galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 9.3.21
[ κα΄ . Περὶ μίσυος . ] Μίσυ . κατὰ τὸ μέταλλον ἐν Κύπρῳ τὸ προειρημένον ἐν τοῖς τῶν Σόλων ὄρεσι μέγας τις ἦν οἶκος , οὗ κατὰ τὸν δεξιὸν τοῖχον , ὡς πρὸς ἡμᾶς δὲ τοὺς εἰσιόντας ἀριστερὸν , εἴσοδος ἦν εἰς αὐτὸ τὸ μέταλλον , ἐν ᾧ τινας ἐθεασάμην ἐπὶ πλεῖστον ἐκτεταμένας οἷον ζώνας ἐπ’ ἀλλήλαις τρεῖς , ταπεινοτάτην μὲν τὴν τοῦ σώρεως , ἐπ’ αὐτῇ δὲ τὴν τῆς χαλκίτεως , εἶτα τοῦ μίσυος . ὁ δὲ κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπίτροπος τοῦ μετάλλου , δεικνύς μοι ταῦτα , καθάπερ , ἔφη , νῦν ἥκεις ἐν πενίᾳ τῆς καμινευομένης καδμείας ὄντων ἡμῶν , οὕτω ἐν πλούτῳ θαυμαστῷ τὰ τρία ταῦτα ὁρᾷς καθεστηκότα . καὶ τοίνυν καὶ λαβὼν ἐξ αὐτοῦ πάμπολυ πρῶτον μὲν εἰς τὴν Ἀσίαν , ἐκεῖθεν δ’ εἰς τὴν Ῥώμην ἐκόμισα καὶ μέχρι νῦν ἔσχον ἐτῶν μεταξὺ γενομένων ὡς λ΄ . καὶ κατά τινα τύχην ἡ προκειμένη πραγματεία μέχρι μὲν τῆς ὀγδόης βίβλου προῆλθεν , ὡς πρὸ ἐτῶν εἴκοσιν , οὐ προστεθέντος αὐτῇ τοῦ ἐννάτου τούτου , διὰ τὸ τινὰς μὲν τῶν λίθων μηδέπω τεθεᾶσθαι . καὶ μέντοι καὶ τὰς μεταξὺ γενομένας ἀσχολίας ἑτέρων ἕνεκα . νυνὶ δὲ προστεθέντος μου τὸ ἔννατον τοῦτο βιβλίον , ἐν τῷ μεταξὺ συνέβη τι θέαμα κατὰ τύχην κάλλιστον , ὅπερ ἐξεπίτηδες ἄν τις αὐτὸς ἐτεχνήσατο . δεηθεὶς γὰρ εἴς τι φάρμακον σκευαζόμενον μίσυος , ἀνειλόμην ὡς χειροπληθῆ βῶλον , οὐ πάνυ τι τοιαύτην σύστασιν ἴσχοντος τοῦ μίσυος , ἀλλὰ κατὰ μικρὰς ἑνώσεις διαλυομένου . θαυμάσας οὖν τὴν ἀήθη πύκνωσιν αὐτοῦ καὶ θλάσας τὴν βῶλον , εὗρον ἐπιπολῆς μὲν ἐν κύκλῳ τὸ μίσυ καθάπερ ἐπάνθισμά τι τοῦ ἔνδον . ἐπ’ αὐτῷ δὲ μεταξὺ χαλκίτεώς τε καὶ μίσυος οἷον ἡμίῤῥοπός τις ἐκ χαλκίτεως εἰς μίσυ μεταβολή . τὸ γὰρ ἐξ ἀρχῆς βῶλος ἦν χαλκίτεως . ὅσον δ’ ἐν τῷ βάθει χαλκῖτις ἀκριβὴς ἦν , ἔτι μηδεμίαν ἀλλοίωσιν ἐσχηκυῖα . τοῦτ’ οὖν θεασάμενος , ἐννοήσας τε καὶ κατὰ τὸ μέταλλον , οὕτως ἐπὶ τῇ χαλκίτιδι γεννᾶσθαι τὸ μίσυ , καθάπερ τὸν ἰὸν ἐπὶ τῷ χαλκῷ , τὸ διασωζόμενον ἔτι παρ’ ἐμοὶ τοῦ σώρεως , ἐσκοπούμην εἴ τινα μεταβολὴν εἰς χαλκῖτιν λαμβάνοι καὶ βραχεῖά τις ὑπόφασις ἐφάνη τάχα καὶ αὐτὴ χρόνῳ πολλῷ δυνησομένη τὴν μεταβολὴν εἰς χαλκῖτιν ἔχειν , ὥστ’ οὐδὲν θαυμαστὸν ὁμογενοῦς εἶναι δυνάμεως τὰ τρία φάρμακα , τὸ σῶρυ λέγω καὶ τὴν χαλκῖτιν καὶ τὸ μίσυ , διαφέροντα λεπτομερείᾳ τε καὶ παχυμερείᾳ . παχυμερέστατον μὲν γὰρ ἐν αὐτοῖς τὸ σῶρυ , λεπτομερέστατον δὲ τὸ μίσυ , μέσην δ’ ἀμφοῖν δύναμιν ἡ χαλκῖτις ἔχει . καίονται πάντα τὰ τρία καὶ τὰς καλουμένας ἐσχάρας ἐργαζόμενα , μετέχει γε μὴν καίτοι καίοντα στύψεως . ἧττον δ’ ἐν τῷ προσφέρεσθαι ταῖς σκληραῖς ﻿ σαρξὶ δάκνει τὸ μίσυ τῆς χαλκίτεως , καίτοι γε οὐχ ἧττον αὐτῆς ὂν θερμὸν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν λεπτομεροῦς ἔχει τοῦτο . χυτῶν δ’ ὄντων ἀμφοτέρων ἐν ταῖς ἑψήσεσιν , καὶ μᾶλλόν γε τῆς χαλκίτεως ἢ τοῦ μίσυος , οὐ τήκεται τὸ σῶρυ , διὰ τὸ λιθωδεστέραν τε καὶ σφοδροτέραν ἔχειν τὴν πῆξιν , ὥσπερ αὖ πάλιν τὸ μίσυ τῷ κατειργάσθαι διὰ τῆς συμφύτου θερμότητος , ξηρότερον ὂν τῆς χαλκίτεως , εἰκότως δὲ καὶ δυστηκτότερόν ἐστιν .
Lemmas: [ ΚΑ΄ . περι μίσυ . ] μίσυ . κατά ὁ μέταλλον ἐν Κύπρος ὁ προλέγω ἐν ὁ ὁ Σόλων ὄρος μέγας τις εἰμί οἶκος , ὅς κατά ὁ δεξιός τοῖχος , ὡς πρός ἐγώ δέ ὁ εἰσέρχομαι ἀριστερός , εἴσοδος εἰμί εἰς αὐτός ὁ μέταλλον , ἐν ὅς τις θεάομαι ἐπί πολύς ἐκτείνω οἷος ζώνη ἐπί ἀλλήλων τρεῖς , ταπεινός μέν ὁ ὁ σώρευς , ἐπί αὐτός δέ ὁ ὁ χαλκῖτις , εἶτα ὁ μίσυ . ὁ δέ κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός ἐπίτροπος ὁ μέταλλον , δείκνυμι ἐγώ οὗτος , καθά , φημί , νῦν ἥκω ἐν πενία ὁ καμινεύω καδμία εἰμί ἐγώ , οὕτως ἐν πλοῦτος θαυμαστός ὁ τρεῖς οὗτος ὁράω καθίστημι . καί τοίνυν καί λαμβάνω ἐκ αὐτός πάμπολυς πρῶτος μέν εἰς ὁ Ἀσία , ἐκεῖθεν δέ εἰς ὁ Ῥώμη κομίζω καί μέχρι νῦν ἔχω ἔτος μεταξύ γίγνομαι ὡς λʹ . καί κατά τις τύχη ὁ πρόκειμαι πραγματεία