galenus.de-sectis-ad-eos-qui-introducuntur 3
Ἡ δὲ διὰ τοῦ λόγου φύσιν ἐκμαθεῖν παρακελεύεται , τοῦ τε σώματος , οὗ ἐπιχειρεῖ ἰᾶσθαι , καὶ τῶν αἰτίων ἁπάντων τὰς δυνάμεις , οἷς ὁσημέραι περιπίπτον τὸ σῶμα ἢ ὑγιεινότερον ἢ νοσερώτερον αὐτὸ ἑαυτοῦ γίγνεται . μετὰ δὲ ταῦτα ἤδη καὶ ἀέρων φύσιν , καὶ ὑδάτων , καὶ χωρίων , καὶ ἐπιτηδευμάτων , καὶ ἐδεσμάτων , καὶ πομάτων , καὶ ἐθῶν ἐπιστήμονά φασι δεῖν εἶναι τὸν ἰατρὸν , ὅπως τῶν τε νοσημάτων ἁπάντων τὰς αἰτίας εὑρίσκῃ , καὶ τῶν ἰαμάτων τὰς δυνάμεις , καὶ παραβάλλειν οἷός τε ᾖ καὶ λογίζεσθαι , ὅτι τῷ τοιῷδε τῆς αἰτίας εἴδει τὸ τοιάνδε δύναμιν ἔχον προσαχθὲν φάρμακον τοῖόν τι ἐργάσασθαι πέφυκε . πρὶν γὰρ ἐν τούτοις γυμνάσασθαι πολυειδῶς ἅπασιν , οὐχ οἶόν τέ φασιν , ἰαμάτων εὐπορήσειν αὐτόν . οἷον , ἵνα ἐκ μικροῦ παραδείγματος ἴδῃς τὸ πᾶν , ἔστω τι μέρος τοῦ σώματος ὀδυνώμενόν τε καὶ σκληρὸν , καὶ ἀντίτυπον , καὶ ἐν ὄγκῳ μείζονι · ἐνταῦθα χρὴ τὸν ἰατρὸν ἐξευρεῖν τὴν αἰτίαν . πρῶτον μὲν , ὅτι ῥυὲν ὑγρόν τι πλέον τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ μέρος , ἐξῇρέ τε αὐτὸ , καὶ διατεῖνον , εἰς ὀδύνην ἤγαγεν . ἐφεξῆς δὲ , εἰ μὲν ἔτι ἐπιῤῥέοι , εἴργειν τοῦ ἐπιῤῥεῖν . εἰ δὲ μὴ , τοῦτο κενοῦν ἤδη τὸ μέρος . πῶς οὖν τὸ μὲν ἐπιῤῥέον ἔτι κωλύσεις , τὸ δ’ ἤδη περιεχόμενον κενώσεις ; ψύχων μὲν καὶ στύφων σὺ τὸ μέρος , κωλύσεις τὸ ἐπιῤῥέον . ὑγραίνων δὲ καὶ χαλῶν , κενώσεις τὸ ἠθροισμένον . οὕτω μὲν οὖν ἐπ’ αὐτῆς τῆς διαθέσεως ἡ ἔνδειξις αὐτοῖς τοῦ συμφέροντος γίνεται . οὐ μὴν ἀρκεῖν ταύτην γε μόνην φασὶν , ἀλλὰ καὶ παρὰ τῆς δυνάμεως τοῦ νοσοῦντος ἑτέραν ἔνδειξιν εἶναι , καὶ παρὰ τῆς ἡλικίας ἄλλην , καὶ παρὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ τοῦ κάμνοντος φύσεως ἄλλην . οὕτω δὲ καὶ παρὰ τῆς ὥρας τοῦ ἔτους , καὶ τοῦ χωρίου τῆς φύσεως , καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων , καὶ τῶν ἐθῶν , ἔνδειξιν ἀφ’ ἑκάστου τούτων γίγνεσθαι τοῦ συμφέροντος ἰδίαν . οἷον , ἴνα καὶ τοῦτο σαφέστερον ἐπὶ παραδείγματος ἐκμάθῃς , ἔστω τινὰ πυρέττειν ὀξέως , ὀκνοῦντά τε κινεῖσθαι καὶ βαρέως τοῦ σώματος