galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.8
Αὕτη μὲν οὖν ἡ οἰκεία φύσις τοῦ ὕδατος ὑγρά τε ἐστι καὶ ψυχρά . προσλαμβάνον δ’ ἐπίκτητον θερμότητα , θερμαίνει μὲν καὶ ὑγραίνει τὰ πλησιάζοντα , πλὴν οὐχ ὁμοίως ἄμφω πέφυκε δρᾷν ἅμα , ἀλλ’ ὑγραίνει μὲν ἄκρως , ἄν τε χλιαρὸν ἄν τ’ εὔκρατον ἄν τε καὶ θερμότερον ὑπάρχῃ . θερμαίνει δ’ οὐκ ἄκρως τό γε μὴ ζέον ἐσχάτως . ἐξεταζέσθω δ’ ὁ λόγος ἐπὶ τῆς εὐκράτου φύσεως πρῶτον . ἂν τοίνυν ταύτῃ προσφέρῃς ὕδωρ εὐκράτως θερμὸν , εἴτε λούων εἴτε καταντλῶν ὃ τι δή ποτε μέρος , ὑγρότερον ἀποδείξεις ἑαυτοῦ καὶ θερμότερον ἐν αὐτῷ τῷ χρόνῳ τῆς καταντλήσεως . εἰ δ’ ἐπὶ τούτῳ παύσαιο μὴ συναγαγὼν καὶ πιλήσας καὶ πυκνώσας τὸ σῶμα ψυχροῦ χρήσει , μικρὸν ὕστερον εὑρήσεις αὐτὸ ψυχρότερον ἑαυτοῦ γεγονέναι · ἀραιούμενον γάρ τι τὸ σῶμα ψυχρότερον γίνεται , διαπνεομένης ἀμετρότερον τῆς ἐμφύτου θερμασίας . οὐ μὴν ὥσπερ ψυχρότερον ἐς ὕστερον ἡ τοῦ θερμοῦ χρῆσις , οὕτω καὶ ξηρότερον ἀποδείκνυσι τὸ σῶμα . καίτοι καὶ τοῦτ’ ἂν δόξῃ γίγνεσθαι διά τε τὴν ἀραίωσιν τῶν πόρων καὶ μαλακότητα τοῦ σώματος καὶ χύσιν τῆς οὐσίας , ἀτμίζειν γὰρ ἀνάγκη πλέον ἐπὶ ταῖς τοιαύταις διαθέσεσιν , ὁ δ’ ἀτμὸς ὑγρόν ἐστι λελεπτυσμένον . ἀλλὰ γὰρ οὐχ ᾧδ’ ἔχει τἀληθές . ἥ τε γὰρ μαλακότης , ἣν ἐπὶ ταῖς θερμολουσίαις ἐπικτᾶται τὰ σώματα , μόνης ὑγρότητος ἴδιον καὶ ἀχώριστον σημεῖον ἐν ζώου σώματι , καθάπερ ἐν τοῖς περὶ κράσεων ἐδείξαμεν , ἥ τ’ ἐν τοῖς ἡλκωμένοις μορίοις σὰρξ ἐναργῶς τὸ τοιοῦτον ἐμφαίνει , πλαδαρὰ καὶ βρυώδης ἐπὶ ταύταις ταῖς δι’ ὕδατος θερμοῦ καταντλήσεσιν ἀποτελουμένη . κενοῦται μέντοι τὸ σῶμα κατὰ τὰς τοιαύτας διαθέσεις , ὡς ἔλαττον ἴσχειν ὑγρότητος ἐν ἑαυτῷ νῦν ἢ πρόσθεν . καὶ συγγνοίη τις ἂν τοῖς οἰομένοις ἐπί τε ταῖς θερμολουσίαις καὶ ταῖς καταντλήσεσι τοῦ συμμέτρου θερμοῦ ξηραίνεσθαι τὸ σῶμα . παραπλήσιον γάρ τι σφάλλονται τοῖς ὑπολαμβάνουσι τοὺς γέροντας τῶν νεανίσκων ὑγροτέρους εἶναι . περιττώματα μὲν γὰρ ὑγρὰ πλείω τοῖς γέρουσιν , αὐτὰ δὲ τὰ πεφυκότα καὶ ὀργανικὰ μόρια τοῖς νεανίσκοις ὑγρότερα , καθ’ ὅ τι δέδεικται καὶ διὰ τοῦ δευτέρου περὶ κράσεων . οὕτω δὲ κἀπὶ τῶν καταιονήσεών τε καὶ λουτρῶν ἔχει καὶ πάσης ἁπλῶς τῆς δι’ ὕδατος θερμοῦ τέγξεως . αἱ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ἀγγείοις καὶ ταῖς ἄλλαις χώραις ταῖς κεναῖς ὑγρότητες ἐκκενοῦνται πᾶσαι , τὰ σώματα δ’ αὐτὰ τῶν ἀγγείων καὶ σύμπαν τὸ σαρκῶδες γένος ὑγρότερον ἑαυτοῦ γίνεται . καὶ ταύτην μόνην , ὡς ἔοικεν , οὐδέποτε ἀποβάλλει τὴν δύναμιν τὸ ὕδωρ τὸ γλυκὺ δηλοσότι . οὐδὲ γὰρ ὅταν ζέον κατακαύσῃ τὰ σώματα , ξηρὰ τὰ καυθέντα γίνεται , ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ πυρὸς ὀπτηθεῖσιν . ὡσαύτως οὐδ’ ἐπειδὰν ἄκρως ψυχρὸν γενόμενον δι’ ὅλης ἡμέρας ἢ καὶ πλείονι χρόνῳ καταντλῆταί τινος μορίου , ξηρότερον ἀπεργάζεται τοῦτο , καίτοι ῥυσσόν γε φαίνεται καὶ πάνυ μικρόν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν αὐτῷ διὰ τὸ κεκενῶσθαι τὴν ἐκ τῶν ἀγγείων τε καὶ τῶν ἄλλων χωρίων ὑγρότητα συμβαίνει , τὰ πεφυκότα δ’ αὐτὰ κατ’ οὐδὲν ἑαυτῶν γίνεται ξηρότερα , καὶ χρὴ μεμνῆσθαι καὶ τούτου καὶ παρ’ ὅλον ἀεὶ φυλάττειν τὸν λόγον , ὡς ἔκ τε τῶν ἐναργῶς φαινομένων συλλογίζεσθαι τὴν δύναμιν ἑκάστου τῶν φαρμάκων , ἀεί τε πρὸς ὃ λέγεται θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἢ ὑγρὸν ἢ ξηρὸν εἶναι , πρὸς τοῦτο δοκιμάζειν .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν ὁ οἰκεῖος φύσις ὁ ὕδωρ ὑγρός τε εἰμί καί ψυχρός . προσλαμβάνω δέ ἐπίκτητος θερμότης , θερμαίνω μέν καί ὑγραίνω ὁ πλησιάζω , πλήν οὐ ὅμοιος ἄμφω φύω δράω ἅμα , ἀλλά ὑγραίνω μέν ἄκρος , ἐάν τε χλιαρός ἐάν τε εὔκρατος ἐάν τε καί θερμός ὑπάρχω . θερμαίνω δέ οὐ ἄκρος ὁ γε μή ζέω ἔσχατος . ἐξετάζω δέ ὁ λόγος ἐπί ὁ εὔκρατος φύσις πρῶτος . ἐάν τοίνυν οὗτος προσφέρω ὕδωρ εὔκρατος θερμός , εἴτε λούω εἴτε καταντλέω ὅς τις δή ποτέ μέρος , ὑγρός ἀποδείκνυμι ἑαυτοῦ καί θερμός ἐν αὐτός ὁ χρόνος ὁ κατάντλησις . εἰ δέ ἐπί οὗτος παύω μή συνάγω καί πιλέω καί πυκνόω ὁ σῶμα ψυχρός χρῆσις , μικρός ὕστερον εὑρίσκω αὐτός ψυχρός ἑαυτοῦ γίγνομαι · ἀραιόω γάρ τις ὁ σῶμα ψυχρός γίγνομαι , διαπονέω ἄμετρος ὁ ἔμφυτος θερμασία . οὐ μήν ὥσπερ ψυχρός εἰς ὕστερον