galenus.de-simplicium-medicamentorum-temperamentis-ac-facultatibus-libri-xi 5.25
Τὸ μὲν γὰρ σταλτικάς τινας ὑπ’ αὐτῶν λέγεσθαι δυνάμεις , ἢ σφιγγούσας ἢ συναγούσας ἢ ἀπωθουμένας , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον , οὔτ’ ἄτοπον οὔτ’ ἀσαφές . ὅταν δὲ μετασυγκριτικάς τινας εἶναι λέγωσιν ὕλας ἢ δυνάμεις , οὔτε σαφές ἐστι τὸ λεγόμενον οὔτ’ ἀληθὲς οὔτε τῆς αἱρέσεως αὐτῶν οἰκεῖον , οἵγε φεύγειν φασὶν τὴν ἀπὸ τῶν δογματικῶν ὑπολήψεων ἔνδειξιν , ἀρκεῖν γὰρ αὐτοῖς τὰς φαινομένας καινότητας . τὸ δ’ ἐκτρεπομένων τῶν πόρων τοῦ σώματος ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐν ἰδιότητι τῆς τροπῆς αὐτῶν συνίστασθαί τινα πάθη δογματική τις ὑπόληψίς ἐστιν . ἕπεται δὲ ταύτῃ καὶ τὸ τῶν τοιούτων παθῶν μετασυγκριτικάς τινας εἶναι δυνάμεις , ἀλλοιούσας δηλονότι τὴν παρὰ φύσιν τῆς συγκρίσεως ἡμῶν ποροποιίαν . οὕτως γὰρ δὴ καὶ χρῶνται τοῖς ὀνόμασιν οἱ περὶ τὸν Θεσσαλὸν , εἶτ’ ἐπὶ τῶν χρονίως ῥευματιζομένων παραλαμβάνουσι τὰς τοιούτοις δυνάμεις , οὔθ’ ὅτι τῶν πόρων ἀλλοίωσις ἐν τοῖς τοιούτοις γίνεται πάθεσιν ἀποδείξαντες οὔθ’ ὅτι τάδε τὰ φάρμακα μετασυγκρίνειν πέφυκεν , τὴν ἡμαρτημένην ποροποιίαν ἐπιδεῖξαι δυνάμενοι . διὰ τί γὰρ , ὦ πρὸς θεῶν , τὸ νᾶπυ καὶ ἡ θαψία καὶ τὸ πύρεθρον , ἥ τε τῆς καππάρεως ῥίζα , καὶ ἁπλῶς ὅσα καίειν πέφυκεν , εἰ χρονίσειεν ὁμιλοῦντα τῷ σώματι , μετασυγκρίνει τὴν ποροποιίαν ; ὅτι μὲν γὰρ ὠφελεῖται τὰ ῥευματικὰ μόρια πρὸς τῶν τοιούτων φαρμάκων ἐναργῶς φαίνεται . διὰ τί δ’ ὠφελεῖται , πρόβλημά ἐστι τῆς φυσικῆς θεωρίας . ἡμεῖς μὲν οὖν φαμεν ὑγρὰν καὶ ψυχρὰν εἶναι τὴν κρᾶσιν αὐτῶν , καὶ διὰ τοῦτο δεῖσθαι τῶν θερμαινόντων τε καὶ ξηραινόντων . ἄλλοι δ’ ἄλλην τὴν αἰτίαν ἐροῦσιν , ὡς ἂν καὶ τύχωσι περὶ τῶν στοιχείων τοῦ σώματος ὑπολαμβάνοντες . οὐ μὴν προσήκει γε φθέγγεσθαι τὸ τῆς μετασυγκρίσεως ὄνομα τῶν ἀφ’ ἑτέρας αἱρέσεως ἀγομένων οὐδενὶ , πλὴν ὅσοι τὰ τῶν ζώων σώματα συγκρίματα νομίζουσί τε καὶ ὀνομάζουσιν , ἐξ ὄγκων ἀτόμων ἢ ἐλαχίστων ἢ ἀμερῶν ἢ ὁμοιομερῶν , καὶ οὐδὲ τούτοις ἅπασι , ἀλλ’ ὅσοι , καθάπερ ὁ Θεσσαλὸς , ἐν τῷ κανόνι τῆς τῶν πόρων ἀλλοιώσεως τὰ τοιαῦτα τῶν νοσημάτων ἀνατιθέασιν , οὐ γὰρ ᾗ μεθοδικός ἐστι , τοῦτο λέγων ὁ Θεσσαλός . ἀποχωρεῖ γὰρ ὅταν ὡς μεθοδικὸς ἡμῖν διαλέγηται τῆς ἀπὸ τῶν ἀδήλων ἐνδείξεως , ἀλλ’ ᾗ δογματικὸς , ἀπὸ μὲν τῶν αὐτῶν Ἀσκληπιάδει στοιχείων ἀρχόμενος , οὐ μὴν ἀκολουθῶν γε πάντῃ , ἀλλ’ οὐ νῦν γε καιρὸς ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἐπὶ πλέον διεξέρχεσθαι . τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ἐστιν οἰκειότερα τῇ θεραπευτικῇ μεθόδῳ , τὰ δ’ ἐν τοῖς περὶ τῆς κατὰ Θεμίσωνα καὶ Θεσσαλὸν αἱρέσεως ἀκριβέστερον εἰρήσεται . καιρὸς οὖν ἤδη καταπαύειν ἐνταῦθα καὶ τόνδε τὸν λόγον , ἔτι δύο προσθέντας αὐτῷ κεφάλαια , τὸ μὲν ἕτερον ἐν τῇ τῶν ἔμπροσθεν ἀναβληθέντων ὑπὲρ τῶν ἐναντίων δυνάμεων , τὸ δ’ ἕτερον ἀναγκαῖον μὲν εἰς τὸν ἐφεξῆς λόγον , ὁρίζον δὲ τὴν ﻿ τάξιν ἑκάστου τῶν θερμαινόντων τε καὶ ψυχόντων , ὑγραινόντων τε καὶ ξηραινόντων φαρμάκων .
