galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 5.11
Ἡ δέ γ’ ἐπανορθουμένη τὴν δυσκρασίαν δίαιτα περαιτέρω προέρχεται τὰ πολλά . διὸ καὶ τοῖς οἰκείοις νοσήμασιν ἁλισκόμεθα πλείοσι , τοῦ μὲν φύσει θερμοτέρου ῥᾳδίως τὰ θερμὰ νοσήματα νοσοῦντος , τοῦ δὲ ψυχροτέρου τὰ ψυχρὰ , καὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . ἐπανέρχεται τοιγαροῦν θᾶττον εἰς τὴν ἰδίαν φύσιν ἕκαστον τῶν δυσκράτων σωμάτων , ἤπερ ἐπὶ τὴν ἀρίστην κρᾶσιν . ἐν τῷ μεσαιτάτῳ γὰρ αὕτη πασῶν οὖσα τῶν δυσκρασιῶν , ἐὰν μὲν οἰκείῳ τις ἁλῷ τῇ φύσει νοσήματι , πλέον ἀφέστηκεν , ἐὰν δὲ οὐκ οἰκείῳ , βραχύτερον . οὐκοῦν οὐδὲ τὰ ἔθη μεταβλητέον ἐστὶ , κᾂν εἴη μοχθηρὰ , δυσαρεστουμένων ἔτι τῶν σωμάτων . ἀλλ’ ἐν ταῖς ἀκριβεστέραις ὑγείαις οὐκ ἀεὶ τοῦτο πρακτέον , ἀλλ’ ὅταν ἀπὸ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων ἄγῃ σχολὴν ὁ μέλλων μεταχθήσεσθαι . ταῦτ’ οὖν ὄντα κοινὰ παραγγέλματα πασῶν τῶν κράσεων ὑπαλλάττεται κατὰ μέρος , εἰς ὅσον ἂν ἑκάστη δυσκρασία τῆς ἄκρας εὐκρασίας ἀπολείπηται , καὶ θαυμαστὸν οὐδέν ἐστι , τὰς δυσκράτους φύσεις ἐν τῷ μέσῳ καθεστηκυίας ἀκριβοῦς ὑγείας αἰσθητοῦ τε νοσήματος ἐπαμφοτερίζειν καὶ τῷ τρόπῳ τῆς διαίτης . οὐ μὴν οὐδὲ τὸ φαίνεσθαι τοὺς ἀνθρώπους ὑπὸ τῶν αὐτῶν ὠφελουμένους τε καὶ βλαπτομένους θαυμαστόν . εἰ μὲν γὰρ ἅπαντες ὁμοίαν ἀλλήλοις εἶχον κατασκευὴν , τότ’ ἂν ἦν θαυμαστὸν , ὑπὸ τῶν ἐναντίων ἐνίους ὠφελεῖσθαι βλαπτομένους ὑπὸ τῶν αὐτῶν · ἐπεὶ δ’ ἐναντίαι πολλῶν τῶν ἀνθρώπων εἰσὶ κατασκευαὶ τοῦ σώματος , εὔλογόν ἐστι , καὶ τὴν ὠφέλειαν αὐτοῖς ὑπὸ τῶν ἐναντίων γίνεσθαι . διὸ καὶ θαυμάσειεν ἄν τις ἁπάντων τῶν ἰατρῶν , ὅσοι γράφειν ἐπεχείρησαν ὑγιεινὰ συγγράμματα , μὴ διελομένων τῷ λόγῳ τὰς φύσεις . ὥσπερ γὰρ ἑνὶ καλοποδίῳ πρὸς ἅπαντας ἀνθρώπους ἀδύνατον χρῆσθαι τοῖς σκυτοτόμοις , οὕτω τοῖς ἰατροῖς ἰδέᾳ βίου συμφερούσῃ μιᾷ . διὰ τοῦτο οὖν ἐνίοις μὲν ὑγιεινότατον εἶναί φασι τὸ γυμνάζεσθαι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἱκανῶς , ἐνίοις δὲ μηδὲν κωλύειν , εἰ καὶ παντάπασί τις ἐν ἡσυχίᾳ διατρίβοι , καὶ λούεσθαι τοῖς μὲν ὑγιεινότατον εἷναι δοκεῖ , τοῖς δ’ οὒ , καὶ πίνειν ὕδατος καὶ οἴνου , καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως , οὐ μόνον ὑγιεινῶν διαιτημάτων , ἀλλὰ καὶ τῶν τοῖς νοσοῦσι προσφερομένων ἰαμάτων , ἐναντιώτατα γράφουσιν ἀλλήλοις , ὡς σπάνιον εὑρεῖν ὁμολογούμενον ἕν τι πᾶσιν αὐτοῖς . ἥ γε μὴν πεῖρα δείκνυσιν ὑπό τε τῶν αὐτῶν ἐνίους βλαπτομένους τε καὶ ὠφελουμένους , ὑπό τε τῶν ἐναντίων ὡσαύτως . οἶδα γ’ οὖν τινας , οἵ τρεῖς ἡμέρας ἀγύμναστοι μείναντες εὐθέως νοσοῦσιν , ἀγυμνάστους δ’ ἑτέρους ἀεὶ διατελοῦντας , ὑγιαίνοντας δὲ , καὶ τούτων