αἰσθανόμενον . ἔστω δὲ καὶ εὐογκότερος νῦν ἢ πρόσθεν , καὶ ἔρευθος πλέον ἐχέτω , ἔστωσαν δ’ αὐτῷ καὶ φλέβες ἐν ὄγκῳ μείζονι . παντί που δῆλον , ὡς τῷ τοιούτῳ πλῆθος αἵματος θερμοτέρου πλεονάζει . τίς οὖν ἡ ἴασις ; ἢ δῆλον ὅτι ἡ κένωσις ; ἐναντίον γὰρ τοῦτο τῷ πλήθει . τὰ δὲ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἐστὶν ἰάματα . πῶς οὖν αὐτὸ κενώσομεν , ἢ μέχρι πόσου ; τοῦτο οὐκέτι δυνατὸν ἀπὸ τῆς αἰτίας μόνης εἰδέναι . χρὴ γὰρ καὶ δύναμιν , καὶ ἡλικίαν , καὶ ὥραν , καὶ χώραν , καὶ τὰ ἄλλα τὰ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα προσεπισκοπεῖν . εἰ μὲν γὰρ ἰσχυρότερος εἴη τὴν δύναμιν . καὶ ἀκμάζων τὴν ἡλικίαν , καὶ ἡ ὥρα τοῦ ἔτους ἐαρινὴ , καὶ τὸ χωρίον εὔκρατον , οὐκ ἂν ἁμάρτοις , εἰ φλέβα τεμὼν κενώσεις τοῦ αἵματος , ὅσον ἡ αἰτία κελεύει . ἀῤῥώστου δὲ τῆς δυνάμεως οὔσης , καὶ τῆς ἡλικίας , ἢ παιδὸς κομιδῇ μικροῦ , ἢ πρεσβύτου πάνυ , καὶ τοῦ χωρίου κατεψυγμένου , οἶα τὰ περὶ τὴν Σκυθίαν , ἢ διακεκαυμένου , οἷα τὰ περὶ τὴν Αἰθιοπίαν , καὶ τῆς ὥρας τοῦ ἔτους ἢ σφόδρα ψυχρᾶς , ἢ σφόδρα θερμῆς , οὐκ ἄν τις ἔτι τολμήσειε φλεβοτομεῖν . οὕτω δὲ καὶ ἔθη , καὶ ἐπιτηδεύματα , καὶ φύσεις σωμάτων ἐπισκοπεῖσθαι κελεύουσι . γίνεσθαι γὰρ αὐτοῖς ἐξ ἁπάντων αὐτῶν ἔνδειξιν τοῦ συμφέροντος ἰδίαν .
Lemmas: ὁ δέ διά ὁ λόγος φύσις ἐκμανθάνω παρακελεύομαι , ὁ τε σῶμα , ὅς ἐπιχειρέω ἰάομαι , καί ὁ αἴτιος ἅπας ὁ δύναμις , ὅς ὁσημέραι περιπίπτω ὁ σῶμα ἤ ὑγιεινός ἤ νοσερός αὐτός ἑαυτοῦ γίγνομαι . μετά δέ οὗτος ἤδη καί ἀήρ φύσις , καί ὕδωρ , καί χωρίον , καί ἐπιτήδευμα , καί ἔδεσμα , καί πόμα , καί ἔθος ἐπιστήμων φημί δέω εἰμί ὁ ἰατρός , ὅπως ὁ τε νόσημα ἅπας ὁ αἰτία εὑρίσκω , καί ὁ ἴαμα ὁ δύναμις , καί παραβάλλω οἷος τε εἰμί καί λογίζομαι , ὅτι ὁ τοιόσδε ὁ αἰτία εἶδος ὁ τοιόσδε δύναμις ἔχω προσάγω φάρμακον τοῖος τις ἐργάζομαι φύω . πρίν γάρ ἐν οὗτος γυμνάζω πολυειδής ἅπας , οὐ οἷος τε φημί , ἴαμα εὐπορέω αὐτός . οἷος , ἵνα ἐκ μικρός παράδειγμα ὁράω ὁ πᾶς , εἰμί τις μέρος ὁ σῶμα ὀδυνάω τε καί σκληρός , καί ἀντίτυπος , καί ἐν ὄγκος μέγας · ἐνταῦθα χρή ὁ ἰατρός ἐξευρίσκω