galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 3.2
Ἕν μὲν καὶ πρῶτον , ὡς διττὴ κατὰ γένος ἐστί · ἡ μέν τις ὡς μέρος , ἡ δ᾿ ὡς εἶδος γυμνασίου . περὶ δὴ τῆς ὡς εἶδος ἑξῆς ἐροῦμεν , περὶ δὲ τῆς ὡς μέρος ἤδη λέγωμεν . ἅπαντος γυμνασίου καλῶς ἐπιτελουμένου τὸ τελευταῖον μέρος ἀποθεραπεία καλεῖται · δύο δ᾿ αὐτῆς οἱ σκοποὶ , κενῶσαί τε τὰ περιττώματα καὶ ἄκοπον φυλάξαι τὸ σῶμα . κοινὸς μὲν οὖν ὁ πρότερος σκοπὸς ὅλῳ τῷ γυμνασίῳ τῶν ἀθλητῶν τε καὶ τῶν ὁτιοῦν ἔργον ἀναγκαῖον ἐν τῷ βίῳ διαπραττομένων , οἷον ἤτοι σκαπτόντων . καὶ γὰρ κᾀκείνου δύο τοὺς πάντας ἐλέγομεν εἶναι σκοπούς · ἐπιῤῥῶσαί τε τὰ στερεὰ μόρια τοῦ ζώου καὶ κενῶσαι τὰ περιττώματα . ὁ δ᾿ ἴδιος τῆς ἀποθεραπείας σκοπὸς ἐνστῆναί τε καὶ διακωλῦσαι τοὺς εἰωθότας ἐπιγίγνεσθαι τοῖς ἀμετροτέροις γυμνασίοις κόπους . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἀθλητῶν , οἷον ἤτοι σκαπτόντων , ἢ ὁδοιπορούντων , ἢ ἐρεσσόντων , ἤ τι τοιοῦτον διαπραττομένων ὁτιοῦν ἔργον ἀναγκαῖον ἐν τῷ βίῳ , ἑτοιμότερον οἱ κόποι συνίστανται , πλὴν εἴτις ἀποθεραπείᾳ χρῷτο · κατὰ δὲ τὸ προκείμενον ἐν τῷ νῦν λόγῳ σῶμα , τὸ κάλλιστα κατεσκευασμένον ἀπηλλαγμένον τε δουλείας ἁπάσης , ὡς μόνῃ σχολάζειν ὑγείᾳ , σπάνιος ἡ τοῦ κόπου γένεσις . ὥσπερ γὰρ οὐδ᾿ οἱ πλεῖστα πονοῦντες ἀθληταὶ κατ᾿ ἄλλο τι γυμνάσιον ἐφεδρεύοντα κόπον ἔχουσι , πλὴν τὸ καλούμενον ὑπ᾿ αὐτῶν τέλειον , οὕτως οὐδ᾿ οἱ βίον ἐλευθέριον ζῶντες ὑγείας μόνης ἕνεκα γυμναζόμενοι κοπιαθήσονταί ποτε διὰ τὸ μηδ᾿ εἰς ἀνάγκην ἀφικνεῖσθαι τοῦ τοιούτου γυμνασίου . τοῖς μὲν γὰρ ἀθληταῖς ἀναγκαῖόν ἐστιν , ὡς ἂν παρασκευάζωσι τὰ σώματα πρὸς τοὺς ἐν τοῖς ἄθλοις πόνους , ἀμέτρους ἔσθ᾿ ὅτε καὶ δι᾿ ὅλης ἡμέρας γιγνομένους , γυμνάζεσθαί ποτε τὸ τελεώτατον ἐκεῖνο γυμνάσιον , ὃ δὴ καὶ κατασκευὴν ὀνομάζουσι . τοῖς δ᾿ ὑγιείας μόνης ἕνεκα γυμναζομένοις οὔτ᾿ ἀναγκαῖον οὔτε χρήσιμον ὅλως ἐστὶν εἰς ὑπερβάλλοντας ἄγεσθαι πόνους , ὥστ᾿ οὐδεὶς φόβος ἁλῶναι κόποις . ἀλλ᾿ ὅμως ἀποθεραπεύειν αὐτῶν χρὴ τὰ σώματα , κᾂν εἰ μὴ διὰ κόπου προσδοκίαν , ἀλλά τοι τοῦ κενῶσαι ἕνεκα τὰ περιττώματα . προσγίνεται δ᾿ ἐξ ἐπιμέτρου τῷδε καὶ ἡ πρὸς τὸν κόπον ἀσφάλεια . εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα τὸ μέτρον αὐτοῖς τῶν γυμνασίων ἄκοπόν ἐστιν , καὶ ὁ τῆς ἐνεργείας τρόπος ἀβίαστος , ἐνδέχεταί ποτε λαθεῖν τὸν γυμναστὴν ἐν ἑκατέρῳ τι σμικρὸν , ὃ παροφθὲν ἐργάζεταί τινα , καὶ εἰ μὴ μέγαν , ἀλλὰ βραχύν γε τῷ γυμναζομένῳ τὸν κόπον . οὐ μὴν προσήκει τὸν ἑαυτῷ ζῶντα καὶ μόνῃ σχολάζοντα τῇ τοῦ σώματος ὑγείᾳ βλάπτεσθαί ποτε οὐδὲ τὸ σμικρότατον . ἀσφαλέστατον οὖν ἀποθεραπείᾳ χρῆσθαι διαπαντός . ὁποίαν δέ τινα ποιητέον αὐτὴν , ἡ τῶν σκοπῶν φύσις ἐνδείξεται . ἐπειδὴ γὰρ πρόκειται τῶν ἐν τοῖς στερεοῖς τοῦ ζώου μέρεσι περιττωμάτων , ὅσα θερμανθέντα καὶ λεπτυνθέντα πρὸς τῶν γυμνασίων ἔτι μένει κατὰ τὸ σῶμα , κένωσιν ἀκριβῆ ποιήσασθαι , χρὴ δήπου τάς τε δι᾿ ἑτέρων ἀνατρίψεις παραλαμβάνεσθαι μετὰ τοῦ συντείνειν τὰ τριβόμενα μόρια , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὴν καλουμένην τοῦ πνεύματος κατάληψιν . ἐπεὶ δ᾿ οὔτε τῶν τρίψεων ἓν ἁπασῶν ἐστιν εἶδος , οὔτε τῆς τοῦ πνεύματος καταλήψεως , ἄμεινον ἐκλέξασθαι τὸ χρησιμώτατον ἐξ ἑκατέρου . τῶν μὲν δὴ τρίψεων αἱ σκληραὶ συνδεῖν ἐδείκνυντο , τουτέστι πυκνότερόν τε ἅμα καὶ σκληρότερον ἀποφαίνειν τὸ σῶμα · ὥστ᾿ οὐκ ἂν ἁρμόττοιεν αἱ τοιαῦται τοῖς παροῦσιν , εἴ γε δὴ τὸ μὲν πυκνούμενον ἐντὸς ἑαυτοῦ στέγει , τὸ δ᾿ ἀραιούμενον ἐπιτρέπει διαῤῥεῖν τοῖς περιττοῖς . οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν σκληρύνεσθαι τοῖς συντεταμένοις ἐναντιώτατον , ( αὐξάνει γὰρ αὐτῶν τὴν διάθεσιν , ) τὸ δὲ μαλάττεσθαι χρησιμώτατον . εἴπερ οὖν ἅμα τε διαφορεῖν χρὴ τὰ περιττώματα καὶ μαλάττειν τὰ συντεταμένα , τὰς σκληρὰς τῶν τρίψεων φευκτέον . οὐδὲν δ᾿ ἧττον , οἶμαι , φυλακτέον ἐστὶ καὶ τὰς βραδείας . ἐπειδὴ γὰρ οὐκέτ᾿ ἐξ αὑτοῦ κινεῖται τὸ σῶμα , κίνδυνος αὐτῷ ψυχθῆναί τε καὶ πυκνωθῆναι , μηδὲν ἐπικούρημα θερμαῖνον ἔξωθεν προσλαβόντι . διὰ τοῦτ᾿ οὖν οὐ μόνον εἰς τάχος χρὴ τρίβειν , ἀλλὰ καὶ πολλαῖς χερσὶν , ὡς οἷόν τ᾿ ἐστὶ μάλιστα , ὡς μηδὲν εἶναι μέρος τοῦ τριβομένου γυμνόν . ἀλλ᾿ εἴπερ μήτε βραδεῖαν εἶναι προσήκει τὴν τρίψιν , μήτε σκληρὰν , ἔλαιον δαψιλὲς χρὴ περικεχύσθαι τῷ τριβομένῳ σώματι · καὶ γὰρ εἰς τάχος τοῦτο καὶ εἰς μαλακότητα τῇ τρίψει συντελεῖ , καὶ πρόσεστι αὐτῷ τι καὶ ἄλλο μέγιστον ἀγαθόν · ἐκλύει γὰρ τὰς τάσεις , καὶ μαλάττει τὰ πεπονηκότα κατὰ τὰς σφοδροτέρας ἐνεργείας . διὰ ταῦτα μὲν δὴ φευκτέον ἐστὶ τὴν σκληρὰν τρίψιν , δι᾿ ἕτερα δὲ τὴν μαλακήν · οὔτε γὰρ ἐξικνεῖται πρὸς βάθος ἡ τοιαύτη τρίψις , ἀλλ᾿ αὐτόθι που κατὰ τὸ δέρμα καὶ τὰς πλησίον αὐτοῦ σάρκας ἐκλύεται , οὔτ᾿ ἐκθλίβει τὰ περιεχόμενα κατὰ τοὺς στενοὺς τῶν πόρων περιττώματα . δι᾿ ὃ δὴ τήν τε σύντασιν τῶν τριβομένων παραλαμβάνομεν , καὶ τὴν τοῦ πνεύματος κατάληψιν . ἡ μέση τοίνυν μαλακῆς καὶ σκληρᾶς , ἥπερ δὴ καὶ σύμμετρός ἐστιν , ἐκπεφευγέναι φαίνεται τό τε τῆς μαλακῆς ἄπρακτον καὶ τὸ τῆς σκληρᾶς βίαιον καὶ βλαβερόν . ἐνεργηθήσεται δὲ , τῶν μὲν τοῦ τρίβοντος χειρῶν ἐῤῥωμένως ἐπιβαλλομένων , ὡς ἐγγύς πη τὴν ἀπ᾿ αὐτῶν θλίψιν εἶναι τῇ σκληρᾷ τρίψει , διὰ δὲ τὸ πλῆθος τοῦ λίπους καὶ τὸ τάχος τῆς φορᾶς ἐκλυομένων τοσοῦτον , ὡς ἀκριβῶς γίνεσθαι σύμμετρον . τό τε γὰρ λίπος οὐ σμικρὸν ἀλεξητήριόν ἐστι βιαίας ἐπιβολῆς , τό τε βραχυχρόνιον τῆς ὁμιλίας τοσοῦτον ἀφαιρεῖ τῆς βιαίας , ὅσον καὶ τοῦ χρόνου . τείνειν δ᾿ ἀξιοῦμεν ἐν τούτῳ τὰ τριβόμενα μόρια χάριν τοῦ πᾶν ὅσον ἐστὶ μεταξὺ τοῦ δέρματος καὶ τῆς ὑποκειμένης σαρκὸς περίττωμα διὰ τοῦ δέρματος ἐκκενοῦσθαι . χαλαρῶν γὰρ ἀμφοτέρων ὑπαρχόντων , οὐδὲν μᾶλλον ἔξω φέρεσθαι τοῖς περιττώμασιν ἢ εἴσω συμβήσεται · ταθέντων δὲ τῶν ὑποκειμένων τῷ δέρματι , πάντ᾿ ἐκτὸς ἐκκρίνεται , καθάπερ ὑπὸ δυοῖν πιεζόμενα χεροῖν , μιᾶς μὲν αὐτῶν τῆς ἔξωθεν ἐπιβεβλημένης τοῦ τρίβοντος , ἑτέρας δὲ τῶν τεταμένων ἔνδον μερῶν . δι᾿ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ ἡ τοῦ πνεύματος κατοχὴ καὶ κατάληψις οὐ σμικρὸν μέρος ἀποθεραπείας ἐστίν · ὀνομάζεται δὲ οὕτως , ἐπειδὴ ἅπαντας ἐντείναντές τε καὶ προστείλαντες τοὺς μῦς τοῦ θώρακος , οἵ κατὰ τὰς πλευράς εἰσιν , ἐπέχομεν τὴν ἐκπνοήν . συμβαίνει γὰρ τηνικαῦτα τὸ θλιβόμενον ὑπὸ τῶν πλευρῶν πνεῦμα κεκωλυμένον ἐκπνεῖσθαι , διὰ τὸ κεκλεῖσθαι τὸν λάρυγγα , πᾶν ὠθεῖσθαι κάτω πρὸς τὸ διάφραγμα · τούτῳ δὲ ὑποκειμένων ἥπατός τε καὶ σπληνὸς , καὶ γαστρὸς , καί τινων ἑτέρων , συνεξαίρεσθαι ταῦτα σύμπαντα τῷ διαφράγματι . χρὴ δ᾿ ἐν τούτῳ συντείνειν ἀτρέμα τοὺς κατ᾿ ἐπιγάστριον μῦς , ἵν᾿ ὑπὸ τούτων τε ἅμα καὶ τοῦ διαφράγματος , ὥσπερ ὑπὸ δυοῖν θλιβόμενα χεροῖν , ὅσα μεταξὺ κεῖται μόρια , τὸ περιεχόμενον