ἐνίους μὲν ἀλούτους , ἐνίους δὲ , εἰ μὴ λούσαιντο , πυρέττοντας αὐτίκα , καθάπερ ὁ Μιτυληναῖος Πρημιγένης . ὅτι μὲν οὔν οὕτως φαίνεται ταῦτα γιγνόμενα , καὶ οἱ τῇ πείρᾳ μόνῃ τὴν τέχνην ἀθροίζοντες ἴσασιν . οὐ μὴν ἔγραψέ τις αὐτῶν γνωρίσματα , καθάπερ ἐπὶ τῶν νοσημάτων , οἷς προσέχοντες εὑρήσομεν , ὁποίας ἕκαστος δεῖται διαίτης . ἐπ’ ὀλιγίστων γὰρ ἔστιν εὑρεῖν τὰς καλουμένας ὑπὸ τῶν ἐμπειρικῶν συνδρομὰς ἠκριβωμένας , ὡς ἐν περιπνευμονίᾳ τε καὶ πλευρίτιδι · τὰ δὲ πλεῖστα νοσήματα στοχαστικὴν ἔχει διάγνωσιν , ὡς οὐκ ἐξ ἀθροίσματος ὡρισμένων συμπτωμάτων γινωσκόμενα , ἀλλ’ ἀνδρὸς δεόμενα ἀκριβῶς ἐπισταμένου τὴν διάθεσιν τοῦ σώματος , εὑρίσκειν δ’ ἱκανοῦ τὰ κατὰ μέρος ἅπαντα τὰ τῇ τοιαύτῃ συμφωνοῦντα . τό γ’ οὖν προκείμενον αὐτῷ τῷ λόγῳ ποδηγηθέντες ἡμεῖς εὕρομεν ἔτι νέοι τὴν ἡλικίαν ὄντες . ᾧ καὶ δῆλον , ὡς ἡ μακρὰ πεῖρα χωρὶς λόγου τὰ τοιαῦτα εὑρίσκειν ἀδύνατος . ἐπί γ’ οὖν τοῦ Πρημιγένους ἀκούσας , ὅτι πάντως πυρέττοι μὴ λουσάμενος , ἐλογισάμην , αὐτῷ καπνώδη περιττώματα γεννᾶσθαι , διαπνεῖσθαι δεόμενα , πυκνοτέρου δὲ τοῦ δέρματος ὄντος , ἢ ὡς ἐπιτρέπειν αὐτοῖς κενοῦσθαι πᾶσιν ἀθροιζομένοις ὑπὸ τῷ δέρματι , θερμασίαν γεννᾷν . διὸ καὶ τὰ λουτρὰ χρησιμώτατα ταῖς τοιαύταις φύσεσιν , οὐ μόνον τῷ κενοῦν τὸ καπνῶδες , ἀλλὰ καὶ τῷ τέγγειν ὑγρότητι γλυκείᾳ . καταμαθεῖν οὖν ἔδοξέ μοι πλατεῖαν ἐπιβαλόντι τὴν χεῖρα τῷ θώρακι τοῦ Πρημιγένους , ὁποία τίς ἐστιν ἡ τῆς θερμασίας ποιότης . ὡς δὲ δριμεῖα καὶ δακνώδης εὑρέθη παραπλησίως τοῖς κρόμμυα προσενηνεγμένοις δαψιλῆ , πολὺ δὴ μᾶλλον ἔτι τὴν αἰτίαν τοῦ γινομένου καλῶς εὑρῆσθαί μοι πεισθεὶς , ἐπυθόμην , εἴ τινες ἱδρῶτες αὐτῷ γίγνοιντο χωρὶς τοῦ λουτροῦ , καὶ φάντος μὴ γίγνεσθαι , βεβαιοτέραν γνῶσιν ἐπείσθην ἔχειν τῆς διαθέσεως αὐτοῦ . καὶ μὴν δὴ καὶ ἄλλους τινὰς εἶδον , ὁμοίως μὲν ἐκείνῳ δακνῶδες ἔχοντας τὸ θερμὸν , οὐ μὴν ἐπ’ ἀλουσίᾳ γε μιᾷ πυρέττοντας , ἐπειδὴ δι’ ἱδρώτων αὐτοῖς ἐκενοῦτο τὰ περιττώματα . τῷ Πρημιγένει δὲ πρὸς τῇ φυσικῇ κατασκευῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς διαίτης αἴτιος ἦν τοῦ πυρέττειν ἐπ’ ἀλουσίᾳ μιᾷ , διατρίβοντι τὸ πλεῖστον ἐπὶ τῆς οἰκίας , ἐν ᾗ γράφων ἢ ἀναγινώσκων διετέλει διὰ τὸ προσκεῖσθαι θεωρίᾳ περιπατητικῇ , καθ’ ἣν οὐδενὸς ἦν δεύτερος τῶν κατ’ αὐτόν . ἴσμεν δ’ , ὅτι καὶ τοῖς μὴ κατὰ φύσιν τοιοῦτον γεννῶσι περίττωμα φιλοπονία καὶ φροντὶς αἰτίαι γίνονται τῆς γενέσεως αὐτοῦ . διόπερ ἕτερον ἄνθρωπον ὁμοίως ἐκείνῳ τὴν θερμασίαν ἔχοντα δακνώδη συνέβαινε μὴ πυρέττειν μετὰ μίαν ἡμέραν ἀλουσίας , ἐπειδὴ μήτε φροντιστὴς ἦν , αἵ τε πράξεις αὐτῷ κατὰ τὴν πόλιν ἐγίγνοντο περιπατοῦντι πολλὰ , καὶ ὠνουμένῳ , καὶ πιπράσκοντι , καὶ μαχομένῳ πολλάκις , ἐν οἷς ἱδροῦν ἠναγκάζετο . διὰ τοῦτο ἕτερόν τινα τῶν νοσούντων καθ’ ἕκαστον θέρος ὀξὺ καὶ χολῶδες νόσημα παμπόλλων ἐτῶν ἤδη τελέως ἄνοσον ἐφύλαξα γυμνάζεσθαι κωλύσας . θερμὸς γὰρ ὢν καὶ ξηρὸς τὴν κρᾶσιν ὁμοίως τῷ Πρημιγένει γυμνασίοις τε συντόνοις ἐχρῆτο καὶ ἡλίῳ καὶ κόνει . συνέβαινεν οὖν αὐτῷ , τὴν μὲν θερμασίαν ἀμετρότερον αὐξάνεσθαι , πυκνοῦσθαι δὲ τὸ δέρμα καὶ δυσδιάπνευστον γίνεσθαι · συνελθόντων δὲ εἰς ταὐτὸ ἀμφοτέρων , ἕτοιμον ἤδη πυρέξαι τῷ ταῦτα πάσχοντι σώματι . ὅπερ οὖν κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην εἴωθα λέγειν ἀεὶ , τοῦτο καὶ νῦν ἐρῶ · τάχιστα μὲν ὁ λογισμὸς εὑρίσκει τὰ ζητούμενα , βεβαιοῖ δὲ τὴν πίστιν αὐτῶν ἡ πεῖρα . καίτοι γε θαυμασιώτερον Ἱπποκράτους εἰρηκότος , ὡς ταῖς θερμαῖς φύσεσιν ἄμεινον ἀργεῖν ἐστιν , ἢ γυμνάζεσθαι , παμπόλλους τῶν ἰατρῶν ἰδεῖν ἔστι μηδὲ γινώσκοντας , οἵτινές ποτέ εἰσιν οἱ τοιοῦτοι τῶν ἀνθρώπων , ἀλλ’ ἑξῆς ἅπασι γυμνάσια προστάττοντας , ὥσπερ αὖ πάλιν ἄλλους οὐκ ὀλίγους ἰατροὺς οὐδὲν ἐκ γυμνασίων πλέον εἰς ὑγίειαν ἡγουμένους γίνεσθαι , καὶ πρὸς τούτοις γε τρίτους ἄλλους , τοῖς μὲν εἰθισμένοις γυμνάζεσθαι συγχωροῦντας , εἴργοντας δὲ τοὺς ἀήθεις ἀπὸ τῶν γυμνασίων . ἅπαντες μὲν οὖν ἁμαρτάνουσιν , ἀλλ’ οἱ τρίτοι ῥηθέντες ἧττον . οἱ πλείους γὰρ τῶν ἐθιζόντων ὁτιοῦν ἔθος οἰκεῖον αἱροῦνται τῇ φύσει διὰ τὸ βλαπτομένους πολλάκις ὑπὸ τῶν οὐκ οἰκείων ἀφίστασθαι . τινὲς δ’ , ἤτοι νικηθέντες ὑφ’ ἡδονῆς , ἢ δι’ ὑπερβάλλουσαν ἄνοιαν οὐκ αἰσθανόμενοι τῆς βλάβης , ἐμμένουσι τοῖς κακοῖς ἔθεσιν . ἀλλ’ οὗτοι μὲν ὀλίγοι , πλείους δέ εἰσιν οἱ μεθιστάμενοι . διὸ καὶ τοὺς ἰατροὺς ἧττον ἁμαρτάνειν εἰκός ἐστιν , ὅσοι διαφυλάττειν ἀξιοῦσιν ἅπαν ἔθος · ὅσοι μέντοι νομίζουσι μηδὲν διαφέρειν εἰς ὑγείαν ἀγύμναστον προσαίρεσθαι ἢ γυμνασθέντα σιτίον , καὶ ὅσοι πάντας ἀξιοῦσι γυμνάζεσθαι , πλείω βλάπτουσι τῶν προειρημένων . αὐτῶν δὲ τούτων ἀλλήλοις παραβαλλομένων ἧττον βλάπτουσιν οἱ πρὸ τῶν σιτίων ἀεὶ γυμνάζεσθαι ἐθέλοντες . οἴονται δ’ ἔνιοι καὶ Ἱπποκράτην παραινεῖν , πόνους γὰρ σιτίων ἡγεῖσθαι κατὰ τοὺς ἀφορισμοὺς , μὴ γινώσκοντες , ὡς περὶ τάξεως νῦν ὁ λόγος αὐτῷ ἐστι τῶν γυμνασίων τε καὶ σιτίων , οὐ τοῦτο λέγοντι , ὡς ἐπὶ πάντων ἀνθρώπων ἄμφω χρήσιμά ἐστιν , ἀλλ’ ὡς , ἐφ’ ὧν συμφέρει γυμνάσια , προηγεῖσθαι χρὴ τῶν σιτίων . ὅτι δ’ οὐ πᾶσι συμφέρει , διά τε τῶν ἐπιδημιῶν ἐδήλωσε σαφῶς , τὰς θερμὰς φύσεις ἀξιῶν ἐλιννύειν , ἔν τε τοῖς ἀφορισμοῖς δυνάμει , διὰ τοῦ δηλῶσαι καθόλου , τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ὑπάρχειν ἰάματα . δύναται δέ ποτε καὶ διαφωνίας φαντασία γενέσθαι κατὰ τὰ τοιαῦτα παραγγέλματα , τινῶν μὲν ἅπασαν κίνησιν