galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 1.8
Ταῖς γοῦν τροφοῖς αἱ τῶν παιδίων κινήσεις ἔν τε λίκνοις καὶ σκίμποσι καὶ ταῖς σφῶν αὐτῶν ἀγκάλαις ἐξεύρηνται . καί πως τοῦθ’ ἕτερον ἡμῖν σκέμμα πρὸς ὑγιείας τήρησιν ἀναγκαιότατον , Ἀσκληπιάδου μὲν ἄντικρυς κᾀκ τοῦ φανερωτάτου κατεγνωκότος γυμνασίων , Ἐρασιστράτου δὲ ἀτολμότερον μὲν ἀποφῃναμένου , τὴν δ’ αὐτὴν Ἀσκληπιάδῃ γνώμην ἐνδεικνυμένου , τῶν δ’ ἄλλων σχεδὸν ἁπάντων ἰατρῶν ἐπαινούντων οὐ πρὸς εὐεξίαν μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς ὑγίειαν αὐτά . τριττὰ δ’ ἐστὶ γένη τά γε πρῶτα τῶν γυμνασίων , ὅσαι περ καὶ αἱ τῶν κινήσεων διαφοραί · ἢ γὰρ ἐξ ἑαυτῶν , ἢ ὑφ’ ἑτέρων , ἢ διὰ φαρμάκων κινούμεθα . τὸ μὲν δὴ τρίτον εἶδος τῆς κινήσεως οὐδαμῶς ὑγιαίνουσι πρέπον · ἡ δ’ ὑφ’ ἑτέρου κίνησις ἐν τῷ πλεῖν , καὶ ἱππεύειν , καὶ ὀχεῖσθαι , καὶ , ὡς ἀρτίως λέλεκται , διά τε λίκνων καὶ σκιμπόδων καὶ ἀγκαλῶν γίνεται . τοῖς μὲν οὖν νεογενέσι παιδίοις οὔπω δεῖ κινήσεως τηλικαύτης , ἡλίκη διά τε τῶν ὀχημάτων καὶ πλοίων καὶ τοῖς ἱππαζομένοις γίνεται · τοῖς δ’ ἤδη τὸ τρίτον ἢ τὸ τέταρτον ἔτος ἀπὸ τῆς πρώτης γενέσεως ἄγουσιν ἐγχωρεῖ καὶ δι’ ὀχημάτων καὶ πλοίων κινεῖσθαι τὸ μέτρια · ἑπταετῆ δὲ γινόμενα τὰ παιδία καὶ τῶν ἰσχυροτέρων ἀνέχεται κινήσεων , ὥστε καὶ ἱππεύειν ἐθίζεσθαι . δι’ ἑαυτῶν δὲ κινεῖσθαι τὰ παιδία τηνικαῦτα δύναται πρῶτον , ὅταν ἕρπειν ἀπάρξηται , καὶ μᾶλλον , ἐπειδὰν βαδίζειν · μὴ βιάζεσθαι δὲ αὐτὰ πρὸ τοῦ δέοντος , ὅπως μὴ διαστραφείη τὰ κῶλα . δηλοῖ δὲ κᾀν τῷδε τῆς ἡλικίας , εἰς ὅσον ἡ φύσις ἡμῶν ᾠκείωται γυμνασίοις . οὐ γὰρ ἂν , οὐδ’ εἰ κατακλείσαις παιδία , οἷός τε εἴης κωλύειν διαθέειν τε καὶ σκιρτᾷν ὡσαύτως γε τοῖς πώλοις τε καὶ τοῖς μόσχοις . ἱκανὴ γὰρ ἡ φύσις ἐν ἅπασι τοῖς ζώοις ὁρμὰς οἰκείας ἐνθεῖναι πρὸς ὑγίειάν τε καὶ σωτηρίαν . ἀλλ’ οἱ περὶ τὸν Ἀσκληπιάδην οὐδὲν τούτων ἐννοήσαντες ἐπὶ πολλῆς σχολῆς σοφίσματα πλέκουσιν , ἐπιδεικνύναι πειρώμενοι τὰ γυμνάσια μηδὲν εἰς ὑγίειαν