ὁ αἰτία . πρῶτος μέν , ὅτι ῥέω ὑγρός τις πολύς ὁ κατά φύσις εἰς ὁ μέρος , ἐξαίρω τε αὐτός , καί διατείνω , εἰς ὀδύνη ἄγω . ἐφεξῆς δέ , εἰ μέν ἔτι ἐπιρρέω , ἔργω ὁ ἐπιρρέω . εἰ δέ μή , οὗτος κενόω ἤδη ὁ μέρος . πῶς οὖν ὁ μέν ἐπιρρέω ἔτι κωλύω , ὁ δέ ἤδη περιέχω κενόω ; ψύχω μέν καί στύφω σύ ὁ μέρος , κωλύω ὁ ἐπιρρέω . ὑγραίνω δέ καί χαλάω , κενόω ὁ ἀθροίζω . οὕτως μέν οὖν ἐπί αὐτός ὁ διάθεσις ὁ ἔνδειξις αὐτός ὁ συμφέρω γίγνομαι . οὐ μήν ἀρκέω οὗτος γε μόνος φημί , ἀλλά καί παρά ὁ δύναμις ὁ νοσέω ἕτερος ἔνδειξις εἰμί , καί παρά ὁ ἡλικία ἄλλος , καί παρά ὁ ἴδιος αὐτός ὁ κάμνω φύσις ἄλλος . οὕτως δέ καί παρά ὁ ὥρα ὁ ἔτος , καί ὁ χωρίον ὁ φύσις , καί ὁ ἐπιτήδευμα , καί ὁ ἔθος , ἔνδειξις ἀπό ἕκαστος οὗτος γίγνομαι ὁ συμφέρω ἴδιος . οἷος , ἵνα καί οὗτος σαφής ἐπί παράδειγμα ἐκμανθάνω , εἰμί τις πυρέσσω ὀξύς , ὀκνέω τε κινέω καί βαρύς ὁ σῶμα αἰσθάνομαι . εἰμί δέ καί εὔογκος νῦν ἤ πρόσθεν , καί ἔρευθος πολύς ἔχω , εἰμί δέ αὐτός καί φλέψ ἐν ὄγκος μέγας . πᾶς που δῆλος , ὡς ὁ τοιοῦτος πλῆθος αἷμα θερμός πλεονάζω . τίς οὖν ὁ ἴασις ; ἤ δῆλος ὅτι ὁ κένωσις ; ἐναντίος γάρ οὗτος ὁ πλῆθος . ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἐναντίος εἰμί ἴαμα . πῶς οὖν αὐτός κενόω , ἤ μέχρι πόσος ; οὗτος οὐκέτι δυνατός ἀπό ὁ αἰτία μόνος οἶδα . χρή γάρ καί δύναμις , καί ἡλικία , καί ὥρα , καί χώρα , καί ὁ ἄλλος ὁ μικρός πρόσθεν λέγω προσεπισκοπέω . εἰ μέν γάρ ἰσχυρός εἰμί ὁ δύναμις . καί ἀκμάζω ὁ ἡλικία , καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος ἐαρινός , καί ὁ χωρίον εὔκρατος , οὐ ἄν ἁμαρτάνω , εἰ φλέψ τέμνω κενόω ὁ αἷμα , ὅσος ὁ αἰτία κελεύω . ἄρρωστος δέ ὁ δύναμις εἰμί , καί ὁ ἡλικία , ἤ παῖς κομιδῇ μικρός , ἤ πρεσβύτης πάνυ , καί ὁ χωρίον καταψύχω , οἷος ὁ περί ὁ Σκυθία , ἤ διακαίω , οἷος ὁ περί ὁ Αἰθιοπία , καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος ἤ σφόδρα ψυχρός , ἤ σφόδρα θερμός , οὐ ἄν τις ἔτι τολμάω φλεβοτομέω . οὕτως δέ καί ἔθος , καί ἐπιτήδευμα , καί φύσις σῶμα ἐπισκοπέω κελεύω . γίγνομαι γάρ αὐτός ἐκ ἅπας αὐτός ἔνδειξις ὁ συμφέρω ἴδιος .