galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 2.6
Ἀλλ’ Ἀρχίδαμος μὲν πρὸς τῷ καταφρονεῖν ἐν πολλοῖς τῶν ἐναργῶς φαινομένων , ἔτι μοι δοκεῖ καὶ ταύτῃ δικαίως ἂν ψέγεσθαι . λέγει μὲν γὰρ ἀμείνω τὴν ξηρὰν τρίψιν εἶναι τῆς μετ’ ἐλαίου , διότι τὸ σῶμα σκληρότερόν τε καὶ ξηρότερον τοῖς ἀλειφομένοις ἐργάζεται , μαλακώτερον δὲ τοῖς ξηροῖς τριβομένοις γίγνεται . λέγει δ’ οὐδὲν ἧττον ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ τούτῳ προελθὼν βραχὺ καὶ τὰ ξύλα καὶ τὰ δέρματα καὶ τὰ ἄλλα τὰ μετ’ ἐλαίου τριβόμενα διαδιδόναι μέχρι τοῦ βάθους αὐτοῦ καὶ τοῦτο εἶναι μέγιστον μαρτύριον ὅτι κᾀν τοῖς ἡμετέροις σώμασιν εἴσω χωροῦν ἐμπλάττει τε τοὺς πόρους καὶ κωλύει τὰς τῶν ὑγρῶν ἐκροάς . κᾀγὼ μὲν οὐκ οἶδα πῶς τάδε συμφωνεῖ . εἰ γὰρ τοὔλαιον κωλύει τὰς τῶν ὑγρῶν ἐκροὰς , οὐκ ἂν δήπου λέγοιτο ξηραίνειν , ὥστε μάτην ὡς ξηραῖνον αὐτὸ κατὰ τὰς τρίψεις φυλάττεται . σφάλλεσθαι δέ μοι δοκεῖ κᾀν τῷ τοῖς ἑψομένοις ἐν ἐλαίῳ παραπλησίως διατίθεσθαι νομίζειν τοὺς ἐν αὐτῷ τριβομένους . οὐ γὰρ δὴ ταῦτά γέ φησι ποιεῖν θερμὸν , ἢ ψυχρὸν , ἢ εὔκρατον , ἢ χλιαρὸν , ἢ ζέον ἔλαιον , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ὕδωρ αὐτό . φαίνεται γὰρ καὶ τοῦτο ψυχρὸν μὲν εἴπερ προσφέροιτο ; πυκνοῦν καὶ πιλοῦν καὶ συστέλλον καὶ σφίγγον τὸ ἀποκρινόμενον , ὥσπερ εἰ καὶ ζέον ἐσχάτως , καῖον · εἰ δ’ εὔκρατόν τε καὶ συμμέτρως θερμὸν προσενεχθείη , χαλῶν καὶ ἀραιοῦν καὶ χέον καὶ διαφοροῦν . εἰ δὲ μήτε ψυχρὸν ἐπισήμως εἴη μήτε θερμὸν , ἀλλ’ οἷον τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν πολλῶν κρηναῖον , οὐδὲν μὲν τῶν εἰρημένων ποιεῖν τηνικαῦτα , διαδείκνυσθαι δὲ τὴν οἰκείαν ἑαυτοῦ δύναμιν . οὕτως οὖν καὶ τοὔλαιον εἴ τις ἐξετάζειν ἐθέλοι , πάσης ἐπικτήτου ψύξεώς τε καὶ θερμότητος ἐλεύθερον ἐργασάμενος αὐτὸ πρότερον , οὕτω τὴν βάσανον ποιείσθω . τὸ μὲν γὰρ ἄκρως ψυχρὸν οὐ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ μόνον ἔτι δύναμιν , ἀλλὰ καὶ διά τὴν τῆς ὀθνείας ποιότητος ἐπικράτησιν ἐνεργήσει τι περὶ τοῖς πλησιάζουσιν : ﻿ οὕτως δὲ καὶ τὸ θερμὸν ἱκανῶς . εἰ δ’ ἀμφοτέρων ἔξω καταστήσας αὐτὸ βασανίζειν ἐθέλοις , ἐξεύροις ἂν οὕτως μόνως τὴν οἰκείαν ἐλαίου δύναμιν . ὥσθ’ ὅτε μὲν ἐλαίῳ συνήθως τρίβεταί τις , ὥσπερ οἱ γυμναστικοὶ πάντες , ἐν ἐλαίῳ μόνῳ τρίβεται , πάσης ἄνωθεν τῆς ποιότητος ἔξωθεν . ὅταν δ’ ἤτοι ζέον ἢ θερμὸν ἱκανῶς ἐργασάμενος , ἢ καὶ ψυχρὸν ἐσχάτως αὐτὸ , χρῷτο τηνικαῦτα , σύνθετον ἀνάγκη γίνεσθαι τὴν ἐνέργειαν ἔκ τε τῆς οἰκείας ἐλαίου δυνάμεως καὶ τῆς ἐπικτήτου ποιότητος . καὶ πολλάκις δὲ κατακρύπτεσθαι τελέως ἀναγκαῖόν ἐστιν τὴν οἰκείαν δύναμιν ἑκάστῳ τῶν φαρμάκων , ὅταν ἰσχυρὰν πάνυ προσλάβῃ τὴν ἔξωθεν ποιότητα . τί τοίνυν ὅμοιον ἢ ἑψεῖν ἐν ἐλαίῳ ζέοντι βοτάνας , ἢ τὰ τῶν γυμναζομένων ἀνατρίβειν σώματα ; μάλιστα μὲν γὰρ , ὡς καὶ πρόσθεν ἐπιδέδεικται , φεύγειν χρὴ τὰς ἀπὸ τῶν ἔξωθεν πίστεις , ἔχοντάς γε τὴν οἰκείαν ἑκάστῳ προσφέρειν πεῖραν . εἰ δ’ ἄρα ποτὲ καὶ τοῦτο πράττειν ἐθελήσειέ τις , ἀλλ’ ὅμοιά γε παραβάλλειν πειρᾶσθαι , καθάπερ ἐπὶ τῶν βυρσῶν ἐποίησεν καὶ τῶν ἱμάντων . οὔτε γὰρ προθερμήνας ἔλαιον οὔτ’ ἐν χιόνι προψύξας οὐδεὶς , ἀλλὰ τὸ ἐπιτυχὸν ἕκαστος λαμβάνων ἱμάντας ἀνατρίβει καὶ βύρσας , ὥσπερ , οἶμαι , καὶ τοὺς παῖδας οἱ παιδοτρίβαι , κατὰ τὸ ἐπιτυχὸν ἔλαιον ἀνατρίβουσιν , οὔτε προθερμήναντες ἐπὶ πυρὸς οὔτε προψύξαντες ἐπὶ χιόνος . ἐπεί τοι καὶ ἡμεῖς οὐκ ὀλιγάκις ἐγκαιομένην κεφαλὴν ἐλαίῳ πάνυ ψυχρῷ καταντλήσαντες ἐνεψύξαμεν . εἰ δὲ μηδ’ ἁλῶν ἔχοι τοὔλαιον , ἔτι καὶ μᾶλλον ἐμψύξει . εἰ δὲ καὶ ὠμοτριβὲς εἴη , πολὺ δὴ καὶ μᾶλλον ἔτι .
Lemmas: ἀλλά Ἀρχίδαμος μέν πρός ὁ καταφρονέω ἐν πολύς ὁ ἐναργής φαίνω , ἔτι ἐγώ δοκέω καί ταύτῃ δίκαιος ἄν ψέγω . λέγω μέν γάρ ἀγαθός ὁ ξηρός τρῖψις εἰμί ὁ μετά ἔλαιον , διότι ὁ σῶμα σκληρός τε καί ξηρός ὁ ἀλείφω ἐργάζομαι , μαλακός δέ ὁ ξηρός τρίβω γίγνομαι . λέγω δέ οὐδείς ἥσσων ἐν αὐτός ὁ λόγος οὗτος προέρχομαι βραχύς καί ὁ ξύλον καί ὁ δέρμα καί ὁ ἄλλος ὁ μετά ἔλαιον τρίβω διαδίδωμι μέχρι ὁ βάθος αὐτός καί οὗτος εἰμί μέγας μαρτύριον ὅτι εἰͅν ὁ ἡμέτερος σῶμα εἴσω χωρέω ἐμπλήσσω τε ὁ πόρος καί κωλύω ὁ ὁ ὑγρός ἐκροή . ἐͅγώ μέν οὐ οἶδα πῶς ὅδε συμφωνέω . εἰ γάρ ἔλαιον κωλύω ὁ ὁ ὑγρός ἐκροή , οὐ ἄν δήπου λέγω ξηραίνω , ὥστε μάτην ὡς ξηραίνω αὐτός κατά ὁ τρῖψις φυλάσσω . σφάλλω δέ ἐγώ δοκέω εἰμ̓ͅν ὁ ὁ ἕψω ἐν ἔλαιον παραπλήσιος διατίθημι νομίζω ὁ ἐν αὐτός τρίβω . οὐ γάρ δή οὗτος γε φημί ποιέω θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ εὔκρατος , ἤ χλιαρός , ἤ ζέω ἔλαιον , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὕδωρ αὐτός . φαίνω γάρ καί οὗτος ψυχρός μέν εἴπερ προσφέρω ; πυκνόω καί πιλέω καί συστέλλω καί σφίγγω ὁ ἀποκρίνω , ὥσπερ εἰ καί ζέω ἔσχατος , καίω · εἰ δέ εὔκρατος τε καί σύμμετρος θερμός προσφέρω , χαλάω καί ἀραιόω καί χέω καί διαφορέω . εἰ δέ μήτε ψυχρός ἐπίσημος εἰμί μήτε θερμός , ἀλλά οἷος ὁ λέγω ὑπό ὁ πολύς κρηναῖος , οὐδείς μέν ὁ λέγω ποιέω τηνικαῦτα , διαδείκνυμι δέ ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ δύναμις . οὕτως οὖν καί ἔλαιον εἰ τις ἐξετάζω ἐθέλω , πᾶς ἐπίκτητος ψῦξις τε καί θερμότης ἐλεύθερος ἐργάζομαι αὐτός πρότερος , οὕτως ὁ βάσανος ποιέω . ὁ μέν γάρ ἄκρος ψυχρός οὐ κατά ὁ ἑαυτοῦ μόνος ἔτι δύναμις , ἀλλά καί διά ὁ ὁ ὀθνεῖος ποιότης ἐπικράτησις ἐνεργέω τις περί ὁ πλησιάζω : ﻿ οὕτως δέ καί ὁ θερμός ἱκανός . εἰ δέ ἀμφότερος ἔξω καθίστημι αὐτός βασανίζω ἐθέλω , ἐξευρίσκω ἄν οὕτως μόνος ὁ οἰκεῖος ἔλαιον δύναμις . ὥστε ὅτε μέν ἔλαιον συνήθης τρίβω τις , ὥσπερ ὁ γυμναστικός πᾶς , ἐν ἔλαιον μόνος τρίβω , πᾶς ἄνωθεν ὁ ποιότης ἔξωθεν . ὅταν δέ ἤτοι ζέω ἤ θερμός ἱκανός ἐργάζομαι , ἤ καί ψυχρός ἔσχατος αὐτός , χράω τηνικαῦτα , σύνθετος ἀνάγκη γίγνομαι ὁ ἐνέργεια ἐκ τε ὁ οἰκεῖος ἔλαιον δύναμις καί ὁ ἐπίκτητος ποιότης . καί πολλάκις δέ κατακρύπτω τέλειος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ οἰκεῖος δύναμις ἕκαστος ὁ φάρμακον , ὅταν ἰσχυρός πάνυ προσλαμβάνω ὁ ἔξωθεν ποιότης . τίς τοίνυν ὅμοιος ἤ ἑψέω ἐν ἔλαιον ζέω βοτάνη , ἤ ὁ ὁ γυμνάζω ἀνατρίβω σῶμα ; μάλα μέν γάρ , ὡς καί πρόσθεν ἐπιδείκνυμι , φεύγω χρή ὁ ἀπό ὁ ἔξωθεν πίστις , ἔχω γε ὁ οἰκεῖος ἕκαστος προσφέρω πεῖρα . εἰ δέ ἄρα ποτέ καί οὗτος πράσσω ἐθέλω τις , ἀλλά ὅμοιος γε παραβάλλω πειράω , καθά ἐπί ὁ βύρσα ποιέω καί ὁ ἱμάς . οὔτε γάρ προθερμαίνω ἔλαιον οὔτε ἐν χιών προψύχω οὐδείς , ἀλλά ὁ ἐπιτυγχάνω ἕκαστος λαμβάνω ἱμάς ἀνατρίβω καί βύρσα , ὥσπερ , οἴομαι , καί ὁ παῖς ὁ παιδοτρίβης , κατά ὁ ἐπιτυγχάνω ἔλαιον ἀνατρίβω , οὔτε προθερμαίνω ἐπί πῦρ οὔτε προψύχω ἐπί χιών . ἐπεί τοι καί ἐγώ οὐ ὀλιγάκις ἐγκαίω κεφαλή ἔλαιον πάνυ ψυχρός καταντλέω ἐμψύχω . εἰ δέ μηδέ ἅλς ἔχω ἔλαιον , ἔτι καί μάλα ἐμψύχω . εἰ δέ καί ὠμοτριβής εἰμί , πολύς δή καί μάλα ἔτι .