galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 2.4
Φαίνεται τοίνυν ὁ Θέων ἢ μὴ δυνηθεὶς συνιέναι τῆς Ἱπποκράτους ἐν τοῖσδε τέχνης , ἢ μὴ βουληθεὶς ἐπαινεῖν τὸν ἄνδρα , διὰ βραχείας οὕτω ῥήσεως ἁπάσας τε τὰς διαφορὰς τῶν τρίψεων εἰπόντα καὶ πρὸς ταῖς διαφοραῖς ἑκάστης αὐτῶν ἐνέργειάν τε καὶ δύναμιν . ὡς μὲν γὰρ ἄν τις οἰηθείη κατὰ τὴν πρόχειρον οὑτωσὶ φαντασίαν , ὑπὲρ τεττάρων εἴρηκε μόνων · ἔχει δὲ οὐχ οὕτω τἀληθὲς , ἀλλ’ ἑτέρας ἐνεδείξατο δύο ταῖς εἰρημέναις ἐξ ἀνάγκης συνεπινοουμένας , ἐν μὲν τῇ κατὰ ποιότητα διαφορᾷ τὴν μέσην τῆς σκληρᾶς τε καὶ μαλακῆς , ἥπερ δὴ καὶ σύμμετρός ἐστιν , ἐν δὲ τῇ κατὰ ποσότητα τὴν ὀλίγην · ἀναγκαῖον γὰρ τὴν ὀλίγην ἐναντίαν εἶναί τινα τῇ πολλῇ . τὸ δὲ τῆς παλαιᾶς ἑρμηνείας εἶδος οὕτως ἐστὶ βραχυλόγον , ὡς πολλὰ πολλάκις ὑπερβαίνειν δοκεῖν τῇ λέξει τῶν ἐξ ἀνάγκης ἑπομένων τοῖς λεγομένοις . καὶ διὰ τοῦτ’ , οἶμαι , γράφομεν αὐτῶν ὑπομνήματα , ποδηγοῦντα τοὺς δι’ ἀγυμνασίαν ἀδυνάτους ἕπεσθαι τάχει λέξεως παλαιᾶς , καθάπερ κᾀν τῷδε τῷ λόγῳ ποιοῦμεν . εἰ γὰρ ἡ μὲν σκληρὰ δύναται δεῖν , ἡ δὲ μαλακὴ λύειν , ὅσα μὲν ἐκλύεται πέρα τοῦ μετρίου σώματα , σκληρῶς ἀνατριπτέον , ὅσα δ’ ἔσφιγκται , μαλακῶς . εἰ δέ τι συμμέτρως ἔχει , τοῦτ’ εὔδηλον ὡς οὔτε μαλακῶς , οὔτε σκληρῶς , ἀλλ’ ὅσον οἷόν τε μάλιστα τὰς ὑπερβολὰς ἑκατέρας φυλαττόμενον . ὁ δὲ θαυμάσιος Θέων εὐθὺς τὸ πρῶτον ἔσφαλται , μήτε τὴν δύναμιν εἰπών ποτε τῆς συμμέτρου κατὰ ποιότητα τρίψεως , μήτε χρείαν , ἀλλ’ ἀεὶ παρερχόμενος αὐτὴν , ὥσπερ οὐκ οὖσαν . περὶ μὲν δὴ τοῦδε καὶ μικρὸν ὕστερον ἐροῦμεν . ὥσπερ δ’ ἐν ταῖς κατὰ ποιότητα διαφοραῖς οὐ σκληρὰ καὶ μαλακὴ μόνον ἐστὶν , ἀλλὰ καὶ σύμμετρος , οὕτω κᾀν ταῖς κατὰ τὸ ποσὸν οὐ πολλὴ καὶ ὀλίγη μόνον , ἀλλὰ καὶ μετρία . τί ποτ’ οὖν ἐν μὲν ταῖς κατὰ ποιότητα τὴν μέσην παρέλιπεν ὁ Ἱπποκράτης , ἐν δὲ ταῖς κατὰ ποσότητα τὴν ὀλίγην ; ἴσως ἄν τινι δόξειεν ἀλόγως τοῦτο πρᾶξαι · χρῆναι γὰρ ἐν ταῖς βραχυλόγοις διδασκαλίαις ἀφορίζεσθαι μὲν ταῖς ἄκραις ἐναντιότησι τὰ πράγματα παραλείπεσθαι δὲ τὸ μέσον τε καὶ σύμμετρον ἐν αὐταῖς , ὡς ἐξ ἀνάγκης τοῖς ἄκροις συνεπινοούμενον . ἐγὼ τοίνυν καὶ τοῦτο πειράσομαι διελθεῖν , καὶ σαφηνίσαι τὴν τοῦ παλαιοῦ γνώμην · οὐκ ἀναγκαῖον μὲν ἐνταῦθα , τὰ γὰρ τοιαῦτα ζητήματα διὰ τῶν ἐξηγητικῶν ὑπομνημάτων εἰθίσμεθα λύειν , ἀλλ’ ἐπεὶ ἅπαξ ἐν τῷδε τῷ λόγῳ κατέστην , ὡς ἀπολογεῖσθαι τοῖς ἀγυμνάστοις ὑπὲρ Ἱπποκράτους , ἐν οἷς αὐτοὶ σφαλλόμενοι κατηγοροῦσι τοῦ κατορθοῦντος , οὐκ ὀκνήσω προσθεῖναι καὶ τοῦτο . δυοῖν οὖν ὄντων πραγμάτων ὅλῳ τῷ γένει κεχωρισμένων , εἴ γε δὴ τὸ ποιοῦν τοῦ ποιουμένου τῷ γένει διενήνοχεν , αἱ μὲν τρίψεις ἐκ τῶν ποιούντων εἰσὶν , αἱ δ’ ὑπ’ αὐτῶν ἀποτελούμεναι κατὰ τὰ σώμαθ’ ἡμῶν διαθέσεις ἐκ τῶν ποιουμένων . ὥστε καὶ τὰς ἐναντιότητας ἀναγκαῖον ἑτέρας μὲν ἐν τῷ τῶν τρίψεων , ἑτέρας δ’ ἐν τῷ τῶν διαθέσεων γένει ὑπάρχειν · ἐν μὲν τῷ τῶν τρίψεων τήν τε μαλακὴν καὶ τὴν σκληρὰν , καὶ τὴν πολλὴν καὶ τὴν ὀλίγην , ἐν δὲ τῷ τῶν διαθέσεων τήν θ’ οἷον δέσιν τε καὶ λύσιν τῶν σωμάτων , καὶ τὴν ἰσχνότητα καὶ σάρκωσιν . ἡ μὲν οὖν προτέρα τῶν διαθέσεων ἐναντίωσις ὑπὸ τῆς προτέρας κατὰ τὰς τρίψεις ἐναντιώσεως γίγνεται , ἡ δὲ δευτέρα οὐκέτι . συμβαίνει γὰρ ἐπ’ αὐτῆς τὴν μὲν ἰσχνότητα πρὸς τῆς πολλῆς γίγνεσθαι