galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.27
Ἐμοὶ δὲ καιρὸς ἂν εἴη πρέπων ἀφορισαμένῳ τὰς τάξεις τῶν ἐν τοῖς φαρμάκοις κράσεών τε καὶ δυνάμεων ἐνταῦθα καταπαύειν ἤδη τὸν λόγον . τὸ μὲν δὴ σύμμετρον φάρμακον , ὡς ὁμοίας εἶναι κράσεως ᾧ προσάγεται , κατὰ τὸ μήτε ξηραίνειν μήθ’ ὑγραίνειν , μήτε ψύχειν μήτε θερμαίνειν , οὔτε ξηρὸν οὔθ’ ὑγρὸν , οὔτε ψυχρὸν οὔτε θερμὸν ὀνομάζειν προσήκει . τὸ δ’ ἤτοι ξηρότερον ἢ ὑγρότερον , ἢ θερμότερον ἢ ψυχρότερον , ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης καλεῖται δυνάμεως . ἀρκεῖ δὲ καθ’ ἑκάστην ἐπικράτειαν τέσσαρας ὡς πρὸς τὴν χρείαν ποιήσασθαι τάξεις , θερμὸν μὲν ὀνομάζοντας κατὰ τὴν πρώτην τάξιν ὅ τι ἂν ἡμᾶς θερμαίνῃ , μὴ μέντοι γε ἐναργῶς , ἀλλὰ μετὰ τοῦ προσδεῖσθαί τινος ἀποδείξεως λογικῆς . οὕτω καὶ ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν καὶ ξηρὸν , ὅ τι περ ἂν ἀποδείξεως δέηται , μηδέπω τὴν ἐνέργειαν ἰσχυρὰν μηδ’ ἐναργῆ κεκτημένον . ὅσα μέντοι σαφῶς ἤδη θερμαίνειν ἢ ψύχειν ἢ ξηραίνειν ἢ ὑγραίνειν πέφυκε , δευτέρας τὰ τοιαῦτα τάξεως εἶναι λεχθήσεται . τὰ δ’ ἤδη μὲν σφοδρῶς , οὐ μὴν εἰς ἄκρον γε , τῆς τρίτης . ὅσα δ’ οὕτω θερμαίνειν πέφυκεν , ὡς ἐσχαροῦν τε καὶ καίειν , τετάρτης . οὕτω δὴ καὶ ὅσα σφοδρότερον ψύχειν πέφυκεν , ὡς ἤδη νεκροῦν , τετάρτης καὶ ταῦτα . ξηραῖνον δ’ οὐδέν ἐστιν εὑρεῖν τετάρτης τάξεως , ἄνευ τοῦ καίειν · ὅ τι γὰρ ἄκρως ξηραίνει , πάντως τοῦτο καὶ καίει . τῆς τρίτης μέντοι τάξεως τῶν ξηραινόντων δύναταί τι καὶ μὴ καῖον εἶναι , καθάπερ ὅσα στύφει σφοδρῶς ἅπαντα , ἐξ ὧν ἐστιν ὀμφάκιον καὶ ῥοῦς καὶ στυπτηρία καὶ βαλαύστιον καὶ κικὶς ἡ ὀμφακῖτις . ἐν αὐτοῖς δὲ τούτοις τὰ μὲν ἐγγύς ἐστι τῶν καιόντων , οἷον ἥ τε λεπὶς τοῦ χαλκοῦ καὶ ὁ κεκαυμένος χαλκὸς , ὡς ἐν τῷ ἀσαφεῖ που κεῖσθαι τῆς τρίτης τε καὶ τετάρτης τάξεως . τὰ δ’ ἐν τῷ μέσῳ , καθάπερ ὁ κεκαυμένος χαλκὸς , εἰ πλυθείη , τὰ δ’ ἐν ἀρχῇ καθάπερ ὑποκυστίς . οὕτω δὲ καὶ κατὰ τὴν δευτέραν τε καὶ τετάρτην τάξιν ἔνεστι διαφορὰς ποιεῖσθαι τριττάς . οὐ γὰρ ὡσαύτως δή που τὸ καυτήριον ξηραίνει τῷ νάπυϊ , καίτοι γε ἄμφω τῆς τετάρτης τάξεώς ἐστιν . ὑπὲρ ἁπάντων δὴ τούτων ἐν τοῖς ἑξῆς διορισθήσεται καθ’ ἕκαστον ἁπλοῦν φάρμακον ἰδίᾳ .
