galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 3.7
Ὁ δὲ δὴ τρίτος τῶν κόπων ἐπὶ σφοδροτάταις γίνεται κινήσεσι , καὶ μόνος ἐξαίρει τοὺς μῦς ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν , ὡς ἐοικέναι φλεγμονῇ τὴν διάθεσιν αὐτῶν . ταῦτά τοι καὶ ψαυόντων ὀδυνῶνται , καὶ θερμότεροι φαίνονται · ὀδυνῶνται δὲ καὶ ἢν αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐπιχειρήσωσι κινεῖσθαι . ἀήθεσι δὲ γυμνασίων ἀνθρώποις ὁ τοιοῦτος κόπος ὡς τὰ πολλὰ συμπίπτει , γυμνάζεσθαι δ᾿ εἰθισμένοις ὀλιγάκις ἐγένετο κατὰ τὰς σφοδροτάτας τε ἅμα καὶ παμπόλλας κινήσεις . ἡ δὲ ἴασις αὐτοῦ τρεῖς ἔχει τοὺς σκοποὺς , οὕσπερ σχεδόν τι καὶ τὰ φλεγμαίνοντα σύμπαντα , κένωσιν τοῦ περιττοῦ , καὶ ἀνάπαυσιν τοῦ συντεταμένου , καὶ ἀνάψυξιν τοῦ φλογώδους . ἔλαιόν τε οὖν πολὺ χλιαρὸν , αἵ τε τρίψεις μαλακώταται , καὶ ἡ ἐν τοῖς εὐκράτοις ὕδασι διατριβὴ πολυχρονιωτάτη τοὺς τοιούτους ἰᾶται κόπους . εἰ δὲ καὶ βραχύ τι χλιαρώτερον εἴη τὸ ὕδωρ , ὀνήσει μᾶλλον . οὕτω δὲ καὶ ἡσυχία πολλὴ , καὶ ἀλείμματα συνεχῆ , καὶ πάνθ᾿ ὅσα τὸ μὲν κεκμηκὸς ἀναπαύει τε ἅμα καὶ παρηγορεῖ , τὸ δὲ περιττὸν διαφορεῖ . τάχα δ᾿ ἄν τις οἰηθείη , τὸν τοιοῦτον κόπον οὐχ ἁπλοῦν , οὐδὲ τρίτον ἐπὶ τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένοις δύο , σύνθετον δ᾿ ὑπάρχειν ἐξ αὐτῶν , οὐδὲν ἔχοντα πλέον τῆς τάσεως τῶν νευρωδῶν σωμάτων καὶ τῆς ἑλκώδους αἰσθήσεως · τὴν γὰρ θερμότητα τοῖς τοιούτοις κόποις ἄλλως μὲν ὑπάρχειν φύσει , καθάπερ καὶ τῶν προειρημένων ἑκατέρῳ , οὐ μὴν συμπληρωτικήν γε τῆς ἐννοίας ἢ τῆς οὐσίας εἶναι . ἀλλά τοι τό γε τοῦ παρὰ φύσιν ὄγκου τούτῳ τῷ κόπῳ μόνῳ παρὰ τοὺς ἄλλους ἐξαίρετον ὑπάρχει , καὶ τὸ τῆς ἀλγεινῆς αἰσθήσεως οὐχ ὅμοιον ἔν τε τῷ τονώδει κόπῳ καὶ τῷδε . τείνεσθαι μὲν γὰρ ἐν ἐκείνῳ τεθλάσθαί τε τὰ νεῦρα σύμπαντα μέχρι καὶ τῶν ὀστῶν οἱ τούτῳ τῷ κόπῳ κατεχόμενοι νομίζουσι . ὥστε κατά γε ταῦτα διαφοράν τινα ἐξαίρετον ἔχει παρὰ τοὺς ἄλλους δύο κόπους , οὐχὶ σύνθετος μόνον ἐστί . αὗται μὲν δὴ τρεῖς , εἴτε καταστάσεις σώματος , εἴτε διαθέσεις , εἴθ᾿ ὅ τι βούλεταί τις ὀνομάζειν . ἄλλη δ᾿ ἐπ᾿ αὐταῖς τετάρτη , παραπλησία μὲν ὑπάρχουσα κόπῳ , κόπος δ᾿ οὐκ οὖσα , τῷ μήτε τὴν ἑλκώδη , μήτε τὴν τονώδη , μήτε τὴν