galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 3.2
Ἡ μὲν δὴ τῶν ὀνομάτων διαίρεσις οὐδὲν περιττότερον ἐκδιδάσκει τῆς ἐν τῷ τρίτῳ περὶ κράσεως εἰρημένης κᾀν τῷ πρώτῳ τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων , ἀναμνήσω δ’ αὐτῆς καὶ νῦν . ἕκαστον τῶν σωμάτων ἤτοι θερμὸν , ἢ ψυχρὸν , ἢ ξηρὸν , ἢ ὑγρὸν λέγεταί τε καὶ φαίνεται ποτὲ μὲν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἐστὶν , ποτὲ δὲ ἐπίκτητόν τινα ποιότητα προσειληφός . ἔθος δ’ ἐστὶν ἡμῖν λέγειν τὸ μὲν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν πρώτως τε καὶ καθ’ ἑαυτὸ καὶ δ’ ἑαυτὸ δυνάμει τοιοῦτον ὑπάρχειν τε καὶ φαίνεσθαι · τὸ δὲ τὴν ἐπίκτητον προσειληφὸς ποιότητα κατά τι συμβεβηκὸς εἶναι καὶ φαίνεσθαι τοιοῦτον . αὐτῶν δὲ τῶν κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἤτοι θερμῶν , ἢ ψυχρῶν , ἢ ξηρῶν , ἢ ὑγρῶν εἶναι λεγομένων , τὰ μὲν ἐνεργείᾳ τοιαῦτα ὑπάρχει , τὰ δὲ δυνάμει , διαφέροντος τοῦδε τοῦ νῦν εἰρημένου δυνάμει παρὰ τὸ μικρῷ πρόσθεν ῥηθέν · ἐκεῖνο μὲν γὰρ τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἀντιδιῄρητο , τουτὶ δὲ τῷ κατ’ ἐνέργειαν . αὐτῶν δὲ τῶν κατ’ ἐνέργειαν τὸ μὲν ἁπλῶς λέγεται θερμὸν , ἢ ψυχρὸν , ἢ ὑγρὸν , ἢ ξηρὸν , ὥσπερ τὰ στοιχεῖα , τὸ δὲ κατ’ ἐπικράτειαν , ὥσπερ ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ βοῦς καὶ κύων καί ὅλα τὰ ζῶα · τὸ δέ τι πρὸς τὸ σύμμετρον ὁμογενὲς , ἢ ὁμοειδὲς , ὥσπερ εἰ τύχοι λέων μὲν ἀνθρώπῳ παραβαλλόμενος , ἄνθρωπος δ’ ἀκμάζων παιδί . τὸ δὲ πρὸς ὁτιοῦν τὸ ἐπιτυχὸν , οἷον ὁ Δίων πρὸς τὸν Θέωνα . καὶ δὴ καὶ τῶν δυνάμει λεγομένων σωμάτων εἶναι τοίων ἢ τοίων ἀναγκαῖον ἔφαμεν ἕκαστον ὡς πρὸς τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἀναφερόμενον λέγεσθαι , τὸ μὲν ὅτι ῥᾳδίως ἐκπυροῦται πρὸς τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἁπλῶς θερμὸν , τὸ δ’ ὅτι τὰ ζῶα θερμαίνει πρὸς τὸ κατ’ ἐπικράτειαν . οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν ἄνθρωπον θερμαῖνον ὡς πρὸς ἄνθρωπον εἶναι δυνάμει θερμὸν , τὸ δὲ βοῦν ἢ ἵππον ὡς πρὸς βοῦν ἢ ἵππον . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ μὲν τῷδέ τινι τῷ ἀνθρώπῳ , τὸ δὲ θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἢ ὑγρὸν ὑπάρχον ἐκείνου μόνον τῇ φύσει παραβαλλόμενον .
Lemmas: ὁ μέν δή ὁ ὄνομα διαίρεσις οὐδείς περισσός ἐκδιδάσκω ὁ ἐν ὁ τρίτος περί κρᾶσις λέγω εἰͅν ὁ πρῶτος ὅδε ὁ ὑπόμνημα , ἀναμιμνῄσκω δέ αὐτός καί νῦν . ἕκαστος ὁ σῶμα ἤτοι θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός λέγω τε καί φαίνω ποτέ μέν κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις εἰμί , ποτέ δέ ἐπίκτητος τις ποιότης προσλαμβάνω . ἔθος δέ εἰμί ἐγώ λέγω ὁ μέν κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις πρῶτος τε καί κατά ἑαυτοῦ καί δέ ἑαυτοῦ δύναμις τοιοῦτος ὑπάρχω τε καί φαίνω · ὁ δέ ὁ ἐπίκτητος προσλαμβάνω ποιότης κατά τις συμβαίνω εἰμί καί φαίνω τοιοῦτος . αὐτός δέ ὁ κατά ὁ οἰκεῖος φύσις ἤτοι θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ξηρός , ἤ ὑγρός εἰμί λέγω , ὁ μέν ἐνέργεια τοιοῦτος ὑπάρχω , ὁ δέ δύναμις , διαφέρω ὅδε ὁ νῦν λέγω δύναμις παρά ὁ μικρός πρόσθεν λέγω · ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ κατά συμβαίνω ἀντιδιαιρέω , οὗτος δέ ὁ κατά ἐνέργεια . αὐτός δέ ὁ κατά ἐνέργεια ὁ μέν ἁπλῶς λέγω θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ὑγρός , ἤ ξηρός , ὥσπερ ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ κατά ἐπικράτεια , ὥσπερ ἄνθρωπος καί ἵππος καί βοῦς καί κύων καί ὅλος ὁ ζῷον · ὁ δέ τις πρός ὁ σύμμετρος ὁμογενής , ἤ ὁμοειδής , ὥσπερ εἰ τυγχάνω λέων μέν ἄνθρωπος παραβάλλω , ἄνθρωπος δέ ἀκμάζω παῖς . ὁ δέ πρός ὁστισοῦν ὁ ἐπιτυγχάνω , οἷος ὁ Δίων πρός ὁ Θέων . καί δή καί ὁ δύναμις λέγω σῶμα εἰμί τοῖος ἤ τοῖος ἀναγκαῖος φημί ἕκαστος ὡς πρός ὁ κατά ἐνέργεια ἀναφέρω λέγω , ὁ μέν ὅτι ῥᾴδιος ἐκπυρόω πρός ὁ κατά ἐνέργεια ἁπλῶς θερμός , ὁ δέ ὅτι ὁ ζῷον θερμαίνω πρός ὁ κατά ἐπικράτεια . οὕτως δέ καί ὁ μέν ἄνθρωπος θερμαίνω ὡς πρός ἄνθρωπος εἰμί δύναμις θερμός , ὁ δέ βοῦς ἤ ἵππος ὡς πρός βοῦς ἤ ἵππος . ὅμοιος δέ καί ὁ μέν ὅδε τις ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ θερμός ἤ ψυχρός ἤ ὑγρός ὑπάρχω ἐκεῖνος μόνος ὁ φύσις παραβάλλω .