galenus.de-semine-libri-ii 1.3
Ταῦτα μὲν οὖν εἴρηταί μοι διά τινας τῶν νῦν φιλοσόφων , ὡς αὐτοὶ καλοῦσι σφᾶς αὐτοὺς Ἀριστοτελικούς τε καὶ Περιπατητικούς . οὐ γὰρ δὴ ἔγωγ’ ἂν προσαγορεύσαιμι οὕτω τοὺς ἄνδρας , ἀγνοοῦντας εἰς τοσοῦτο τὴν Ἀριστοτέλους γνώμην , ὡς νομίζειν ἀρέσκειν αὐτῷ , τὸ τοῦ ἄῤῥενος σπέρμα τὸ καταβαλλόμενον εἰς τὰς μήτρας τοῦ θήλεος ἀρχὴν μὲν κινήσεων ἐντιθέναι τῷ καταμηνίῳ , μετὰ δὲ ταῦτα ἐκκρίνεσθαι , μηδὲν μέρος γινόμενον τῆς σωματικῆς οὐσίας τῶν κυϊσκομένων . ἠπάτηνται δὲ ἐκ τοῦ πρώτου τῆς περὶ τῶν ζώων γενέσεως , ὅ μοι δοκοῦσιν ἀνεγνωκέναι τῶν πέντε . γέγραπται γὰρ ἐν αὐτῷ τάδε · Καθάπερ γὰρ εἴπομεν , τῆς γενέσεως ἀρχὰς ἄν τις οὐχ ἥκιστα θείη τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄῤῥεν · τὸ μὲν οὖν ἄῤῥεν ὡς τῆς κινήσεως καὶ τῆς γενέσεως ἔχον τὴν ἀρχὴν , τὸ δὲ θῆλυ ﻿ ὡς τῆς ὕλης . ταῦτα μὲν οὖν οὐ πολὺ μετὰ τὴν ἀρχήν . ἐν δὲ τοῖς κατωτέρω τοῦ συγγράμματος ἔτι καὶ τάδε γράφει · Ἀλλὰ συμβαίνει , ὥσπερ εὔλογον , ἐπειδὴ τὸ μὲν ἄῤῥεν παρέχεται τό τε εἶδος καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , τὸ δὲ θῆλυ τὸ σῶμα καὶ τὴν ὕλην , οἷον ἐν τῇ τοῦ γάλακτος πήξει τὸ μὲν σῶμα τὸ γάλα ἐστὶν , ὁ δὲ ὀπὸς ἢ ἡ πιτύα τὸ τὴν ἀρχὴν ἔχον τὴν συνιστῶσαν . ἐκ τούτων ὁρμώμενοι τῶν ῥήσεων , ἔνιοι μὲν οἴονται , τῷ καταμηνίῳ τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως παρασχὸν τὸ σπέρμα καὶ πάλιν ἀντεκκρίνεσθαι · τινὲς δὲ οὐ τοῦτό φασι λέγειν αὐτὸν , ὅπερ ἡμεῖς ἅπαντες οἱ κατὰ φύσιν ἀκούοντες ἐδοκοῦμεν , ἀλλ’ ὅτι τὸ μὲν θῆλυ τὴν ὕλην μόνην τῷ κυηθησομένῳ συμβάλλεται , τὸ δ’ ἄῤῥεν καὶ ταύτην μὲν , ἀλλὰ καὶ τὸ εἶδος . ὥστε τις αὐτῶν σφόδρα ἡμῶν κατεγέλασεν , εἰ νομίζοιμεν πάλιν ἀντεκκρίνεσθαι τὸ σπέρμα παρὰ τοῦ θήλεος εἰς τοὐκτὸς , ἢ μένον ἔνδον εἰς τὸ μηδὲν ἀναλύεσθαι . τοῦτο γὰρ ἕπεσθαί φασιν , εἰ νομίζοιμεν τὴν σωματικὴν οὐσίαν μὴ κεράννυσθαί τε καὶ ἀναμίγνυσθαι τῇ τοῦ κυήματος ὕλῃ . κοινῇ μὲν οὖν ἀμφοτέροις ἐπιδείξομεν ἐκ τοῦ δευτέρου περὶ τῆς τῶν ζώων γενέσεως τήνδε τὴν ῥῆσιν · Τούτων δ’ ἐχόμενόν ἐστι , καὶ ἀπορῆσαι , καὶ εἰπεῖν , εἰ τῆς προϊεμένης εἰς τὸ θῆλυ γονῆς μηδὲν μόριόν ἐστι τὸ εἰσελθὸν τοῦ γινομένου κυήματος , ποῦ τρέπηται τὸ σωματῶδες αὐτὸ , εἴπερ ἐργάζεται τῇ δυνάμει τῇ ἐνούσῃ ἐν αὐτῷ . εἶτ’ ἐφεξῆς διορισάμενος περὶ ψυχῆς καὶ νοῦ , κατὰ τὸ τέλος τῆς ῥήσεως τάδε γράφει · Τὸ δὲ τῆς γονῆς σῶμα , ἐν ᾧ συναπέρχεται τὸ σπέρμα τῆς ψυχικῆς ἀρχῆς , τὸ μὲν χωριστὸν ὂν σώματος , ὅσοις ἐμπεριλαμβάνεται τὸ θεῖον · τοιοῦτο δέ ἐστιν ὁ καλούμενος νοῦς · τὸ δὲ ἀχώριστον , τὸ σπέρμα τῆς γονῆς διαλύεται , καὶ πνευματοῦται , φύσιν ἔχον ὑγρὰν καὶ ὑδατώδη . διόπερ οὐ δεῖ ζητεῖν ἀεὶ θύραζε αὐτὸ ἐξιέναι , οὐδὲ μόριον εἶναι οὐδὲν τῆς συστάσης μορφῆς , ὥσπερ οὐδὲ τὸν ὀπὸν τὸν τὸ γάλα συνιστῶντα · καὶ γὰρ καὶ οὗτος μεταβάλλει , καὶ μόριον οὐδέν ἐστι τῶν συνισταμένων ὄγκων . αὕτη μὲν ἡ ῥῆσις ἀμφοτέρους διεξελέγχει μὴ γινώσκοντας τὴν Ἀριστοτέλους δόξαν , ὅσοι τε νομίζουσιν ἐκκρίνεσθαι διὰ παντὸς ἔξω τὴν γονὴν , ὅσοι τε μόριον οὐ γίνεσθαι τοῦ κυουμένου · τοὺς δὲ δευτέρους αὐτῶν ἰδίᾳ καὶ ἡ κατὰ τὸ πρῶτον ἐφεξῆς τῇ προγεγραμμένῃ , καθ’ ἣν ἄρχεται τόνδε τὸν τρόπον · Ἀλλὰ συμβαίνει , ὥσπερ εὔλογον , ἐπειδὴ τὸ μὲν ἄῤῥεν παρέχεται τὸ εἶδος καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , τὸ δὲ θῆλυ τὸ σῶμα καὶ τὴν ὕλην . ἐν γὰρ τοῖς ἑξῆς ἅπασιν ἐπιδείκνυσιν , ὅτι , ὥσπερ ἐκ μὲν τοῦ ξύλου καὶ τοῦ τέκτονος ἡ κλίνη γίνεται , τοῦ κηροῦ δὲ καὶ τοῦ εἴδους ἡ σφαῖρα τὸν αὐτὸν τρόπον ἔκ τε τοῦ καταμηνίου καὶ τῆς παρὰ τοῦ ἄῤῥενος κινητικῆς ἀρχῆς συνίσταται τὸ κύημα . διόπερ φησὶν , οὐδ’ ἀποκρίνειν ἔνια τῶν ζώων γονὴν , ἀλλὰ μεταδιδόναι μόνον τῷ θήλει θερμότητος ψυχικῆς , καὶ εἶναι τοιαῦτα τῶν ἐντόμων ἔνια , καθιέντος μὲν εἰς τὸ ἄῤῥεν τοῦ θήλεος τὸ ἄρθρον , ἐπὶ πλείονα δὲ χρόνον ὁμιλοῦντος αὐτῷ καὶ λαμβάνοντος ἐν τῇ συμπλοκῇ σῶμα μὲν οὐδὲν , μόνην δὲ τὴν δύναμιν τὴν μορφοῦσαν καὶ εἰδοποιοῦσαν τὴν μορφήν .