galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 3.9
Καὶ μὲν δὴ καὶ ἔτι τίς ἐστι διάθεσις ἐγγύς τι ταῖς προειρημέναις , ἣν ὀνομάζω στέγνωσιν , ὑπὲρ ἧς , ἐπειδὰν συμπεραίνωμεν τὸν ἐπὶ τοῖς κόποις λόγον , ἐφεξῆς ἐρῶ . αἱ μὲν γὰρ ἁπλαῖ διαφοραὶ τρεῖς αὐτῶν εἰσιν , ὑπὲρ ὧν ἤδη μοι λέλεκται · κᾆτα σύνδυο λαμβανομένων ἄλλαι γίνονται τρεῖς . ἑβδόμη δ᾿ ἐπὶ πάσαις ἐστιν ἡ τῶν τριῶν ἅμα συνερχομένων . ἡ μὲν διάγνωσις αὐτῶν ἐστιν ἀπὸ τοῦ συνδυάζεσθαι τὰ γνωρίσματα , σκοπὸς δὲ τῆς ἐπανορθώσεως , ὁ μὲν κοινὸς ἁπασῶν , ἀποβλέποντα πρὸς τὸ ἐπικρατοῦν μηδὲ τοῦ λοιποῦ παντάπασιν ἀμελεῖν , ὁ δ᾿ ἴδιος ἐπὶ τῷ κοινῷ κατὰ τὰς ἐν μέρει διαθέσεις λαμβάνεται . πάσας μὲν οὖν ἐπέρχεσθαι τὰς συζυγίας μακρὸν , ἕνεκα δὲ σαφηνείας ἐπὶ μιᾶς ὡς παραδείγματος ὸ λόγος περανθήσεται . ἐὰν τοίνυν ὄγκος τε ἅμα περὶ τοὺς μῦς ὑπάρχῃ , καὶ τεθλάσθαι δοκῶσιν αὐτοὶ , καὶ ἢ ἑλκώδης αἴσθησις , ἢ φλεγμονώδης κόπος ἅμα τῷ περιττωματικῷ κατειλήφῃ τὸν ἄνθρωπον , ἡ ἀποθεραπεία γενήσεται στοχαζομένη μὲν ἀμφοῖν , ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ μείζονος . οὐχ ἁπλῆ δ᾿ ἐν ἅπασι τοῖς οὖσιν ἡ τοῦ μείζονος φύσις , ἀλλ᾿ ἡ μὲν κατὰ δύναμίν τε καὶ τὸ οἷον ἀξίωμα τοῦ πράγματος , ἡ δὲ κατὰ τὴν οἰκείαν οὐσίαν . ἀξιώματι μὲν οὖν καὶ δυνάμει μείζων ἐστὶν ὁ φλεγμονώδης κόπος τοῦ περιττωματικοῦ · κατὰ δὲ τὴν οἰκείαν οὐσίαν ἑκάτερος αὐτῶν οὕτω δύναται γενέσθαι μέγας τε καὶ μικρὸς , ὡς εἰ καὶ κατὰ μόνας ἑκάτερος ἦν . εἰ μὲν οὖν ἴσον ἐξέστηκε τοῦ κατὰ φύσιν ἑκάτερος , ὁ φλεγμονώδης ἐφ᾿ ἑαυτὸν ἐπισπάσεται τὸ κῦρος τῆς θεραπείας , ἐπικρατῶν γε κατὰ δύναμιν · ἂν δ᾿ ὀλίγον μὲν ὁ φλεγμονώδης , πλεῖστον δ᾿ ὁ ἑλκώδης ἀποκεχωρήκῃ τῶν κατὰ φύσιν , ὲπισκεκτέον , εἴτε τοσοῦτον ὑπερέχει κατὰ τὸ μέγεθος ὁ ἑλκώδης , ὅσον ὁ φλεγμονώδης κατὰ δύναμιν , εἴτ᾿ ἔλαττον , εἴτε μεῖζον , καὶ οὕτως ἐξευρίσκειν τὸν ἐπικρατοῦντα · κᾂν ἰσοσθενεῖς δέ ποτε φαίνωνται , πρὸς ἀμφοτέρους ὁμοίως ἀποβλεπτέον . αὕτη μὲν οὖν ἡ μέθοδος ἔστω σοι κοινὴ πασῶν τῶν ἐπιπεπλεγμένων διαθέσεων . ὥσπερ δ᾿ οἱ κόποι τρεῖς ὄντες , εἶτ᾿ ἀλλήλοις ἐπιπλεκόμενοι , τέτταρας ποιοῦσι τὰς συζυγίας , οὕτως , εἰ καὶ τὴν τετάρτην αὐτοῖς ἐπιπλέξειέ τις διάθεσιν , αἱ συζυγίαι πολλῷ πλείους γενήσονται . μάθοις δ᾿ ἂν ἐναργῶς , ὃ λέγομεν , ἐπὶ διαγράμματος . ἔστω δ᾿ ἐν αὐτῷ πρώτη μὲν