galenus.de-sectis-ad-eos-qui-introducuntur 4
Ἀφ’ ὧν δὲ ἡ ἔνδειξις τοῦ συμφέροντος τοῖς δογματικοῖς , ἀπὸ τούτων ἡ τήρησις τοῖς ἐμπειρικοῖς . τὸ γὰρ προειρημένον ἄθροισμα τῶν συμπτωμάτων ἐπὶ τοῦ πυρέττοντος , ὃ συνδρομὴν καλεῖν εἰσιν εἰθισμένοι , τῷ μὲν δογματικῷ τὴν κένωσιν ὑπαγορεύει , τῷ δὲ ἐμπειρικῷ τὴν ὑπόμνησιν τῆς τηρήσεως . ἐπὶ γὰρ τῶν οὕτως ἐχόντων πολλάκις ἑωρακὼς τὴν κένωσιν ὠφελοῦσαν , ἐλπίζει καὶ νῦν χρησάμενος ὀνήσειν . ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀκμάζοντας τῇ ἡλικία τὴν ἱκανὴν κένωσιν ἀλύπως φέροντας οἶδεν , ἐξ ὧν πολλάκις ἑώρακεν . οὕτω δὲ καὶ ἦρος μᾶλλον ἢ θέρους , καὶ ἐν χωρίῳ εὐκράτῳ , καὶ εἰ ἔθος δέ τι κενώσεως εἴη τῷ κάμνοντι , οἷον δι’ αἱμοῤῥοΐδος , ἢ διὰ ῥινῶν , ὁ μὲν δογματικὸς ἀφέλοι ἂν καὶ διὰ τοῦτο πλέον τοῦ αἵματος ἀπὸ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως ὁρμώμενος · ὁ δ’ ἐμπειρικὸς , ὅτι οὕτω τετήρηκεν . καὶ καθόλου φάναι , τὰς αὐτὰς ἐπὶ τῶν αὐτῶν παθῶν ἰάσεις οἵ τε δογματικοὶ καὶ οἱ ἐμπειρικοὶ παραλαμβάνουσι , περὶ τοῦ τρόπου τῆς εὑρέσεως αὐτῶν ἀμφισβητοῦντες . ἐπὶ γὰρ τοῖς αὐτοῖς φαινομένοις κατὰ τὸ σῶμα συμπτώμασιν ἔνδειξις μὲν τῆς αἰτίας γίνεται τοῖς δογματικοῖς , ἐξ ἧς τὴν θεραπείαν εὑρίσκουσιν · ὑπόμνησις δὲ τοῖς ἐμπειρικοῖς τῶν πολλάκις ὡσαύτως τετηρημένων . ἐφ’ ὧν δὲ μηδὲν ἔχουσιν οἱ δογματικοὶ φαινόμενον σύμπτωμα τὸ τὴν αἰτίαν ἐνδεικνυμένον , ἐπὶ τούτων ἐρωτᾷν οὐκ ὀκνοῦσι τὸ προκαταρκτικὸν καλούμενον αἴτιον · οἷον , εἰ κύων λυττῶν ἦν ὁ δάκνων , ἢ ἔχιδνα , ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο . τὸ μὲν γὰρ ἕλκος αὐτὸ οὐδὲν ἀλλοιότερον μέχρι παντὸς φαίνεται τῶν ἄλλων ἑλκῶν ἢ πάντως γε κατ’ ἀρχάς . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ λυττῶντος κυνὸς μέχρι παντὸς ὅμοιον φαίνεται τοῖς ὑπ’ ἄλλου τινὸς δηχθεῖσιν . ἐπὶ δὲ τῶν ἐχιδνῶν , ἐν μὲν ταῖς πρώταις ἡμέραις ὅμοιον τοῖς ἄλλοις , ὕστερον δὲ , ἡνίκα ἤδη μοχθηρῶς ἔχωσι , παθήματά τινα περὶ τὸ σῶμα ὀλέθρια προσγίνεται αὐτοῖς . τὰ δὴ τοιαῦτα συμπτώματα πάντα , ὅσα ὑπὸ τῶν ﻿ ἰοβόλων καλουμένων ζώων γίγνεται , μὴ θεραπευόμενα καλῶς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , ἐσχάτως ὀλέθρια καθίστανται . τίς οὖν ἡ ὀρθὴ θεραπεία ; ἢ δηλονότι κενῶσαι τὸν ἰὸν τὸν ἅμα τῇ δήξει τοῦ σώματος τοῦ δηχθέντος ἐμπεσόντα ; οὐκ οὖν ἐπ’ οὐλὴν ἄγειν δεῖ καὶ κλείειν τὰ τοιαῦτα σπεύδειν , ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιτέμνειν πολλάκις , εἰ μικρὰ παντελῶς · ἤδη δὲ καὶ θερμοῖς καὶ δριμέσι καὶ δυναμένοις ἕλκειν καὶ ξηραίνειν τὸν ἰὸν φαρμάκοις χρῆσθαι , διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . τὰ δ’ αὐτὰ φάρμακα καὶ οἱ ἐμπειρικοὶ προσφέρουσιν , οὐχ ὑπὸ τῆς φύσεως αὐτοῦ τοῦ πράγματος ποδηγούμενοι πρὸς τὴν εὕρεσιν αὐτῶν , ἀλλὰ τῶν διὰ τῆς πείρας φανέντων μεμνημένοι . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ ταῖς ἡλικίαις , καὶ ταῖς ὥραις , καὶ ταῖς χώραις , ἑκάστου τῶν εἰρημένων ἡ θεραπεία δι’ ἐμπειρίας ἐγινώσκετο αὐτοῖς , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῖς προκαταρκτικοῖς ὀνομαζομένοις αἰτίοις . εἰ μὲν δὴ οὖν συνεχώρουν ἀλλήλοις τὰς ὁδοὺς τῆς εὑρέσεως ἀμφοτέρας ἀληθεῖς εἶναι , οὐδὲν ἂν αὐτοῖς ἔδει μακροτέρων λόγων .
