galenus.de-sectis-ad-eos-qui-introducuntur 7
Ὡς δ’ ἄν τις μάλιστα δοκοίη μοι κρῖναι δικαίως , ἢ τυφλώττοντας αὐτοὺς περὶ τὸ χρήσιμον , ἢ μόνους τὸ περιττὸν ὀρθῶς φεύγοντας , ἤδη φράσω . καὶ γὰρ οὐδὲ σμικρὸν ἔοικεν εἶναι τοῦτο τὸ σκέμμα , οὐδὲ μέχρι λόγου μοι ﻿ προϊέναι μόνον , ὥσπερ τοῖς ἐμπειρικοῖς τε καὶ δογματικοῖς , ὅσα περὶ τῆς πρώτης τῶν βοηθημάτων εὑρέσεως φιλονεικοῦσι , περὶ τῆς νῦν χρήσεως ὁμολογοῦντες ἀλλήλοις , ἀλλ’ ἤτοι μεγάλα βλάπτεσθαι τὰ τῆς τέχνης ἔργα πρὸς τῆς μεθοδικῆς αἱρέσεως ἀναγκαῖον , ἢ μεγάλ’ ὠφελεῖσθαι . διττῆς δὲ τῆς ἐν τοῖς πράγμασι κρίσεως οὔσης , τῆς μὲν διὰ λόγου μόνου , τῆς δὲ διὰ τῶν φαινομένων ἐναργῶς , ἡ μὲν ἑτέρα , ἡ διὰ μόνου τοῦ λόγου , μείζων ἢ κατὰ τοὺς εἰσαγομένους ἐστίν · οὐκ οὖν αὐτῆς νῦν ὁ καιρός · ἡ δὲ ἑτέρα , ἡ διὰ μόνου τοῦ φαίνεσθαι , κοινὴ πάντων ἀνθρώπων ὑπάρχει . τί οὖν κωλύει ταύτῃ πρώτῃ χρήσασθαι , σαφεῖ τε ἅμα τοῖς εἰσαγομένοις οὔσῃ , καὶ πρὸς αὐτῶν τῶν μεθοδικῶν τετιμημένῃ ; διαπαντὸς γοῦν οὐδὲν ἄλλο ἢ τὸ φαινόμενον ὑμνοῦσι , καὶ τοῦτο πρεσβεύουσιν ἐπὶ παντὶ , καὶ τὸ ἄδηλον ἅπαν ἄχρηστον εἶναι λέγουσι . φέρε δὴ πρῶτον ἐπισκεψώμεθα περὶ τῶν προκαταρκτικῶν λεγομένων αἰτίων , κανόνα τῆς κρίσεως τὸ φαινόμενον τιθέμενοι . καὶ πρῶτός γε ὁ μεθοδικὸς παρελθὼν ᾧδέ πως λεγέτω · Τί δή ποτε ψύξεις τε καὶ ἐγκαύσεις , καὶ μέθας , καὶ ἀπεψίας , καὶ πλησμονὰς , καὶ ἐνδείας , καὶ κόπους , καὶ ἐνεργείας , καὶ ἐδεσμάτων ποιότητας , καὶ ἐθῶν ὑπαλλαγὰς , ὦ δογματικοί τε καὶ ἐμπειρικοὶ , μάτην πολυπραγμονεῖτε ; πότερον ταῦτ’ ἰᾶσθαι μέλλετε , τὰς ἐν σώματι παρέντες διαθέσεις , ἃ τὴν ἀρχὴν οὐδὲ πάρεστιν , οὐκέτι τῶν τοιούτων οὐδὲν , ἀλλὰ αὐτὰ μὲν οἴχεται , τὸ δ’ ὑπ’ αὐτῶν γενόμενον ἐν τῷ σώματι μένει , καὶ τοῦτο χρὴ ἰᾶσθαι · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ πάθος . ἐπισκεπτέον οὖν αὐτὸ , οἶόν τί ἐστιν . εἰ μὲν γὰρ στεγνὸν χαλαστέον , εἰ δὲ ῥοῶδες , σταλτέον , ὑφ’ ὅτου ἂν αἰτίου γεγονὸς ἑκάτερον ᾗ . εἰς τί δὴ οὖν ἔτι τὸ αἴτιον ὠφελεῖ , μήτε τοῦ ῥοώδους ποτὲ χαλάσεως δεομένου , μήτε τοῦ στεγνοῦ στάλσεως , ἢ πάντως εἰς οὐδὲν , ὥς γε τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δείκνυσιν . ὅμοιος δὲ ὁ λόγος τοῖς μεθοδικοῖς καὶ περὶ τῶν ἀδήλων καὶ συνεκτικῶν ὀνομαζομένων αἰτίων . καὶ γὰρ ἐκεῖνα περιττά φασιν εἶναι , τοῦ πάθους τὴν οἰκείαν θεραπείαν ἐνδεικνυμένου , καὶ χωρὶς τοῦ γνωσθῆναι τὴν αἰτίαν , ὑφ’ ἧς ἐγένετο . τῷ δ’ αὐτῷ τρόπῳ τῶν λόγων ἐπί τε τὰς ὥρας , καὶ τὰς ἡλικίας , καὶ τὰ χωρία μεταβαίνουσι , θαυμάζουτες κᾀνταῦθα τῶν παλαιῶν ἰατρῶν , εἰ μὴ συνίασιν οὕτως ἐναργοῦς πράγματος . ἡ γάρ τοι φλεγμονὴ , πάθος οὖσα στεγνὸν , ὥς φασιν , οὐ δήπου , θέρους μὲν εἰ γένοιτο . τῶν χαλώντων δεῖται βοηθημάτων , χειμῶνος δὲ ἄλλων τινῶν , ἀλλ’ ἀμφοτέραις ὥραις τῶν αὐτῶν . οὐδ’ ἐπὶ μὲν τῆς τῶν παίδων ἡλικίας τῶν χαλαστικῶν , ἐπὶ δὲ τῆς τῶν πρεσβυτέρων τῶν στελλόντων . οὐδ’ ἐν Αἰγύπτῳ μὲν τῶν χαλώντων , Ἀθήνῃσι δὲ τῶν ἐπεχόντων . ἀνάπαλιν δὲ τῇ φλεγμονῇ τὸ ῥοῶδες πάθος ὑπάρχον οὐδέποτε τῶν χαλώντων , ἀλλ’ ἀεὶ τῶν στελλόντων δεῖται , καὶ χειμῶνος , καὶ θέρους , καὶ ἦρος , καὶ φθινοπώρου , καὶ παιδὸς ὄντος τοῦ νοσοῦντος , καὶ ἀκμάζοντος , καὶ γέροντος , καὶ εἰ τύχοι περὶ τὴν Θρᾴκην ἢ τὴν Σκυθίαν ἢ τὴν Αἰθιοπίαν εἶναι ὁ ἀῤῥωστῶν . οὐκ οὖν οὐδὲν τῶν τοιούτων εἰς οὐδὲν χρήσιμον εἶναί φασι , ἀλλὰ μάτην ταῦτα πάντα πολυπραγμονεῖσθαι . τί δὲ καὶ τὰ μέρη τοῦ σώματος ἐπισκοπῆσαι ; ἆρ’ οὐ καὶ ταῦτα μάταια πρὸς ἔνδειξιν θεραπείας ; ἢ τολμησάτω τις εἰπεῖν , ὡς ἐν μὲν τῷ νευρώδει μορίῳ τὴν φλεγμονὴν χαλαστέον , ἐν δὲ τῷ ἀρτηριώδει , ἢ φλεβώδει , ἢ σαρκώδει σταλτέον . ἢ ὅλως , εἴ τι στεγνὸν ἔν τινι μέρει τοῦ σώματος γένοιτο , τολμησάτω τις εἰπεῖν , ὡς οὐ χαλαστέον αὐτὸ , ἢ οὐ σταλτέον τὸ ῥοῶδες . εἰ τοίνυν ἡ τοῦ μέρους φύσις οὐδὲν ὑπαλλάττει τῆς θεραπείας τὸν τρόπον , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ γένος τοῦ πάθους ἡ τῶν βοηθούντων εὕρεσις , ἄχρηστος φανερῶς ἡ τοῦ μέρους ἐπίσκεψις , ὁ μὲν δὴ μεθοδικὸς τοιοῦτος , ὡς τύπῳ φάναι .
