galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 5.5
Ὥσπερ δὲ τοῖς παισὶν ὁ οἶνος ἐναντιώτατός ἐστιν , οὕτω τοῖς γέρουσι χρησιμώτατος . ἔστω δὲ τῶν φύσει θερμοτέρων , ὁποῖοι τῶν Ἑλληνικῶν ὁ Ἀριούσιός ἐστι καὶ ὁ Λέσβιος , καὶ ὁ καλούμενος Μύσιος , οὐκ ἐκ τῆς περὶ Ἴστρον Μυσίας , ἀλλ’ ἐκ τῆς Ἑλλησποντίας ὀνομαζομένης , ἥτις ἐστὶ κατὰ τὴν ἡμετέραν Ἀσίαν , ὁμοροῦσα Περγάμῳ , τῶν δ’ ἐκ τῆς Ἰταλίας ὅ τε Φαλερῖνος καὶ ὁ Σουῤῥεντῖνος . ἐφεξῆς δ’ αὐτῶν εἰσι , κατὰ μὲν τὴν Ἰταλίαν ὅ τε Τιβουρτῖνος καὶ ὁ Σιγνῖνος , ἀμφότεροι παλαιωθέντες , ὡς νέοι γε ὄντες οὔτ’ εἰς ἀνάδοσιν ὁρμῶσιν , οὔτ’ οὖρα κινοῦσιν , ἀλλ’ ἐπὶ πολὺ κατὰ τὴν γαστέρα μένουσι , κλύδωνας ἐργαζόμενοι · δεύτεροι δ’ ἐπ’ αὐτοῖς Ἀδριανός τε καὶ Σαβῖνος , καὶ Ἀλβανὸς , καὶ Γαβιανὸς , καὶ Τριφυλῖνος , ὅσοι τ’ Ἀμιναῖοι κατὰ τὴν Ἰταλίαν γεννῶνται , περί τε Νεάπολιν καὶ κατὰ τὴν Θούσκων γῆν . κατὰ μέν γε τὴν τοῦ Σουῤῥεντίνου δύναμιν ὁ Μύσιός ἐστι , κατὰ δὲ τὴν τοῦ Φαλερίνου τῶν Τμωλιτῶν οἱ κάλλιστοι , Σαβίνῳ δὲ καὶ Ἀδριανῷ Τιτακαζηνὸς τε καὶ Ἀρσυϊνὸς ἐοίκασι . τούτων οὖν μετρίως παλαιωθέντων , πίνειν χρὴ τοὺς πρεσβύτας , ὅσοι μὴ πάνυ γε κεφαλὴν ἰσχυρὰν ἔχουσιν · οἷς δ’ ἰσχυρὰ , τούτοις Φαλερῖνός τε καὶ Σουῤῥεντῖνος , Ἀριούσιός τε καὶ Λέσβιος καὶ Μύσιος καὶ Τμωλίτης ἐπιτήδειοι . δῆλον οὖν , ὡς καθ’ ἕκαστον ἔθνος ἐκ τῶν εἰρημένων παραδειγμάτων αἱρεῖσθαι τὸν ἐπιτηδειότατον ἕκαστος δυνήσεται , σκοποὺς ἔχων ἐπὶ τῇ τῶν γερόντων ἡλικίᾳ ἐν τῇ τῶν οἴνων δοκιμασίᾳ κατὰ μὲν τὴν σύστασιν ἀεὶ τὸν λεπτότατον αἱρεῖσθαι , κατὰ δὲ τὴν χρόαν , ὃν ὁ Ἱπποκράτης εἴωθε κιῤῥὸν καλεῖν · δύναιτο δ’ ἂν καὶ ξανθὸν ὀνομάζειν αὐτόν . ἀγαθὸς δὲ καὶ ὁ ὠχρὸς , ἐν τῷ μέσῳ καθεστὼς ξανθοῦ τε καὶ λευκοῦ . καὶ γὰρ εἰ βουληθείης μίξαι τὸν ξανθὸν οἶνον τῷ λευκῷ , μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν ὠχρὸν ἐργάσῃ , καὶ κραθεὶς μεθ’ ὕδατος ξανθὸς τοιοῦτος γίνεται . παρὰ δὲ τὸ πλέον ἢ ἔλαττον ὕδωρ ἐπεμβάλλειν ἐνίοτε μὲν ὠχρὸς , ἐνίοτε δὲ οἷον ὠχρόλευκος ἢ ὠχρόξανθος φαίνεται . θερμότατος μὲν , ὅσον ἐπὶ τῇ χρόᾳ , τῶν εἰρημένων οἴνων ὁ ξανθὸς , ἥκιστα δὲ θερμὸς ὁ λευκός · οἱ δ’ ἐν τῷ μεταξὺ , καθ’ ὅσον ἂν ἑκατέρῳ πλησιάσωσι , τῆς ἐκείνου μετέχουσι δυνάμεως . ἓν μὲν οὖν τοῦτο μέγιστον ἀγαθὸν ἐξ οἴνου τοῖς γέρουσι περιγίνεται , τὸ θερμαίνεσθαι πάντ’ αὐτῶν τὰ μόρια · δεύτερον δὲ , τὸ δι’ οὔρων καθαίρεσθαι τὸν ὀῤῥὸν τοῦ αἵματος . διὸ καὶ κάλλιστος ἐπὶ γερόντων οἶνος , ὃς ἂν ταῦτ’ ἐργάζηται μάλιστα . τοιοῦτος δ’ ἐστὶν ὁ τῇ συστάσει μὲν λεπτὸς , οὖρα γὰρ οὗτοι κινοῦσι , τῇ χρόᾳ δὲ ξανθὸς , ἴδιον γὰρ τοῦτο τῶν θερμῶν ἱκανῶς οἴνων τὸ χρῶμα . διὸ κᾂν πάνυ λευκοὶ τὸ κατ’ ἀρχὰς ὦσι , παλαιούμενοι προσλαμβάνουσι τινὰ ξανθότητα , δι’ ἣν ὕπωχροι μὲν τὸ πρῶτον , ὕστερον δὲ τελέως ὠχροὶ γίνονται , κᾂν ἐπὶ πλεῖστον ἥκωσι χρόνου , τελευτῶντες ὠχρόξανθοι φαίνονται · τελέως γὰρ οὐχ οἷόν τε τοῖς λευκοῖς οἴνοις γενέσθαι ξανθοῖς . ὅσοι δὲ τῶν ὠχρῶν ἢ ξανθῶν οἴνων παχεῖς εἰσιν , αἷμά τε γεννῶσιν οὗτοι καὶ τρέφουσι τὸ σῶμα · διὸ γένοιντ’ ἄν ποτε καὶ αὐτοὶ χρήσιμοι τοῖς γέρουσι , καθ’ ὃν δηλονότι χρόνον οὔτ’ ὀῤῥῶδες ὑγρὸν ἔχουσιν ἐν ταῖς φλεψὶ , καὶ δέονται θρέψεως περιττοτέρας . ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ τῶν οὐρητικῶν οἴνων χρῄζουσιν οἱ τὴν ἡλικίαν ταύτην ἄγοντες , διὰ τὸ πλεονάζειν καὶ αὐτοῖς ὑδατῶδες περίττωμα . τῶν δ’ ἐπὶ πλέον ἐν τῇ γαστρὶ μενόντων οἴνων οὐδέποτ’ οὐδεὶς οἰκεῖος γέροντι . τοιοῦτοι δ’ εἰσὶν οἱ ἀπὸ τῆς Βιθυνίας Ἀμιναῖοι , καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Ἰταλίας ὁ Μάρσος , καὶ Σιγνῖνος , καὶ Τιβουρτῖνος , ἔστ’ ἂν ὦσι νέοι . ἀλλ’ οὗτοι μὲν πάντες λευκοὶ , μέλανες δὲ ἄλλοι , καὶ παχεῖς , ὅσοι στύφουσιν , ἐν τῇ γαστρὶ μένουσι χρόνῳ πολλῷ , καὶ κλύδωνας ἐργάζονται κατ’ αὐτὴν , ὥσπερ ὁ ἐν Κιλικίᾳ μὲν Συβάτης , ἐν Ἀσίᾳ δὲ Αἰγεάτης τε καὶ Περπερίνιος . ὅσοι δὲ χωρὶς τοῦ στύφειν μέλανές τε εἰσι καὶ παχεῖς , οἷος καὶ ὁ Σκυβελίτης καὶ ὁ Θηραῖος , ἧττον μὲν ἐν τῇ γαστρὶ μένουσιν , οὔρησιν δὲ οὐδ’ αὐτοὶ κινοῦσιν , ἀλλ’ ὑπέρχονται κάτω · διὸ καὶ προπίνουσιν αὐτοὺς ἐδωδῆς σιτίων . ἀλλ’ οὐδ’ οὗτοι χρήσιμοι τοῖς γέρουσιν , οὔτε προπίνειν , οὔτε πολὺ μᾶλλον ἐν ἑτέρῳ καιρῷ προσφέρεσθαι , καθότι μηδ’ ἄλλο μηδὲν τῷ γέροντι παχύχυμον · ἐμφράττεται γὰρ ἐξ αὐτῶν ἧπάρ τε καὶ σπλὴν καὶ νεφροί · κᾀντεῦθεν οἱ μὲν ὑδεριῶσιν , οἱ δὲ λιθιῶσι τῶν ἐπὶ πλέον