galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.17
Συμβαίνει δὲ τὸ κέρχνειν ἀνωμαλίας τινὸς ἐν τῇ φάρυγγι συνισταμένης παρὰ φύσιν . εἰθισμένον γὰρ τὸ πνεῦμα διὰ καθαρᾶς καὶ λείας ἀεὶ φέρεσθαι τῆς ὁδοῦ , ἐπειδὰν προσκόπτῃ τισὶν ἐξοχαῖς κατ’ αὐτὴν , κλόνον τέ τινα καὶ οἷον ἀνώμαλον σεισμὸν ἐργάζεται κατὰ τὴν φάρυγγα , καὶ οὕτως ἐρεθίζεται πρὸς βῆχα τὸ ζῶον . ὥσπερ γὰρ καὶ ἄλλα πολλὰ σωτηρίας ἕνεκα τοῖς ζώοις ἡ φύσις ἐναπειργάσατο σύμφυτα πάθη , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ πταρμὸν καὶ βῆχα . πταρμὸν μὲν ὑπὲρ τοῦ διώσασθαι τὰ κατὰ τὰς ῥῖνας ἐρεθίζοντά τε καὶ λυποῦντα , βῆχα δ’ ὑπὲρ τοῦ τὰ κατὰ τὴν φάρυγγα . διττὴ δ’ ἐστὶν ἡ τοιαύτη διάθεσις , ἢ αὐτοῦ παρὰ τὴν ἀρτηρίαν ὑμένος ἀναξηραινομένου τε καὶ τραχυνομένου , ἤ τινος ἀνωμάλου ἐν αὐτῷ φερομένου σώματος εἴτ’ οὖν ὑγροῦ τὴν φύσιν εἴτε καὶ στερεοῦ . διὰ τοῦτο κᾂν ἄρτου τι μόριον σμικρὸν , ἤ τινος ἄλλου τῶν ἐδεσμάτων ἀκόντων ἡμῶν παραδράμῃ ποτ’ εἰς τὸν τοῦ πνεύματος πόρον , ἀναγκαζόμεθα βήττειν , κᾂν πινόντων ἡμῶν ἀθρόον τι παραῤῥυῇ τοῦ πόματος , ὁμοίως ἐρεθίζεται καὶ βῆχα προσκαλεῖται . παρηθεῖται μὲν γὰρ ἀεί τι κατὰ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν εἰς τὸν πνεύμονα τοῦ πινομένου σμικρὸν οὕτως , ὡς ἀναρπάζεσθαί τε πρὸς τῶν ὀργάνων αὐτίκα καὶ διαδίδοσθαι πάντη ῥᾳδίως . οὐ μὴν οὐ διΐσταταί γε ἀθρόον οὐδαμόθι κατὰ τὰς ὁδοὺς τοῦ πνεύματος , οὐδ’ ἐρεθίζεται πρὸς βῆχα τὸ ζῶον . ἐπειδὰν δ’ ἤτοι τοῦτο πλέον , ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον ὑγρὸν , ἢ στερὸν σῶμα κατὰ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν ἐμφέρηται , βήττειν ἀναγκαῖον ἤδη τοὐντεῦθεν , ἄχρι περ ἂν ὑπὸ τῆς σφοδρότητος τοῦ πνεύματος ἐκβρασθῇ τὸ λυποῦν . ἀνάλογον δέ τι τῷδε συμβαίνει , κᾀπειδὰν αὐτῷ τῷ κατὰ τὴν ἀρτηρίαν ἔνδον ὑμένι τραχυνθέντι προσκόπτῃ τὸ πνεῦμα , πλὴν ἀλλ’ ἥ γε διάθεσις αὕτη τῆς προειρημένης ἐστὶν ἑτέρα . αὕτη μὲν γὰρ ἀφαιρεῖταί τι καὶ ἀποξύεται τοῦ τῆς ἀρτηρίας ὑμένος , ἔσωθεν δὲ προσπίπτει κατὰ τὴν προτέραν διάθεσιν . τὸ κοινὸν δ’ ἀμφοῖν ἐστιν ἡ ἀνωμαλία τῆς τοῦ πνεύματος