galenus.de-sectis-ad-eos-qui-introducuntur 5
Ἐπεὶ δὲ τῆς ἐμπειρίας οἱ δογματικοὶ κατηγοροῦσιν , οἱ μὲν ὡς ἀσυστάτου , οἱ δὲ ὡς ἀτελοῦς , οἱ δὲ ὡς ἀτέχνου , τοῦ λόγου δὲ πάλιν οἱ ἐμπειρικοὶ ὡς πιθανοῦ μὲν , οὐκ ἀληθοῦς δὲ , διὰ τοῦτο διπλοῦς ἑκατέροις ὁ λόγος καὶ μακρὸς πάνυ περαίνεται , κατηγοροῦσί τε καὶ ἀπολογουμένοις ἐν μέρει . τὰ μὲν γὰρ ὑπὸ Ἀσκληπιάδου κατὰ τῆς ἐμπειρίας εἰρημένα , δεικνύντος , ὡς οἶόν τε μηδὲν πλειστάκις ὡσαύτως ὀφθῆναι δύνασθαι , παντάπασιν αὐτὴν ἀσύστατον εἶναι βούλεται , μηδέ τι σμικρότατον εὑρεῖν οὖσαν ἱκανήν . τὰ δ’ ὑπὸ Ἐρασιστράτου , τὰ μὲν ἁπλᾶ , καὶ ἐφ’ ἁπλοῖς εὑρίσκεσθαι , διὰ τῆς ἐμπειρίας ὁμολογοῦντος , οἶον ὅτι καὶ ἡ ἀνδράχνη τῆς αἱμωδίας ἴαμά ἐστιν , οὐ μὴν τάγε σύνθετα καὶ ἐπὶ συνθέτοις ἔτι συγχωροῦντος , οὐκ ἀδύνατον μὲν αὐτὴν τὸ παράπαν εὑρίσκειν , οὐ μὴν εἰς ἅπαντά γε ἱκανὴν εἶναι βούλεται . τὰ δὲ , τῶν μὲν τοιαῦτα συγχωρούντων εὑρίσκεσθαι διὰ τῆς ἐμπειρίας , αἰτιωμένων δὲ αὐτῆς τὸ ἀπεριόριστόν τε καὶ μακρὸν , καὶ , ὡς αὐτοί φασιν , ἀμέθοδον , εἶθ’ οὕτω τὸν λόγον εἰσαγόντων , οὐκ ἀσύστατον μέν , οὐδὲ ἀνύπαρκτον , οἷον δ’ ἄτεχνόν τι πρᾶγμα τὴν ἐμπειρίαν εἶναι βούλεται . πρὸς ταύτας οὖν τὰς ἐφόδους τῶν λόγων ἀπολογούμενοι καὶ συστατικὴν καὶ αὐτάρκη καὶ τεχνικὴν ἐπιδεικνύναι πειρῶνται τὴν ἐμπειρίαν , καὶ αὐτοὶ δὲ τοῦ ἀναλογισμοῦ καθάπτονται πολυειδῶς , ὥστε πάλιν ἀπολογεῖσθαι πρὸς ἕκαστον εἶδος τῆς κατηγορίας τοῖς δογματικοῖς , ἀναγκαῖον . ἐπαγγελλομένοις γὰρ αὐτοῖς τοῦ τε σώματος τὴν φύσιν ἐπίστασθαι , καὶ τῶν νοσημάτων ἁπάντων τὰς γενέσεις , καὶ τῶν ἰαμάτων τὰς δυνάμεις , ὁμόσε χωροῦντες οἱ ἐμπειρικοὶ πάντα διαβάλλουσιν , ὡς ἄχρι μὲν τοῦ πιθανοῦ καὶ εἰκότος προιόντα , βεβαίαν δὲ γνῶσιν οὐδεμίαν ἔχοντα . ἔστι δ’ ὅτε καὶ τὴν γνῶσιν αὐτῶν συγχωρήσαντες , τὸ ἄχρηστον αὐτῶν ἐπιδεικνύναι πειρῶνται · καὶ τοῦτό ποτε δόντες , αὖθις τὸ περιττὸν ἐξελέγχουσιν . τοιαῦτα μὲν δὴ καθόλου πρὸς ἀλλήλους ἀμφισβητοῦσιν ἐμπειρικοί τε καὶ δογματικοί . ἐν μέρει δὲ πολλὰ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν , οἷον ἐν ταῖς περὶ τῆς εὑρέσεως τῶν ἀφανῶν ζητήσεσιν , τῶν μὲν τὴν ἀνατομὴν , καὶ τὴν ἔνδειξιν , καὶ τὴν διαλεκτικὴν θεωρίαν ἐπαινούντων · ὄργανα γὰρ αὐτοῖς ταῦτα τῶν ἀδήλων θηρευτικά · τῶν δ’ ἐμπειρικῶν μήθ’ εὑρίσκειν τι τὴν ἀνατομὴν συγχωρούντων , μήτ’ , εἰ καὶ εὑρίσκοιτο , ἀναγκαῖον εἰς τὴν τέχνην . εἶναι τοῦτο , ἀλλὰ μήτε ἔνδειξιν ὑπάρχειν τοπαράπαν , μήθ’ ἕτερον ἐξ ἑτέρου δύνασθαι γνωσθῆναι . πάντα γὰρ δεῖσθαι τῆς ἐξ αὐτῶν γνώσεως , μηδ’ εἶναί τι σημεῖον ἀδήλου φύσει πράγματος οὐδενός · ἀλλὰ μηδὲ διαλεκτικῆς δεῖσθαι μηδεμίαν τέχνην . εἶτα καὶ πρὸς τὰς ὑποθέσεις τῆς διαλεκτικῆς λέγουσί τι , καὶ πρὸς τοὺς ὅρους , καὶ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν εἶναι ἀπόδειξίν φασιν ἀδήλου φύσει πράγματος οὐδενός . ἤδη δὲ καὶ περὶ τῶν μοχθηρῶν τρόπων τῆς ἀποδείξεως , οἷς εἰώθασιν οἱ δογματικοὶ χρῆσθαι , λέγουσί τι , καὶ περὶ παντὸς ἀναλογισμοῦ · καὶ ὡς τοῦτο μὲν ἀδύνατος εὑρίσκειν , ὃ ἐπαγγέλλεται · καὶ οὔτ’ ἄλλη τις τέχνη συνίσταται κατ’ αὐτὸν , οὐδὲ ὁ βίος τῶν ἀνθρώπων πρόεισιν . ὁ δὲ ἐπιλογισμὸς , ὃν δὴ φαινόμενον εἶναί φασι , χρήσιμος μὲν εἰς εὕρεσιν τῶν προσκαίρων ἀδήλων , οὕτω γὰρ αὐτοὶ καλοῦσιν , ὅσα τοῦ γένους μέν ἐστι τῶν αἰσθητῶν , οὐ μὴν ἤδη γέ πω πέφηνε . χρήσιμος δὲ καὶ πρὸς ἔλεγχον τῶν κατὰ τοῦ φαινομένου τι λέγειν τολμώντων . χρήσιμος δὲ καὶ τὸ παρορώμενον τοῖς φαινομένοις δεῖξαι , καὶ σοφίσμασιν ἀπαντῆσαι , μηδαμοῦ τῶν ἐναργῶν ἀφιστάμενος , ἀλλ’ ἐν τούτοις ἀεὶ διατρίβων , οὐ μὴν ὅγε ἀναλογισμὸς , φασὶν , ἀλλὰ ἄρχεται μὲν ἀπὸ τῶν φαινομένων , λήγει δὲ ἐπὶ τὰ διαπαντὸς ἄδηλα , καὶ διὰ τοῦτο πολυειδής ἐστιν . ἀπὸ γὰρ τῶν αὐτῶν φαινομένων ἄλλο ἐπ’ ἄλλῳ τῶν ἀδήλων παραγίνεται . καὶ τὴν διαφωνίαν ἐνταῦθα προχειρίζονται τὴν ἀνεπίκριτον , ἣν δὴ σημεῖον εἶναι τῆς ἀκαταληψίας φασίν . οὕτω γὰρ αὐτοὶ καλοῦσιν τὴν μὲν ἀληθῆ καὶ βεβαίαν γνῶσιν κατάληψιν , ἀκαταληψίαν δὲ τὸ ἐναντίον ταύτῃ , καὶ τὴν μὲν ἀκαταληψίαν αἰτίαν εἶναί φασι τῆς διαφωνίας τῆς ἀνεπικρίτου , τὴν διαφωνίαν δ’ αὖ πάλιν τῆς ἀκαταληψίας σημεῖον . ἀνεπίκριτον δὲ τὴν ἐπὶ ﻿ τῶν ἀδήλων ἀγωνολογίαν εἶναί φασιν , οὐ τὴν περὶ τῶν φαινομένων . ἐνταῦθα γὰρ ἕκαστόν φαμεν οἷόν ἐστι , μαρτυρεῖ μὲν τοῖς ἀληθεύουσιν ; ἐξελέγχει δὲ τοὺς ψευδομένους . τοιαῦτα μυρία πρὸς ἀλλήλους ἐρίζουσιν ἐμπειρικοί τε καὶ δογματικοὶ τὴν θεραπείαν ἐπὶ τῶν αὐτῶν παθῶν τὴν αὐτὴν ποιούμενοι , ὅσοι γε νόμῳ καθ’ ἑκατέραν τὴν αἵρεσιν ἤσκηνται .