galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 3.13
Λείπεται οὖν ἔτι περὶ τῶν ἑωθινῶν τε καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν τρίψεων διελθεῖν , οὐ μὰ Δί᾿ οὕτως , ὥς φασὶν ἀποκρίνασθαι Κόϊντον ἐρομένῳ τινὶ γυμναστῇ , τίνα δύναμιν ἔχει τὸ ὑποσυγχρίεσθαι , φάμενον ἀφανίζειν τὰ ἱμάτια . τούτοις γὰρ τοῖς ὀνόμασιν , οἷς ἐγὼ νῦν ἐχρησάμην , ἐρέσθαι τε λέγουσι τὸν γυμναστὴν , ἀποκρίνασθαί τε τὸν Κόϊντον . ὅμοιόν τι τοῦ Κοΐντου περιφέρεται ἀπόφθεγμα , τό τε περὶ τῶν οὔρων , ὡς γραφέως ἐστὶ καταμανθάνειν αὐτὰ , καὶ τὸ περὶ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , ὅτι βαλανείων ἐστὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ὀνομάτων . ἂ ἐγὼ μὲν ἂν δοίην , μὴ ὅτι Κόϊντον , ἀλλ᾿ οὐδὲ τῶν ἀπὸ Θεσσαλοῦ τινα φθέγξασθαι · βωμολοχικὰ γὰρ ἅπαντ᾿ ἐστὶ τὰ τοιαῦτα κομψεύματα καὶ οὐδαμῶς ἀνδρὶ προσήκοντα σεμνῆς οὕτω τέχνης ἐπιστήμονι . βέλτιον οὖν ὑπὲρ μὲν τῆς ἑωθινῆς ἀνατρίψεως ᾧδ᾿ ἐπισκοπεῖσθαι κατά γε τὸ προκείμενον ἐν τῷ νῦν ἐνεστῶτι λόγῳ σῶμα . τουτὶ γὰρ ἤτοι παντάπασιν ἄμεμπτόν ἐστι μετὰ τοὺς ὕπνους , ἤ τινι τῶν κοπωδῶν ἐνέχεται διαθέσεων , ἢ καὶ τῶν ἄλλων τινὶ , περὶ ὧν ἐφεξῆς ἐν ταῖς κοπώδεσιν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἄχρι τοῦ δεῦρο διῆλθον . εἰ μὲν οὖν ἄμεμπτον ὑπάρχει , περίεργόν ἐστιν ἀνατρίβειν ἢ ἀλείφειν αὐτὸ , πλὴν εἴ ποτ᾿ἀναγκαῖον εἴη συνενεχθῆναι κρύει κρατερῷ · τηνικαῦτα γὰρ , ὡς τοὺς μέλλοντας ψυχρολουτρεῖν , οὕτω καὶ τούτους τῇ τρίψει παρασκευάσομεν . εἰ δέ τις αἴσθησις εἴη κόπου , λέλεκται καὶ πρόσθεν , ὡς ἀλείφειν τε χρὴ τηνικαῦτα κα ἀνατρίβειν μαλακῶς . οὕτω δὲ καὶ εἰ ξηρότερόν γ᾿ εἴη πλείω τοῦ δέοντος , ἀλειπτέον μὲν ἐλαίῳ γλυκεῖ , τέγγει γὰρ τοῦτο τὸν ξηρὸν χρῶτα , τριπτέον δ᾿ . ἐλάχιστα μὲν , ἀλλὰ μήτε σκληρᾷ τρίψει , μήτε μαλακῇ . προτρέψαι γὰρ μόνον δεόμεθα τὴν ἀνάδοσιν , οὔτε δ᾿ ἀλλοιῶσαι τοῦ δέρματος ἢ τῆς σαρκὸς τὴν ἕξιν , οὔτε διαφορῆσαί τι τῶν περιεχομένων ἐν αὐτοῖς . ἐργάζεται δὲ ἄμφω μὲν ἡ μαλακὴ , θάτερον δὲ ἡ σκληρὰ τρίψις , εἴ γε δὴ πυκνοῖ μὲν αὕτη καὶ σκληρύνει τὸ δέρμα , διαφορεῖ δ᾿ ἡ μαλακὴ καὶ ἀραιὸν καὶ μαλακὸν ἀπεργάζεται τὸ σῶμα . πύκνωσιν μέντοι τοῦ δέρματος ἐπανορθώσασθαι βουλόμενοι , τὴν μὲν ἐπὶ ταῖς σκληραῖς ἀνατρίψεσι , καὶ λαβαῖς , καὶ σφοδρῷ γυμνασίῳ , καὶ κόνει πολλῇ γεγενημένην , ἐλαίῳ δαψιλεῖ καὶ γλυκεῖ χρώμενοι , μαλακῶς ἀνατρίψομεν , τὴν δ᾿ ἐπὶ τῇ ψύξει , πρώτως μὲν ταῖς ξηραῖς τε ἅμα καὶ ταχείαις ἀνατρίψεσι , δευτέρως δὲ ταῖς δι᾿ ἐλαίου θερμαίνοντες , εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανάξομεν . ἀραιότητα δὲ τὴν ἐπί τε λουτροῖς πλείοσι καὶ τρίψεσι μαλακαῖς ἀφροδισίων τε χρήσεσι γεγενημένην , ὀλίγαις μὲν ταῖς ξηραῖς ἀνατρίψεσιν , ὀλίγαις δ᾿ ἐφεξῆς αὐτῶν ταῖς σὺν ἐλαίῳ τινὶ τῶν στυφόντων ἰασόμεθα . τὰς δ᾿ ἐπὶ πλέοσι ποτοῖς ὑγρότητας αἱ ξηραὶ μόναι θεραπεύουσι , διά τε σινδόνων ἢ χειρίδων ἐπιτελούμεναι , καὶ αὐτῶν μόνων ἐνίοτε τῶν χειρῶν , ἢ χωρὶς λίπους παντὸς , ἢ σὺν ἐλαχίστῳ τινί . ἔστω δὲ τὸ ἔλαιον τοῦτο γλυκὺ , ἵν᾿ ᾖ διαφορητικὸν , ἁπάσης ἀπηλλαγμένον στυφούσης ποιότητος . ᾧδε μὲν ἔχει περὶ τῆς ἑωθινῆς ἀνατρίψεως . ἡ δ᾿ εἰς ἑσπέραν ἤτοι κοπώδεσιν ἱκανῶς ὑπάρχουσιν , ἢ κατεξηρασμένοις , ἢ ἀτροφοῦσιν ἐπιτήδειος . ἀλλὰ τὸ μὲν τῆς ἀτροφίας σύμπτωμα τό γε νῦν ἐξαιρείσθω τοῦ λόγου , μετὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων νοσωδῶν συμπτωμάτων ἑξῆς προχειρισθησόμενον . ἐπὶ δὲ τῆς ὑποκειμένης φύσεως , ὅταν ἤτοι κόπος ἰσχυρὸς , ἢ ξηρότης τις ἄμετρος ὑπάρχῃ κατὰ τὸ σῶμα , τὸ μὲν ἄριστον ἔλαττον γιγνέσθω , πλείων δ᾿ ὁ μεταξὺ χρόνος ἄχρι τοῦ δείπνου , τὰ πολλὰ δ᾿ ἐφ᾿ ἡσυχίας · ὀλίγον δέ τι καὶ περιπατείτωσαν , ὡς ὑποκαταβῆναι τὰ σιτία ταῖς ὀρθίαις κινήσεσι κατασεισθέντα · βέλτιον δὲ καὶ εἰ ἀποπατῆσαι δυνηθεῖεν . τούτων γὰρ ἁπάντων καλῶς γενομένων ἀκίνδυνον ἀνατρίβειν ἐλαίῳ γλυκεῖ , μὴ πάντη τῆς γαστρὸς ἐφαπτόμενον · εἰ δὲ μὴ , κίνδυνος αὐτά τε τὰ σιτία πεφθῆναι χεῖρον , ἀναδοθῆναί τέ τινα χυμὸν ἐξ αὐτῶν ἡμίπεπτον , ἐπιθολωθῆναί τε τὰς κεφαλὰς , ἀνατραπῆναί τε τὸν στόμαχον . ἄριστον μὲν οὖν ἐστι τὸ μηδ᾿ ὅλως ἅπτεσθαι τῆς γαστρός · ἢν δέ ποτε τῶν