θερμαινόντων φαρμάκων ὁ λόγος αὐτῶν . εἰκὸς μὲν γὰρ εἶναι τά γε πλεῖστα τῶν τοιούτων ἤδη θερμὰ καὶ κατ’ ἐνέργειαν , ἀλλ’ ἡμᾶς λανθάνειν , ἢ ὅτι πλείονος αὐτοὶ μετέχομεν θερμασίας ἢ ὅτι παχυμερὴς αὐτῶν ἐστιν ἡ οὐσία . πάλιν γὰρ τῶν αὐτῶν ἀναμνησθῶμεν , ὡς ἐν τῷ βαλανείῳ ψυχρὸν ἡμῖν φαίνεται τὸ οὖρον . ἀναμνησθῶμεν δὲ καὶ ὡς εἰς δεξαμενὴν θερμὴν ἐνίοτε καταβῆναι μὴ δυνάμενοι , προκαταβάντες εἰς ἑτέραν ἧττον αὐτῆς θερμὴν , ἀλύπως ἐχρησάμεθα τῇ τέως ἀφορήτῳ φαινομένῃ . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ πηγαῖον ὕδωρ ἐν χειμῶνι τοῖς μὲν ψυχρὰς ἔχουσι τὰς χεῖρας φαίνεται χλιαρὸν , τοῖς δὲ ἄλλοις οὐ φαίνεται τοιοῦτον . καθόλου γὰρ , ὡς καὶ πρότερον ἐλέγετο , κατὰ τὴν ἑαυτοῦ διάθεσιν ἕκαστον τῶν σωμάτων αἰσθάνεται τῶν πλησιαζόντων . οὕτω γοῦν ἐὰν μὲν ψυχρὰν ἔχων τὴν χεῖρα καθήσῃ εἰς σωρὸν πυρῶν , αἰσθήσῃ σαφῶς θερμότητος , ἐὰν δὲ θερμὴν , οὐκ αἰσθήσῃ · σωρῷ μέντοι κόπρου περιστερῶν , καὶ μάλιστα τῶν ἀγρίων , κᾂν θερμὴν ἐνθῇς τὴν χεῖρα , σαφοῦς αἰσθήσῃ θερμασίας . οὕτω δὲ καὶ μίσυ καὶ χαλκῖτις , ἰός τε καὶ τίτανος καὶ ἕτερα μυρία τῶν τοιούτων , εἰ σεσωρευμένοις αὐτοῖς ἐμβάλῃς τὴν χεῖρα , παραχρῆμά σοι φανεῖται θερμά . βῶλον μέντοι λαβὼν ἐξ αὐτῶν τινα , τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν ὑπὸ τοῦ ἐκτὸς καὶ πέριξ ἀέρος κατεψυγμένην , εὐλόγως οὐδεμιᾶς αἰσθήσῃ θερμότητος . καὶ γὰρ τῶν κατεψυγμένων αὐτῆς ἅπτῃ μορίων καὶ πρὶν εἰς λεπτὰ καταθραῦσαι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν χειμῶνι πολλάκις , ἢ φρεατιαῖον ὕδωρ , ἢ ἄλλως πηγαῖον ἐφάνη θερμὸν τοῖς ἁπτομένοις , ἀλλ’ εἰ προθερμήνας τις τὰς χεῖρας ἅπτοιτο , φανεῖται ψυχρὸν , ἕτερά τε μυρία τοιαῦτα δυνατὸν ἀναμιμνήσκειν ἐστὶν , ἐξ ὧν οὐκ ἄν τις ἀπιστήσειεν , ὡς τὰ δυνάμει θερμὰ τῶν φαρμάκων , ὡς πρὸς ἡμᾶς ἑτέρῳ γένει ζώων ἐστὶν ἐνεργείᾳ θερμά .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί ὁ κατά σηπεδών καί διάβρωσις ἀναιρέω φάρμακον λέγω ὑπέχω , ὡς ἐν ὁ χρόνος κακός γίγνομαι καί ὁ γένος φθαρτικός ὁ ἡμέτερος ὑπάρχω φύσις , οὐ ὡς ὁ ψύχω ὁ πλῆθος μόνος , ἤδη ἐγώ καιρός ἄν εἰμί καί περί οὗτος λέγω . καί γάρ πως καί συνάπτω κατά τις ὁ περί ὁ δύναμις θερμαίνω φάρμακον ὁ λόγος αὐτός . ἔοικα μέν γάρ εἰμί ὁ γε πολύς ὁ τοιοῦτος ἤδη θερμός καί κατά ἐνέργεια , ἀλλά ἐγώ λανθάνω , ἤ ὅτι πολύς αὐτός μετέχω θερμασία ἤ ὅτι παχυμερής αὐτός εἰμί ὁ οὐσία . πάλιν γάρ ὁ αὐτός ἀναμιμνῄσκω , ὡς ἐν ὁ βαλανεῖον ψυχρός ἐγώ φαίνω ὁ οὖρος . ἀναμιμνῄσκω δέ καί ὡς εἰς δεξαμενή θερμός ἐνίοτε καταβαίνω μή δύναμαι , προκαταβαίνω εἰς ἕτερος ἥσσων αὐτός θερμός , ἄλυπος χράω ὁ τέως ἀφόρητος φαίνω . καί μέν δή καί ὁ πηγαῖος ὕδωρ ἐν χειμών ὁ μέν ψυχρός ἔχω ὁ χείρ φαίνω χλιαρός , ὁ δέ ἄλλος οὐ φαίνω τοιοῦτος . καθόλου γάρ , ὡς καί πρότερος λέγω , κατά ὁ ἑαυτοῦ διάθεσις ἕκαστος ὁ σῶμα αἰσθάνομαι ὁ πλησιάζω . οὕτως γοῦν ἐάν μέν ψυχρός ἔχω ὁ χείρ καθήδομαι εἰς σωρός πυρός , αἰσθάνομαι σαφής θερμότης , ἐάν δέ θερμός , οὐ αἰσθάνομαι · σωρός μέντοι κόπρος περιστερά , καί μάλα ὁ ἄγριος , ἔͅν θερμός ἐντίθημι ὁ χείρ , σαφής αἰσθάνομαι θερμασία . οὕτως δέ καί μίσυ καί χαλκῖτις , ἰός τε καί τίτανος καί ἕτερος μυρίος ὁ τοιοῦτος , εἰ σωρεύω αὐτός ἐμβάλλω ὁ χείρ , παραχρῆμα σύ φαίνω θερμός . βῶλος μέντοι λαμβάνω ἐκ αὐτός τις , ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια ὑπό ὁ ἐκτός καί πέριξ ἀήρ καταψύχω , εὔλογος οὐδείς αἰσθάνομαι θερμότης . καί γάρ ὁ καταψύχω αὐτός ἅπτω μόριον καί πρίν εἰς λεπτός καταθραύω . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐν χειμών πολλάκις , ἤ φρεατιαῖος ὕδωρ , ἤ ἄλλος πηγαῖος φαίνω θερμός ὁ ἅπτω , ἀλλά εἰ προθερμαίνω τις ὁ χείρ ἅπτω , φαίνω ψυχρός , ἕτερος τε μυρίος τοιοῦτος δυνατός ἀναμιμνῄσκω εἰμί , ἐκ ὅς οὐ ἄν τις ἀπιστέω , ὡς ὁ δύναμις θερμός ὁ φάρμακον , ὡς πρός ἐγώ ἕτερος γένος ζῷον εἰμί ἐνέργεια θερμός .