galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.27
Ἐπεὶ δὲ ἅπαξ εἰς τὸν περὶ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἀφικόμην λόγον , οὐ χεῖρον ἴσως εἰπεῖν τι καὶ περὶ τῶν καλουμένων ὑπερκαθάρσεων . αὗται τοίνυν γίγνονται μὲν ἐπειδὰν ἱκανῶς κατισχύσαν τὸ καθαρτικὸν φάρμακον εἰς τὰ στόματα τῶν εἰς τὴν γαστέρα καθηκόντων ἀγγείων δῆξίν τε ἅμα καὶ ἀναστόμωσιν ἐργάσῃ τε πλείονα καὶ συνεχῶς ἐρεθίζον καὶ σπαράττον τὰ σώματα καταλύσῃ τὴν ἐν τοῖς ἀγγείοις δύναμιν . οἷον γάρ τοι κᾀπὶ τῆς γαστρὸς ὁρᾶται συμβαῖνον , ὅταν εἰς ἐσχάτην ἀῤῥωστίαν ἡ δύναμις αὐτῆς καταπέσῃ , τοιοῦτον ἡγητέον γίγνεσθαι κᾀν ταῖς φλεψί . τί δὴ τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῆς γαστρός ἐστιν ; ἔμετοι μὲν ἅπαντος τοῦ καταποθέντος , ἐπειδὰν ἐν τοῖς ἄνω μέρεσιν αὐτῆς ἡ ἀῤῥωστία συμπέσῃ , λειεντερίαι δὲ , ἐπειδὰν ἐν τῷ κάτω . δείκνυται δὲ καὶ περὶ τούτων ἐπὶ πλέον ἐν ταῖς τῶν κενουμένων αἰτίαις . τοιοῦτόν τι πάθος ἡγητέον γίνεσθαι ταῖς φλεψὶν ἐν ταῖς ὑπερκαθάρσεσιν . οὔσης δὲ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἔτι καὶ τῆς ἀναστομώσεως καὶ τῆς ἀῤῥωστίας μετρίας , τὸ λεπτότατόν τε καὶ ἧττον οἰκεῖον ἐκκρίνεται , ἐπὶ πλέον δὲ προηκόντων ἀμφοτέρων ἤδη καὶ τὰ παχέα καὶ τὰ οἰκειότατα τῷ ζώῳ κενοῦται . διὰ τοῦτο οὖν ἡ μὲν ξανθὴ χολὴ πρώτη , τὸ δὲ φλέγμα δεύτερον , ἡ δὲ μέλαινα τρίτη , καὶ τούτων ὕστατον ἁπάντων ἐν ταῖς ὑπερκαθάρσεσιν ἐκκρίνεται τὸ αἷμα , τοῦτο μὲν ὡς οἰκειότατος τῇ φύσει χυμὸς , ἔμπροσθεν δὲ αὐτοῦ πρῶτος μὲν ὁ λεπτότατος , ὕστατος δὲ ὁ παχύτατος . εἴρηται μὲν οὖν καὶ πρὸς Ἱπποκράτους ἐν τῷ περὶ φύσεως ἀνθρώπου βιβλίῳ περὶ τῆς κατὰ τὴν κένωσιν αὐτῶν τάξεως , εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν , ὡς μηδὲν λείπειν τῷ λόγῳ . φλέγματος μὲν γὰρ ἀγωγὸν εἰ δοίης φάρμακον , ἡ ξανθὴ μὲν πρῶτον κατὰ τὰς ὑπερκαθάρσεις , δευτέρα δὲ ἡ μέλαινα , τελευταῖον δ’ ἐκκενοῦται τὸ αἷμα . χολῆς δὲ ξανθῆς ἀγωγὸν εἴπερ εἴη τὸ φάρμακον , ἕψεται μὲν τὸ φλέγμα , τρίτη δὲ ἡ μέλαινα , καὶ τέταρτον τὸ αἷμα . καὶ μὲν δὴ καὶ εἰ μελαίνης χολῆς εἴη καθαρτικὸν , ἐκείνην μὲν πρώτην ἐκκενώσει , μετὰ ταύτην δὲ τὴν ξανθὴν , εἶθ’ οὕτως τὸ φλέγμα , καὶ πάντων ὕστατον ἀκολουθήσει τὸ αἷμα , καθάπερ ἐξ ἀψύχων ἤδη ἀγγείων ἐκρέον , ἀῤῥωστίας τε μεγάλης αὐτὰ καταλαβούσης καὶ τῶν στομάτων εἰς ἐσχάτην διάτασιν ἀφικομένων . ἐξ ὧν δῆλον ὡς ὕστατος μὲν ἐν ταῖς ὑπερκαθάρσεσιν ὁ τοῖς ἀνθρώποις οἰκειότατος κενοῦται χυμὸς , τῶν δ’ ἄλλων ἕκαστος , ὡς ἂν αὐτῷ συμβαίνῃ λεπτότητος ἢ πάχους .
