galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 4.9
Ὅσοι μὲν οὖν τῶν καρπῶν ἐλαιώδεις γίγνονται μόνον , ἐδώδιμοί τέ εἰσι καὶ γλυκεῖς . ὅσοις δ’ ἐν τῇ μεταβολῇ προσγίνεταί τις πικρότης , ἄβρωτοι καθίστανται . τὸ γὰρ πικρὸν ἅπαν ἄβρωτόν ἐστι καὶ γίγνεται δι’ ὑπερβολὴν θερμασίας , ὡς ἐφεξῆς ἀποδείξομεν . ἀλλὰ τὸ μὲν γλυκὺ πᾶν θερμόν τέ ἐστι καὶ οὐκ ἀμέτρως ὑπερβάλλει τὴν ἐν ἡμῖν θερμότητα , ἀλλ’ ὥσπερ τὸ ὕδωρ τὸ θερμὸν , οὗ ψαύοντες ἡδόμεθα , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὦμεν ἐῤῥιγωκότες , ἄχρι μὲν τοῦ διαχεῖν τὰ πεπηγότα πρὸς τοῦ ψυχροῦ μόρια τοῦ σώματος ἐκθερμαῖνον ἡμᾶς , οὐ μὴν διαλῦόν γε οὐδὲ τέμνον αὐτῶν τὸ συνεχὲς καὶ διϊστῶν , ἥδιστόν ἐστι καὶ ὠφελιμώτατον . οὕτω καὶ πᾶν ἔδεσμα γλυκὺ θερμὸν μὲν ὑπάρχει πάντως , οὐ μὴν ἐπὶ πλέον γε ἥκει θερμότητος ὡς ἀνιᾷν , ἀλλ’ ἐν τοῖς ὅροις μένει τοῦ διαχέοντος καὶ ὁμαλύνοντος καὶ μαλάττοντος . ἀναμνήσθητι δὲ πάλιν κᾀνταῦθα τῶν πολλάκις ἡμῖν ἔμπροσθεν εἰρημένων , ὡς τινὰ μὲν ἤτοι κατὰ μίαν ἢ δύο ποιότητας ἐνεργεῖ τε καὶ πάσχει πρὸς ἄλληλα , τινὰ δὲ καθ’ ὅλας ἑαυτῶν τὰς οὐσίας , ἐν οἷς καὶ φάρμακα μὲν οὐκ ὀλίγα καὶ τὰς τροφὰς δὲ πάσας ὑπάρχειν ἔφαμεν . ἔοικε δὲ διττὸν εἶναι τὸ γένος αὐτῶν , ὡς καὶ Θεόφραστος ἐπεσημήνατο . τινὲς μὲν γάρ εἰσι λιπαραὶ , καθάπερ ἡ πιμελὴ , τινὲς δὲ γλυκεῖαι μᾶλλον ἢ ἧττον , ὥσπερ οἵ τε καρποὶ πάντες οὓς ἐσθίομεν , αἵ τε τῶν ζώων σάρκες , ἤδη δὲ καὶ βοτάναι πολλαὶ καὶ ῥίζαι καὶ ἄνθη καὶ βλαστοί . καὶ γὰρ εἴ τι τῶν τοιούτων στρυφνόν ἐστιν , ὥσπερ αἱ ἀχράδες καὶ κράνια . πάντως μέντοι καὶ αὐτὸ μετέχει γλυκύτητος , εἴπερ γε μὴ ἀκριβῶς ἐστι στρυφνὰ , καθάπερ ἡ κικίς τε καὶ ὁ ῥοῦς , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ διὰ ταῦτα ἤδη καὶ ὡς φαρμάκων μᾶλλον ἢ τροφῆς αὐτῶν ἡ χρεία . φαίνονται γοῦν αἵ τε κιττῶσαι καὶ οἱ πεπληρωμένοι καὶ οἷς ὁ στόμαχος ἔκλυτος , ἀπογεύεσθαι τῶν τοιούτων ὀρεγόμενοι , πεινῶντες δ’ ἔμπαλιν ἀποστρέφονται μὲν καὶ τὰ στρυφνὰ καὶ τὰ ὀξέα , προσίενται δὲ τά τε γλυκέα καὶ τὰ λιπαρὰ καὶ τούτων ἐπιπλησθῆναι ποθοῦσιν .
