galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 10.2.4
[ δ΄ . Περὶ αἵματος νυκτερίδος τε καὶ λαγωοῦ καὶ ἀλεκτορίδων καὶ αἰγῶν καὶ ἀρνῶν καὶ ἐρίφων ἄρκτων τε καὶ ταύρων καὶ τράγων . ] καθάπερ οὐδὲ τὸ τῆς νυκτερίδος , ὃ γεγράφασιν ἔνιοι , καταχριόμενον τοῖς τιτθοῖς τῶν παρθένων ἄχρι πλείστου προσεσταλμένους αὐτοὺς διαφυλάττει . ἔστι δὲ καὶ τοῦτο ψεῦδος , ὥσπερ γε καὶ τὸ μὴ φύεσθαι τρίχας ἐν ταῖς μασχάλαις , ὃ καλῶς ποιῶν ὁ Ξενοκράτης διέβαλεν ὡς οὐκ ἀληθές . αὐτὸς δ’ ἀξιοῖ μετὰ τὴν ἐκείνου χρῆσιν ἢ χάλκανθον ἐπιπάττειν ἢ σπέρμα κωνείου . καί φησιν οὕτω πραξάντων ἢ μηδ’ ὅλως φύεσθαι τὰς τρίχας ἢ χνοώδεις φύεσθαι , ὥσπερ μικρόν τι φάρμακον προσφέρων τὸ σπέρμα τοῦ κωνείου καὶ οὐχ ἱκανὸν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ καταψῦξαι γενναίως οἷς ἂν ἐπιτεθῇ μορίοις . ἔνιοι δὲ καὶ τοῖς αἰδοίοις τῶν παίδων ἐπαλείφουσι τὸ τῆς νυκτερίδος αἷμα , νομίζοντες ἐκ τούτου φυλάξειν ἄνηβα μέχρι πλείστου τὰ μόρια . καίτοι γ’ ἐχρῆν οὐδὲ μέχρι πλείστου νομίζειν , ἀλλὰ διὰ παντὸς ἔσεσθαι τοιαῦτα , καθάπερ οἴονται καὶ τὰς μασχάλας . ἐκ μὲν οὖν τοῦ ψυγῆναι σφοδρῶς τὸ μόριον εὔλογόν ἐστι γενέσθαι τι τοιοῦτον , οὐ μὴν τό γε τῆς νυκτερίδος αἷμα ψυχρὸν εἰς τοσοῦτόν ἐστι κατὰ δύναμιν , ὅλως γὰρ οὐδὲν αἷμα ψυχρόν ἐστιν . ὡς τροφῇ μέντοι πολλάκις αἵματι χρῶνται πολλοὶ τοῦ τε λαγωοῦ καὶ τῶν ἀλεκτορίδων καὶ τῶν αἰγῶν , ἀλλὰ τῷ μὲν τοῦ λαγωοῦ καὶ τῶν ἀλεκτορίδων οὐκ ὀλίγοι καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσι , τῷ δὲ τῶν αἰγῶν οἱ κατὰ τοὺς ἀγροὺς ἐμπιπλάντες αὐτῶν τὰς γαστέρας ἅμα τῇ πιμελῇ , καθάπερ Ὅμηρος ἔφη τοὺς μνηστῆρας . ἀλλὰ νῦν ἡμῖν ὁ λόγος ἐστὶν οὐ περὶ τῶν ἐν τροφῆς χώρᾳ προσφερομένων , ἀλλὰ τῶν ὡς φαρμάκων . ἔνια δ’ , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται , τροφαί τε ἅμα καὶ φάρμακά ἐστιν , ὧν ἐν τῇδε τῇ πραγματείᾳ καθ’ ὅσον φάρμακά ἐστιν , οὐ καθ’ ὅσον τροφαί . καὶ γὰρ καὶ ὅσοι τὸ αἷμα τῆς αἰγὸς τοῖς ὑδεριῶσι ﻿ μετὰ μέλιτος ἔδοσαν ὡς φάρμακον , οὐχ ὡς τροφὴν αὐτὸ προσφέρουσιν , καὶ ὅσοι πρὸς δυσεντερίαν ὀπτήσαντες ἢ πρὸς ῥεῦμα γαστρὸς ἐχρήσαντο . καί μοι δοκεῖ τὸ παχυμερὲς αὐτοῦ καὶ γεῶδες ἅμα θερμότητι ξηραντικὸν ὑπολαβὼν εἶναι πρὸς ταύτην τὴν χρῆσιν ἀφικέσθαι τις . εἰς δὲ τὰς μηνίγγων αἱμοῤῥαγίας ἀλεκτρύονός τε καὶ ἀλεκτορίδος αἷμα γεγραμμένον ὑπ’ αὐτῶν εὑρὼν , οὔτ’ ἤλπισα δράσειν τι μέγα καὶ τῇ πείρᾳ κρίνειν ἅμα μὲν ᾐδέσθην , ὡς μὴ περίεργος ἢ μωρὸς εἶναι δοκοίην , εἰ τοσαῦτά τε καὶ τοιαῦτα φάρμακα δόκιμα παρελθὼν ἐλπίζοιμι τὸ τῶν ὀρνίθων τούτων αἷμα μᾶλλον ἀνύσειν , ἅμα δ’ ἐπισφαλοῦς οὔσης τῆς τοιαύτης αἱμοῤῥαγίας οὐκ ἐδόκει μοι καλῶς ἔχειν ἐπί τι τῶν ἀπειράστων ἀφικνεῖσθαι . σφαλερὰ γὰρ οὕτως ἡ τοιαύτη πεῖρα καὶ μόνοις βασιλεῦσιν ἐπὶ πονηρῶν ἀνθρώπων εὐλόγως παραλαμβανομένη . προκατέγνων δὲ καὶ τοῦ τῶν ἀρνῶν αἵματος , ὃ θεραπεύειν ἐπιληψίαν ἔνιοί φασι πινόμενον , οὐκοῦν οὐδὲ τοῦτο τῇ πείρᾳ κρίνειν ἤμελλον . εἰ δέ τις βούλεται πειραθῆναι , σαφῶς οἶδα καταγινωσκόμενον αὐτῶν τῶν γραψάντων τὰ τοιαῦτα . πάντα γὰρ ὅσα πινόμενα φάρμακα τοὺς ἐπιληπτικοὺς ὀνίνησι , τῆς τεμνούσης ἐστὶ δυνάμεως , ἥκιστα δὲ τοιοῦτο τὸ τῶν ἀρνῶν αἷμα . τὸ δ’ ἐπὶ τοῦ τῶν ἐρίφων αἵματος εἰρημένον ὑπὸ Ξενοκράτους , ἐνδεχόμενον εἶναι νομίσας ἀνύειν τι διὰ τὴν τοῦ ὄξους μίξιν ὑπερεθέμην τινὶ πρᾶξαι τῶν ἐν ἀγρῷ διαιτωμένων ἀνδρὶ φιλογεώργῳ μὲν , πεπαιδευμένῳ δὲ τὴν πρώτην παιδείαν , καί φησιν αὐτῷ κεχρημένος ἐπὶ δυοῖν αἷμα πτυσάντων ὠφέλειάν τινα πεπειρᾶσθαι . ἐδόκει δέ μοι μηδέτερος αὐτῶν ἐξ ὧν διηγεῖτο μήτ’ ἐξ ἀρτηρίας αὐτὸ μήτε ἐκ λάρυγγος ἢ πνεύμονος ἐπτυκέναι . γράφει γοῦν ὁ Ξενοκράτης ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τῆς ἀπὸ τῶν ζώων ὠφελείας , ἔνθα περὶ ἐρίφων διαλέγεται , κατὰ λέξιν ᾧδε · πρὸς τοὺς αἱμοπτυϊκοὺς πάνυ ὠφέλιμον . χρὴ δὲ μήπω πεπηγότι ὅσον ἡμικοτυλίῳ παραμῖξαι ὄξους δριμέος ἶσον , ἔπειτ’ ἀναζέσαντα τριχῇ διανέμειν , διδόναι τε καταῤῥοφεῖν ἑκάστης ἡμέρας μέρος ἓν , ὥστ’ ἔξεστί σοι κατ’ ἀγρόν ποτε τῶν ἄλλων ἀποροῦντι καὶ τούτῳ χρήσασθαι τὴν πεῖραν ἀκίνδυνον ἔχοντι . τό γε μὴν τῆς ἄρκτου κατὰ τῶν ἀποστημάτων θερμὸν ἐπιτιθέμενον ἐγχωρεῖ πεπαίνειν αὐτά . προσθήσω δὲ τῷ λόγῳ καὶ τὸ τῆς αἰγός τε καὶ τράγου καὶ ταύρου . καί σοι πάρεστιν , εἰ βούλει , παρελθόντι μυρία τῶν εὐπορίστων φαρμάκων οἷς ἀποστήματα πεπαίνομεν ἄρκτους καὶ ταύρους καὶ τράγους καταθύειν ἐφ’ ἑκάστῃ δηλονότι χρήσει . οὐ γὰρ δὴ ἅπαξ γέ τις ἐπιθεὶς κατὰ τοῦ πεπονθότος μορίου τὴν ἐπαγγελίαν ἀπαιτήσει τοῦ φαρμάκου , οὐ μὴν οὐδὲ ψυχρὸν ἤδη γεγονὸς ὡς πεπηγέναι .