Lemmas: ἐπεί δέ ἅπαξ εἰς ὁ περί ὁ καθαίρω φάρμακον ἀφικνέομαι λόγος , οὐ κακός ἴσως λέγω τις καί περί ὁ καλέω ὑπερκάθαρσις . οὗτος τοίνυν γίγνομαι μέν ἐπειδάν ἱκανός καθισχύσα ὁ καθαρτικός φάρμακον εἰς ὁ στόμα ὁ εἰς ὁ γαστήρ καθήκω ἀγγεῖον δῆξις τε ἅμα καί ἀναστόμωσις ἐργάζομαι τε πολύς καί συνεχής ἐρεθίζω καί σπαράσσω ὁ σῶμα καταλύω ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον δύναμις . οἷος γάρ τοι εἰͅπί ὁ γαστήρ ὁράω συμβαίνω , ὅταν εἰς ἔσχατος ἀρρωστία ὁ δύναμις αὐτός καταπίπτω , τοιοῦτος ἡγέομαι γίγνομαι εἰͅν ὁ φλέψ . τίς δή ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ γαστήρ εἰμί ; ἔμετος μέν ἅπας ὁ καταπίνω , ἐπειδάν ἐν ὁ ἄνω μέρος αὐτός ὁ ἀρρωστία συμπίπτω , λειεντερία δέ , ἐπειδάν ἐν ὁ κάτω . δείκνυμι δέ καί περί οὗτος ἐπί πολύς ἐν ὁ ὁ κενόω αἰτία . τοιοῦτος τις πάθος ἡγέομαι γίγνομαι ὁ φλέψ ἐν ὁ ὑπερκάθαρσις . εἰμί δέ κατά ἀρχή μέν ἔτι καί ὁ ἀναστόμωσις καί ὁ ἀρρωστία μέτριος , ὁ λεπτός τε καί ἥσσων οἰκεῖος ἐκκρίνω , ἐπί πολύς δέ προήκω ἀμφότερος ἤδη καί ὁ παχύς καί ὁ οἰκεῖος ὁ ζῷον κενόω . διά οὗτος οὖν ὁ μέν ξανθός χολή πρῶτος , ὁ δέ φλέγμα δεύτερος , ὁ δέ μέλας τρίτος , καί οὗτος ὕστερος ἅπας ἐν ὁ ὑπερκάθαρσις ἐκκρίνω ὁ αἷμα , οὗτος μέν ὡς οἰκεῖος ὁ φύσις χυμός , ἔμπροσθεν δέ αὐτός πρῶτος μέν ὁ λεπτός , ὕστερος δέ ὁ παχύς . λέγω μέν οὖν καί πρός Ἱπποκράτης ἐν ὁ περί φύσις ἄνθρωπος βιβλίον περί ὁ κατά ὁ κένωσις αὐτός τάξις , λέγω δέ καί νῦν , ὡς μηδείς λείπω ὁ λόγος . φλέγμα μέν γάρ ἀγωγός εἰ δίδωμι φάρμακον , ὁ ξανθός μέν πρῶτος κατά ὁ ὑπερκάθαρσις , δεύτερος δέ ὁ μέλας , τελευταῖος δέ ἐκκενόω ὁ αἷμα . χολή δέ ξανθός ἀγωγός εἴπερ εἰμί ὁ φάρμακον , ἕπομαι μέν ὁ φλέγμα , τρίτος δέ ὁ μέλας , καί τέταρτος ὁ αἷμα . καί μέν δή καί εἰ μέλας χολή εἰμί καθαρτικός , ἐκεῖνος μέν πρῶτος ἐκκενόω , μετά οὗτος δέ ὁ ξανθός , εἶτα οὕτως ὁ φλέγμα , καί πᾶς ὕστερος ἀκολουθέω ὁ αἷμα , καθά ἐκ ἄψυχος ἤδη ἀγγεῖον ἐκρέω , ἀρρωστία τε μέγας αὐτός καταλαμβάνω καί ὁ στόμα εἰς ἔσχατος διάτασις ἀφικνέομαι . ἐκ ὅς δῆλος ὡς ὕστερος μέν ἐν ὁ ὑπερκάθαρσις ὁ ὁ ἄνθρωπος οἰκεῖος κενόω χυμός , ὁ δέ ἄλλος ἕκαστος , ὡς ἄν αὐτός συμβαίνω λεπτότης ἤ πάχος .