galenus.de-sectis-ad-eos-qui-introducuntur 8
Παρίτω δ’ ἐπ’ αὐτῷ δεύτερος ὁ ἐμπειρικὸς , ᾧδέ πως λέγων · Ἐγὼ τῶν φαινομένων πλέον οὐδὲν οἶδα , οὐδὲ ἐπαγγέλλομαί τι σοφώτερον , ὧν πολλάκις ἐθεασάμην . εἰ μὲν δὴ ἀτιμάζοις τὸ φαινόμενον , ὥσπερ τινὸς ἔμπροσθεν ἀκοῦσαί μοι δοκῶ σοφιστοῦ , καὶ ἡμῖν ὥρα πρὸς τοὺς τιμῶντας αὐτὸ τὸ φαινόμενον ἀπαλλάττεσθαι , οὐδ’ ἂν ἤδη νικῴης νίκην Καδμείαν . εἰ δ’ , ὥσπερ καὶ κατ’ ἀρχὰς ἤκουσά σου , τὸ μὲν ἄδηλον ἅπαν ἄχρηστον εἶναι φάσκοντος , ἕπεσθαι δ’ ὁμολογοῦντος τοῖς ἐναργέσι , τάχα ἄν σοι δείξαιμι τὸ παρορώμενον , ὑπομνήσας τοῦ φαινομένου . δηχθέντες ὑπὸ κυνὸς λυττῶντος ἄνθρωποι δύο πρὸς τοὺς συνήθεις ἰατροὺς ἐπορεύθησαν ἰάσεως δεόμενοι . μικρὸν δ’ ἦν ἑκατέρων τὸ ἕλκος , ὡς μηδὲ τὸ δέρμα πᾶν διηρῆσθαι . καὶ τὴν θεραπείαν ὁ μὲν ἕτερος αὐτῶν ἐποιεῖτο τοῦ ἕλκους μόνον , μηδὲν ἄλλο πολυπραγμονῶν , καὶ ὀλίγων γε ἡμερῶν ὑγιὲς ἀπέφηνε τὸ μέρος . ὁ δὲ ἕτερος , ἐπειδὴ λυττᾷν ἔγνω τὸν κύνα , τοσοῦτον ἀπέδει τοῦ σπεύδειν εἰς οὐλὴν ἄγειν τὸ ἕλκος , ὥστε αὐτὸ τοὐναντίον ἀεὶ καὶ μᾶλλον εἰργάζετο μεῖζον , ἰσχυροῖς τε καὶ δριμέσι χρώμενος φαρμάκοις ἕως χρόνου συχνοῦ , καὶ πίνειν προσηνάγκαζεν αὐτὸν ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ φάρμακα , καὶ λύττης ἰάματα , ὡς ἔφασκεν αὐτός . καὶ δὴ καὶ οὕτως ἐτελεύτα τὸ συμβὰν ἀμφοτέροις . ὁ μὲν ἐσώθη τε καὶ ὑγιὴς ἐγένετο , ὁ πίνων τὰ φάρμακα · ὁ δὲ ἕτερος , οὐδὲν ἔχειν οἰόμενος κακὸν , ἐξαίφνης ἔδεισέ τε τὸ ὕδωρ , καὶ σπασθεὶς ἀπέθανεν . ἆρά σοι δοκεῖ μάτην τὸ προκαταρκτικὸν αἴτιον ἐν τούτοις ἐρευνᾶσθαι ; ἢ δι’ ἄλλο τι ἀπέθανεν ﻿ ὁ ἄνθρωπος , πλὴν διὰ τὴν ὀλιγωρίαν τοῦ ἰατροῦ , μήτε πυνθανομένου περὶ τῆς αἰτίας μηδὲν , μήτε τὴν τετηρημένην ἐπ’ αὐτῇ θεραπείαν παραλαβόντος ; ἐμοὶ μὲν γὰρ οὐ δι’ ἄλλο τι οὐδὲν φαίνεται , ἢ διὰ τοῦτο . ἐπεὶ δὲ τῷ φαινομένῳ ἕπομαι , παρελθεῖν οὐ δύναμαι τοιοῦτον οὐδὲν αἴτιον . οὕτω δὲ καὶ ἡλικίαν οὐ δύναμαι παραδραμεῖν , οὐδὲ ἀτιμάζειν . καὶ γὰρ κᾀνταῦθ’ ἀναγκάζει με πιστεύειν τὸ φαινόμενον , τῶν αὐτῶν κατὰ πάντα παθῶν οὐ πάντη τὴν αὐτὴν θεραπείαν ἐχόντων , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε τοσοῦτον διαφέρουσιν ἐν ταῖς διαφόροις ἡλικίαις , ὥστε μηδὲ ποσότητι μόνον , ἢ τρόπῳ βοηθημάτων διαλλάττειν , ἀλλ’ ὅλῳ τῷ γένει . πλευριτικοὺς γοῦν πολλοὺς ἀκμάζοντάς τε καὶ ἰσχυροὺς εἶδον ἐγὼ πολλάκις , καὶ ὑφ’ ἡμῶν αὐτῶν φλεβοτομουμένους , ἀλλ’ οὐδένα τῶν ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ , ἢ κομιδῇ σμικρὸν παῖδα · οὔθ’ ὑμεῖς ἐτολμήσατε διὰ φλεβὸς κενοῦν , οὔτ’ ἄλλος οὐδεὶς οὐδεπώποτε . τί δὲ , ὅταν Ἱπποκράτης εἴπῃ , ὑπὸ κύνα , καὶ πρὸ κυνὸς ἐργώδεες αἱ φαρμακεῖαι ; καὶ ὅταν αὖ πάλιν , θέρεος φαρμακεύειν τὰς ἄνω , χειμῶνος δὲ τὰς κάτω ; πότερον ἀληθεύειν ὑμῖν , ἢ ψεύδεσθαι δοκεῖ ; καθ’ ἑκάτερον γὰρ ἀπορήσειν ὑμᾶς ἀποκρίσεως οἴομαι . ψεύδεσθαι μὲν γὰρ εἰ φαίητε , τὸ φαινόμενον ἀτιμάζετε , ὃ τιμᾷν προσποιεῖσθε . φαίνεται γὰρ οὕτως ἔχειν τἀληθὲς , ὡς Ἱπποκράτης λέγει . εἰ δ’ ἀληθεύειν εἴποιτε , προσίεσθε τὰς ὥρας , καὶ τὰς χώρας , ἃς ἀχρήστους ἀπεφήνασθε . νομίζω δὲ ὑμᾶς μηδὲ πόῤῥω που τῆς οἰκείας ἀποδημῆσαι πατρίδος , μήτ’ ἐν πείρᾳ γενέσθαι χωρίων διαφορᾶς . πάντως γὰρ ἂν ἠπίστασθε τοὺς μὲν ὑπὸ ταῖς ἄρκτοις οὐ φέροντας τὰς ἀθρόας τοῦ αἵματος κενώσεις , ὥσπερ οὐδὲ τοὺς κατ’ Αἴγυπτον , καὶ ὅλην τὴν μεσημβρίαν · τοὺς δ’ ἐν μέσῳ τούτων ἐναργῆ πολλάκις ὠφέλειαν ἐπὶ ταῖς φλεβοτομίαις λαμβάνοντας . τὸ δὲ μηδὲ τὰ μέρη τοῦ σώματος ἐπισκοπεῖσθαι πάνυ μοι θαυμαστὸν ἐφ’ ὑμῶν καταφαίνεται , καὶ δεινῶς ἄτοπον , οὐ τοῖς ἀληθέσι μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς ὑφ’ ὑμῶν αὐτῶν πραττομένοις ἐναντίον . ὢ πρὸς τῶν θεῶν , ἔνθα ἂν φλεγμονὴ γένηται , τῆς αὐτῆς δεῖται θεραπείας , κᾂν ἐν σκέλει , κᾂν ἐν ὠτὶ , κᾂν ἐν στόματι , κᾂν ἐν ὀφθαλμῷ ; τί δή ποτ’ οὖν πολλάκις ὑμᾶς ἐθεασάμην τὰς μὲν ἐν τοῖς σκέλεσι φλεγμονὰς καὶ ἀποσχίζοντας σμίλῃ , καὶ ἐπιβρέχοντας ἐλαίῳ ; τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς οὐδεπώποτε ; τί δὲ , τοὺς μὲν ὀφθαλμοὺς τοῖς στύφουσιν ἰᾶσθε φαρμάκοις φλεγμαίνοντας , οὐχὶ δὲ καὶ τὰ σκέλη τοῖς αὐτοῖς ἐπαλείφετε ; τί δ’ οὐχὶ καὶ τὰ ὦτα φλεγμαίνοντα τοῖς τῶν ὀφθαλμῶν ἰᾶσθε βοηθήμασι ; τί δ’ οὐχὶ καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῖς τῶν ὤτων ; ἀλλ’ ἕτερον μὲν ὤτων φλεγμονῆς , ἕτερον δὲ ὀφθαλμῶν ἐστι φάρμακον . ὄξος μὲν γὰρ μετὰ ῥοδίνου φλεγμονῆς ὤτων ἀγαθὸν φάρμακον . ἀλλ’ οὐκ οἶμαί τινα τολμήσειν ἐγχεῖν αὐτὸ φλεγμαίνουσιν ὀφθαλμοῖς . εἰ δὲ καὶ τολμήσειεν , οὐ μετὰ μικρᾶς εὖ οἶδ’ ὅτι ζημίας πειράσεται τῆς τόλμης . καὶ γαργαρεῶνος φλεγμαίνοντος , ἀγαθὸν φάρμακον ἀκάνθης Αἰγυπτίας ὁ καρπὸς , ἀγαθὸν δὲ καὶ ἡ σχιστὴ στυπτηρία . ἆρ’ οὖν ταῦτα καὶ ὀφθαλμῶν φλεγμαινόντων , καὶ ὤτων , ἢ πᾶν τοὐναντίον ἐσχάτη βλάβη ; καὶ ταῦτα πάντα λέγω , συγχωρήσας ὑμῖν τὴν πρώτην ὑπόθεσιν , ὡς χρὴ τὴν μὲν ἐν τοῖς σκέλεσιν ἢ ταῖς χερσὶ φλεγμονὴν χαλᾷν , οὐ μὴν τήν γε τῶν ὀφθαλμῶν , ἢ τοῦ γαργαρεῶνος , ἢ τῶν ὤτων . εἰ δ’ , ὅτι καὶ τὴν ἐν τοῖς σκέλεσι καὶ ταῖς χερσὶν οὐκ ἐξ ἅπαντος τρόπου χαλαστέον , ὑπομνήσαιμι , τάχα ἂν γνοίητε , εἰ σωφρονήσετε , ὅσον ἁμαρτάνετε . ἔσται δὲ καὶ νῦν ὁ λόγος ἀνάμνησις τοῦ φαινομένου . τῶν γὰρ ἐπὶ μηδεμιᾷ πληγῇ φλεγμηνάντων ὁτιοῦν μέρος , ἀλλ’ αὐτομάτως ὑπαρξαμένων , τῆς πληθωρικῆς διαθέσεως καλουμένης παρούσης , οὐδεὶς χρῄζει χαλάσεως τοῦ μορίου πρὸ τῆς τοῦ ὅλου σώματος κενώσεως . οὐ μόνον γὰρ οὐδὲν μειώσεις , ἀλλὰ καὶ προσαυξήσεις τὴν οὖσαν φλεγμονὴν , εἰ τοῦτο δράσειας · ὅθεν ἐν τούτῳ μὲν τῷ καιρῷ τὰ στύφοντα καὶ ψύχοντα τῷ μέρει προφέρομεν , ἡνίκα δ’ ἂν τὸ ὅλον σῶμα κενώσωμεν , τηνικαῦτα καὶ τὸ φλεγμαῖνον μόριον ἀνέχεται τῶν χαλώντων . εἰ δ’ ὑμᾶς μὴ πείθω ταῦτα λέγων , ὅπερ ἔφην ἀρχόμενος τοῦ λόγου , καιρὸς ἂν εἴη μοι πρὸς τοὺς τιμῶντας τὸ φαινόμενον αὐτὸ ἀπαλλάττεσθαι .
Lemmas: παρέρχομαι δέ ἐπί αὐτός δεύτερος ὁ ἐμπειρικός , ὧδε πως λέγω · ἐγώ ὁ φαίνω πολύς οὐδείς οἶδα , οὐδέ ἐπαγγέλλω τις σοφός , ὅς πολλάκις θεάομαι . εἰ μέν δή ἀτιμάζω ὁ φαίνω , ὥσπερ τις ἔμπροσθεν ἀκούω ἐγώ δοκέω σοφιστής , καί ἐγώ ὁράω πρός ὁ τιμάω αὐτός ὁ φαίνω ἀπαλλάσσω , οὐδέ ἄν ἤδη νικάω νίκη Καδμεῖος . εἰ δέ , ὥσπερ καί κατά ἀρχή ἀκούω σύ , ὁ μέν ἄδηλος ἅπας ἄχρηστος εἰμί φάσκω , ἕπομαι δέ ὁμολογέω ὁ ἐναργής , τάχα ἄν σύ δείκνυμι ὁ παροράω , ὑπομιμνῄσκω ὁ φαίνω . δάκνω ὑπό κύων λυσσάω ἄνθρωπος δύο πρός ὁ συνήθης ἰατρός πορεύω ἴασις δέω . μικρός δέ εἰμί ἑκάτερος