galenus.de-semine-libri-ii 2.4
Πρὸς ἡμῶν ἤδη λέλεκται δυνάμει τὸ ζήτημα διὰ τοῦ προτέρου γράμματος , εἰρήσεται δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ νῦν . οὔτε δὲ Ἀθήναιος , οὔτε Ἀριστοτέλης , οὔτ’ ἄλλος ἰατρὸς ἢ φιλόσοφος εὐπόρησε τῆς λύσεως αὐτοῦ · παραπλήσιον δ’ ἔπαθον οἱ πλεῖστοι τοῖς τὴν κίνησιν οὐδ’ ὅλως εἶναι φήσασιν , ὅτι μὴ γιγνώσκουσιν , ὅπως γίνεται . καὶ χρὴ κατά γε τοῦτο τὸν Ἐμπεδοκλέα μᾶλλον ἐπαινεῖν Ἀθηναίου καὶ Ἀριστοτέλους , ὅτι φυλάξας τὸ φαινόμενον ἐζήτει τὴν αἰτίαν . εἰ γὰρ , ἐν οἷς ἀποροῦμεν αἰτίας εὐλόγου , τὸ πρᾶγμα ἀναιρήσομεν , ὥρα λέγειν ἡμῖν , ὅτι μήθ’ ὁρῶμεν ὅλως , μήτ’ ἀκούομεν , ἀλλὰ μήτ’ αἰσθανόμεθα , μήτ’ ἀναμιμνησκόμεθα , μήτ’ ὀνείρους ὁρῶμεν , ὡς ἄπορός γε καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἡ αἰτία τῆς γενέσεως . ὅτι μὲν οὖν ἔχει τὸ θῆλυ ζῶον σπέρμα , ταῖς αἰσθήσεσι πιστευτέον , ὡς ἔμπροσθεν ἐλέγομεν , οὐκ ἀνατρεπτέον δὲ τῷ λόγῳ τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐναργῶν . ἥτις δ’ ἐστὶν ἡ αἰτία , δι’ ἣν , σπερμαίνοντος καὶ τούτου , ὅμως ἄῤῥεν ἐγένετο τὸ ζῶον , ἐπισκεπτέον , ἢ διὰ τί γενομένου τοῦ ἄῤῥενος ἐφυλάχθη καὶ τῷ θήλει τὸ σπέρμα . βέλτιον γὰρ ἦν ἔχειν αὐτὸ περίττωμα συντελοῦν εἰς τὴν τοῦ κυουμένου γένεσιν . οἱ δὲ περὶ τὸν Ἀθήναιον ἔμπαλιν ἐχρήσαντο τῷ λόγῳ · διὰ τοῦτο γὰρ οὐκ εἶναί φασι τῷ θήλει περίττωμα σπερματικὸν , ὅτι τὸ αἱματικὸν ἔχει · δύο δ’ οὐκ ἦν αὐτῷ περιττώματα γενέσθαι . προστιθέασι δ’ ἐνίοτε τῷ λόγῳ καὶ ὡς οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἓν ζῶον ἀμφοτέρας ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὰς ἀρχὰς τοῦ γεννηθησομένου , τήν τε ὕλην καὶ τὴν δύναμιν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ οἶδ’ ὅπως οἱ πλανώμενοι πάλιν αὐτοὶ κατὰ τὰ φυτὰ μὴ διακεκρίσθαι φασὶ τὰς ἀρχὰς τῆς γενέσεως , ἀλλ’ ἀμφοτέρας ἐν αὐτοῖς εἶναι , καὶ τὰς ὡς ὕλης καὶ τὰς ὡς δυνάμεως . Ἀριστοτέλης δ’ ἔτι καὶ μᾶλλον ἐπί τινων ζώων ὦφθαί φησιν ἅπαντα τὰ κυϊσκόμενα , καὶ μηδὲν ἀποκεκριμένον ὑπάρχειν ἐν αὐτοῖς , ἀλλ’ ἡνῶσθαι . καὶ τούτου μὲν ἕνεκεν οὐκ ἀναμένουσι τὸν ἔξωθεν κατήγορον , ἀλλ’ αὐτοὶ καταβάλλουσιν ἑαυτοὺς ὑπὸ τῆς Ἀδραστείας νικώμενοι . λέγομεν δ’ ἡμεῖς αὐτὸ , ἐν ᾧπερ ἀποροῦσιν , ἐν τῷ πρὸ τούτου γράμματι λελύσθαι φθάνειν . πρῶτον μὲν γὰρ οὐδ’ ἂν ὀρεχθείη συνουσίας τὸ θῆλυ χωρὶς τοῦ σχεῖν ὄρχεις τε καὶ σπέρμα , καὶ τοῦτο οὐκ ἐκ λόγων γε πιθανῶν , οἷς ἐκεῖνοι χρῶνται , τοῖς ἐπιστημονικοῖς δὲ καὶ ἀποδεικτικοῖς φάσκοντες εἶναι πιστούμεθα . μόνον δ’ ἀρκούμεθα διηγήσασθαι τὰς κατὰ τῶν ὄρχεων ἐκτομὰς , ἃς ἐν πολλοῖς ἔθνεσιν ἐπὶ τῶν θηλειῶν ὑῶν ποιοῦνται . φαίνονται γὰρ αὗται μηκέτι τοῖς κάπροις ἑαυτὰς ὑποβάλλουσαι , καθάπερ ἔμπροσθεν , ἀλλ’ ἐπιλανθανόμεναι πάσης ἀφροδισίου συμπλοκῆς . ἑξῆς δ’ ἄν σοι δηλώσαιμι χρείαν ἑτέραν οὐ σμικρὰν τοῦ τῆς θηλείας σπέρματος , εἰ βουληθείης ἀνατεμὼν θεάσασθαι τὸν ἀλλαντοειδῆ καλούμενον ὑμένα τῶν σπερματικῶν ἀγγείων ἐξημμένον , ὃν ἐκ τοῦ τῆς θηλείας σπέρματος ἐλέγομεν γεννᾶσθαι . θεάσῃ δ’ εὐθέως ἐν ταῖς ἀνατομαῖς , ὡς οὐδὲ δυνατὸν ἦν ἅπαντα τῆς μήτρας ὑπαλεῖψαι τὰ μόρια τῷ τοῦ ἄῤῥενος σπέρματι . κατ’ εὐθὺ γὰρ ἐξακοντιζόμενον φέρεται ﻿ διὰ τοῦ τῶν ὑστερῶν αὐχένος ἐπὶ τὸν πυθμένα , καὶ ὅσα τούτου πλησίον , ἐπιστραφῆναι δὲ εἰς τὰ πλάγια μέχρι τῶν κεραιῶν αὐτῷ ἀδύνατον . καὶ ταύτην οὖν οὐ μικρὰν χρείαν παρέχει τῷ κυηθησομένῳ τὸ τῆς θηλείας σπέρμα , καὶ ὥσπερ τις οἰκεία τροφὴ γίνεται τῷ τοῦ ἄῤῥενος ὑγρότερόν τε καὶ ψυχρότερον ὑπάρχον , παχυτέρῳ γε ὄντι καὶ θερμοτέρῳ . μὴ τοίνυν ἀδύνατον εἶναι λέγωμεν , ἀμφότερα ἀθροίζειν περιττώματα τὸ θῆλυ . φαίνεται γὰρ ἀθροίζειν αὐτὰ , καὶ δυνατὸν εἶναι φάσκειν τὸ φαινόμενον ἐναργῶς ὑπάρχον . οὐ γὰρ τοῦτο ἀδύνατον , ὅ γε ὑπάρχει σαφῶς , ἀλλ’ ὁ διαβάλλων αὐτὸ λόγος ἀπίθανος , ἐναντιούμενος τοῖς ἐναργέσι . μήτε