τρίψεως , τὴν δ’ ἀνάθρεψιν ὑπὸ τῆς μετρίας . ἡ γὰρ ὀλίγη σαρκοῦν οὐδέπω δυνατὴ , διότι δεῖται μὲν τὸ σαρκωθησόμενον αἵματος παραθέσεως συμμέτρου καὶ δυνάμεως εὐρώστου . καὶ ταῦτα ἄμφω καλῶς αὐτῷ πρὸς τῆς συμμέτρου γίνεται τρίψεως , οὐδέτερον δὲ ἱκανῶς οὐδ’ αὔταρκες ἐπὶ τῆς ὀλίγης . ἐπεὶ τοίνυν οὐ συνέβαινον ἐς ταὐτὸν αἱ τῶν τρίψεων ἐναντιώσεις ταῖς τῶν διαθέσεων , ἠνάγκαζε δ’ αὐτὸν ἡ τῆς βραχυλόγου διδασκαλίας ἰδέα δι’ ἐναντιώσεων ἀφορίσασθαι τὸν λόγον , ἐπὶ τὴν χρησιμωτέραν ἐναντίωσιν ἀφικόμενος ὑπερεῖδε τῆς ἀχρηστοτέρας . χρησιμωτέρα δέ ἐστιν ἡ κατὰ τὰς διαθέσεις τῆς κατὰ τὰς τρίψεις · ἑνὶ μὲν καὶ πρώτῳ λόγῳ τῷ κατὰ τὸ τέλος τῆς τέχνης . ἐστοχασμέναι γάρ εἰσιν αἱ τρίψεις τῆς τοῦ σώματος διαθέσεως ὡς τέλους · ἀεὶ γὰρ τὸ τέλος τοῦ πρὸ αὐτοῦ κυριώτερον , ὅσῳ γε τοῦ διὰ τὶ γιγνομένου τὸ δι’ ὃ γίγνεται · δευτέρῳ δὲ λόγῳ ἕνεκεν τῆς σαφηνείας . ἐκ μὲν γὰρ τοῦ μαθεῖν ἡμᾶς τὰ τῆς πολλῆς καὶ τὰ τῆς μετρίας ἀνατρίψεως ἔργα ῥᾷστόν ἐστιν ἐπινοῆσαι τὰ τῆς ὀλίγης · οὐ μένθ’ ὁμοίως εὐσύνοπτος ἡ τῆς συμμέτρου τρίψεως δύναμις . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τρίτον τῷδε τῷ λόγῳ κάλλιστα ἂν Ἱπποκράτης εὑρίσκοιτο διδάσκων περὶ τρίψεως . ἡγεῖσθαι μὲν γὰρ χρὴ τὴν τῶν ἐναργῶς ἀποτελουμένων διδασκαλίαν , ἕπεσθαι δὲ τὴν τῶν ἀμυδρῶς , εἴτε γράφοι τις περὶ αὐτῶν ῥητῶς , εἴτε τοῖς ἀναγνιώσκουσιν ἀπολείποι . ἔστι δ’ ἐναργὲς μὲν τὸ τῆς μετρίας τρίψεως ἔργον , ἡ σάρκωσις τοῦ σώματος , οὐκ ἐναργὲς δὲ τὸ τῆς ὀλίγης · οὔτε γὰρ σαρκοῦν , οὔτ’ ἰσχναίνειν , οὔθ’ ὅλως οὐδὲν ἐναργὲς φαίνεται ποιεῖν , ὅτι μὴ θερμαίνειν μόνον ἐπὶ βραχύ . κοινὸν δ’ ἦν ἁπάσης τρίψεως τὸ θερμαίνειν . ὥστ’ , ἐπεὶ μήτ’ ἐναργὲς ἀποτελεῖ μηδὲν , καὶ ὅ τι φαίνεται ποιεῖν , οὐδὲ τόδε ἴδιον αὐτῆς ἐστιν , ἀλλὰ τὸ κοινὸν ἁπάσης τρίψεως , εὐλόγως παρελείφθη . τὸ μὲν οὖν , ὅτι κοινὸν ἁπάσης τρίψεως ἔργον ἐστὶ τὸ θερμαίνειν , οὐκ ἄξιον Ἱπποκράτους συγγράμματος · ὁποῖον δέ τι πέφυκεν ἑκάστη τρίψις ἴδιον ἀποτελεῖν , Ἱπποκράτει τε διδάσκειν ἀναγκαῖον ἦν , ἡμῖν τε μανθάνειν χρηστόν . ἀναγαγὼν γὰρ , ὥσπερ εἰς στοιχεῖά τινα , τὰς ἁπλᾶς διαφορὰς , ἅπαντα τὸν περὶ τῆς τρίψεως λόγον ἐδίδαξεν , ὅπως ἀναθρέψεις , ἢ καθαιρήσεις , ἢ μαλάξεις , ἢ σφίγξεις τὸ σῶμα . τούτοις δ’ εὐθέως συνεμφαίνεται τά τε μέσα τῶν ἔργων καὶ τὰ κατὰ συζυγίαν ἀποτελούμενα · μέσα μὲν , ὅταν μήτε δῆσαι τὸ σῶμα , μήτε λῦσαι , μήτε σαρκῶσαι , μήτε μινυθῆσαι προελώμεθα , κατὰ συζυγίαν δὲ , ὅταν , εἰ οὕτως ἔτυχε , ἅμα δῆσαι καὶ σαρκῶσαι . τίς γὰρ οὐκ ἂν ἐπινοήσειεν , ὡς , ἐπειδὰν σκληρᾷ σαρκὶ σαρκῶσαι σῶμα προαιρώμεθα , τὴν σκληρὰν ἡμῖν τρίψιν ἅμα ποσότητι συμμέτρῳ παραληπτέον ἐστὶν , ὥσπερ κᾀπειδὰν μαλακῇ , τὴν μαλακήν τε ἅμα καὶ σύμμετρον ἐν τῷ ποσῷ , καὶ κατὰ τὰς ἄλλας συζυγίας ἀνάλογον ; ἃς ἔνιοι τῶν γυμναστῶν ὡς ἴδια γράφοντες εὑρήματα μετὰ τοῦ προσεγκαλεῖν Ἱπποκράτει μεγάλως πλημμελοῦσιν , ὅτι τε τὸν πρῶτον ὑπὲρ αὐτῶν διδάξαντα δικαίων ἐπαίνων ἀποστεροῦσι καὶ , τὸ τούτου χεῖρον , ὅτι τὴν ἐκείνου γνώμην ἐς αὑτοὺς καταφέροντες ἔτι καὶ διαβάλλειν αὐτὸν ἐπιχειροῦσιν , οὐδ’ οὖν οὐδὲ καλῶς ἐπαλλάττοντες ἀλλήλαις τὰς ἁπλᾶς διαφοράς . ἐχρῆν γὰρ , οἶμαι , τόν γε κατὰ τρόπον ἐπὶ τὰς ἐν μέρεσι συζυγίας ἔρχεσθαι βουλόμενον οὔτε τὰς συμπάσας ἓξ ποιεῖν , ὥσπερ ὁ Θέων , οὔτε καταλιπεῖν τι κατὰ ταύτας ἔργον ἢ ποιότητος ἢ ποσότητος ἴδιον , ὥσπερ ἐπὶ μὲν τῆς μαλακῆς τε ἅμα καὶ πολλῆς τὸ τῆς μαλακῆς , ἐπὶ δὲ τῆς σκληρᾶς τε ἅμα καὶ πολλῆς τὸ τῆς πολλῆς ἴδιον ἐδείκνυτο παραλελοιπὼς , ἀλλὰ καὶ ταῦτα προστιθέναι , καὶ τὰς κατὰ μέρος συζυγίας ἐννέα ποιεῖν . αἱ γὰρ τρεῖς διαφοραὶ τῶν κατὰ τὴν ποιότητα τρίψεων ἐπιπλεκόμεναι ταῖς τρισὶ διαφοραῖς τῶν κατὰ ποσότητα τρίψεων συζυγίας ἀποτελοῦσιν ἐννέα · ἓξ μὲν τὰς ὑπὸ Θέωνος εἰρημένας ἐν ᾗ παρεθέμην ὀλίγον ἔμπροσθεν ῥήσει , τρεῖς δ’ ἄλλας , ἃς ἐκεῖνος παρέλιπε , τὴν μέσην σκληρᾶς τε καὶ μαλακῆς ὑπερβάς · καίτοι οὐδ’ ἐπινοῆσαι δυνατόν ἐστιν οὔτε σκληρὰν οὔτε μαλακὴν τρίψιν ἄνευ τοῦ προσεπινοῆσαι τὴν σύμμετρον · ᾗ τὰς τρεῖς διαφορὰς τῆς ποσότητος εἴπερ ἔζευξεν , ἐννέα τὰς πάσας ἂν οὕτως ἀπειργάσατο συζυγίας τρίψεων , οὐχ ἐξ . ἐκθήσομαι δὲ αὐτὰς ἐπὶ διαγράμματος , ἐν ᾧ τὸν μὲν πρότερον στοῖχον ἄνωθεν κάτω ποιοτήτων χρὴ νοεῖν , τὸν δὲ δεύτερον ποσοτήτων . τῶν ἐν τούτῳ τῷ διαγράμματι γεγραμμένων ἐννέα συζυγιῶν ἓξ τὰς πρώτας εἰπὼν ὁ Θέων , οὐκέτ’ ἐμνημόνευσεν τῶν ὑπολοίπων τριῶν , αὐτὸς ἑαυτῷ περιφανῶς μαχόμενος . εἴπερ γάρ ἐστι τῆς ὀλίγης καὶ πολλῆς μέση τρίψις , ἣν μετρίαν τε καὶ σύμμετρον ὀνομάζομεν , εἴη ἂν δηλονότι καὶ σκληρᾶς καὶ μαλακῆς ἑτέρα τις μέση , σύμμετρός τε καὶ μετρία προσαγορευομένη . μεμνῆσθαι δὲ ἡμᾶς χρὴ παρὰ πάντα τὸν λόγον , ὡς πάντα ταῦτα κατὰ τὸ πρός τι λέγεται . καὶ γὰρ ἡ σκληρὰ τῷδέ τινι μαλακὴ γένοιτ’ ἂν ἑτέρῳ τινὶ , καὶ ἡ σύμμετρος ἀσύμμετρος , ἥ τ’ ὀλίγη πολλὴ , καὶ ἡ πολλὴ τῷδέ τινι τοῖς ἄλλως πως διακειμένοις ὀλίγη . τοῦτο μὲν δὴ καὶ ὁ Θέων βούλεται , καὶ οὐκ ἔστιν ὅστις ὑπερβὰς τὴν σύμμετρον ἐν ποιότητι τρίψιν οὐ μακρῶς ἁμαρτάνει . καί μοι δοκεῖ περιπεσεῖν ὁ Θέων αὑτῷ , διότι παραλέλειπται κατὰ τὴν Ἱπποκράτους ῥῆσιν . ὥστε κᾀκ τούτου κατάφωρον γίγνεσθαι τὸν ἄνδρα , μηδὲν μὲν ἴδιον ὑπὲρ τρίψεως ἐξευρηκότα , τὰ δ’ Ἱπποκράτους οὐκ ὀρθῶς μεταχειριζόμενον . οὐ γὰρ ἀνέγνω τὰ συγγράμματα τοῦ παλαιοῦ παρὰ διδασκάλοις εὐθὺς ἐκ παίδων ὁρμώμενος . ὁμολογεῖ γοῦν αὐτὸς ἀθλητὴς γενέσθαι τὰ πρῶτα , καταλύσας δὲ τὴν ἄσκησιν ἐπὶ τὴν γυμναστικὴν ἀφίκετο τέχνην . καὶ ταῦτα , μὰ τοὺς θεοὺς , οὐχ ὑπὲρ τοῦ ψέξαι τὸν ἄνδρα προεθέμην εἰπεῖν · ἀποδέχομαι γὰρ αὐτὸν οὐδενὸς ἧττον τῶν ἀρίστων γυμναστῶν · ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ τοῖς ἀναγνωσομένοις τήνδε τὴν πραγματείαν ἐνδείξασθαι τὸ μὴ ῥᾴδιον εἶναι παρακολουθεῖν βιβλίοις παλαιοῖς ἄνευ τῶν ἐπιμελῶς ἐξηγουμένων αὐτά . διότι μὲν γὰρ ἔπρεπε βραχυλογίᾳ παλαιᾷ τὴν μέσην σκληρᾶς τε καὶ μαλακῆς ὑπερβῆναι τρίψιν ἔν γε τῇ τῆς λέξεως ἑρμηνείᾳ , ἔμπροσθεν εἴρηταί μοι · διότι δ’ ἡμᾶς οὐ χρὴ παρορᾷν τά γε τοιαῦτα , καὶ πρόσθεν μὲν ἐπέδειξα , καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον ἐπιδείξω . εἴπερ γὰρ ἡ μαλακὴ καὶ ἡ σκληρὰ τρίψις ἐν τῷ πρός τι τήν θ’ ὕπαρξιν ἔχουσι καὶ τὴν νόησιν , ἀνάγκη καὶ τὴν σύμμετρον ἐν τῷ πρός τι συνίστασθαι . τίθεσο δή μοι σῶμα τοιοῦτον , οἷον καὶ τὸ τοῦ παιδὸς ὑπεθέμεθα τοῦ προκειμένου κατὰ τόνδε τὸν λόγον , ἀκριβῶς ὑγιαῖνόν τε καὶ σύμμετρον πάντη , ὡς μήτε μαλακώτερον ἐθέλειν ἡμᾶς αὐτὸ , μήτε σκληρότερον ἐργάσασθαι , μήτε προσθεῖναί τι τῇ σαρκώσει , μήτ’ ἀφελεῖν . ἆρ’ οὖν ἐπὶ τοῦ τοιούτου σώματος ἢ τὴν σκληρὰν τρίψιν , ἢ τὴν μαλακὴν προσάξομεν , ἢ τὴν πολλὴν , ἢ τὴν μετρίαν ; ἐγὼ μὲν οὐδαμῶς ἡγοῦμαι συμφέρειν . ὑπὸ μὲν γὰρ τῆς σκληρᾶς σκληρότερον , ὑπὸ δὲ τῆς μαλακῆς μαλακώτερον , ὥσπερ γε καὶ ὑπὸ μὲν τῆς πολλῆς ἰσχνότερον , ὑπὸ δὲ τῆς μετρίας παχύτερον ἀπεργασθήσεται τὸ τοιοῦτον σῶμα . χρὴ δ’ οὐδὲν τούτων , ἀλλὰ τὴν ἀρχαίαν ἀκριβῶς αὐτῷ φυλάττεσθαι συμμετρίαν . ὥστε οὔτε σκληρῶς , οὔτε μαλακῶς αὐτὸ τρίψομεν , οὔτε πολλαῖς , οὔτε ὀλίγαις , ἀλλὰ μετρίαις ἀνατρίψεσιν αὐτὸ τρίψομεν , οὐδὲν πλέον ἐργαζόμενοι τοῦ παρασκευάζειν τε πρὸς τὰ γυμνάσια , καὶ αὖθις ἀποθεραπεύειν , ἐπειδὰν ἱκανῶς γυμνάσηται . καλείσθω γὰρ οὖν δὴ καὶ ἡμῖν , ὥσπερ καὶ τοῖς νεωτέροις γυμνασταῖς , ἀποθεραπεία τὸ μετὰ τὰ γυμνάσια μέρος τῆς τρίψεως . ὁ δέ γε Θέων οὐδεμίαν ὧν εἶπε κατὰ τὰς τρίψεις συζυγιῶν ἐφαρμόσαι δύναται τῇ τοιαύτῃ φύσει τοῦ σώματος , ἓξ εἰπὼν τὰς πάσας , τρεῖς . μὲν τὰς πρώτας τῆς μαλακῆς , ἑτέρας δὲ τρεῖς τῆς σκληρᾶς . οὔτε δὲ τῶν μαλακῶν οὐδὲ μιᾶς τὸ τοιοῦτον σῶμα φαίνεται δεόμενον , οὔτε τῶν σκληρῶν , ἀλλὰ τῆς τούτων ἀμφοτέρων μέσης , ἣν σύμμετρον ὀνομάζειν χρὴ κατὰ ποιότητα . καὶ δῆλον ἤδη γέγονεν , ἡλίκον ὁ Θέων ἔσφαλται τὴν μέσην σκληροτέρας καὶ μαλακῆς ὑπερβὰς τρίψιν . ἐπὶ γοῦν τῆς ἀρίστης κατασκευῆς τοῦ σώματος οὐδεμίαν ὧν εἶπε συζυγιῶν ἐφαρμόσαι δυνατὸν , οὔθ’ ὑγιαίνοντος ἀκριβῶς , οὔτ’ ἐπανορθώσεως δεομένου τοῦ τοιούτου σώματος . εἰ μὲν γὰρ ἀκριβῶς ὑγιαίνει , μόνης τῆς παρασκευαστικῆς δεῖται τρίψεως , ἣν ὀλίγην τε ἅμα καὶ μέσην σκληρᾶς καὶ μαλακῆς ἐδείξαμεν ὑπάρχειν · εἰ δ’ ἤτοι τοῦ δέοντος ἰσχνότερον ἢ παχύτερον γίγνοιτό ποτε , μὴ μέντοι κατὰ ποιότητα τῆς σαρκὸς ὑπαλλαγείη μηδὲν , εἰς τὸ μέσον δ’ ἀκριβῶς φυλάττοιτο μαλακοῦ τε καὶ σκληροῦ , τηνικαῦτα τὴν πολλὴν μὲν ἅμα καὶ σύμμετρον ἐν ποιότητι προσάξομεν ἰσχναίνειν βουλόμενοι , σαρκοῦν δὲ τὴν ὀλίγην τε ἅμα καὶ σύμμετρον κατὰ ποιότητα . ταύτας τὰς τρεῖς συζυγίας ὑστάτας ἐπὶ ταῖς ἓξ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐξεθέμην ἐν τῷ διαγράμματι , δεικνὺς ὡς ἁπάσας αὐτὰς ὁ Θέων παρέλιπεν . ἐπειδὴ τοίνυν οὐ μόνον ὅτι παρέλιπεν , ἀλλὰ καὶ ὅτι χρησιμωτάτας ὑπαρχούσας , ὁ λόγος ἀπέδειξεν , ἑξῆς ἂν εἴη καιρὸς ἐπὶ τὰ ὀλίγον ἔμπροσθεν ἀναβληθέντα ἰέναι · καὶ πρῶτόν γε , ὡς ἡ κατὰ τὰ στοιχεῖα τῶν πραγμάτων διδασκαλία χρησιμωτέρα τῶν ἄλλων ἐστίν · εὐσύνοπτόν τε γὰρ ἐργάζεται τὸ πᾶν πρᾶγμα , καὶ τῇ μνήμῃ παρατιθέμενον , εἰς ἀνάμνησίν τε ῥᾳδίως ἐρχόμενον , ἁπάντων τε τῶν κατὰ μέρος ἐπιδέξιον χρῆσιν ἑτοίμως δεικνύμενον , ὡς ἂν εἰς ὀλίγα καὶ ὡρισμένα στοιχεῖα τῆς ἀναφορᾶς γιγνομένης αὐτῶν . τίς γὰρ οὐκ ἂν ἐξεύροι ῥᾳδίως πάσας τὰς κατὰ μέρος ἐν ταῖς τρίψεσι διαφοράς τε καὶ χρείας καὶ δυνάμεις , εἰ μόνον ἅπαξ ἐκμαθὼν τὴν γνώμην τοῦ παλαιοῦ μετὰ ταῦτα πρόχειρον ἔχει τῇ μνήμῃ τὴν ῥῆσιν αὐτοῦ , δι’ ἧς ἡμᾶς ἐδίδαξεν , ὡς δῆσαι μὲν ἡ σκληρὰ , λῦσαι δὲ ἡ μαλακὴ , μινυθῆσαι δὲ ἡ πολλὴ , σαρκῶσαι δ’ ἡ μετρία δύναται τρίψις ; ἐκ γὰρ τοῦ ταῦτα νοῆσαί τε καὶ μνημονεῦσαι πρώτας μὲν τὰς ἐν τῇ ῥήσει παραλειφθείσας διαφορὰς εὑρήσομεν , εἶθ’ ἑξῆς ἐπιπλέκοντες ἀλλήλαις ἁπάσας ἐννέα συζυγίας ἀπεργασόμεθα , τὰς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐπὶ τοῦ διαγράμματος ἐγκειμένας , ἃς οὔθ’ εὑρεῖν