galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.25
Καί μοι δοκεῖ κᾀνταῦθα μέσον τῶν ὑγραινόντων καὶ ξηραινόντων ἡμᾶς εἶναι τοὔλαιον , ὥσπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐδείχθη , τῶν θερμαινόντων καὶ ψυχόντων . ὑγραίνει μὲν γὰρ ὕδωρ , ξηραίνει δὲ δάφνινόν τε καὶ κέδρινον ἔλαιον . τό γ’ οὖν ἔλαιον ἁπλῶς οὑτωσὶ προσαγόμενον , ἄνευ γε τοῦ προθερμανθῆναι πρὸς ἡμῶν αὐτῶν ἐξ ἐπιτεχνήσεως ἢ ψυγῆναι , τούτου γὰρ ἐπὶ πάντων ἀεὶ χρὴ μεμνῆσθαι , τοιαύτην φυλάττει τὴν κρᾶσιν ἡμῶν , οἵαν περ παρέλαβεν , εἶργον ὡς ἔνι μάλιστα καὶ κωλῦον κενοῦσθαι τοῦ σώματος ἁπάσας τὰς ἀτμώδεις διαπνοάς εἰ δ’ ἀνατρίβεις ἐπιπλέον ἐλαίῳ τὰ μέλη , θερμότητά τέ τινα γεννήσεις ἐκ τῆς τρίψεως ἐπίκτητον , ὠφελήσεις τε τοὺς κεκοπωμένους ἐν τῷδε , τοῦτο μὲν εἴσω τοῦ σώματος εἰς τοὺς κατὰ λεπτὸν πόρους εἰσδυομένου τοῦ λίπους ὡς μαλάττειν τὰ κατεσκληρυμμένα , τοῦτο δὲ τῇ θερμότητι διαφοροῦντος , ὅτι δριμὺ καὶ λεπτὸν ὑγρὸν ἐν τοῖς κόποις ἐκ συντήξεως γεννηθὲν ὑπὸ τοῦ δέρματος ἐστέγετο . φαίνονται γὰρ κᾀκτὸς ἀποῤῥέοντες ἱδρῶντες τοῖς γυμναζομένοις , φαίνονται δ’ οὐκ ὀλίγα κᾀντὸς εἰς τὴν γαστέρα συῤῥέοντα περιττώματα καὶ οἷον συντήγματα . λογίζεσθαι δ’ ἐκ τούτων χρὴ , κᾂν μή φαίνηται , καταλείπεσθαί τινα καὶ καθ’ ὅλον τὸ σῶμα πολλὰ τοιαῦτα κενώσεως δεόμενα . διττὴ γὰρ ἐν τοῖς κόποις γίγνεται διάθεσις , ὡς ἐν ἑτέροις ἐπιδέδεικται , ξηραινομένων μὲν τῶν ὁμοιομερῶν τοῦ ζώου μορίων , ὑγραινομένων δὲ τῶν κενῶν χωρῶν , οὐ χρηστῇ καὶ κατὰ φύσιν ὑγρότητι , πληθώρα γὰρ ἦν , ἀλλὰ λεπτῇ καὶ δριμείᾳ καὶ δακνώδει · καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῶν ἰωμένων δέονται διττῶν , τῶν τε τὴν ξηρότητα τεγγόντων καὶ τῶν τὴν δριμεῖαν ὑγρότητα κενούντων . καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ἄμφω ταῦτα τὰ διὰ τῶν γλυκέων ὑδάτων λουτρὰ χρησιμώτατα τετύχηκεν ὄντα , τῇ μὲν ὑγρότητι τὴν ξηρότητα τῶν ὀργάνων ἐπανορθούμενα , τῇ δ’ αὖ θερμότητι τὸ λεπτὸν καὶ διαφοροῦντα . καὶ εἴ γε παραμένειν τοῖς σώμασιν ἐδύνατο καὶ μὴ ῥᾳδίως ἀποῤῥεῖν τὸ ὕδωρ , αὔταρκες ἂν ὑπῆρχε μόνον . ἐπεὶ δὲ τό τε περιχεόμενον ἔξωθεν ἀποῤῥεῖ ῥᾳδίως , τό τ’ εἰς τοὺς πόρους τοῦ σώματος εἰσδυόμενον ἐκρεῖ λαβὴν οὐδεμίαν ἔχον , εἰς τοῦτ’ αὐτὸ χρησίμως ἔλαιον μίγνυται , καὶ μᾶλλόν γε ἢν ἐπιπλέον ἐξ ἀμφοῖν ἀνατρίψηταί τις , ὅπερ ὠνόμαζον οἱ παλαιοὶ χυτλοῦσθαι , καὶ ἀντετίθεσάν γε αὐτῷ τὸ ξηραλειφεῖν . ἔστι μὲν καὶ τοῦτό πως αὐτὸ καθ’ αὑτὸ κόπων ἰατικὸν , ἀλλ’ ἀπολείπεται πάμπολυ τοῦ χυτλώσασθαι . τά τε γὰρ ἄλλα , κᾀπειδὰν ἀνακόπτηται καὶ ἀνατρίβηται μετ’ ἐλαίου τὸ ὕδωρ , δύσλυτον ἱκανῶς ἔχει τὴν μίξιν , ὥσθ’ ὅσοις ἂν ἐπαλείφηταί τε καὶ περιπλάττηται σώμασι τὸ ἔλαιον , ἀναγκάζεσθαι τούτοις ἐπιπλέον ὁμιλεῖν καὶ τὸ ὕδωρ . ἔστι τοίνυν κᾀνταῦθα ὥσπερ τις ὕλη τῶν ὑγραινόντων τε καὶ ξηραινόντων τὸ ἔλαιον , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείχθη , τῶν θερμαινόντων τε καὶ ψυχόντων . ἄν τε γὰρ ξηραίνοντι μιχθῇ , ξηραῖνον τὸ σύμπαν ἀπετέλεσεν , ἄν θ’ ὑγραίνοντι , καὶ τοῦθ’ ὑγραῖνον εἰργάσατο καὶ πολλάκις καὶ μᾶλλον ὑγραῖνον ἀπετελέσθη τὸ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν αὐτοῦ τοῦ πρώτως ὑγραίνοντος , ὥσπερ ἐφ’ ὕδατος ἔχει . τοῦτο γὰρ ὑγραίνει μὲν πρώτως , ἀλλὰ τὸ μὴ παραμένειν ἐπιπλέον ὀλιγοχρόνιον ἴσχον τὴν ἐνέργειαν ἀσθενῶς ὠφελεῖ . δεσμὸς οὖν αὐτῷ τοὔλαιον γιγνόμενον , ἀναγκάζον γε τοῖς χρῄζουσιν τῆς ἀπ’ αὐτοῦ βοηθείας ἐπιπλεῖστον ὁμιλεῖν , ἄριστον ἰαμάτων πάντων ἀπετελέσθη τοῖς ἐξηραμμένοις τε αὐχμώδεσι σώμασιν . οὕτω δὲ κᾂν ξηραῖνον ἐλαίῳ μίξῃς φάρμακον , οἷον χαλκῖτιν , ἢ πύρεθρον , ἢ κηκίδα , ἢ στρούθιον , ξηραῖνον ἔσται τὸ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν . ἅπασιν οὖν ὑπηρετοῦν τοῖς ἑαυτῷ μιγνυμένοις τὸ ἔλαιον , εὐλόγως οἷον ὕλη τις ἁπάντων ἐστί . τὴν μὲν οὖν οἰκείαν αὐτῶν ἐνέργειαν ἐξ ἀνάγκης μειοῦν , οὐ μὴν τήν γε ὠφέλειαν , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ προσαυξάνον . οὐ γὰρ δὴ ταὐτόν γ’ ἐστὶν , εἰ καὶ δόξει τισὶν ἐνέργειάν τέ τινος αὐξῆσαι καὶ ὠφέλειαν . ἡ μὲν γὰρ ἐνέργεια κατὰ τὴν οἰκείαν ἑκάστου δύναμιν , ἡ δ’ ὠφέλεια ﻿ καὶ κατὰ συμβεβηκὸς ἐνίοτε . λεχθήσεται μὲν οὖν ἐπιπλέον ἐν τοῖς ἑξῆς ὑπὲρ τῆς κατὰ συμβεβηκὸς ὠφελείας . εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν εἰς τοσοῦτον , εἰς ὅσον δεῖ τοῖς παροῦσιν . ἐλαίῳ γὰρ ἀνακοπτόμενον ὕδωρ , ὡς τὸ καλούμενον ὑδρέλαιον ἐργάσασθαι , τοῖς κεκοπωμένοις ἀρήγει μᾶλλον ἢ εἰ μόνον ὑπῆρχεν , οὐ τῷ τὴν οἰκείαν ἐπιτείνεσθαι δύναμιν , ἀλλὰ τὸ περιμένειν ἐπιπολὺ τοῖς δεομένοις .
Lemmas: καί ἐγώ δοκέω ᾀνταῦθη μέσος ὁ ὑγραίνω καί ξηραίνω ἐγώ εἰμί ἔλαιον , ὥσπερ ὀλίγος ἔμπροσθεν δείκνυμι , ὁ θερμαίνω καί ψύχω . ὑγραίνω μέν γάρ ὕδωρ , ξηραίνω δέ δάφνινος τε καί κέδρινος ἔλαιον . ὁ γε οὖν ἔλαιον ἁπλῶς οὕτως προσάγω , ἄνευ γε ὁ προθερμαίνω πρός ἐγώ αὐτός ἐκ ἐπιτέχνησις ἤ ψύχω , οὗτος γάρ ἐπί πᾶς ἀεί χρή μιμνῄσκω , τοιοῦτος φυλάσσω ὁ κρᾶσις ἐγώ , οἷος περ παραλαμβάνω , ἔργω ὡς ἔνειμι μάλα καί κωλύω κενόω ὁ σῶμα ἅπας ὁ ἀτμώδης διαπνοή εἰ δέ ἀνατρίβω ἐπιπολύ ἔλαιον ὁ μέλος , θερμότης τε τις γεννάω ἐκ ὁ τρῖψις ἐπίκτητος , ὠφελέω τε ὁ κοπόω ἐν ὅδε , οὗτος μέν εἴσω ὁ σῶμα εἰς ὁ κατά λεπτός πόρος εἰσδύνω ὁ λίπος ὡς μαλάσσω ὁ κατασκληρύνω , οὗτος δέ ὁ θερμότης διαφορέω , ὅτι δριμύς καί λεπτός ὑγρός ἐν ὁ κόπος ἐκ σύντηξις γεννάω ὑπό ὁ δέρμα στέγω . φαίνω γάρ κᾀκτός ἀπορρέω ἱδρόω ὁ γυμνάζω , φαίνω δέ οὐ ὀλίγος κᾀντός εἰς ὁ γαστήρ συρρέω περίσσωμα καί οἷος σύντηγμα . λογίζομαι δέ ἐκ οὗτος χρή , ἔͅν μή φαίνω , καταλείπω τις καί κατά ὅλος ὁ σῶμα πολύς τοιοῦτος κένωσις δέω . δισσός γάρ ἐν ὁ κόπος γίγνομαι διάθεσις , ὡς ἐν ἕτερος ἐπιδείκνυμι , ξηραίνω μέν ὁ ὁμοιομερής ὁ ζῷον μόριον , ὑγραίνω δέ ὁ κενός χώρα , οὐ χρηστός καί κατά φύσις ὑγρότης , πληθώρα γάρ εἰμί , ἀλλά λεπτός καί δριμύς καί δακνώδης · καί διά οὗτος καί ὁ ἰάομαι δέω δισσός , ὁ τε ὁ ξηρότης τέγγω καί ὁ ὁ δριμύς ὑγρότης κενόω . καί διά οὗτος πρός ἄμφω οὗτος ὁ διά ὁ γλυκύς ὕδωρ λουτρόν χρήσιμος τυγχάνω εἰμί , ὁ μέν ὑγρότης ὁ ξηρότης ὁ ὄργανον ἐπανορθόω , ὁ δέ αὖ θερμότης ὁ λεπτός καί διαφορέω . καί εἰ γε παραμένω ὁ σῶμα δύναμαι καί μή ῥᾴδιος ἀπορρέω ὁ ὕδωρ , αὐτάρκης ἄν ὑπάρχω μόνος . ἐπεί δέ ὁ τε περιχέω ἔξωθεν ἀπορρέω ῥᾴδιος , ὁ τε εἰς ὁ πόρος ὁ σῶμα εἰσδύνω ἐκρέω λαβή οὐδείς ἔχω , εἰς οὗτος αὐτός χρήσιμος ἔλαιον μείγνυμι , καί μάλα γε ἐάν ἐπιπολύ ἐκ ἄμφω ἀνατρίβω τις , ὅς ὀνομάζω ὁ παλαιός χυτλόω , καί ἀντιτίθημι γε αὐτός ὁ σηραλειφέω . εἰμί μέν καί οὗτος πως αὐτός κατά ἑαυτοῦ κόπος ἰατικός , ἀλλά ἀπολείπω πάμπολυς ὁ χυτλόω . ὁ τε γάρ ἄλλος , ἐͅπειδάν ἀνακόπτω καί ἀνατρίβω μετά ἔλαιον ὁ ὕδωρ , δύσλυτος ἱκανός ἔχω ὁ μίξις , ὥστε ὅσος ἄν ἐπαλείφω τε καί περιπλάσσω σῶμα ὁ ἔλαιον , ἀναγκάζω οὗτος ἐπιπολύ ὁμιλέω καί ὁ ὕδωρ . εἰμί τοίνυν ᾀνταῦθη ὥσπερ τις ὕλη ὁ ὑγραίνω τε καί ξηραίνω ὁ ἔλαιον , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , ὁ θερμαίνω τε καί ψύχω . ἐάν τε γάρ ξηραίνω μείγνυμι , ξηραίνω ὁ σύμπας ἀποτελέω , ἐάν τε ὑγραίνω , καί οὗτος ὑγραίνω ἐργάζομαι καί πολλάκις καί μάλα ὑγραίνω ἀποτελέω ὁ μικτός ἐκ ἄμφω αὐτός ὁ πρῶτος ὑγραίνω , ὥσπερ ἐπί ὕδωρ ἔχω . οὗτος γάρ ὑγραίνω μέν πρῶτος , ἀλλά ὁ μή παραμένω ἐπιπολύ ὀλιγοχρόνιος ἴσχω ὁ ἐνέργεια ἀσθενής ὠφελέω . δεσμός οὖν αὐτός ἔλαιον γίγνομαι , ἀναγκάζω γε ὁ χρῄζω ὁ ἀπό αὐτός βοήθεια ἐπιπλεῖστον ὁμιλέω , ἄριστον ἴαμα πᾶς ἀποτελέω ὁ ξηραίνω τε αὐχμώδης σῶμα . οὕτως δέ ἔͅν ξηραίνω ἔλαιον μείγνυμι φάρμακον , οἷος χαλκῖτις , ἤ πύρεθρον , ἤ κηκίς , ἤ στρούθιον , ξηραίνω εἰμί ὁ μικτός ἐκ ἄμφω . ἅπας οὖν ὑπηρετέω ὁ ἑαυτοῦ μείγνυμι ὁ ἔλαιον , εὔλογος οἷος ὕλη τις ἅπας εἰμί . ὁ μέν οὖν οἰκεῖος αὐτός ἐνέργεια ἐκ ἀνάγκη μειόω , οὐ μήν ὁ γε ὠφέλεια , ἀλλά εἰμί ὅτε καί προσαυξάνω . οὐ γάρ δή αὐτός γε εἰμί , εἰ καί δοκέω τις ἐνέργεια τε τις αὐξάνω καί ὠφέλεια . ὁ μέν γάρ ἐνέργεια κατά ὁ οἰκεῖος ἕκαστος δύναμις , ὁ δέ ὠφέλεια ﻿ καί κατά συμβαίνω ἐνίοτε . λέγω μέν οὖν ἐπιπολύ ἐν ὁ ἑξῆς ὑπέρ ὁ κατά συμβαίνω ὠφέλεια . λέγω δέ καί νῦν εἰς τοσοῦτος , εἰς ὅσος δέω ὁ πάρειμι . ἔλαιον γάρ ἀνακόπτω ὕδωρ , ὡς ὁ καλέω ὑδρέλαιον ἐργάζομαι , ὁ κοπόω ἀρήγω μάλα ἤ εἰ μόνος ὑπάρχω , οὐ ὁ ὁ οἰκεῖος ἐπιτείνω δύναμις , ἀλλά ὁ περιμένω ἐπιπολύ ὁ δέω .