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ ἐμπειρία ὁ δογματικός κατηγορέω , ὁ μέν ὡς ἀσύστατος , ὁ δέ ὡς ἀτελής , ὁ δέ ὡς ἄτεχνος , ὁ λόγος δέ πάλιν ὁ ἐμπειρικός ὡς πιθανός μέν , οὐ ἀληθής δέ , διά οὗτος διπλόος ἑκάτερος ὁ λόγος καί μακρός πάνυ περαίνω , κατηγορέω τε καί ἀπολογέομαι ἐν μέρος . ὁ μέν γάρ ὑπό Ἀσκληπιάδης κατά ὁ ἐμπειρία λέγω , δείκνυμι , ὡς οἷος τε μηδείς πλειστάκις ὡσαύτως ὁράω δύναμαι , παντάπασι αὐτός ἀσύστατος εἰμί βούλομαι , μηδέ τις μικρός εὑρίσκω εἰμί ἱκανός . ὁ δέ ὑπό Ἐρασίστρατος , ὁ μέν ἁπλόος , καί ἐπί ἁπλόος εὑρίσκω , διά ὁ ἐμπειρία ὁμολογέω , οἷος ὅτι καί ὁ ἀνδράχνη ὁ αἱμωδία ἴαμα εἰμί , οὐ μήν τά σύνθετος καί ἐπί σύνθετος ἔτι συγχωρέω , οὐ ἀδύνατος μέν αὐτός ὁ παράπαν εὑρίσκω , οὐ μήν εἰς ἅπας γε ἱκανός εἰμί βούλομαι . ὁ δέ , ὁ μέν τοιοῦτος συγχωρέω εὑρίσκω διά ὁ ἐμπειρία , αἰτιάομαι δέ αὐτός ὁ ἀπεριόριστος τε καί μακρός , καί , ὡς αὐτός φημί , ἀμέθοδος , εἶτα οὕτως ὁ λόγος εἰσάγω , οὐ ἀσύστατος μέν , οὐδέ ἀνύπαρκτος , οἷος δέ ἄτεχνος τις πρᾶγμα ὁ ἐμπειρία εἰμί βούλομαι . πρός οὗτος οὖν ὁ ἔφοδος ὁ λόγος ἀπολογέομαι καί συστατικός καί αὐτάρκης καί τεχνικός ἐπιδείκνυμι πειράω ὁ ἐμπειρία , καί αὐτός δέ ὁ ἀναλογισμός καθάπτω πολυειδής , ὥστε πάλιν ἀπολογέομαι πρός ἕκαστος εἶδος ὁ κατηγορία ὁ δογματικός , ἀναγκαῖος . ἐπαγγέλλω γάρ αὐτός ὁ τε σῶμα ὁ φύσις ἐπίσταμαι , καί ὁ νόσημα ἅπας ὁ γένεσις , καί ὁ ἴαμα ὁ δύναμις , ὁμόσε χωρέω ὁ ἐμπειρικός πᾶς διαβάλλω , ὡς ἄχρι μέν ὁ πιθανός καί ἔοικα προέρχομαι , βέβαιος δέ γνῶσις οὐδείς ἔχω . εἰμί δέ ὅτε καί ὁ γνῶσις αὐτός συγχωρέω , ὁ ἄχρηστος αὐτός ἐπιδείκνυμι πειράω · καί οὗτος ποτέ δίδωμι , αὖθις ὁ περισσός ἐξελέγχω . τοιοῦτος μέν δή καθόλου πρός ἀλλήλων ἀμφισβητέω ἐμπειρικός τε καί δογματικός . ἐν μέρος δέ πολύς κατά ἕκαστος αὐτός , οἷος ἐν ὁ περί ὁ εὕρεσις ὁ ἀφανής ζήτησις , ὁ μέν ὁ ἀνατομή , καί ὁ ἔνδειξις , καί ὁ διαλεκτικός θεωρία ἐπαινέω · ὄργανον γάρ αὐτός οὗτος ὁ ἄδηλος θηρευτικός · ὁ δέ ἐμπειρικός μήτε εὑρίσκω τις ὁ ἀνατομή συγχωρέω , μήτε , εἰ καί εὑρίσκω , ἀναγκαῖος εἰς ὁ τέχνη . εἰμί οὗτος , ἀλλά μήτε ἔνδειξις ὑπάρχω τοπάλαι , μήτε ἕτερος ἐκ ἕτερος δύναμαι γιγνώσκω . πᾶς γάρ δέω ὁ ἐκ αὐτός γνῶσις , μηδέ εἰμί τις σημεῖον ἄδηλος φύσις πρᾶγμα οὐδείς · ἀλλά μηδέ διαλεκτικός δέω μηδείς τέχνη . εἶτα καί πρός ὁ ὑπόθεσις ὁ διαλεκτικός λέγω τις , καί πρός ὁ ὅρος , καί οὐδέ ὁ ἀρχή εἰμί ἀπόδειξις φημί ἄδηλος φύσις πρᾶγμα οὐδείς . ἤδη δέ καί περί ὁ μοχθηρός τρόπος ὁ ἀπόδειξις , ὅς εἴωθα ὁ δογματικός χράω , λέγω τις , καί περί πᾶς ἀναλογισμός · καί ὡς οὗτος μέν ἀδύνατος εὑρίσκω , ὅς ἐπαγγέλλω · καί οὔτε ἄλλος τις τέχνη συνίστημι κατά αὐτός , οὐδέ ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος πρόειμι . ὁ δέ ἐπιλογισμός , ὅς δή φαίνω εἰμί φημί , χρήσιμος μέν εἰς εὕρεσις ὁ πρόσκαιρος ἄδηλος , οὕτως γάρ αὐτός καλέω , ὅσος ὁ γένος μέν εἰμί ὁ αἰσθητός , οὐ μήν ἤδη γε πω φαίνω . χρήσιμος δέ καί πρός ἔλεγχος ὁ κατά ὁ φαίνω τις λέγω τολμάω . χρήσιμος δέ καί ὁ παροράω ὁ φαίνω δείκνυμι , καί σόφισμα ἀπαντάω , μηδαμοῦ ὁ ἐναργής ἀφίστημι , ἀλλά ἐν οὗτος ἀεί διατρίβω , οὐ μήν ὅσγε ἀναλογισμός , φημί , ἀλλά ἄρχω μέν ἀπό ὁ φαίνω , λήγω δέ ἐπί ὁ διαπαντός ἄδηλος , καί διά οὗτος πολυειδής εἰμί . ἀπό γάρ ὁ αὐτός φαίνω ἄλλος ἐπί ἄλλος ὁ ἄδηλος παραγίγνομαι . καί ὁ διαφωνία ἐνταῦθα προχειρίζω ὁ ἀνεπίκριτος , ὅς δή σημεῖον εἰμί ὁ ἀκαταληψία φημί . οὕτως γάρ αὐτός καλέω ὁ μέν ἀληθής καί βέβαιος γνῶσις κατάληψις , ἀκαταληψία δέ ὁ ἐναντίος οὗτος , καί ὁ μέν ἀκαταληψία αἰτία εἰμί φημί ὁ διαφωνία ὁ ἀνεπίκριτος , ὁ διαφωνία δέ αὖ πάλιν ὁ ἀκαταληψία σημεῖον . ἀνεπίκριτος δέ ὁ ἐπί ﻿ ὁ ἄδηλος ἀγωνολογία εἰμί φημί , οὐ ὁ περί ὁ φαίνω . ἐνταῦθα γάρ ἕκαστος φημί οἷος εἰμί , μαρτυρέω μέν ὁ ἀληθεύω ; ἐξελέγχω δέ ὁ ψεύδω . τοιοῦτος μυρίος πρός ἀλλήλων ἐρίζω ἐμπειρικός τε καί δογματικός ὁ θεραπεία ἐπί ὁ αὐτός πάθος ὁ αὐτός ποιέω , ὅσος γε νόμος κατά ἑκάτερος ὁ αἵρεσις ἀσκέω .