αὐτοῖς χρησαμένων γερόντων . εἴπερ οὖν ἐθέλοι μετὰ τὸ λουτρὸν οἴνῳ χρήσασθαι γλυκεῖ τῶν πρεσβυτέρων τις , ἐδηδοκότι μὲν ἕωθεν αὐτῷ , καθότι τὸν Ἀντίοχον ἔφην πράττειν , ἄριστος ὁ Φαυστιανὸς Φαλερῖνος , ἐκείνου δ’ ἀποροῦντι τῶν ὁμοίων τις . ὅμοιοι δ’ ἂν εἶεν οἱ γλυκεῖς τε ἅμα καὶ ὠχροὶ κατὰ χρόαν · ἐφεξῆς δὲ τούτοις ὅ τε Θηρῆνος καὶ ὁ Κυριῆνος . οὐ κωλύω δὲ οὐδὲ τοῖς ἐσκευασμένοις διὰ μέλιτος οἴνοις χρήσασθαι , καὶ μάλισθ’ ὅσοις τῶν γερόντων ὑποψία τίς ἐστιν ἐν νεφροῖς λίθων γενέσεως , ἢ καὶ ποδάγρα τις , ἢ ἀρθρῖτις ἐνοχλεῖ . τὸν δ’ οἶνον ἐπὶ τῆς τοιαύτης συνθέσεως ἄριστον εἶναι Σαβῖνον ἤ τινα τῶν ὁμοίων . ἐπεμβάλλεται δὲ αὐτῷ πετροσέλινον , καὶ μόνον ἀρκεῖ τοῦτο τοῖς ἀρθριτικοῖς . ἐπὶ δὲ τῶν λιθιώντων καὶ τῆς βετονίκης τι πόας μίγνυται , καὶ κέστρου τοῦ παρὰ τοῖς Κελτοῖς γεννωμένου · καλοῦσι δὲ τὴν βοτάνην ταύτην σαξίφραγον . ἔνιοι δὲ περιεργότερον σκευάζοντες τὸ φάρμακον ἐπεμβάλλουσι καὶ ναρδοστάχυος . εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλα τινὰ οὔρησιν κινεῖν δυνάμενα . ἀλλὰ τό γ’ ἁπλοῦν πόμα δι’ οἴνου καὶ μέλιτος οἱ πολλοὶ συντιθέασι , πηγάνου τε καὶ πεπέρεως ἔχον ὀλίγον . εἰ δὲ καὶ προεδηδοκὼς εἴη , πρὶν λούσασθαι , καὶ ἡ γαστὴρ αὐτοῦ μηδεμιᾶς βοηθείας χρῄζοι , τῶν λευκῶν καὶ ὀλιγοφόρων οἴνων πίνειν καὶ μετὰ τὸ λουτρόν . ὅσοι δὲ παχεῖς , καὶ γλυκεῖς , καὶ μέλανες , ὡς ἐμφράττοντας τὰ σπλάγχνα τοὺς τοιούτους ἅπαντας φεύγειν προσήκει .
Lemmas: ὥσπερ δέ ὁ παῖς ὁ οἶνος ἐναντίος εἰμί , οὕτως ὁ γέρων χρήσιμος . εἰμί δέ ὁ φύσις θερμός , ὁποῖος ὁ Ἑλληνικός ὁ Ἀριούσιος εἰμί καί ὁ Λέσβιος , καί ὁ καλέω Μύσιος , οὐ ἐκ ὁ περί Ἴστρος Μυσία , ἀλλά ἐκ ὁ Ἑλλησπόντιος ὀνομάζω , ὅστις εἰμί κατά ὁ ἡμέτερος Ἀσία , ὁμορέω Πέργαμος , ὁ δέ ἐκ ὁ Ἰταλία ὁ τε Φαλερῖνος καί ὁ Σουρρεντῖνος . ἐφεξῆς δέ αὐτός εἰμί , κατά μέν ὁ Ἰταλία ὁ τε Τιβουρτῖνος καί ὁ Σιγνῖνος , ἀμφότερος παλαιόω , ὡς νέος γε εἰμί οὔτε εἰς ἀνάδοσις ὁρμάω , οὔτε οὖρον κινέω , ἀλλά ἐπί πολύς κατά ὁ γαστήρ μένω , κλύδων ἐργάζομαι · δεύτερος δέ ἐπί αὐτός Ἀδριανός τε καί Σαβῖνος , καί Ἀλβανός , καί Γαβιανός , καί Τριφυλῖνος , ὅσος τε Ἀμιναῖος κατά ὁ Ἰταλία γεννάω , περί τε Νεάπολις καί κατά