οὔτε μνημονεῦσαι δυνατὸν ἄνευ τοῦ προηγήσασθαι τὴν στοιχειώδη διδασκαλίαν , ἣν Ἱπποκράτης ἐποιήσατο , σύμπαντα τὸν περὶ τῆς τρίψεως λόγον εἰς τὰς πρώτας ἀρχὰς ἀναγαγὼν , ἐξ ὧν ἀκριβῶς εὑρημένων οὐ μόνον τὰ νῦν εἰρημένα περιγίγνοιντο ἂν ἡμῖν , ἀλλὰ καὶ τὸ κρίνειν ἁπάσας τὰς μοχθηρὰς διδασκαλίας . ἴδιον γὰρ μάλιστα μεθόδου τοῦτο , τὸ διὰ βραχείας ἀρχῆς στοιχειώδους ἐπὶ τὰ πάντα δύνασθαι τὰ κατὰ μέρος ἰέναι , καὶ κρίνειν ἅπαντα τὰ μοχθηρῶς εἰρημένα , καθάπερ κανόνι τινὶ τοῖς ἐπιστημονικοῖς θεωρήμασι τὰς οὐκ ὀρθὰς δόξας δοκιμάζοντα . περὶ μὲν δὴ τοῦ μήτ’ ἄλλον τινὰ περὶ τρίψεως ὀρθῶς ἐγνωκέναι , μήτε τὸν γυμναστὴν Θέωνα , καίτοι τῶν ἄλλων κάλλιον ὑπὲρ αὐτῆς ἀποφῃνάμενον , ἀλλ’ Ἱπποκράτην τε καὶ ὅσοι τούτῳ παρηκολούθησαν , ἱκανὰ καὶ ταῦτα .
Lemmas: φαίνω τοίνυν ὁ Θέων ἤ μή δύναμαι συνίημι ὁ Ἱπποκράτης ἐν ὅδε τέχνη , ἤ μή βούλομαι ἐπαινέω ὁ ἀνήρ , διά βραχύς οὕτως ῥῆσις ἅπας τε ὁ διαφορά ὁ τρῖψις λέγω καί πρός ὁ διαφορά ἕκαστος αὐτός ἐνέργεια τε καί δύναμις . ὡς μέν γάρ ἄν τις οἴομαι κατά ὁ πρόχειρος οὕτως φαντασία , ὑπέρ τέσσαρες λέγω μόνος · ἔχω δέ οὐ οὕτως ἀληθής , ἀλλά ἕτερος ἐνδείκνυμι δύο ὁ λέγω ἐκ ἀνάγκη συνεπινοέω , ἐν μέν ὁ κατά ποιότης διαφορά ὁ μέσος ὁ σκληρός τε καί μαλακός , ὅς δή καί σύμμετρος εἰμί , ἐν δέ ὁ κατά ποσότης ὁ ὀλίγος · ἀναγκαῖος γάρ ὁ ὀλίγος ἐναντίος εἰμί τις ὁ πολύς . ὁ δέ ὁ παλαιός ἑρμηνεία εἶδος οὕτως εἰμί βραχυλόγος , ὡς πολύς πολλάκις ὑπερβαίνω δοκέω ὁ λέξις ὁ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ λέγω . καί διά οὗτος , οἴομαι , γράφω αὐτός ὑπόμνημα , ποδηγέω ὁ διά ἀγυμνασία ἀδύνατος ἕπομαι τάχος λέξις παλαιός , καθά εἰͅν ὅδε ὁ λόγος ποιέω . εἰ γάρ ὁ μέν σκληρός δύναμαι δέω , ὁ δέ μαλακός λύω , ὅσος μέν ἐκλύω πέρα ὁ μέτριος σῶμα , σκληρός ἀνατριπτέον , ὅσος δέ φιγκτἰμί , μαλακός . εἰ δέ τις σύμμετρος ἔχω , οὗτος εὔδηλος ὡς οὔτε μαλακός , οὔτε σκληρός , ἀλλά ὅσος οἷος τε μάλα ὁ ὑπερβολή ἑκάτερος φυλάσσω . ὁ δέ θαυμάσιος Θέων εὐθύς ὁ πρῶτος σφάλλω , μήτε ὁ δύναμις λέγω ποτέ ὁ σύμμετρος κατά ποιότης τρῖψις , μήτε χρεία , ἀλλά ἀεί παρέρχομαι αὐτός , ὥσπερ οὐ εἰμί . περί μέν δή ὅδε καί μικρός ὕστερον λέγω . ὥσπερ δέ ἐν ὁ κατά ποιότης διαφορά οὐ σκληρός καί μαλακός μόνος εἰμί , ἀλλά καί σύμμετρος , οὕτως εἰͅν ὁ κατά ὁ ποσός οὐ πολύς καί ὀλίγος μόνος , ἀλλά καί μέτριος . τίς ποτέ οὖν ἐν μέν ὁ κατά ποιότης ὁ μέσος παραλείπω ὁ Ἱπποκράτης , ἐν δέ ὁ κατά ποσότης ὁ ὀλίγος ; ἴσως ἄν τις δοκέω ἄλογος οὗτος πράσσω · χρή γάρ ἐν ὁ βραχύλογος διδασκαλία ἀφορίζω μέν ὁ ἄκρος ἐναντιότης ὁ πρᾶγμα παραλείπω δέ ὁ μέσος τε καί σύμμετρος ἐν αὐτός , ὡς ἐκ ἀνάγκη ὁ ἄκρος συνεπινοέω . ἐγώ τοίνυν καί οὗτος πειράω διέρχομαι , καί σαφηνίζω ὁ ὁ παλαιός γνώμη · οὐ ἀναγκαῖος μέν ἐνταῦθα , ὁ γάρ τοιοῦτος ζήτημα διά ὁ ἐξηγητικός ὑπόμνημα ἐθίζω λύω , ἀλλά ἐπεί ἅπαξ ἐν ὅδε ὁ λόγος καθίστημι , ὡς ἀπολογέομαι ὁ ἀγύμναστος ὑπέρ Ἱπποκράτης , ἐν ὅς αὐτός σφάλλω κατηγορέω ὁ κατορθόω , οὐ ὀκνέω προστίθημι καί οὗτος . δύο οὖν εἰμί πρᾶγμα ὅλος ὁ γένος χωρίζω , εἰ γε δή ὁ ποιέω ὁ ποιέω ὁ γένος διαφέρω , ὁ μέν τρῖψις ἐκ ὁ ποιέω εἰμί , ὁ δέ ὑπό αὐτός ἀποτελέω κατά ὁ σῶμα ἐγώ διάθεσις ἐκ ὁ ποιέω . ὥστε καί ὁ ἐναντιότης ἀναγκαῖος ἕτερος μέν ἐν ὁ ὁ τρῖψις , ἕτερος δέ ἐν ὁ ὁ διάθεσις γένος ὑπάρχω · ἐν μέν ὁ ὁ τρῖψις ὁ τε μαλακός καί ὁ σκληρός , καί ὁ πολύς καί ὁ ὀλίγος , ἐν δέ ὁ ὁ διάθεσις ὁ τε οἷος δέσις τε καί λύσις ὁ σῶμα , καί ὁ ἰσχνότης καί σάρκωσις . ὁ μέν οὖν πρότερος ὁ διάθεσις ἐναντίωσις ὑπό ὁ πρότερος κατά ὁ τρῖψις ἐναντίωσις γίγνομαι , ὁ δέ δεύτερος οὐκέτι . συμβαίνω γάρ ἐπί αὐτός ὁ μέν ἰσχνότης πρός ὁ πολύς γίγνομαι τρῖψις , ὁ δέ ἀνάθρεψις ὑπό ὁ μέτριος . ὁ γάρ ὀλίγος σαρκόω οὐδέπω δυνατός , διότι δέω μέν ὁ σαρκόω αἷμα παράθεσις σύμμετρος καί δύναμις εὔρωστος . καί οὗτος ἄμφω καλός αὐτός πρός ὁ σύμμετρος γίγνομαι τρῖψις , οὐδέτερος δέ ἱκανός οὐδέ αὐτάρκης ἐπί ὁ ὀλίγος . ἐπεί τοίνυν οὐ συμβαίνω εἰς αὐτός ὁ ὁ τρῖψις ἐναντίωσις ὁ ὁ διάθεσις , ἀναγκάζω δέ αὐτός ὁ ὁ βραχύλογος διδασκαλία ἰδέα διά ἐναντίωσις ἀφορίζω ὁ λόγος , ἐπί ὁ χρήσιμος ἐναντίωσις ἀφικνέομαι ὑπεροράω ὁ ἄχρηστος . χρήσιμος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ διάθεσις ὁ κατά ὁ τρῖψις · εἷς μέν καί πρῶτος λόγος ὁ κατά ὁ τέλος ὁ τέχνη . στοχάζομαι γάρ εἰμί ὁ τρῖψις ὁ ὁ σῶμα διάθεσις ὡς τέλος · ἀεί γάρ ὁ τέλος ὁ πρό αὐτός κύριος , ὅσος γε ὁ διά τίς γίγνομαι ὁ διά ὅς γίγνομαι · δεύτερος δέ λόγος ἕνεκα ὁ σαφήνεια . ἐκ μέν γάρ ὁ μανθάνω ἐγώ ὁ ὁ πολύς καί ὁ ὁ μέτριος ἀνάτριψις ἔργον ῥᾴδιος εἰμί ἐπινοέω ὁ ὁ ὀλίγος · οὐ μέντοι ὅμοιος εὐσύνοπτος ὁ ὁ σύμμετρος τρῖψις δύναμις . οὐ μήν ἀλλά καί τρίτος ὅδε ὁ λόγος καλός ἄν Ἱπποκράτης εὑρίσκω διδάσκω περί τρῖψις . ἡγέομαι μέν γάρ χρή ὁ ὁ ἐναργής ἀποτελέω διδασκαλία , ἕπομαι δέ ὁ ὁ ἀμυδρός , εἴτε γράφω τις περί αὐτός ῥητός , εἴτε ὁ ἀναγνιώσκω ἀπολείπω . εἰμί δέ ἐναργής μέν ὁ ὁ μέτριος τρῖψις ἔργον , ὁ σάρκωσις ὁ σῶμα , οὐ ἐναργής δέ ὁ ὁ ὀλίγος · οὔτε γάρ σαρκόω , οὔτε ἰσχναίνω , οὔτε ὅλος οὐδείς ἐναργής φαίνω ποιέω , ὅτι μή θερμαίνω μόνος ἐπί βραχύς . κοινός δέ εἰμί ἅπας τρῖψις ὁ θερμαίνω . ὥστε , ἐπεί μήτε ἐναργής ἀποτελέω μηδείς , καί ὅς τις φαίνω ποιέω , οὐδέ ὅδε ἴδιος αὐτός εἰμί , ἀλλά ὁ κοινός ἅπας τρῖψις , εὔλογος παραλείπω . ὁ μέν οὖν , ὅτι κοινός ἅπας τρῖψις ἔργον εἰμί ὁ θερμαίνω , οὐ ἄξιος Ἱπποκράτης σύγγραμμα · ὁποῖος δέ τις φύω ἕκαστος τρῖψις ἴδιος ἀποτελέω , Ἱπποκράτης τε διδάσκω ἀναγκαῖος εἰμί , ἐγώ τε μανθάνω χρηστός . ἀνάγω γάρ , ὥσπερ εἰς στοιχεῖον τις , ὁ ἁπλόος διαφορά , ἅπας ὁ περί ὁ τρῖψις λόγος διδάσκω , ὅπως ἀνατρέφω , ἤ καθαιρέω , ἤ μαλάσσω , ἤ σφίγγω ὁ σῶμα . οὗτος δέ εὐθύς συνεμφαίνω ὁ τε μέσος ὁ ἔργον καί ὁ κατά συζυγία ἀποτελέω · μέσος μέν , ὅταν μήτε δέω ὁ σῶμα , μήτε λύω , μήτε σαρκόω , μήτε μινυθέω προαιρέω , κατά συζυγία δέ , ὅταν , εἰ οὕτως τυγχάνω , ἅμα δέω καί σαρκόω . τίς γάρ οὐ ἄν ἐπινοέω , ὡς , ἐπειδάν σκληρός σάρξ σαρκόω σῶμα προαίρω , ὁ σκληρός ἐγώ τρῖψις ἅμα ποσότης σύμμετρος παραληπτέος εἰμί , ὥσπερ ἐͅπειδάν μαλακός , ὁ μαλακός τε ἅμα καί σύμμετρος ἐν ὁ πός , καί κατά ὁ ἄλλος συζυγία ἀνάλογος ; ὅς ἔνιοι ὁ γυμναστής ὡς ἴδιος γράφω εὕρημα μετά ὁ προσεγκαλέω Ἱπποκράτης μέγας πλημμελέω , ὅτι τε ὁ πρῶτος ὑπέρ αὐτός διδάσκω δίκαιος ἔπαινος ἀποστερέω καί , ὁ οὗτος κακός , ὅτι ὁ ἐκεῖνος γνώμη εἰς ἑαυτοῦ καταφέρω ἔτι καί διαβάλλω αὐτός ἐπιχειρέω , οὐδέ οὖν οὐδέ καλός ἐπαλλάσσω ἀλλήλων ὁ ἁπλόος διαφορά . χρή γάρ , οἴομαι , ὁ γε κατά τρόπος ἐπί ὁ ἐν μέρος συζυγία ἔρχομαι βούλομαι