οὖν μάτην γεγονέναι τὸ τῆς θηλείας λέγωμεν σπέρμα . βέλτιον γὰρ ἦν αὐτοῖς ὀλίγον τι παραθραύσασι τοῦ λόγου φάσκειν ἀδύνατον εἶναι τὸ θῆλυ , τό θ’ αἱματικὸν ἴσχειν περίττωμα , καὶ τὸ σπέρμα γόνιμον , εἴ γε διὰ μὲν τὸ τῆς κράσεως ψυχρὸν ἀθροίζουσιν αἷμα περιττὸν , ἰσχυρᾶς δὲ δεῖ θερμότητος εἰς γένεσιν ἀκριβῶς κατειργασμένου τοῦ σπέρματος . ὑγρότερον μὲν οὖν τὸ θῆλυ καὶ ψυχρότερον , θερμότερον δὲ καὶ ξηρότερον τὸ ἄῤῥεν . εὐλόγως ἄρα τὸ μὲν ἐνδεῖ τι πρὸς τὴν τοῦ σπέρματος ἀκριβῆ κατεργασίαν , τὸ δ’ οὐκ ἐγχωρεῖ περίττωμα σχεῖν αἱματικὸν ὑπὸ θερμότητός τε καὶ ξηρότητος ἅπαν ἐξικμαζούσης . διὰ τοῦτο καὶ ὅσα ἐστὶ τῶν ζώων ξηρότερα ταῖς κράσεσιν , ὥσπερ ὄρνιθές τε πολλαὶ καὶ τῶν ἰχθύων οὐκ ὀλίγοι , τὰ ὠὰ πέφυκε γεννᾷν ἄνευ τῆς πρὸς τὸ ἄῤῥεν ὁμιλίας . ἐνδεῖ ΄γοῦν ὅμως καὶ τούτοις τι πρὸς τὸ τέλειον , εἰ μὴ μεταλάβοι τῆς ἐξ ἐκείνου θερμότητος . οὐ μὴν ἀδύνατόν γε ἐπινοῆσαι τοιαύτην κρᾶσιν ζώου σώματος , ὡς γεννῆσαι ἀτέλεον ζῶον ἄνευ τῆς πρὸς ἕτερον ὁμιλίας · ζῶον μέντοι γε τέλεον ἐν αὑτῷ κυῆσαι χαλεπὸν ὄντως ἐστὶ καὶ ἴσως ἀδύνατον . ἐν πολλῷ γὰρ χρόνῳ δεῖ τρέφεσθαι τὸ τοιοῦτο κύημα · τοῦτο δ’ οὐκ ἐγχωρεῖ γενέσθαι χωρὶς τοῦ περιττωματικὸν εἶναι τὸ θῆλυ . περιττωματικὸν δ’ οὐκ ἂν εἴη χωρὶς τοῦ ψυχρότερόν τε καὶ ὑγρότερον ἱκανῶς ὑπάρχειν τῇ κράσει . τοιοῦτο δ’ ὂν , οὔτ’ ἀξιόλογον τῷ πλήθει τὸ σπέρμα γεννᾷν , οὔτε γλίσχρον , οὔτε θερμὸν , οὔτε παχὺ δυνατόν ἐστιν , ὥστ’ οὐδὲ γόνιμον . ἔδειξε γὰρ ὁ πρόσθεν λόγος , ὡς τοιοῦτο εἶναι χρὴ τὸ γόνιμον , ὡς εὐθὺς ἅμα τῷ καταβληθῆναι τὸ μὲν ὑμενοῦσθαι τῆς οὐσίας αὐτοῦ , τὸ δὲ εἰς ἀγγεῖον ἀποτείνεσθαι , τὸ δὲ πλάττειν προσήκει . δέδεικται τοίνυν ἀναγκαία τοῦ θήλεος ἡ ὑγρότης τε καὶ ἡ ψυχρότης , ἐν οἷς ζώοις ἡ φύσις ὅμοιον τῷ κυοῦντι τὸ κατὰ τὰς μήτρας διαπλάττει ζῶον . ὅπερ γὰρ τοῖς φυτοῖς γῆ , τοῦτο τοιούτοις ἡ μήτηρ ἐστὶ , τροφὴν ἐπαρδεύουσα , μέχρι περ ἂν ὅλον ἐπεργασθῇ τέλεον τὸ ζῶον . αἰτία δὲ τούτων ἡ τῆς τροφῆς ἐστι διαφορά . τοῖς μὲν γὰρ φυτοῖς ὁ ἐκ τῆς γῆς χυμὸς ἡ τροφὴ , τοῖς ζώοις δὲ καρποὶ , πόαι , καὶ γάλα , καὶ ζώων ἑτέρων σάρκες , ὥσπερ καὶ τῷ σπέρματι τῷ μὲν τῶν φυτῶν ὁ ἐκ τῆς γῆς χυμὸς αὐτάρκης , τῷ δὲ τῶν ζώων , ἐπειδὴ μήτε ἐσθίειν ἤδη , μήτε πίνειν ἐστὶ τὸ κύημα δυνατὸν , ἡ τῆς μητρὸς ἐν ταῖς φλεψὶν ὕλη τροφὴ σύμφυτος . ἐχρῆν οὖν αὐτὸ συναφθῆναι τῇ μητρὶ , καθάπερ τὸ τοῦ φυτοῦ σπέρμα τῇ γῇ .
Lemmas: πρός ἐγώ ἤδη λέγω δύναμις ὁ ζήτημα διά ὁ πρότερος γράμμα , λέγω δέ οὐδείς ἥσσων καί νῦν . οὔτε δέ Ἀθήναιος , οὔτε Ἀριστοτέλης , οὔτε ἄλλος ἰατρός ἤ φιλόσοφος εὐπορέω ὁ λύσις αὐτός · παραπλήσιος δέ πάσχω ὁ πολύς ὁ ὁ κίνησις οὐδέ ὅλος εἰμί φημί , ὅτι μή γιγνώσκω , ὅπως γίγνομαι . καί χρή κατά γε οὗτος ὁ Ἐμπεδοκλῆς μάλα ἐπαινέω Ἀθηναῖος καί Ἀριστοτέλης , ὅτι φυλάσσω ὁ φαίνω ζητέω ὁ αἰτία . εἰ γάρ , ἐν ὅς ἀφοράω αἰτία εὔλογος , ὁ πρᾶγμα ἀναιρέω , ὁράω λέγω ἐγώ , ὅτι μήτε ὁράω ὅλος , μήτε ἀκούω , ἀλλά μήτε αἰσθάνομαι , μήτε ἀναμιμνῄσκω , μήτε ὄνειρος ὁράω , ὡς ἄπορος γε κατά ἕκαστος αὐτός ὁ αἰτία ὁ γένεσις . ὅτι μέν οὖν ἔχω ὁ θῆλυς ζῷον σπέρμα , ὁ αἴσθησις πιστευτέος , ὡς ἔμπροσθεν λέγω , οὐ ἀνατρεπτέον δέ ὁ λόγος ὁ ὕπαρξις ὁ ἐναργής . ὅστις δέ εἰμί ὁ αἰτία , διά ὅς , σπερμαίνω καί οὗτος , ὅμως ἄρσην γίγνομαι ὁ ζῷον , ἐπισκοπέω , ἤ διά τίς γίγνομαι ὁ ἄρσην φυλάσσω καί ὁ θῆλυς ὁ σπέρμα . ἀγαθός γάρ εἰμί ἔχω αὐτός περίσσωμα συντελέω εἰς ὁ ὁ κυέω γένεσις . ὁ δέ περί ὁ Ἀθήναιος ἔμπαλιν χράω ὁ λόγος · διά οὗτος γάρ οὐ εἰμί φημί ὁ θῆλυς περίσσωμα σπερματικός , ὅτι ὁ αἱματικός ἔχω · δύο δέ οὐ εἰμί αὐτός περίσσωμα γίγνομαι . προστίθημι δέ ἐνίοτε ὁ λόγος καί ὡς οὐ οἷος τε εἰμί εἷς ζῷον ἀμφότερος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή ὁ γεννάω , ὁ τε ὕλη καί ὁ δύναμις . ἀλλά οὗτος μέν οὐ οἶδα ὅπως ὁ πλανάω πάλιν αὐτός κατά ὁ φυτόν μή διακρίνω φημί ὁ ἀρχή ὁ γένεσις , ἀλλά ἀμφότερος ἐν αὐτός εἰμί , καί ὁ ὡς ὕλη καί ὁ ὡς δύναμις . Ἀριστοτέλης δέ ἔτι καί μάλα ἐπί τις ζῷον ὁράω φημί ἅπας ὁ κυίσκω , καί μηδείς ἀποκρίνω ὑπάρχω ἐν αὐτός , ἀλλά ἑνόω . καί οὗτος μέν ἕνεκα οὐ ἀναμένω ὁ ἔξωθεν κατήγορος , ἀλλά αὐτός καταβάλλω ἑαυτοῦ ὑπό ὁ Ἀδράστεια νικάω . λέγω δέ ἐγώ αὐτός , ἐν ὅς ἀφοράω , ἐν ὁ πρό οὗτος γράμμα λύω φθάνω . πρῶτος μέν γάρ οὐδέ ἄν ὀρέγω συνουσία ὁ θῆλυς χωρίς ὁ ἔχω ὄρχις τε καί σπέρμα , καί οὗτος οὐ ἐκ λόγος γε πιθανός , ὅς ἐκεῖνος χράω , ὁ ἐπιστημονικός δέ καί ἀποδεικτικός φάσκω εἰμί πιστόω . μόνος δέ ἀρκέω διηγέομαι ὁ κατά ὁ ὄρχις ἐκτομή , ὅς ἐν πολύς ἔθνος ἐπί ὁ θῆλυς ὗς ποιέω . φαίνω γάρ οὗτος μηκέτι ὁ κάπρος ἑαυτοῦ ὑποβάλλω , καθά ἔμπροσθεν , ἀλλά ἐπιλανθάνομαι πᾶς ἀφροδίσιος συμπλοκή . ἑξῆς δέ ἄν σύ δηλόω χρεία ἕτερος οὐ μικρός ὁ ὁ θῆλυς σπέρμα , εἰ βούλομαι ἀνατέμνω θεάομαι ὁ ἀλλαντοειδής καλέω ὑμήν ὁ σπερματικός ἀγγεῖον ἐξάπτω , ὅς ἐκ ὁ ὁ θῆλυς σπέρμα λέγω γεννάω . θεάομαι δέ εὐθύς ἐν ὁ ἀνατομή , ὡς οὐδέ δυνατός εἰμί ἅπας ὁ μήτρα ὑπαλείφω ὁ μόριον ὁ ὁ ἄρσην σπέρμα . κατά εὐθύς γάρ ἐξακοντίζω φέρω ﻿ διά ὁ ὁ ὑστέρα αὐχήν ἐπί ὁ πυθμήν , καί ὅσος οὗτος πλησίον , ἐπιστρέφω δέ εἰς ὁ πλάγιος μέχρι ὁ κεραία αὐτός ἀδύνατος . καί οὗτος οὖν οὐ μικρός χρεία παρέχω ὁ κυέω ὁ ὁ θῆλυς σπέρμα , καί ὥσπερ τις οἰκεῖος τροφή γίγνομαι ὁ ὁ ἄρσην ὑγρός τε καί ψυχρός ὑπάρχω , παχύς γε εἰμί καί θερμός . μή τοίνυν ἀδύνατος εἰμί λέγω , ἀμφότερος ἀθροίζω περίσσωμα ὁ θῆλυς . φαίνω γάρ ἀθροίζω αὐτός , καί δυνατός εἰμί φάσκω ὁ φαίνω ἐναργής ὑπάρχω . οὐ γάρ οὗτος ἀδύνατος , ὅς γε ὑπάρχω σαφής , ἀλλά ὁ διαβάλλω αὐτός λόγος ἀπίθανος , ἐναντιόομαι ὁ ἐναργής . μήτε οὖν μάτην γίγνομαι ὁ ὁ θῆλυς λέγω σπέρμα . ἀγαθός γάρ εἰμί αὐτός ὀλίγος τις παραθραύω ὁ λόγος φάσκω ἀδύνατος εἰμί ὁ θῆλυς , ὁ τε αἱματικός ἴσχω περίσσωμα , καί ὁ σπέρμα γόνιμος , εἰ γε διά μέν ὁ ὁ κρᾶσις ψυχρός