ὁ Θοῦσκος γῆ . κατά μέν γε ὁ ὁ Σουρρεντῖνος δύναμις ὁ Μύσιος εἰμί , κατά δέ ὁ ὁ Φαλερῖνος ὁ Τμωλίτης ὁ καλός , Σαβῖνος δέ καί Ἀδριανός Τιτακαζηνός τε καί Ἀρσυινός ἔοικα . οὗτος οὖν μέτριος παλαιόω , πίνω χρή ὁ πρεσβύτης , ὅσος μή πάνυ γε κεφαλή ἰσχυρός ἔχω · ὅς δέ ἰσχυρός , οὗτος Φαλερῖνος τε καί Σουρρεντῖνος , Ἀριούσιος τε καί Λέσβιος καί Μύσιος καί Τμωλίτης ἐπιτήδειος . δῆλος οὖν , ὡς κατά ἕκαστος ἔθνος ἐκ ὁ λέγω παράδειγμα αἱρέω ὁ ἐπιτήδειος ἕκαστος δύναμαι , σκοπός ἔχω ἐπί ὁ ὁ γέρων ἡλικία ἐν ὁ ὁ οἶνος δοκιμασία κατά μέν ὁ σύστασις ἀεί ὁ λεπτός αἱρέω , κατά δέ ὁ χροιά , ὅς ὁ Ἱπποκράτης εἴωθα κιρρός καλέω · δύναμαι δέ ἄν καί ξανθός ὀνομάζω αὐτός . ἀγαθός δέ καί ὁ ὠχρός , ἐν ὁ μέσος καθίστημι ξανθός τε καί λευκός . καί γάρ εἰ βούλομαι μείγνυμι ὁ ξανθός οἶνος ὁ λευκός , μικτός ἐκ ἄμφω ὠχρός ἐργάζομαι , καί κεράννυμι μετά ὕδωρ ξανθός τοιοῦτος γίγνομαι . παρά δέ ὁ πολύς ἤ ἐλαχύς ὕδωρ ἐπεμβάλλω ἐνίοτε μέν ὠχρός , ἐνίοτε δέ οἷος ὠχρόλευκος ἤ ὠχρόξανθος φαίνω . θερμός μέν , ὅσος ἐπί ὁ χροιά , ὁ λέγω οἶνος ὁ ξανθός , ἦκα δέ θερμός ὁ λευκός · ὁ δέ ἐν ὁ μεταξύ , κατά ὅσος ἄν ἑκάτερος πλησιάζω , ὁ ἐκεῖνος μετέχω δύναμις . εἷς μέν οὖν οὗτος μέγας ἀγαθός ἐκ οἶνος ὁ γέρων περιγίγνομαι , ὁ θερμαίνω πᾶς αὐτός ὁ μόριον · δεύτερος δέ , ὁ διά ὅρος καθαίρω ὁ ὀρός ὁ αἷμα . διό καί καλός ἐπί γέρων οἶνος , ὅς ἄν οὗτος ἐργάζομαι μάλα . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ὁ σύστασις μέν λεπτός , οὖρον γάρ οὗτος κινέω , ὁ χροιά δέ ξανθός , ἴδιος γάρ οὗτος ὁ θερμός ἱκανός οἶνος ὁ χρῶμα . διό ἔͅν πάνυ λευκός ὁ κατά ἀρχή εἰμί , παλαιόω προσλαμβάνω τις ξανθότης , διά ὅς ὕπωχρος μέν ὁ πρῶτος , ὕστερον δέ τέλειος ὠχρός γίγνομαι , ἔͅν ἐπί πολύς ἥκω χρόνος , τελευτάω ὠχρόξανθος φαίνω · τέλειος γάρ οὐ οἷος τε ὁ λευκός οἶνος γίγνομαι ξανθός . ὅσος δέ ὁ ὠχρός ἤ ξάνθη οἶνος παχύς εἰμί , αἷμα τε γεννάω οὗτος καί τρέφω ὁ σῶμα · διό γίγνομαι ἄν ποτέ καί αὐτός χρήσιμος ὁ γέρων , κατά ὅς δηλονότι χρόνος οὔτε ὀρρώδης ὑγρός ἔχω ἐν ὁ φλέψ , καί δέω θρέψις περισσός . ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ ὁ οὐρητικός οἶνος χρῄζω ὁ ὁ ἡλικία οὗτος ἄγω , διά ὁ πλεονάζω καί αὐτός ὑδατώδης περίσσωμα . ὁ δέ ἐπί πολύς ἐν ὁ γαστήρ μένω οἶνος οὐδέποτε οὐδείς οἰκεῖος γέρων . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἀπό ὁ Βιθυνία Ἀμιναῖος , καί ὁ ἀπό ὁ Ἰταλία ὁ Μάρσος , καί Σιγνῖνος , καί Τιβουρτῖνος , ἔστε ἄν εἰμί νέος . ἀλλά οὗτος μέν πᾶς λευκός , μέλας δέ ἄλλος , καί παχύς , ὅσος στύφω , ἐν ὁ γαστήρ μένω χρόνος πολύς , καί κλύδων ἐργάζομαι κατά αὐτός , ὥσπερ ὁ ἐν Κιλικία μέν Συβάτης , ἐν Ἀσία δέ Αἰγεάτης τε καί Περπερίνιος . ὅσος δέ χωρίς ὁ στύφω μέλας τε εἰμί καί παχύς , οἷος καί ὁ Σκυβελίτης καί ὁ Θηραῖος , ἥσσων μέν ἐν ὁ γαστήρ μένω , οὔρησις δέ οὐδέ αὐτός κινέω , ἀλλά ὑπέρχομαι κάτω · διό καί προπίνω αὐτός ἐδωδή σιτίον . ἀλλά οὐδέ οὗτος χρήσιμος ὁ γέρων , οὔτε προπίνω , οὔτε πολύς μάλα ἐν ἕτερος καιρός προσφέρω , καθότι μηδέ ἄλλος μηδείς ὁ γέρων παχύχυμος · ἐμφράσσω γάρ ἐκ αὐτός ἧπαρ τε καί σπλήν καί νεφρός · ἐͅντεῦθα ὁ μέν ὑδεριάω , ὁ δέ λιθιάω ὁ ἐπί πολύς αὐτός χράω γέρων . εἴπερ οὖν ἐθέλω μετά ὁ λουτρόν οἶνος χράω γλυκύς ὁ πρέσβυς τις , ἐσθίω μέν ἕωθεν αὐτός , καθότι ὁ Ἀντίοχος φημί πράσσω , ἀγαθός ὁ Φαυστιανός Φαλερῖνος , ἐκεῖνος δέ ἀφοράω ὁ ὅμοιος τις . ὅμοιος δέ ἄν εἰμί ὁ γλυκύς τε ἅμα καί ὠχρός κατά χροιά · ἐφεξῆς δέ οὗτος ὁ τε Θηρῆνος καί ὁ Κυριῆνος . οὐ κωλύω δέ οὐδέ ὁ σκευάζω διά μέλι οἶνος χράω , καί μάλα ὅσος ὁ γέρων ὑποψία τις εἰμί ἐν νεφρός λίθος γένεσις , ἤ καί ποδάγρα τις , ἤ ἀρθρῖτις ἐνοχλέω . ὁ δέ οἶνος ἐπί ὁ τοιοῦτος σύνθεσις ἀγαθός εἰμί Σαβῖνος ἤ τις ὁ ὅμοιος . ἐπεμβάλλω δέ αὐτός πετροσέλινον , καί μόνος ἀρκέω οὗτος ὁ ἀρθριτικός . ἐπί δέ ὁ λιθιάω καί ὁ βετονίκη τις πόα μείγνυμι , καί κέστρον ὁ παρά ὁ Κελτοί γεννάω · καλέω δέ ὁ βοτάνη οὗτος σαξίφραγον . ἔνιοι δέ περίεργος σκευάζω ὁ φάρμακον ἐπεμβάλλω καί ναρδόσταχυς . εἰμί δέ καί ἄλλος τις οὔρησις κινέω δύναμαι . ἀλλά ὁ γε ἁπλόος πόμα διά οἶνος καί μέλι ὁ πολύς συντίθημι , πήγανον τε καί πέπερι ἔχω ὀλίγος . εἰ δέ καί προεσθίω εἰμί , πρίν λούω , καί ὁ γαστήρ αὐτός μηδείς βοήθεια χρῄζω , ὁ λευκός καί ὀλιγοφόρος οἶνος πίνω καί μετά ὁ λουτρόν . ὅσος δέ παχύς , καί γλυκύς , καί μέλας , ὡς ἐμφράσσω ὁ σπλάγχνον ὁ τοιοῦτος ἅπας φεύγω προσήκω .