galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 6.4
Περὶ μὲν οὖν τῶν θερμῶν κράσεων αὐτάρκως εἴρηται · περὶ δὲ τῶν ψυχρῶν ἐφεξῆς ἂν εἴη λεκτέον . εἰσὶ δὲ καὶ τούτων αἱ μέγισται διαφοραὶ τρεῖς · ἤτοι γὰρ εὔκρατοι κατὰ τὴν ἑτέραν ἀντίθεσιν , ὡς μηδὲν μᾶλλον ὑγροὺς ἢ ξηροὺς ὑπάρχειν , ἢ τὸ ὑγρὸν , ἢ τὸ ξηρὸν ἐν αὐτοῖς ἐπικρατεῖ . χειρίστη δ’ εἰκότως ἐστὶν ἡ ξηρὰ κρᾶσις · ὃ γὰρ ἐν τῷ χρόνῳ τοῖς γηρῶσι γίνεται , τοῦτ’ εὐθέως ἐξ ἀρχῆς ὑπάρχει τούτοις . ὑγραίνειν τε οὖν αὐτοὺς χρὴ καὶ θερμαίνειν . ἔσται δὲ τοῦτο γυμνασίοις συμμέτροις καὶ τροφαῖς ὑγραῖς τε καὶ θερμαῖς , οἴνου τε πόσει τῶν θερμοτέρων , ὕπνοις τε πλείοσι , προνοουμένων ἡμῶν , ὅπως τὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἐν τῷ σώματι γεννώμενα περιττώματα τῆς τε τροφῆς καὶ τοῦ πόματος ἐκκενῶται πάντα . περὶ δὲ τῶν ἀφροδισίων εἴρηται μὲν καὶ πρόσθεν , ὡς ἅπαντας μὲν τοὺς ξηροτέρους τῇ κράσει βλάπτει , νυνὶ δ’ , ὅτι τούτων αὐτῶν μάλιστα τοὺς πρὸς τῇ ξηρότητι καὶ ψυχρούς . ἀβλαβῆ γὰρ ἀφροδίσια μόνοις τοῖς ὑγροῖς καὶ θερμοῖς ἐστι , καὶ ὅσοι φύσει πολύσπερμοι , περὶ ὧν ἐν ταῖς ἀνωμάλοις κράσεσιν αὐτίκα λεχθήσεται . μοχθηραὶ δὲ καὶ αἱ μεθ’ ὑγρότητος ψυχραὶ κράσεις εἰσὶ , καὶ μάλιστα αὗται τοῖς ῥευματικοῖς ἁλίσκονται νοσήμασιν , ὀνίνησί τ’ αὐτὰς ἀλουσία τε καὶ γυμνάσια , καὶ δίαιται λεπτότεραι , καὶ χρίσματα μετρίως θερμαίνοντα , περὶ ὧν τῆς ἰδέας ἔμπροσθεν εἴρηται κατὰ τὸν περὶ τῶν κόπων λόγον . ὅσοι δὲ ψυχρότεροι μέν εἰσι φύσει , συμμέτρως δ’ ἔχουσι τῆς κατὰ τὸ ξηρόν τε καὶ ὑγρὸν κράσεως , ἧττον οὗτοι τῶν κατὰ τοῦτο δυσκράτων εἰσὶ μοχθηροὶ πρὸς ὑγίειαν τε καὶ ῥώμην σώματος . ἐπεγείρειν οὖν αὐτῶν χρὴ καὶ ῥωννύναι τὴν θερμασίαν , ἐν δὲ τῇ καθ’ ὑγρότητα καὶ ξηρότητα τῆς ὅλης διαίτης ἰδέᾳ τὸ μέσον ἐκλέγεσθαι . ταῦτά μοι σύμπαντα περὶ τῶν ὁμαλὴν τὴν δυσκρασίαν ἐχόντων εἴρηται , τουτέστιν ὁμοίως ἅπαντα μόρια πρὸς τὸ θερμότερον , ἢ ψυχρότερον , ἢ ὑγρότερον , ἢ ξηρότερον ἐκτεταμένα .
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ θερμός κρᾶσις αὔταρκος λέγω · περί δέ ὁ ψυχρός ἐφεξῆς ἄν εἰμί λεκτέος . εἰμί δέ καί οὗτος ὁ μέγας διαφορά τρεῖς · ἤτοι γάρ εὔκρατος κατά ὁ ἕτερος ἀντίθεσις , ὡς μηδείς μάλα ὑγρός ἤ ξηρός ὑπάρχω , ἤ ὁ ὑγρός , ἤ ὁ ξηρός ἐν αὐτός ἐπικρατέω . κακός δέ ἔοικα εἰμί ὁ ξηρός κρᾶσις · ὅς γάρ ἐν ὁ χρόνος ὁ γηράσκω γίγνομαι , οὗτος εὐθύς ἐκ ἀρχή ὑπάρχω οὗτος . ὑγραίνω τε οὖν αὐτός χρή καί θερμαίνω . εἰμί δέ οὗτος γυμνάσιον σύμμετρος καί τροφή ὑγρός τε καί θερμός , οἶνος τε πόσις ὁ θερμός , ὕπνος τε πολύς , προνοέω ἐγώ , ὅπως ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα ἐν ὁ σῶμα γεννάω περίσσωμα ὁ τε τροφή καί ὁ πόμα ἐκκενόω πᾶς . περί δέ ὁ ἀφροδίσιος λέγω μέν καί πρόσθεν , ὡς ἅπας μέν ὁ ξηρός ὁ κρᾶσις βλάπτω , νυνί δέ , ὅτι οὗτος αὐτός μάλα ὁ πρός ὁ ξηρότης καί ψυχρός . ἀβλαβής γάρ ἀφροδίσιος μόνος ὁ ὑγρός καί θερμός εἰμί , καί ὅσος φύσις πολύσπερμος , περί ὅς ἐν ὁ ἀνώμαλος κρᾶσις αὐτίκα λέγω . μοχθηρός δέ καί ὁ μετά ὑγρότης ψυχρός κρᾶσις εἰμί , καί μάλα οὗτος ὁ ῥευματικός ἁλίσκομαι νόσημα , ὀνίνημι τε αὐτός ἀλουσία τε καί γυμνάσιον , καί δίαιτα λεπτός , καί χρῖσμα μέτριος θερμαίνω , περί ὅς ὁ ἰδέα ἔμπροσθεν λέγω κατά ὁ περί ὁ κόπος λόγος . ὅσος δέ ψυχρός μέν εἰμί φύσις , σύμμετρος δέ ἔχω ὁ κατά ὁ ξηρός τε καί ὑγρός κρᾶσις , ἥσσων οὗτος ὁ κατά οὗτος δύσκρατος εἰμί μοχθηρός πρός ὑγίεια τε καί ῥώμη σῶμα . ἐπεγείρω οὖν αὐτός χρή καί ῥώννυμι ὁ θερμασία , ἐν δέ ὁ κατά ὑγρότης καί ξηρότης ὁ ὅλος δίαιτα ἰδέα ὁ μέσος ἐκλέγω . οὗτος ἐγώ σύμπας περί ὁ ὁμαλός ὁ δυσκρασία ἔχω λέγω , τουτέστι ὅμοιος ἅπας μόριον πρός ὁ θερμός , ἤ ψυχρός , ἤ ὑγρός , ἤ ξηρός ἐκτείνω .