galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 10.2.9
[ θ΄ . Περὶ τυροῦ . ] Τυρός . τῷ περὶ γάλακτος λόγῳ καὶ περὶ τυροῦ προσθεῖναι προσήκει , διότι γάλα πεπηγός ἐστιν . οὐ μὴν ἥ γε οὐσία πᾶσα τοῦ γάλακτος πήγνυται κατὰ τοὺς ﻿ τυροὺς , ἀλλὰ τὸ παχὺ μόνον , ἀποκρινομένου τε καὶ χωριζομένου τοῦ λεπτοῦ καὶ ὀῤῥώδους . ἔχειν δ’ ἐῤῥέθη τὸ γάλα καὶ λιπαράν τινα καὶ οἷον ἐλαιώδη φύσιν ἐν ἑαυτῷ , καὶ πλείστην ταύτην ἔφην ὑπάρχειν ἐν τῷ βοείῳ , κᾀπειδὰν ἀποχωρισθῇ τοῦ λοιποῦ γάλακτος , αὐτὸ καθ’ αὑτὸ γενόμενον τὸ λιπαρὸν τοῦτο βούτυρον ὀνομάζεσθαι , παγὲν δ’ ἅμα τῷ παντὶ γάλακτι , χωρισθείσης κατὰ τὴν πῆξιν δηλονότι τῆς ὀῤῥώδους ὑγρότητος , λιπαρὸν ἐργάζονται τὸν τυρόν . καί τινες οὕτω γίνονται λιπαροὶ τῶν βοείων τυρῶν , ὡς ἐκρεῖν αὐτῶν ἐλαιῶδές τι . τῷ χρόνῳ δὲ καὶ οὗτοι καὶ οἱ ἄλλοι πάντες δριμύτεροί σοι φανοῦνται γευομένῳ τε καὶ ὀσμωμένῳ . καί ποτε τυρόν μοι κομισθέντα βόειον ἀπὸ τῆς ὀσμῆς δριμὺν εἶναι τεκμηράμενος ἀπέῤῥιψα , κᾀγὼ μὲν ᾤμην ἀνηλῶσθαι πρὸς τῶν οἰκετῶν αὐτὸν , ὁ δὲ φυλάττειν εἰθισμένος τὰ τοιαῦτα μετὰ χρόνον συχνὸν ἐκ τοῦ ταμιείου προκομίσας ἠρώτα τί κελεύοιμι δὴ περὶ αὐτοῦ . καὶ φανέντος ἀβρώτου διὰ δριμύτητα , πρόβλημα μετὰ παιδιᾶς ἦν ὅπως ἄν τις αὐτὸν διάθοιτο χρησίμως . ἐν τούτῳ δή τινος ἀρθριτικοῦ κομισθέντος ἐπὶ δίφρου πρός με , πώρους ἐν τοῖς ἄρθροις ἔχοντος , ἐπῆλθέ μοι σκέλος ταριχηρὸν ὑὸς , ὃ ἦν ἔνδον , ἑψήσαντα δεῦσαι τῷ ἀφεψήματι τὸν τυρὸν , ἐν θυίᾳ τε καλῶς ἑνώσαντα κατὰ τῶν πώρων ἐπιτιθέναι . καὶ τοίνυν ὁ ἀρθριτικὸς ὑπὸ τοῦ φαρμάκου τούτου μεγίστως ὤνητο . διαῤῥηγνυμένου γὰρ αὐτομάτως αὐτῷ τοῦ δέρματος ἄνευ τομῆς , ἀπέῤῥεεν ἀλύπως ἑκάστης ἡμέρας μόρια τῶν πώρων . ἐπεὶ δ’ ὅλως ὁ παρ’ ἐμοὶ τυρὸς ἐξεδεδαπάνητο , τοιοῦτον ἕτερον ἑαυτῷ πορισάμενος ὁ ἀρθριτικὸς ἐφύλαττεν εἰσαῦθις , ὕστερον δὲ πάλιν ἐχρήσατο παλαιωθέντι , κᾀπειδὴ καὶ τότε τῆς αὐτῆς ὠφελείας ἐπειράθην , πολλάκις τοῦ λοιποῦ διετέλεσε χρώμενος αὐτῷ , καί τινας ἄλλους τῶν ὁμοίως πασχόντων φίλων ἐδίδαξεν . τοῦτο μὲν οὖν ἐκ τῆς ἡμετέρας ἐπινοίας τῇ πείρᾳ βεβαιωθὲν ἐγνώσθη , τὸν δὲ πρόσφατον τυρὸν ἐναντίας ὄντα τῷ παλαιῷ κράσεως , ἐπέθηκά ποτε τραῦμα μέτριον τῷ μεγέθει ἔχοντι κατ’ ἀγρὸν ἀνθρώπῳ , προλειώσας δηλονότι . κατ’ αὐτοῦ δ’ ἔξωθεν ἐπέθηκα φύλλα λαπάθου . δύναιτο δ’ ἂν , εἰ μὴ παρείη ταῦτα , καὶ ἀμπέλου καὶ πλατάνου καὶ τεύτλου καὶ θριδακίνης ἐπιβάλλεσθαι . αὐτὸς μὲν οὖν ὁ τυρὸς ἐκόλλησε τὸ τραῦμα ἁπαλός τις ὤν . ἕτερος δὲ ὁ καλούμενος ἐν Περγάμῳ τε παρ’ ἐμοὶ καὶ κατὰ τὴν ὑπερκειμένην Ἀσίαν ὀξυγαλάκτινος , ἀγροίκου μέγα τραῦμα σχόντος ἐκόλλησεν ὁμοίως ἐπιτεθείς . ἀποκρουστικὴν γὰρ ὁ μαλακός τε καὶ νεοπαγὴς τυρὸς ἔχει δύναμιν ἐμψύχων ἀτρέμα . ὁ δ’ ὀξυγαλάκτινος καὶ πρὸς ταῦτα καὶ διαφορητικὴν ἐπικτᾶται βραχεῖαν .