σύμμετρον τῷ κινουμένῳ σώματι γυμνάσιον ὀνομαζόντων , ἐνίων δὲ τὴν σφοδροτέραν μόνην . ὥστε κατὰ μὲν τὸ πρότερον σημαινόμενον ἅπαντας ἀνθρώπους δεῖσθαι γυμνασίων , καὶ τοῦτο εὔδηλον παντί · κατὰ δὲ τὸ δεύτερον οὐκ ἀληθές . τῶν γὰρ ἐν ταῖς εἱρκταῖς ὑγιαινόντων οὐκ ὀρθῶς μοι δοκοῦσιν ἔνιοι μεμνῆσθαι · διαφθείρονται γοῦν οὗτοι πάντως ἐν τῷ χρόνῳ , κωλυόμενοι παντάπασιν ἀλείφεσθαί τε καὶ λούεσθαι · τὸ δὲ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας ἀντέχειν αὐτοὺς τῇ νοσώδει διαίτῃ θαυμαστὸν οὐδέν . εἴπερ οὖν ἅπασα κίνησις ὑπὸ τὴν τοῦ γυμνασίου προσηγορίαν ἄγοιτο , καὶ ὁ περιπατήσας , καὶ ὁ τριψάμενος , καὶ ὁ λουσάμενος γεγυμνάσθαι ἂν λέγοιτο , ἐὰν συμμέτρως κινηθῇ τῇ παρούσῃ τοῦ σώματος καταστάσει · ἐὰν δὲ καὶ τούτων εἴρξῃς τινὰ , νοσήσει πάντως . ὁρῶμεν γὰρ νῦν εἰργομένους οὐ μόνον νοσοῦντας , ἀλλὰ καὶ ἀποθνήσκοντας ἐν ταῖς εἱρκταῖς , ἐπειδὰν κατακλεισθῶσι πλέονα χρόνον . εἰ δὲ τὰς σφοδρὰς κινήσεις μόνας ὀνομάζοι τις γυμνάσια , γένοιθ’ οὕτως ἂν ἀληθὲς τὸ μὴ δεῖσθαι πάντας ἀνθρώπους γυμνασίων . εὐθέως μέν τοι ὁ Πρημιγένης ἐκεῖνος οὐδεμιᾶς ἐδεῖτο βιαίας κινήσεως , οὐκ ὀλίγου δὲ πρὸ τοῦ λουτροῦ περιπάτου κατὰ τὰς πρὸ τοῦ βαλανείου στοάς . ἀλλὰ καὶ τρίψασθαι μετ’ ἐλαίου καὶ τὸ μετὰ λουτρὸν ἀπομάξασθαι τὸ ὕδωρ αὐτάρκεις εἰσὶ κινήσεις ἀνδρὶ τοιαύτης κράσεως . ὁ δὲ καὶ πρὸ τοῦ δείπνου περιεπάτει τε καὶ διελέγετο τοῖς ἑταίροις , ὥσπερ οὖν καὶ κατὰ τὴν οἰκίαν ἕωθεν . οὔκουν ἐστί τις ὑπὸ παντελοῦς ἀργίας ὀνινάμενος . ἀλλ’ ὅτε ἐλιννύειν ταῖς θερμαῖς φύσεσιν ὁ Ἱπποκράτης συμβουλεύει , τῶν σφοδρῶν κινήσεων ἀπέχεσθαι κωλύει . κᾀγὼ πολλοὺς ὤνησα ἔτι νοσοῦντας ἐν ἀρχῇ φθινοπώρου διὰ τὰς ἐπιτηδευομένας αὐτοῖς ἤδη κινήσεις ἐν ὅλῳ τῷ θέρει · κωλύσας τοῦτο πράττειν ὑγιαίνοντας ἀπέφῃνα · καθάπερ οὖν ἄλλους εἶρξα τοῦ γυμνάζεσθαι σφοδρῶς , ἑτέρους δ’ ἔμπαλιν ἐξ ἀργίας εἰς γυμνάσια μεταστήσας ἀνόσους διεφύλαξα , νοσοῦντας ἔμπροσθεν οὐκ ὀλιγάκις . εἰσὶ δ’ οὗτοι ψυχρότεροι τῶν εὐκράτων τε καὶ συμμέτρων , ἐναντίως διακείμενοι τοῖς θερμοτέροις τε καὶ ξηροτέροις . εἴρηται δὲ οὐ μόνον ἐν τῇ περὶ κράσεων πραγματείᾳ τὰ γνωρίσματα τῶν κράσεων , ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ τέχνῃ τῇ ἰατρικῇ · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἐπίγραμμα τῶν ἡμετέρων ἑνὶ βιβλίων . θαυμάσαι δ’ ἔστι τῶν ἰατρῶν , ὅσοι μηδὲ τὰ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐναργῶς φαινόμενα γινώσκουσι . τίς γὰρ οὐχ ὁρᾷ τὴν διαφορὰν τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ πλεῖστον ἐκτεταμένην , ὥσθ’ ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐπιτηδευμάτων τε καὶ σιτίων ἐνίους μὲν