ἀθροίζω αἷμα περισσός , ἰσχυρός δέ δέω θερμότης εἰς γένεσις ἀκριβής κατεργάζομαι ὁ σπέρμα . ὑγρός μέν οὖν ὁ θῆλυς καί ψυχρός , θερμός δέ καί ξηρός ὁ ἄρσην . εὔλογος ἄρα ὁ μέν ἐνδέω τις πρός ὁ ὁ σπέρμα ἀκριβής κατεργασία , ὁ δέ οὐ ἐγχωρέω περίσσωμα ἔχω αἱματικός ὑπό θερμότης τε καί ξηρότης ἅπας ἐξικμάζω . διά οὗτος καί ὅσος εἰμί ὁ ζῷον ξηρός ὁ κρᾶσις , ὥσπερ ὄρνις τε πολύς καί ὁ ἰχθῦς οὐ ὀλίγος , ὁ ᾠόν φύω γεννάω ἄνευ ὁ πρός ὁ ἄρσην ὁμιλία . ἐνδέω ἐγώ ὅμως καί οὗτος τις πρός ὁ τέλειος , εἰ μή μεταλαμβάνω ὁ ἐκ ἐκεῖνος θερμότης . οὐ μήν ἀδύνατος γε ἐπινοέω τοιοῦτος κρᾶσις ζῷον σῶμα , ὡς γεννάω ἀτέλειος ζῷον ἄνευ ὁ πρός ἕτερος ὁμιλία · ζῷον μέντοι γε τέλειος ἐν ἑαυτοῦ κυέω χαλεπός ὄντως εἰμί καί ἴσως ἀδύνατος . ἐν πολύς γάρ χρόνος δέω τρέφω ὁ τοιοῦτος κύημα · οὗτος δέ οὐ ἐγχωρέω γίγνομαι χωρίς ὁ περισσωματικός εἰμί ὁ θῆλυς . περισσωματικός δέ οὐ ἄν εἰμί χωρίς ὁ ψυχρός τε καί ὑγρός ἱκανός ὑπάρχω ὁ κρᾶσις . τοιοῦτος δέ εἰμί , οὔτε ἀξιόλογος ὁ πλῆθος ὁ σπέρμα γεννάω , οὔτε γλίσχρος , οὔτε θερμός , οὔτε παχύς δυνατός εἰμί , ὥστε οὐδέ γόνιμος . δείκνυμι γάρ ὁ πρόσθεν λόγος , ὡς τοιοῦτος εἰμί χρή ὁ γόνιμος , ὡς εὐθύς ἅμα ὁ καταβάλλω ὁ μέν ὑμενόω ὁ οὐσία αὐτός , ὁ δέ εἰς ἀγγεῖον ἀποτείνω , ὁ δέ πλάσσω προσήκω . δείκνυμι τοίνυν ἀναγκαῖος ὁ θῆλυς ὁ ὑγρότης τε καί ὁ ψυχρότης , ἐν ὅς ζῷον ὁ φύσις ὅμοιος ὁ κυέω ὁ κατά ὁ μήτρα διαπλήσσω ζῷον . ὅς γάρ ὁ φυτόν γῆ , οὗτος τοιοῦτος ὁ μήτηρ εἰμί , τροφή ἐπαρδεύω , μέχρι περ ἄν ὅλος ἐπεργάζομαι τέλειος ὁ ζῷον . αἰτία δέ οὗτος ὁ ὁ τροφή εἰμί διαφορά . ὁ μέν γάρ φυτόν ὁ ἐκ ὁ γῆ χυμός ὁ τροφή , ὁ ζῷον δέ καρπός , πόα , καί γάλα , καί ζῷον ἕτερος σάρξ , ὥσπερ καί ὁ σπέρμα ὁ μέν ὁ φυτόν ὁ ἐκ ὁ γῆ χυμός αὐτάρκης , ὁ δέ ὁ ζῷον , ἐπειδή μήτε ἐσθίω ἤδη , μήτε πίνω εἰμί ὁ κύημα δυνατός , ὁ ὁ μήτηρ ἐν ὁ φλέψ ὕλη τροφή σύμφυτος . χρή οὖν αὐτός συνάπτω ὁ μήτηρ , καθά ὁ ὁ φυτόν σπέρμα ὁ γῆ .