διάθεσις ἡ ἑλκώδης · δευτέρα δὲ ἡ τονώδης · τρίτη ἡ φλεγμονώδης · τετάρτη ἡ τῆς ἰσχνότητος . ἢ τοίνυν ἡ πρώτη μετὰ τῆς δευτέρας συστήσεται διαθέσεως , ἢ μετὰ τῆς τρίτης , ἢ μετὰ τῆς τετάρτης · ἢ πάλιν ἡ δευτέρα μετὰ τῆς τρίτης , ἢ τῆς τετάρτης · ἢ πάλιν ἡ τρίτη μετὰ τῆς τετάρτης . ὥστ᾿ εἶναι τὰς πάσας ἓξ συζυγίας , ἅμα σύνδυο λαμβανομένων τῶν διαθέσεων , ἄλλας δ᾿ αὖ τέτταρας , ὅταν ἅμα τρεῖς ἐπιπλέκωνται διαθέσεις ἀλλήλαις . ἤτοι γαρ ἡ πρώτη μετὰ τῆς δευτέρας καὶ τρίτης , ἢ μετὰ τῆς δευτέρας καὶ τετάρτης , ἢ μετὰ τῆς τρίτης τε καὶ τετάρτης πάλιν . ὑστάτη δὲ πασῶν ἐπιπεπλεγμένη διάθεσις ἔσται , τῶν τεττάρων ἅμα διαθέσεων ἀλλήλαις μιγνυμένων . ὥστ᾿ εἶναι τὰς πάσας ἕνδεκα τὸν ἀριθμόν . ἦσαν δέ γε καὶ αἱ τῶν ἁπλῶν τέτταρες . γενήσονται τοίνυν αἱ σύμπασαι πεντεκαίδεκα · πρώτη ἑλκώδης , δευτέρα τονώδης , τρίτη φλεγμονώδης , τετάρτη ἰσχνότης , αβ , αγ , αδ , βγ , βδ , γδ , αβγ , αβδ , αγδ , βγδ , αβγδ . εἰ δὲ καὶ τὰς τῆς στεγνώσεως διαφορὰς ἐπιπλέκοις ἀλλήλαις τε καὶ ταῖς πεντεκαίδεκα , παμπληθεῖς ἑτέρας ἐργάσῃ συζυγίας . εἰ δὲ καὶ τὰς τῆς ἀπεψίας αὐταῖς , ἢ τὰς ἐπὶ τοῖς ἀφροδισίοις , ἢ ταῖς ἐγκαύσεσιν , ἢ ταῖς ἀγρυπνίαις , ἢ ταῖς λύπαις ἐπιπλέξειας καταστάσεις τοῦ σώματος , οὐδ᾿ ἀριθμηθῆναι ῥᾳδίως ἅπασαι δυνήσονται . καὶ οὔπω λέγω τὰς τῆς πληθώρας , ἢ κακοχυμίας , ἢ ἐπισχέσεως γαστρὸς , ἢ διαῤῥοίας , ἢ ἐμέτων , ἢ βάρους κεφαλῆς , ἤ τινος ἄλλου μέρους , ἢ ὅλως ὅσαι κατά τι σύμπτωμα συνίστανται · λεχθήσεται γὰρ αὖθις ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἁπάντων . ἀλλὰ νῦν γε τούτου χάριν ἐπεμνήσθην αὐτῶν , ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι τὸ πλῆθος τῶν ἐπιπλοκῶν ὁπόσον ἐστί . θαυμάσαι γὰρ οἷόν τ᾿ ἐστί τινα τοὺς ἐπὶ τοῖς ἀθροίσμασιν αὐτῶν , ἃ ὀνομάζουσι συνδρομὴν , ἤτοι θεραπείαν , ἢ πρόγνωσιν τῶν ἀποβησομένων ἐπαγγελλομένους τετηρηκέναι . καθ᾿ ἕνα γὰρ τρόπον οἷόν τ᾿ ἐστὶ καὶ προγνῶναι , καὶ θεραπεῦσαι δεόντως , ὡς Ἱπποκράτης ἐδίδαξεν , ἑκάστου τῶν ἁπλῶν πραγμάτων ἀξιῶν ἐπίστασθαι τὴν δύναμιν , ὡς ἐγὼ νῦν ἐπέδειξα περὶ τεττάρων διαθέσεων . εἰ μὲν γὰρ ἑκάστη καθ᾿ ἑαυτὴν συσταίη , τὴν ἐπανόρθωσιν ἁπλῆν ἐνδείξεται · μιχθεῖσα δ᾿ ἑτέρᾳ , κατὰ τὴν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἰρημένην μέθοδον , ὑπὲρ ἁπασῶν τῶν ἐπιπεπλεγμένων διαθέσεων .