ἐν αὐτοῖς περίττωμα πρὸς τοὐκτὸς ὠθῇ . τὰ μὲν οὖν μεταξὺ κείμενα τό τε ἧπάρ ἐστι , καὶ ὁ σπλὴν , καὶ ἡ γαστὴρ , καὶ κώλου τε καὶ λεπτῶν ἐντέρων προὔχοντα · χῶραι δ᾿ εἰς ὑποδοχὴν ἕτοιμοι τοῖς ἐκθλιβομένοις περιττώμασιν ἥ τε τῆς γαστρὸς εὐρυχωρία πᾶσα , καὶ τῶν ἐνταῦθα κειμένων ἐντέρων αἱ κοιλότητες . εἰ δ᾿ ἀργοὺς ἀκριβῶς ἐάσαις τοὺς κατ᾿ ἐπιγάστριον μῦς , οὐδενὸς μὲν τῶν εἰρημένων ἐκκενώσεις τὰ περιττώματα , τὰ δ᾿ ἐν θώρακί τε καὶ πνεύμονι μεταστήσεις κάτω . προσήκει δ᾿ ἐνταῦθα μεθίστασθαι μᾶλλον αὐτοῖς τοῦ μένειν ἐν ἐκείνοις , ὅσῳ καὶ ἡ κένωσις ἑτοιμοτέρα τῶν ἐν τῇ κοιλίᾳ περιεχομένων , ἤπερ τῶν ἐν πνεύμονί τε καὶ θώρακι . τὰ μὲν γὰρ ἐμεῖταί τε καὶ ἀποπατεῖται ῥᾳδίως , τὰ δὲ μετὰ συντονίας τε καὶ βίας ὑπὸ βηχὸς ἐκβάλλεται . εἰ μέντοι τις ὁμοίως ταῖς φρεσὶν ἐντείνει τοὺς κατ᾿ ἐπιγάστριον μῦς ἐν ταῖς τοῦ πνεύματος καταλήψεσιν , ἀκριβέστερον μὲν ἐκκαθαρθήσεται τὰ κάτω τῶν φρενῶν σπλάγχνα , μεταστήσεται δὲ οὐδὲν ἐκ τῶν τοῦ πνεύματος ὀργάνων εἰς τὰ τῆς τροφῆς , ἀλλ᾿ ἅπαν ἐν θώρακί τε καὶ πνεύμονι μένει τὸ περίττωμα . διὸ δὴ τὴν τοιαύτην κατάληψιν τοῦ πνεύματος οὐκ ἐπαινῶ νῦν , ἔτι δὲ μᾶλλον , ὅταν ἤδη μηδ᾿ . ὅλως τις ἐντείνας τὰς φρένας ἰσχυρῶς καὶ βιαίως προστείλῃ τοὺς κατ᾿ ἐπιγάστριον μῦς . ἀνάγκη γὰρ ἐν τῷδε ἐμπίπλασθαι μὲν αἵματός τε καὶ πνεύματος ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν τράχηλον ἀγγεῖα καὶ μόρια , φέρεσθαι δ᾿ ἄνω τε καὶ πρὸς τὴν κεφαλὴν , οὐκ ἐπὶ τὴν γαστέρα καὶ κάτω τὰ περιττώματα . θεάσασθαι γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ κᾀπὶ τῶν αὐλούντων , ἢ μέγιστον ἢ ὀξύτατα φωνούντων · εὐρύνεται γὰρ αὐτῶν ἅπας ὁ τράχηλος , οἰδίσκεται δὲ τὸ πρόσωπον , ἥ τε κεφαλὴ πληροῦται σφοδρῶς , ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο τὸ ἔργον οἱ κατ᾿ ἐπιγάστριον ἐκτείνονται μύες , εἴκοντος αὐτοῖς τοῦ διαφράγματος . ἔστι γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτον ἔργον ἅπαν , ὡς ἐν τοῖς περὶ φωνῆς ἀποδέδεικται , μικτὸν καὶ σύνθετον ἔκ τε μεγίστης ἐκπνοῆς καὶ πνεύματος καταλήψεως , ἐν μὲν ταῖς ἀθρόαις ἐκφυσήσεσι μεγίστης ἐκπνοῆς γινομένης ἐπὶ σφοδροτάταις ἐντάσεσι τῶν κατὰ τὰς πλευρὰς μυῶν ἅμα τοῖς κατ᾿ ἐπιγάστριον , ἐν δὲ ταῖς τοῦ πνεύματος καταλήψεσι τῆς μὲν αὐτῆς ἐντάσεως γιγνομένης ἑκατέρων τῶν μυῶν , ἐκπνεομένου δ᾿ οὐδενὸς , ἐπὶ δὲ τῶν αὐλούντων τε καὶ φωνούντων ὀξὺ τῶν μὲν μυῶν ὡσαύτως τεινομένων , οὔτε δ᾿ ἐπεχομένης ἀκριβῶς τῆς ἐκκνοῆς , οὔτε ἀθρόως ἐπιτελουμένης , ἀλλὰ μέσην ἐχούσης κατάστασιν . ὥστε ταῖς τρισὶν ἐνεργείαις κοινὴν μὲν εἶναι τὴν τάσιν τῶν μυῶν , ἰδίαν δὲ κατὰ μὲν τὰς ἀθρόας ἐκφυσήσεις , τὴν ταχεῖαν ἔξω φορὰν τοῦ πνεύματος , κατὰ δὲ τὰς καταλήψεις τὴν ἐπίσχεσιν , ἐν δὲ ταῖς αὐλήσεσί τε καὶ φωναῖς σύμμετρον κένωσιν . αἰτία δὲ τῶν τριῶν ἐνεργειῶν ἡ φάρυγξ , ἀνοιγομένη μὲν ἐπὶ πλεῖστον ἐν ταῖς ἀθρόαις ἐκφυσήσεσιν , ἀκριβῶς δὲ κλειομένη καταλαμβανόντων τὸ πνεῦμα , μέσην δ᾿ ἔχουσα κατάστασιν αὐλούντων τε καὶ φωνούντων ὀξύ τε ἅμα καὶ μέγα . περὶ μὲν δὴ τούτων ἀνάγκη ποτὲ καὶ αὖθις εἰπεῖν ἐν τοῖς περὶ ἀναφωνήσεως λόγοις . ἡ δ᾿ εἰς τὴν ἀποθεραπείαν ἐπιτήδειος ἐξαίρει τὴν γαστέρα , τεινομένων μὲν ἁπάντων τῶν τοῦ θώρακος μυῶν , ἀνιεμένων δὲ τῶν κατ᾿ ἐπιγάστριόν τε καὶ τὰς φρένας · οὕτω γὰρ ἐνεχθήσεται κάτω τὰ περιττώματα . δευτέραν δὲ ἔχει τάξιν ἡ μετρίως ἐντείνουσα τοὺς κατ᾿ ἐπιγάστριον μῦς ὑπὲρ τοῦ τὰ κάτω τῶν φρενῶν ἀποθεραπεῦσαι σπλάγχνα . τῶν δ᾿ αὐτῶν τούτων ἕνεκα καὶ αἱ τῶν ἁμμάτων περιφοραὶ γιγνέσθωσαν , ἃς ἐξόπισθεν τῶν τριβομένων οἱ τρίβοντες ἱστάμενοι ποιοῦνται περὶ τὴν γαστέρα σύμπασαν · ἄλλας δ᾿ ἐκ τῶν πρόσθεν ἱστάμενοι τῶν μεταφρένων περιβολὰς ἁμμάτων ποιοῦνται , τὼ χεῖρε περιάγοντες · ἄλλας δὲ ταῖς πλευραῖς , καὶ τῇ ῥάχει , καὶ τῷ στέρνῳ , συνεπιστρεφομένου πως αὐτοῖς τοῦ τριβομένου . κατὰ τῆς ὀσφύος δὲ γιγνέσθωσαν ἁμμάτων ὅμοιαι περιβολαί τε καὶ περιφοραὶ , συνεντεινομένου μὲν ἁπάσαις αὐταῖς τοῦ τριβομένου , συνεπιστρεφομένου καὶ οὐχ ἁπάσαις · οὐδὲ γὰρ συνεχεῖς ἔτι αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἀποθεραπείας χρὴ ποιεῖσθαι τὰς κινήσεις , ὥσπερ οὐδὲ σφοδρὰς , ἀλλὰ ποιεῖσθαι μέν τινας , ἐκ διαλειμμάτων δ᾿ ἐχόντων τρίψεις · αἱ μὲν γὰρ συνεχεῖς τε καὶ σφοδραὶ τρίψεις ἴδιαι τῶν κατασκευαστικῶν γυμνασίων εἰσὶν , αἱ δὲ μήτε συνεχεῖς μήτε σφοδραὶ τῆς ἀποθεραπείας οἰκεῖαι . ὥστε πολλάκις μὲν ἐνανειλείσθω , πολλάκις δὲ καὶ ἀπωθείσθω , πολλάκις δὲ καὶ μεταβαλλέτω τὸν προσγυμναζόμενον ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ . πολλάκις δὲ καὶ κατὰ νῶτον γιγνόμενος αὐτὸς , ἑκάτερον ἐν μέρει τῶν σκελῶν περιπλέκων τῷ γυμναστῇ μετ᾿ ἐντάσεώς τινος οὐκ ἠπειγμένης , ὑφ᾿ ἑτέρων εὐκαίρως ἐπαφωμένων τριβέσθω · οὕτω γὰρ ἂν καὶ μάλιστα διαφυλάττοι τε τὴν ἐν τοῖς γυμνασίοις ηὐξημένην θερμότητα , καὶ συνεκκρίνοι ταῖς ἰδίαις ἐντάσεσί τε καὶ κινήσεσι τὰ περιττώματα · πρὸς ὃ καὶ ἡ τοῦ πνεύματος κατάληψις οὐκ ὀλίγον μοι ἔοικεν ἐπιβοηθεῖν , ἐνωθούμενον γὰρ τοῦτο πανταχόθεν εἰς τοὺς λεπτοὺς πόρους ἀναγκάζεται καταδύεσθαι , καὶ ἢν ἐπὶ πλέον θλίβηταί τε καὶ προωθῆται , πάντας αὐτοὺς διεξέρχεται , συναποφέρον αὑτῷ τι καὶ τῶν λελεπτυσμένων περιττωμάτων . οὕτω γέ τοι καὶ τρήματα πολλάκις ὀργάνων λεπτὰ τοὺς δημιουργοὺς ἔστιν ἰδεῖν ἐκκαθαίροντας ἐμφυσήσει σφοδροτέρου πνεύματος . εἰς ὅσον γὰρ τοῦτο φέρεται πρόσω βιαίως ἐπαναγκαζόμενον , εἰς τοσοῦτον τὰ μὲν ὠθεῖται παρ᾿ αὐτοῦ , τὰ δὲ παρασύρεται διεξελθεῖν ἐφιέμενα τὴν ὁδὸν ἅπασαν · ὠθεῖται μὲν τὰ πρόσω , παρασύρεται δὲ τὰ πλάγια , τῇ ῥύμῃ τῆς φορᾶς ἄμφω βιαζόμενα . καὶ τοίνυν καὶ τῶν γυμνασίων αὐτῶν μεταξὺ παραλαμβάνουσιν οἱ ἄριστοι γυμνασταὶ κατάληψιν πνεύματος , ὥσπερ γε καὶ τὴν προειρημένην ἀποθεραπευτικὴν τρίψιν , ἅμα μὲν ἀναπαυόντες , ὅταν ἄρχωνται κάμνειν , ἅμα δὲ διακαθαίροντες κατὰ βραχὺ τοὺς πόρους , ἵν᾿ εὔπνουν τε ἅμα καὶ καθαρὸν ᾖ τὸ σῶμα πρὸς τοὺς ἑξῆς πόνους , ὡς κίνδυνός γε , μηδενὸς τοιούτου προνοηθέντος , τὸν γυμναστὴν ἐμφράξαι μᾶλλον ἢ καθᾶραι τοὺς πόρους . αἱ γάρ τοι σφοδρόταται φοραὶ τῶν ὑλῶν τὰ ἐναντία πεφύκασιν ἐργάζεσθαι , κατὰ διαφέροντας καιροὺς καὶ τρόπους ἐνεργούμεναι · ἐμφράξεις μὲν , ὅταν ἀθρόον τε ἅμα καὶ παχὺ καὶ πολὺ τὸ φερόμενον ᾖ , καθάρσεις δὲ , ἐπειδὰν ὀλίγον τε καὶ λεπτομερὲς ὑπάρχον μὴ πάνυ κατεπείγηταί τε καὶ καταναγκάζηται πᾶν ἀθρόως ἐκκενοῦσθαι . φαίνεται γὰρ οὕτω ταῦτα γινόμενα κατά τε τῶν ἐκτὸς ἁπάντων ὀργάνων τε καὶ πλοκάμων . ἀποπλύνεται γὰρ τοι καὶ ἀποῤῥύπτεται τὸ περιττὸν ἅπαν ἐξ αὐτῶν , οὐχ ὅταν , ὑπεξιόντων ἔτι τῶν προτέρων , ἕτερα βιαίως ἐπιφέρηται , ( κίνδυνος γὰρ ἐν τῷδε , σφηνωθέντα καὶ διαιρεθέντα πρὸς ἄλληλα τὰ διερχόμενα φράξαι τὴν ὁδὸν , ) ἀλλ᾿ ὅταν , τῶν προτέρων ἤδη κεκενωμένων , αὖθις ἕτερα κενωθῇ . καὶ τίς δὲ περὶ τῶν μικροτέρων πόρων θαυμάσειεν , ὅπου γε καὶ τῶν θεάτρων ἀθρόως ἐξιόντες πολλοὶ κατὰ τὰς διεξόδους ἴσχονται ; διὰ ταῦτα μὲν δὴ καὶ τοὺς ἐν μέσοις τοῖς πόνοις ἀποθεραπείᾳ χρωμένους ἐπαινῶ , καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν τοὺς βαρεῖς καλουμένους ἄθλους ἀσκούντων . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων αὖθις · ὁ δὲ νῦν ἡμῖν ὑποκείμενος ἄνθρωπος οὐκ ἀθλητικὴν εὐεξίαν , ἀλλ᾿ ἁπλῶς ὑγίειαν ἔχει τὸν σκοπόν . οὔτ᾿ οὖν πολλῶν αὐτῷ χρεία γυμνασίων ἐστὶν , οὔτε πρὸς ἀνάγκην ἐδωδῆς , ἀλλ᾿ οὐδὲ πλήθους κρεῶν χοιρείων , οὐδ᾿ ἄρτων τοιούτων , οἵους ἐσθίουσιν αἱ βαρεῖς ἀθληταί . διὰ ταῦτ᾿ οὖν ἅπαντα τῷ μὲν οὐδεὶς κίνδυνος ἐμφραχθῆναι τοὺς πόρους , εἰ καλῶς προκατεσκευάσαντο , τουτέστι ἐπιτηδείῳ τε τρίψει καὶ πόνοις ἐξ ὀλίγου τε καὶ κατὰ βραχὺ προϊοῦσι · ἀθλητῇ δὲ βαρεῖ κίνδυνός ἐστι διά τε τὴν ποιότητα καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἐδεσμάτων , εἰ μὴ πάντα γίγνοιτο καλῶς , ἐμφραχθῆναι μᾶλλον ἐν τοῖς γυμνασίοις ἢ καθαρθῆναι τοὺς πόρους .
Lemmas: εἷς μέν καί πρῶτος , ὡς δισσός κατά γένος εἰμί · ὁ μέν τις ὡς μέρος , ὁ δέ ὡς εἶδος γυμνάσιον . περί δή ὁ ὡς εἶδος ἑξῆς λέγω , περί δέ ὁ ὡς μέρος ἤδη λέγω . ἅπας γυμνάσιον καλός ἐπιτελέω ὁ τελευταῖος μέρος ἀποθεραπεία καλέω · δύο δέ αὐτός ὁ σκοπός , κενόω τε ὁ περίσσωμα καί ἄκοπος φυλάσσω ὁ σῶμα . κοινός μέν οὖν ὁ πρότερος σκοπός ὅλος ὁ γυμνάσιον ὁ ἀθλητής τε καί ὁ ὁστισοῦν ἔργον ἀναγκαῖος ἐν ὁ βίος διαπράσσω , οἷος ἤτοι σκάπτω . καί γάρ κᾄκεινος δύο ὁ πᾶς λέγω εἰμί σκοπός · ἐπιρρώννυμι τε ὁ στερεός μόριον ὁ ζῷον καί κενόω ὁ περίσσωμα . ὁ δέ ἴδιος ὁ ἀποθεραπεία σκοπός ἐνίστημι τε καί διακωλύω ὁ εἴωθα ἐπιγίγνομαι ὁ ἄμετρος γυμνάσιον κόπος . ἐπί μέν οὖν ὁ ἀθλητής , οἷος ἤτοι σκάπτω , ἤ ὁδοιπορέω , ἤ ἐρέσσω , ἤ τις τοιοῦτος διαπράσσω ὁστισοῦν ἔργον ἀναγκαῖος ἐν ὁ βίος , ἑτοῖμος ὁ κόπος συνίστημι , πλήν ἔστις ἀποθεραπεία χράω · κατά δέ ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ νῦν λόγος σῶμα , ὁ καλός κατασκευάζω ἀπαλλάσσω τε δουλεία ἅπας , ὡς μόνος σχολάζω ὑγεία , σπάνιος ὁ ὁ κόπος γένεσις . ὥσπερ γάρ οὐδέ ὁ πολύς πονέω ἀθλητής κατά ἄλλος τις γυμνάσιον ἐφεδρεύω κόπος ἔχω , πλήν ὁ καλέω ὑπό αὐτός τέλειος , οὕτως οὐδέ ὁ βίος ἐλευθέριος ζάω ὑγεία μόνος ἕνεκα γυμνάζω κοπιάω ποτέ διά ὁ μηδέ εἰς ἀνάγκη ἀφικνέομαι ὁ τοιοῦτος γυμνάσιον . ὁ μέν γάρ ἀθλητής ἀναγκαῖος εἰμί , ὡς ἄν παρασκευάζω ὁ σῶμα πρός ὁ ἐν ὁ ἆθλον πόνος , ἄμετρος εἰμί ὅτε καί διά ὅλος ἡμέρα γίγνομαι , γυμνάζω ποτέ ὁ τέλειος ἐκεῖνος γυμνάσιον , ὅς δή καί κατασκευή ὀνομάζω . ὁ δέ ὑγίεια μόνος ἕνεκα γυμνάζω οὔτε ἀναγκαῖος οὔτε χρήσιμος ὅλος εἰμί εἰς ὑπερβάλλω ἄγω πόνος , ὥστε οὐδείς φόβος ἁλίσκομαι κόπος . ἀλλά ὅμως ἀποθεραπεύω αὐτός χρή ὁ σῶμα , ἔͅν εἰ μή διά κόπος προσδοκία , ἀλλά τοι ὁ κενόω ἕνεκα ὁ περίσσωμα . προσγίγνομαι δέ ἐκ ἐπίμετρον ὅδε καί ὁ πρός ὁ κόπος ἀσφάλεια . εἰ γάρ καί ὅτι μάλα ὁ μέτρον αὐτός ὁ γυμνάσιον ἄκοπος εἰμί , καί ὁ ὁ ἐνέργεια τρόπος ἀβίαστος , ἐνδέχομαι ποτέ λανθάνω ὁ γυμναστής ἐν ἑκάτερος τις μικρός , ὅς παροράω ἐργάζομαι τις , καί εἰ μή μέγας , ἀλλά βραχύς γε ὁ γυμνάζω ὁ κόπος . οὐ μήν προσήκω ὁ ἑαυτοῦ ζάω καί μόνος σχολάζω ὁ ὁ σῶμα ὑγεία βλάπτω ποτέ οὐδέ ὁ μικρός . ἀσφαλής οὖν