ὁ ἕλκος , ὡς μηδέ ὁ δέρμα πᾶς διερέω . καί ὁ θεραπεία ὁ μέν ἕτερος αὐτός ποιέω ὁ ἕλκος μόνος , μηδείς ἄλλος πολυπραγμονέω , καί ὀλίγος γε ἡμέρα ὑγιής ἀποφαίνω ὁ μέρος . ὁ δέ ἕτερος , ἐπειδή λυσσάω γιγνώσκω ὁ κύων , τοσοῦτος ἀποδέω ὁ σπεύδω εἰς οὐλή ἄγω ὁ ἕλκος , ὥστε αὐτός ἐναντίος ἀεί καί μάλα ἐργάζομαι μέγας , ἰσχυρός τε καί δριμύς χράω φάρμακον ἕως χρόνος συχνός , καί πίνω προσαναγκάζω αὐτός ἐν ὁ χρόνος οὗτος φάρμακον , καί λύσσα ἴαμα , ὡς φάσκω αὐτός . καί δή καί οὕτως τελευτάω ὁ συμβαίνω ἀμφότερος . ὁ μέν σῴζω τε καί ὑγιής γίγνομαι , ὁ πίνω ὁ φάρμακον · ὁ δέ ἕτερος , οὐδείς ἔχω οἴομαι κακός , ἐξαίφνης δείδω τε ὁ ὕδωρ , καί σπάω ἀποθνῄσκω . ἆρα σύ δοκέω μάτην ὁ προκαταρκτικός αἴτιος ἐν οὗτος ἐρευνάω ; ἤ διά ἄλλος τις ἀποθνῄσκω ﻿ ὁ ἄνθρωπος , πλήν διά ὁ ὀλιγωρία ὁ ἰατρός , μήτε πυνθάνομαι περί ὁ αἰτία μηδείς , μήτε ὁ τηρέω ἐπί αὐτός θεραπεία παραλαμβάνω ; ἐγώ μέν γάρ οὐ διά ἄλλος τις οὐδείς φαίνω , ἤ διά οὗτος . ἐπεί δέ ὁ φαίνω ἕπομαι , παρέρχομαι οὐ δύναμαι τοιοῦτος οὐδείς αἴτιος . οὕτως δέ καί ἡλικία οὐ δύναμαι παρατρέχω , οὐδέ ἀτιμάζω . καί γάρ ἐͅνταῦτα ἀναγκάζω ἐγώ πιστεύω ὁ φαίνω , ὁ αὐτός κατά πᾶς πάθος οὐ πάντῃ ὁ αὐτός θεραπεία ἔχω , ἀλλά εἰμί ὅτε τοσοῦτος διαφέρω ἐν ὁ διάφορος ἡλικία , ὥστε μηδέ ποσότης μόνος , ἤ τρόπος βοήθημα διαλλάσσω , ἀλλά ὅλος ὁ γένος . πλευριτικός γοῦν πολύς ἀκμάζω τε καί ἰσχυρός ὁράω ἐγώ πολλάκις , καί ὑπό ἐγώ αὐτός φλεβοτομέω , ἀλλά οὐδείς ὁ ἐν ἔσχατος γῆρας , ἤ κομιδῇ μικρός παῖς · οὔτε σύ τολμάω διά φλέψ κενόω , οὔτε ἄλλος οὐδείς οὐδεπώποτε . τίς δέ , ὅταν Ἱπποκράτης λέγω , ὑπό κύων , καί πρό κύων ἐργώδης ὁ φαρμακεία ; καί ὅταν αὖ πάλιν , θέρος φαρμακεύω ὁ ἄνω , χειμών δέ ὁ κάτω ; πότερος ἀληθεύω σύ , ἤ ψεύδω δοκέω ; κατά ἑκάτερος γάρ ἀπορέω σύ ἀπόκρισις οἴομαι . ψεύδω μέν γάρ εἰ φημί , ὁ φαίνω ἀτιμάζω , ὅς τιμάω προσποιέω . φαίνω γάρ οὕτως ἔχω ἀληθής , ὡς Ἱπποκράτης λέγω . εἰ δέ ἀληθεύω λέγω , προσίημι ὁ ὥρα , καί ὁ χώρα , ὅς ἄχρηστος ἀποφαίνω . νομίζω δέ σύ μηδέ πρόσω που ὁ οἰκεῖος ἀποδημέω πατρίς , μήτε ἐν πεῖρα γίγνομαι χωρίον διαφορά . πάντως γάρ ἄν ἐπίσταμαι ὁ μέν ὑπό