galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.20
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως εἴρηται πρός γε τὰ παρόντα , καιρὸς ἂν εἴη τὰ κεφάλαια τῶν εἰρημένων ἀναλαβόντα προσθεῖναι τὰ δοκοῦντα λείπειν τῷ λόγῳ . κατὰ μὲν γὰρ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν οὐδὲν ὑπόλοιπόν ἐστι , πασῶν μὲν ἤδη τῶν δευτέρων δυνάμεων εἰρημένων , ὁποῖαί τινές εἰσι κατὰ γένος , οὐκ ὀλίγων δὲ καὶ τῶν κατ’ εἶδος αὐταῖς προσκειμένων ὥσπερ παραδείγματα , ἀφ’ ὧν ἄν τις ὁρμώμενος ἐπέρχεσθαι δύναιτο τὰς ὑπολοίπους . ἀλλ’ ἕνεκα σαφηνείας οὐδὲν ἂν εἴη χεῖρον ἐν κεφαλαίοις βραχέσιν ἀναλαβεῖν ὑπὲρ αὐτῶν . αὐτίκα γέ τι καὶ καθαρτικήν τινα δύναμιν ὀνομάζουσιν ἅπαντες , οὐ μὲν παρακολουθοῦσί γε πάντες ὁμοίως ὅτι δύο σημαίνει τοὔνομα , τὸ μέν τι κοινὸν ἐπὶ πᾶσι τοῖς ὁπωσοῦν ἐκκαθαίρουσι τὰ τοῦ ζώου περιττώματα , τὸ δέ τι κατ’ ἐξοχὴν ἐπὶ τοῖς δι’ ἐμέτων ἢ ὑπαγωγῆς γαστρός · οὐδ’ ὡς ὁμογενής ἐστι ταῖς τοιαύταις καθάρσεσιν , ἤτοι διὰ ῥινῶν καὶ ﻿ στόματος γιγνομένη . καλοῦσι δὲ τὰ μὲν διὰ τῶν ῥινῶν ἐγχεόμενα φάρμακα , τοῦ καθῆραι τὴν κεφαλὴν ἕνεκεν , ἔῤῥινα , τὰ δ’ ἀνακογχυλιζόμενα καὶ μασώμενα πάνθ’ ἑνὶ παραλαβόντες ὀνόματι προσαγορεύουσιν ἀποφλεγματίζοντα , καὶ τὰς δυνάμεις δ’ αὐτῶν ἀποφλεγματικὰς ὀνομάζουσιν . ὁμογενῆ δὲ τούτοις ἐστὶν καὶ ὅσα ταῖς μήτραις προστιθέμενα καθαίρει . πάντα γὰρ ὅσα καθαίρειν κατέλεξα δύναμιν ἑλκτικὴν ἔχει , τὰ μὲν ἑνός τινος χυμοῦ , τὰ δὲ δυοῖν ἢ καὶ πλειόνων , καὶ τοῦτο αὐτοῖς κοινόν . ὡς ὅσα γε τῷ λεπτύνειν τοὺς παχεῖς καὶ γλίσχρους χυμοὺς ἢ οὖρα κινεῖν πέφυκεν , ἢ ταῖς ἐκ θώρακος καὶ πνεύμονος ἀναπτύσεσιν ἀρήγειν , ἐκκαθαίρει μὲν καὶ αὐτὰ , καλεῖται δ’ οὐχ ὁμοίως τοῖς προειρημένοις , ἀλλὰ τὰ μὲν οὐρητικὰ καὶ βηχικὰ , τὰ δ’ ἐμμήνων ἀγωγὰ , διαλλάττοντα τῶν προειρημένων , ὅτι δύναμιν ἑλκτικὴν οἰκείων χυμῶν οὐκ ἔχει καθάπερ ἐκεῖνα . δεῖται δὲ οὖν κᾀν τούτοις ὁ λόγος ἑτέρου διορισμοῦ τοιοῦδε . τὰ μὲν ἐν πεσσοῖς , ἢ πυρίαις , ἤ τινι τοιούτῳ τρόπῳ ταῖς μήτραις προστιθέμενα , κατὰ διττὴν αἰτίαν ἐνεργεῖ , τὰ μὲν τῷ θερμαίνειν μόνον προκαλούμενα , τὰ δὲ ταῖς ὀνομαζομέναις ἑλκτικαῖς τε καὶ καθαρτικαῖς δυνάμεσιν , ἃς ἐπεδείξαμεν οἰκειότητι τῶν ἑλκομένων τὰς κενώσεις ἐργάζεσθαι . ὅσα δὲ πίνεται , τῷ λεπτύνειν μὲν τὸ αἷμα , τοὺς πόρους δ’ ἐκφράττειν τε καὶ ἀναστομοῦν , οὐ μὴν ἑλκτικῇ γέ τινι δυνάμει τὰς κενώσεις ποιεῖται . τὰ μὲν δὴ πρότερα τοῖς καθαίρουσίν ἐστιν ὁμογενῆ , τὰ δὲ δεύτερα τοῖς γάλα καὶ σπέρμα γεννῶσιν , περὶ ὧν ὀλίγον ὕστερον εἰρήσεται διελθόντων ἡμῶν πρότερον περὶ τῶν βηχικῶν , ἐπειδὴ καὶ ταῦτα διττῶς ὠνόμασται , τὰ μὲν τῷ ποιεῖν βῆχας , τὰ δὲ τῷ παύειν μόνον . δυνάμεις δ’ αὐτῶν ἐναντιώταται . τὰ μὲν γὰρ τῆς λεπτυντικῆς ἐστι φύσεως , τὰ δὲ τῆς παχυντικῆς . ἡ μὲν οὖν λεπτυντικὴ δύναμις ἐν θερμαῖς καὶ λεπτομερέσιν οὐσίαις , ἡ παχυντικὴ δὲ ψυχραῖς καὶ παχυμερέσιν ἐγγίγνεται . οὗτος μὲν οὖν ὁ λόγος ἐνταῦθα τελευτάτω . μεταβαίνειν δὲ προσῆκεν ἐπὶ τὸν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἀναβληθέντα . κοινωνία γάρ τίς ἐστι καὶ ὁμοιότης ἔργων τε καὶ δυνάμεων ἔν τε τοῖς προτρέπουσι καὶ παύουσι καταμήνιά τε καὶ γάλα καὶ . σπέρμα . παράκειται δέ πως αὐτοῖς τά τ’ οὐρητικὰ καὶ τὰ βηχικὰ , διὸ καὶ λεκτέον ὑπὲρ ἑκάστων ἐν μέρει .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί οὗτος αὔταρκος λέγω πρός γε ὁ πάρειμι , καιρός ἄν εἰμί ὁ κεφάλαιος ὁ λέγω ἀναλαμβάνω προστίθημι ὁ δοκέω λείπω ὁ λόγος . κατά μέν γάρ αὐτός ὁ ἀλήθεια οὐδείς ὑπόλοιπος εἰμί , πᾶς μέν ἤδη ὁ δεύτερος δύναμις λέγω , ὁποῖος τις εἰμί κατά γένος , οὐ ὀλίγος δέ καί ὁ κατά εἶδος αὐτός πρόσκειμαι ὥσπερ παράδειγμα , ἀπό ὅς ἄν τις ὁρμάω ἐπέρχομαι δύναμαι ὁ ὑπόλοιπος . ἀλλά ἕνεκα σαφήνεια οὐδείς ἄν εἰμί κακός ἐν κεφάλαιος βραχύς ἀναλαμβάνω ὑπέρ αὐτός . αὐτίκα γε τις καί καθαρτικός τις δύναμις ὀνομάζω ἅπας , οὐ μέν παρακολουθέω γε πᾶς ὅμοιος ὅτι δύο σημαίνω ὄνομα , ὁ μέν τις κοινός ἐπί πᾶς ὁ ὁπωσοῦν ἐκκαθαίρω ὁ ὁ ζῷον περίσσωμα , ὁ δέ τις κατά ἐξοχή ἐπί ὁ διά ἔμετος ἤ ὑπαγωγή γαστήρ · οὐδέ ὡς ὁμογενής εἰμί ὁ τοιοῦτος κάθαρσις , ἤτοι διά ῥίς καί ﻿ στόμα γίγνομαι . καλέω δέ ὁ μέν διά ὁ ῥίς ἐγχέω φάρμακον , ὁ καθαίρω ὁ κεφαλή ἕνεκα , ἔρρινον , ὁ δέ ἀνακογχυλίζω καί μασάομαι πᾶς εἷς παραλαμβάνω ὄνομα προσαγορεύω ἀποφλεγματίζω , καί ὁ δύναμις δέ αὐτός ἀποφλεγματικός ὀνομάζω . ὁμογενής δέ οὗτος εἰμί καί ὅσος ὁ μήτρα προστίθημι καθαίρω . πᾶς γάρ ὅσος καθαίρω καταλέγω δύναμις ἑλκτικός ἔχω , ὁ μέν εἷς τις χυμός , ὁ δέ δύο ἤ καί πολύς , καί οὗτος αὐτός κοινός . ὡς ὅσος γε ὁ λεπτύνω ὁ παχύς καί γλίσχρος χυμός ἤ οὖρον κινέω φύω , ἤ ὁ ἐκ θώραξ καί πνεύμων ἀνάπτυσις ἀρήγω , ἐκκαθαίρω μέν καί αὐτός , καλέω δέ οὐ ὅμοιος ὁ προλέγω , ἀλλά ὁ μέν οὐρητικός καί βηχικός , ὁ δέ ἔμμηνος ἀγωγός , διαλλάσσω ὁ προλέγω , ὅτι δύναμις ἑλκτικός οἰκεῖος χυμός οὐ ἔχω καθά ἐκεῖνος . δέω δέ οὖν εἰͅν οὗτος ὁ λόγος ἕτερος διορισμός τοιόσδε . ὁ μέν ἐν πεσσός , ἤ πυρία , ἤ τις τοιοῦτος τρόπος ὁ μήτρα προστίθημι , κατά δισσός αἰτία ἐνεργέω , ὁ μέν ὁ θερμαίνω μόνος προκαλέω , ὁ δέ ὁ ὀνομάζω ἑλκτικός τε καί καθαρτικός δύναμις , ὅς ἐπιδείκνυμι οἰκειότης ὁ ἕλκω ὁ κένωσις ἐργάζομαι . ὅσος δέ πίνω , ὁ λεπτύνω μέν ὁ αἷμα , ὁ πόρος δέ ἐκφράσσω τε καί ἀναστομόω , οὐ μήν ἑλκτικός γε τις δύναμις ὁ κένωσις ποιέω . ὁ μέν δή πρότερος ὁ καθαίρω εἰμί ὁμογενής , ὁ δέ δεύτερος ὁ γάλα καί σπέρμα γεννάω , περί ὅς ὀλίγος ὕστερον λέγω διέρχομαι ἐγώ πρότερος περί ὁ βηχικός , ἐπειδή καί οὗτος δισσός ὀνομάζω , ὁ μέν ὁ ποιέω βήξ , ὁ δέ ὁ παύω μόνος . δύναμις δέ αὐτός ἐναντίος . ὁ μέν γάρ ὁ λεπτυντικός εἰμί φύσις , ὁ δέ ὁ παχυντικός . ὁ μέν οὖν λεπτυντικός δύναμις ἐν θερμός καί λεπτομερής οὐσία , ὁ παχυντικός δέ ψυχρός καί παχυμερής ἐγγίγνομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ λόγος ἐνταῦθα τελευτάω . μεταβαίνω δέ προσήκω ἐπί ὁ ὀλίγος ἔμπροσθεν ἀναβάλλω . κοινωνία γάρ τις εἰμί καί ὁμοιότης ἔργον τε καί δύναμις ἐν τε ὁ προσρέπω καί παύω καταμήνιος τε καί γάλα καί . σπέρμα . παράκειμαι δέ πως αὐτός ὁ τε οὐρητικός καί ὁ βηχικός , διό καί λεκτέος ὑπέρ ἕκαστος ἐν μέρος .