galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 10.2.15
[ ιε΄ . Περὶ οὔρου . ] Οὖρον . εἴρηται μὲν οὖν ἤδη περὶ τῆς ὅλης φύσεως αὐτοῦ κατὰ τὸν περὶ τῶν ἱδρώτων λόγον . εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν ὅση ταῖς χολαῖς ἐστι διαφορὰ κατὰ τὰ ζῶα , τοσαύτην καὶ τοῖς οὔροις εἶναι . θερμὰ μὲν ἅπαντα ταῖς δυνάμεσίν ἐστιν , ἀλλὰ μᾶλλον μὲν τὸ τῶν θερμοτέρων ζώων , ἧττον δὲ τὸ τῶν ψυχροτέρων . περὶ ἀνθρωπείου οὔρου . ἀνθρώπου δὲ οὖρον ἁπάντων τῶν ἄλλων οὔρων σχεδόν ἐστιν ἀσθενέστατον , ὅτι μὴ τῶν ἡμέρων ὑῶν , ὧν ἐκτέμνουσι τοὺς ὄρχεις . ἐκείνων γὰρ ἥ τε κρᾶσις ὅλου τοῦ σώματος ὁμοία τῇ τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν τό τ’ οὖρον ὡσαύτως ἀσθενές . ﻿ ἰσχυρὸν δὲ καὶ τῶν ἐν τοῖς ὄρεσι κάπρων , ὡς καὶ διὰ τῆς ὀσμῆς φαίνεται δριμυτάτης οὔσης . κᾀπὶ τῶν ἄλλων δὲ ζώων ἁπάντων ἔνεστί σοι διὰ τῆς ὀσμῆς γνωρίζειν τὴν δύναμιν αὐτοῦ . τὸ μὲν γὰρ γεύεσθαι τῶν οὔρων ἐκείνων βδελυρώτατον , ὅπου καὶ τὸ τῶν παίδων οὖρον οὐχ ὑπέμεινέ τις ἀνὴρ ἀξιόλογος ἤθει καὶ βίῳ πιεῖν , ὁπότε λοιμωδῶς ἐνόσησεν ἐν Συρίᾳ , καθ’ ἣν πολλοὶ πεπωκότες οὖρόν τινες καὶ παίδων καὶ ἀνδρῶν ἐδόκουν ἐκ τούτου διασεσῶσθαι . ῥυπτικῆς μὲν οὖν δυνάμεως εἴπερ τι καὶ ἄλλο τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν οὖρον , ὡς δηλοῦσι πολλοὶ καὶ οἱ γναφεῖς , τὰ ῥυπαρὰ τῶν ἀμφιεσμάτων ἐκκαθαίροντές τε καὶ ἀποῤῥύπτοντες ἡμῖν αὐτῷ . ταύτην δὲ τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ οἱ ἰατροὶ θεασάμενοι ψώραν καὶ λέπραν ἀποσμήχουσί τε καὶ καταντλοῦσιν τῶν ἑλκῶν τὰ πολλῆς ὑγρότητος μεστὰ καὶ ῥύπου καὶ ἀκαθαρσίας , καὶ πολύ γε μᾶλλον ὅταν ἔχῃ τι σηπεδονῶδες . ἀλλὰ καὶ τοῖς αἰδοίοις , ὅταν οὕτω πάσχῃ , τὸ οὖρον ἐνίασιν καὶ τοῖς πυοῤῥοοῦσιν ὠσί . καὶ τοὺς ἀχῶρας δὲ καὶ πίτυρα δι’ αὐτοῦ θεραπεύουσι , καταντλοῦντες τὴν κεφαλήν . ἡμεῖς δὲ ταῦτα ἐμυσάχθημεν μᾶλλον ποιεῖν , ἑτέρων εὐποροῦντες εἰς αὐτὰ φαρμάκων . τὰ δ’ ἐν τοῖς δακτύλοις τῶν ποδῶν ἕλκη καὶ μάλιστα ἐκ προπταισμάτων , ἐπειδὰν ἀφλέγμαντα γένηται , καὶ αὐτὸς ἰασάμην οὔρῳ πολλάκις ἐπί τε δούλων καὶ ἀγροίκων ἀνθρώπων , εἰς ὁδοιπορίαν ἀπιόντων χωρὶς ἰατροῦ . μοτὸν γὰρ αὐτοῖς ἐπιτιθεὶς κατὰ τοῦ ἕλκους , εἶτ’ ἔξωθεν καὶ ὀθονίῳ περιελίξας καὶ δήσας ὁσάκις οὐρεῖν προθυμηθῶσιν , κατὰ τοῦ δακτύλου φέρεσθαι τὸ οὖρον ἐπιτρέπειν ἐκέλευσα καὶ μὴ λύειν , ἄχρις ἂν ἀκριβῶς θεραπευθῇ . συνεχώρησα γὰρ καὶ εἴ τινα ἄλλον ἐπυθόμην ἐν ἀγρῷ χωρὶς ἰατροῦ καταντλοῦντα τῶν ἑλκῶν τὸ οὖρον , ὅταν ἐν τοῖς κάτω μέρεσιν ᾖ τοῦ θώρακος ἄχρι τῶν ποδῶν ἄκρων , ὅσα δὲ περὶ κεφαλὴν ἢ κατὰ τὸ πρόσωπον ἕλκη γίγνεται , ταῦτ’ ἐμυσάχθην οὔρῳ καταντλεῖν ἐᾶσαί τινα . τό γε μὴν δι’ οὔρου παιδὸς σκευαζόμενον φάρμακον , ὃ καλοῦσιν ἔνιοι χρυσοκόλλαν , ἐπειδὴ πρὸς τὴν τοῦ χρυσοῦ κόλλησιν αὐτῷ χρῶνται , κάλλιστον εἶναί φημι πρὸς ἕλκη δυσίατα . γίνεται δὲ θυίας τῷ τῆς φιάλης σχήματι κατασκευασθείσης ἐξ ἐρυθροῦ χαλκοῦ , δοίδυκα δὲ τῆς αὐτῆς ὕλης ἐχούσης εἰς ἣν ἐνουροῦντος τοῦ παιδὸς ὁ δοῖδυξ περιάγεται πολλάκις , ὡς ἀπορῖψαί τι μὴ μόνης τῆς θυίας , ἀλλὰ καὶ ἑαυτοῦ , καὶ γίνεται τοῦτο πλείοσιν ἡμέραις , ἄχρις ἂν μελιτώδη σύστασιν σχῇ τὸ οὖρον . ἐν ἡλίῳ δὲ χρὴ πράττεσθαι τοῦτο . ῥᾷον γὰρ ἀποτρίβεται τοῦ χαλκοῦ κατὰ τὸν τοιοῦτον ἀέρα ἢ εἰ μὴ ἥλιος εἴη , θερμὸν ἄλλως εἶναι τὸν οἶκον . τούτῳ τῷ φαρμάκῳ μιγνυμένῳ τοῖς ἐπιτηδείοις εἰς ἴασιν ἑλκῶν κακοήθων χρώμεθα , καθάπερ εἶπον , ὡς ἀρίστῳ . βδελυρίαν γὰρ οὐδεμίαν ἔχει , παραπλησίως τῷ οὔρῳ κατὰ τῆς κεφαλῆς καταχεομένῳ καὶ περὶ τίνων ἄλλων μορίων . τὸ μὲν γὰρ καὶ πίνειν οὔρου , τί ἄν τις καὶ λέγοι ; γεγράφασι μὴν ἔνιοι τῶν ἰατρῶν περὶ τοῦ κατὰ τὸ οὖρον ὑφισταμένου παχέος τε καὶ λευκοῦ , λέγοντες αὐτὸ θεραπεύειν ἐρυσιπέλατα . τὰ μὲν οὖν ἔτι πυρώδη καὶ ὄντως ἐρυσιπέλατα τῶν θερμῶν καὶ δριμέων φάρμακον οὐδὲν ὠφελῆσαι δύναται . τὰ δ’ ἤδη διὰ τῶν ψυχόντων ἐνεψυγμένα καὶ τοῦτο καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν διαφορητικῶν φαρμάκων ὀνινάναι δύνανται . τούτῳ μὲν οὖν ἐγχωρεῖ χρῆσθαι μὴ περὶ πρόσωπον ἢ ἐγγὺς τούτου συστάντος ἐρυσιπέλατος , ἀλλ’ ἤτοι κατά τι τῶν κώλων ἢ κατὰ τὸν νῶτον ἢ τὴν γαστέρα . πιεῖν δ’ οὔρου παιδὸς ἕνεκα τῆς καλουμένης ὀρθοπνοίας οὐκ ἀναγκαῖον , ὄντων γε καὶ ἄλλων φαρμάκων ἃ βοηθεῖ τῷ πάθει τούτῳ . καὶ μέντοι καὶ πιών τις οὐκ ἀπηλλάγη τοῦ πάθους , ὥστ’ οὐδ’ ἐξαίρετον ἔχει τι παρὰ τἄλλα .
Lemmas: [ ἵημι . περι ὅρος . ] οὖρος . λέγω μέν οὖν ἤδη περί ὁ ὅλος φύσις αὐτός κατά ὁ περί ὁ ἱδρώς λόγος . λέγω δέ καί νῦν ὅσος ὁ χολή εἰμί διαφορά κατά ὁ ζῷον , τοσοῦτος καί ὁ οὖρον εἰμί . θερμός μέν ἅπας ὁ δύναμις εἰμί , ἀλλά μάλα μέν ὁ ὁ θερμός ζῷον , ἥσσων δέ ὁ ὁ ψυχρός . περί ἀνθρώπειος οὖρον . ἄνθρωπος δέ οὖρος ἅπας ὁ ἄλλος ὅρος σχεδόν εἰμί ἀσθενής , ὅτι μή ὁ ἥμερος ὗς , ὅς ἐκτέμνω ὁ ὄρχις . ἐκεῖνος γάρ ὁ τε κρᾶσις ὅλος ὁ σῶμα ὅμοιος ὁ ὁ ἄνθρωπος εἰμί ὁ τε οὖρος ὡσαύτως ἀσθενής . ﻿ ἰσχυρός δέ καί ὁ ἐν ὁ ὄρος κάπρος , ὡς καί διά ὁ ὀσμή φαίνω δριμύς εἰμί . εἰͅπί ὁ ἄλλος δέ ζῷον ἅπας ἔνειμι σύ διά ὁ ὀσμή γνωρίζω ὁ δύναμις αὐτός . ὁ μέν γάρ γεύω ὁ ὅρος ἐκεῖνος βδελυρός , ὅπου καί ὁ ὁ παῖς οὖρος οὐ ὑπομένω τις ἀνήρ ἀξιόλογος ἦθος καί βίος πίνω , ὁπότε λοιμώδης νοσέω ἐν Συρία , κατά ὅς πολύς πίνω οὖρος τις καί παῖς καί ἀνήρ δοκέω ἐκ οὗτος διασῴζω . ῥυπτικός μέν οὖν δύναμις εἴπερ τις καί ἄλλος ὁ ὁ ἄνθρωπος εἰμί οὖρος , ὡς δηλόω πολύς καί ὁ κναφεύς , ὁ ῥυπαρός ὁ ἀμφίεσμα ἐκκαθαίρω τε καί ἀπορρύπτω ἐγώ αὐτός . οὗτος δέ ὁ δύναμις αὐτός καί ὁ ἰατρός θεάομαι ψώρα καί λέπρα ἀποσμήχω τε καί καταντλέω ὁ ἕλκος ὁ πολύς ὑγρότης μεστός καί ῥύπος καί ἀκαθαρσία , καί πολύς γε μάλα ὅταν ἔχω τις σηπεδονώδης . ἀλλά καί ὁ αἰδοῖον , ὅταν οὕτως πάσχω , ὁ οὖρος ἔνειμι καί ὁ πυορροέω οὖς . καί ὁ ἄχωρ δέ καί πίτυρον διά αὐτός θεραπεύω , καταντλέω ὁ κεφαλή . ἐγώ δέ οὗτος μυσάζω μάλα ποιέω , ἕτερος εὐπορέω εἰς αὐτός φάρμακον . ὁ δέ ἐν ὁ δάκτυλος ὁ πούς ἕλκος καί μάλα ἐκ πρόπταισμα , ἐπειδάν ἀφλέγμαντος γίγνομαι , καί αὐτός ἰάομαι οὖρος πολλάκις ἐπί τε δοῦλος καί ἄγροικος