οὔτε ὁ σύμπας ἕξ ποιέω , ὥσπερ ὁ Θέων , οὔτε καταλείπω τις κατά οὗτος ἔργον ἤ ποιότης ἤ ποσότης ἴδιος , ὥσπερ ἐπί μέν ὁ μαλακός τε ἅμα καί πολύς ὁ ὁ μαλακός , ἐπί δέ ὁ σκληρός τε ἅμα καί πολύς ὁ ὁ πολύς ἴδιος δείκνυμι παραλείπω , ἀλλά καί οὗτος προστίθημι , καί ὁ κατά μέρος συζυγία ἐννέα ποιέω . ὁ γάρ τρεῖς διαφορά ὁ κατά ὁ ποιότης τρῖψις ἐπιπλέκω ὁ τρεῖς διαφορά ὁ κατά ποσότης τρῖψις συζυγία ἀποτελέω ἐννέα · ἕξ μέν ὁ ὑπό Θέων λέγω ἐν ὅς παρατίθημι ὀλίγος ἔμπροσθεν ῥῆσις , τρεῖς δέ ἄλλος , ὅς ἐκεῖνος παραλείπω , ὁ μέσος σκληρός τε καί μαλακός ὑπερβαίνω · καίτοι οὐδέ ἐπινοέω δυνατός εἰμί οὔτε σκληρός οὔτε μαλακός τρῖψις ἄνευ ὁ προσεπινοέω ὁ σύμμετρος · ὅς ὁ τρεῖς διαφορά ὁ ποσότης εἴπερ ζεύγνυμι , ἐννέα ὁ πᾶς ἄν οὕτως ἀπεργάζομαι συζυγία τρῖψις , οὐ ἐκ . ἐκτίθημι δέ αὐτός ἐπί διάγραμμα , ἐν ὅς ὁ μέν πρότερος στοῖχος ἄνωθεν κάτω ποιότης χρή νοέω , ὁ δέ δεύτερος ποσότης . ὁ ἐν οὗτος ὁ διάγραμμα γράφω ἐννέα συζυγία ἕξ ὁ πρῶτος λέγω ὁ Θέων , οὐκέτι μνημονεύω ὁ ὑπόλοιπος τρεῖς , αὐτός ἑαυτοῦ περιφανής μάχομαι . εἴπερ γάρ εἰμί ὁ ὀλίγος καί πολύς μέσος τρῖψις , ὅς μέτριος τε καί σύμμετρος ὀνομάζω , εἰμί ἄν δηλονότι καί σκληρός καί μαλακός ἕτερος τις μέσος , σύμμετρος τε καί μέτριος προσαγορεύω . μιμνῄσκω δέ ἐγώ χρή παρά πᾶς ὁ λόγος , ὡς πᾶς οὗτος κατά ὁ πρός τις λέγω . καί γάρ ὁ σκληρός ὅδε τις μαλακός γίγνομαι ἄν ἕτερος τις , καί ὁ σύμμετρος ἀσύμμετρος , ὁ τε ὀλίγος πολύς , καί ὁ πολύς ὅδε τις ὁ ἄλλος πως διάκειμαι ὀλίγος . οὗτος μέν δή καί ὁ Θέων βούλομαι , καί οὐ εἰμί ὅστις ὑπερβαίνω ὁ σύμμετρος ἐν ποιότης τρῖψις οὐ μακρός ἁμαρτάνω . καί ἐγώ δοκέω περιπίπτω ὁ Θέων ἑαυτοῦ , διότι παραλείπω κατά ὁ Ἱπποκράτης ῥῆσις . ὥστε ἐͅκ οὗτος κατάφωρος γίγνομαι ὁ ἀνήρ , μηδείς μέν ἴδιος ὑπέρ τρῖψις ἐξευρίσκω , ὁ δέ Ἱπποκράτης οὐ ὀρθός μεταχειρίζω . οὐ γάρ ἀναγιγνώσκω ὁ σύγγραμμα ὁ παλαιός παρά διδάσκαλος εὐθύς ἐκ παῖς ὁρμάω . ὁμολογέω γοῦν αὐτός ἀθλητής γίγνομαι ὁ πρῶτος , καταλύω δέ ὁ ἄσκησις ἐπί ὁ γυμναστικός ἀφικνέομαι τέχνη . καί οὗτος , μά ὁ θεός , οὐ ὑπέρ ὁ ψέγω ὁ ἀνήρ προτίθημι λέγω · ἀποδέχομαι γάρ αὐτός οὐδείς ἥσσων ὁ ἀγαθός γυμναστής · ἀλλά ὑπέρ ὁ ὁ ἀναγιγνώσκω ὅδε ὁ πραγματεία ἐνδείκνυμι ὁ μή ῥᾴδιος εἰμί παρακολουθέω βιβλίον παλαιός ἄνευ ὁ ἐπιμελής ἐξηγέομαι αὐτός . διότι μέν γάρ πρέπω βραχυλογία παλαιός ὁ μέσος σκληρός τε καί μαλακός ὑπερβαίνω τρῖψις ἐν γε ὁ ὁ λέξις ἑρμηνεία , ἔμπροσθεν λέγω ἐγώ · διότι δέ ἐγώ οὐ χρή παροράω ὁ γε τοιοῦτος , καί πρόσθεν μέν ἐπιδείκνυμι , καί νῦν οὐδείς ἥσσων ἐπιδείκνυμι . εἴπερ γάρ ὁ μαλακός καί ὁ σκληρός τρῖψις ἐν ὁ πρός τις ὁ τε ὕπαρξις ἔχω καί ὁ νόησις , ἀνάγκη καί ὁ σύμμετρος ἐν ὁ πρός τις συνίστημι . τίθημι δή ἐγώ σῶμα τοιοῦτος , οἷος καί ὁ ὁ παῖς ὑποτίθημι ὁ πρόκειμαι κατά ὅδε ὁ λόγος , ἀκριβής ὑγιαίνω τε καί σύμμετρος πάντῃ , ὡς μήτε μαλακός ἐθέλω ἐγώ αὐτός , μήτε σκληρός ἐργάζομαι , μήτε προστίθημι τις ὁ σάρκωσις , μήτε ἀφαιρέω . ἆρα οὖν ἐπί ὁ τοιοῦτος σῶμα ἤ ὁ σκληρός τρῖψις , ἤ ὁ μαλακός προσάσσω , ἤ ὁ πολύς , ἤ ὁ μέτριος ; ἐγώ μέν οὐδαμῶς ἡγέομαι συμφέρω . ὑπό μέν γάρ ὁ σκληρός σκληρός , ὑπό δέ ὁ μαλακός μαλακός , ὥσπερ γε καί ὑπό μέν ὁ πολύς ἰσχνός , ὑπό δέ ὁ μέτριος παχύς ἀπεργάζομαι ὁ τοιοῦτος σῶμα . χρή δέ οὐδείς οὗτος , ἀλλά