galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 4.2
Οὕτω γὰρ εἴρηται κᾀκεῖνο πρὸς Ἱπποκράτους , ἕλκεσι τὸ μὲν ψυχρὸν δακνῶδες , καίτοι γε τῷ δέρματι πρὶν ἑλκωθῆναι δακνῶδες οὐκ ἦν . ἔστι δὲ καὶ ὀφθαλμοῖσι καὶ μυκτῆρσι καὶ ἐν τῷ στόματι μέρεσι τοῦ ζώου , δακνῶδες τὸ ψυχρόν . οὐχ ἥκιστα δὲ γαστρός τε καὶ ἐντέρων τοῖς ἔνδον , ὥστε καὶ χαλεπὸν εἶναι διακρῖναι πολλάκις εἴτε κατεψυγμένος τις , εἴτε καὶ διὰ χυμοῦ δριμύτητα δάκνοιτο , συμβαίνει δὲ ταῦτα εὐλόγως · ἐπειδὴ γὰρ τὸ ψυχρὸν , ὧν ἂν ψαύσῃ , συνάγει τε τὴν οὐσίαν αὐτῶν καὶ πυκνοῖ καὶ σφίγγει , πρῶτον μὲν ἀναγκαῖον ἐν τῷδε τὰς λεπτὰς ὑγρότητας ἐκκρίνεσθαι , καθάπερ ἐξ ὀφθαλμῶν μὲν τὸ δάκρυον , ἐκ δὲ τῶν ῥινῶν τὴν κόρυζαν , ἔπειτα δὲ καὶ δακνῶδες αὐτοῖς φαίνεται , καθ’ ἕτερον μὲν τρόπον τοῦ θερμοῦ . οὐ γὰρ τῷ διαβιβρώσκειν τὸ συνεχὲς , ἀλλὰ τῷ διασπᾷν ἀνιαρόν θ’ ἅμα καὶ δακνῶδες ὑπάρχει τὸ ψυχρὸν , ὅθεν οὐδὲ τοῖς σκληροῖς σώμασι φαίνεται τοιοῦτον . ἐν γὰρ τῷ συνάγεσθαι καὶ θλίβεσθαι τὰ μαλακὰ , τό θ’ ὑγρὸν αὐτῶν ἐκπιέζεσθαι συμβαίνει καὶ διασπᾶσθαι τὰ μόρια , τὸ μὲν ὑγρὸν ὡς ἐν τῇ συναγομένῃ τε καὶ πρὸς ἡμετέρων χειρῶν θλιβομένῃ σπογγιᾷ , τὸ διασπᾶσθαι δὲ ὡς ἐν τοῖς διαιρουμένοις καὶ διασπωμένοις , εἴτ’ οὖν ὑφ’ ἡμῶν ἑλκόντων ταῖς χερσὶν , εἴθ’ ὑπό τινος ἑτέρου . τοιοῦτον γάρ τι καὶ τοῖς ἀραιοῖς τε καὶ μαλακοῖς σώμασιν ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ πάσχειν ἀναγκαῖον , ὑποδεχομένης μὲν εἴσω τὴν ψύξιν τῆς ἀραιότητος ἑτοίμως , ἔτι δὲ ἑτοιμοτέρως τῶν ἐν τῷ βάθει μορίων τῶν μαλακῶν ὑπ’ αὐτῆς πηγνυμένων . καθ’ ἕκαστον οὖν τῶν πόρων εἰσιὸν τὸ ψυχρὸν ἐν τοῖς ἀραιοῖς σώμασιν , οἷάπερ τά θ’ ἡλκωμένα πάντα ἐστὶ καὶ ὀφθαλμοὶ καὶ μυκτῆρες καὶ στόμα καὶ τὰ κατὰ τὴν γαστέρα , ἐπιλαμβάνει πάντα τῶν ψυχομένων σωμάτων τὰ μόρια καὶ τρόπον τινὰ πολλαῖς ἐν κύκλῳ λαβαῖς αὐτὰ συνάγον καὶ πιλοῦν τῶν συνεχῶν ἀποσπᾷ . χώρας οὖν ἀναγκαῖον ἐν τῷδε τῷ πάθει γίνεσθαι κενὰς οὐκ ὀλίγας , οὐ μόνον τῷ τὰς λεπτὰς ὑγρότητας ἐκκρίνεσθαι πιεζομένας , ἀλλὰ καὶ τῷ τὴν μαλακὴν οὐσίαν εἰς ἐλάττονα τόπον συνάγεσθαι . χώραν δὲ κενὴν ἐν συνεχέσι σώμασιν οὐκ ἐγχωρεῖ συστῆναι φυλαττομένης τῆς συνεχείας . εἴπερ οὖν συνίσταται , δῆλον ὡς φθείρεται μὲν αὕτη , διασπᾶται δὲ τὸ συνεχὲς σῶμα , κᾀν τούτῳ τὸ τῆς αἰσθήσεως ἀνιαρόν τε ἅμα καὶ δακνῶδες ὑπαντᾷ πάθος , οὐ μὴν ἥ γε ποιότης ἀμφοῖν ἡ αὐτὴ , τῶν τε διὰ τὸ ψύχειν δακνόντων ἐστὶν καὶ τῶν διὰ τὸ θερμαίνειν , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν προτέρων εὐθέως καὶ τὸ συνάγεσθαί τε καὶ σφίγγεσθαι τὴν οὐσίαν αἴσθησις ἡμῖν ἐστιν , ἐπὶ δὲ τῶν δευτέρων ἡ τοῦ διαλύεσθαί τε καὶ χεῖσθαι . καὶ δὴ καὶ τὸ τάχος οὐχ ὅμοιον ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν παθῶν , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν ψυχόντων βραδύνει πως μᾶλλον ἡ δῆξις , ἐπὶ δὲ τῶν θερμαινόντων ὠκύτατα διεξέρχεται . ὁπότ’ οὖν αὐτάρκως ἤδη διώρισται καὶ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων αὐτῇ καὶ τῇ πρὸς ἡμᾶς αἰσθήσει , καὶ λέλεκται σαφῶς ﻿ ὅπως μὲν τὸ θερμὸν , ὅπως δὲ τὸ ψυχρὸν δακνῶδες φαίνεται . χρὴ μὲν δήπου καὶ λογίζεσθαί τινα καὶ πρὶν ἀκοῦσαι παρ’ ἡμῶν , ὡς τῶν δακνόντων φαρμάκων τὰ μὲν θερμὰ ταῖς δυνάμεσιν ἀναγκαῖον εἶναι , τὰ δὲ ψυχρά . καὶ παρ’ ἡμῶν δὲ ἐπιμαθεῖν ἐστι τοὺς διορισμοὺς αὐτῶν ἀκριβῶς , ἀναμνησθέντας πρότερον ὡς καὶ τὸ πόμα καὶ τὸ βαλανεῖον , ὅταν εὐκράτως ἔχῃ , θερμὰ λέγομεν , ἐνίοτε καταχρώμενοι τῇ προσηγορίᾳ . εὔκρατα γὰρ ἐχρῆν αὐτὰ λέγεσθαι καὶ σύμμετρα μᾶλλον ἢ θερμά . τὰ μὲν οὖν οὕτω θερμὰ προσηνῆ τ’ ἐστὶ καὶ φίλια . διαχεῖται γὰρ ἡμῶν τὸ συνεστός τε καὶ πεπηγὸς ἐν τοῖς σώμασιν , ἐν ᾧ μάλιστα πάθει τὸ ἥδεσθαι τοῖς ζώοις ἐστίν · χρονίζοντα δὲ καὶ ταῦτα κατ’ ὀλίγον ἀνιαρὰ γίνονται . μεταπίπτει γὰρ εἰς ἀμετρίαν οὕτω γε χύσεως ὡς καὶ διαφορεῖσθαι καὶ διαλύεσθαι καὶ σκεδάννυσθαι τὴν οὐσίαν ἡμῶν . ἀλλὰ κᾀν τούτῳ χωρὶς τοῦ δάκνειν ἀνιᾷ , λειποψυχίαν τε ἐμποιοῦντα καὶ κατάπτωσιν δυνάμεως , ὥστε καὶ τὸν θάνατον ἕπεσθαι . τὰ δ’ ἔτι μᾶλλον τῶνδε θερμὰ τέμνει καὶ διαιρεῖ καὶ διίστησι τὴν οὐσίαν , ὥστ’ ἐξ ἀνάγκης δακνώδη φαίνεσθαι , καθάπερ καὶ τὸ ζέον ὕδωρ καὶ τὸ πῦρ αὐτό . καὶ τῶν ψυχρῶν δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅσα μὲν συνάγει , οὔπω δὲ διασπᾷ τὸ συνεχὲς τοῦ πλησιάζοντος σώματος , ψυχρὰ μόνον ἐστὶν , οὐ μὴν ἤδη γέ πως δακνώδη . τὰ δὲ πρὸς τῷ συνάγειν διασπῶντα , βιαίως δὲ δηλονότι πάντα τὰ τοιαῦτα κέχρηται τῇ πιλήσει , δακνώδη φαντάζεται . τὸ μὲν οὖν συνάγειν τε καὶ πηγνύειν τὴν ὑποβεβλημένην ὕλην ἴδιον ἀεὶ τοῦ ψυχροῦ · τὸ δὲ διαχεῖν τε καὶ τήκειν τοῦ θερμοῦ , κοινὸν δ’ ἀμφοῖν ἀμετρότερα αὐξηθέντων τὸ δάκνειν . ὅσα μὲν οὖν ἀκριβῶς ἐστι ψυχρὰ καὶ θερμὰ , πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν οἷς ἔμπροσθεν εἴπομεν ἀραιοῖς τε καὶ μαλακοῖς μέλεσιν , ἤδη καὶ τοῦ δέρματος ἡμῶν ἅπτεται . μέμνημαι δ’ ἐγώ ποτε διὰ χιόνος ὁδοιπορήσας οὕτω πολλῆς , ὡς μηδὲν τῆς γῆς φαίνεσθαι γυμνόν · ἦν δὲ καθαρὸς ὁ ἀὴρ ἀκριβῶς φαινόμενος καί τι πνεῦμα τῆς χιόνος ἀπέπνει , ψυχρότατον οὕτως , ὡς οὐ τοὺς ὀφθαλμοὺς μόνους δάκνειν ἢ καὶ τοὺς μυκτῆρας , ἀλλὰ καὶ τὸ πρόσωπον ὅλον . εἰ δὲ καὶ χεῖρά τις ἔξω προὔβαλε , καὶ ταύτης ὁμοίως ἁπτόμενον . ὅσα δ’ ἀπολείπεται τῆς ἄκρας ψύξεως ἢ θερμότητος , οὐ δάκνει τὸ δέρμα , τὰ μὲν ψύχοντα μήτε διασπᾶσθαί τι τῆς συνεχείας αὐτοῦ δυνάμενα διὰ τὴν σκληρότητα , μήτ’ εἰς τὸ βάθος ἐνδῦναι φθάνοντα τῇ πυκνώσει τῆς ἐπιφανείας · τὰ δὲ θερμαίνοντα τῷ τε μὴ διαβιβρώσκειν , ἀλλὰ διαχεῖν μόνον , τῷ τε διεξέρχεσθαι τοὺς πόρους ἐνίοτε ἑτοίμως . μέγιστον δ’ εἰς τὰ τοιαῦτα παθήματα συμβάλλεται τὸ τῆς οὐσίας τῶν φαρμάκων ἤτοι παχυμερὲς ἢ λεπτομερές . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ψυχόντων τὰ λεπτομερῆ μᾶλλον ἐξικνεῖται πρὸς τὸ βάθος , καὶ διὰ τοῦτο δάκνει σφοδρότερον · ἐπὶ δὲ τῶν θερμαινόντων τὰ παχυμερῆ μᾶλλον ἑλκοῖ καὶ διὰ τοῦτο ἀνιᾷ βιαιότερον . λεπτομερέστερον μὲν οὖν ὁ ἀὴρ , παχυμερέστερον δὲ γῆ , μεταξὺ δ’ ἀμφοῖν τὸ ὕδωρ . ἀλλ’ ἀὴρ μὲν ἐκπυρωθεὶς φλὸξ γίγνεται , γῆ δὲ ἄνθραξ , τὸ δ’ ὕδωρ δέχεται μὲν ἰσχυρὰν θερμασίαν , ἀλλ’ οὔτε φλὸξ οὔτ’ ἄνθραξ γίνεται , διὰ τὴν σύμφυτον ὑγρότητα . φλὸξ μὲν γὰρ καὶ ἄνθραξ εἴδη πυρός . ἅπαν δὲ πῦρ ἐστιν θερμὸν καὶ ξηρὸν , οὐκ ἐγχωρεῖ δὲ τῷ ὕδατι γενέσθαι ξηρῷ καὶ διὰ τοῦτο , οὐ δέχεται τὴν τοῦ πυρὸς ἀκριβῶς ποιότητα , καθάπερ ἡ γῆ τε καὶ ὁ ἀήρ · φάρμακον μὲν οὖν οὐδὲν οὕτω θερμόν ἐστιν ὡς φλὸξ ἢ ἄνθραξ ἢ ζέον ὕδωρ , ἀλλὰ κᾂν θερμότατον ᾖ , πάντως ποῦ γοῦν τούτων ἀπολείπεται πάμπολυ . μέχρι μέντοι τοῦ καίειν ἡ θερμότης αὐτῶν προέρχεται , ὅταν ἐν οὐσίᾳ περιέχηται παχυμερεῖ . τὰ δ’ ἐν ταῖς λεπτομερέσιν ἐνίοτε μὲν οὐδὲ δάκνει τὴν ἀρχὴν , ἀλλὰ θερμαίνει μόνον . ἔστι δ’ ὅτε δακνῶδες μέν ἐστιν , οὐ μὴν ἤδη καὶ καίει .
Lemmas: οὕτως γάρ λέγω ἐͅκεῖνο πρός Ἱπποκράτης , ἕλκος ὁ μέν ψυχρός δακνώδης , καίτοι γε ὁ δέρμα πρίν ἑλκόω δακνώδης οὐ εἰμί . εἰμί δέ καί ὀφθαλμός καί μυκτήρ καί ἐν ὁ στόμα μέρος ὁ ζῷον , δακνώδης ὁ ψυχρός . οὐ ἦκα δέ γαστήρ τε καί ἔντερον ὁ ἔνδον , ὥστε καί χαλεπός εἰμί διακρίνω πολλάκις εἴτε καταψύχω τις , εἴτε καί διά χυμός δριμύτης δάκνω , συμβαίνω δέ οὗτος εὔλογος · ἐπειδή γάρ ὁ ψυχρός , ὅς ἄν ψαύω , συνάγω τε ὁ οὐσία αὐτός καί πυκνόω καί σφίγγω , πρῶτος μέν ἀναγκαῖος ἐν ὅδε ὁ λεπτός ὑγρότης ἐκκρίνω , καθά ἐκ ὀφθαλμός μέν ὁ δάκρυον , ἐκ δέ ὁ ῥίς ὁ κόρυζα , ἔπειτα δέ καί δακνώδης αὐτός φαίνω , κατά ἕτερος μέν τρόπος ὁ θερμός . οὐ γάρ ὁ διαβιβρώσκω ὁ συνεχής , ἀλλά ὁ διασπάω ἀνιαρός τε ἅμα καί δακνώδης ὑπάρχω ὁ ψυχρός , ὅθεν οὐδέ ὁ σκληρός σῶμα φαίνω τοιοῦτος . ἐν γάρ ὁ συνάγω καί θλίβω ὁ μαλακός , ὁ τε ὑγρός αὐτός ἐκπιέζω συμβαίνω καί διασπάω ὁ μόριον , ὁ μέν ὑγρός ὡς ἐν ὁ συνάγω τε καί πρός ἡμέτερος χείρ θλίβω σπογγιά , ὁ διασπάω δέ ὡς ἐν ὁ διαιρέω καί διασπάω , εἴτε οὖν ὑπό ἐγώ ἕλκω ὁ χείρ , εἴτε ὑπό τις ἕτερος . τοιοῦτος γάρ τις καί ὁ ἀραιός τε καί μαλακός σῶμα ὑπό ὁ ψυχρός πάσχω ἀναγκαῖος , ὑποδέχομαι μέν εἴσω ὁ ψῦξις ὁ ἀραιότης ἑτοῖμος , ἔτι δέ ἑτοῖμος ὁ ἐν ὁ βάθος μόριον ὁ μαλακός ὑπό αὐτός πήγνυμι . κατά ἕκαστος οὖν ὁ πόρος εἴσειμι ὁ ψυχρός ἐν ὁ ἀραιός σῶμα , οἷος ὁ τε ἑλκόω πᾶς εἰμί καί ὀφθαλμός καί μυκτήρ καί στόμα καί ὁ κατά ὁ γαστήρ , ἐπιλαμβάνω πᾶς ὁ ψύχω σῶμα ὁ μόριον καί τρόπος τις πολύς ἐν κύκλος λαβή αὐτός συνάγω καί πιλέω ὁ συνεχής ἀποσπάω . χώρα οὖν ἀναγκαῖος ἐν ὅδε ὁ πάθος γίγνομαι κενός οὐ ὀλίγος , οὐ μόνος ὁ ὁ λεπτός ὑγρότης ἐκκρίνω πιέζω , ἀλλά καί ὁ ὁ μαλακός οὐσία εἰς ἐλαχύς τόπος συνάγω . χώρα δέ κενός ἐν συνεχής σῶμα οὐ ἐγχωρέω συνίστημι φυλάσσω ὁ συνέχεια . εἴπερ οὖν συνίστημι , δῆλος ὡς φθείρω μέν οὗτος , διασπάω δέ ὁ συνεχής σῶμα , εἰͅν οὗτος ὁ ὁ αἴσθησις ἀνιαρός τε ἅμα καί δακνώδης ὑπαντάω πάθος , οὐ μήν ὁ γε ποιότης ἄμφω ὁ αὐτός , ὁ τε διά ὁ ψύχω δάκνω εἰμί καί ὁ διά ὁ θερμαίνω , ἀλλά ἐπί μέν ὁ πρότερος εὐθύς καί ὁ συνάγω τε καί σφίγγω ὁ οὐσία αἴσθησις ἐγώ εἰμί , ἐπί δέ ὁ δεύτερος ὁ ὁ διαλύω τε καί χέω . καί δή καί ὁ τάχος οὐ ὅμοιος ἐπί ἀμφότερος ὁ πάθος , ἀλλά ἐπί μέν ὁ ψύχω βραδύνω πως μάλα ὁ δῆξις , ἐπί δέ ὁ θερμαίνω ὠκύς διεξέρχομαι . ὁπότε οὖν αὔταρκος ἤδη διορίζω καί ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα αὐτός καί ὁ πρός ἐγώ αἴσθησις , καί λέγω σαφής ﻿ ὅπως μέν ὁ θερμός , ὅπως δέ ὁ ψυχρός δακνώδης φαίνω . χρή μέν δήπου καί λογίζομαι τις καί πρίν ἀκούω παρά ἐγώ , ὡς ὁ δάκνω φάρμακον ὁ μέν θερμός ὁ δύναμις ἀναγκαῖος εἰμί , ὁ δέ ψυχρός . καί παρά ἐγώ δέ ἐπιμανθάνω εἰμί ὁ διορισμός αὐτός ἀκριβής , ἀναμιμνῄσκω πρότερος ὡς καί ὁ πόμα καί ὁ βαλανεῖον , ὅταν εὔκρατος ἔχω , θερμός λέγω , ἐνίοτε καταχράομαι ὁ προσηγορία . εὔκρατος γάρ χρή αὐτός λέγω καί σύμμετρος μάλα ἤ θερμός . ὁ μέν οὖν οὕτως θερμός προσηνής τε εἰμί καί φίλιος . διαχέω γάρ ἐγώ ὁ συνίστημι τε καί πήγνυμι ἐν ὁ σῶμα , ἐν ὅς μάλα πάθος ὁ ἥδομαι ὁ ζῷον εἰμί · χρονίζω δέ καί οὗτος κατά ὀλίγος ἀνιαρός γίγνομαι . μεταπίπτω γάρ εἰς ἀμετρία οὕτως γε χύσις ὡς καί διαφορέω καί διαλύω καί σκεδάννυμι ὁ οὐσία ἐγώ . ἀλλά εἰͅν οὗτος χωρίς ὁ δάκνω ἀνιάω , λειποψυχία τε ἐμποιέω καί κατάπτωσις δύναμις , ὥστε καί ὁ θάνατος ἕπομαι . ὁ δέ ἔτι μάλα ὅδε θερμός τέμνω καί διαιρέω καί διίστημι ὁ οὐσία , ὥστε ἐκ ἀνάγκη δακνώδης φαίνω , καθά καί ὁ ζέω ὕδωρ καί ὁ πῦρ αὐτός . καί ὁ ψυχρός δέ κατά ὁ αὐτός τρόπος ὅσος μέν συνάγω , οὔπω δέ διασπάω ὁ συνεχής ὁ πλησιάζω σῶμα , ψυχρός μόνος εἰμί , οὐ μήν ἤδη γε πως δακνώδης . ὁ δέ πρός ὁ συνάγω διασπάω , βίαιος δέ δηλονότι πᾶς ὁ τοιοῦτος χράω ὁ πίλησις , δακνώδης φαντάζω . ὁ μέν οὖν συνάγω τε καί πήγνυμι ὁ ὑποβάλλω ὕλη ἴδιος ἀεί ὁ ψυχρός · ὁ δέ διαχέω τε καί τήκω ὁ θερμός , κοινός δέ ἄμφω ἄμετρος αὐξάνω ὁ δάκνω . ὅσος μέν οὖν ἀκριβής εἰμί ψυχρός καί θερμός , πρός ὁ ἄλλος ἅπας ὅς ἔμπροσθεν λέγω ἀραιός τε καί μαλακός μέλος , ἤδη καί ὁ δέρμα ἐγώ ἅπτω . μιμνῄσκω δέ ἐγώ ποτέ διά χιών ὁδοιπορέω οὕτως πολύς , ὡς μηδείς ὁ γῆ φαίνω γυμνός · εἰμί δέ καθαρός ὁ ἀήρ ἀκριβής φαίνω καί τις πνεῦμα ὁ χιών ἀποπνέω , ψυχρός οὕτως , ὡς οὐ ὁ ὀφθαλμός μόνος δάκνω ἤ καί ὁ μυκτήρ , ἀλλά καί ὁ πρόσωπον ὅλος . εἰ δέ καί χείρ τις ἔξω προβάλλω , καί οὗτος ὅμοιος ἅπτω . ὅσος δέ ἀπολείπω ὁ ἄκρος ψῦξις ἤ θερμότης , οὐ δάκνω ὁ δέρμα , ὁ μέν ψύχω μήτε διασπάω τις ὁ συνέχεια αὐτός δύναμαι διά ὁ σκληρότης , μήτε εἰς ὁ βάθος ἐνδύω φθάνω ὁ πύκνωσις ὁ ἐπιφάνεια · ὁ δέ θερμαίνω ὁ τε μή διαβιβρώσκω , ἀλλά διαχέω μόνος , ὁ τε διεξέρχομαι ὁ πόρος ἐνίοτε ἑτοῖμος . μέγας δέ εἰς ὁ τοιοῦτος πάθημα συμβάλλω ὁ ὁ οὐσία ὁ φάρμακον ἤτοι παχυμερής ἤ λεπτομερής . ἐπί μέν γάρ ὁ ψύχω ὁ λεπτομερής μάλα ἐξικνέομαι πρός ὁ βάθος , καί διά οὗτος δάκνω σφοδρός · ἐπί δέ ὁ θερμαίνω ὁ παχυμερής μάλα ἑλκόω καί διά οὗτος ἀνιάω βίαιος . λεπτομερής μέν οὖν ὁ ἀήρ , παχυμερής δέ γῆ , μεταξύ δέ ἄμφω ὁ ὕδωρ . ἀλλά ἀήρ μέν ἐκπυρόω φλόξ γίγνομαι , γῆ δέ ἄνθραξ , ὁ δέ ὕδωρ δέχομαι μέν ἰσχυρός θερμασία , ἀλλά οὔτε φλόξ οὔτε ἄνθραξ γίγνομαι , διά ὁ σύμφυτος ὑγρότης . φλόξ μέν γάρ καί ἄνθραξ εἶδος πῦρ . ἅπας δέ πῦρ εἰμί θερμός καί ξηρός , οὐ ἐγχωρέω δέ ὁ ὕδωρ γίγνομαι ξηρός καί διά οὗτος , οὐ δέχομαι ὁ ὁ πῦρ ἀκριβής ποιότης , καθά ὁ γῆ τε καί ὁ ἀήρ · φάρμακον μέν οὖν οὐδείς οὕτως θερμός εἰμί ὡς φλόξ ἤ ἄνθραξ ἤ ζέω ὕδωρ , ἀλλά ἔͅν θερμός εἰμί , πάντως ποῦ γοῦν οὗτος ἀπολείπω πάμπολυς . μέχρι μέντοι ὁ καίω ὁ θερμότης αὐτός προέρχομαι , ὅταν ἐν οὐσία περιέχω παχυμερής . ὁ δέ ἐν ὁ λεπτομερής ἐνίοτε μέν οὐδέ δάκνω ὁ ἀρχή , ἀλλά θερμαίνω μόνος . εἰμί δέ ὅτε δακνώδης μέν εἰμί , οὐ μήν ἤδη καί καίω .