ὁ ὁ θερμός χρῆσις , οὕτως καί ξηρός ἀποδείκνυμι ὁ σῶμα . καίτοι καί οὗτος ἄν δοκέω γίγνομαι διά τε ὁ ἀραίωσις ὁ πόρος καί μαλακότης ὁ σῶμα καί χύσις ὁ οὐσία , ἀτμίζω γάρ ἀνάγκη πολύς ἐπί ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ὁ δέ ἀτμός ὑγρός εἰμί λεπτύνω . ἀλλά γάρ οὐ ὧδε ἔχω ἀληθής . ὁ τε γάρ μαλακότης , ὅς ἐπί ὁ θερμολουσία ἐπικτάομαι ὁ σῶμα , μόνος ὑγρότης ἴδιος καί ἀχώριστος σημεῖον ἐν ζῷον σῶμα , καθά ἐν ὁ περί κρᾶσις δείκνυμι , ὁ τε ἐν ὁ ἑλκόω μόριον σάρξ ἐναργής ὁ τοιοῦτος ἐμφαίνω , πλαδαρός καί βρυώδης ἐπί οὗτος ὁ διά ὕδωρ θερμός κατάντλησις ἀποτελέω . κενόω μέντοι ὁ σῶμα κατά ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ὡς ἐλαχύς ἴσχω ὑγρότης ἐν ἑαυτοῦ νῦν ἤ πρόσθεν . καί συγγιγνώσκω τις ἄν ὁ οἴομαι ἐπί τε ὁ θερμολουσία καί ὁ κατάντλησις ὁ σύμμετρος θερμός ξηραίνω ὁ σῶμα . παραπλήσιος γάρ τις σφάλλω ὁ ὑπολαμβάνω ὁ γέρων ὁ νεανίσκος ὑγρός εἰμί . περίσσωμα μέν γάρ ὑγρός πολύς ὁ γέρων , αὐτός δέ ὁ φύω καί ὀργανικός μόριον ὁ νεανίσκος ὑγρός , κατά ὅς τις δείκνυμι καί διά ὁ δεύτερος περί κρᾶσις . οὕτως δέ ἐπί ὁ καταιόνησις τε καί λουτρόν ἔχω καί πᾶς ἁπλῶς ὁ διά ὕδωρ θερμός τέγξις . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ ἀγγεῖον καί ὁ ἄλλος χώρα ὁ κενός ὑγρότης ἐκκενόω πᾶς , ὁ σῶμα δέ αὐτός ὁ ἀγγεῖον καί σύμπας ὁ σαρκώδης γένος ὑγρός ἑαυτοῦ γίγνομαι . καί οὗτος μόνος , ὡς ἔοικα , οὐδέποτε ἀποβάλλω ὁ δύναμις ὁ ὕδωρ ὁ γλυκύς δηνλασόω . οὐδέ γάρ ὅταν ζέω κατακαίω ὁ σῶμα , ξηρός ὁ καίω γίγνομαι , ὡς ἐν ὁ ὑπό πῦρ ὀπτάω . ὡσαύτως οὐδέ ἐπειδάν ἄκρος ψυχρός γίγνομαι διά ὅλος ἡμέρα ἤ καί πολύς χρόνος καταντλέω τις μόριον , ξηρός ἀπεργάζομαι οὗτος , καίτοι ῥυσσός γε φαίνω καί πάνυ μικρός . ἀλλά οὗτος μέν αὐτός διά ὁ κενόω ὁ ἐκ ὁ ἀγγεῖον τε καί ὁ ἄλλος χωρίον ὑγρότης συμβαίνω , ὁ φύω δέ αὐτός κατά οὐδείς ἑαυτοῦ γίγνομαι ξηρός , καί χρή μιμνῄσκω καί οὗτος καί παρά ὅλος ἀεί φυλάσσω ὁ λόγος , ὡς ἐκ τε ὁ ἐναργής φαίνω συλλογίζομαι ὁ δύναμις ἕκαστος ὁ φάρμακον , ἀεί τε πρός ὅς λέγω θερμός ἤ ψυχρός ἤ ὑγρός ἤ ξηρός εἰμί , πρός οὗτος δοκιμάζω .