ἀμφ᾿ αὐτὴν μυῶν ἤτοι κοπώδης τις αἴσθησις , ἢ πλείων φαίνοιτο ξηρότης , ἀλείφειν τὰ μέτρια πρᾴως ἐφαπτομένην . εἰ δὲ καὶ τὰς αἰτίας τις ἀκοῦσαι ποθεῖ τῶν εἰρημένων , τὸν ἑξῆς ἀναμένοι λόγον , ἐν ᾧ περὶ τῶν νοσωδῶν συμπτωμάτων διερχόμεθα · νυνὶ μὲν γὰρ ἤδη μοι δοκῶ μέγεθος αὔταρκες ἔχειν τὸν ἐνεστῶτα .
Lemmas: λείπω οὖν ἔτι περί ὁ ἑωθινός τε καί κατά ὁ ἑσπέρα τρῖψις διέρχομαι , οὐ μά Ζεύς οὕτως , ὡς φημί ἀποκρίνω Κόιντος ἔρομαι τις γυμναστής , τίς δύναμις ἔχω ὁ ὑποσυγχρίω , φημί ἀφανίζω ὁ ἱμάτιον . οὗτος γάρ ὁ ὄνομα , ὅς ἐγώ νῦν χράω , ἔρομαι τε λέγω ὁ γυμναστής , ἀποκρίνω τε ὁ Κόιντος . ὅμοιος τις ὁ Κοΐντος περιφέρω ἀπόφθεγμα , ὁ τε περί ὁ ὅρος , ὡς γραφεύς εἰμί καταμανθάνω αὐτός , καί ὁ περί ὁ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , ὅτι βαλανεῖον εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ ὄνομα . ὅς ἐγώ μέν ἄν δίδωμι , μή ὅτι Κόιντος , ἀλλά οὐδέ ὁ ἀπό Θεσσαλός τις φθέγγομαι · βωμολοχικός γάρ ἅπας εἰμί ὁ τοιοῦτος κόμψευμα καί οὐδαμῶς ἀνήρ προσήκω σεμνός οὕτως τέχνη ἐπιστήμων . ἀγαθός οὖν ὑπέρ μέν ὁ ἑωθινός ἀνάτριψις ὧδε ἐπισκοπέω κατά γε ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ νῦν ἐνίστημι λόγος σῶμα . οὗτος γάρ ἤτοι παντάπασι ἄμεμπτος εἰμί μετά ὁ ὕπνος , ἤ τις ὁ κοπώδης ἐνέχω διάθεσις , ἤ καί ὁ ἄλλος τις , περί ὅς ἐφεξῆς ἐν ὁ κοπώδης ὀλίγος ἔμπροσθεν ἄχρι ὁ δεῦρο διέρχομαι . εἰ μέν οὖν ἄμεμπτος ὑπάρχω , περίεργος εἰμί ἀνατρίβω ἤ ἀλείφω αὐτός , πλήν εἰ ποτ᾿ἀναγκαῖον εἰμί συμφέρω κρύος κρατερός · τηνικαῦτα γάρ , ὡς ὁ μέλλω ψυχρολουτρέω , οὕτως καί οὗτος ὁ τρῖψις παρασκευάζω . εἰ δέ τις αἴσθησις εἰμί κόπος , λέγω καί πρόσθεν , ὡς ἀλείφω τε χρή τηνικαῦτα ἄν ἀνατρίβω μαλακός . οὕτως δέ καί εἰ ξηρός γε εἰμί πολύς ὁ δέω , ἀλειπτέον μέν ἔλαιον γλυκύς , τέγγω γάρ οὗτος ὁ ξηρός χρώς , τριπτέον δέ . ἐλαχύς μέν , ἀλλά μήτε σκληρός τρῖψις , μήτε μαλακός . προσρέπω γάρ μόνος δέω ὁ ἀνάδοσις , οὔτε δέ ἀλλοιόω ὁ δέρμα ἤ ὁ σάρξ ὁ ἕξις , οὔτε διαφορέω τις ὁ περιέχω ἐν αὐτός . ἐργάζομαι δέ ἄμφω μέν ὁ μαλακός , ἕτερος δέ ὁ σκληρός τρῖψις , εἰ γε δή πυκνόω μέν οὗτος καί σκληρύνω ὁ δέρμα , διαφορέω δέ ὁ μαλακός καί ἀραιός καί μαλακός ἀπεργάζομαι ὁ σῶμα . πύκνωσις μέντοι ὁ δέρμα ἐπανορθόω βούλομαι , ὁ μέν ἐπί ὁ σκληρός ἀνάτριψις , καί λαβή , καί σφοδρός γυμνάσιον , καί κόνις πολύς γίγνομαι , ἔλαιον δαψιλής καί γλυκύς χράω , μαλακός ἀνατρίβω , ὁ δέ ἐπί ὁ ψῦξις , πρῶτος μέν ὁ ξηρός τε ἅμα καί ταχύς ἀνάτριψις , δεύτερος δέ ὁ διά ἔλαιον θερμαίνω , εἰς ὁ κατά φύσις ἐπανάγω . ἀραιότης δέ ὁ ἐπί τε λουτρόν πολύς καί τρῖψις μαλακός ἀφροδίσιος τε χρῆσις γίγνομαι , ὀλίγος μέν ὁ ξηρός ἀνάτριψις , ὀλίγος δέ ἐφεξῆς αὐτός ὁ σύν ἔλαιον τις ὁ στύφω ἰάομαι . ὁ δέ ἐπί πολύς ποτόν ὑγρότης ὁ ξηρός μόνος θεραπεύω , διά τε σινδών ἤ χειρίς ἐπιτελέω , καί αὐτός μόνος ἐνίοτε ὁ χείρ , ἤ χωρίς λίπος πᾶς , ἤ σύν ἐλαχύς τις . εἰμί δέ ὁ ἔλαιον οὗτος γλυκύς , ἵνα εἰμί διαφορητικός , ἅπας ἀπαλλάσσω στύφω ποιότης . ὧδε μέν ἔχω περί ὁ ἑωθινός ἀνάτριψις . ὁ δέ εἰς ἑσπέρα ἤτοι κοπώδης ἱκανός ὑπάρχω , ἤ καταξηραίνω , ἤ ἀτροφέω ἐπιτήδειος . ἀλλά ὁ μέν ὁ ἀτροφία σύμπτωμα ὁ γε νῦν ἐξαιρέω ὁ λόγος , μετά ὁ ἄλλος ἅπας νοσώδης σύμπτωμα ἑξῆς προχειρίζω . ἐπί δέ ὁ ὑπόκειμαι φύσις , ὅταν ἤτοι κόπος ἰσχυρός , ἤ ξηρότης τις ἄμετρος ὑπάρχω κατά ὁ σῶμα , ὁ μέν ἄριστον ἐλαχύς γίγνομαι , πολύς δέ ὁ μεταξύ χρόνος ἄχρι ὁ δεῖπνον , ὁ πολύς δέ ἐπί ἡσυχία · ὀλίγος δέ τις καί περιπατέω , ὡς ὑποκαταβαίνω ὁ σιτίον ὁ ὄρθιος κίνησις κατασείω · ἀγαθός δέ καί εἰ ἀποπατέω δύναμαι . οὗτος γάρ ἅπας καλός γίγνομαι ἀκίνδυνος ἀνατρίβω ἔλαιον γλυκύς , μή πάντῃ ὁ γαστήρ ἐφάπτω · εἰ δέ μή , κίνδυνος αὐτός τε ὁ σιτίον πέσσω κακός , ἀναδίδωμι τε τις χυμός ἐκ αὐτός ἡμίπεπτος , ἐπιθολόω τε ὁ κεφαλή , ἀνατρέπω τε ὁ στόμαχος . ἀγαθός μέν οὖν εἰμί ὁ μηδέ ὅλος ἅπτω ὁ γαστήρ · ἐάν δέ ποτέ ὁ ἀμφί αὐτός μῦς ἤτοι κοπώδης τις αἴσθησις , ἤ πολύς φαίνω ξηρότης , ἀλείφω ὁ μέτριος πρᾶος ἐφάπτω . εἰ δέ καί ὁ αἰτία τις ἀκούω ποθέω ὁ λέγω , ὁ ἑξῆς ἀναμένω λόγος , ἐν ὅς περί ὁ νοσώδης σύμπτωμα διέρχομαι · νυνί μέν γάρ ἤδη ἐγώ δοκέω μέγεθος αὐτάρκης ἔχω ὁ ἐνίστημι .