galenus.de-semine-libri-ii 1.13
Τάχ’ ἂν οὖν φαίη τις , ἀπορώτερον ἡμῖν γεγονέναι τὸν λόγον . εἰ γὰρ οἷαί τε γεννᾷν εἰσιν αἱ ἀρτηρίαι τε καὶ αἱ φλέβες τὸ σπέρμα , διὰ τί τοῖς ἀποκοπεῖσιν ἑαυτῶν μέρεσιν οὐκ ἀποφύουσιν ἕτερα ἀντ’ αὐτῶν ; διττὴ δ’ ἂν εἴη καὶ ἡ πρὸς τοῦτο ἀπόκρισις · ἡ μὲν ἑτέρα , διότι φλέβας ἐθεάσαντό τινες ἤδη γεγενημένας ἐν ἕλκεσι μεγάλοις , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ κατά τε ἄλλα τινὰ μόρια καὶ κατὰ τὴν κεφαλὴν ἱκανῶς ἀξιολόγους τε καὶ πολλάς · ἑτέρα δὲ , ἣν οὐκ ἀπόκρισιν ἴσως ἐάσει τις ὀνομάζεσθαι τῶν περὶ λέξιν ἐσπουδακότων , ἀλλὰ διέξοδον . ἐρῶ γὰρ τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν οὔτε πολλοῖς ὤφθησαν ἐν ἕλκεσι γεννηθῆναι φλέβες , ἀλλ’ ὀλιγίστοις παντάπασιν , ἀρτηρίαν δὲ καὶ νεῦρον οὐδεὶς εἶδεν οὐδὲ κατὰ τὸ σπάνιόν τινι γεννηθέντα . ταυτὶ μὲν οὖν ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν , ὡς μηδὲν λείπῃ τῷ λόγῳ . πρὸς Ἀριστοτέλη δὲ πρότερον οἷς ἔλεγον ἐπιθεῖναι βούλομαι τελευτὴν , ἀποφῃνάμενον ἀχρήστους εἰς τὴν τοῦ σπέρματος γένεσιν εἶναι τοὺς ὄρχεις . ἐξ ὧν γὰρ οὕτω γινώσκει , τῇ φλεβὶ καὶ τῇ ἀρτηρίᾳ τὴν γένεσιν αὐτοῦ παραχωρεῖ , ταῖς εἰς τοὺς ὄρχεις φερομέναις . οὐ δήπου δὲ ταύταις μὲν ὑπάρχει φύσις , ὡς γεννᾷν σπέρμα , ταῖς δ’ ἄλλαις οὐχ ὑπάρχει . ἀλλ’ εἰ καὶ κατ’ ἄλλην τινὰ τοῦ ζώου χώραν ἀρτηρία καὶ φλὲψ ὁμοίως ἦσαν εἱλιγμέναι , καὶ κατ’ ἐκείνην ἂν ἐφαίνετο τοιοῦτος χυμός . εἴπερ οὖν γεννῶσι , καὶ τρέφονται πρὸς αὐτοῦ . ἀλλ’ ἡ γένεσις τοιαύτη οὐδέν ἐστιν ὅμοιον τῷ διαφορηθέντι , ἡ θρέψις δὲ μόρια γεννᾷ τῶν τρεφομένων ὅμοια τῷ διαφορηθέντι . ἀλλ’ οὐκ ἐξ ἄλλης μὲν ὕλης ἐγεννήθη μὲν τὸ ὅλον ἀγγεῖον , ἐξ ἄλλης δὲ νῦν αὐτοῦ γεννᾶται τὰ μέρη . δῆλον οὖν ὡς , εἴπερ ἐξ ὑγρότητος τρέφεται θορώδους , ἐκ τοιαύτης καὶ κατ’ ἀρχὴν ἐγίνετο . πρὸς Ἀριστοτέλη μὲν