galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 3.8
Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ ἐμνημόνευσα τῆς ἐπὶ τοῖς λουτροῖς διαίτης , οὐ χεῖρον ἂν εἴη καὶ τὰ περὶ τῶν κοπωδῶν διαθέσεων ἐπεξελθεῖν . ὁ μὲν οὖν ἑλκώδης κόπος , εἰ μὲν ἱκανῶς ἀποθεραπευθείη , τῆς συνήθους δεῖται τροφῆς , ἤ τι βραχὺ μείονος , ἔτι δ᾿ ὑγροτέρας τε ἅμα καὶ ἐλάττονος · εἰ δὲ κατὰ τὴν ἀποθεραπείαν εἰς τὴν τετάρτην μεταπέσοι διάθεσιν , ( εἴωθε γὰρ οὕτω γίγνεσθαι τὰ πολλὰ , ) κατ᾿ ἐκείνην καὶ λουέσθω καὶ τρεφέσθω . ὁ δὲ τονώδης ἔτι δὴ καὶ μᾶλλον ὀλιγωτέρας δεῖται τῆς τροφῆς · ὁ δὲ φλεγμονώδης ὑπὲρ ἅπαντας ὑγροτάτης τε καὶ βραχυτάτης , καί τι καὶ ψῦχον ἐχούσης . εὐχύμου δ᾿ ὁμοίως ἅπαντες οἱ κεκοπωμένοι δέονται τροφῆς , ὁποίᾳ δηλονότι καὶ ὑγιαίνων ὁ ὑποκείμενος ἐν τῷ λόγῳ νεανίσκος ἐχρῆτο . φυλάττεσθαι δὲ προσήκει τὸ γλίσχρον ἐν αὐτῷ κατά τε τὸν φλεγμονώδη καὶ τὸν ἑλκώδη κόπον , ὡς ἂν κωλῦον διαφορεῖσθαι τὰ περιττώματα . κατὰ μέντοι τὸν τονώδη καὶ τὰ τοιαῦτα σιτία δοτέον , ἀφαιροῦντα τοῦ πλήθους αὐτῶν . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν ἐναντιολογίαν εἶναι παμπόλλην οὐκ ἰδιώταις μόνον ἐν ἀλλήλοις , ἀλλὰ καὶ τεχνίταις πρὸς ἑαυτούς τε καὶ τοὺς ἰδιώτας , οὔτε περὶ γυμνασίων , οὔτε περὶ τρίψεων , οὔτε περὶ λουτρῶν , οὔτε περὶ διαιτημάτων ὁμολογοῦσιν ὑπὲρ τῶν κοπωθέντων . ἀκοῦσαι γοῦν ἔστι τῶν μὲν φασκόντων , ὡς κόπῳ χρὴ λύειν τὸν κόπον , ἑτέρων δὲ , ὡς ἀνάπαυσις ἰᾶται τὸν κάματον , καὶ τῶν μὲν , ὡς ἐνδεῶς χρὴ διαιτᾶσθαι τοὺς κοπωθέντας , ἄλλων δὲ , ὡς οὐ μόνον ἀφαιρεῖν προσήκει τῶν εἰθισμένων , ἀλλὰ καὶ τοσούτῳ πλείω προσφέρειν , ὅσῳ περ ἔτυχον πλείω γυμνασάμενοι , ἀνάλογον γὰρ χρῆναι τοῖς πόνοις προσαίρεσθαι τὰς τροφὰς , ἄλλων δέ τινων , ὡς οὔτε προστιθέναι χρὴ ταῖς τροφαῖς , οὔτ᾿ ἀφαιρεῖν . οὕτω δὲ καὶ λούουσιν , οἱ μὲν εὐκράτοις ὕδασιν , οἱ δὲ θερμοτέροις , οἱ δὲ χλιαρωτέροις . ἥ τε γὰρ ἐμπειρία πρὸς ἐκεῖνο μόνον ἕκαστον ἀπάγει , πρὸς ὅπερ ἔτυχε θεασάμενος πολλάκις , ὅ τε λόγος , ὡς ἂν μὴ τέλειος ὑπάρχων ἑκάστῳ , καθάπερ ἐδείκνυτο πρόσθεν , ἀλλὰ μίαν τινὰ διάθεσιν ἐκδιδάσκων κοπώδη , τὰς δ᾿ ἄλλας ὥσπερ οὐκ οὔσας ὑπερβαίνων , ἐκείνης μόνης ἐκδιδάσκει τὴν ἐπανόρθωσιν , ἧς ἔγνω μόνης . ἀληθὲς γοῦν ἐστι καὶ τὸ κόπῳ λύεσθαι τὸν κόπον , ὅταν γε δὴ φαίνηταί ποτε δέον εἶναι τοῖς ἐν τῇ προτεραίᾳ γυμνασίοις ἴσα κατὰ τὴν ὑστεραίαν γυμνάζεσθαι , καὶ τὸ τὴν ἴασιν κόπων ἡσυχίαν ὑπάρχειν . τούτων γὰρ τὸ μὲν ἐν τοῖς περιττωματικοῖς κόποις , καὶ μάλισθ᾿ ὅσοι κατὰ τοὺς μῦς ἔχουσι τὰ περιττώματα , τὸ δ᾿ ἐν τοῖς τονώδεσί τε καὶ φλεγμονώδεσι φαίνεται συμφέρον . ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ χρῆναι τοὺς κοπωθέντας ἐνδεῶς διαττᾶσθαι · τοῦτο γὰρ ὁρᾶται τοὺς φλεγμονώδεις ὠφελοῦν . ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ τὰ συνήθη διδόναι · τοῦτο γὰρ ἐπὶ τῶν ἑλκωδῶν , ὅταν ἀποθεραπευθῶσιν,ὀρθῶς τετήρηται γιγνόμενον , ὥσπερ γε καὶ τὸ πλείω λαμβάνειν ἐπὶ τῆς ὁμοιουμένης τοῖς κόποις διαθέσεως , εἰς ἣν κᾀκ τῆς ἑλκώδους ἔνιοι μεταπίπτουσιν . οὕτω δὲ καὶ τὸ λούειν εὐκράτοις ὕδασιν ἀληθὲς ἐπὶ τοῖς περιττωματικοῖς κόποις . ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ μὴ λούειν τοιούτοις ἐπί τε φλεγμονωδῶν , χλιαρωτέρων γὰρ οὗτοι δέονται , κᾀπὶ τῆς ὁμοίας κόπῳ διαθέσεως , οὗτοι γὰρ οὐ χρῄζουσι θερμοτέρων . όἴονται δ᾿ ἔνιοι καὶ τὴν τοιαύτην διάθεσιν εἶναι κόπον . ἕτεροι δέ τινες , ὁποία μέν τίς ἐστιν ἡ διάθεσις , οὐκ εἶπον,ἐφ᾿ ὧν δ᾿ ἂν ὑποψία τις ᾖ γενησομένσυ κόπου , συμβουλεύουσι θερμοτέρῳ χρῆσθαι τῷ κατὰ τὸ λουτρὸν ὕδατι , καὶ προστιθέασι δὲ τὴν αἰτίαν , ὡς ἡμεῖς ἔμπροσθεν ἔφαμεν , οἱ μὲν ἀναδόσει φάσκοντες , οἱ δὲ θρέψει συντελεῖν τὸ τοιοῦτον λουτρὸν , οὐ μὴν καθ᾿ ὅν γέ τινα λόγον οἷαί τε κωλύειν εἰσὶ κόπον ἀναδόσεις καὶ θρέψεις ἐκδιδάσκουσιν , ἀλλ᾿ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ὁποία τίς ἐστιν ἡ τοῦ κόπου διάθεσις , οὐδὲ τοῦτο γράφουσιν . οἱ γοῦν πλείους αὐτῶν οὐδὲν εἶπον , ἔνιοι δὲ τολμήσαντες εἰπεῖν ἀπεφῄναντο ξηρότητα . τὸ μὲν οὖν ὑπὸ τροφῆς θεραπεύεσθαι ξηρότητα , καὶ μάλιστα τῆς ὑγραινούσης , ὅπερ οὐδ᾿ αὐτὸ προστιθέασιν οἱ πλείους αὐτῶν , ἀληθέστατον , οὐ μὴν οὔτ᾿ ἴαμα κόπων ἐστὶν οὔτε προφυλακὴ τὸ τοιοῦτον . ἀλλ᾿ ὅταν , ὡς εἴρηται , ξηρότερα μὲν ἀπεργασθῇ τὰ μόρια , μήτε δὲ τάσις ᾖ κατ᾿ αὐτὰ μηδεμία , μήτε περιττώματα λεπτὰ καὶ δριμέα , μήτε φλεγ μονώδης διάθεσις , ἀνατρέφειν δήπου προσήκει τὰ διὰ τὴν κένωσιν ἐξηραμμένα τροφαῖς ὑγραινούσαις , ὡς , εἴ γε μὴ ἀναθρέψειας αὐτάρκως , ἰσχνότερον καὶ ξηρότερον ὄψει κατὰ τὴν ἑξῆς ἡμέραν ἑαυτοῦ τὸ σῶμα . καὶ ταύτην τὴν διάθεσιν ἔνιοι κόπον ὑπολαβόντες ὑπάρχειν οἴονται θερμοτέρῳ λουτρῷ καὶ τροφῇ δαψιλεῖ κεκωλυκέναι τὴν γένεσιν αὐτῆς . ἀλλ᾿ ἐκεῖνο θαυμάζειν ἐνίων ἄξιον , ὥσπερ καὶ Θέωνος , εἰ τὸν ἤδη γεγενημένον κόπον οὐκ ἀξιοῦσιν ὁμοίως ἰᾶσθαι . εἴτε γὰρ ἣν νῦν εἴρηκα διάθεσιν ὑπολαμβάνει τις εἶναι κόπον , ἀναθρέψει χρὴ λύειν αὐτὸν καὶ κωλύειν γενέσθαι , εἴτε τῶν ἄλλων τινὰ τῶν ὄντως κόπων , |ἐνδεέστερον ἐπὶ πάντων χρὴ τρέφεσθαι τὸν ἄνθρωπον , ἔτι τε προςδοκωμένων καὶ ἤδη γεγονότων . οὐδὲ γὰρ τοῦτ᾿ ἔστιν εἰπεῖν , ὡς ἥ γε τοιαύτῃ διάθεσις ἡ παρακειμένη τοῖς κόποις , εἰ μὴ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἐπανορθωθείη δι᾿ εὐτροφίας , εἴς τινα τῶν τριῶν μεταπίπτειν εἴωθεν . εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ τοῦτο μόνον εἴη κατ᾿ αὐτὴν ἡ ξηρότης , ἰσχνότητος οὐδὲν ἀκολουθήσει πλέον · εἰ δὲ καὶ θερμότητός τι ξυνείη , πυρέξαι κίνδυνος . οὐ μὴν ταὐτόν γ᾿ ἐστὶ κόπος καὶ πυρετὸς , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τῶν κοπωθέντων ἐπύρεξαν ἔνιοι . θαυμάζειν γοῦν ἐπέρχεταί μοι Θέωνος ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν κατὰ μέρος γυμνασίων , ἐν οἷς περὶ τοῦ τελείου γυμνασίου διεξέρχεται , τάδε γράφοντος . καὶ κόπου τινὸς τοῖς οὕτω γυμνασθεῖσιν ὡς τὸ πολὺ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ παρακολουθοῦντος , ἡ ζεστολουσία παραιτεῖται τὴν πρὸς τὸν κόπον ἐπιτηδειότητα , πυροῦσα τὴν ἐπιφάνειαν , ἵνα αὕτη σικύας τρόπον τὴν λαμβανομένην τροφὴν ἐπισπωμένη τοῖς κεκμηκόσι ἀντιδιέληται νεύροις . οὗτος μὲν γὰρ πρὸς τοῖς ἄλλοις ὥσπερ αἴνιγμά τι τὸ ἀντιδιέληται ῥῆμα παρέλαβεν ἐν τῷ λόγῳ . δύναται μὲν γάρ τις ἀκούειν , ἵνα ἡ ἐπιφάνεια σικύας τρόπον ἐπισπωμένη τὴν τροφὴν μέρος ἐξ αὐτῆς τι καὶ τοῖς νεύροις παρέχῃ · δύναται δὲ καὶ τοὐναντίον , ἵνα ἡ ἐπιφάνεια σικύας τρόπον ἐφ᾿ ἑαυτὴν ἀντισπῶσα τὴν ἐπὶ τὰ νεῦρα φερομένην τροφὴν μερίζηται . ὥστε κατὰ μὲν τὸν πρότερον λόγον εἰς εὐτροφίαν τοῖς νεύροις ἐπιτηδεύεσθαι θερμανθὲν τὸ δέρμα , ( τοῦτο γὰρ ἡγοῦμαι λέγειν αὐτὸν ἐπιφάνειαν , ) κατὰ δὲ τὸν δεύτερον εἰς ὀλιγοτροφίαν . ὅσον μὲν οὖν ἐπ᾿ αὐτῇ τῇ ῥήσει , τὴν γνώμην τοῦ Θέωνος οὐκ ἄν τις ἐξεύροι · ἐξ ὧν δ᾿ ἐν ἄλλοις τε λέγει κᾀν τῷ ις΄ τῶν Γυμναστικῶν , ἐλάττονα τροφὴν βούλεται δίδοσθαι μετὰ τὸ τέλειον γυμνάσιον . καίτοι γ᾿ οὐδ᾿ αὐτὸ τοῦτο διεσάφησε , τίνι ποτὲ λογισμῷ συμβουλεύει . δίδοται γὰρ ἐλάττων τροφὴ τῆς συνήθους ἢ τῷ μὴ δεῖσθαι τῆς ἴσης , ἢ τῷ μὴ δύνασθαι πέψαι . τὸ μὲν οὖν πρότερον οὐκ ἀληθὲς ἐπὶ τῶν πολλὰ γυμνασαμένων , τὸ δὲ δεύτερον ἔστιν ὅτε μὲν ἀληθὲς , ἔστιν ὅτε δὲ ψευδές . εἰ μὲν γὰρ ἀῤῥωστοτέραν ἔχει τὴν πεπτικὴν δύναμιν , ἀληθὲς , εἰ δὲ μὴ ταύτην , ἀλλ᾿ ἑτέραν τινὰ , ψευδές . ἀκούειν δὲ χρὴ πεπτικὴν δύναμιν οὐ τὴν ἐν γαστρὶ μόνον , ἢ φλεψὶν , ἢ καθ᾿ ἧπαρ , ἀλλὰ καὶ τὴν καθ᾿ ἕκαστον μόριον , ὥσπερ ἐν τοῖς παροῦσι τὴν ἐν τοῖς μυσίν · ἐν οἷς δὴ καὶ μάλιστά ἐστιν ἡ διάθεσις , ὑπὲρ ἧς διαλέγομαι . διαφορηθέντες γὰρ ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς γυμνασίοις ἰσχνότεροί τε καὶ ξηρότεροι γίνονται . εἴ μὲν οὖν ἐπ᾿ ὀλίγον αὐτοῖς ταῦτα συμβαίνει , κατεργάζεσθαι δύνανται τροφὴν , ἧσπερ δέονται · εἰ δέ τι πολὺ τοῦ κατὰ φύσιν ἀποχωρήσειαν , ἀδυνατοῦσιν . ὧν οὐδὲν ὁ Θέων ὅλως οὔτ᾿ ἐνενόησεν , οὔτε διωρίσατο . τὴν ἀρχὴν γὰρ οὐδ᾿ ἐκ λόγου τινὸς , ἀλλ᾿ ἐξ ἐμπειρίας , ὡς καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖ , τὸ θερμότερον ὕδωρ ἐπὶ τῷ τελείῳ γυμνασίῳ χρήσιμον ὑπάρχον ἐτήρησεν . οὕτως οὖν ἐφεξῆς γράφει · τοῦτο δὲ , εἰ μὲν καὶ τὸν λόγον ἔχει παρακείμενον , εὐτυχήματος ἔργον , εἰ δὲ μή γε , τὸ πρὸς τῶν ἀποτελεσμάτων ἐπιμαρτυρούμενον οὐ παραδεκτέον , εἰ μὴ καὶ τὸν λόγον ἐξ |ἄκρου ἔχει συμπροσπίπτοντα . εἰ μὲν οὖν ἀκριβῶς ἐξευρὼν τὴν διάθεσιν , ἐφ᾿ ἧς τὸ θερμὸν ὕδωρ ἐπαινεῖ , τὴν