ὁδοῦ . λέλεκται δ’ ἐπιπλέον ὑπὲρ αὐτῶν ἐν ταῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίας . ἀλλ’ εἴς γε τὸ παρὸν ἀπόχρη γινώσκειν ὡς τὰ μὲν δακνώδη πάντα τῷ τραχύνειν τὴν φάρυγγα , τὰ δ’ ἐλαιώδη καὶ λιπαρὰ τῷ περιπλάττεσθαι τὴν ἀνωμαλίαν τε καὶ τὴν κέρχνον ἐργάζεται . πᾶν γὰρ ὅ τι περ ἄν ἔξω τῆς φύσεως ἐπιπίπτῃ τῷ χιτῶνι τῆς ἀρτηρίας , ἐμπλάσσεταί τε δυσαπολύτως , ἄηθες μὲν τοῖς ὀργάνοις καὶ τῷ δι’ αὐτῶν φερομένῳ πνεύματι , λυπηρὸν δὲ τῷ ζώῳ γίγνεται . καὶ οὐ τοῦτό φημι νῦν , ὡς οὐχὶ καὶ τῇ ποιότητι δακνώδη τὰ πλεῖστα τῶν ἐλαίων ἐστί . τά τε γὰρ ἁλῶν μετέχοντα καὶ τὰ παντάπασι νέα δακνώδη πάντως ἐστὶν , οὐ διὰ τὴν ἰδίαν αὐτῶν οὐσίαν , ἀλλ’ ὅτι πᾶσι τοῖς ἐκ τῶν φυτῶν χυλοῖς ἐμφέρεται περίττωμα διττὸν , ὡς καὶ Θεόφραστος μὲν ἱκανῶς ἐπέδειξε καὶ ἡμεῖς δ’ ἐν τοῖς ἑξῆς ἐπιδείξομεν , ἕτερον μὲν τὸ παχύτερον ﻿ καὶ οἷον γεωδέστερον , ἕτερον δὲ τὸ λεπτότερον καὶ ὑδατωδέστερον . ἔστι δὲ καὶ κατὰ τοὔλαιον ταῦτ’ ἄμφω χρόνου δεόμενα πρὸς σύμπεψίν τε καὶ διάκρισιν , ἀλλ’ ἐν τῷ χρόνῳ τὸ μὲν ὑφίσταται , τὸ δ’ ἐκδαπανᾶται . καὶ πρότερόν γε τὸ γεῶδες καὶ παχύτερον ὑφίσταται τὸ καλούμενον ἀμόργη , θάτερον δὲ τὸ λεπτότερον καὶ οἷον ὑδατωδέστερον , ἔστι πως καὶ τοῦτο σύνθετον , ἐξ ἀερώδους τέ τινος οὐσίας καὶ λεπτῆς ὀῤῥώδους .
Lemmas: συμβαίνω δέ ὁ κέρχνω ἀνωμαλία τις ἐν ὁ φάρυγξ συνίστημι παρά φύσις . ἐθίζω γάρ ὁ πνεῦμα διά καθαρός καί λεῖος ἀεί φέρω ὁ ὁδός , ἐπειδάν προσκόπτω τις ἐξοχή κατά αὐτός , κλόνος τε τις καί οἷος ἀνώμαλος σεισμός ἐργάζομαι κατά ὁ φάρυγξ , καί οὕτως ἐρεθίζω πρός βήξ ὁ ζῷον . ὥσπερ γάρ καί ἄλλος πολύς σωτηρία ἕνεκα ὁ ζῷον ὁ φύσις ἐναπεργάζομαι σύμφυτος πάθος , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί πταρμός καί βήξ . πταρμός μέν ὑπέρ ὁ διωθέω ὁ κατά ὁ ῥίς ἐρεθίζω τε καί λυπέω , βήξ δέ ὑπέρ ὁ ὁ κατά ὁ φάρυγξ . δισσός δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ἤ αὐτός παρά ὁ ἀρτηρία ὑμήν ἀναξηραίνω τε καί τραχύνω , ἤ τις ἀνώμαλος ἐν αὐτός φέρω σῶμα εἴτε οὖν ὑγρός ὁ φύσις εἴτε καί στερεός . διά οὗτος ἔͅν ἄρτος τις μόριον μικρός , ἤ τις ἄλλος ὁ ἔδεσμα