αὐτάρκης ὁ λόγος . ἀναλάβωμεν δὲ , ἅπερ ἐρεῖν ἀνεβαλλόμεθα · πρῶτον μὲν , ὡς ὀλιγάκις ὤφθη φλὲψ γεννηθεῖσα , δεύτερον δὲ , ὅτι τῶν ἄλλων οὐδὲν ὤφθη . τὸ γὰρ ἐπιτρεφόμενον ἀγγεῖον τῇ προϋπαρχούσῃ φλεβὶ , ταύτῃ γὰρ δηλονότι συνεχές ἐστιν , οὐκ ἐν ἁπάσῃ τῇ φύσει τοῦ σώματος ὕλην ἄφθονον εἰς γένεσιν ἔχει . ἂν τοίνυν οὐδὲ φθάσῃ σὰρξ ἐν κύκλῳ περιτραφῆναι τῷ στόματι τῆς ἀποκεκομμένης φλεβὸς , οὐδ’ αὖ ἐξ ὑγροῦ ποτε δαψιλοῦς ὕλης ἀπορήσῃ , δυνήσεται γεννῆσαι . χρὴ τοίνυν ἅμα μὲν ἐῤῥωμενεστάτην εὑρεθῆναι τὴν ἐν ταῖς ἀποκεκομμέναις φλεψὶ δύναμιν , ( αὕτη γάρ ἐστιν ἡ δημιουργοῦσα τὴν ἐπιφυομένην , ) ἅμα δ’ ὕλην θορώδη τοσαύτην , ὡς μὴ φθασθῆναι πρὸς τῆς ἐπιφυομένης σαρκὸς κλεισθῆναι τὸ στόμα . σπανιώτατον δέ ἐστι συνελθεῖν εἰς ταὐτὸ ἄμφω ταῦτα . εἰ τοίνυν ἐπὶ φλεβὸς , ἁπλοῦν καὶ λεπτὸν ἐχούσης τὸν χιτῶνα , σπανίως ἡ γένεσις , οὐδὲν δήπου θαυμαστὸν ἐπ’ ἀρτηρίας , ἑξαπλάσιον ἢ κατὰ φλέβα τὸ πάχος ἐχούσης , οὐ σπάνιον , ἀλλ’ ἀδύνατον γενέσθαι , διότι καὶ ἡ τοσαύτης ὕλης παρασκευὴ ἀδύνατος . οὕτω δὲ δήπου καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , οἷς ἐκ σπέρματος ἡ γένεσις , ἀπορίᾳ δαψιλοῦς ὕλης αὖθις οὐ φύεται . τοσοῦτο γὰρ οὐδαμόθι περιεχόμενον ἀθρόον σπέρμα δυνατόν ἐστιν εὑρεῖν , ὅσου δεῖται πρὸς τὴν γένεσιν ἕκαστον τῶν ἀπολομένων . ἀλλὰ καὶ χρόνῳ πλείονι συναθροίζεσθαι μέλλον φθανούσης τῆς σαρκώσεως ἴσχεται . κατὰ δὲ τὴν πρώτην ἐκ τοῦ σπέρματος γένεσιν ἀθρόον μὲν ἔτι τὸ ὑγρὸν , ἐξ οὗ τῶν ἀγγείων ἡ διάπλασις , δημιουργὸς δ’ αὐτοῦ διττὸς , ἥ τ’ ἐν αὐτῷ τῷ σπέρματι δύναμις , ἥ τ’ ἐν τοῖς τῆς μήτρας ἀγγείοις , οἷς προσέπεσεν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἑλκωμάτων ἀπορίᾳ δαψιλοῦς ὕλης , ἀργὸς ἦν ἡμῖν τοσοῦτος δημιουργός · ἐπὶ δὲ τῆς ἐν τῇ μήτρᾳ τοῦ ζώου γενέσεως ἥ τε ὕλη δαψιλὴς , καὶ σύνεστιν αὐτῷ δημιουργὸς ἕτερος , οὐ ψαύων μόνον τῆς ὕλης , ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλης αὐτῆς διαπεφοιτηκώς . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν , ἐν τάχει διαπλάττεσθαι τοῖς κυουμένοις τὰ πρῶτα τῆς φύσεως ὄργανα τῇ τε τῆς ὕλης ἀφθονίᾳ τε ἅμα καὶ ἀρετῇ καὶ τῇ τῶν δημιουργούντων αὐτὰ ἐνεργείᾳ .
Lemmas: τάχα ἄν οὖν φημί τις , ἄπορος ἐγώ γίγνομαι ὁ λόγος . εἰ γάρ οἷος τε γεννάω εἰμί ὁ ἀρτηρία τε καί ὁ φλέψ ὁ σπέρμα , διά τίς ὁ ἀποκόπτω ἑαυτοῦ μέρος οὐ ἀποφύω ἕτερος ἀντί αὐτός ; δισσός δέ ἄν εἰμί καί ὁ πρός οὗτος ἀπόκρισις · ὁ μέν ἕτερος , διότι φλέψ θεάομαι τις ἤδη γίγνομαι ἐν ἕλκος μέγας , ὥσπερ καί ἐγώ αὐτός κατά τε ἄλλος τις μόριον καί κατά ὁ κεφαλή ἱκανός ἀξιόλογος τε καί πολύς · ἕτερος δέ , ὅς οὐ ἀπόκρισις ἴσως ἐάω τις ὀνομάζω ὁ περί λέξις σπουδάζω , ἀλλά διέξοδος . λέγω γάρ ὁ αἰτία , διά ὅς οὔτε πολύς ὁράω ἐν ἕλκος γεννάω φλέψ , ἀλλά ὀλίγιστος παντάπασι , ἀρτηρία δέ καί νεῦρον οὐδείς ὁράω οὐδέ κατά ὁ σπάνιος τις γεννάω . οὗτος μέν οὖν ὀλίγος ὕστερον λέγω , ὡς μηδείς λείπω ὁ λόγος . πρός Ἀριστοτέλης δέ πρότερος ὅς λέγω ἐπιτίθημι βούλομαι τελευτή , ἀποφήμͅνημι ἄχρηστος εἰς ὁ ὁ σπέρμα γένεσις εἰμί ὁ ὄρχις . ἐκ ὅς γάρ οὕτως γιγνώσκω , ὁ φλέψ καί ὁ ἀρτηρία ὁ γένεσις αὐτός παραχωρέω , ὁ εἰς ὁ ὄρχις φέρω . οὐ δήπου δέ οὗτος μέν ὑπάρχω φύσις , ὡς γεννάω σπέρμα , ὁ δέ ἄλλος οὐ ὑπάρχω . ἀλλά εἰ καί κατά ἄλλος τις ὁ ζῷον χώρα ἀρτηρία καί φλέψ ὅμοιος εἰμί ἑλίσσω , καί κατά ἐκεῖνος ἄν φαίνω τοιοῦτος χυμός . εἴπερ οὖν γεννάω , καί τρέφω πρός αὐτός . ἀλλά ὁ γένεσις τοιοῦτος οὐδείς εἰμί ὅμοιος ὁ διαφορέω , ὁ θρέψις δέ μόριον γεννάω ὁ τρέφω ὅμοιος ὁ διαφορέω . ἀλλά οὐ ἐκ ἄλλος μέν ὕλη γεννάω μέν ὁ ὅλος ἀγγεῖον , ἐκ ἄλλος δέ νῦν αὐτός γεννάω ὁ μέρος . δῆλος οὖν ὡς , εἴπερ ἐκ ὑγρότης τρέφω θορώδης , ἐκ τοιοῦτος καί κατά ἀρχή γίγνομαι . πρός