αἰτίαν ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ , συγγνωστὸς ἂν ἦν εἰκότως · ἐπεὶ δ᾿ ἁπλῶς εἶπεν , ἐπὶ τῶν τελείων γυμνασίων ἁρμόττειν τὰς ζεστολουσίας , ( οὕτω γὰρ αὐτὴν καὶ ὀνομάζει , ) δύνανται δὲ πολλαὶ διαθέσεις ἀκουλουθῆσαι τῷ τοιούτῳ γυμνασίῳ , μέμψαιτ᾿ ἄν τις αὐτῷ μὴ διορισαμένῳ περὶ πασῶν ἐφεξῆς . αὐτὸς γὰρ οἶδε καὶ τὸν φλεγμονώδη κόπον ἀκολουθοῦντα τῷ τοιούτῳ γυμνασίῳ , καθ᾿ ὃν εἰς ὄγκον μείζονα τοῦ κατὰ φύσιν ἐξαίρεται τὰ πεπονηκότα , καὶ τὸν ἕτερον , ὃν ἕνα γράφει , τῷ κοινῷ συμπτώματι προσέχων τὸν νοῦν , ὅπερ ἀντίκειται τῷ παρὰ φύσιν ὄγκῳ . λεπτότεροι μὲν γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις δύο κόποις ἀποτελοῦνται , καὶ προσέτι γε τῇδε τῇ διαθέσει , περὶ ἧς ὁ λόγος συνέστηκεν . ἀλλ᾿ οὐχ , ὥσπερ ἓν κοινὸν σύμπτωμα τῶν τριῶν διαθέσεών ἐστιν , οὕτω καὶ ἡ διάθεσις μία . κατὰ μὲν οὖν τὴν ἐπὶ τῇ τάσει τῶν νευρωδῶν σωμάτων οὐ χρὴ λούειν θερμοτέρῳ τοῦ συνήθους · οὕτω δὲ οὐδὲ κατὰ τὴν ἐπὶ τοῖς περιττώμασι · κατὰ δὲ τὴν ἄνευ τούτων ἰσχνότητα συμφέρει λούειν θερμοτέρῳ τοῦ συμμέτρου · γίνεται γαρ ἡ διάθεσις αὕτη , διαφορηθέντων ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς γυμνασίοις τῶν σωμάτων , οὕτως ὡς ἐν ταῖς μακροτέραις ἀσιτίαις εἴωθε συμβαίνειν . ὥστε καὶ ἡ ἐπανόρθωσις αὐτῶν προσθέσει τε καὶ ἀναπληρώσει τοῦ κενωθέντος ἐστίν . οὐ δύναται δ᾿ αὕτη γενέσθαι , τοῦ δέρματος ἀραιοῦ μένοντος . συναγαγεῖν οὖν αὐτὸ χρὴ , καὶ πυκνῶσαι , καὶ σφίγξαι πρότερον , εἰ μέλλοι τι τῆς δαψιλοῦς τροφῆς ὄφελος ἔσεσθαι . συνάγει δὲ καὶ στέγει τό τε ψυχρὸν ὕδωρ καὶ τὸ ζέον . ἀλλ᾿ ὑπὸ μὲν τοῦ ψυχροῦ κίνδυνος βλαβῆναι τὸν ἄνθρωπον , ἀραιότερόν τε ἅμα καὶ κενὸν ἐπὶ τῷ πλήθει τῶν γυμνασίων γεγενημένον · ὑπὸ δὲ τοῦ ζέοντος βλάβη μὲν οὐδεμία , πυκνόνης δ᾿ ἀσφαλὴς ἐγγίνεται τῷ δέρματι , συνεπιλαμβανούσης τι καὶ τῆς ἐγκαταλειπομένης αὐτῷ θερμότητος . ὅθεν οὐδὲ χρονίζειν ἐπὶ πλέον ἐν τῷ ψυχρῷ προσήκει τὸν οὕτως λουσάμενον , ἀλλ᾿ , ὥσπερ αὐτὸς ὁ Θέων τοῦτό γε παρετήρησεν ὀρθῶς , φυλακτέον ἐστὶ τὴν ἐν τῷ ψυχρῷ διατριβὴν , ὡς τὴν ἐκ τῆς ζεστολουσίας ἀναλύουσαν ὠφέλειαν . ἡ δὲ αἰτία τοῦ σφαλῆναι τὸν Θέωνα , τὸ μιᾷ διαθέσει συμφέρον ὡς πάσαις ἁρμόττον γράφοντα , τῶν γυμναζομένων ὑπ᾿ αὐτοῦ σωμάτων ἡ ἕξις ἐστίν . ἀθλητὰς γὰρ ἐγύμναζε τοὺς μετὰ τὸ τέλειον γυμνάσιον , εἰς μὲν τὴν τετάρτην διάθεσιν ἑτοίμως ἐμπίπτοντας , εἰς δὲ τὴν τρίτην σπανιάκις . ὅπερ οὖν ἐθεάσατο πολλάκις , ὡς διηνεκὲς ἔγραψεν . εἰ δὲ καὶ κακοχύμους , ἢ καχέκτους , ἢ ἀήθεις γυμνασίων , ἢ ἀσθενεῖς , ἢ μὴ νεανίσκους ἐγύμναζε , σπανιάκις μὲν εἰς τὴν τοιαύτην διάθεσιν ἐμπίπτοντας ἐθεάσατο , μυριάκις δ᾿ εἰς τὰς ἄλλας . ἢ τοῦτο μὲν καὶ λέγειν ἴσως περιττὸν , αὐτὸς γὰρ ὁμολογεῖ μετὰ τὰ κατασκευαστικὰ γυμνάσια χρῆσθαι τῇ ζεστολουσίᾳ · τὰ δὲ τοιαῦτα γυμνάσια μόνοις