galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 1.6
Τούτοις μὲν οὖν , ἣν ὀνειρώττουσιν ὑγίειαν , ἀπολείπωμεν φυλάττειν , ἡμεῖς δ’ ἐπὶ τὰς φαινομένας ἀφικώμεθα , καὶ διττὴν αὐτῶν θέμενοι τὴν οὐσίαν , ἣν δὴ νῦν πέπαυμαι λέγων , ἴδιον ἑκατέρας σκοπὸν ἀποδῶμεν , ἐπὶ μὲν τῆς ἀμέμπτου τὴν ἀκριβῆ φυλακὴν ὡς πρὸς αἴσθησιν , ἐπὶ δὲ τῆς μεμπτῆς τὴν οὐκ ἀκριβῆ . πειρᾶσθαι γὰρ χρὴ τὰς ὑγιεινὰς δυσκρασίας ἐπανορθοῦσθαι , τὰς μὲν ξηροτέρας τοῦ δέοντος φύσεις ὑγροτέρας ἐργαζομένους , ὅσαι δὲ ὑγρότεραι , ξηραίνοντας , οὕτω δὲ καὶ τῶν μὲν θερμοτέρων καθαιροῦντας τὴν ὑπερβολὴν , τῶν δὲ ψυχροτέρων καὶ τούτων κολάζοντας τὴν ἀμετρίαν . ὁποίοις δ’ ἄν τις ὑγιεινοῖς διαιτήμασιν ἐργάζοιτο ταῦτα , προϊὼν ὁ λόγος δείξει . πρότερον γάρ με χρὴ διελθεῖν , ὅπως ἄν τις τῆς ἀρίστης φύσεως διαφυλάττοι τὴν ὑγίειαν , ἔτι δὲ τούτου πρότερον , ἥτις ποτέ ἐστιν ἡ ἀρίστη κατασκευὴ τοῦ σώματος , ἀναμνήσωμεν . ἔστι δὲ δήπου κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν αὐτὴν τοῦ πράγματος ἐξηγουμένοις ἡ εὐκρατοτάτη τε ἅμα καὶ τὴν διάπλασιν τῶν μορίων ἀκριβῶς ἁρμόττουσαν ταῖς ἐνεργείαις αὐτῶν ἔχουσα , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὸν ἀριθμὸν ἅπαντα , καὶ τὰ μεγέθη , καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύνταξιν ἁπάντων αὐτῶν χρηστὴν ταῖς ἐνεργείαις παρεχομένη . κατὰ δὲ τὰ γνωρίσματα τὸ ἀκριβῶς εὔσαρκον σῶμα τοιοῦτόν ἐστιν , ὃ μέσον ἔφην ὑπάρχειν ἰσχνοῦ τε καὶ πολυσάρκου · πολύσαρκον ἢ παχὺ λέγειν οὐ διοίσει . οὕτω δὲ καὶ τῶν ἄλλων ὑπερβολῶν ἀκριβῶς μέσον ἐστὶ τὸ τοιοῦτον , ὥστε μήτε λάσιον αὐτὸ δύνασθαι εἰπεῖν τινα , μήτε ψιλὸν τριχῶν , ἀλλὰ μήτε μαλακὸν , μήτε σκληρὸν , ἢ λευκὸν , ἢ μέλανα , ἢ εὐρύφλεβον , ἢ ἄφλεβον , ἢ θυμικὸν , ἢ ἄθυμον , ἢ ὑπνῶδες , ἢ ἀγρυπνητικὸν , ἢ ἀμβλὺ τὴν διάνοιαν , ἢ πανοῦργον , ἢ ἀφροδισιαστικὸν , ἢ τοὐναντίον . εἰ δὲ πᾶσιν ᾖ τοῖς μέρεσιν ἀκριβῶς μέσον τῶν ὑπερβολῶν ἁπασῶν , ἔστι μὲν δήπου τὸ κάλλιστον ὀφθῆναι τὸ τοιοῦτον , ὡς ἂν σύμμετρον ὑπάρχον , εἰς ἅπαντάς τε τοὺς πόνους ἐπιτήδειον . ἕξει δὲ καὶ τὰ ἄλλα πάντα γνωρίσματα τῆς καθ’ ἕκαστον μόριον εὐκρασίας , ἅπερ ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ κράσεων εἴρηται γράμματι . πολλὰ γὰρ τῶν σωμάτων εὔκρατα μὲν , εἰ τύχοι , ταῖς κεφαλαῖς ἐστι , δύσκρατα δὲ θώραξι , ἢ τοῖς κατὰ γαστρός τε καὶ τὰ γεννητικὰ μόρια . τινῶν δὲ ἐν τοῖς κώλοις ἐστὶν ἡ δυσκρασία , καὶ πολλοῖς καθ’ ἕν τι τῶν σπλάγχνων , ή τι μόριον ἕτερον ἓν , ἢ πλείω , καθάπερ οὖν καὶ περί τινα πλείω τῶν σπλάγχνων ἐνίοις ἐστὶν ἡ δυσκρασία . πολλοῖς δὲ ἐφώρασα καὶ κατά τι τῶν ὀργανικῶν μορίων δύο κράσεις ὑπαρχούσας , ὥστε , εἰ τύχοι , τὸ μὲν ἄλλο κύτος τῆς γαστρὸς ἅπαν ἑτέρας εἶναι κράσεως , ἤτοι χρηστῆς ἢ μοχθηρᾶς , ἑτέρας δὲ μόνον αὐτῆς τὸ στόμα . περὶ μὲν δὴ τούτων ἐν ταῖς μοχθηραῖς τῶν σωμάτων κατασκευαῖς εἰρήσεται .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν , ὅς ὀνειρώσσω ὑγίεια , ἀπολείπω φυλάσσω , ἐγώ δέ ἐπί ὁ φαίνω ἀφικνέομαι , καί δισσός αὐτός τίθημι ὁ οὐσία , ὅς δή νῦν παύω λέγω , ἴδιος ἑκάτερος σκοπός ἀποδίδωμι , ἐπί μέν ὁ ἄμεμπτος ὁ ἀκριβής φυλακή ὡς πρός αἴσθησις , ἐπί δέ ὁ μεμπτός ὁ οὐ ἀκριβής . πειράω γάρ χρή ὁ ὑγιεινός δυσκρασία ἐπανορθόω , ὁ μέν ξηρός ὁ δέω φύσις ὑγρός ἐργάζομαι , ὅσος δέ ὑγρός , ξηραίνω , οὕτως δέ καί ὁ μέν θερμός καθαιρέω ὁ ὑπερβολή , ὁ δέ ψυχρός καί οὗτος κολάζω ὁ ἀμετρία . ὁποῖος δέ ἄν τις ὑγιεινός διαίτημα ἐργάζομαι οὗτος , προέρχομαι ὁ λόγος δείκνυμι . πρότερος γάρ ἐγώ χρή διέρχομαι , ὅπως ἄν τις ὁ ἀγαθός φύσις διαφυλάσσω ὁ ὑγίεια , ἔτι δέ οὗτος πρότερος , ὅστις ποτέ εἰμί ὁ ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα , ἀναμιμνῄσκω . εἰμί δέ δήπου κατά μέν ὁ οὐσία αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐξηγέομαι ὁ εὔκρατος τε ἅμα καί ὁ διάπλασις ὁ μόριον ἀκριβής ἁρμόζω ὁ ἐνέργεια αὐτός ἔχω , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ ἀριθμός ἅπας , καί ὁ μέγεθος , καί ὁ πρός ἀλλήλων σύνταξις ἅπας αὐτός χρηστός ὁ ἐνέργεια παρέχω . κατά δέ ὁ γνώρισμα ὁ ἀκριβής εὔσαρκος σῶμα τοιοῦτος εἰμί , ὅς μέσος φημί ὑπάρχω ἰσχνός τε καί πολύσαρκος · πολύσαρκος ἤ παχύς λέγω οὐ διαφέρω . οὕτως δέ καί ὁ ἄλλος ὑπερβολή ἀκριβής μέσος εἰμί ὁ τοιοῦτος , ὥστε μήτε λάσιος αὐτός δύναμαι λέγω τις , μήτε ψιλός θρίξ , ἀλλά μήτε μαλακός , μήτε σκληρός , ἤ λευκός , ἤ μέλας , ἤ εὐρύφλεβος , ἤ ἄφλεβος , ἤ θυμικός , ἤ ἄθυμος , ἤ ὑπνώδης , ἤ ἀγρυπνητικός , ἤ ἀμβλύς ὁ διάνοια , ἤ πάνουργος , ἤ ἀφροδισιαστικός , ἤ ἐναντίος . εἰ δέ πᾶς εἰμί ὁ μέρος ἀκριβής μέσος ὁ ὑπερβολή ἅπας , εἰμί μέν δήπου ὁ καλός ὁράω ὁ τοιοῦτος , ὡς ἄν σύμμετρος ὑπάρχω , εἰς ἅπας τε ὁ πόνος ἐπιτήδειος . ἔχω δέ καί ὁ ἄλλος πᾶς γνώρισμα ὁ κατά ἕκαστος μόριον εὐκρασία , ὅς ἐν ὁ δεύτερος περί κρᾶσις λέγω γράμμα . πολύς γάρ ὁ σῶμα εὔκρατος μέν , εἰ τυγχάνω , ὁ κεφαλή εἰμί , δύσκρατος δέ θώραξ , ἤ ὁ κατά γαστήρ τε καί ὁ γεννητικός μόριον . τις δέ ἐν ὁ κῶλον εἰμί ὁ δυσκρασία , καί πολύς κατά εἷς τις ὁ σπλάγχνον , ή τις μόριον ἕτερος εἷς , ἤ πολύς , καθά οὖν καί περί τις πολύς ὁ σπλάγχνον ἔνιοι εἰμί ὁ δυσκρασία . πολύς δέ φωράω καί κατά τις ὁ ὀργανικός μόριον δύο κρᾶσις ὑπάρχω , ὥστε , εἰ τυγχάνω , ὁ μέν ἄλλος κύτος ὁ γαστήρ ἅπας ἕτερος εἰμί κρᾶσις , ἤτοι χρηστός ἤ μοχθηρός , ἕτερος δέ μόνος αὐτός ὁ στόμα . περί μέν δή οὗτος ἐν ὁ μοχθηρός ὁ σῶμα κατασκευή λέγω .