galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.4
Περὶ δὲ τῶν μαλαττόντων φαρμάκων καὶ αὐτῆς τῆς διαμαλάξεως οὐκέθ’ ἁπλῶς οὕτως εἰπεῖν ἐγχωρεῖ , διότι μηδὲ περὶ τοῦ σκληροῦ καὶ μαλακοῦ σώματος . εἴ γε δὴ τὸ μὲν ἁπλῶς σκληρὸν λέγεται καθάπερ ἡ γῆ , τὸ δὲ κατ’ ἐπικράτειαν , ὡς ὄνυξ καὶ πλῆκτρον καὶ κέρας , τὸ δὲ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς , παραβαλόντα ὡς τόδε τι ζῶον , οἷον ἐλέφας , ἢ ὅδε τις ἄνθρωπος , οἷον ὁ Ἡρακλῆς , τὸ δὲ πρὸς ὁτιοῦν παραβαλλόμενον , ὡς ὁ Διογένης πρὸς τὸν Ἀριστοτέλη . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον λέγεται καὶ τὸ μαλακὸν ἢ ὡς ἄκρως τοιοῦτον ἢ κατ’ ἐπικράτειαν ἢ πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς ἢ πρὸς ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχόν . ὅτι δὲ καὶ τριχῶς ἐγχωρεῖ λέγειν τὰ τοιαῦτα πάντα , τὰ μὲν ὡς ἀμίκτους τε καὶ ἄκρας ἔχοντα τὰς ποιότητας , ἀφ’ ὧν παρονομάζεται , τὰ δὲ ὡς πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς ἢ ὁμοειδὲς , τὰ δ’ ὡς πρὸς ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχὸν παραβαλλόμενα , καὶ ὡς οὐδέν διήνεγκεν ἢ ἐκείνως ἢ οὕτως εἰπεῖν , ἔτι ἐπιδέδεικταί μοι πολλάκις . ἐάσαντες οὖν τὰ λοιπὰ πάντα σημαινόμενα περὶ τῶν πρὸς τὸν ἄριστα κατεσκευασμένον ἄνθρωπον ἐπισκεψώμεθα μαλακῶν καὶ σκληρῶν , ὃν δὴ κανόνα καὶ μέτρον ἐποιησάμεθα τῶν οὕτω λεγομένων ἁπάντων , οὐδὲ τούτου πρὸς τὸ ἐπιτυχὸν μόριον , οἷον ὀστοῦν ἢ πιμελὴν , ἀλλὰ τὸ μέσον τῇ κράσει , τὸ δέρμα καὶ τούτου μάλιστα τὸ κατὰ τὰς χεῖρας , ἵνα περ ἡ ἁπτικὴ δύναμις ἀκριβοῦται · συμβαίνει δ’ εἰς ταὐτὸ καὶ τὸ κατ’ ἐπικράτησιν , ὡς πρὸς τὴν ὅλην οὐσίαν , οὕτως ὀνομάζεσθαι μαλακὸν ἢ σκληρὸν , ἐπειδὴ μεσότης τίς ἐστιν ἡμῶν ἡ ἁφὴ , καθ’ ὃ καὶ Ἀριστοτέλης ἐδίδασκεν . οὕτω δέ πως καὶ ὁ Πλάτων ἔοικε γιγνώσκειν ὅταν ἔφη · σκληρὰ μὲν ὅσοις ἂν ἡμῶν σὰρξ ὑπείκῃ , μαλακὰ δ’ ὅσα ἂν ὑπείκῃ τῇ σαρκί . τὸ γὰρ δέρμα τοῦ ἀνθρώπου κατ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ σύγγραμμα τὸν Τίμαιον ἐδείκνυεν εἶναι τῷ γένει σάρκα . καὶ μὲν δὴ καὶ Ἀριστοτέλης , ὅταν εἶπε μαλακὸν μὲν εἶναι τὸ ὑπεῖκον εἰς αὐτὸ , σκληρὸν δὲ τὸ μὴ ὑπεῖκον , ὡσαύτως ἔοικεν ἀποφαίνεσθαι τῷ Πλάτωνι , καὶ μάλιστα ὅτι πρὸς τὴν ἁφὴν τὰ τοιαῦτα κρίνεσθαί φησιν , ὡς πρὸς μεσότητα . τὸ δὲ ἐν τῇ πρὸς ὁτιοῦν παραβολῇ σκληρὸν ἢ μαλακὸν ἐν τῷ μᾶλλον ἢ ἧττον ὑπείκειν ἢ μὴ ὑπείκειν φαίνεται κρίνεσθαι . καὶ δὴ καὶ αὐτὸ τὸ δέρμα τὸ ἡμέτερον ἢ τὸν μῦν ἤ τι μόριον ἕτερον , ὅταν εἴπωμεν ἐσκληρύνθαι , τῇ κατὰ φύσιν αὐτοῦ καταστάσει τὴν ἐπίκτητον διάθεσιν παραβάλλοντες οὕτως ὀνομάζομεν . ἔστι δὲ δήπου τῶν οὕτως ἐχόντων σωμάτων ἡ εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἐπάνοδος μάλαξις .
