galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 1.13
Ἀλλὰ μὴν ὅτι γε τὸ μὲν ἐκτὸς πέρας τοῦ δέρματος καὶ τυλῶδές ἐστι καὶ σκληρὸν καὶ ψυχρὸν , τὸ δ’ ὑπ’ αὐτὸ βάθος ἅπαν , ὅσῳπερ ἂν εἴσω προερχώμεθα , τοσούτῳ θερμότερον , οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ . προσθεὶς δὴ τούτῳ τῷ λόγῳ δύο ἑτέρας ἀρχὰς , ἐν ἄλλαις ἡμῖν πραγματείαις ἀποδεδειγμένας , οὕτως ἤδη συλλογίζεσθαι δυνήσῃ τὸ πᾶν . ἡ μὲν ἑτέρα τῶν εἰς τὴν ἀπόδειξιν ἀρχῶν , ἢ λημμάτων , ἢ ἀξιωμάτων , ἢ προτάσεων , ἢ ὅπως ἂν ἐθελήσῃς ὀνομάζειν , ἐν τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασιν ἀποδέδεικται , συνεχὲς μὲν ἑαυτῷ τὸ πᾶν εἶναι δέρμα κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς γένεσιν , ἐν χρόνῳ δὲ κατατιτρᾶσθαί τε καὶ πόρους ἔχειν παμπόλλους ὁμοίως τοῖς κοσκίνοις . ἡ δ’ ἑτέρα τῶν εἰς τὸν συλλογισμὸν χρησίμων προτάσεων ἐστὶ τὸ ἔκπνουν εἶναι καὶ εἴσπνουν τὸ σῶμα πᾶν , ὡς Ἱπποκράτης ἔλεγεν . εἴρηται δὲ καὶ περὶ ταύτης ἐπιπλέον ἐν τῷ περὶ χρείας σφυγμῶν , ἐπιδεικνύντων ἡμῶν ὡς , ἐπειδὰν εἰς ἑαυτὰς ἕλκωσιν αἱ ἀρτηρίαι διαστελλόμεναι πανταχόθεν καὶ διὰ πάντων ἐπισπώμεναι τῶν πόρων , οὐκ ἀέρα μόνον ἢ ἀτμὸν ἕλκουσιν , ἀλλὰ καὶ πᾶν ὅ τι ἂν εὔελκτόν τε καὶ λεπτομερὲς ὑπάρχον τῇ ῥύμῃ τῆς πνευματικῆς οὐσίας ἑτοίμως ἕπεται . τούτων οὕτως ἐχόντων πολλαὶ φλέβες καὶ ἀρτηρίαι ἀναστομοῦνται εἴς τε τοὺς πόρους τοῦ δέρματος καὶ εἰς τὴν ἐντὸς αὐτοῦ ἐπιφάνειαν , εἴς τε τὰς τῶν πόρων κατατρήσεις οὐκ ὀλίγα στόματα διήκειν ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν ὑποληπτέον . οὐχ ἧττόν τε πρὸς τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν ὡς περαίνειν τοῖς στόμασιν . ὅσον δὲ ἀκριβῶς χνοῦς ἐγένετο τοῦ πεπέρεως , ἐπισπᾶσθαι τὰς ἀρτηρίας ἅμα τῷ πέριξ ἀέρι , εὐθὺς δὲ καὶ τοῦτο καὶ μεταβάλλεσθαι ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμότητος , διά τε σμικρότητα καὶ σύμφυτον ἐπιτηδειότητα , πρὸς τὴν ὑπὸ τῆς θερμασίας ἀλλοίωσιν . οὐ γὰρ ἄλλο γέ τι ἦν αὐτῷ τῷ θερμῷ κατὰ δύναμιν ὑπάρχειν , ἔξω τοῦ πεφυκέναι θερμαίνεσθαι ῥᾳδίως . εἰ δ’ ἅπαξ ὑπάρξει τοῦτο αὐτῷ , θαυμαστὸν οὐδὲν ἐστι πάντη τοῦ σώματος ἐν τῷ χρόνῳ φερόμενον ἀντιθερμαίνειν αὐτὸ , καὶ διὰ τοῦτο πρῶτα μὲν καὶ μάλιστα πρὸς τῶν τοιούτων φαρμάκων θερμαίνεσθαι τὰ πρώτως ψαύσαντα μόρια , δεύτερα δὲ τὰ τούτοις συνεχῆ καὶ οὕτως ἐφεξῆς ἤδη τρίτα τε καὶ τέταρτα κατὰ τὴν τῆς θέσεως ἐγγύτητα συνεκθερμαίνεσθαι τῷ πρώτως θερμανθέντι . ταῦτα ἐπιστημονικὴν μὲν ἔχει τὴν ἀπόδειξιν , οὐ μὴν πιστήν γε τοῖς ἀγυμνάστοις περὶ τὰ πρῶτα . χρὴ γὰρ κᾀν τοῖς περὶ στοιχείων λογισμοῖς γεγυμνάσθαι , κᾀν τοῖς περὶ κράσεων τε καὶ περὶ χρείας σφυγμῶν ὑπομνήμασιν καὶ πρὸ τούτων ἁπάντων ἐν ταῖς ἀποδεικτικαῖς ἠσκῆσθαι μεθόδοις . ὀλίγοι μέν εἰσιν οἱ διὰ πάντων ἰέναι δυνάμενοι . πλὴν καὶ τούτοις ἀρκέσει , κατὰ γε τὴν ἐμὴν γνώμην , ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐναργέσιν ἀναστρέφεσθαι , βραχέων ἐπιλογισμῶν ἁπτομένοις , ὥστε τὴν μὲν αἰτίαν δι’ ἣν οὐ θερμαίνει τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα τὰ παχυμερῆ προσαγόμενα , κᾂν θερμὰ τὴν φύσιν ὑπάρχη , μόνοις τοῖς ἕπεσθαι δυναμένοις εἰρῆσθαι νομιζέτωσαν , αὐτοὶ δὲ διαρκείσθωσαν τῷ φαινομένῳ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐναργῶς . φαίνεται δὲ ἐναργῶς μηδὲν τῶν παχυμερῶν , πρὶν ἀκριβῶς καταθραυσθῆναί τε καὶ λεπτυνθῆναι , μήτ’ αὐτὸ πάσχειν ὑπὸ τοῦ σώματος ἡμῶν μήτ’ ἀντιδρᾶσαί τι δυναμένου . οὐ γὰρ μόνον ἐπὶ πεπέρεως , ἢ νάπυος , ἢ κάγχρυος , ἢ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν θερμαινόντων ἡμᾶς , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ψυχρῶν ταῖς δυνάμεσιν ὡσαύτως ἔχει . μανδραγόρου γοῦν ῥίζης φλοιὸν , εἴ τις εἰς μεγάλα καταθραύσας ἐπιθείη κατὰ τοῦ δέρματος , ἢ καταπλάττοι ἢ καταπίοι παντελῶς , οὐδὲν ἀνύσει , λεπτουργηθεὶς δ’ ἱκανῶς ψύχειν πέφυκε . οὕτω δὲ καὶ τὸ τῆς μήκωνος σπέρμα καὶ τὸ τοῦ κωνείου , καίτοι τοῦτό γε σφοδρότατον ὑπάρχει τῶν ψυγόντων πρὶν ἀκριβῶς καταθραυσθῆναι , πλησιάζον ἡμῶν τῷ δέρματι , παντάπασιν ἀσθενὲς ὑπάρχει . μὴ τοίνυν θαυμάσῃς , εἰ κάλαμοι ξηροὶ καὶ τρίχες εὐέκκαυτα μὲν οὐ μὴν ἡμᾶς γε θερμαίνει πλησιάζοντα . τὴν ἀρχὴν γὰρ , οὐδὲ μεταβάλλεται πρὸς τῆς ἐν ἡμῖν θερμασίας , ἵνα ἀντιθερμάνῃ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι καταθραυσθῆναι χνοωδῶς · ἐπεὶ ὅ γε κάλαμος ὁ ἐξ Ἰνδίας , ὃν καὶ ἀρωματίτην ὀνομάζουσιν , τῷ κόπτεσθαί τε καὶ διασσᾶσθαι καὶ ὅλως τῷ καταθραύεσθαι , μᾶλλον τοῦ παρ’ ἡμῖν ἐναργῶς φαίνεται θερμαίνων , ὡς καὶ τοῖς πρεσβυτέροις ἡμῶν ἰατροῖς ὡμολόγηται πᾶσιν .
Lemmas: ἀλλά μήν ὅτι γε ὁ μέν ἐκτός πέρας ὁ δέρμα καί τυλώδης εἰμί καί σκληρός καί ψυχρός , ὁ δέ ὑπό αὐτός βάθος ἅπας , ὅσος ἄν εἴσω προέρχομαι , τοσοῦτος θερμός , οὐδείς ἀμφισβητέω . προστίθημι δή οὗτος ὁ λόγος δύο ἕτερος ἀρχή , ἐν ἄλλος ἐγώ πραγματεία ἀποδείκνυμι , οὕτως ἤδη συλλογίζομαι δύναμαι ὁ πᾶς . ὁ μέν ἕτερος ὁ εἰς ὁ ἀπόδειξις ἀρχή , ἤ λῆμμα , ἤ ἀξίωμα , ἤ πρότασις , ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω ὀνομάζω , ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα ἀποδείκνυμι , συνεχής μέν ἑαυτοῦ ὁ πᾶς εἰμί δέρμα κατά ὁ ἐκ ἀρχή γένεσις , ἐν χρόνος δέ κατατιτράω τε καί πόρος ἔχω πάμπολυς ὅμοιος ὁ κόσκινον . ὁ δέ ἕτερος ὁ εἰς ὁ συλλογισμός χρήσιμος πρότασις εἰμί ὁ ἐκπνέω εἰμί καί εἰσπνέω ὁ σῶμα πᾶς , ὡς Ἱπποκράτης λέγω . λέγω δέ καί περί οὗτος ἐπιπολύ ἐν ὁ περί χρεία σφυγμός , ἐπιδείκνυμι ἐγώ ὡς , ἐπειδάν εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω ὁ ἀρτηρία διαστέλλω πανταχόθεν καί διά πᾶς ἐπισπάω ὁ πόρος , οὐ ἀήρ μόνος ἤ ἀτμός ἕλκω , ἀλλά καί πᾶς ὅς τις ἄν εὔελκτος τε καί λεπτομερής ὑπάρχω ὁ ῥύμη ὁ πνευματικός οὐσία ἑτοῖμος ἕπομαι . οὗτος οὕτως ἔχω πολύς φλέψ καί ἀρτηρία ἀναστομόω εἰς τε ὁ πόρος ὁ δέρμα καί εἰς ὁ ἐντός αὐτός ἐπιφάνεια , εἰς τε ὁ ὁ πόρος κατάτρησις οὐ ὀλίγος στόμα διήκω ἀρτηρία τε καί φλέψ ὑπολαμβάνω . οὐ ἥσσων τε πρός ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια ὡς περαίνω ὁ στόμα . ὅσος δέ ἀκριβής χνόος γίγνομαι ὁ πέπερι , ἐπισπάω ὁ ἀρτηρία ἅμα ὁ πέριξ ἀήρ , εὐθύς δέ καί οὗτος καί μεταβάλλω ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμότης , διά τε μικρότης καί σύμφυτος ἐπιτηδειότης , πρός ὁ ὑπό ὁ θερμασία ἀλλοίωσις . οὐ γάρ ἄλλος γε τις εἰμί αὐτός ὁ θερμός κατά δύναμις ὑπάρχω , ἔξω ὁ φύω θερμαίνω ῥᾴδιος . εἰ δέ ἅπαξ ὑπάρχω οὗτος αὐτός , θαυμαστός οὐδείς εἰμί πάντῃ ὁ σῶμα ἐν ὁ χρόνος φέρω ἀντιθερμαίνω αὐτός , καί διά οὗτος πρῶτος μέν καί μάλα πρός ὁ τοιοῦτος φάρμακον θερμαίνω ὁ πρῶτος ψαύω μόριον , δεύτερος δέ ὁ οὗτος συνεχής καί οὕτως ἐφεξῆς ἤδη τρίτος τε καί τέταρτος κατά ὁ ὁ θέσις ἐγγύτης συνεκθερμαίνω ὁ πρῶτος θερμαίνω . οὗτος ἐπιστημονικός μέν ἔχω ὁ ἀπόδειξις , οὐ μήν πιστός γε ὁ ἀγύμναστος περί ὁ πρῶτος . χρή γάρ εἰͅν ὁ περί στοιχεῖον λογισμός γυμνάζω , ἐͅν ὁ περί κρᾶσις τε καί περί χρεία σφυγμός ὑπόμνημα καί πρό οὗτος ἅπας ἐν ὁ ἀποδεικτικός ἀσκέω μέθοδος . ὀλίγος μέν εἰμί ὁ διά πᾶς ἔρχομαι δύναμαι . πλήν καί οὗτος ἀρκέω , κατά γε ὁ ἐμός γνώμη , ἐν αὐτός ὁ ἐναργής ἀναστρέφω , βραχύς ἐπιλογισμός ἅπτω , ὥστε ὁ μέν αἰτία διά ὅς οὐ θερμαίνω ὁ ὁ ἄνθρωπος σῶμα ὁ παχυμερής προσάγω , ἔͅν θερμός ὁ φύσις ὑπάρχω , μόνος ὁ ἕπομαι δύναμαι λέγω νομίζω , αὐτός δέ διαρκέω ὁ φαίνω διά ὁ αἴσθησις ἐναργής . φαίνω δέ ἐναργής μηδείς ὁ παχυμερής , πρίν ἀκριβής καταθραύω τε καί λεπτύνω , μήτε αὐτός πάσχω ὑπό ὁ σῶμα ἐγώ μήτε ἀντιδράω τις δύναμαι . οὐ γάρ μόνος ἐπί πέπερι , ἤ νᾶπυ , ἤ κάγχρυς , ἤ ὁ ἄλλος ἅπας ὁ θερμαίνω ἐγώ , ἀλλά καί ἐπί ὁ ψυχρός ὁ δύναμις ὡσαύτως ἔχω . μανδραγόρας γοῦν ῥίζα φλοιός , εἰ τις εἰς μέγας καταθραύω ἐπιτίθημι κατά ὁ δέρμα , ἤ καταπλήσσω ἤ καταπίνω παντελής , οὐδείς ἀνύω , λεπτουργέω δέ ἱκανός ψύχω φύω . οὕτως δέ καί ὁ ὁ μήκων σπέρμα καί ὁ ὁ κώνειον , καίτοι οὗτος γε σφοδρός ὑπάρχω ὁ ψύγω πρίν ἀκριβής καταθραύω , πλησιάζω ἐγώ ὁ δέρμα , παντάπασι ἀσθενής ὑπάρχω . μή τοίνυν θαυμάζω , εἰ κάλαμος ξηρός καί θρίξ εὐέκκαυτος μέν οὐ μήν ἐγώ γε θερμαίνω πλησιάζω . ὁ ἀρχή γάρ , οὐδέ μεταβάλλω πρός ὁ ἐν ἐγώ θερμασία , ἵνα ἀντιθερμαίνω διά ὁ μή δύναμαι καταθραύω χνοώδης · ἐπεί ὁ γε κάλαμος ὁ ἐκ Ἰνδία , ὅς καί ἀρωματίτης ὀνομάζω , ὁ κόπτω τε καί διασσάω καί ὅλος ὁ καταθραύω , μάλα ὁ παρά ἐγώ ἐναργής φαίνω θερμαίνω , ὡς καί ὁ πρέσβυς ἐγώ ἰατρός ὁμολογέω πᾶς .