Ἀριστοτέλης μέν αὐτάρκης ὁ λόγος . ἀναλαμβάνω δέ , ὅς λέγω ἀναβάλλω · πρῶτος μέν , ὡς ὀλιγάκις ὁράω φλέψ γεννάω , δεύτερος δέ , ὅτι ὁ ἄλλος οὐδείς ὁράω . ὁ γάρ ἐπιτρέφω ἀγγεῖον ὁ προυπάρχω φλέψ , οὗτος γάρ δηλονότι συνεχής εἰμί , οὐ ἐν ἅπας ὁ φύσις ὁ σῶμα ὕλη ἄφθονος εἰς γένεσις ἔχω . ἐάν τοίνυν οὐδέ φθάνω σάρξ ἐν κύκλος περιτρέφομαι ὁ στόμα ὁ ἀποκόπτω φλέψ , οὐδέ αὖ ἐκ ὑγρός ποτέ δαψιλής ὕλη ἀπορέω , δύναμαι γεννάω . χρή τοίνυν ἅμα μέν ἐρρωμένος εὑρίσκω ὁ ἐν ὁ ἀποκόπτω φλέψ δύναμις , ( οὗτος γάρ εἰμί ὁ δημιουργέω ὁ ἐπιφύω , ) ἅμα δέ ὕλη θορώδης τοσοῦτος , ὡς μή φθάζω πρός ὁ ἐπιφύω σάρξ κλῄζω ὁ στόμα . σπάνιος δέ εἰμί συνέρχομαι εἰς αὐτός ἄμφω οὗτος . εἰ τοίνυν ἐπί φλέψ , ἁπλόος καί λεπτός ἔχω ὁ χιτών , σπάνιος ὁ γένεσις , οὐδείς δήπου θαυμαστός ἐπί ἀρτηρία , ἑξαπλάσιος ἤ κατά φλέψ ὁ πάχος ἔχω , οὐ σπάνιος , ἀλλά ἀδύνατος γίγνομαι , διότι καί ὁ τοσοῦτος ὕλη παρασκευή ἀδύνατος . οὕτως δέ δήπου καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὅς ἐκ σπέρμα ὁ γένεσις , ἀπορία δαψιλής ὕλη αὖθις οὐ φύω . τοσοῦτος γάρ οὐδαμόθι περιέχω ἀθρόος σπέρμα δυνατός εἰμί εὑρίσκω , ὅσος δέω πρός ὁ γένεσις ἕκαστος ὁ ἀπόλλυμι . ἀλλά καί χρόνος πολύς συναθροίζω μέλλω φθάνω ὁ σάρκωσις ἴσχω . κατά δέ ὁ πρῶτος ἐκ ὁ σπέρμα γένεσις ἀθρόος μέν ἔτι ὁ ὑγρός , ἐκ ὅς ὁ ἀγγεῖον ὁ διάπλασις , δημιουργός δέ αὐτός δισσός , ὁ τε ἐν αὐτός ὁ σπέρμα δύναμις , ὁ τε ἐν ὁ ὁ μήτρα ἀγγεῖον , ὅς προσπίπτω . ἐπί μέν γάρ ὁ ἕλκωμα ἀπορία δαψιλής ὕλη , ἀργός εἰμί ἐγώ τοσοῦτος δημιουργός · ἐπί δέ ὁ ἐν ὁ μήτρα ὁ ζῷον γένεσις ὁ τε ὕλη δαψιλής , καί σύνειμι αὐτός δημιουργός ἕτερος , οὐ ψαύω μόνος ὁ ὕλη , ἀλλά καί διά ὅλος αὐτός διαφοιτάω . οὐδείς οὖν θαυμαστός , ἐν τάχος διαπλήσσω ὁ κυέω ὁ πρῶτος ὁ φύσις ὄργανον ὁ τε ὁ ὕλη ἀφθονία τε ἅμα καί ἀρετή καί ὁ ὁ δημιουργέω αὐτός ἐνέργεια .