Lemmas: ὅσος μέν οὖν ὁ καρπός ἐλαιώδης γίγνομαι μόνος , ἐδώδιμος τε εἰμί καί γλυκύς . ὅσος δέ ἐν ὁ μεταβολή προσγίγνομαι τις πικρότης , ἄβρωτος καθίστημι . ὁ γάρ πικρός ἅπας ἄβρωτος εἰμί καί γίγνομαι διά ὑπερβολή θερμασία , ὡς ἐφεξῆς ἀποδείκνυμι . ἀλλά ὁ μέν γλυκύς πᾶς θερμός τε εἰμί καί οὐ ἄμετρος ὑπερβάλλω ὁ ἐν ἐγώ θερμότης , ἀλλά ὥσπερ ὁ ὕδωρ ὁ θερμός , ὅς ψαύω ἥδομαι , καί μάλα ὅταν εἰμί ῥιγόω , ἄχρι μέν ὁ διαχέω ὁ πήγνυμι πρός ὁ ψυχρός μόριον ὁ σῶμα ἐκθερμαίνω ἐγώ , οὐ μήν διαλύω γε οὐδέ τέμνω αὐτός ὁ συνεχής καί διιστάω , ἡδύς εἰμί καί ὠφέλιμος . οὕτως καί πᾶς ἔδεσμα γλυκύς θερμός μέν ὑπάρχω πάντως , οὐ μήν ἐπί πολύς γε ἥκω θερμότης ὡς ἀνιάω , ἀλλά ἐν ὁ ὅρος μένω ὁ διηχέω καί ὁμαλύνω καί μαλάσσω . ἀναμιμνῄσκω δέ πάλιν ᾀνταῦθη ὁ πολλάκις ἐγώ ἔμπροσθεν λέγω , ὡς τις μέν ἤτοι κατά εἷς ἤ δύο ποιότης ἐνεργέω τε καί πάσχω πρός ἀλλήλων , τις δέ κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ οὐσία , ἐν ὅς καί φάρμακον μέν οὐ ὀλίγος καί ὁ τροφή δέ πᾶς ὑπάρχω φημί . ἔοικα δέ δισσός εἰμί ὁ γένος αὐτός , ὡς καί Θεόφραστος ἐπισημαίνω . τις μέν γάρ εἰμί λιπαρός , καθά ὁ πιμελή , τις δέ γλυκύς μάλα ἤ ἥσσων , ὥσπερ ὁ τε καρπός πᾶς ὅς ἐσθίω , ὁ τε ὁ ζῷον σάρξ , ἤδη δέ καί βοτάνη πολύς καί ῥίζα καί ἄνθος καί βλαστός . καί γάρ εἰ τις ὁ τοιοῦτος στρυφνός εἰμί , ὥσπερ ὁ ἀχράς καί κράνιον . πάντως μέντοι καί αὐτός μετέχω γλυκύτης , εἴπερ γε μή ἀκριβής εἰμί στρυφνός , καθά ὁ κικίς τε καί ὁ ῥόος , οὐ μήν ἀλλά καί διά οὗτος ἤδη καί ὡς φάρμακον μάλα ἤ τροφή αὐτός ὁ χρεία . φαίνω γοῦν ὁ τε κιττάω καί ὁ πληρόω καί ὅς ὁ στόμαχος ἔκλυτος , ἀπογεύω ὁ τοιοῦτος ὀρέγω , πεινάω δέ ἔμπαλιν ἀποστρέφω μέν καί ὁ στρυφνός καί ὁ ὀξύς , προσίημι δέ ὁ τε γλυκύς καί ὁ λιπαρός καί οὗτος ἐπιπίμπλημι ποθέω .