galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 6.15
Τούτων ἤδη γεγραμμένων , ἀναγνούς τις τῶν ἑταίρων ὅλον τὸ βιβλίον , ἕν τι τῶν πρόσθεν ἀναλειφθέντων , ὕστερον δὲ ῥηθησομένων παραλελεῖφθαί μοι τελέως ἔφη , τὸ διὰ χυλοῦ τῶν μήλων φάρμακον , ἐπιτήδειον εἴς τε τὰς ὀρέξεις τοῖς ἀνορέκτοις καὶ τὰς πέψεις τοῖς μὴ καλῶς πέττουσι , καὶ συνελόντι φάναι , τὴν γαστέρα ῥωμαλεωτέραν ἐργαζόμενον . ἐπαινέσας οὖν αὐτὸν ἀναμνήσαντα , προσθήσω τῷ λόγῳ τὴν σκευασίαν αὐτοῦ , τοιαύτην οὖσαν . τῶν κυδωνίων μήλων τὰ μείζω τε καὶ ἡδίω καὶ ἧττον στρυφνὰ , ἃ στρουθία καλοῦσιν οἱ κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν Ἕλληνες , ἐκ τούτων τοῦ χυλοῦ λαβόντας ξέστας Ῥωμαϊκοὺς δύο , χρὴ μίξαι μέλιτος ὅτι καλλίστου τὸ ἴσον μέτρον , ὄξους δὲ ξέστην α΄ καὶ ἡμίσειον . καὶ ταῦτα ἐπ’ ἀνθράκων διακεκαυμένων προεψήσαντα μετρίως , καὶ προαφρίσαντα , μίξαι ζιγγιβέρεως ὀγ . γ΄ , πεπέρεως δὲ τοῦ λευκοῦ δύο , καὶ οὕτως πάλιν ἐπὶ τῶν ὁμοίως διακεκαυμένων ἀνθράκων ἑψῆσαι μέχρι μελιτώδους συστάσεως , ἐν οἵᾳ καὶ τὰ στομαχικὰ τῶν φαρμάκων σκευάζεται . τοῦτο τὸ φάρμακον ἐν τοῖς ἄτονον ἔχουσι τὸ ἧπαρ ὠφελιμώτατόν ἐστιν . εὔδηλον δὲ , ὅτι μάλιστα μὲν αὐτὸ νήστην ὄντα προσφέρεσθαι χρὴ πλῆθος , ὅσον ἂν ᾖ μύστρου συμμέτρου τῷ μεγέθει . βλάπτει δὲ οὐδὲν , οὐδὲ ἐὰν μετὰ τροφήν τις αὐτὸ λαμβάνῃ . καλῶς δ’ ἂν προσφέροιτο καὶ εἰ προηριστηκώς τις εἴη , εἶτα δειπνεῖν μέλλων προσλάβοι . κάλλιστος δὲ καιρὸς ὁ πρὸ δυοῖν ἢ τριῶν ὡρῶν τῆς τροφῆς . εἰ δὲ στυπτικώτερον αὐτὸ βούλοιο ποιῆσαι , καὶ διὰ τοῦ χυλοῦ τῶν κυδωνίων μήλων σκεύαζε . τοῖς μέντοι δύσκρατον ἔχουσι κατὰ θερμότητα τὴν γαστέρα , καὶ τοῖς ὁπωσοῦν πληρουμένοις χολῆς , ἀφελὼν τό τε ζιγγίβερι καὶ τὸ πέπερι , τὸν χυλὸν τῶν μήλων δίδου , μετ’ ὄξους τε καὶ μέλιτος ἑψήσας μόνον ἐν τῇ προγεγραμμένῃ συμμετρίᾳ . ὅσαι δὲ μέσαι πέρ εἰσι κατὰ τὴν κρᾶσιν γαστέρες , ὡς μήτε χολῶδες ἀθροίζειν περίττωμα , μήτε φλεγματῶδες , ἥμισυ τῆς προειρημένης συμμετρίας τοῦ τε ζιγγιβέρεως καὶ πεπέρεως ἐμβαλεῖν , ὡς εἶναι τοῦ πεπέρεως μὲν ὀγ . α΄ , ζιγγιβέρεως δὲ μίαν καὶ ἡμίσειαν . ὅσαι δὲ δυσκρασίαι κατὰ ψυχρότητα , τέτταρας μὲν τοῦ ζιγγιβέρεως οὐγγίας , τοῦ πεπέρεως δὲ τρεῖς , ἢ δύο καὶ ἡμίσειαν . ἔξεστι δέ σοι καὶ κατὰ τὴν μέσην συμμετρίαν σκευάζοντι προσβάλλειν ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ πεπέρεώς τι . οὕτω μὲν οὖν προνοητέον ἐστὶ τῶν ἐν διαφέρουσι μορίοις τοῦ σώματος ἐναντίας ἐχόντων κράσεις . ὅσοι δὲ καθ’ ἓν ὁτιοῦν , ἤτοι γε ὁμοιομερὲς , ἢ ὀργανικὸν , ἀνώμαλον ἔχουσι κρᾶσιν , ἕτερος ἐπ’ αὐτοῖς εἰρήσεται λόγος .