ὠφελεῖσθαι , βλάπτεσθαι δ’ ἑτέρους , ὥσπερ γε κᾀν ταῖς νόσοις ; ὥσθ’ , ὅτι μὲν οὐ χρῄζουσι τῶν αὐτῶν ἅπαντες , ἐναργῶς φαινόμενον ἐχρῆν αὐτοὺς εἰδέναι , γράφοντας δὲ συγγράμματα διορίσασθαί τε καὶ διδάξαι , τίνες ὑπὸ τίνων ὠφελοῦνταί τε καὶ βλάπτονται . τίς οὖν ἡ αἰτία τοῦ παραλείπεσθαι τοὺς διορισμοὺς αὐτοῖς , καίτοι γ’ ὑφ’ Ἱπποκράτους εἰρημένους ; ἡ ἐπίτριπτος ἐπιθυμία τοῦ δόξαν ἔχειν ἐν ἀνθρώποις αἱρεσιάρχας ὀνομασθέντας . διὰ ταῦτα μὲν γὰρ ἐκεῖνοι μὴ ἐπεχείρησαν τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις ἀκολουθεῖν , ἀλλὰ ταῖς δόξαις αἷς ὑπέθεντο . τῶν δὲ εἰς αὐτοὺς ἐμπεσόντων νεωτέρων ἐπείσθησαν οἱ πλεῖστοι , τῷ μήτ’ ἄλλο τι μεμαθηκέναι βέλτιον , ἀμαθεῖς τε εἶναι καὶ ἀγύμναστοι παντάπασιν ἀποδείξεως . εἰ γὰρ ἕποιτό τις ἀποδείξει , ῥᾷστα διακρινεῖ τῶν τ’ ἀληθῶν δογμάτων τὰ ψευδῆ , τῶν τε μετὰ διορισμοῦ γεγραμμένων τὰ μὴ τοιαῦτα , καταγνώσεταί τε πάντων ἀτεχνίας , ὅσοι χωρὶς διορισμοῦ ἔγραψάν τι .
Lemmas: ὁ δέ γε ἐπανορθόω ὁ δυσκρασία δίαιτα περαιτέρω προέρχομαι ὁ πολύς . διό καί ὁ οἰκεῖος νόσημα ἁλίσκομαι πολύς , ὁ μέν φύσις θερμός ῥᾴδιος ὁ θερμός νόσημα νοσέω , ὁ δέ ψυχρός ὁ ψυχρός , καί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . ἐπανέρχομαι τοιγαροῦν ταχύς εἰς ὁ ἴδιος φύσις ἕκαστος ὁ δύσκρατος σῶμα , ἤ ἐπί ὁ ἀγαθός κρᾶσις . ἐν ὁ μέσος γάρ οὗτος πᾶς εἰμί ὁ δυσκρασία , ἐάν μέν οἰκεῖος τις ἁλίσκομαι ὁ φύσις νόσημα , πολύς ἀφίστημι , ἐάν δέ οὐ οἰκεῖος , βραχύς . οὐκοῦν οὐδέ ὁ ἔθος μεταβλητέον εἰμί , ἔͅν εἰμί μοχθηρός , δυσαρεστέω ἔτι ὁ σῶμα . ἀλλά ἐν ὁ ἀκριβής ὑγεία οὐ ἀεί οὗτος πράσσω , ἀλλά ὅταν ἀπό ὁ πολιτικός πρᾶγμα ἄγω σχολή ὁ μέλλω μετάγω . οὗτος οὖν εἰμί κοινός παράγγελμα πᾶς ὁ κρᾶσις ὑπαλλάσσω κατά μέρος , εἰς ὅσος ἄν ἕκαστος δυσκρασία ὁ ἄκρος εὐκρασία ἀπολείπω , καί θαυμαστός οὐδείς εἰμί , ὁ δύσκρατος φύσις ἐν ὁ μέσος καθίστημι ἀκριβής ὑγεία αἰσθητός τε νόσημα ἐπαμφοτερίζω καί ὁ τρόπος ὁ δίαιτα . οὐ μήν οὐδέ ὁ φαίνω ὁ ἄνθρωπος ὑπό ὁ αὐτός ὠφελέω τε καί βλάπτω θαυμαστός . εἰ μέν γάρ ἅπας ὅμοιος ἀλλήλων ἔχω κατασκευή , τότε ἄν εἰμί θαυμαστός , ὑπό ὁ ἐναντίος ἔνιοι ὠφελέω βλάπτω ὑπό ὁ αὐτός · ἐπεί δέ ἐναντίος πολύς ὁ ἄνθρωπος εἰμί κατασκευή ὁ σῶμα , εὔλογος εἰμί , καί ὁ ὠφέλεια αὐτός ὑπό ὁ ἐναντίος γίγνομαι . διό καί θαυμάζω ἄν τις ἅπας ὁ ἰατρός , ὅσος γράφω ἐπιχειρέω ὑγιεινός σύγγραμμα , μή διαιρέω ὁ λόγος ὁ φύσις . ὥσπερ γάρ εἷς καλοπόδιον πρός ἅπας ἄνθρωπος ἀδύνατος χράω ὁ σκυτότομος , οὕτως ὁ ἰατρός ἰδέα βίος συμφέρω εἷς . διά οὗτος οὖν ἔνιοι μέν ὑγιεινός εἰμί φημί ὁ γυμνάζω κατά ἕκαστος ἡμέρα ἱκανός , ἔνιοι δέ μηδείς κωλύω , εἰ καί παντάπασι τις ἐν ἡσυχία διατρίβω , καί λούω ὁ μέν ὑγιεινός ἵημι δοκέω , ὁ δέ οὐ , καί πίνω ὕδωρ καί οἶνος , καί περί ὁ ἄλλος ὡσαύτως , οὐ μόνος ὑγιεινός διαίτημα , ἀλλά καί ὁ ὁ νοσέω προσφέρω ἴαμα , ἐναντίος γράφω ἀλλήλων , ὡς σπάνιος εὑρίσκω ὁμολογέω εἷς τις πᾶς αὐτός . ὁ γε μήν πεῖρα δείκνυμι ὑπό τε ὁ αὐτός ἔνιοι βλάπτω τε καί ὠφελέω , ὑπό τε ὁ ἐναντίος ὡσαύτως . οἶδα γε οὖν τις , ὅς τρεῖς ἡμέρα ἀγύμναστος μένω εὐθύς νοσέω , ἀγύμναστος δέ ἕτερος ἀεί διατελέω , ὑγιαίνω δέ , καί οὗτος ἔνιοι μέν ἄλουτος , ἔνιοι δέ , εἰ μή λούω , πυρέσσω αὐτίκα , καθά ὁ Μιτυληναῖος Πρημιγένης . ὅτι μέν οὒν οὕτως φαίνω οὗτος γίγνομαι , καί ὁ ὁ πεῖρα μόνος ὁ τέχνη ἀθροίζω οἶδα . οὐ μήν γράφω τις αὐτός γνώρισμα , καθά ἐπί ὁ νόσημα , ὅς προσέχω εὑρίσκω , ὁποῖος ἕκαστος δέω δίαιτα . ἐπί ὀλίγιστος γάρ εἰμί εὑρίσκω ὁ καλέω ὑπό ὁ ἐμπειρικός συνδρομάς ἀκριβόω , ὡς ἐν περιπνευμονία τε καί πλευρῖτις · ὁ δέ πολύς νόσημα στοχαστικός ἔχω διάγνωσις , ὡς οὐ ἐκ ἄθροισμα ὁρίζω σύμπτωμα γιγνώσκω , ἀλλά ἀνήρ δέω ἀκριβής ἐπίσταμαι ὁ διάθεσις ὁ σῶμα , εὑρίσκω δέ ἱκανός ὁ κατά μέρος ἅπας ὁ ὁ τοιοῦτος συμφωνέω . ὁ γε οὖν πρόκειμαι αὐτός ὁ λόγος ποδηγέω ἐγώ εὑρίσκω ἔτι νέος ὁ ἡλικία εἰμί . ὅς καί δῆλος , ὡς ὁ μακρός πεῖρα χωρίς λόγος ὁ τοιοῦτος εὑρίσκω ἀδύνατος . ἐπί γε οὖν ὁ Πρημιγένης ἀκούω , ὅτι πάντως πυρέσσω μή λούω , λογίζομαι , αὐτός καπνώδης περίσσωμα γεννάω , διαπνέω δέω , πυκνός δέ ὁ δέρμα εἰμί , ἤ ὡς ἐπιτρέπω αὐτός κενόω πᾶς ἀθροίζω ὑπό ὁ δέρμα , θερμασία γεννάω . διό καί ὁ λουτρόν χρήσιμος ὁ τοιοῦτος φύσις , οὐ μόνος ὁ κενόω ὁ καπνώδης , ἀλλά καί ὁ τέγγω ὑγρότης γλυκύς . καταμανθάνω οὖν δοκέω ἐγώ πλατεῖα ἐπιβάλλω ὁ χείρ ὁ θώραξ ὁ Πρημιγένης , ὁποῖος τις εἰμί ὁ ὁ θερμασία ποιότης . ὡς δέ δριμύς καί δακνώδης εὑρίσκω παραπλήσιος ὁ κρόμμυον προσφέρω δαψιλής , πολύς δή μάλα ἔτι ὁ αἰτία ὁ γίγνομαι καλός εὑρίσκω ἐγώ πείθω , πυνθάνομαι , εἰ τις ἱδρώς αὐτός γίγνομαι χωρίς ὁ λουτρόν , καί φημί μή γίγνομαι , βέβαιος γνῶσις πείθω ἔχω ὁ διάθεσις αὐτός . καί μήν δή καί ἄλλος τις ὁράω , ὅμοιος μέν ἐκεῖνος δακνώδης ἔχω ὁ θερμός , οὐ μήν ἐπί ἀλουσία γε εἷς πυρέσσω , ἐπειδή διά ἱδρώς αὐτός κενόω ὁ περίσσωμα . ὁ Πρημιγένης δέ πρός ὁ φυσικός κατασκευή καί ὁ τρόπος ὁ δίαιτα αἴτιος εἰμί ὁ πυρέσσω ἐπί ἀλουσία εἷς , διατρίβω ὁ πολύς ἐπί ὁ οἰκία , ἐν ὅς γράφω ἤ ἀναγιγνώσκω διατελέω διά ὁ πρόσκειμαι θεωρία περιπατητικός , κατά ὅς οὐδείς εἰμί δεύτερος ὁ κατά αὐτός . οἶδα δέ , ὅτι καί ὁ μή κατά φύσις τοιοῦτος γεννάω περίσσωμα φιλοπονία καί φροντίς αἰτία γίγνομαι ὁ γένεσις αὐτός . διόπερ ἕτερος ἄνθρωπος ὅμοιος ἐκεῖνος ὁ θερμασία ἔχω δακνώδης συμβαίνω μή πυρέσσω μετά εἷς ἡμέρα ἀλουσία , ἐπειδή μήτε