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν λέγω ἐγώ διά τις ὁ νῦν φιλόσοφος , ὡς αὐτός καλέω σφεῖς αὐτός Ἀριστοτελικός τε καί Περιπατητικός . οὐ γάρ δή ἐγώ ἄν προσαγορεύω οὕτως ὁ ἀνήρ , ἀγνοέω εἰς τοσοῦτος ὁ Ἀριστοτέλης γνώμη , ὡς νομίζω ἀρέσκω αὐτός , ὁ ὁ ἄρσην σπέρμα ὁ καταβάλλω εἰς ὁ μήτρα ὁ θῆλυς ἀρχή μέν κίνησις ἐντίθημι ὁ καταμήνιος , μετά δέ οὗτος ἐκκρίνω , μηδείς μέρος γίγνομαι ὁ σωματικός οὐσία ὁ κυΐσκομαι . ἀπατάω δέ ἐκ ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ ζῷον γένεσις , ὅς ἐγώ δοκέω ἀναγιγνώσκω ὁ πέντε . γράφω γάρ ἐν αὐτός ὅδε · καθά γάρ λέγω , ὁ γένεσις ἀρχή ἄν τις οὐ ἦκα τίθημι ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην · ὁ μέν οὖν ἄρσην ὡς ὁ κίνησις καί ὁ γένεσις ἔχω ὁ ἀρχή , ὁ δέ θῆλυς ﻿ ὡς ὁ ὕλη . οὗτος μέν οὖν οὐ πολύς μετά ὁ ἀρχή . ἐν δέ ὁ κάτω ὁ σύγγραμμα ἔτι καί ὅδε γράφω · ἀλλά συμβαίνω , ὥσπερ εὔλογος , ἐπειδή ὁ μέν ἄρσην παρέχω ὁ τε εἶδος καί ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ δέ θῆλυς ὁ σῶμα καί ὁ ὕλη , οἷος ἐν ὁ ὁ γάλα πῆξις ὁ μέν σῶμα ὁ γάλα εἰμί , ὁ δέ ὄψ ἤ ὁ πιτύας ὁ ὁ ἀρχή ἔχω ὁ συνιστάω . ἐκ οὗτος ὁρμάω ὁ ῥῆσις , ἔνιοι μέν οἴομαι , ὁ καταμήνιος ὁ ἀρχή ὁ κίνησις παρέχω ὁ σπέρμα καί πάλιν ἀντεκκρίνω · τις δέ οὐ οὗτος φημί λέγω αὐτός , ὅς ἐγώ ἅπας ὁ κατά φύσις ἀκούω δοκέω , ἀλλά ὅτι ὁ μέν θῆλυς ὁ ὕλη μόνος ὁ κυέω συμβάλλω , ὁ δέ ἄρσην καί οὗτος μέν , ἀλλά καί ὁ εἶδος . ὥστε τις αὐτός σφόδρα ἐγώ καταγελάω , εἰ νομίζω πάλιν ἀντεκκρίνω ὁ σπέρμα παρά ὁ θῆλυς εἰς ἑκτός , ἤ μένω ἔνδον εἰς ὁ μηδείς ἀναλύω . οὗτος γάρ ἕπομαι φημί , εἰ νομίζω ὁ σωματικός οὐσία μή κεράννυμι τε καί ἀναμείγνυμι ὁ ὁ κύημα