ἄκων ἐγώ παρατρέχω ποτέ εἰς ὁ ὁ πνεῦμα πόρος , ἀναγκάζω βήσσω , ἔͅν πίνω ἐγώ ἀθρόος τις παραρρέω ὁ πόμα , ὅμοιος ἐρεθίζω καί βήξ προσκαλέω . παρηθέω μέν γάρ ἀεί τις κατά ὁ τραχύς ἀρτηρία εἰς ὁ πνεύμων ὁ πίνω μικρός οὕτως , ὡς ἀναρπάζω τε πρός ὁ ὄργανον αὐτίκα καί διαδίδωμι πάντῃ ῥᾴδιος . οὐ μήν οὐ διίστημι γε ἀθρόος οὐδαμόθι κατά ὁ ὁδός ὁ πνεῦμα , οὐδέ ἐρεθίζω πρός βήξ ὁ ζῷον . ἐπειδάν δέ ἤτοι οὗτος πολύς , ἤ ἄλλος τις τοιοῦτος ὑγρός , ἤ στέρειμι σῶμα κατά ὁ τραχύς ἀρτηρία ἐμφέρω , βήσσω ἀναγκαῖος ἤδη ἐντεῦθεν , ἄχρι περ ἄν ὑπό ὁ σφοδρότης ὁ πνεῦμα ἐκβράσσω ὁ λυπέω . ἀνάλογος δέ τις ὅδε συμβαίνω , ἐͅπειδάν αὐτός ὁ κατά ὁ ἀρτηρία ἔνδον ὑμήν τραχύνω προσκόπτω ὁ πνεῦμα , πλήν ἀλλά ὁ γε διάθεσις οὗτος ὁ προλέγω εἰμί ἕτερος . οὗτος μέν γάρ ἀφαιρέω τις καί ἀποξύω ὁ ὁ ἀρτηρία ὑμήν , ἔσωθεν δέ προσπίπτω κατά ὁ πρότερος διάθεσις . ὁ κοινός δέ ἄμφω εἰμί ὁ ἀνωμαλία ὁ ὁ πνεῦμα ὁδός . λέγω δέ ἐπιπολύ ὑπέρ αὐτός ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία . ἀλλά εἰς γε ὁ πάρειμι ἀποχράω γιγνώσκω ὡς ὁ μέν δακνώδης πᾶς ὁ τραχύνω ὁ φάρυγξ , ὁ δέ ἐλαιώδης καί λιπαρός ὁ περιπλάσσω ὁ ἀνωμαλία τε καί ὁ κέρχνος ἐργάζομαι . πᾶς γάρ ὅς τις περ ἄν ἔξω ὁ φύσις ἐπιπίπτω ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία , ἐμπλάσσω τε δυσαπόλυτος , ἀήθης μέν ὁ ὄργανον καί ὁ διά αὐτός φέρω πνεῦμα , λυπηρός δέ ὁ ζῷον γίγνομαι . καί οὐ οὗτος φημί νῦν , ὡς οὐ καί ὁ ποιότης δακνώδης ὁ πολύς ὁ ἔλαιον εἰμί . ὁ τε γάρ ἅλς μετέχω καί ὁ παντάπασι νέος δακνώδης πάντως εἰμί , οὐ διά ὁ ἴδιος αὐτός οὐσία , ἀλλά ὅτι πᾶς ὁ ἐκ ὁ φυτόν χυλός ἐμφέρω περίσσωμα δισσός , ὡς καί Θεόφραστος μέν ἱκανός ἐπιδείκνυμι καί ἐγώ δέ ἐν ὁ ἑξῆς ἐπιδείκνυμι , ἕτερος μέν ὁ παχύς ﻿ καί οἷος γεώδης , ἕτερος δέ ὁ λεπτός καί ὑδατώδης . εἰμί δέ καί κατά ἔλαιον οὗτος ἄμφω χρόνος δέω πρός σύμπεψις τε καί διάκρισις , ἀλλά ἐν ὁ χρόνος ὁ μέν ὑφίστημι , ὁ δέ ἐκδαπανάω . καί πρότερος γε ὁ γεώδης καί παχύς ὑφίστημι ὁ καλέω ἀμόργη , ἕτερος δέ ὁ λεπτός καί οἷος ὑδατώδης , εἰμί πως καί οὗτος σύνθετος , ἐκ ἀερώδης τε τις οὐσία καί λεπτός ὀρρώδης .