φροντιστής εἰμί , ὁ τε πρᾶξις αὐτός κατά ὁ πόλις γίγνομαι περιπατέω πολύς , καί ὠνέομαι , καί πιπράσκω , καί μάχομαι πολλάκις , ἐν ὅς ἱδρόω ἀναγκάζω . διά οὗτος ἕτερος τις ὁ νοσέω κατά ἕκαστος θέρος ὀξύς καί χολώδης νόσημα πάμπολυς ἔτος ἤδη τέλειος ἄνοσος φυλάσσω γυμνάζω κωλύω . θερμός γάρ εἰμί καί ξηρός ὁ κρᾶσις ὅμοιος ὁ Πρημιγένης γυμνάσιον τε σύντονος χράω καί ἥλιος καί κόνις . συμβαίνω οὖν αὐτός , ὁ μέν θερμασία ἄμετρος αὐξάνω , πυκνόω δέ ὁ δέρμα καί δυσδιάπνευστος γίγνομαι · συνέρχομαι δέ εἰς αὐτός ἀμφότερος , ἑτοῖμος ἤδη πυρέσσω ὁ οὗτος πάσχω σῶμα . ὅς οὖν κατά ὁ ἰατρικός τέχνη εἴωθα λέγω ἀεί , οὗτος καί νῦν λέγω · ταχύς μέν ὁ λογισμός εὑρίσκω ὁ ζητέω , βεβαιόω δέ ὁ πίστις αὐτός ὁ πεῖρα . καίτοι γε θαυμάσιος Ἱπποκράτης λέγω , ὡς ὁ θερμός φύσις ἀγαθός ἀργέω εἰμί , ἤ γυμνάζω , πάμπολυς ὁ ἰατρός ὁράω εἰμί μηδέ γιγνώσκω , ὅστις ποτέ εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἑξῆς ἅπας γυμνάσιον προστάσσω , ὥσπερ αὖ πάλιν ἄλλος οὐ ὀλίγος ἰατρός οὐδείς ἐκ γυμνάσιον πολύς εἰς ὑγίεια ἡγέομαι γίγνομαι , καί πρός οὗτος γε τρίτος ἄλλος , ὁ μέν ἐθίζω γυμνάζω συγχωρέω , ἔργω δέ ὁ ἀήθης ἀπό ὁ γυμνάσιον . ἅπας μέν οὖν ἁμαρτάνω , ἀλλά ὁ τρίτος λέγω ἥσσων . ὁ πολύς γάρ ὁ ἐθίζω ὁστισοῦν ἔθος οἰκεῖος αἱρέω ὁ φύσις διά ὁ βλάπτω πολλάκις ὑπό ὁ οὐ οἰκεῖος ἀφίστημι . τις δέ , ἤτοι νικάω ὑπό ἡδονή , ἤ διά ὑπερβάλλω ἄνοια οὐ αἰσθάνομαι ὁ βλάβη , ἐμμένω ὁ κακός ἔθος . ἀλλά οὗτος μέν ὀλίγος , πολύς δέ εἰμί ὁ μεθίστημι . διό καί ὁ ἰατρός ἥσσων ἁμαρτάνω ἔοικα εἰμί , ὅσος διαφυλάσσω ἀξιόω ἅπας ἔθος · ὅσος μέντοι νομίζω μηδείς διαφέρω εἰς ὑγεία ἀγύμναστος προσαίρω ἤ γυμνάζω σιτίον , καί ὅσος πᾶς ἀξιόω γυμνάζω , πολύς βλάπτω ὁ προλέγω . αὐτός δέ οὗτος ἀλλήλων παραβάλλω ἥσσων βλάπτω ὁ πρό ὁ σιτίον ἀεί γυμνάζω ἐθέλω . οἴομαι δέ ἔνιοι καί Ἱπποκράτης παραινέω , πόνος γάρ σιτίον ἡγέομαι κατά ὁ ἀφορισμός , μή γιγνώσκω , ὡς περί τάξις νῦν ὁ λόγος αὐτός εἰμί ὁ γυμνάσιον τε καί σιτίον , οὐ οὗτος λέγω , ὡς ἐπί πᾶς ἄνθρωπος ἄμφω χρήσιμος εἰμί , ἀλλά ὡς , ἐπί ὅς συμφέρω γυμνάσιον , προηγέομαι χρή ὁ σιτίον . ὅτι δέ οὐ πᾶς συμφέρω , διά τε ὁ ἐπιδημία δηλόω σαφής , ὁ θερμός φύσις ἀξιόω ἐλίννυμι , ἐν τε ὁ ἀφορισμός δύναμις , διά ὁ δηλόω καθόλου , ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ἴαμα . δύναμαι δέ ποτέ καί διαφωνία φαντασία γίγνομαι κατά ὁ τοιοῦτος παράγγελμα , τις μέν ἅπας κίνησις σύμμετρος ὁ κινέω σῶμα γυμνάσιον ὀνομάζω , ἔνιοι δέ ὁ σφοδρός μόνος . ὥστε κατά μέν ὁ πρότερος σημαίνω ἅπας ἄνθρωπος δέω γυμνάσιον , καί οὗτος εὔδηλος πᾶς · κατά δέ ὁ δεύτερος οὐ ἀληθής . ὁ γάρ ἐν ὁ εἱρκτή ὑγιαίνω οὐ ὀρθός ἐγώ δοκέω ἔνιοι