ἀθληταῖς ἐπιτηδεύεται . καίτοι φησί τις , ὡς ἐκείνοις μὲν ἑκοῦσι , καὶ κατὰ περίοδον , ἄλλοις δὲ πολλοῖς ἢ δι᾿ ἀνάγκην , ἢ φιλονεικίαν , ἤ τι τοιοῦτον , ἕτερον . ἀλλ᾿ ἐπί γε τῶν τοιούτων ἐπὶ τοῖς ἀμέτροις γυμνασίοις ἀνάγκη πρότερον ἢ καὶ μίαν , ἢ καὶ πλείους συστῆναι κόπων διαθέσεις . ὥστε μόνοις τοῖς εὐεκτικοῖς σώμασιν ἡ τετάρτη γίγνεται διάθεσις · οἷά πέρ ἐστι τά τε τῶν καλῶς ἀγομένων ἀθλητῶν , καὶ τοῦ νῦν ἡμῖν ἐν τῷ λόγῳ προκειμένου νεανίσκου . καὶ εἴ τις ἁπλῶς ἀποφαίνοιτο , μετὰ σφοδρότατα γυμνάσια τὴν τοῦ θερμοτέρου λουτροῦ χρῆσιν ἐπιτήδειον ὑπάρχειν , ἐπὶ μιᾶς μὲν ἀληθεύσει καταστάσεως ; ἐπὶ τριῶν δὲ ψεύσεται . πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τοιαῦτα καθ᾿ ὅλην τὴν ὑγιεινὴν πραγματείαν ἰατροῖς τε καὶ γυμνασταῖς γέγραπται ψευδῆ . κεφάλαιον δ᾿ αὐτῶν ἐστι τὸ τῆς τηρήσεως ἀδιόριστον , ὅταν , ὅπερ ἐπὶ μιᾶς ἕκαστος ἐθεάσατο διαθέσεως , ἐπὶ πολλῶν ἀναγράφῃ .
Lemmas: ἐπειδή δέ ἅπαξ μνημονεύω ὁ ἐπί ὁ λουτρόν δίαιτα , οὐ κακός ἄν εἰμί καί ὁ περί ὁ κοπώδης διάθεσις ἐπεξέρχομαι . ὁ μέν οὖν ἑλκώδης κόπος , εἰ μέν ἱκανός ἀποθεραπεύω , ὁ συνήθης δέω τροφή , ἤ τις βραχύς μείων , ἔτι δέ ὑγρός τε ἅμα καί ἐλαχύς · εἰ δέ κατά ὁ ἀποθεραπεία εἰς ὁ τέταρτος μεταπίπτω διάθεσις , ( εἴωθα γάρ οὕτως γίγνομαι ὁ πολύς , ) κατά ἐκεῖνος καί λούω καί τρέφω . ὁ δέ τονώδης ἔτι δή καί μάλα ὀλίγος δέω ὁ τροφή · ὁ δέ φλεγμονώδης ὑπέρ ἅπας ὑγρός τε καί βραχύς , καί τις καί ψύχω ἔχω . εὔχυμος δέ ὅμοιος ἅπας ὁ κοπόω δέω τροφή , ὁποῖος δηλονότι καί ὑγιαίνω ὁ ὑπόκειμαι ἐν ὁ λόγος νεανίσκος χράω . φυλάσσω δέ προσήκω ὁ γλίσχρος ἐν αὐτός κατά τε ὁ φλεγμονώδης καί ὁ ἑλκώδης κόπος , ὡς ἄν κωλύω διαφορέω ὁ περίσσωμα . κατά μέντοι ὁ τονώδης καί ὁ τοιοῦτος σιτίον δίδωμι , ἀφαιρέω ὁ πλῆθος αὐτός . οὐδείς οὖν θαυμαστός ἐναντιολογία εἰμί πάμπολυς οὐ ἰδιώτης μόνος ἐν ἀλλήλων , ἀλλά καί τεχνίτης πρός ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἰδιώτης , οὔτε περί γυμνάσιον , οὔτε περί τρῖψις , οὔτε περί λουτρόν , οὔτε περί διαίτημα ὁμολογέω ὑπέρ ὁ κοπόω . ἀκούω γοῦν εἰμί ὁ μέν φάσκω , ὡς κόπος χρή λύω ὁ κόπος , ἕτερος δέ , ὡς ἀνάπαυσις ἰάομαι ὁ κάματος , καί ὁ μέν , ὡς ἐνδεής χρή διαιτάω ὁ κοπιάω , ἄλλος δέ , ὡς οὐ μόνος ἀφαιρέω προσήκω ὁ ἐθίζω , ἀλλά καί τοσοῦτος πολύς προσφέρω , ὅσος περ τυγχάνω πολύς γυμνάζω , ἀνάλογος γάρ χρή ὁ πόνος προσαίρω ὁ τροφή , ἄλλος δέ τις , ὡς οὔτε προστίθημι χρή ὁ τροφή , οὔτε ἀφαιρέω . οὕτως δέ καί λούω , ὁ μέν εὔκρατος ὕδωρ , ὁ δέ θερμός , ὁ δέ χλιαρός . ὁ τε γάρ ἐμπειρία πρός ἐκεῖνος μόνος ἕκαστος ἀπάγω , πρός ὅς τυγχάνω θεάομαι πολλάκις , ὁ τε λόγος , ὡς ἄν μή τέλειος ὑπάρχω ἕκαστος , καθά δείκνυμι πρόσθεν , ἀλλά εἷς τις διάθεσις ἐκδιδάσκω κοπώδης , ὁ δέ ἄλλος ὥσπερ οὐ εἰμί ὑπερβαίνω , ἐκεῖνος μόνος ἐκδιδάσκω