μέχρι μέν ὁ ὄγδοος βίβλος προέρχομαι , ὡς πρό ἔτος εἴκοσι , οὐ προστίθημι αὐτός ὁ ἔννητος οὗτος , διά ὁ τις μέν ὁ λίθος μηδέπω θεάομαι . καί μέντοι καί ὁ μεταξύ γίγνομαι ἀσχολία ἕτερος ἕνεκα . νυνί δέ προστίθημι ἐγώ ὁ ἔννατος οὗτος βιβλίον , ἐν ὁ μεταξύ συμβαίνω τις θέαμα κατά τύχη καλός , ὅς ἐξεπίτηδες ἄν τις αὐτός τεχνάομαι . δέω γάρ εἰς τις φάρμακον σκευάζω μίσυ , ἀναιρέω ὡς χειροπληθής βῶλος , οὐ πάνυ τις τοιοῦτος σύστασις ἴσχω ὁ μίσυ , ἀλλά κατά μικρός ἕνωσις διαλύω . θαυμάζω οὖν ὁ ἀήθης πύκνωσις αὐτός καί θλάω ὁ βῶλος , εὑρίσκω ἐπιπολή μέν ἐν κύκλος ὁ μίσυ καθά ἐπάνθισμα τις ὁ ἔνδον . ἐπί αὐτός δέ μεταξύ χαλκῖτις τε καί μίσυ οἷος ἡμιρρόπως τις ἐκ χαλκῖτις εἰς μίσυ μεταβολή . ὁ γάρ ἐκ ἀρχή βῶλος εἰμί χαλκῖτις . ὅσος δέ ἐν ὁ βάθος χαλκῖτις ἀκριβής εἰμί , ἔτι μηδείς ἀλλοίωσις ἔχω . οὗτος οὖν θεάομαι , ἐννοέω τε καί κατά ὁ μέταλλον , οὕτως ἐπί ὁ χαλκῖτις γεννάω ὁ μίσυ , καθά ὁ ἰός ἐπί ὁ χαλκός , ὁ διασῴζω ἔτι παρά ἐγώ ὁ σώρευς , σκοπέω εἰ τις μεταβολή εἰς χαλκῖτις λαμβάνω καί βραχύς τις ὑπόφασις φαίνω τάχα καί αὐτός χρόνος πολύς δύναμαι ὁ μεταβολή εἰς χαλκῖτις ἔχω , ὥστε οὐδείς θαυμαστός ὁμογενής εἰμί δύναμις ὁ τρεῖς φάρμακον , ὁ σῶρυ λέγω καί ὁ χαλκῖτις καί ὁ μίσυ , διαφέρω λεπτομέρεια τε καί παχυμέρεια . παχυμερής μέν γάρ ἐν αὐτός ὁ σῶρυ , λεπτομερής δέ ὁ μίσυ , μέσος δέ ἄμφω δύναμις ὁ χαλκῖτις ἔχω . καίω πᾶς ὁ τρεῖς καί ὁ καλέω ἐσχάρα ἐργάζομαι , μετέχω γε μήν καίτοι καίω στῦψις . ἥσσων δέ ἐν ὁ προσφέρω ὁ σκληρός ﻿ σάρξ δάκνω ὁ μίσυ ὁ χαλκῖτις , καίτοι γε οὐ ἥσσων αὐτός εἰμί θερμός , ἀλλά ἐκ ὁ κατά ὁ οὐσία λεπτομερής ἔχω οὗτος . χυτός δέ εἰμί ἀμφότερος ἐν ὁ ἕψησις , καί μάλα γε ὁ χαλκῖτις ἤ ὁ μίσυ , οὐ τήκω ὁ σῶρυ , διά ὁ λιθώδης τε καί σφοδρός ἔχω ὁ πῆξις , ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ μίσυ ὁ κατεργάζομαι διά ὁ σύμφυτος θερμότης , ξηρός εἰμί ὁ χαλκῖτις , ἔοικα δέ καί δύστηκτος εἰμί .