galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.18
Τὸ δ’ ὀῤῥῶδες τοῦτο πυῤῥὸν μὲν τὴν χρόαν ἐστὶ , τοῦ δ’ ὑφισταμένου καὶ παχέος καὶ γεώδους ἀπομέμακται τὴν ποιότητα . αὐτὸ δὲ τοὔλαιον ἄδηκτόν τε καὶ λευκόν ἐστι κατά γε τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , ὅθεν ἐπειδὰν ἀποχωρισθῇ τὸ λεπτὸν τοῦτο περίττωμα , λευκότερόν τε καὶ γλυκύτερον ἑαυτοῦ γίγνεται . ἀποχωρίζεται δὲ τρόποις πολλοῖς . ἢ γὰρ ἐν ἡλίῳ θερμῷ θέντες ἀγγεῖον εὐρύστομον ἐλαίου μεστὸν , αἴροντες κόγχαις ἐξ αὐτοῦ πολλάκις ἄνωθεν καταράττουσιν , ἢ θερμὴν ὑποτιθέασιν τέφραν τοῖς περιέχουσιν ἀγγείοις τοὔλαιον , ἡλιοειδῆ θερμασίαν ὡς ἔνι μάλιστα μιμούμενοι . φυλάττονται γὰρ τὴν πλείονα , μεταβάλλουσαν αὐτὸ κατὰ ποιότητα καὶ κνισσοῦσαν ἑτοίμως , ἢ πυρῆνας ἐλαιῶν , ἢ σῖτον ἐν κύκλῳ περιτιθέασιν , ἢ ἐπεμβάλλουσί τινα φάρμακα τοῖς ἀγγείοις αὐτοῖς , ἑνὶ δὲ λόγῳ τὸ μὲν ὑδατῶδες ἐξάγουσι καὶ δαπανῶσι , τὸ λοιπὸν δὲ φυλάττουσιν . ἐὰν οὖν οὕτω γλυκὺ καὶ λευκὸν ἔλαιον λαβὼν , ᾧ μηδ’ ἀπ’ ἀρχῆς ὑπῆρχε μετέχειν ἁλῶν , ἔτι δὲ καὶ πλύνεις , ὡς εἴρηται πρόσθεν , ἀδηκτότατόν ἐστί σοι τοῦτο πάντων φαρμάκων . καὶ ἡμεῖς τοι πολλάκις τοιοῦτόν τισιν ἔλαιον ἐδώκαμεν πιεῖν καὶ αὐτοί τε προσηνεγκάμεθα πείρας ἕνεκα καὶ ἦν ἄδηκτόν τε κατ’ ἔντερον ἀκριβῶς καὶ τῆς φάρυγγος ἥκιστα κερχνῶδες , ἐγχεόμενόν τε τοῖς ὀφθαλμοῖς βραχεῖαν αἴσθησιν ἔφερεν αὐτῷ μόνῳ τῷ ξένῳ καὶ ἀήθει μᾶλλον ἢ τῇ δριμύτητι διοχλοῦν . τὸ μὲν δὴ τοιοῦτον ἔλαιον , ἀκριβῶς ὑπάρχον ἔλαιον , ὑγραίνει τε πάντα καὶ μαλάττει , μήτε ψυχρὸν ἄκρως , ὡς εἴρηται , μήτε θερμὸν προσφερόμενον . ᾧ δὲ καὶ τῶν ἁλῶν μέτεστιν , ἔχει τι καὶ δήξεως ἐξ ἀνάγκης , ἀλλὰ θαυμάσαιμ’ ἂν εἴ τις οὕτω πολλοὺς ἐμβάλλει τοὺς ἅλας , ὡς ἰσχυρότερον γενέσθαι τῆς ἐλαιώδους τε καὶ λιπαρᾶς οὐσίας καὶ ἵνα τις ἀποδείξηται τὸν Ἀρχίδαμον , ἐπικαίεσθαι λέγοντα τὸ δέρμα τοῖς ἐν ἐλαίῳ τριβομένοις , ἐπεί τοι καὶ τοῦτο γιγνόμενον οἶδα πολλάκις , ἄλλων τέ τινων ἕνεκα καὶ ποδάγρας καὶ ἀρθρίτιδος . ἀνατρίβουσι γὰρ ἔνιοι τὰ πεπονθότα μόρια σὺν ἐλαίῳ βραχεῖ λείοις ἁλσὶν , ἐν τοῖς διαλείμμασι δηλονότι καὶ οὐκ ἐν τοῖς παροξυσμοῖς , ὑπὲρ τοῦ ξηρᾶναι καὶ διαφορῆσαι τὸ περιττὸν ἅπαν , εὐεξίαν τέ τινα καὶ ῥώμην ἐνθεῖναι τοῖς ἀσθενέσι μορίοις . ἀλλ’ ἐν τούτῳ μὲν οἱ ἅλες κρατοῦσιν , ἐν ἐλαίῳ δὲ κρατοῦνται . καὶ χρὴ τὸν ἐπαλειφόμενον καὶ ἀνατριβόμενον πρὸς τὰ βρεχόμενα μᾶλλον ἐν ἐλαίῳ παραβάλλειν ἤπερ τὰ ἑψόμενα , μὴ μέλλοντάς γε καθεψήσειν ἐν ἐλαίῳ ζέοντι τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ’ ἐπαλείφειν εὐκράτω . κάλλιον γὰρ ἦν , ὡς πολλάκις εἴρηταί μοι καὶ πρόσθεν , αὐτὸ τὸ γιγνόμενον ὁρᾶν αἰσθητόν τε ὂν καὶ σαφὲς ἀκριβῶς . οὐ γὰρ δήπου δεῖ τῶν ἔξωθεν παραδειγμάτων ἐν τοῖς οὕτω γνωσθῆναι δυναμένοις . εἰ δ’ ἄρα ποτὲ καὶ ἄδηλον εἴη τὸ ζητούμενον , ὡς τῆς ἐξ ἑτέρων δεῖσθαι πίστεως , οὐδ’ οὖν οὐδ’ ἐνταῦθα ποῤῥώτατά τε καὶ ἀνομοιότατα τίθεσθαι μαρτύρια τῆς τοῦ ζητουμένου δυνάμεως , ὑπερβαίνοντας τὸ πλησιάζον . ἐναργὲς δήπου καὶ σαφὲς πᾶσίν ἐστιν ὡς ἡ μετ’ ἐλαίου τρίψις ἀκοπωτέρα γε πολὺ τῆς ξηρᾶς ἐστιν καὶ μαλάττει τὰ σώματα , συνέχουσα καὶ ἀποστέγουσα μᾶλλον , ὅσον ἀποῤῥεῖν πέφυκεν ἡμῶν ἐκτὸς οὐ διαφοροῦσα καὶ ξηραίνουσα . τοῦτο δὲ καὶ ὁ Διοκλῆς αὐτὸς ὡμολόγησεν , ἐμπλαστικόν τε τῶν πόρων τοὔλαιον ἀποφηνάμενος εἶναι καὶ τῶν ἀποῤῥεόντων ἐφεκτικὸν καὶ βυρσῶν μαλακτικόν . εἰ δ’ οὐκ ἤρκει τὸ φαινόμενον αὐτῷ καὶ διὰ τοῦτο τῶν ἔξωθέν τι τεκμηρίων ἐπάγειν τῷ λόγῳ βέλτιον ἐνόμιζε , τῶν ἐν ἐλαίῳ ψυχρῷ διαβρεχομένων ἐχρῆν αὐτὸν μνημονεύειν , οὐ τῶν ἐν τῷ ζέοντι καθεψομένων .
Lemmas: ὁ δέ ὀρρώδης οὗτος πυρρός μέν ὁ χροιά εἰμί , ὁ δέ ὑφίστημι καί παχύς καί γεώδης ἀπομάσσω ὁ ποιότης . αὐτός δέ ἔλαιον ἄδηκτος τε καί λευκός εἰμί κατά γε ὁ ἑαυτοῦ φύσις , ὅθεν ἐπειδάν ἀποχωρίζω ὁ λεπτός οὗτος περίσσωμα , λευκός τε καί γλυκύς ἑαυτοῦ γίγνομαι . ἀποχωρίζω δέ τρόπος πολύς . ἤ γάρ ἐν ἥλιος θερμός τίθημι ἀγγεῖον εὐρύστομος ἔλαιον μεστός , ἀείρω κόγχη ἐκ αὐτός πολλάκις ἄνωθεν καταρρήγνυμι , ἤ θερμός ὑποτίθημι τέφρα ὁ περιέχω ἀγγεῖον ἔλαιον , ἡλιοειδής θερμασία ὡς ἔνειμι μάλα μιμέομαι . φυλάσσω γάρ ὁ πολύς , μεταβάλλω αὐτός κατά ποιότης καί κνίζω ἑτοῖμος , ἤ πυρήν ἐλαία , ἤ σῖτος ἐν κύκλος περιτίθημι , ἤ ἐπεμβάλλω τις φάρμακον ὁ ἀγγεῖον αὐτός , εἷς δέ λόγος ὁ μέν ὑδατώδης ἐξάγω καί δαπανάω , ὁ λοιπός δέ φυλάσσω . ἐάν οὖν οὕτως γλυκύς καί λευκός ἔλαιον λαμβάνω , ὅς μηδέ ἀπό ἀρχή