Lemmas: οὗτος ἤδη γράφω , ἀναγιγνώσκω τις ὁ ἑταῖρος ὅλος ὁ βιβλίον , εἷς τις ὁ πρόσθεν ἀναλείφω , ὕστερον δέ λέγω παραλείπω ἐγώ τέλειος φημί , ὁ διά χυλός ὁ μῆλον φάρμακον , ἐπιτήδειος εἰς τε ὁ ὄρεξις ὁ ἀνόρεκτος καί ὁ πέψις ὁ μή καλός πέσσω , καί συναιρέω φημί , ὁ γαστήρ ῥωμαλέος ἐργάζομαι . ἐπαινέω οὖν αὐτός ἀναμιμνῄσκω , προστίθημι ὁ λόγος ὁ σκευασία αὐτός , τοιοῦτος εἰμί . ὁ κυδώνιος μῆλον ὁ μέγας τε καί ἡδύς καί ἥσσων στρυφνός , ὅς στρουθίον καλέω ὁ κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία Ἕλλην , ἐκ οὗτος ὁ χυλός λαμβάνω ξέστης Ῥωμαῖος δύο , χρή μείγνυμι μέλι ὅτι καλός ὁ ἴσος μέτρον , ὄξος δέ ξέστης αʹ καί ἡμίσιος . καί οὗτος ἐπί ἄνθραξ διακαίω προέψω μέτριος , καί προαφρίζω , μείγνυμι ζιγγίβερις ὀγ . γʹ , πέπερι δέ ὁ λευκός δύο , καί οὕτως πάλιν ἐπί ὁ ὅμοιος διακαίω ἄνθραξ ἑψέω μέχρι μελιτώδης σύστασις , ἐν οἷος καί ὁ στομαχικός ὁ φάρμακον σκευάζω . οὗτος ὁ φάρμακον ἐν ὁ ἄτονος ἔχω ὁ ἧπαρ ὠφέλιμος εἰμί . εὔδηλος δέ , ὅτι μάλα μέν αὐτός νήστης εἰμί προσφέρω χρή πλῆθος , ὅσος ἄν εἰμί μύστρον σύμμετρος ὁ μέγεθος . βλάπτω δέ οὐδείς , οὐδέ ἐάν μετά τροφή τις αὐτός λαμβάνω . καλός δέ ἄν προσφέρω καί εἰ προαριστάω τις εἰμί , εἶτα δειπνέω μέλλω προσλαμβάνω . καλός δέ καιρός ὁ πρό δύο ἤ τρεῖς ὥρα ὁ τροφή . εἰ δέ στυπτικός αὐτός βούλομαι ποιέω , καί διά ὁ χυλός ὁ κυδώνιος μῆλον σκευάζω . ὁ μέντοι δύσκρατος ἔχω κατά θερμότης ὁ γαστήρ , καί ὁ ὁπωσοῦν πληρόω χολή , ἀφαιρέω ὁ τε ζιγγίβερις καί ὁ πέπερι , ὁ χυλός ὁ μῆλον δίδωμι , μετά ὄξος τε καί μέλι ἑψέω μόνος ἐν ὁ προγράφω συμμετρία . ὅσος δέ μέσος περ εἰμί κατά ὁ κρᾶσις γαστήρ , ὡς μήτε χολώδης ἀθροίζω περίσσωμα , μήτε φλεγματώδης , ἥμισυς ὁ προλέγω συμμετρία ὁ τε ζιγγίβερις καί πέπερι ἐμβάλλω , ὡς εἰμί ὁ πέπερι μέν ὀγʹ . αʹ , ζιγγίβερις δέ εἷς καί ἥμισυς . ὅσος δέ δυσκρασία κατά ψυχρότης , τέσσαρες μέν ὁ ζιγγίβερις οὐγγία , ὁ πέπερι δέ τρεῖς , ἤ δύο καί ἥμισυς . ἔξεστι δέ σύ καί κατά ὁ μέσος συμμετρία σκευάζω προσβάλλω ἐπί ὁ χρῆσις ὁ πέπερι τις . οὕτως μέν οὖν προνοητέον εἰμί ὁ ἐν διαφέρω μόριον ὁ σῶμα ἐναντίος ἔχω κρᾶσις . ὅσος δέ κατά εἷς ὁστισοῦν , ἤτοι γε ὁμοιομερής , ἤ ὀργανικός , ἀνώμαλος ἔχω κρᾶσις , ἕτερος ἐπί αὐτός λέγω λόγος .