Lemmas: περί δέ ὁ μαλάσσω φάρμακον καί αὐτός ὁ διαμάλαξις οὐκέτι ἁπλῶς οὕτως λέγω ἐγχωρέω , διότι μηδέ περί ὁ σκληρός καί μαλακός σῶμα . εἰ γε δή ὁ μέν ἁπλῶς σκληρός λέγω καθά ὁ γῆ , ὁ δέ κατά ἐπικράτεια , ὡς ὄνυξ καί πλῆκτρον καί κέρας , ὁ δέ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής , παραβάλλω ὡς ὅδε τις ζῷον , οἷος ἐλέφας , ἤ ὅδε τις ἄνθρωπος , οἷος ὁ Ἡρακλῆς , ὁ δέ πρός ὁστισοῦν παραβάλλω , ὡς ὁ Διογένης πρός ὁ Ἀριστοτέλης . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος λέγω καί ὁ μαλακός ἤ ὡς ἄκρος τοιοῦτος ἤ κατά ἐπικράτεια ἤ πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής ἤ πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω . ὅτι δέ καί τριχῶς ἐγχωρέω λέγω ὁ τοιοῦτος πᾶς , ὁ μέν ὡς ἄμικτος τε καί ἄκρος ἔχω ὁ ποιότης , ἀπό ὅς παρονομάζω , ὁ δέ ὡς πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής ἤ ὁμοειδής , ὁ δέ ὡς πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω παραβάλλω , καί ὡς οὐδείς διαφέρω ἤ ἐκεῖνος ἤ οὕτως λέγω , ἔτι ἐπιδείκνυμι ἐγώ πολλάκις . ἐάω οὖν ὁ λοιπός πᾶς σημαίνω περί ὁ πρός ὁ ἀγαθός κατασκευάζω ἄνθρωπος ἐπισκοπέω μαλακός καί σκληρός , ὅς δή κανών καί μέτρον ποιέω ὁ οὕτως λέγω ἅπας , οὐδέ οὗτος πρός ὁ ἐπιτυγχάνω μόριον , οἷος ὀστέον ἤ πιμελή , ἀλλά ὁ μέσος ὁ κρᾶσις , ὁ δέρμα καί οὗτος μάλα ὁ κατά ὁ χείρ , ἵνα περ ὁ ἁπτικός δύναμις ἀκριβόω · συμβαίνω δέ εἰς αὐτός καί ὁ κατά ἐπικράτησις , ὡς πρός ὁ ὅλος οὐσία , οὕτως ὀνομάζω μαλακός ἤ σκληρός , ἐπειδή μεσότης τις εἰμί ἐγώ ὁ ἁφή , κατά ὅς καί Ἀριστοτέλης διδάσκω . οὕτως δέ πως καί ὁ Πλάτων ἔοικα γιγνώσκω ὅταν φημί · σκληρός μέν ὅσος ἄν ἐγώ σάρξ ὑπείκω , μαλακός δέ ὅσος ἄν ὑπείκω ὁ σάρξ . ὁ γάρ δέρμα ὁ ἄνθρωπος κατά αὐτός οὗτος ὁ σύγγραμμα ὁ Τίμαιος δείκνυμι εἰμί ὁ γένος σάρξ . καί μέν δή καί Ἀριστοτέλης , ὅταν λέγω μαλακός μέν εἰμί ὁ ὑπείκω εἰς αὐτός , σκληρός δέ ὁ μή ὑπείκω , ὡσαύτως ἔοικα ἀποφαίνω ὁ Πλάτων , καί μάλα ὅτι πρός ὁ ἁφή ὁ τοιοῦτος κρίνω φημί , ὡς πρός μεσότης . ὁ δέ ἐν ὁ πρός ὁστισοῦν παραβολή σκληρός ἤ μαλακός ἐν ὁ μάλα ἤ ἥσσων ὑπείκω ἤ μή ὑπείκω φαίνω κρίνω . καί δή καί αὐτός ὁ δέρμα ὁ ἡμέτερος ἤ ὁ μῦς ἤ τις μόριον ἕτερος , ὅταν λέγω σκληρύνω , ὁ κατά φύσις αὐτός κατάστασις ὁ ἐπίκτητος διάθεσις παραβάλλω οὕτως ὀνομάζω . εἰμί δέ δήπου ὁ οὕτως ἔχω σῶμα ὁ εἰς ὁ κατά φύσις ἐπάνοδος μάλαξις .