Lemmas: [ Θ΄ . περι τυρός . ] τυρός . ὁ περί γάλα λόγος καί περί τυρός προστίθημι προσήκω , διότι γάλα πήγνυμι εἰμί . οὐ μήν ὁ γε οὐσία πᾶς ὁ γάλα πήγνυμι κατά ὁ ﻿ τυρός , ἀλλά ὁ παχύς μόνος , ἀποκρίνω τε καί χωρίζω ὁ λεπτός καί ὀρρώδης . ἔχω δέ λέγω ὁ γάλα καί λιπαρός τις καί οἷος ἐλαιώδης φύσις ἐν ἑαυτοῦ , καί πολύς οὗτος φημί ὑπάρχω ἐν ὁ βόειος , ἐͅπειδάν ἀποχωρίζω ὁ λοιπός γάλα , αὐτός κατά ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ λιπαρός οὗτος βούτυρον ὀνομάζω , πήγνυμι δέ ἅμα ὁ πᾶς γάλα , χωρίζω κατά ὁ πῆξις δηλονότι ὁ ὀρρώδης ὑγρότης , λιπαρός ἐργάζομαι ὁ τυρός . καί τις οὕτως γίγνομαι λιπαρός ὁ βόειος τυρός , ὡς ἐκρέω αὐτός ἐλαιώδης τις . ὁ χρόνος δέ καί οὗτος καί ὁ ἄλλος πᾶς δριμύς σύ φαίνω γεύω τε καί ὀσμάομαι . καί ποτέ τυρός ἐγώ κομίζω βόειος ἀπό ὁ ὀσμή δριμύς εἰμί τεκμαίρομαι ἀπορρίπτω , ἐͅγώ μέν οἴομαι ἀναλίσκω πρός ὁ οἰκέτης αὐτός , ὁ δέ φυλάσσω ἐθίζω ὁ τοιοῦτος μετά χρόνος συχνός ἐκ ὁ ταμιεῖον προκομίζω ἐρωτάω τίς κελεύω δή περί αὐτός . καί φαίνω ἄβρωτος διά δριμύτης , πρόβλημα μετά παιδιά εἰμί ὅπως ἄν τις αὐτός διατίθημι χρήσιμος . ἐν οὗτος δή τις ἀρθριτικός κομίζω ἐπί δίφρος πρός ἐγώ , πῶρος ἐν ὁ ἄρθρον ἔχω , ἐπέρχομαι ἐγώ σκέλος ταριχηρός ὗς , ὅς εἰμί ἔνδον , ἑψέω δεύω ὁ ἀφέψημα ὁ τυρός , ἐν θυία τε καλός ἑνόω κατά ὁ πῶρος ἐπιτίθημι . καί τοίνυν ὁ ἀρθριτικός ὑπό ὁ φάρμακον οὗτος μέγας ὠνέομαι . διαρρήγνυμι γάρ αὐτόματος αὐτός ὁ δέρμα ἄνευ τομή , ἀπορρέω ἄλυπος ἕκαστος ἡμέρα μόριον ὁ πῶρος . ἐπεί δέ ὅλος ὁ παρά ἐγώ τυρός ἐκδαπανάω , τοιοῦτος ἕτερος ἑαυτοῦ πορίζω ὁ ἀρθριτικός φυλάσσω εἰσαῦθις , ὕστερον δέ πάλιν χράω παλαιόω , ἐͅπειδὴ καί τότε ὁ αὐτός ὠφέλεια ἐπιλέγω , πολλάκις ὁ λοιπός διατελέω χράω αὐτός , καί τις ἄλλος ὁ ὅμοιος πάσχω φίλος διδάσκω . οὗτος μέν οὖν ἐκ ὁ ἡμέτερος ἐπίνοια ὁ πεῖρα βεβαιόω γιγνώσκω , ὁ δέ πρόσφατος τυρός ἐναντίος εἰμί ὁ παλαιός κρᾶσις , ἐπιτίθημι ποτέ τραῦμα μέτριος ὁ μέγεθος ἔχω κατά ἀγρός ἄνθρωπος , προλειόω δηλονότι . κατά αὐτός δέ ἔξωθεν ἐπιτίθημι φύλλον λάπαθος . δύναμαι δέ ἄν , εἰ μή πάρειμι οὗτος , καί ἄμπελος καί πλάτανος καί τεῦτλον καί θριδακίνη ἐπιβάλλω . αὐτός μέν οὖν ὁ τυρός κολλάω ὁ τραῦμα ἁπαλός τις εἰμί . ἕτερος δέ ὁ καλέω ἐν Πέργαμος τε παρά ἐγώ καί κατά ὁ ὑπέρκειμαι Ἀσία ὀξυγαλάκτινος , ἄγροικος μέγας τραῦμα ἔχω κολλάω ὅμοιος ἐπιτίθημι . ἀποκρουστικός γάρ ὁ μαλακός τε καί νεοπαγής τυρός ἔχω δύναμις ἔμψυχος ἀτρέμας . ὁ δέ ὀξυγαλάκτινος καί πρός οὗτος καί διαφορητικός ἐπικτάομαι βραχύς .