Lemmas: ὁ μέν γάρ σταλτικός τις ὑπό αὐτός λέγω δύναμις , ἤ σφίγγω ἤ συνάγω ἤ ἀπωθέω , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος , οὔτε ἄτοπος οὔτε ἀσαφής . ὅταν δέ μετασυγκριτικός τις εἰμί λέγω ὕλη ἤ δύναμις , οὔτε σαφής εἰμί ὁ λέγω οὔτε ἀληθής οὔτε ὁ αἵρεσις αὐτός οἰκεῖος , ὅσγε φεύγω φημί ὁ ἀπό ὁ δογματικός ὑπόληψις ἔνδειξις , ἀρκέω γάρ αὐτός ὁ φαίνω καινότης . ὁ δέ ἐκτρέπω ὁ πόρος ὁ σῶμα ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις ἐν ἰδιότης ὁ τροπή αὐτός συνίστημι τις πάθος δογματικός τις ὑπόληψις εἰμί . ἕπομαι δέ οὗτος καί ὁ ὁ τοιοῦτος πάθος μετασυγκριτικός τις εἰμί δύναμις , ἀλλοιόω δηλονότι ὁ παρά φύσις ὁ σύγκρισις ἐγώ ποροποιία . οὕτως γάρ δή καί χράω ὁ ὄνομα ὁ περί ὁ Θεσσαλός , εἶτα ἐπί ὁ χρόνιος ῥευματίζομαι παραλαμβάνω ὁ τοιοῦτος δύναμις , οὔτε ὅτι ὁ πόρος ἀλλοίωσις ἐν ὁ τοιοῦτος γίγνομαι πάθος ἀποδείκνυμι οὔτε ὅτι ὅδε ὁ φάρμακον μετασυγκρίνω φύω , ὁ ἁμαρτάνω ποροποιία ἐπιδείκνυμι δύναμαι . διά τίς γάρ , ὦ πρός θεός , ὁ νᾶπυ καί ὁ θαψία καί ὁ πύρεθρον , ὁ τε ὁ κάππαρις ῥίζα , καί ἁπλῶς ὅσος καίω φύω , εἰ χρονίζω ὁμιλέω ὁ σῶμα , μετασυγκρίνω ὁ ποροποιία ; ὅτι μέν γάρ ὠφελέω ὁ ῥευματικός μόριον πρός ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἐναργής φαίνω . διά τίς δέ ὠφελέω , πρόβλημα εἰμί ὁ φυσικός θεωρία . ἐγώ μέν οὖν φημί ὑγρός καί ψυχρός εἰμί ὁ κρᾶσις αὐτός , καί διά οὗτος δέω ὁ θερμαίνω τε καί ξηραίνω . ἄλλος δέ ἄλλος ὁ αἰτία λέγω , ὡς ἄν καί τυγχάνω περί ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα ὑπολαμβάνω . οὐ μήν προσήκω γε φθέγγομαι ὁ ὁ μετασύγκρισις ὄνομα ὁ ἀπό ἕτερος αἵρεσις ἄγω οὐδείς , πλήν ὅσος ὁ ὁ ζῷον σῶμα σύγκριμα νομίζω τε καί ὀνομάζω , ἐκ ὄγκος ἄτομος ἤ ἐλαχύς ἤ ἀμερής ἤ ὁμοιομερής , καί οὐδέ οὗτος ἅπας , ἀλλά ὅσος , καθά ὁ Θεσσαλός , ἐν ὁ κανών ὁ ὁ πόρος ἀλλοίωσις ὁ τοιοῦτος ὁ νόσημα ἀνατίθημι , οὐ γάρ ᾗ μεθοδικός εἰμί , οὗτος λέγω ὁ Θεσσαλός . ἀποχωρέω γάρ ὅταν ὡς μεθοδικός ἐγώ διαλέγω ὁ ἀπό ὁ ἄδηλος ἔνδειξις , ἀλλά ᾗ δογματικός , ἀπό μέν ὁ αὐτός Ἀσκληπιάδης στοιχεῖον ἄρχω , οὐ μήν ἀκολουθέω γε πάντῃ , ἀλλά οὐ νῦν γε καιρός ὑπέρ ὁ τοιοῦτος ἐπί πολύς διεξέρχομαι . ὁ μέν γάρ αὐτός εἰμί οἰκεῖος ὁ θεραπευτικός μέθοδος , ὁ δέ ἐν ὁ περί ὁ κατά Θεμίσων καί Θεσσαλός αἵρεσις ἀκριβής λέγω . καιρός οὖν ἤδη καταπαύω ἐνταῦθα καί ὅδε ὁ λόγος , ἔτι δύο προστίθημι αὐτός κεφάλαιος , ὁ μέν ἕτερος ἐν ὁ ὁ ἔμπροσθεν ἀναβάλλω ὑπέρ ὁ ἐναντίος δύναμις , ὁ δέ ἕτερος ἀναγκαῖος μέν εἰς ὁ ἐφεξῆς λόγος , ὁρίζω δέ ὁ ﻿ τάξις ἕκαστος ὁ θερμαίνω τε καί ψύχω , ὑγραίνω τε καί ξηραίνω φάρμακον .