ἀποθεραπεία χράω διαπαντός . ὁποῖος δέ τις ποιέω αὐτός , ὁ ὁ σκοπός φύσις ἐνδείκνυμι . ἐπειδή γάρ πρόκειμαι ὁ ἐν ὁ στερεός ὁ ζῷον μέρος περίσσωμα , ὅσος θερμαίνω καί λεπτύνω πρός ὁ γυμνάσιον ἔτι μένω κατά ὁ σῶμα , κένωσις ἀκριβής ποιέω , χρή δήπου ὁ τε διά ἕτερος ἀνάτριψις παραλαμβάνω μετά ὁ συντείνω ὁ τρίβω μόριον , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ καλέω ὁ πνεῦμα κατάληψις . ἐπεί δέ οὔτε ὁ τρῖψις εἷς ἅπας εἰμί εἶδος , οὔτε ὁ ὁ πνεῦμα κατάληψις , ἀγαθός ἐκλέγω ὁ χρήσιμος ἐκ ἑκάτερος . ὁ μέν δή τρῖψις ὁ σκληρός συνδέω δείκνυμι , τουτέστι πυκνός τε ἅμα καί σκληρός ἀποφαίνω ὁ σῶμα · ὥστε οὐ ἄν ἁρμόζω ὁ τοιοῦτος ὁ πάρειμι , εἰ γε δή ὁ μέν πυκνόω ἐντός ἑαυτοῦ στέγω , ὁ δέ ἀραιόω ἐπιτρέπω διαρρέω ὁ περισσός . οὕτως δέ καί ὁ μέν σκληρύνω ὁ συντείνω ἐναντίος , ( αὐξάνω γάρ αὐτός ὁ διάθεσις , ) ὁ δέ μαλάσσω χρήσιμος . εἴπερ οὖν ἅμα τε διαφορέω χρή ὁ περίσσωμα καί μαλάσσω ὁ συντείνω , ὁ σκληρός ὁ τρῖψις φεύγω . οὐδείς δέ ἥσσων , οἴομαι , φυλάσσω εἰμί καί ὁ βραδύς . ἐπειδή γάρ οὐκέτι ἐκ ἑαυτοῦ κινέω ὁ σῶμα , κίνδυνος αὐτός ψύχω τε καί πυκνόω , μηδείς ἐπικούρημα θερμαίνω ἔξωθεν προσλαμβάνω . διά οὗτος οὖν οὐ μόνος εἰς τάχος χρή τρίβω , ἀλλά καί πολύς χείρ , ὡς οἷος τε εἰμί μάλα , ὡς μηδείς εἰμί μέρος ὁ τρίβω γυμνός . ἀλλά εἴπερ μήτε βραδύς εἰμί προσήκω ὁ τρῖψις , μήτε σκληρός , ἔλαιον δαψιλής χρή περιχέω ὁ τρίβω σῶμα · καί γάρ εἰς τάχος οὗτος καί εἰς μαλακότης ὁ τρῖψις συντελέω , καί πρόσειμι αὐτός τις καί ἄλλος μέγας ἀγαθός · ἐκλύω γάρ ὁ τάσις , καί μαλάσσω ὁ πονέω κατά ὁ σφοδρός ἐνέργεια . διά οὗτος μέν δή φεύγω εἰμί ὁ σκληρός τρῖψις , διά ἕτερος δέ ὁ μαλακός · οὔτε γάρ ἐξικνέομαι πρός βάθος ὁ τοιοῦτος τρῖψις , ἀλλά αὐτόθι που κατά ὁ δέρμα καί ὁ πλησίον αὐτός σάρξ ἐκλύω , οὔτε ἐκθλίβω ὁ περιέχω κατά ὁ στενός ὁ πόρος περίσσωμα . διά ὅς δή ὁ τε σύντασις ὁ τρίβω παραλαμβάνω , καί ὁ ὁ πνεῦμα κατάληψις . ὁ μέσος τοίνυν μαλακός καί σκληρός , ὅς δή καί σύμμετρος εἰμί , ἐκφεύγω φαίνω ὁ τε ὁ μαλακός ἄπρακτος καί ὁ ὁ σκληρός βίαιος καί βλαβερός . ἐνεργέω δέ , ὁ μέν ὁ τρίβω χείρ ἐρρωμένος ἐπιβάλλω , ὡς ἐγγύς πη ὁ ἀπό αὐτός θλίψις εἰμί ὁ σκληρός τρῖψις , διά δέ ὁ πλῆθος ὁ λίπος καί ὁ τάχος ὁ φορά ἐκλύω τοσοῦτος , ὡς ἀκριβής γίγνομαι σύμμετρος . ὁ τε γάρ λίπος οὐ μικρός ἀλεξητήριος εἰμί βίαιος ἐπιβολή , ὁ τε βραχυχρόνιος ὁ ὁμιλία τοσοῦτος ἀφαιρέω ὁ βίαιος , ὅσος καί ὁ χρόνος . τείνω δέ ἀξιόω ἐν οὗτος ὁ τρίβω μόριον χάριν ὁ πᾶς ὅσος εἰμί μεταξύ ὁ δέρμα καί ὁ ὑπόκειμαι σάρξ περίσσωμα διά ὁ δέρμα ἐκκενόω . χαλαρός γάρ ἀμφότερος ὑπάρχω , οὐδείς μάλα ἔξω φέρω ὁ περίσσωμα ἤ εἴσω συμβαίνω · τείνω δέ ὁ ὑπόκειμαι ὁ δέρμα , πᾶς ἐκτός ἐκκρίνω , καθά ὑπό δύο πιέζω χείρ , εἷς μέν αὐτός ὁ ἔξωθεν ἐπιβάλλω ὁ τρίβω , ἕτερος δέ ὁ τείνω ἔνδον μέρος . διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ ὁ πνεῦμα κατοχή καί κατάληψις οὐ μικρός μέρος ἀποθεραπεία εἰμί · ὀνομάζω δέ οὕτως , ἐπειδή ἅπας ἐντείνω τε καί προστέλλω ὁ μῦς ὁ θώραξ , ὅς κατά ὁ πλευρά εἰμί , ἐπέχω ὁ ἐκπνοή . συμβαίνω γάρ τηνικαῦτα ὁ θλίβω ὑπό ὁ πλευρά πνεῦμα κωλύω ἐκπνέω , διά ὁ κλείω ὁ λάρυγξ , πᾶς ὠθέω κάτω πρός ὁ διάφραγμα · οὗτος δέ ὑπόκειμαι ἧπαρ τε καί σπλήν , καί γαστήρ , καί τις ἕτερος , συνεξαίρω οὗτος σύμπας ὁ διάφραγμα . χρή δέ ἐν οὗτος συντείνω ἀτρέμας ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς , ἵνα ὑπό οὗτος τε ἅμα καί ὁ διάφραγμα , ὥσπερ ὑπό δύο θλίβω χείρ , ὅσος μεταξύ κεῖμαι μόριον , ὁ περιέχω ἐν αὐτός περίσσωμα πρός ἑκτός ὠθέω . ὁ μέν οὖν μεταξύ κεῖμαι ὁ τε ἧπαρ εἰμί , καί ὁ σπλήν , καί ὁ γαστήρ , καί κῶλον τε καί λεπτός ἔντερον προέχω · χώρα δέ εἰς ὑποδοχή ἑτοῖμος ὁ ἐκθλίβω περίσσωμα ὁ τε ὁ γαστήρ εὐρυχωρία πᾶς , καί ὁ ἐνταῦθα κεῖμαι ἔντερον ὁ κοιλότης . εἰ δέ ἀργός ἀκριβής ἐάω ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς , οὐδείς μέν ὁ λέγω ἐκκενόω ὁ περίσσωμα , ὁ δέ ἐν θώραξ τε καί πνεύμων μεθίστημι κάτω . προσήκω δέ ἐνταῦθα μεθίστημι μάλα αὐτός ὁ μένω ἐν ἐκεῖνος , ὅσος καί ὁ κένωσις ἑτοῖμος ὁ ἐν ὁ κοιλία περιέχω , ἤ ὁ ἐν πνεύμων τε καί θώραξ . ὁ μέν γάρ ἐμέω τε καί ἀποπατέω ῥᾴδιος , ὁ δέ μετά συντονία τε καί βία ὑπό βήξ ἐκβάλλω . εἰ μέντοι τις ὅμοιος ὁ φρήν ἐντείνω ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς ἐν ὁ ὁ πνεῦμα κατάληψις , ἀκριβής μέν ἐκκαθαίρω ὁ κάτω ὁ φρήν σπλάγχνον , μεθίστημι δέ οὐδείς ἐκ ὁ ὁ πνεῦμα ὄργανον εἰς ὁ ὁ τροφή , ἀλλά ἅπας ἐν θώραξ τε καί πνεύμων μένω ὁ περίσσωμα . διό δή ὁ τοιοῦτος κατάληψις ὁ πνεῦμα οὐ ἐπαινέω νῦν , ἔτι δέ μάλα , ὅταν ἤδη μηδέ . ὅλος τις ἐντείνω ὁ φρήν ἰσχυρός καί βίαιος προστέλλω ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς . ἀνάγκη γάρ ἐν ὅδε ἐμπίμπλημι μέν αἷμα τε καί πνεῦμα ἅπας ὁ κατά ὁ τράχηλος ἀγγεῖον καί μόριον , φέρω δέ ἄνω τε καί πρός ὁ κεφαλή , οὐ ἐπί ὁ γαστήρ καί κάτω ὁ περίσσωμα . θεάομαι γάρ εἰμί ὁ αὐτός εἰͅπί ὁ αὐλέω , ἤ μέγας ἤ ὀξύς φωνέω · εὐρύνω γάρ αὐτός ἅπας ὁ τράχηλος , οἰδίσκω δέ ὁ πρόσωπον , ὁ τε κεφαλή πληρόω σφοδρός , ὅτι καί κατά οὗτος ὁ ἔργον ὁ κατά ἐπιγάστριος ἐκτείνω μῦς , εἴκω αὐτός ὁ διάφραγμα . εἰμί γάρ δή ὁ τοιοῦτος ἔργον ἅπας , ὡς ἐν ὁ περί φωνή ἀποδείκνυμι , μικτός καί σύνθετος ἐκ τε μέγας ἐκπνοή καί πνεῦμα κατάληψις , ἐν μέν ὁ ἀθρόος ἐκφύσησις μέγας ἐκπνοή γίγνομαι ἐπί σφοδρός ἔντασις ὁ κατά ὁ πλευρά μῦς ἅμα ὁ κατά ἐπιγάστριος , ἐν δέ ὁ ὁ πνεῦμα κατάληψις ὁ μέν αὐτός ἔντασις γίγνομαι ἑκάτερος ὁ μῦς , ἐκπνέω δέ οὐδείς , ἐπί δέ ὁ αὐλέω τε καί φωνέω ὀξύς ὁ μέν μῦς ὡσαύτως τείνω , οὔτε δέ ἐπέχω ἀκριβής ὁ ἐκκνοή , οὔτε ἀθρόος ἐπιτελέω , ἀλλά μέσος ἔχω κατάστασις . ὥστε ὁ τρεῖς ἐνέργεια κοινός μέν εἰμί ὁ τάσις ὁ μῦς , ἴδιος δέ κατά μέν ὁ ἀθρόος ἐκφύσησις , ὁ ταχύς ἔξω φορά ὁ πνεῦμα , κατά δέ ὁ κατάληψις ὁ ἐπίσχεσις , ἐν δέ ὁ αὔλησις τε καί φωνή σύμμετρος κένωσις . αἰτία δέ ὁ τρεῖς ἐνέργεια ὁ φάρυγξ , ἀνοίγνυμι μέν ἐπί πολύς ἐν ὁ ἀθρόος ἐκφύσησις , ἀκριβής δέ κλέω καταλαμβάνω ὁ πνεῦμα , μέσος δέ ἔχω κατάστασις αὐλέω τε καί φωνέω ὀξύς τε ἅμα καί μέγας . περί μέν δή οὗτος ἀνάγκη ποτέ καί αὖθις λέγω ἐν ὁ περί ἀναφώνησις λόγος . ὁ δέ εἰς ὁ ἀποθεραπεία ἐπιτήδειος ἐξαίρω ὁ γαστήρ , τείνω μέν ἅπας ὁ ὁ θώραξ μῦς , ἀνίημι δέ ὁ κατά ἐπιγάστριος τε καί ὁ φρήν · οὕτως γάρ ἐνεχθέω κάτω ὁ περίσσωμα . δεύτερος δέ ἔχω τάξις ὁ μέτριος ἐντείνω ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς ὑπέρ ὁ ὁ κάτω ὁ φρήν ἀποθεραπεύω σπλάγχνον . ὁ δέ αὐτός οὗτος ἕνεκα καί ὁ ὁ ἅμμα περιφορά γίγνομαι , ὅς ἐξόπιθεν ὁ τρίβω ὁ τρίβω ἵστημι ποιέω περί ὁ γαστήρ σύμπας · ἄλλος δέ ἐκ ὁ πρόσθεν ἵστημι ὁ μετάφρενον περιβολή ἅμμα ποιέω , ὁ χείρ περιάγω · ἄλλος δέ ὁ πλευρά , καί ὁ ῥάχις , καί ὁ στέρνον , συνεπιστρέφω πως αὐτός ὁ τρίβω . κατά ὁ ὀσφῦς δέ γίγνομαι ἅμμα ὅμοιος περιβολή τε καί περιφορά , συνεντείνω μέν ἅπας αὐτός ὁ τρίβω , συνεπιστρέφω καί οὐ ἅπας · οὐδέ γάρ συνεχής ἔτι αὐτός ἀπό ὁ ἀποθεραπεία χρή ποιέω ὁ κίνησις , ὥσπερ οὐδέ σφοδρός , ἀλλά ποιέω μέν τις , ἐκ διάλειμμα δέ ἔχω τρῖψις · ὁ μέν γάρ συνεχής τε καί σφοδρός τρῖψις ἴδιος ὁ κατασκευαστικός γυμνάσιον εἰμί , ὁ δέ μήτε συνεχής μήτε σφοδρός ὁ ἀποθεραπεία οἰκεῖος . ὥστε πολλάκις μέν ἐνανειλέω , πολλάκις δέ καί ἀπωθέω , πολλάκις δέ καί μεταβάλλω ὁ προσγυμνάζω ἐν οὗτος ὁ καιρός . πολλάκις δέ καί κατά νῶτον γίγνομαι αὐτός , ἑκάτερος ἐν μέρος ὁ σκέλος περιπλέκω ὁ γυμναστής μετά ἔντασις τις οὐ ἐπείγω , ὑπό ἕτερος εὔκαιρος ἐπαφάω τρίβω · οὕτως γάρ ἄν καί μάλα διαφυλάσσω τε ὁ ἐν ὁ γυμνάσιον αὐξάνω θερμότης , καί συνεκκρίνω ὁ ἴδιος ἔντασις τε καί κίνησις ὁ περίσσωμα · πρός ὅς καί ὁ ὁ πνεῦμα κατάληψις οὐ ὀλίγος ἐγώ ἔοικα ἐπιβοηθέω , ἐνωθέω γάρ οὗτος πανταχόθεν εἰς ὁ λεπτός πόρος ἀναγκάζω καταδύω , καί ἐάν ἐπί πολύς θλίβω τε καί προωθέω , πᾶς αὐτός διεξέρχομαι , συναποφέρω ἑαυτοῦ τις καί ὁ λεπτύνω περίσσωμα . οὕτως γε τοι καί τρῆμα πολλάκις ὄργανον λεπτός ὁ δημιουργός εἰμί ὁράω ἐκκαθαίρω ἐμφύσησις σφοδρός πνεῦμα . εἰς ὅσος γάρ οὗτος φέρω πρόσω βίαιος ἐπαναγκάζω , εἰς τοσοῦτος ὁ μέν ὠθέω παρά αὐτός , ὁ δέ παρασύρω διεξέρχομαι ἐφίημι ὁ ὁδός ἅπας · ὠθέω μέν ὁ πρόσω , παρασύρω δέ ὁ πλάγιος , ὁ ῥύμη ὁ φορά ἄμφω βιάζω . καί τοίνυν καί ὁ γυμνάσιον αὐτός μεταξύ παραλαμβάνω ὁ ἀγαθός γυμναστής κατάληψις πνεῦμα , ὥσπερ γε καί ὁ προλέγω ἀποθεραπευτικός τρῖψις , ἅμα μέν ἀναπαύω , ὅταν ἄρχω κάμνω , ἅμα δέ διακαθαίρω κατά βραχύς ὁ πόρος , ἵνα εὔπνους τε ἅμα καί καθαρός εἰμί ὁ σῶμα πρός ὁ ἑξῆς πόνος , ὡς κίνδυνος γε , μηδείς τοιοῦτος προνοέω , ὁ γυμναστής ἐμφράσσω μάλα ἤ καθαίρω ὁ πόρος . ὁ γάρ τοι σφοδρός φορά ὁ ὕλη ὁ ἐναντίος φύω ἐργάζομαι , κατά διαφέρω καιρός καί τρόπος ἐνεργέω · ἔμφραξις μέν , ὅταν ἀθρόος τε ἅμα καί παχύς καί πολύς ὁ φέρω εἰμί , κάθαρσις δέ , ἐπειδάν ὀλίγος τε καί λεπτομερής ὑπάρχω μή πάνυ κατεπείγω τε καί καταναγκάζω πᾶς ἀθρόος ἐκκενόω . φαίνω γάρ οὕτως οὗτος γίγνομαι κατά τε ὁ ἐκτός ἅπας ὄργανον τε καί πλόκαμος . ἀποπλύνω γάρ τοι καί ἀπορρύπτω ὁ περισσός ἅπας ἐκ αὐτός , οὐ ὅταν , ὑπεξέρχομαι ἔτι ὁ πρότερος , ἕτερος βίαιος ἐπιφέρω , ( κίνδυνος γάρ ἐν ὅδε , σφηνόω καί διαιρέω πρός ἀλλήλων ὁ διέρχομαι φράσσω ὁ ὁδός , ) ἀλλά ὅταν , ὁ πρότερος ἤδη κενόω , αὖθις ἕτερος κενόω . καί τίς δέ περί ὁ μικρός πόρος θαυμάζω , ὅπου γε καί ὁ θέατρον ἀθρόος ἐξέρχομαι πολύς κατά ὁ διέξοδος ἴσχω ; διά οὗτος μέν δή καί ὁ ἐν μέσος ὁ πόνος ἀποθεραπεία χράω ἐπαινέω , καί μάλα ἐπί ὁ ὁ βαρύς καλέω ἆθλος ἀσκέω . ἀλλά περί μέν οὗτος αὖθις · ὁ δέ νῦν ἐγώ ὑπόκειμαι ἄνθρωπος οὐ ἀθλητικός εὐεξία , ἀλλά ἁπλῶς ὑγίεια ἔχω ὁ σκοπός . οὔτε οὖν πολύς αὐτός χρεία γυμνάσιον εἰμί , οὔτε πρός ἀνάγκη ἐδωδή , ἀλλά οὐδέ πλῆθος κρέας χοίρειος , οὐδέ ἄρτος τοιοῦτος , οἷος ἐσθίω ὁ βαρύς ἀθλητής . διά οὗτος οὖν ἅπας ὁ μέν οὐδείς κίνδυνος ἐμφράσσω ὁ πόρος , εἰ καλός προκατασκευάζω , τουτέστι ἐπιτήδειος τε τρῖψις καί πόνος ἐκ ὀλίγος τε καί κατά βραχύς προέρχομαι · ἀθλητής δέ βαρύς κίνδυνος εἰμί διά τε ὁ ποιότης καί ὁ πλῆθος ὁ ἔδεσμα , εἰ μή πᾶς γίγνομαι καλός , ἐμφράσσω μάλα ἐν ὁ γυμνάσιον ἤ καθαίρω ὁ πόρος .