φλεγμονώδη διάθεσιν ἔχειν , ἀλλὰ μηδὲ φρίκην τινὰ , μηδ᾿ ἄλγημα , μηδὲ τὸν πρὸς τὰς κινήσεις ὄκνον ὅμοιον τοῖς κόποις ἐπιφέρειν , ἰσχνότητα δὲ μόνην ἅμα καὶ ξηρότητα . γίνεται μὲν οὖν ἐν εὐχύμοις τε ἅμα καὶ γυμναστικοῖς σώμασιν , ὅταν ἄμετρον γυμνασθέντα μὴ καλῶς ἀποθεραπευθῇ . διαφορεῖται γὰρ οὕτω τὰ περιττώματα , καὶ χαλᾶται τὰ τεταμένα , καὶ οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται κατὰ τὸ σῶμα πλὴν ξηρότητος , ἣν ἐκ τῆς ἀμετροτέρας κινήσεως ἔσχον . δεῖται δὲ κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἡμέραν οὐδενὸς ἐξηλλαγμένου παρὰ τὰ πρόσθεν , ὅτι μὴ θερμοτέρου τοῦ ὕδατος , ὡς συναγαγεῖν ἀτρέμα καὶ θερμᾶναι καὶ τονῶσαι τὸ δέρμα , κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἀποθεραπευτικοῦ γυμνασίου βραχέος τε ἅμα καὶ μαλακοῦ καὶ βραδέος ἔν τε κινήσεσι καὶ τρίψεσι , καὶ τῆς δεξαμενῆς ὁμοίως θερμῆς . ἐκπηδάτωσαν δ᾿ εὐθέως εἰς τὴν ψυχρὰν ὑπὲρ τοῦ μένειν αὐτοῖς τὸν ἐν τῷ δέρματι τόνον ἅμα θερμότητι . καὶ γὰρ ἧττον ἐν τῷ μετὰ ταῦτα χρόνῳ διαφοροῦνται , καὶ ῥᾳδίως εἴς τε τὰς σάρκας καὶ τὸ δέρμα τὴν τροφὴν ἀναλαμβάνουσιν , οὗ μεῖζον ἀγαθὸν οὐδὲν ἐξεύροις ἂν αὐτοῖς , οὐδεμίαν διάθεσιν ἐξαίρετον ἔχουσι παρὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἰσχνότητα καὶ ξηρότητα . δεῖται γὰρ , οἶμαι , τό γε τοιοῦτον ἀνατραφῆναί τε ἅμα καὶ ὑγρανθῆναι , καὶ ταῦτ᾿ ἄμφω κάλλιστ᾿ αὐτῷ γίνεσθαι πέφυκεν ἐκ τῆς ὑγραινούσης τροφῆς .
Lemmas: ὁ δέ δή τρίτος ὁ κόπος ἐπί σφοδρός γίγνομαι κίνησις , καί μόνος ἐξαίρω ὁ μῦς ὑπέρ ὁ κατά φύσις , ὡς ἔοικα φλεγμονή ὁ διάθεσις αὐτός . οὗτος τοι καί ψαύω ὀδυνάω , καί θερμός φαίνω · ὀδυνάω δέ καί ἐάν αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐπιχειρέω κινέω . ἀήθης δέ γυμνάσιον ἄνθρωπος ὁ τοιοῦτος κόπος ὡς ὁ πολύς συμπίπτω , γυμνάζω δέ ἐθίζω ὀλιγάκις γίγνομαι κατά ὁ σφοδρός τε ἅμα καί πάμπολυς κίνησις . ὁ δέ ἴασις αὐτός τρεῖς ἔχω ὁ σκοπός , ὅς σχεδόν τις καί ὁ φλεγμαίνω σύμπας , κένωσις ὁ περισσός , καί ἀνάπαυσις ὁ συντείνω , καί ἀνάψυξις ὁ φλογώδης . ἔλαιον τε οὖν πολύς χλιαρός , ὁ τε τρῖψις μαλακός , καί ὁ ἐν ὁ εὔκρατος ὕδωρ διατριβή πολυχρόνιος ὁ τοιοῦτος ἰάομαι κόπος . εἰ δέ καί βραχύς τις χλιαρός εἰμί ὁ ὕδωρ , ὀνίνημι μάλα . οὕτως δέ καί ἡσυχία πολύς , καί ἄλειμμα συνεχής , καί πᾶς ὅσος ὁ μέν κάμνω ἀναπαύω τε ἅμα καί παρηγορέω , ὁ δέ περισσός διαφορέω . τάχα δέ ἄν τις οἴομαι , ὁ τοιοῦτος κόπος οὐ ἁπλόος , οὐδέ τρίτος ἐπί ὁ ἔμπροσθεν λέγω δύο , σύνθετος δέ ὑπάρχω ἐκ αὐτός , οὐδείς ἔχω πολύς ὁ τάσις ὁ νευρώδης σῶμα καί ὁ ἑλκώδης αἴσθησις · ὁ γάρ θερμότης ὁ τοιοῦτος κόπος ἄλλος μέν ὑπάρχω φύσις , καθά καί ὁ προλέγω ἑκάτερος , οὐ μήν συμπληρωτικός γε ὁ ἔννοια ἤ ὁ οὐσία εἰμί . ἀλλά τοι ὁ γε ὁ παρά φύσις ὄγκος οὗτος ὁ κόπος μόνος παρά ὁ ἄλλος ἐξαιρετός ὑπάρχω , καί ὁ ὁ ἀλγεινός αἴσθησις οὐ ὅμοιος ἐν τε ὁ τονώδης κόπος καί ὅδε . τείνω μέν γάρ ἐν ἐκεῖνος τίθλημι τε ὁ νεῦρον σύμπας μέχρι καί ὁ ὀστέον ὁ οὗτος ὁ κόπος κατέχω νομίζω . ὥστε κατά γε οὗτος διαφορά τις ἐξαιρετός ἔχω παρά ὁ ἄλλος δύο κόπος , οὐ σύνθετος μόνος εἰμί . οὗτος μέν δή τρεῖς , εἴτε κατάστασις σῶμα , εἴτε διάθεσις , εἴτε ὅς τις βούλομαι τις ὀνομάζω . ἄλλος δέ ἐπί αὐτός τέταρτος , παραπλήσιος μέν ὑπάρχω κόπος , κόπος δέ οὐ εἰμί , ὁ μήτε ὁ ἑλκώδης , μήτε ὁ τονώδης , μήτε ὁ φλεγμονώδης διάθεσις ἔχω , ἀλλά μηδέ φρίκη τις , μηδέ ἄλγημα , μηδέ ὁ πρός ὁ κίνησις ὄκνος ὅμοιος ὁ κόπος ἐπιφέρω , ἰσχνότης δέ μόνος ἅμα καί ξηρότης . γίγνομαι μέν οὖν ἐν εὔχυμος τε ἅμα καί γυμναστικός σῶμα , ὅταν ἄμετρος γυμνάζω μή καλός ἀποθεραπεύω . διαφορέω γάρ οὕτως ὁ περίσσωμα , καί χαλάω ὁ τείνω , καί οὐδείς ἄλλος ὑπολείπω κατά ὁ σῶμα πλήν ξηρότης , ὅς ἐκ ὁ ἄμετρος κίνησις ἔχω . δέω δέ κατά μέν ὁ πρῶτος ἡμέρα οὐδείς ἐξαλλάσσω παρά ὁ πρόσθεν , ὅτι μή θερμός ὁ ὕδωρ , ὡς συνάγω ἀτρέμας καί θερμαίνω καί τονόω ὁ δέρμα , κατά δέ ὁ δεύτερος ἀποθεραπευτικός γυμνάσιον βραχύς τε ἅμα καί μαλακός καί βραδύς ἐν τε κίνησις καί τρῖψις , καί ὁ δεξαμενή ὅμοιος θερμός . ἐκπηδάω δέ εὐθύς εἰς ὁ ψυχρός ὑπέρ ὁ μένω αὐτός ὁ ἐν ὁ δέρμα τόνος ἅμα θερμότης . καί γάρ ἥσσων ἐν ὁ μετά οὗτος χρόνος διαφορέω , καί ῥᾴδιος εἰς τε ὁ σάρξ καί ὁ δέρμα ὁ τροφή ἀναλαμβάνω , ὅς μέγας ἀγαθός οὐδείς ἐξευρίσκω ἄν αὐτός , οὐδείς διάθεσις ἐξαιρετός ἔχω παρά ὁ ὁ σάρξ ἰσχνότης καί ξηρότης . δέω γάρ , οἴομαι , ὁ γε τοιοῦτος ἀνατρέφω τε ἅμα καί ὑγραίνω , καί οὗτος ἄμφω καλός αὐτός γίγνομαι φύω ἐκ ὁ ὑγραίνω τροφή .