Lemmas: ἐγώ δέ καιρός ἄν εἰμί πρέπω ἀφορίζω ὁ τάξις ὁ ἐν ὁ φάρμακον κρᾶσις τε καί δύναμις ἐνταῦθα καταπαύω ἤδη ὁ λόγος . ὁ μέν δή σύμμετρος φάρμακον , ὡς ὅμοιος εἰμί κρᾶσις ὅς προσάγω , κατά ὁ μήτε ξηραίνω μήτε ὑγραίνω , μήτε ψύχω μήτε θερμαίνω , οὔτε ξηρός οὔτε ὑγρός , οὔτε ψυχρός οὔτε θερμός ὀνομάζω προσήκω . ὁ δέ ἤτοι ξηρός ἤ ὑγρός , ἤ θερμός ἤ ψυχρός , ἀπό ὁ ἐπικρατέω καλέω δύναμις . ἀρκέω δέ κατά ἕκαστος ἐπικράτεια τέσσαρες ὡς πρός ὁ χρεία ποιέω τάξις , θερμός μέν ὀνομάζω κατά ὁ πρῶτος τάξις ὅς τις ἄν ἐγώ θερμαίνω , μή μέντοι γε ἐναργής , ἀλλά μετά ὁ προσδέω τις ἀπόδειξις λογικός . οὕτως καί ψυχρός καί ὑγρός καί ξηρός , ὅς τις περ ἄν ἀπόδειξις δέω , μηδέπω ὁ ἐνέργεια ἰσχυρός μηδέ ἐναργής κτάομαι . ὅσος μέντοι σαφής ἤδη θερμαίνω ἤ ψύχω ἤ ξηραίνω ἤ ὑγραίνω φύω , δεύτερος ὁ τοιοῦτος τάξις εἰμί λέγω . ὁ δέ ἤδη μέν σφοδρός , οὐ μήν εἰς ἄκρος γε , ὁ τρίτος . ὅσος δέ οὕτως θερμαίνω φύω , ὡς ἐσχαρόω τε καί καίω , τέταρτος . οὕτως δή καί ὅσος σφοδρός ψύχω φύω , ὡς ἤδη νεκρόω , τέταρτος καί οὗτος . ξηραίνω δέ οὐδείς εἰμί εὑρίσκω τέταρτος τάξις , ἄνευ ὁ καίω · ὅς τις γάρ ἄκρος ξηραίνω , πάντως οὗτος καί καίω . ὁ τρίτος μέντοι τάξις ὁ ξηραίνω δύναμαι τις καί μή καίω εἰμί , καθά ὅσος στύφω σφοδρός ἅπας , ἐκ ὅς εἰμί ὀμφάκιον καί ῥόος καί στυπτηρία καί βαλαύστιον καί κικίς ὁ ὀμφακῖτις . ἐν αὐτός δέ οὗτος ὁ μέν ἐγγύς εἰμί ὁ καίω , οἷος ὁ τε λεπίς ὁ χαλκός καί ὁ καίω χαλκός , ὡς ἐν ὁ ἀσαφής που κεῖμαι ὁ τρίτος τε καί τέταρτος τάξις . ὁ δέ ἐν ὁ μέσος , καθά ὁ καίω χαλκός , εἰ πλύνω , ὁ δέ ἐν ἀρχή καθά ὑποκιστίς . οὕτως δέ καί κατά ὁ δεύτερος τε καί τέταρτος τάξις ἔνειμι διαφορά ποιέω τρισσός . οὐ γάρ ὡσαύτως δή που ὁ καυτήριον ξηραίνω ὁ νᾶπυ , καίτοι γε ἄμφω ὁ τέταρτος τάξις εἰμί . ὑπέρ ἅπας δή οὗτος ἐν ὁ ἑξῆς διορίζω κατά ἕκαστος ἁπλόος φάρμακον ἴδιος .