Lemmas: [ Δ΄ . περι αἷμα νυκτερίς τε καί λαγώς καί ἀλεκτορίς καί αἴξ καί ἀρήν καί ἔριφος ἄρκτος τε καί ταῦρος καί τράγος . ] καθά οὐδέ ὁ ὁ νυκτερίς , ὅς γράφω ἔνιοι , καταχρίω ὁ τιτθός ὁ παρθένος ἄχρι πολύς προσστέλλω αὐτός διαφυλάσσω . εἰμί δέ καί οὗτος ψεῦδος , ὥσπερ γε καί ὁ μή φύω θρίξ ἐν ὁ μασχάλη , ὅς καλός ποιέω ὁ Ξενοκράτης διαβάλλω ὡς οὐ ἀληθής . αὐτός δέ ἀξιόω μετά ὁ ἐκεῖνος χρῆσις ἤ χάλκανθος ἐπιπάσσω ἤ σπέρμα κώνειον . καί φημί οὕτως πράσσω ἤ μηδέ ὅλος φύω ὁ θρίξ ἤ χνοώδης φύω , ὥσπερ μικρός τις φάρμακον προσφέρω ὁ σπέρμα ὁ κώνειον καί οὐ ἱκανός αὐτός κατά ἑαυτοῦ καταψύχω γενναῖος ὅς ἄν ἐπιτίθημι μόριον . ἔνιοι δέ καί ὁ αἰδοῖον ὁ παῖς ἐπαλείφω ὁ ὁ νυκτερίς αἷμα , νομίζω ἐκ οὗτος φυλάσσω ἄνηβος μέχρι πολύς ὁ μόριον . καίτοι γε χρή οὐδέ μέχρι πολύς νομίζω , ἀλλά διά πᾶς εἰμί τοιοῦτος , καθά οἴομαι καί ὁ μασχάλη . ἐκ μέν οὖν ὁ ψύχω σφοδρός ὁ μόριον εὔλογος εἰμί γίγνομαι τις τοιοῦτος , οὐ μήν ὁ γε ὁ νυκτερίς αἷμα ψυχρός εἰς τοσοῦτος εἰμί κατά δύναμις , ὅλος γάρ οὐδείς αἷμα ψυχρός εἰμί . ὡς τροφή μέντοι πολλάκις αἷμα χράω πολύς ὁ τε λαγώς καί ὁ ἀλεκτορίς καί ὁ αἴξ , ἀλλά ὁ μέν ὁ λαγώς καί ὁ ἀλεκτορίς οὐ ὀλίγος καί ὁ ἐν ὁ πόλις , ὁ δέ ὁ αἴξ ὁ κατά ὁ ἀγρός ἐμπίμπλημι αὐτός ὁ γαστήρ ἅμα ὁ πιμελή , καθά Ὅμηρος φημί ὁ μνηστήρ . ἀλλά νῦν ἐγώ ὁ λόγος εἰμί οὐ περί ὁ ἐν τροφή χώρα προσφέρω , ἀλλά ὁ ὡς φάρμακον . ἔνιοι δέ , ὡς καί πρόσθεν λέγω , τροφή τε ἅμα καί φάρμακον εἰμί , ὅς ἐν ὅδε ὁ πραγματεία κατά ὅσος φάρμακον εἰμί , οὐ κατά ὅσος τροφή . καί γάρ καί ὅσος ὁ αἷμα ὁ αἴξ ὁ ὑδεριάω ﻿ μετά μέλι δίδωμι ὡς φάρμακον , οὐ ὡς τροφή αὐτός προσφέρω , καί ὅσος πρός δυσεντερία ὀπτάω ἤ πρός ῥεῦμα γαστήρ χράω . καί ἐγώ δοκέω ὁ παχυμερής αὐτός καί γεώδης ἅμα θερμότης ξηραντικός ὑπολαμβάνω εἰμί πρός οὗτος ὁ χρῆσις ἀφικνέομαι τις . εἰς δέ ὁ μῆνιγξ αἱμορραγία ἀλεκτρυών τε καί ἀλεκτορίς αἷμα γράφω ὑπό αὐτός εὑρίσκω , οὔτε ἐλπίζω δράω τις μέγας καί ὁ πεῖρα κρίνω ἅμα μέν αἰδέομαι , ὡς μή περίεργος ἤ μωρός εἰμί δοκέω , εἰ τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος φάρμακον δόκιμος παρέρχομαι ἐλπίζω ὁ ὁ ὄρνις οὗτος αἷμα μάλα ἀνύω , ἅμα δέ ἐπισφαλής εἰμί ὁ τοιοῦτος αἱμορραγία οὐ δοκέω ἐγώ καλός ἔχω ἐπί τις ὁ ἀπείραστος ἀφικνέομαι . σφαλερός γάρ οὕτως ὁ τοιοῦτος πεῖρα καί μόνος βασιλεύς ἐπί πονηρός ἄνθρωπος εὔλογος παραλαμβάνω . προκαταγιγνώσκω δέ καί ὁ ὁ ἀρήν αἷμα , ὅς θεραπεύω ἐπιληψία ἔνιοι φημί πίνω , οὐκοῦν οὐδέ οὗτος ὁ πεῖρα κρίνω μέλλω . εἰ δέ τις βούλομαι πειράω , σαφής οἶδα καταγιγνώσκω αὐτός ὁ γράφω ὁ τοιοῦτος . πᾶς γάρ ὅσος πίνω φάρμακον ὁ ἐπιληπτικός ὀνίνημι , ὁ τέμνω εἰμί δύναμις , ἦκα δέ τοιοῦτος ὁ ὁ ἀρήν αἷμα . ὁ δέ ἐπί ὁ ὁ ἔριφος αἷμα λέγω ὑπό Ξενοκράτης , ἐνδέχομαι εἰμί νομίζω ἀνύω τις διά ὁ ὁ ὄξος μίξις ὑπερτίθημι τις πράσσω ὁ ἐν ἀγρός διαιτάω ἀνήρ φιλογέωργος μέν , παιδεύω δέ ὁ πρῶτος παιδεία , καί φημί αὐτός χράω ἐπί δύο αἷμα πτύω ὠφέλεια τις πειράω . δοκέω δέ ἐγώ μηδέτερος αὐτός ἐκ ὅς διηγέομαι μήτε ἐκ ἀρτηρία αὐτός μήτε ἐκ λάρυγξ ἤ πνεύμων πτύω . γράφω γοῦν ὁ Ξενοκράτης ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ ἀπό ὁ ζῷον ὠφέλεια , ἔνθα περί ἔριφος διαλέγω , κατά λέξις ὧδε · πρός ὁ αἱμοπτυικός πάνυ ὠφέλιμος . χρή δέ μήπω πήγνυμι ὅσος ἡμικοτύλιον παραμείγνυμι ὄξος δριμύς ἴσος , ἔπειτα ἀναζέω τριχῆ διανέμω , δίδωμι τε καταρροφέω ἕκαστος ἡμέρα μέρος εἷς , ὥστε ἔξεστι σύ κατά ἀγρός ποτέ ὁ ἄλλος ἀφοράω καί οὗτος χράω ὁ πεῖρα ἀκίνδυνος ἔχω . ὁ γε μήν ὁ ἄρκτος κατά ὁ ἀπόστημα θερμός ἐπιτίθημι ἐγχωρέω πεπαίνω αὐτός . προστίθημι δέ ὁ λόγος καί ὁ ὁ αἴξ τε καί τράγος καί ταῦρος . καί σύ πάρειμι , εἰ βούλομαι , παρέρχομαι μυρίος ὁ εὐπόριστος φάρμακον ὅς ἀπόστημα πεπαίνω ἄρκτος καί ταῦρος καί τράγος καταθύω ἐπί ἕκαστος δηλονότι χρῆσις . οὐ γάρ δή ἅπαξ γε τις ἐπιτίθημι κατά ὁ πάσχω μόριον ὁ ἐπαγγελία ἀπαιτέω ὁ φάρμακον , οὐ μήν οὐδέ ψυχρός ἤδη γίγνομαι ὡς πήγνυμι .