συντελοῦντα . πρὸς ἐκείνους μὲν δὴ καὶ αὖθις εἰρήσεται τὰ εἰκότα , ὡς τῆς ἀδολεσχίας ἐπὶ τέλους εἰρησομένης · πρόκειται γάρ μοι νῦν οὐ σοφιστῶν ἀδολεσχίας ἐλέγχειν , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ χρήσιμον εἰς ὑγίειαν ἐκδιδάσκειν . ἐπὶ δὲ τοὺς παῖδας ἐπάνειμι τοὺς ἄριστα κατεσκευασμένους τὰ σώματα . τούτους δὲ εἰκὸς εἶναί που καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος ἀμέμπτους · ὡς , ὅσοι γε θυμικώτεροι τοῦ δέοντός εἰσιν , ἢ ἀθυμότεροι , ἢ εὐαισθητότεροι , ἢ ἀναισθητότεροί τινες , ἢ λιχνότεροι τοῦ προσήκοντος , ἀνάγκη τούτους οὐκ ὀρθῶς κεκρᾶσθαι τοῖς μέρεσιν ἐκείνοις τοῦ σώματος , οἷς ἐνεργοῦμεν ἕκαστα τῶν εἰρημένων . γέγραπται δὲ ὑπὲρ αὐτῶν ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων ὑπομνήμασιν . ἀλλ’ ὅ γε νῦν ἡμῖν προκείμενος ἐν τῷ λόγῳ παῖς ἄριστός ἐστι τὰ πάντα . τούτου τοίνυν ἐπανορθοῦσθαι μὲν οὐδὲν χρὴ τῶν ἠθῶν τῆς ψυχῆς , φυλάττειν δ’ , ὅπως μὴ διαφθαρῇ . φυλάττεται δὲ ἅπαν ὑπὸ τῶν αὐτῶν κατὰ γένος , ὑφ’ ὧν περ καὶ διαφθείρεται . διαφθείρεται δὲ τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος ὑπὸ μοχθηρῶν ἐθισμῶν ἐν ἐδέσμασί τε καὶ πόμασι , καὶ γυμνασίοις , καὶ θεάμασι , καὶ ἀκούσμασι , καὶ τῇ συμπάσῃ μουσικῇ . τούτων τοίνυν ἁπάντων ἔμπειρον εἶναι χρὴ τὸν τὴν ὑγιεινὴν μετιόντα , καὶ μὴ νομίζειν , ὡς φιλοσόφῳ μόνῳ προσήκει πλάττειν ἦθος ψυχῆς · ἐκείνῳ μὲν γὰρ δι’ ἕτερόν τι μεῖζον τὴν αὐτῆς τῆς ψυχῆς ὑγίειαν , ἰατρῷ δὲ ὑπὲρ τοῦ μὴ ῥᾳδίως εἰς νόσους ὑποφέρεσθαι τὸ σῶμα . καὶ γὰρ θυμὸς καὶ κλαυθμὸς , καὶ ὀργὴ , καὶ λύπη , καὶ πλεῖον τοῦ δέοντος φροντὶς , ἀγρυπνία τε πολλὴ ἐπ’ αὐτοῖς γινομένη πυρετοὺς ἀνάπτουσι , καὶ νοσημάτων μεγάλων ἀρχαὶ καθίστανται , ὥσπερ καὶ τοὐναντίον ἀργία διανοίας , καὶ ἄνοια , καὶ ψυχὴ παντάπασι ῥᾴθυμος ἀχροίας τε καὶ ἀτροφίας ἐργάζεται πολλὰς ἀῤῥωστίᾳ τῆς ἐμφύτου θερμότητος . χρὴ μὲν γὰρ φυλάττειν παντὸς μᾶλλον ἐν ὅροις ὑγιεινοῖς τὴν σύμφυτον ἡμῖν θερμότητα . φυλάττεται δὲ ὑπὸ τῶν συμμέτρων γυμνασίων , οὐ κατὰ τὸ σῶμα μόνον , ἀλλὰ κατὰ τὴν ψυχὴν γιγνομένων . αἱ δ’ ἄμετροι κινήσεις ἐν διαλογισμοῖς τε καὶ ἐπιθυμίαις καὶ θυμοῖς , αἱ μὲν ὑπερβάλλουσαι χολωδέστερον ἀποφαίνουσι τὸ ζῶον , αἱ δ’ ἐλλείπουσαι φλεγματικώτερον καὶ ψυχρότερον . καὶ δὴ καὶ ταῖς μὲν προτέραις ἕξεσιν οἵ τε πυρετοὶ καὶ ὅσα θερμότερα παθήματα , ταῖς δ’ ἑτέραις ἐμφράξεις καθ’ ἧπάρ τε καὶ σπλάγχνα , ἐπιληψίαι τε καὶ ἀποπληξίαι , καὶ συνελόντι φάναι , τὰ καταῤῥοϊκά τε καὶ ῥευματικὰ νοσήματα συμπίπτει πάντα . καὶ οὐκ ὀλίγους δ’ ἡμεῖς ἀνθρώπους νοσοῦντας ὅσα ἔτη διὰ τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος ὑγιεινοὺς ἀπεδείξαμεν , ἐπανορθωσάμενοι τὴν ἀμετρίαν τῶν κινήσεων . οὐ σμικρὸς δὲ τοῦ λόγου μάρτυς καὶ ὁ πάτριος θεὸς ἡμῶν Ἀσκληπιὸς , οὐκ ὀλίγας ᾠδάς τε γράφεσθαι καὶ μίμους γελοίων καὶ μέλη τινὰ ποιεῖν ἐπιτάξας , οἷς αἱ τοῦ θυμοειδοῦς κινήσεις σφοδρότεραι γινόμεναι θερμοτέραν τοῦ δέοντος ἀπειργάζοντο τὴν κρᾶσιν τοῦ σώματος , ἑτέροις δέ τισιν , οὐκ ὀλίγοις οὐδὲ τούτοις , κυνηγετεῖν , καὶ ἱππάζεσθαι , καὶ ὁπλομαχεῖν . εὐθὺς δὲ τούτοις διωρίσατο τό τε τῶν κινήσεων εἶδος , οἷς τοῦτο προσέταξε , καὶ τὸ τῆς ὁπλίσεως , οἷς δι’ ὅπλων ἐκέλευσε τὰ γυμνάσια ποιεῖσθαι . οὐ γὰρ μόνον ἐπεγείρειν αὐτὸ τὸ θυμοειδὲς ἐβουλήθη , ἀῤῥωστότερον ὑπάρχον , ἀλλὰ καὶ μέτρον ὡρίσατο τῇ τῶν γυμνασίων ἰδέᾳ . οὐ γὰρ ὡσαύτως θήγεται τὸ θυμοειδὲς εἰς ἀγρίους σῦς , ἢ ἄρκτους , ἢ ταύρους , ἤ τι τῶν οὕτως ἀλκίμων θηρίων , ἢ ἐπὶ λαγωοὺς , ἢ δορκάδας , ἤ τι τῶν οὕτως δειλῶν , οὐδ’ ὡσαύτως ἐπί τε τῆς κούφης ὁπλίσεως καὶ τῆς βαρείας , ὥσπερ οὐδὲ ἐν τῷ θέειν ὠκέως , ἢ μετρίως κινεῖσθαι , καὶ μετὰ τοῦ φιλονεικεῖν ἑτέροις , ἢ καθ’ ἑαυτόν . οὕτως καὶ τὸ μὲν κεκραγότων τῶν ἐγκελευομένων τε καὶ παροξυνόντων ἐπὶ τοὺς πόνους ἢ σιωπώντων οὐκ ὀλίγον διαφέρει . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν τοῖς ἔπειτα λόγοις ἐπὶ πλέον εἰρήσεται . τὰ δὲ σμικρὰ παιδία , τὰ τὴν ἀρίστην ἔχοντα κρᾶσιν , ( ὑπὲρ τούτων γὰρ ὁ λόγος ἦν , ) οὐκ ὀλίγης ἐπιμελείας δεῖται πρὸς τὸ μηδεμίαν ἐν αὐτοῖς τῆς ψυχῆς ἄμετρον γίνεσθαι κίνησιν · ἅτε γὰρ οὐδέπω λόγῳ χρώμενα , τῷ κλαίειν τε καὶ κεκραγέναι , καὶ θυμοῦσθαι , καὶ κινεῖν ἀτάκτως ἑαυτὰ διασημαίνει τὴν ἀνίαν . ἡμᾶς οὖν χρὴ στοχαζομένους , ὅτου δεῖται , παρέχειν ἑκάστοτε τοῦτο , πρὶν αὐξηθῆναι αὐτῶν τὴν λύπην , εἰς σφοδροτέραν τε καὶ ἄτακτον κίνησιν ὅλην ἐμβαλεῖν τὴν ψυχὴν ἅμα τῷ σώματι · ἤτοι γὰρ ἐξ ἑαυτῶν ὀδαξούμενα , ἢ πρός τινος ἔξωθεν ἀνιώμενα , ἢ ἀποπατεῖν ἢ οὐρεῖν , ἢ ἐσθίειν ἢ πίνειν ἐθέλοντα κλαίει τε καὶ κινεῖται πλημμελῶς , ὥσπερ σφαδάζοντα . γένοιτο δ’ ἄν ποτε καὶ θάλπους ἐπιθυμεῖν αὐτὰ κρύει ταλαιπωρούμενα , καὶ ἀναψύξεώς τινος ὑπὸ θάλπους ἀμέτρου διοχλούμενα , καί ποτε μὴ φέροντα τὸ πλῆθος τῶν ἐπιβεβλημένων ἱματίων · ἀνιᾷ γὰρ δὴ καὶ τοῦτο πολλὰ οὐ σμικρὰ , καὶ μάλιστα κατὰ τὰς ἐπιστροφὰς ὅλου τοῦ σώματος , ἢ τὰς τῶν κώλων κινήσεις . ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ἡσυχάζειν ἐπὶ πλέον οὐ σμικρῶς λυπηρόν · οὐδενὸς γὰρ ἀμετρίᾳ χαίρει ζῶον οὐδὲν , ἀλλ’ ἀεὶ τοῦ συμμέτρου χρῄζει . σύμμετρον δὲ οὐχ ἓν ἅπασιν , ἀλλ’ ἐν τῷ πρός τι πᾶσα συμμετρία . διὸ χρὴ τὸν ἐπιμελούμενον ἀνατροφῆς παιδίων , στοχαστικὸν ἀκριβῶς ὑπάρχοντα τοῦ συμμέτρου τε καὶ οἰκείου , παρέχειν ἑκάστοτε τοῦτο , πρὶν αὐξηθεῖσαν αὐτῷ τὴν λύπην εἰς ἀμετρίαν κινήσεως ἐμβαλεῖν τό τε σῶμα καὶ τὴν ψυχήν · εἰ δ’ ἄρα ποτὲ καὶ λάθοι τὸ λυποῦν αὐξηθὲν , ἐπανορθοῦσθαι πειρᾶσθαι τὴν λύπην αὐτῷ τε τῷ παρέχειν αὐτίκα τὸ ἐπιθυμηθὲν , ἢ ἐκκόπτειν τὸ ἀνιῶν , ἔτι τε τῇ κινήσει τῇ διὰ τῶν ἀγκαλῶν καὶ τοῖς μέλεσι τῆς φωνῆς , οἷς εἰώθασιν αἱ σοφώτεραι τῶν τροφῶν χρῆσθαι . ἔγωγ’ οὖν ποτε , δι’ ὅλης ἡμέρας παιδίου κλαίοντός τε καὶ θυμουμένου , καὶ σφοδρῶς καὶ ἀτάκτως ἑαυτὸ μεταβάλλοντος , ἐξεῦρον τὸ λυποῦν , ἀπορουμένης τῆς τροφοῦ · ὡς γὰρ οὔτε πρὸς τὸν τιτθὸν ἐντεθειμένον , οὔτε προϊσχομένης αὐτὸ τῆς τρεφούσης , εἰ ἀποπατεῖν ἢ οὐρεῖν ἐθέλοι , καθίστατο , παρηγορεῖτο δ’ οὐδὲν , οὐδ’ ὁπόταν ἐν ταῖς ἀγκάλαις ἐνθεμένη κατακλίνειν ἐπιχειρήσειεν , ἐθεασάμην δὲ τὴν στρωμνὴν αὐτοῦ καὶ τὰ περιβλήματά τε καὶ ἀμφιέσματα ῥυπαρώτερα , καὶ αὐτὸ τὸ παιδίον ἤδη ῥυπῶν τε καὶ ἄλουτον , ἐκέλευσα λοῦσαί τε καὶ ἀποῤῥύψαι , καὶ τὴν στρωμνὴν ὑπαλλάξαι , καὶ πᾶσαν τὴν ἐσθῆτα καθαρωτέραν ἐργάσασθαι · καὶ τούτων γινομένων , αὐτίκα μὲν ἐπαύσατο τῶν ἀμέτρων κινήσεων , αὐτίκα δὲ καθύπνωσεν ἥδιστόν τε καὶ μακρότατον ὕπνον . εἰς δὲ τὸ καλῶς ἐστοχάσθαι πάντων τῶν ἀνιώντων τὸ παιδίον οὐκ ἀγχινοίας μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς περὶ τὸ τρεφόμενον αὐτὸ συνεχῶς ἐμπειρίας ἐστὶ χρεία .
Lemmas: ὁ γοῦν τροφός ὁ ὁ παιδίον κίνησις ἐν τε λίκνον καί σκίμπους καί ὁ σφεῖς αὐτός ἀγκάλη ἐξευρίσκω . καί πως οὗτος ἕτερος ἐγώ σκέμμα πρός ὑγίεια τήρησις ἀναγκαῖος , Ἀσκληπιάδης μέν ἄντικρυς ἐͅκ ὁ φανερός καταγιγνώσκω γυμνάσιον , Ἐρασίστρατος δέ ἄτολμος μέν ἀποφήμͅνημι , ὁ δέ αὐτός Ἀσκληπιάδης γνώμη ἐνδείκνυμι , ὁ δέ ἄλλος σχεδόν ἅπας ἰατρός ἐπαινέω οὐ πρός εὐεξία μόνος , ἀλλά καί πρός ὑγίεια αὐτός . τρισσός δέ εἰμί γένος ὁ γε πρῶτος ὁ γυμνάσιον , ὅσος περ καί ὁ ὁ κίνησις διαφορά · ἤ γάρ ἐκ ἑαυτοῦ , ἤ ὑπό ἕτερος , ἤ διά φάρμακον κινέω . ὁ μέν δή τρίτος εἶδος ὁ κίνησις οὐδαμῶς ὑγιαίνω πρέπω · ὁ δέ ὑπό ἕτερος κίνησις ἐν ὁ πλέω , καί ἱππεύω , καί ὀχέω , καί , ὡς ἄρτιος λέγω , διά τε λίκνον καί σκίμπους καί ἀγκάλη γίγνομαι . ὁ μέν οὖν νεογενής παιδίον οὔπω δέω κίνησις τηλικοῦτος , ἡλίκος διά τε ὁ ὄχημα καί πλοῖον καί ὁ ἱππάζομαι γίγνομαι · ὁ δέ ἤδη ὁ τρίτος ἤ ὁ τέταρτος ἔτος ἀπό ὁ πρῶτος γένεσις ἄγω ἐγχωρέω καί διά ὄχημα καί πλοῖον κινέω ὁ μέτριος · ἑπταετής δέ γίγνομαι ὁ παιδίον καί ὁ ἰσχυρός ἀνέχω κίνησις , ὥστε καί ἱππεύω ἐθίζω . διά ἑαυτοῦ δέ κινέω ὁ παιδίον τηνικαῦτα δύναμαι πρῶτος , ὅταν ἕρπω ἀπάρχομαι , καί μάλα , ἐπειδάν βαδίζω · μή βιάζω δέ αὐτός πρό ὁ δέω , ὅπως μή διαστρέφω ὁ κῶλον . δηλόω δέ εἰͅν ὅδε ὁ ἡλικία , εἰς ὅσος ὁ φύσις ἐγώ οἰκειόω γυμνάσιον . οὐ γάρ ἄν , οὐδέ εἰ κατακλείω παιδίον , οἷος τε εἰμί κωλύω διαθέω τε καί σκιρτάω ὡσαύτως γε ὁ πῶλος τε καί ὁ μόσχος . ἱκανός γάρ ὁ φύσις ἐν ἅπας ὁ ζῷον ὁρμή οἰκεῖος ἐντίθημι πρός ὑγίεια τε καί σωτηρία . ἀλλά ὁ περί ὁ Ἀσκληπιάδης οὐδείς οὗτος ἐννοέω ἐπί πολύς σχολή σόφισμα πλέκω , ἐπιδείκνυμι πειράω ὁ γυμνάσιον μηδείς εἰς ὑγίεια συντελέω . πρός ἐκεῖνος μέν δή καί αὖθις λέγω ὁ ἔοικα , ὡς ὁ ἀδολεσχία ἐπί τέλος λέγω · πρόκειμαι γάρ ἐγώ νῦν οὐ σοφιστής ἀδολεσχία ἐλέγχω , ἀλλά αὐτός ὁ χρήσιμος εἰς ὑγίεια ἐκδιδάσκω . ἐπί δέ ὁ παῖς ἐπανέρχομαι ὁ ἀγαθός κατασκευάζω ὁ σῶμα . οὗτος δέ ἔοικα εἰμί που καί ὁ ὁ ψυχή ἦθος ἄμεμπτος · ὡς , ὅσος γε θυμικός ὁ δέω εἰμί , ἤ ἄθυμος , ἤ εὐαίσθητος , ἤ ἀναίσθητος τις , ἤ λίχνος ὁ προσήκω , ἀνάγκη οὗτος οὐ ὀρθός κράω ὁ μέρος ἐκεῖνος ὁ σῶμα , ὅς ἐνεργέω ἕκαστος ὁ λέγω . γράφω δέ ὑπέρ αὐτός ἐπί πολύς ἐν ὁ περί ὁ Ἱπποκράτης καί Πλάτων δόγμα ὑπόμνημα . ἀλλά ὁ γε νῦν ἐγώ πρόκειμαι ἐν ὁ λόγος παῖς ἀγαθός εἰμί ὁ πᾶς . οὗτος τοίνυν ἐπανορθόω μέν οὐδείς χρή ὁ ἦθος ὁ ψυχή , φυλάσσω δέ , ὅπως μή διαφθείρω . φυλάσσω δέ ἅπας ὑπό ὁ αὐτός κατά γένος , ὑπό ὅς περ καί διαφθείρω . διαφθείρω δέ ὁ ὁ ψυχή ἦθος ὑπό μοχθηρός ἐθισμός ἐν ἔδεσμα τε καί πόμα , καί γυμνάσιον , καί θέαμα , καί ἄκουσμα , καί ὁ σύμπας μουσική . οὗτος τοίνυν ἅπας ἔμπειρος εἰμί χρή ὁ ὁ ὑγιεινός μετέρχομαι , καί μή νομίζω , ὡς φιλόσοφος μόνος προσήκω πλάσσω ἦθος ψυχή · ἐκεῖνος μέν γάρ διά ἕτερος τις μέγας ὁ αὐτός ὁ ψυχή ὑγίεια , ἰατρός δέ ὑπέρ ὁ μή ῥᾴδιος εἰς νόσος ὑποφέρω ὁ σῶμα . καί γάρ θυμός καί κλαυθμός , καί ὀργή , καί λύπη , καί πολύς ὁ δέω φροντίς , ἀγρυπνία τε πολύς ἐπί αὐτός γίγνομαι πυρετός ἀνάπτω , καί νόσημα μέγας ἀρχή καθίστημι , ὥσπερ καί ἐναντίος ἀργία διάνοια , καί ἄνοια , καί ψυχή παντάπασι ῥᾴθυμος ἄχροια τε καί ἀτροφία ἐργάζομαι πολύς ἀρρωστία ὁ ἔμφυτος θερμότης . χρή μέν γάρ φυλάσσω πᾶς μάλα ἐν ὅρος ὑγιεινός ὁ σύμφυτος ἐγώ θερμότης . φυλάσσω δέ ὑπό ὁ σύμμετρος γυμνάσιον , οὐ κατά ὁ σῶμα μόνος , ἀλλά κατά ὁ ψυχή γίγνομαι . ὁ δέ ἄμετρος κίνησις ἐν διαλογισμός τε καί ἐπιθυμία καί θυμός , ὁ μέν ὑπερβάλλω χολώδης ἀποφαίνω ὁ ζῷον , ὁ δέ ἐλλείπω φλεγματικός καί ψυχρός . καί δή καί ὁ μέν πρότερος ἕξις ὁ τε πυρετός καί ὅσος θερμός πάθημα , ὁ δέ ἕτερος ἔμφραξις κατά ἧπαρ τε καί σπλάγχνον , ἐπιληψία τε καί ἀποπληξία , καί συναιρέω φημί , ὁ καταρροϊκός τε καί ῥευματικός νόσημα συμπίπτω πᾶς . καί οὐ ὀλίγος δέ ἐγώ ἄνθρωπος νοσέω ὅσος ἔτος διά ὁ ὁ ψυχή ἦθος ὑγιεινός ἀποδείκνυμι , ἐπανορθόω ὁ ἀμετρία ὁ κίνησις . οὐ μικρός δέ ὁ λόγος μάρτυς καί ὁ πάτριος θεός ἐγώ Ἀσκληπιός , οὐ ὀλίγος ἀοιδή τε γράφω καί μῖμος γέλοιος καί μέλος τις ποιέω ἐπιτάσσω , ὅς ὁ ὁ θυμοειδής κίνησις σφοδρός γίγνομαι θερμός ὁ δέω ἀπεργάζομαι ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα , ἕτερος δέ τις , οὐ ὀλίγος οὐδέ οὗτος , κυνηγετέω , καί ἱππάζομαι , καί ὁπλομαχέω . εὐθύς δέ οὗτος διορίζω ὁ τε ὁ κίνησις εἶδος , ὅς οὗτος προστάσσω , καί ὁ ὁ ὅπλισις , ὅς διά ὅπλον κελεύω ὁ γυμνάσιον ποιέω . οὐ γάρ μόνος ἐπεγείρω αὐτός ὁ θυμοειδής βούλομαι , ἄρρωστος ὑπάρχω , ἀλλά καί μέτρον ὁρίζω ὁ ὁ γυμνάσιον ἰδέα . οὐ γάρ ὡσαύτως θήγω ὁ θυμοειδής εἰς ἄγριος ὗς , ἤ ἄρκτος , ἤ ταῦρος , ἤ τις ὁ οὕτως ἄλκιμος θηρίον , ἤ ἐπί λαγώς , ἤ δορκάς , ἤ τις ὁ οὕτως δειλός , οὐδέ ὡσαύτως ἐπί τε ὁ κοῦφος ὅπλισις καί ὁ βαρύς , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ θέω ὠκύς , ἤ μέτριος κινέω , καί μετά ὁ φιλονεικέω ἕτερος , ἤ κατά ἑαυτοῦ . οὕτως καί ὁ μέν κράζω ὁ ἐγκελεύω τε καί παροξύνω ἐπί ὁ πόνος ἤ σιωπάω οὐ ὀλίγος διαφέρω . ἀλλά περί μέν οὗτος ἐν ὁ ἔπειτα λόγος ἐπί πολύς λέγω . ὁ δέ μικρός παιδίον , ὁ ὁ ἀγαθός ἔχω κρᾶσις , ( ὑπέρ οὗτος γάρ ὁ λόγος εἰμί , ) οὐ ὀλίγος ἐπιμέλεια δέω πρός ὁ μηδείς ἐν αὐτός ὁ ψυχή ἄμετρος γίγνομαι κίνησις · ἅτε γάρ οὐδέπω λόγος χράω , ὁ κλαίω τε καί κράζω , καί θυμόω , καί κινέω ἄτακτος ἑαυτοῦ διασημαίνω ὁ ἀνία . ἐγώ οὖν χρή στοχάζομαι , ὅστις δέω , παρέχω ἑκάστοτε οὗτος , πρίν αὐξάνω αὐτός ὁ λύπη , εἰς σφοδρός τε καί ἄτακτος κίνησις ὅλος ἐμβάλλω ὁ ψυχή ἅμα ὁ σῶμα · ἤτοι γάρ ἐκ ἑαυτοῦ ὀδαξάω , ἤ πρός τις ἔξωθεν ἀνιάω , ἤ ἀποπατέω ἤ οὐρέω , ἤ ἐσθίω ἤ πίνω ἐθέλω κλαίω τε καί κινέω πλημμελής , ὥσπερ σφαδάζω . γίγνομαι δέ ἄν ποτέ καί θάλπος ἐπιθυμέω αὐτός κρύος ταλαιπωρέω , καί ἀνάψυξις τις ὑπό θάλπος ἄμετρος διοχλέω , καί ποτέ μή φέρω ὁ πλῆθος ὁ ἐπιβάλλω ἱμάτιον · ἀνιάω γάρ δή καί οὗτος πολύς οὐ μικρός , καί μάλα κατά ὁ ἐπιστροφή ὅλος ὁ σῶμα , ἤ ὁ ὁ κῶλον κίνησις . ἀλλά καί αὐτός ὁ ἡσυχάζω ἐπί πολύς οὐ μικρός λυπηρός · οὐδείς γάρ ἀμετρία χαίρω ζῷον οὐδείς , ἀλλά ἀεί ὁ σύμμετρος χρῄζω . σύμμετρος δέ οὐ εἷς ἅπας , ἀλλά ἐν ὁ πρός τις πᾶς συμμετρία . διό χρή ὁ ἐπιμελέομαι ἀνατροφή παιδίον , στοχαστικός ἀκριβής ὑπάρχω ὁ σύμμετρος τε καί οἰκεῖος , παρέχω ἑκάστοτε οὗτος , πρίν αὐξάνω αὐτός ὁ λύπη εἰς ἀμετρία κίνησις ἐμβάλλω ὁ τε σῶμα καί ὁ ψυχή · εἰ δέ ἄρα ποτέ καί λανθάνω ὁ λυπέω αὐξάνω , ἐπανορθόω πειράω ὁ λύπη αὐτός τε ὁ παρέχω αὐτίκα ὁ ἐπιθυμέω , ἤ ἐκκόπτω ὁ ἀνιάω , ἔτι τε ὁ κίνησις ὁ διά ὁ ἀγκάλη καί ὁ μέλος ὁ φωνή , ὅς εἴωθα ὁ σοφός ὁ τροφή χράω . ἐγώ οὖν ποτέ , διά ὅλος ἡμέρα παιδίον κλαίω τε καί θυμόω , καί σφοδρός καί ἄτακτος ἑαυτοῦ μεταβάλλω , ἐξευρίσκω ὁ λυπέω , ἀφοράω ὁ τροφός · ὡς γάρ οὔτε πρός ὁ τιτθός ἐντίθημι , οὔτε προίσχω αὐτός ὁ τρέφω , εἰ ἀποπατέω ἤ οὐρέω ἐθέλω , καθίστημι , παρηγορέω δέ οὐδείς , οὐδέ ὁπόταν ἐν ὁ ἀγκάλη ἐντίθημι κατακλίνω ἐπιχειρέω , θεάομαι δέ ὁ στρωμνή αὐτός καί ὁ περίβλημα τε καί ἀμφίεσμα ῥυπαρός , καί αὐτός ὁ παιδίον ἤδη ῥυπάω τε καί ἄλουτος , κελεύω λούω τε καί ἀπορρύπτω , καί ὁ στρωμνή ὑπαλλάσσω , καί πᾶς ὁ ἐσθής καθαρός ἐργάζομαι · καί οὗτος γίγνομαι , αὐτίκα μέν παύω ὁ ἄμετρος κίνησις , αὐτίκα δέ καθυπνόω ἡδύς τε καί μακρός ὕπνος . εἰς δέ ὁ καλός στοχάζομαι πᾶς ὁ ἀνιάω ὁ παιδίον οὐ ἀγχίνοια μόνος , ἀλλά καί ὁ περί ὁ τρέφω αὐτός συνεχής ἐμπειρία εἰμί χρεία .