ὁ ἄρκτος οὐ φέρω ὁ ἀθρόος ὁ αἷμα κένωσις , ὥσπερ οὐδέ ὁ κατά Αἴγυπτος , καί ὅλος ὁ μεσημβρία · ὁ δέ ἐν μέσος οὗτος ἐναργής πολλάκις ὠφέλεια ἐπί ὁ φλεβοτομία λαμβάνω . ὁ δέ μηδέ ὁ μέρος ὁ σῶμα ἐπισκοπέω πάνυ ἐγώ θαυμαστός ἐπί σύ καταφαίνω , καί δεινός ἄτοπος , οὐ ὁ ἀληθής μόνος , ἀλλά καί ὁ ὑπό σύ αὐτός πράσσω ἐναντίος . ὦ πρός ὁ θεός , ἔνθα ἄν φλεγμονή γίγνομαι , ὁ αὐτός δέω θεραπεία , ᾄν ἐν σκέλος , ᾄν ἐν οὖς , ᾄν ἐν στόμα , ᾄν ἐν ὀφθαλμός ; τίς δή ποτέ οὖν πολλάκις σύ θεάομαι ὁ μέν ἐν ὁ σκέλος φλεγμονή καί ἀποσχίζω σμίλη , καί ἐπιβρέχω ἔλαιον ; ὁ δέ ὀφθαλμός οὐδεπώποτε ; τίς δέ , ὁ μέν ὀφθαλμός ὁ στύφω ἰάομαι φάρμακον φλεγμαίνω , οὐ δέ καί ὁ σκέλος ὁ αὐτός ἐπαλείφω ; τίς δέ οὐ καί ὁ οὖς φλεγμαίνω ὁ ὁ ὀφθαλμός ἰάομαι βοήθημα ; τίς δέ οὐ καί ὁ ὀφθαλμός ὁ ὁ οὖς ; ἀλλά ἕτερος μέν οὖς φλεγμονή , ἕτερος δέ ὀφθαλμός εἰμί φάρμακον . ὄξος μέν γάρ μετά ῥόδινος φλεγμονή οὖς ἀγαθός φάρμακον . ἀλλά οὐ οἴομαι τις τολμάω ἐγχέω αὐτός φλεγμαίνω ὀφθαλμός . εἰ δέ καί τολμάω , οὐ μετά μικρός εὖ οἶδα ὅτι ζημία πειράω ὁ τόλμα . καί γαργαρεών φλεγμαίνω , ἀγαθός φάρμακον ἄκανθα Αἰγύπτιος ὁ καρπός , ἀγαθός δέ καί ὁ σχιστός στυπτηρία . ἆρα οὖν οὗτος καί ὀφθαλμός φλεγμαίνω , καί οὖς , ἤ πᾶς ἐναντίος ἔσχατος βλάβη ; καί οὗτος πᾶς λέγω , συγχωρέω σύ ὁ πρῶτος ὑπόθεσις , ὡς χρή ὁ μέν ἐν ὁ σκέλος ἤ ὁ χείρ φλεγμονή χαλάω , οὐ μήν ὁ γε ὁ ὀφθαλμός , ἤ ὁ γαργαρεών , ἤ ὁ οὖς . εἰ δέ , ὅτι καί ὁ ἐν ὁ σκέλος καί ὁ χείρ οὐ ἐκ ἅπας τρόπος χαλαστέον , ὑπομιμνῄσκω , τάχα ἄν γιγνώσκω , εἰ σωφρονέω , ὅσος ἁμαρτάνω . εἰμί δέ καί νῦν ὁ λόγος ἀνάμνησις ὁ φαίνω . ὁ γάρ ἐπί μηδείς πληγή φλεγμαίνω ὁστισοῦν μέρος , ἀλλά αὐτόματος ὑπάρχω , ὁ πληθωρικός διάθεσις καλέω πάρειμι , οὐδείς χρῄζω χάλασις ὁ μόριον πρό ὁ ὁ ὅλος σῶμα κένωσις . οὐ μόνος γάρ οὐδείς μειόω , ἀλλά καί προσαυξάνω ὁ εἰμί φλεγμονή , εἰ οὗτος δράω · ὅθεν ἐν οὗτος μέν ὁ καιρός ὁ στύφω καί ψύχω ὁ μέρος προφέρω , ἡνίκα δέ ἄν ὁ ὅλος σῶμα κενόω , τηνικαῦτα καί ὁ φλεγμαίνω μόριον ἀνέχω ὁ χαλάω . εἰ δέ σύ μή πείθω οὗτος λέγω , ὅς φημί ἄρχω ὁ λόγος , καιρός ἄν εἰμί ἐγώ πρός ὁ τιμάω ὁ φαίνω αὐτός ἀπαλλάσσω .