galenus.de-semine-libri-ii 1.10
Τὴν φυτικὴν δ’ ἀρχὴν ἁπάντων ἔχει πρώτην δημιουργοῦσαν , οὐκ ἐξ αἵματος , ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ σπέρματος , ἀρτηρίαν , καὶ φλέβα , καὶ νεῦρον , ὀστοῦν τε καὶ ﻿ ὑμένα . ταῦτα γὰρ πρόσθεν ὁ λόγος ἐξηγήσατο , χορίον μὲν πρῶτον ἔξωθεν αὐτῷ περιθεὶς , ἅμα δ’ αὐτῷ τὸν ἀλλαντοειδῆ ποιήσας ὑμένα , συνεργασόμενον μὲν , ὡς εἴρηται , τῷ χορίῳ τὴν γένεσιν , ὑποδεξόμενον δὲ διαπλασθέντος τοῦ ζώου τὸ οὖρον . ἀνάγκη γὰρ ἦν καὶ τῷ κυουμένῳ ζώῳ περιττώματα γενέσθαι τοσαῦτά τε καὶ τοιαῦτα , ὅσα τε καὶ οἷα ὑπάρχει τοῖς ἀπολελυμένοις ἤδη τῆς μήτρας · ἀλλὰ τούτων οὖρόν τε καὶ ἀποπάτημα , διαπεπλασμένων τε καὶ διηρθρωμένων ἤδη τῶν μορίων · ἐξ ἀρχῆς δ’ εὐθέως τὸν ἀποῤῥέοντα τοῦ κυήματος ἀτμὸν , ὃς ἀνάλογός ἐστι τῷ τῶν τελείων ζώων ἱδρῶτι · καὶ τούτῳ τοίνυν ἀναγκαῖον γενέσθαι τινὰ ὑμένα , καθάπερ καὶ τῷ οὔρῳ τὸν ἀλλαντοειδῆ . καὶ δὴ καὶ γέγονεν ὁ ἄμνειος ὀνομαζόμενος , ὅλον ἐν κύκλῳ περιλαμβάνων τὸ κύημα . τῷ γὰρ ἀλλαντοειδεῖ , καίτοι προτέρῳ τοῦ ἀμνείου γεγονότι , συγχρήσασθαι πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν οὐκ ἐδικαίωσεν ἡ φύσις , ἅμα μὲν ὅτι λεπτὸς καὶ ἄτονος ἦν , ἐξ ὀῤῥωδεστέρου γεγενημένος σπέρματος · ἐχρῆν δὲ τὸν περιέξοντα τὸ ἔμβρυον ὑμένα πάχος ἔχειν ἰσχυρὸν , ὡς ἂν οὐ μόνον ἱδρῶτος ἀγγεῖον αὐτὸ γενησόμενον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς μελλούσας ἔσεσθαι τῶν κώλων κινήσεις ἀνθέξοντα πρὸς τοῦτο δὲ καὶ ὅτι στενώτερος ἦν ὁ ἀλλαντοειδὴς , ἢ ὡς πᾶν ἀμφιέσαι τὸ κύημα . τί δὴ οὖν οὐκ ἐποίησεν αὐτὸ εὐρύτερον ; ὑπολάβοις ἄν μοι τῷ λόγῳ . ὅτι τὸ θῆλυ σπέρμα ἔλαττον ὑπάρχει πολλῷ τοῦ ἄῤῥενος λέλεκται γάρ μοι καὶ πρόσθεν . οὔκουν ἦν δυνατὸν εὐρὺν ἅμα καὶ μακρὸν ἐργάσασθαι τὸν ἀλλαντοειδῆ , ἀλλ’ ἔστιν ἐξ ἀνάγκης μακρὸς , ὡς ἂν εἰς ἀμφοτέρας τὰς κεραίας τῶν μητρῶν ἀνηρτημένος , ὥστ’ εὐλόγως ἅμα καὶ ἀναγκαίως στενὸς ἐγένετο . τοιούτου δ’ ὄντος αὐτοῦ , καὶ προσέτι λεπτοῦ , τὸν ὑποδεξόμενον