ὑπάρχω μετέχω ἅλς , ἔτι δέ καί πλύνω , ὡς λέγω πρόσθεν , ἄδηκτος εἰμί σύ οὗτος πᾶς φάρμακον . καί ἐγώ τοι πολλάκις τοιοῦτος τις ἔλαιον δίδωμι πίνω καί αὐτός τε προσφέρω πεῖρα ἕνεκα καί εἰμί ἄδηκτος τε κατά ἔντερον ἀκριβής καί ὁ φάρυγξ ἦκα κερχνώδης , ἐγχέω τε ὁ ὀφθαλμός βραχύς αἴσθησις φέρω αὐτός μόνος ὁ ξένος καί ἀήθης μάλα ἤ ὁ δριμύτης διοχλέω . ὁ μέν δή τοιοῦτος ἔλαιον , ἀκριβής ὑπάρχω ἔλαιον , ὑγραίνω τε πᾶς καί μαλάσσω , μήτε ψυχρός ἄκρος , ὡς λέγω , μήτε θερμός προσφέρω . ὅς δέ καί ὁ ἅλς μέτειμι , ἔχω τις καί δῆξις ἐκ ἀνάγκη , ἀλλά θαυμάζω ἄν εἰ τις οὕτως πολύς ἐμβάλλω ὁ ἅλς , ὡς ἰσχυρός γίγνομαι ὁ ἐλαιώδης τε καί λιπαρός οὐσία καί ἵνα τις ἀποδείκνυμι ὁ Ἀρχίδαμος , ἐπικαίω λέγω ὁ δέρμα ὁ ἐν ἔλαιον τρίβω , ἐπεί τοι καί οὗτος γίγνομαι οἶδα πολλάκις , ἄλλος τε τις ἕνεκα καί ποδάγρα καί ἀρθρῖτις . ἀνατρίβω γάρ ἔνιοι ὁ πάσχω μόριον σύν ἔλαιον βραχύς λεῖος ἅλς , ἐν ὁ διάλειμμα δηλονότι καί οὐ ἐν ὁ παροξυσμός , ὑπέρ ὁ ξηραίνω καί διαφορέω ὁ περισσός ἅπας , εὐεξία τε τις καί ῥώμη ἐντίθημι ὁ ἀσθενής μόριον . ἀλλά ἐν οὗτος μέν ὁ ἅλς κρατέω , ἐν ἔλαιον δέ κρατέω . καί χρή ὁ ἐπαλείφω καί ἀνατρίβω πρός ὁ βρέχω μάλα ἐν ἔλαιον παραβάλλω ἤ ὁ ἕψω , μή μέλλω γε καθέψω ἐν ἔλαιον ζέω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐπαλείφω εὔκρατος . καλός γάρ εἰμί , ὡς πολλάκις λέγω ἐγώ καί πρόσθεν , αὐτός ὁ γίγνομαι ὁράω αἰσθητός τε εἰμί καί σαφής ἀκριβής . οὐ γάρ δήπου δέω ὁ ἔξωθεν παράδειγμα ἐν ὁ οὕτως γιγνώσκω δύναμαι . εἰ δέ ἄρα ποτέ καί ἄδηλος εἰμί ὁ ζητέω , ὡς ὁ ἐκ ἕτερος δέω πίστις , οὐδέ οὖν οὐδέ ἐνταῦθα πρόσω τε καί ἀνόμοιος τίθημι μαρτύριον ὁ ὁ ζητέω δύναμις , ὑπερβαίνω ὁ πλησιάζω . ἐναργής δήπου καί σαφής πᾶς εἰμί ὡς ὁ μετά ἔλαιον τρῖψις ἄκοπος γε πολύς ὁ ξηρός εἰμί καί μαλάσσω ὁ σῶμα , συνέχω καί ἀποστέγω μάλα , ὅσος ἀπορρέω φύω ἐγώ ἐκτός οὐ διαφορέω καί ξηραίνω . οὗτος δέ καί ὁ Διοκλῆς αὐτός ὁμολογέω , ἐμπλαστικός τε ὁ πόρος ἔλαιον ἀποφαίνω εἰμί καί ὁ ἀπορρέω ἐφεκτικός καί βύρσα μαλακτικός . εἰ δέ οὐ ἀρκέω ὁ φαίνω αὐτός καί διά οὗτος ὁ ἔξωθεν τις τεκμήριον ἐπάγω ὁ λόγος ἀγαθός νομίζω , ὁ ἐν ἔλαιον ψυχρός διαβρέχω χρή αὐτός μνημονεύω , οὐ ὁ ἐν ὁ ζέω καθέπομαι .