Lemmas: ὡς δέ ἄν τις μάλα δοκέω ἐγώ κρίνω δίκαιος , ἤ τυφλώττω αὐτός περί ὁ χρήσιμος , ἤ μόνος ὁ περισσός ὀρθός φεύγω , ἤδη φράζω . καί γάρ οὐδέ μικρός ἔοικα εἰμί οὗτος ὁ σκέμμα , οὐδέ μέχρι λόγος ἐγώ ﻿ προέρχομαι μόνος , ὥσπερ ὁ ἐμπειρικός τε καί δογματικός , ὅσος περί ὁ πρῶτος ὁ βοήθημα εὕρεσις φιλονεικέω , περί ὁ νῦν χρῆσις ὁμολογέω ἀλλήλων , ἀλλά ἤτοι μέγας βλάπτω ὁ ὁ τέχνη ἔργον πρός ὁ μεθοδικός αἵρεσις ἀναγκαῖος , ἤ μέγας ὠφελέω . δισσός δέ ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα κρίσις εἰμί , ὁ μέν διά λόγος μόνος , ὁ δέ διά ὁ φαίνω ἐναργής , ὁ μέν ἕτερος , ὁ διά μόνος ὁ λόγος , μέγας ἤ κατά ὁ εἰσάγω εἰμί · οὐ οὖν αὐτός νῦν ὁ καιρός · ὁ δέ ἕτερος , ὁ διά μόνος ὁ φαίνω , κοινός πᾶς ἄνθρωπος ὑπάρχω . τίς οὖν κωλύω οὗτος πρῶτος χράω , σαφής τε ἅμα ὁ εἰσάγω εἰμί , καί πρός αὐτός ὁ μεθοδικός τιμάω ; διαπαντός γοῦν οὐδείς ἄλλος ἤ ὁ φαίνω ὑμνέω , καί οὗτος πρεσβεύω ἐπί πᾶς , καί ὁ ἄδηλος ἅπας ἄχρηστος εἰμί λέγω . φέρω δή πρῶτος ἐπισκοπέω περί ὁ προκαταρκτικός λέγω αἴτιος , κανών ὁ κρίσις ὁ φαίνω τίθημι . καί πρῶτος γε ὁ μεθοδικός παρέρχομαι ὧδε πως λέγω · τίς δή ποτέ ψῦξις τε καί ἔγκαυσις , καί μέθη , καί ἀπεψία , καί πλησμονή , καί ἔνδεια , καί κόπος , καί ἐνέργεια , καί ἔδεσμα ποιότης , καί ἔθος ὑπαλλαγή , ὦ δογματικός τε καί ἐμπειρικός , μάτην πολυπραγμονέω ; πότερος οὗτος ἰάομαι μέλλω , ὁ ἐν σῶμα παρίημι διάθεσις , ὅς ὁ ἀρχή οὐδέ πάρειμι , οὐκέτι ὁ τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά αὐτός μέν οἴχομαι , ὁ δέ ὑπό αὐτός γίγνομαι ἐν ὁ σῶμα μένω , καί οὗτος χρή ἰάομαι · οὗτος γάρ εἰμί ὁ πάθος . ἐπισκοπέω οὖν αὐτός , οἷος τίς εἰμί . εἰ μέν γάρ στεγνός χαλαστέον , εἰ δέ ῥοώδης , σταλτέον , ὑπό ὅστις ἄν αἴτιος γίγνομαι ἑκάτερος ἵημι . εἰς τίς δή οὖν ἔτι ὁ αἴτιος ὠφελέω , μήτε ὁ ῥοώδης ποτέ χάλασις δέω , μήτε ὁ στεγνός στάλσις , ἤ πάντως εἰς οὐδείς , ὡς γε ὁ πρᾶγμα αὐτός δείκνυμι . ὅμοιος δέ ὁ λόγος ὁ μεθοδικός καί περί ὁ ἄδηλος καί συνεκτικός ὀνομάζω αἴτιος . καί γάρ ἐκεῖνος περισσός φημί εἰμί , ὁ πάθος ὁ οἰκεῖος θεραπεία ἐνδείκνυμι , καί χωρίς ὁ γιγνώσκω ὁ αἰτία , ὑπό ὅς γίγνομαι . ὁ δέ αὐτός τρόπος ὁ λόγος ἐπί τε ὁ ὥρα , καί ὁ ἡλικία , καί ὁ χωρίον μεταβαίνω , θαυμαζάυω ᾀνταῦθη ὁ παλαιός ἰατρός , εἰ μή συνέρχομαι οὕτως ἐναργής πρᾶγμα . ὁ γάρ τοι φλεγμονή , πάθος εἰμί στεγνός , ὡς φημί , οὐ δήπου , θέρος μέν εἰ γίγνομαι . ὁ χαλάω δέω βοήθημα , χειμών δέ ἄλλος τις , ἀλλά ἀμφότερος ὥρα ὁ αὐτός . οὐδέ ἐπί μέν ὁ ὁ παῖς ἡλικία ὁ χαλαστικός , ἐπί δέ ὁ ὁ πρέσβυς ὁ στέλλω . οὐδέ ἐν Αἴγυπτος μέν ὁ χαλάω , Ἀθήνη δέ ὁ ἐπέχω . ἀνάπαλιν δέ ὁ φλεγμονή ὁ ῥοώδης πάθος ὑπάρχω οὐδέποτε ὁ χαλάω , ἀλλά ἀεί ὁ στέλλω δέω , καί χειμών , καί θέρος , καί ἔαρ , καί φθινόπωρον , καί παῖς εἰμί ὁ νοσέω , καί ἀκμάζω , καί γέρων , καί εἰ τυγχάνω περί ὁ Θρᾴκη ἤ ὁ Σκυθία ἤ ὁ Αἰθιοπία εἰμί ὁ ἀρρωστέω . οὐ οὖν οὐδείς ὁ τοιοῦτος εἰς οὐδείς χρήσιμος εἰμί φημί , ἀλλά μάτην οὗτος πᾶς πολυπραγμονέω . τίς δέ καί ὁ μέρος ὁ σῶμα ἐπισκοπέω ; ἆρα οὐ καί οὗτος μάταιος πρός ἔνδειξις θεραπεία ; ἤ τολμάω τις λέγω , ὡς ἐν μέν ὁ νευρώδης μόριον ὁ φλεγμονή χαλαστέον , ἐν δέ ὁ ἀρτηριώδης , ἤ φλεβώδης , ἤ σαρκώδης σταλτέον . ἤ ὅλος , εἰ τις στεγνός ἐν τις μέρος ὁ σῶμα γίγνομαι , τολμάω τις λέγω , ὡς οὐ χαλαστέον αὐτός , ἤ οὐ σταλτέον ὁ ῥοώδης . εἰ τοίνυν ὁ ὁ μέρος φύσις οὐδείς ὑπαλλάσσω ὁ θεραπεία ὁ τρόπος , ἀλλά καί κατά ὁ γένος ὁ πάθος ὁ ὁ βοηθέω εὕρεσις , ἄχρηστος φανερός ὁ ὁ μέρος ἐπίσκεψις , ὁ μέν δή μεθοδικός τοιοῦτος , ὡς τύπος φημί .