ἄνθρωπος , εἰς ὁδοιπορία ἀπέρχομαι χωρίς ἰατρός . μοτός γάρ αὐτός ἐπιτίθημι κατά ὁ ἕλκος , εἶτα ἔξωθεν καί ὀθόνιον περιελίσσω καί δέω ὁσάκις οὐρέω προθυμέομαι , κατά ὁ δάκτυλος φέρω ὁ οὖρος ἐπιτρέπω κελεύω καί μή λύω , ἄχρι ἄν ἀκριβής θεραπεύω . συγχωρέω γάρ καί εἰ τις ἄλλος πυνθάνομαι ἐν ἀγρός χωρίς ἰατρός καταντλέω ὁ ἕλκος ὁ οὖρος , ὅταν ἐν ὁ κάτω μέρος εἰμί ὁ θώραξ ἄχρι ὁ πούς ἄκρος , ὅσος δέ περί κεφαλή ἤ κατά ὁ πρόσωπον ἕλκος γίγνομαι , οὗτος μυσάττομαι οὖρος καταντλέω ἐάω τις . ὁ γε μήν διά οὖρον παῖς σκευάζω φάρμακον , ὅς καλέω ἔνιοι χρυσοκόλλα , ἐπειδή πρός ὁ ὁ χρυσός κόλλησις αὐτός χράω , καλός εἰμί φημί πρός ἕλκος δυσίατος . γίγνομαι δέ θυία ὁ ὁ φιάλη σχῆμα κατασκευάζω ἐκ ἐρυθρός χαλκός , δοῖδυξ δέ ὁ αὐτός ὕλη ἔχω εἰς ὅς ἐνουρέω ὁ παῖς ὁ δοῖδυξ περιάγω πολλάκις , ὡς ἀπορρίπτω τις μή μόνος ὁ θυία , ἀλλά καί ἑαυτοῦ , καί γίγνομαι οὗτος πολύς ἡμέρα , ἄχρι ἄν μελιτώδης σύστασις ἔχω ὁ οὖρος . ἐν ἥλιος δέ χρή πράσσω οὗτος . ῥᾴδιος γάρ ἀποτρίβω ὁ χαλκός κατά ὁ τοιοῦτος ἀήρ ἤ εἰ μή ἥλιος εἰμί , θερμός ἄλλος εἰμί ὁ οἶκος . οὗτος ὁ φάρμακον μείγνυμι ὁ ἐπιτήδειος εἰς ἴασις ἕλκος κακοήθης χράω , καθά λέγω , ὡς ἀγαθός . βδελυρία γάρ οὐδείς ἔχω , παραπλήσιος ὁ οὖρος κατά ὁ κεφαλή κατηχέω καί περί τίς ἄλλος μόριον . ὁ μέν γάρ καί πίνω οὖρον , τίς ἄν τις καί λέγω ; γράφω μήν ἔνιοι ὁ ἰατρός περί ὁ κατά ὁ οὖρος ὑφίστημι παχύς τε καί λευκός , λέγω αὐτός θεραπεύω ἐρυσίπελας . ὁ μέν οὖν ἔτι πυρώδης καί ὄντως ἐρυσίπελας ὁ θερμός καί δριμύς φάρμακον οὐδείς ὠφελέω δύναμαι . ὁ δέ ἤδη διά ὁ ψύχω ἐμψύχω καί οὗτος καί ἄλλος πολύς ὁ διαφορητικός φάρμακον ὀνίνημι δύναμαι . οὗτος μέν οὖν ἐγχωρέω χράω μή περί πρόσωπον ἤ ἐγγύς οὗτος συνίστημι ἐρυσίπελας , ἀλλά ἤτοι κατά τις ὁ κῶλον ἤ κατά ὁ νῶτον ἤ ὁ γαστήρ . πίνω δέ οὖρον παῖς ἕνεκα ὁ καλέω ὀρθόπνοια οὐ ἀναγκαῖος , εἰμί γε καί ἄλλος φάρμακον ὅς βοηθέω ὁ πάθος οὗτος . καί μέντοι καί πίνω τις οὐ ἀπαλλάσσω ὁ πάθος , ὥστε οὐδέ ἐξαιρετός ἔχω τις παρά ἄλλος .