ὑμένα τὰς ἀτμώδεις ἀποῤῥοὰς εὐρὺν καὶ παχὺν ἅμα τῇ πρώτῃ συλλήψει τῆς γονῆς ἡ φύσις · ἔξωθεν αὐτῇ περιέτεινεν , ἀτμίζειν γε μελλούσῃ διὰ τὴν θερμότητα . τῶν δ’ ἄλλων ὑμένων οὐδεὶς ἐν ταῖς πρώταις ἡμέραις ἀναγκαίαν ἔχει τὴν γένεσιν . οὐδὲ γὰρ ἐξήρκεσεν εἰς τὴν ἁπάντων αὐτῶν δημιουργίαν ἡ τοῦ σπέρματος οὐσία , ἀλλ’ ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι κύημα μὲν τὸ σπέρμα ἤδη , τρεφόμενον δὲ ηὐξάνετο , καὶ πλεῖστον ὑπῆρχεν , ἡνίκα διαφράττεσθαι μὲν ἔδει τὴν καρδίαν ἀπὸ τοῦ ἥπατος , ἀμφιέννυσθαι δὲ ἔξωθεν αὐτὴν κατ’ αὐτὴν ἰδίῳ φρουρίῳ , περιτείνεσθαι δὲ τῇ γαστρὶ τὸ περιτόναιον , ὑπαλείφεσθαι δὲ τῷ θώρακι τὸν ὑπεζωκότα . τηνικαῦτα καὶ τὸν ἐγκέφαλον ἐχρῆν σκεπάσασθαι διτταῖς μήνιγξι , καὶ τὸν νωτιαῖον ἅμα ταύταις ἑτέρᾳ τρίτῃ , καὶ σύμπαν τὸ κύημα τὴν ἔξωθεν ἅπασαν περιγραφὴν ὑμενώδη λαβεῖν , ὡς εἶναι ταύτην αὐτῷ σύμφυτον σκέπασμα τοῦ μήτε βλάπτεσθαι μηδὲν ὑπὸ τῶν περιττωμάτων , ἃ στέγειν ἔμελλεν ὁ ἄμνειος , ὕστερον δὲ δέρμα γενέσθαι , σαρκώδους οὐσίας ἐπιτραφείσης αὐτῷ . κατεχρήσατο γοῦν ἡ φύσις εἰς ταῦτα σύμπαντα τῷ γλίσχρῳ τῆς γονῆς · ὅσον δὲ ἐν αὐτῇ παχύτερον καὶ γεωδέστερον ἦν καὶ ἧττον ὅλκιμον , εἰς τὴν τῶν ὀστῶν χώραν κατέθετο . σύμπαν γὰρ ἤδη διέπλαττε τὸ ἔμβρυον , ὡς ἂν οὐδέποτε κατ’ οὐδὲν μέρος ἀργοῦσα . καὶ τοίνυν ἥκει ὁ τρίτος μὲν χρόνος τῇ κυήσει . πάντων δ’ ἡ φύσις ὑπογραφὰς πεποιημένη σπέρματος οὐσίας , διαρθροῦν ἀκριβῶς αὐτὰ , καὶ τὰ μόρια ταῦτα ἐξεργάζεσθαι καιρὸν εἶχεν . ἅμα τε οὖν ἐπέφυέ τε καὶ περιέφυεν ἅπασι τοῖς ὀστοῖς τὰς σάρκας , ἅμα τε καὶ τὸ πιότατον ἐξ αὐτῶν μυζήσασα , γεώδη μὲν ἐκεῖνα καὶ κραῦρα καὶ ἀλιπῆ παντάπασιν ἀπετέλεσεν , ὅσον εἷλκεν ἐξ αὐτῶν γλίσχρον ἐκφύουσα καθέκαστον , ἐπὶ μὲν τοῖς πέρασι τῶν ὀστῶν συνδέσμους εἰργάσατο πρὸς ἄλληλα , κατὰ δὲ τὸ μῆκος ἐν κύκλῳ πᾶν ὑμένας λεπτοὺς περιέβαλεν , οὓς ὀνομάζουσι περιοστείους , οἷς τὰς σάρκας ἐπέφυεν . ἐχρήσατο δ’ εἰς τὴν τῶν ὀστῶν δημιουργίαν μάλιστα τῇ τοῦ θερμοῦ δυνάμει , κατοπτῶσα πάντη αὐτὰ καὶ ξηραίνουσα . καὶ γὰρ ἐκείνοις ἄμεινον ἦν τοῦτο , σκληροῖς ἔσεσθαι μέλλουσι , καὶ τὸ λιπαρὸν ἐξ αὐτῶν οὕτως ἔμελλε μάλιστα ἐκχυθήσεσθαι , καθάπερ ἀφρός τις ζεσάντων . ἔνθα δὲ ἐπέφυσεν αὐτοῖς τοῖς ὀστοῖς σάρκα , πρὶν σκεπάσαι τοῖς ὑμέσιν , ἧττον κραῦρον γέγονε τὸ τοιοῦτο ὀστοῦν ξύμπαν . ἐξέτεινε δὲ ἀπὸ τῶν περιοστείων ὑμένων καὶ ταῖς σαρξὶν ἰσχνὰ σκεπάσματα . καὶ μέντοι καὶ νεῦρον εἰς ἑκάστην αὐτῶν εἰσάγουσα διέσπειρε , λύσασα πρότερον εἰς ἶνας ἀραχνῶν λεπτοτέρας . ἑτέρας δὲ ἶνας ὁμοίως λεπτὰς ἐκ τῶν συνδέσμων ἀγαγοῦσα , καὶ περιπτύξασα πάσαις αὐταῖς σάρκας , συνήγαγεν αὖθις εἰς ταὐτὸ ἀμφότερα τῶν ἰνῶν τὰ γένη , τὸ μὲν ὅλον ὄργανον , ἐν ᾧ ταῦτα ἐτεχνήσατο , μῦν ἐργασαμένη , τὸ δὲ ἐκ τῆς τῶν ἰνῶν συνόδου τένοντα . τῶν μὲν δὴ συνδέσμων , ὡς εἴρηται , μοῖραν οὐκ ὀλίγην εἰς τοὺς μῦς ἐνέβαλε , τῶν νεύρων δὲ οὐκ εἰς τούτους μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς σπλάγχνοις ἅπασιν ὁμοίαν ποιεῖται τὴν νομήν . ἔστι δὲ δή τι καὶ ἕτερον εἶδος ἰνῶν ἔν τε τῇ γαστρὶ , καὶ τοῖς ἐντέροις , καὶ ἀμφοτέραις ταῖς κύστεσι , καὶ ταῖς μήτραις , καὶ τῇ καρδίᾳ , τὴν γένεσιν ἐκ σπέρματος ἔχον , αἷς περιπέφυκεν οἷον πλοκάμῳ τινὶ τὸ τοῦ σπλάγχνου σύμπαν σῶμα , τὴν γένεσιν ἐξ αἵματος εἰληφός .
Lemmas: ὁ φυτικός δέ ἀρχή ἅπας ἔχω πρῶτος δημιουργέω , οὐ ἐκ αἷμα , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ σπέρμα , ἀρτηρία , καί φλέψ , καί νεῦρον , ὀστέον τε καί ﻿ ὑμήν . οὗτος γάρ πρόσθεν ὁ λόγος ἐξηγέομαι , χόριον μέν πρῶτος ἔξωθεν αὐτός περιτίθημι , ἅμα δέ αὐτός ὁ ἀλλαντοειδής ποιέω ὑμήν , συνεργάζομαι μέν , ὡς λέγω , ὁ χόριον ὁ γένεσις , ὑποδείκνυμι δέ διαπλάσσω ὁ ζῷον ὁ οὖρος . ἀνάγκη γάρ εἰμί καί ὁ κυέω ζῷον περίσσωμα γίγνομαι τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος , ὅσος τε καί οἷος ὑπάρχω ὁ ἀπολύω ἤδη ὁ μήτρα · ἀλλά οὗτος οὖρος τε καί ἀποπάτημα , διαπλάσσω τε καί διαρθρόω ἤδη ὁ μόριον · ἐκ ἀρχή δέ εὐθύς ὁ ἀπορρέω ὁ κύημα ἀτμός , ὅς ἀνάλογος εἰμί ὁ ὁ τέλειος ζῷον ἱδρώς · καί οὗτος τοίνυν ἀναγκαῖος γίγνομαι τις ὑμήν , καθά καί ὁ οὖρος ὁ ἀλλαντοειδής . καί δή καί γίγνομαι ὁ ἀμνεῖος ὀνομάζω , ὅλος ἐν κύκλος περιλαμβάνω ὁ κύημα . ὁ γάρ ἀλλαντοειδής , καίτοι πρότερος ὁ ἀμνεῖον γίγνομαι , συγχράομαι πρός ὁ τοιοῦτος ὑπηρεσία οὐ δικαιόω ὁ φύσις , ἅμα μέν ὅτι λεπτός καί ἄτονος εἰμί , ἐκ ὀρρώδης γίγνομαι σπέρμα · χρή δέ ὁ περιέχω ὁ ἔμβρυον ὑμήν πάχος ἔχω ἰσχυρός , ὡς ἄν οὐ μόνος ἱδρώς ἀγγεῖον αὐτός γίγνομαι , ἀλλά καί πρός ὁ μέλλω εἰμί ὁ κῶλον κίνησις ἀντέχω πρός οὗτος δέ καί ὅτι στενός εἰμί ὁ ἀλλαντοειδής , ἤ ὡς πᾶς ἀμφιάζω ὁ κύημα . τίς δή οὖν οὐ ποιέω αὐτός εὐρύς ; ὑπολαμβάνω ἄν ἐγώ ὁ λόγος . ὅτι ὁ θῆλυς σπέρμα ἐλαχύς ὑπάρχω πολύς ὁ ἄρσην λέγω γάρ ἐγώ καί πρόσθεν . οὔκουν εἰμί δυνατός εὐρύς ἅμα καί μακρός ἐργάζομαι ὁ ἀλλαντοειδής , ἀλλά εἰμί ἐκ ἀνάγκη μακρός , ὡς ἄν εἰς ἀμφότερος ὁ κεραία ὁ μήτρα ἀναρτάω , ὥστε εὔλογος ἅμα καί ἀναγκαῖος στενός γίγνομαι . τοιοῦτος δέ εἰμί αὐτός , καί προσέτι λεπτός , ὁ ὑποδέχομαι ὑμήν ὁ ἀτμώδης ἀπορροή εὐρύς καί παχύς ἅμα ὁ πρῶτος σύλληψις ὁ γονή ὁ φύσις · ἔξωθεν αὐτός περιτείνω , ἀτμίζω γε μέλλω διά ὁ θερμότης . ὁ δέ ἄλλος ὑμήν οὐδείς ἐν ὁ πρῶτος ἡμέρα ἀναγκαῖος ἔχω ὁ γένεσις . οὐδέ γάρ ἐξαρκέω εἰς ὁ ἅπας αὐτός δημιουργία ὁ ὁ σπέρμα οὐσία , ἀλλά ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι κύημα μέν ὁ σπέρμα ἤδη , τρέφω δέ αὐξάνω , καί πολύς ὑπάρχω , ἡνίκα διαφράγνυμι μέν δέω ὁ καρδία ἀπό ὁ ἧπαρ , ἀμφιέννυμι δέ ἔξωθεν αὐτός κατά αὐτός ἴδιος φρούριον , περιτείνω δέ ὁ γαστήρ ὁ περιτόναιον , ὑπαλείφω δέ ὁ θώραξ ὁ ὑποζώννυμι . τηνικαῦτα καί ὁ ἐγκέφαλος χρή σκεπάζω δισσός μῆνιγξ , καί ὁ νωτιαῖος ἅμα οὗτος ἕτερος τρίτος , καί σύμπας ὁ κύημα ὁ ἔξωθεν ἅπας περιγραφή ὑμενώδης λαμβάνω , ὡς εἰμί οὗτος αὐτός σύμφυτος σκέπασμα ὁ μήτε βλάπτω μηδείς ὑπό ὁ περίσσωμα , ὅς στέγω μέλλω ὁ ἄμνειος , ὕστερον δέ δέρμα γίγνομαι , σαρκώδης οὐσία ἐπιτρέφω αὐτός . καταχράω