Lemmas: ἀπό ὅς δέ ὁ ἔνδειξις ὁ συμφέρω ὁ δογματικός , ἀπό οὗτος ὁ τήρησις ὁ ἐμπειρικός . ὁ γάρ προλέγω ἄθροισμα ὁ σύμπτωμα ἐπί ὁ πυρέσσω , ὅς συνδρομή καλέω εἰμί ἐθίζω , ὁ μέν δογματικός ὁ κένωσις ὑπαγορεύω , ὁ δέ ἐμπειρικός ὁ ὑπόμνησις ὁ τήρησις . ἐπί γάρ ὁ οὕτως ἔχω πολλάκις ὁράω ὁ κένωσις ὠφελέω , ἐλπίζω καί νῦν χράω ὀνίνημι . ἀλλά καί ὁ ἀκμάζω ὁ ἡλικία ὁ ἱκανός κένωσις ἄλυπος φέρω οἶδα , ἐκ ὅς πολλάκις ὁράω . οὕτως δέ καί ἔαρ μάλα ἤ θέρος , καί ἐν χωρίον εὔκρατος , καί εἰ ἔθος δέ τις κένωσις εἰμί ὁ κάμνω , οἷος διά αἱμορροΐς , ἤ διά ῥίς , ὁ μέν δογματικός ἀφαιρέω ἄν καί διά οὗτος πολύς ὁ αἷμα ἀπό ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ὁρμάω · ὁ δέ ἐμπειρικός , ὅτι οὕτως τηρέω . καί καθόλου φημί , ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός πάθος ἴασις ὁ τε δογματικός καί ὁ ἐμπειρικός παραλαμβάνω , περί ὁ τρόπος ὁ εὕρεσις αὐτός ἀμφισβητέω . ἐπί γάρ ὁ αὐτός φαίνω κατά ὁ σῶμα σύμπτωμα ἔνδειξις μέν ὁ αἰτία γίγνομαι ὁ δογματικός , ἐκ ὅς ὁ θεραπεία εὑρίσκω · ὑπόμνησις δέ ὁ ἐμπειρικός ὁ πολλάκις ὡσαύτως τηρέω . ἐπί ὅς δέ μηδείς ἔχω ὁ δογματικός φαίνω σύμπτωμα ὁ ὁ αἰτία νδεικν́υνυμι , ἐπί οὗτος ἐρωτάω οὐ ὀκνέω ὁ προκαταρκτικός καλέω αἴτιος · οἷος , εἰ κύων λυσσάω εἰμί ὁ δάκνω , ἤ ἔχιδνα , ἤ τις τοιοῦτος ἄλλος . ὁ μέν γάρ ἕλκος αὐτός οὐδείς ἀλλοῖος μέχρι πᾶς φαίνω ὁ ἄλλος ἕλκος ἤ πάντως γε κατά ἀρχή . ἐπί μέν γάρ ὁ λυσσάω κύων μέχρι πᾶς ὅμοιος φαίνω ὁ ὑπό ἄλλος τις δάκνω . ἐπί δέ ὁ ἔχιδνα , ἐν μέν ὁ πρῶτος ἡμέρα ὅμοιος ὁ ἄλλος , ὕστερον δέ , ἡνίκα ἤδη μοχθηρός ἔχω , πάθημα τις περί ὁ σῶμα ὀλέθριος προσγίγνομαι αὐτός . ὁ δή τοιοῦτος σύμπτωμα πᾶς , ὅσος ὑπό ὁ ﻿ ἰοβόλος καλέω ζῷον γίγνομαι , μή θεραπεύω καλός εὐθύς ἐκ ἀρχή , ἔσχατος ὀλέθριος καθίστημι . τίς οὖν ὁ ὀρθός θεραπεία ; ἤ δηλονότι κενόω ὁ ἰός ὁ ἅμα ὁ δῆξις ὁ σῶμα ὁ δάκνω ἐμπίπτω ; οὐ οὖν ἐπί οὐλή ἄγω δέω καί κλείω ὁ τοιοῦτος σπεύδω , ἀλλά ἐναντίος ἐπιτέμνω πολλάκις , εἰ μικρός παντελής · ἤδη δέ καί θερμός καί δριμύς καί δύναμαι ἕλκω καί ξηραίνω ὁ ἰός φάρμακον χράω , διά ὁ αὐτός αἰτία . ὁ δέ αὐτός φάρμακον καί ὁ ἐμπειρικός προσφέρω , οὐ ὑπό ὁ φύσις αὐτός ὁ πρᾶγμα ποδηγέω πρός ὁ εὕρεσις αὐτός , ἀλλά ὁ διά ὁ πεῖρα φαίνω μιμνῄσκω . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ ἡλικία , καί ὁ ὥρα , καί ὁ χώρα , ἕκαστος ὁ λέγω ὁ θεραπεία διά ἐμπειρία γιγνώσκω αὐτός , οὕτως καί ἐπί ὁ προκαταρκτικός ὀνομάζω αἴτιος . εἰ μέν δή οὖν συγχωρέω ἀλλήλων ὁ ὁδός ὁ εὕρεσις ἀμφότερος ἀληθής εἰμί , οὐδείς ἄν αὐτός δέω μακρός λόγος .