ὁ ἐπανόρθωσις , ὅς γιγνώσκω μόνος . ἀληθής γοῦν εἰμί καί ὁ κόπος λύω ὁ κόπος , ὅταν γε δή φαίνω ποτέ δέω εἰμί ὁ ἐν ὁ προτεραῖος γυμνάσιον ἴσος κατά ὁ ὑστεραῖος γυμνάζω , καί ὁ ὁ ἴασις κόπος ἡσυχία ὑπάρχω . οὗτος γάρ ὁ μέν ἐν ὁ περισσωματικός κόπος , καί μάλα ὅσος κατά ὁ μῦς ἔχω ὁ περίσσωμα , ὁ δέ ἐν ὁ τονώδης τε καί φλεγμονώδης φαίνω συμφέρω . ἀληθής δέ καί ὁ χρή ὁ κοπιάω ἐνδεής διαττάω · οὗτος γάρ ὁράω ὁ φλεγμονώδης ὠφελέω . ἀληθής δέ καί ὁ ὁ συνήθης δίδωμι · οὗτος γάρ ἐπί ὁ ἑλκώδης , ὅταν ἀποθεραπεύω τηρέω γίγνομαι , ὥσπερ γε καί ὁ πολύς λαμβάνω ἐπί ὁ ὁμοιόω ὁ κόπος διάθεσις , εἰς ὅς ἐͅκ ὁ ἑλκώδης ἔνιοι μεταπίπτω . οὕτως δέ καί ὁ λούω εὔκρατος ὕδωρ ἀληθής ἐπί ὁ περισσωματικός κόπος . ἀληθής δέ καί ὁ μή λούω τοιοῦτος ἐπί τε φλεγμονώδης , χλιαρός γάρ οὗτος δέω , εἰͅπί ὁ ὅμοιος κόπος διάθεσις , οὗτος γάρ οὐ χρῄζω θερμός . οίἰομαι δέ ἔνιοι καί ὁ τοιοῦτος διάθεσις εἰμί κόπος . ἕτερος δέ τις , ὁποῖος μέν τις εἰμί ὁ διάθεσις , οὐ εἶπον ὅς δέ ἄν ὑποψία τις εἰμί γενησόμηνσς κόπος , συμβουλεύω θερμός χράω ὁ κατά ὁ λουτρόν ὕδωρ , καί προστίθημι δέ ὁ αἰτία , ὡς ἐγώ ἔμπροσθεν φημί , ὁ μέν ἀνάδοσις φάσκω , ὁ δέ θρέψις συντελέω ὁ τοιοῦτος λουτρόν , οὐ μήν κατά ὅς γε τις λόγος οἷος τε κωλύω εἰμί κόπος ἀνάδοσις καί θρέψις ἐκδιδάσκω , ἀλλά οὐδέ ὁ ἀρχή ὁποῖος τις εἰμί ὁ ὁ κόπος διάθεσις , οὐδέ οὗτος γράφω . ὁ γοῦν πολύς αὐτός οὐδείς λέγω , ἔνιοι δέ τολμάω λέγω ἀπομιφῄͅνκομαι ξηρότης . ὁ μέν οὖν ὑπό τροφή θεραπεύω ξηρότης , καί μάλα ὁ ὑγραίνω , ὅς οὐδέ αὐτός προστίθημι ὁ πολύς αὐτός , ἀληθής , οὐ μήν οὔτε ἴαμα κόπος εἰμί οὔτε προφυλακή ὁ τοιοῦτος . ἀλλά ὅταν , ὡς λέγω , ξηρός μέν ἀπεργάζομαι ὁ μόριον , μήτε δέ τάσις εἰμί κατά αὐτός μηδείς , μήτε περίσσωμα λεπτός καί δριμύς , μήτε φληγ μονώδης διάθεσις , ἀνατρέφω δήπου προσήκω ὁ διά ὁ κένωσις ξηραίνω τροφή ὑγραίνω , ὡς , εἰ γε μή ἀνατρέφω αὔταρκος , ἰσχνός καί ξηρός ὁράω κατά ὁ ἑξῆς ἡμέρα ἑαυτοῦ ὁ σῶμα . καί οὗτος ὁ διάθεσις ἔνιοι κόπος ὑπολαμβάνω ὑπάρχω οἴομαι θερμός λουτρόν καί τροφή δαψιλής κωλύω ὁ γένεσις αὐτός . ἀλλά ἐκεῖνος θαυμάζω ἔνιοι ἄξιος , ὥσπερ καί Θέων , εἰ ὁ ἤδη γίγνομαι κόπος οὐ ἀξιόω ὅμοιος ἰάομαι . εἴτε γάρ ὅς νῦν λέγω διάθεσις ὑπολαμβάνω τις εἰμί κόπος , ἀνάθρεψις χρή λύω αὐτός καί κωλύω γίγνομαι , εἴτε ὁ ἄλλος τις ὁ ὄντως κόπος , ἐνδεής ἐπί πᾶς χρή τρέφω ὁ ἄνθρωπος , ἔτι τε προσδοκάω καί ἤδη γίγνομαι . οὐδέ γάρ οὗτος εἰμί λέγω , ὡς ὁ γε τοιοῦτος διάθεσις ὁ παράκειμαι ὁ κόπος , εἰ μή κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα ἐπανορθόω διά εὐτροφία , εἰς τις ὁ τρεῖς μεταπίπτω εἴωθα . εἰ μέν γάρ αὐτός οὗτος μόνος εἰμί κατά αὐτός ὁ ξηρότης , ἰσχνότης οὐδείς ἀκολουθέω πολύς · εἰ δέ καί θερμότης τις σύνειμι , πυρέσσω κίνδυνος . οὐ μήν αὐτός γε εἰμί κόπος καί πυρετός , εἰ καί ὅτι μάλα ὁ κοπιάω πυρέσσω ἔνιοι . θαυμάζω γοῦν ἐπέρχομαι ἐγώ Θέων ἐν ὁ τέταρτος ὁ κατά μέρος γυμνάσιον , ἐν ὅς περί ὁ τέλειος γυμνάσιον διεξέρχομαι , ὅδε γράφω . καί κόπος τις ὁ οὕτως γυμνάζω ὡς ὁ πολύς ὁ ἑξῆς ἡμέρα παρακολουθέω , ὁ ζεστολουσία παραιτέομαι ὁ πρός ὁ κόπος ἐπιτηδειότης , πυρόω ὁ ἐπιφάνεια , ἵνα οὗτος σικύα τρόπος ὁ λαμβάνω τροφή ἐπισπάω ὁ κάμνω ἀντιδιαιρέω νεῦρον . οὗτος μέν γάρ πρός ὁ ἄλλος ὥσπερ αἴνιγμα τις ὁ ἀντιδιαιρέω ῥῆμα παραλαμβάνω ἐν ὁ λόγος . δύναμαι μέν γάρ τις ἀκούω , ἵνα ὁ ἐπιφάνεια σικύα τρόπος ἐπισπάω ὁ τροφή μέρος ἐκ αὐτός τις καί ὁ νεῦρον παρέχω · δύναμαι δέ καί ἐναντίος , ἵνα ὁ ἐπιφάνεια σικύα τρόπος ἐπί ἑαυτοῦ ἀντισπάω ὁ ἐπί ὁ νεῦρον φέρω τροφή μερίζω . ὥστε κατά μέν ὁ πρότερος λόγος εἰς εὐτροφία ὁ νεῦρον ἐπιτηδεύω θερμαίνω ὁ δέρμα , ( οὗτος γάρ ἡγέομαι λέγω αὐτός ἐπιφάνεια , ) κατά δέ ὁ δεύτερος εἰς ὀλιγοτροφία . ὅσος μέν οὖν ἐπί αὐτός ὁ ῥῆσις , ὁ γνώμη ὁ Θέων οὐ ἄν τις ἐξευρίσκω · ἐκ ὅς δέ ἐν ἄλλος τε λέγω εἰͅν ὁ ιςʹ ὁ Γυμναστικός , ἐλαχύς τροφή βούλομαι δίδωμι μετά ὁ τέλειος γυμνάσιον . καίτοι γε οὐδέ αὐτός οὗτος διασαφέω , τίς ποτέ λογισμός συμβουλεύω . δίδωμι γάρ ἐλαχύς τροφή ὁ συνήθης ἤ ὁ μή δέω ὁ ἴσος , ἤ ὁ μή δύναμαι πέσσω . ὁ μέν οὖν πρότερος οὐ ἀληθής ἐπί ὁ πολύς γυμνάζω , ὁ δέ δεύτερος εἰμί ὅτε μέν ἀληθής , εἰμί ὅτε δέ ψευδής . εἰ μέν γάρ ἄρρωστος ἔχω ὁ πεπτικός δύναμις , ἀληθής , εἰ δέ μή οὗτος , ἀλλά ἕτερος τις , ψευδής . ἀκούω δέ χρή πεπτικός δύναμις οὐ ὁ ἐν γαστήρ μόνος , ἤ φλέψ , ἤ κατά ἧπαρ , ἀλλά καί ὁ κατά ἕκαστος μόριον , ὥσπερ ἐν ὁ πάρειμι ὁ ἐν ὁ μῦς · ἐν ὅς δή καί μάλα εἰμί ὁ διάθεσις , ὑπέρ ὅς διαλέγω . διαφορέω γάρ ἐπί πολύς ἐν ὁ γυμνάσιον ἰσχνός τε καί ξηρός γίγνομαι . εἰ μέν οὖν ἐπί ὀλίγος αὐτός οὗτος συμβαίνω , κατεργάζομαι δύναμαι τροφή , ὅς δέω · εἰ δέ τις πολύς ὁ κατά φύσις ἀποχωρέω , ἀδυνατέω . ὅς οὐδείς ὁ Θέων ὅλος οὔτε ἐννοέω , οὔτε διορίζω . ὁ ἀρχή γάρ οὐδέ ἐκ λόγος τις , ἀλλά ἐκ ἐμπειρία , ὡς καί αὐτός ὁμολογέω , ὁ θερμός ὕδωρ ἐπί ὁ τέλειος γυμνάσιον χρήσιμος ὑπάρχω τηρέω . οὕτως οὖν ἐφεξῆς γράφω · οὗτος δέ , εἰ μέν καί ὁ λόγος ἔχω παράκειμαι , εὐτύχημα ἔργον , εἰ δέ μή γε , ὁ πρός ὁ ἀποτέλεσμα ἐπιμαρτυρέω οὐ παραδεκτέος , εἰ μή καί ὁ λόγος ἐκ ἄκρος ἔχω συμπροσπίτνω . εἰ μέν οὖν ἀκριβής ἐξευρίσκω ὁ διάθεσις , ἐπί ὅς ὁ θερμός ὕδωρ ἐπαινέω , ὁ αἰτία ἀγνοέω ὁμολογέω , συγγνωστός ἄν εἰμί ἔοικα · ἐπεί δέ ἁπλῶς λέγω , ἐπί ὁ τέλειος γυμνάσιον ἁρμόζω ὁ ζεστολουσία , ( οὕτως γάρ αὐτός καί ὀνομάζω , ) δύναμαι δέ πολύς διάθεσις ἀκουλουθέω ὁ τοιοῦτος γυμνάσιον , μέμφομαι ἄν τις αὐτός μή διορίζω περί πᾶς ἐφεξῆς . αὐτός γάρ οἶδα καί ὁ φλεγμονώδης κόπος ἀκολουθέω ὁ τοιοῦτος γυμνάσιον , κατά ὅς εἰς ὄγκος μέγας ὁ κατά φύσις ἐξαίρω ὁ πονέω , καί ὁ ἕτερος , ὅς εἷς γράφω , ὁ κοινός σύμπτωμα προσέχω ὁ νόος , ὅς ἀντίκειμαι ὁ παρά φύσις ὄγκος . λεπτός μέν γάρ ἐν ὁ ἄλλος δύο κόπος ἀποτελέω , καί προσέτι γε ὅδε ὁ διάθεσις , περί ὅς ὁ λόγος συνίστημι . ἀλλά οὐ , ὥσπερ εἷς κοινός σύμπτωμα ὁ τρεῖς διάθεσις εἰμί , οὕτως καί ὁ διάθεσις εἷς . κατά μέν οὖν ὁ ἐπί ὁ τάσις ὁ νευρώδης σῶμα οὐ χρή λούω θερμός ὁ συνήθης · οὕτως δέ οὐδέ κατά ὁ ἐπί ὁ περίσσωμα · κατά δέ ὁ ἄνευ οὗτος ἰσχνότης συμφέρω λούω θερμός ὁ σύμμετρος · γίγνομαι γαρ ὁ διάθεσις οὗτος , διαφορέω ἐπί πολύς ἐν ὁ γυμνάσιον ὁ σῶμα , οὕτως ὡς ἐν ὁ μακρός ἀσιτία εἴωθα συμβαίνω . ὥστε καί ὁ ἐπανόρθωσις αὐτός πρόσθεσις τε καί ἀναπλήρωσις ὁ κενόω εἰμί . οὐ δύναμαι δέ οὗτος γίγνομαι , ὁ δέρμα ἀραιός μένω . συνάγω οὖν αὐτός χρή , καί πυκνόω , καί σφίγγω πρότερος , εἰ μέλλω τις ὁ δαψιλής τροφή ὄφελος εἰμί . συνάγω δέ καί στέγω ὁ τε ψυχρός ὕδωρ καί ὁ ζέω . ἀλλά ὑπό μέν ὁ ψυχρός κίνδυνος βλάπτω ὁ ἄνθρωπος , ἀραῖος τε ἅμα καί κενός ἐπί ὁ πλῆθος ὁ γυμνάσιον γίγνομαι · ὑπό δέ ὁ ζέω βλάβη μέν οὐδείς , πυκνόνης δέ ἀσφαλής ἐγγίγνομαι ὁ δέρμα , συνεπιλαμβάνομαι τις καί ὁ ἐγκαταλείπω αὐτός θερμότης . ὅθεν οὐδέ χρονίζω ἐπί πολύς ἐν ὁ ψυχρός προσήκω ὁ οὕτως λούω , ἀλλά , ὥσπερ αὐτός ὁ Θέων οὗτος γε παρατηρέω ὀρθός , φυλάσσω εἰμί ὁ ἐν ὁ ψυχρός διατριβή , ὡς ὁ ἐκ ὁ ζεστολουσία ἀναλύω ὠφέλεια . ὁ δέ αἰτία ὁ σφάλλω ὁ Θέων , ὁ εἷς διάθεσις συμφέρω ὡς πᾶς ἁρμόζω γράφω , ὁ γυμνάζω ὑπό αὐτός σῶμα ὁ ἕξις εἰμί . ἀθλητής γάρ γυμνάζω ὁ μετά ὁ τέλειος γυμνάσιον , εἰς μέν ὁ τέταρτος διάθεσις ἑτοῖμος ἐμπίπτω , εἰς δέ ὁ τρίτος σπανιάκις . ὅς οὖν θεάομαι πολλάκις , ὡς διηνεκής γράφω . εἰ δέ καί κακόρχυμος , ἤ καχέκτης , ἤ ἀήθης γυμνάσιον , ἤ ἀσθενής , ἤ μή νεανίσκος γυμνάζω , σπανιάκις μέν εἰς ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἐμπίπτω θεάομαι , μυριάκις δέ εἰς ὁ ἄλλος . ἤ οὗτος μέν καί λέγω ἴσως περισσός , αὐτός γάρ ὁμολογέω μετά ὁ κατασκευαστικός γυμνάσιον χράω ὁ ζεστολουσία · ὁ δέ τοιοῦτος γυμνάσιον μόνος ἀθλητής ἐπιτηδεύω . καίτοι φημί τις , ὡς ἐκεῖνος μέν ἑκών , καί κατά περίοδος , ἄλλος δέ πολύς ἤ διά ἀνάγκη , ἤ φιλονικία , ἤ τις τοιοῦτος , ἕτερος . ἀλλά ἐπί γε ὁ τοιοῦτος ἐπί ὁ ἄμετρος γυμνάσιον ἀνάγκη πρότερος ἤ καί εἷς , ἤ καί πολύς συνίστημι κόπος διάθεσις . ὥστε μόνος ὁ εὐεκτικός σῶμα ὁ τέταρτος γίγνομαι διάθεσις · οἷος περ εἰμί ὁ τε ὁ καλός ἄγω ἀθλητής , καί ὁ νῦν ἐγώ ἐν ὁ λόγος πρόκειμαι νεανίσκος . καί εἰ τις ἁπλῶς ἀποφαίνω , μετά σφοδρός γυμνάσιον ὁ ὁ θερμός λουτρόν χρῆσις ἐπιτήδειος ὑπάρχω , ἐπί εἷς μέν ἀληθεύω κατάστασις ; ἐπί τρεῖς δέ ψεύδω . πολύς δέ καί ἄλλος τοιοῦτος κατά ὅλος ὁ ὑγιεινός πραγματεία ἰατρός τε καί γυμναστής γράφω ψευδής . κεφάλαιος δέ αὐτός εἰμί ὁ ὁ τήρησις ἀδιόριστος , ὅταν , ὅς ἐπί εἷς ἕκαστος θεάομαι διάθεσις , ἐπί πολύς ἀναγράφω .