γοῦν ὁ φύσις εἰς οὗτος σύμπας ὁ γλίσχρος ὁ γονή · ὅσος δέ ἐν αὐτός παχύς καί γεώδης εἰμί καί ἥσσων ὅλκιμος , εἰς ὁ ὁ ὀστέον χώρα κατατίθημι . σύμπας γάρ ἤδη διαπλήσσω ὁ ἔμβρυον , ὡς ἄν οὐδέποτε κατά οὐδείς μέρος ἀργέω . καί τοίνυν ἥκω ὁ τρίτος μέν χρόνος ὁ κύησις . πᾶς δέ ὁ φύσις ὑπογραφή ποιέω σπέρμα οὐσία , διαρθρόω ἀκριβής αὐτός , καί ὁ μόριον οὗτος ἐξεργάζομαι καιρός ἔχω . ἅμα τε οὖν ἐπιφύω τε καί περιφύομαι ἅπας ὁ ὀστέον ὁ σάρξ , ἅμα τε καί ὁ πῖος ἐκ αὐτός μυζάω , γεώδης μέν ἐκεῖνος καί κραῦρος καί ἀλιπής παντάπασι ἀποτελέω , ὅσος ἕλκω ἐκ αὐτός γλίσχρος ἐκφύω καθέκαστος , ἐπί μέν ὁ πέρας ὁ ὀστέον σύνδεσμος ἐργάζομαι πρός ἀλλήλων , κατά δέ ὁ μῆκος ἐν κύκλος πᾶς ὑμήν λεπτός περιβάλλω , ὅς ὀνομάζω περιοστεῖος , ὅς ὁ σάρξ ἐπιφύω . χράω δέ εἰς ὁ ὁ ὀστέον δημιουργία μάλα ὁ ὁ θερμός δύναμις , κατοπτάω πάντῃ αὐτός καί ξηραίνω . καί γάρ ἐκεῖνος ἀγαθός εἰμί οὗτος , σκληρός εἰμί μέλλω , καί ὁ λιπαρός ἐκ αὐτός οὕτως μέλλω μάλα ἐκχέω , καθά ἀφρός τις ζέω . ἔνθα δέ ἐπιφύω αὐτός ὁ ὀστέον σάρξ , πρίν σκεπάζω ὁ ὑμήν , ἥσσων κραῦρος γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ὀστέον σύμπας . ἐκτείνω δέ ἀπό ὁ περιοστεῖος ὑμήν καί ὁ σάρξ ἰσχνός σκέπασμα . καί μέντοι καί νεῦρον εἰς ἕκαστος αὐτός εἰσάγω διασπείρω , λύω πρότερος εἰς ἴς ἀράχνη λεπτός . ἕτερος δέ ἴς ὅμοιος λεπτός ἐκ ὁ σύνδεσμος ἄγω , καί περιπτύσσω πᾶς αὐτός σάρξ , συνάγω αὖθις εἰς αὐτός ἀμφότερος ὁ ἴνη ὁ γένος , ὁ μέν ὅλος ὄργανον , ἐν ὅς οὗτος τεχνάομαι , μῦς ἐργάζομαι , ὁ δέ ἐκ ὁ ὁ ἴνη σύνοδος τένων . ὁ μέν δή σύνδεσμος , ὡς λέγω , μοῖρα οὐ ὀλίγος εἰς ὁ μῦς ἐμβάλλω , ὁ νεῦρον δέ οὐ εἰς οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ σπλάγχνον ἅπας ὅμοιος ποιέω ὁ νομή . εἰμί δέ δή τις καί ἕτερος εἶδος ἴνη ἐν τε ὁ γαστήρ , καί ὁ ἔντερον , καί ἀμφότερος ὁ κύστις , καί ὁ μήτρα , καί ὁ καρδία , ὁ γένεσις ἐκ σπέρμα ἔχω , ὅς περιφύζω οἷος πλόκαμος τις ὁ ὁ σπλάγχνον σύμπας σῶμα , ὁ γένεσις ἐκ αἷμα λαμβάνω .