μιμνῄσκω · διαφθείρω γοῦν οὗτος πάντως ἐν ὁ χρόνος , κωλύω παντάπασι ἀλείφω τε καί λούω · ὁ δέ πρός ὀλίγος ἡμέρα ἀντέχω αὐτός ὁ νοσώδης δίαιτα θαυμαστός οὐδείς . εἴπερ οὖν ἅπας κίνησις ὑπό ὁ ὁ γυμνάσιον προσηγορία ἄγω , καί ὁ περιπατέω , καί ὁ τρίβω , καί ὁ λούω γυμνάζω ἄν λέγω , ἐάν σύμμετρος κινέω ὁ πάρειμι ὁ σῶμα κατάστασις · ἐάν δέ καί οὗτος ἔργω τις , νοσέω πάντως . ὁράω γάρ νῦν ἔργω οὐ μόνος νοσέω , ἀλλά καί ἀποθνῄσκω ἐν ὁ εἱρκτή , ἐπειδάν κατακλείω πολύς χρόνος . εἰ δέ ὁ σφοδρός κίνησις μόνος ὀνομάζω τις γυμνάσιον , γίγνομαι οὕτως ἄν ἀληθής ὁ μή δέω πᾶς ἄνθρωπος γυμνάσιον . εὐθύς μέν τοι ὁ Πρημιγένης ἐκεῖνος οὐδείς δέω βίαιος κίνησις , οὐ ὀλίγος δέ πρό ὁ λουτρόν περίπατος κατά ὁ πρό ὁ βαλανεῖον στοά . ἀλλά καί τρίβω μετά ἔλαιον καί ὁ μετά λουτρόν ἀπομάσσω ὁ ὕδωρ αὐτάρκης εἰμί κίνησις ἀνήρ τοιοῦτος κρᾶσις . ὁ δέ καί πρό ὁ δεῖπνον περιπατέω τε καί διαλέγω ὁ ἑταῖρος , ὥσπερ οὖν καί κατά ὁ οἰκία ἕωθεν . οὔκουν εἰμί τις ὑπό παντελής ἀργία ὀνίνημι . ἀλλά ὅτε ἐλίννυμι ὁ θερμός φύσις ὁ Ἱπποκράτης συμβουλεύω , ὁ σφοδρός κίνησις ἀπέχω κωλύω . ἐͅγώ πολύς ὀνίνημι ἔτι νοσέω ἐν ἀρχή φθινόπωρον διά ὁ ἐπιτηδεύω αὐτός ἤδη κίνησις ἐν ὅλος ὁ θέρος · κωλύω οὗτος πράσσω ὑγιαίνω ἀποφῄνω · καθά οὖν ἄλλος ἔργω ὁ γυμνάζω σφοδρός , ἕτερος δέ ἔμπαλιν ἐκ ἀργία εἰς γυμνάσιον μεθίστημι ἄνοσος διαφυλάσσω , νοσέω ἔμπροσθεν οὐ ὀλιγάκις . εἰμί δέ οὗτος ψυχρός ὁ εὔκρατος τε καί σύμμετρος , ἐναντίος διάκειμαι ὁ θερμός τε καί ξηρός . λέγω δέ οὐ μόνος ἐν ὁ περί κρᾶσις πραγματεία ὁ γνώρισμα ὁ κρᾶσις , ἀλλά καί ἐν ὁ τέχνη ὁ ἰατρικός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἐπίγραμμα ὁ ἡμέτερος εἷς βιβλίον . θαυμάζω δέ εἰμί ὁ ἰατρός , ὅσος μηδέ ὁ διά ὁ αἴσθησις ἐναργής φαίνω γιγνώσκω . τίς γάρ οὐ ὁράω ὁ διαφορά ὁ ἄνθρωπος ἐπί πολύς ἐκτείνω , ὥστε ὑπό ὁ αὐτός ἐπιτήδευμα τε καί σιτίον ἔνιοι μέν ὠφελέω , βλάπτω δέ ἕτερος , ὥσπερ γε εἰͅν ὁ νόσος ; ὥστε , ὅτι μέν οὐ χρῄζω ὁ αὐτός ἅπας , ἐναργής φαίνω χρή αὐτός οἶδα , γράφω δέ σύγγραμμα διορίζω τε καί διδάσκω , τίς ὑπό τίς ὠφελέω τε καί βλάπτω . τίς οὖν ὁ αἰτία ὁ παραλείπω ὁ διορισμός αὐτός , καίτοι γε ὑπό Ἱπποκράτης λέγω ; ὁ ἐπίτριπτος ἐπιθυμία ὁ δόξα ἔχω ἐν ἄνθρωπος αἱρεσιάρχης ὀνομάζω . διά οὗτος μέν γάρ ἐκεῖνος μή ἐπιχειρέω ὁ ἐναργής φαίνω ἀκολουθέω , ἀλλά ὁ δόξα ὅς ὑποτίθημι . ὁ δέ εἰς αὐτός ἐμπίπτω νέος πείθω ὁ πολύς , ὁ μήτε ἄλλος τις μανθάνω ἀγαθός , ἀμαθής τε εἰμί καί ἀγύμναστος παντάπασι ἀπόδειξις . εἰ γάρ ἕπομαι τις ἀπόδειξις , ῥᾴδιος διακρίνω ὁ τε ἀληθής δόγμα ὁ ψευδής , ὁ τε μετά διορισμός γράφω ὁ μή τοιοῦτος , καταγιγνώσκω τε πᾶς ἀτεχνία , ὅσος χωρίς διορισμός γράφω τις .