ὕλη . κοινῇ μέν οὖν ἀμφότερος ἐπιδείκνυμι ἐκ ὁ δεύτερος περί ὁ ὁ ζῷον γένεσις ὅδε ὁ ῥῆσις · οὗτος δέ ἔχω εἰμί , καί ἀπορέω , καί λέγω , εἰ ὁ προίημι εἰς ὁ θῆλυς γονή μηδείς μόριον εἰμί ὁ εἰσέρχομαι ὁ γίγνομαι κύημα , ποῦ τρέπω ὁ σωματώδης αὐτός , εἴπερ ἐργάζομαι ὁ δύναμις ὁ ἔνειμι ἐν αὐτός . εἶτα ἐφεξῆς διορίζω περί ψυχή καί νόος , κατά ὁ τέλος ὁ ῥῆσις ὅδε γράφω · ὁ δέ ὁ γονή σῶμα , ἐν ὅς συναπέρχομαι ὁ σπέρμα ὁ ψυχικός ἀρχή , ὁ μέν χωριστός εἰμί σῶμα , ὅσος ἐμπεριλαμβάνω ὁ θεῖος · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ καλέω νόος · ὁ δέ ἀχώριστος , ὁ σπέρμα ὁ γονή διαλύω , καί πνευματόω , φύσις ἔχω ὑγρός καί ὑδατώδης . διόπερ οὐ δέω ζητέω ἀεί θύραζε αὐτός ἐξέρχομαι , οὐδέ μόριον εἰμί οὐδείς ὁ συνίστημι μορφή , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὀπός ὁ ὁ γάλα συνιστάω · καί γάρ καί οὗτος μεταβάλλω , καί μόριον οὐδείς εἰμί ὁ συνίστημι ὄγκος . οὗτος μέν ὁ ῥῆσις ἀμφότερος διεξελέγχω μή γιγνώσκω ὁ Ἀριστοτέλης δόξα , ὅσος τε νομίζω ἐκκρίνω διά πᾶς ἔξω ὁ γονή , ὅσος τε μόριον οὐ γίγνομαι ὁ κυέω · ὁ δέ δεύτερος αὐτός ἴδιος καί ὁ κατά ὁ πρῶτος ἐφεξῆς ὁ προγράφω , κατά ὅς ἄρχω ὅδε ὁ τρόπος · ἀλλά συμβαίνω , ὥσπερ εὔλογος , ἐπειδή ὁ μέν ἄρσην παρέχω ὁ εἶδος καί ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ δέ θῆλυς ὁ σῶμα καί ὁ ὕλη . ἐν γάρ ὁ ἑξῆς ἅπας ἐπιδείκνυμι , ὅτι , ὥσπερ ἐκ μέν ὁ ξύλον καί ὁ τέκτων ὁ κλίνη γίγνομαι , ὁ κηρός δέ καί ὁ εἶδος ὁ σφαῖρα ὁ αὐτός τρόπος ἐκ τε ὁ καταμήνιος καί ὁ παρά ὁ ἄρσην κινητικός ἀρχή συνίστημι ὁ κύημα . διόπερ φημί , οὐδέ ἀποκρίνω ἔνιοι ὁ ζῷον γονή , ἀλλά μεταδίδωμι μόνος ὁ θῆλυς θερμότης ψυχικός , καί εἰμί τοιοῦτος ὁ ἔντομος ἔνιοι , καθίημι μέν εἰς ὁ ἄρσην ὁ θῆλυς ὁ ἄρθρον , ἐπί πολύς δέ χρόνος ὁμιλέω αὐτός καί λαμβάνω ἐν ὁ συμπλοκή σῶμα μέν οὐδείς , μόνος δέ ὁ δύναμις ὁ μορφόω καί εἰδοποιέω ὁ μορφή .