ὁ ἀρχαῖος ἀκριβής αὐτός φυλάσσω συμμετρία . ὥστε οὔτε σκληρός , οὔτε μαλακός αὐτός τρίβω , οὔτε πολύς , οὔτε ὀλίγος , ἀλλά μέτριος ἀνάτριψις αὐτός τρίβω , οὐδείς πολύς ἐργάζομαι ὁ παρασκευάζω τε πρός ὁ γυμνάσιον , καί αὖθις ἀποθεραπεύω , ἐπειδάν ἱκανός γυμνάζω . καλέω γάρ οὖν δή καί ἐγώ , ὥσπερ καί ὁ νεώτερος γυμναστής , ἀποθεραπεία ὁ μετά ὁ γυμνάσιον μέρος ὁ τρῖψις . ὁ δέ γε Θέων οὐδείς ὅς λέγω κατά ὁ τρῖψις συζυγία ἐφαρμόζω δύναμαι ὁ τοιοῦτος φύσις ὁ σῶμα , ἕξ λέγω ὁ πᾶς , τρεῖς . μέν ὁ πρῶτος ὁ μαλακός , ἕτερος δέ τρεῖς ὁ σκληρός . οὔτε δέ ὁ μαλακός οὐδέ εἷς ὁ τοιοῦτος σῶμα φαίνω δέω , οὔτε ὁ σκληρός , ἀλλά ὁ οὗτος ἀμφότερος μέσος , ὅς σύμμετρος ὀνομάζω χρή κατά ποιότης . καί δῆλος ἤδη γίγνομαι , ἡλίκος ὁ Θέων σφάλλω ὁ μέσος σκληρός καί μαλακός ὑπερβαίνω τρῖψις . ἐπί γοῦν ὁ ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα οὐδείς ὅς λέγω συζυγία ἐφαρμόζω δυνατός , οὔτε ὑγιαίνω ἀκριβής , οὔτε ἐπανόρθωσις δέω ὁ τοιοῦτος σῶμα . εἰ μέν γάρ ἀκριβής ὑγιαίνω , μόνος ὁ παρασκευαστικός δέω τρῖψις , ὅς ὀλίγος τε ἅμα καί μέσος σκληρός καί μαλακός δείκνυμι ὑπάρχω · εἰ δέ ἤτοι ὁ δέω ἰσχνός ἤ παχύς γίγνομαι ποτέ , μή μέντοι κατά ποιότης ὁ σάρξ ὑπαλλάσσω μηδείς , εἰς ὁ μέσος δέ ἀκριβής φυλάσσω μαλακός τε καί σκληρός , τηνικαῦτα ὁ πολύς μέν ἅμα καί σύμμετρος ἐν ποιότης προσάσσω ἰσχναίνω βούλομαι , σαρκόω δέ ὁ ὀλίγος τε ἅμα καί σύμμετρος κατά ποιότης . οὗτος ὁ τρεῖς συζυγία ὕστατος ἐπί ὁ ἕξ ὀλίγος ἔμπροσθεν ἐκτίθημι ἐν ὁ διάγραμμα , δείκνυμι ὡς ἅπας αὐτός ὁ Θέων παραλείπω . ἐπειδή τοίνυν οὐ μόνος ὅτι παραλείπω , ἀλλά καί ὅτι χρήσιμος ὑπάρχω , ὁ λόγος ἀποδείκνυμι , ἑξῆς ἄν εἰμί καιρός ἐπί ὁ ὀλίγος ἔμπροσθεν ἀναβάλλω ἔρχομαι · καί πρῶτος γε , ὡς ὁ κατά ὁ στοιχεῖον ὁ πρᾶγμα διδασκαλία χρήσιμος ὁ ἄλλος εἰμί · εὐσύνοπτος τε γάρ ἐργάζομαι ὁ πᾶς πρᾶγμα , καί ὁ μνήμη παρατίθημι , εἰς ἀνάμνησις τε ῥᾴδιος ἔρχομαι , ἅπας τε ὁ κατά μέρος ἐπιδέξιος χρῆσις ἑτοῖμος δείκνυμι , ὡς ἄν εἰς ὀλίγος καί ὁρίζω στοιχεῖον ὁ ἀναφορά γίγνομαι αὐτός . τίς γάρ οὐ ἄν ἐξευρίσκω ῥᾴδιος πᾶς ὁ κατά μέρος ἐν ὁ τρῖψις διαφορά τε καί χρεία καί δύναμις , εἰ μόνος ἅπαξ ἐκμανθάνω ὁ γνώμη ὁ παλαιός μετά οὗτος πρόχειρος ἔχω ὁ μνήμη ὁ ῥῆσις αὐτός , διά ὅς ἐγώ διδάσκω , ὡς δέω μέν ὁ σκληρός , λύω δέ ὁ μαλακός , μινυθέω δέ ὁ πολύς , σαρκόω δέ ὁ μέτριος δύναμαι τρῖψις ; ἐκ γάρ ὁ οὗτος νοέω τε καί μνημονεύω πρῶτος μέν ὁ ἐν ὁ ῥῆσις παραλείπω διαφορά εὑρίσκω , εἶτα ἑξῆς ἐπιπλέκω ἀλλήλων ἅπας ἐννέα συζυγία ἀπεργάζομαι , ὁ ὀλίγος ἔμπροσθεν ἐπί ὁ διάγραμμα ἔγκειμαι , ὅς οὔτε εὑρίσκω οὔτε μνημονεύω δυνατός ἄνευ ὁ προηγέομαι ὁ στοιχειώδης διδασκαλία , ὅς Ἱπποκράτης ποιέω , σύμπας ὁ περί ὁ τρῖψις λόγος εἰς ὁ πρῶτος ἀρχή ἀνάγω , ἐκ ὅς ἀκριβής εὑρίσκω οὐ μόνος ὁ νῦν λέγω περιγίγνομαι ἄν ἐγώ , ἀλλά καί ὁ κρίνω ἅπας ὁ μοχθηρός διδασκαλία . ἴδιος γάρ μάλα μέθοδος οὗτος , ὁ διά βραχύς ἀρχή στοιχειώδης ἐπί ὁ πᾶς δύναμαι ὁ κατά μέρος ἔρχομαι , καί κρίνω ἅπας ὁ μοχθηρός λέγω , καθά κανών τις ὁ ἐπιστημονικός θεώρημα ὁ οὐ ὀρθός δόξα δοκιμάζω . περί μέν δή ὁ μήτε ἄλλος τις περί τρῖψις ὀρθός γιγνώσκω , μήτε ὁ γυμναστής Θέων , καίτοι ὁ ἄλλος καλός ὑπέρ αὐτός ἀποφήμͅνημι , ἀλλά Ἱπποκράτης τε καί ὅσος οὗτος παρακολουθέω , ἱκανός καί οὗτος .