Lemmas: καί μέν δή καί ἔτι τις εἰμί διάθεσις ἐγγύς τις ὁ προλέγω , ὅς ὀνομάζω στέγνωσις , ὑπέρ ὅς , ἐπειδάν συμπεραίνω ὁ ἐπί ὁ κόπος λόγος , ἐφεξῆς λέγω . ὁ μέν γάρ ἁπλόος διαφορά τρεῖς αὐτός εἰμί , ὑπέρ ὅς ἤδη ἐγώ λέγω · εἶτα σύνδυο λαμβάνω ἄλλος γίγνομαι τρεῖς . ἕβδομος δέ ἐπί πᾶς εἰμί ὁ ὁ τρεῖς ἅμα συνέρχομαι . ὁ μέν διάγνωσις αὐτός εἰμί ἀπό ὁ συνδυάζω ὁ γνώρισμα , σκοπός δέ ὁ ἐπανόρθωσις , ὁ μέν κοινός ἅπας , ἀποβλέπω πρός ὁ ἐπικρατέω μηδέ ὁ λοιπός παντάπασι ἀμελέω , ὁ δέ ἴδιος ἐπί ὁ κοινός κατά ὁ ἐν μέρος διάθεσις λαμβάνω . πᾶς μέν οὖν ἐπέρχομαι ὁ συζυγία μακρός , ἕνεκα δέ σαφήνεια ἐπί εἷς ὡς παράδειγμα ὸ λόγος περαίνω . ἐάν τοίνυν ὄγκος τε ἅμα περί ὁ μῦς ὑπάρχω , καί τίθλημι δοκέω αὐτός , καί ἤ ἑλκώδης αἴσθησις , ἤ φλεγμονώδης κόπος ἅμα ὁ περισσωματικός καταλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἀποθεραπεία γίγνομαι στοχάζομαι μέν ἄμφω , ἀλλά μάλα ὁ μέγας . οὐ ἁπλόος δέ ἐν ἅπας ὁ εἰμί ὁ ὁ μέγας φύσις , ἀλλά ὁ μέν κατά δύναμις τε καί ὁ οἷος ἀξίωμα ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ κατά ὁ οἰκεῖος οὐσία . ἀξίωμα μέν οὖν καί δύναμις μέγας εἰμί ὁ φλεγμονώδης κόπος ὁ περισσωματικός · κατά δέ ὁ οἰκεῖος οὐσία ἑκάτερος αὐτός οὕτως δύναμαι γίγνομαι μέγας τε καί μικρός , ὡς εἰ καί κατά μόνος ἑκάτερος εἰμί . εἰ μέν οὖν ἴσος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ἑκάτερος , ὁ φλεγμονώδης ἐπί ἑαυτοῦ ἐπισπάω ὁ κῦρος ὁ θεραπεία , ἐπικρατέω γε κατά δύναμις · ἐάν δέ ὀλίγος μέν ὁ φλεγμονώδης , πολύς δέ ὁ ἑλκώδης ἀποχωρέω ὁ κατά φύσις , έφεσκεκτεος , εἴτε τοσοῦτος ὑπερέχω κατά ὁ μέγεθος ὁ ἑλκώδης , ὅσος ὁ φλεγμονώδης κατά δύναμις , εἴτε ἐλαχύς , εἴτε μέγας , καί οὕτως ἐξευρίσκω ὁ ἐπικρατέω · ἔͅν ἰσοσθενής δέ ποτέ φαίνω , πρός ἀμφότερος ὅμοιος ἀποβλεπτέον . οὗτος μέν οὖν ὁ μέθοδος εἰμί σύ κοινός πᾶς ὁ ἐπιπλέκω διάθεσις . ὥσπερ δέ ὁ κόπος τρεῖς εἰμί , εἶτα ἀλλήλων ἐπιπλέκω , τέσσαρες ποιέω ὁ συζυγία , οὕτως , εἰ καί ὁ τέταρτος αὐτός ἐπιπλέκω τις διάθεσις , ὁ συζυγία πολύς πολύς γίγνομαι . μανθάνω δέ ἄν ἐναργής , ὅς λέγω , ἐπί διάγραμμα . εἰμί δέ ἐν αὐτός πρῶτος μέν διάθεσις ὁ ἑλκώδης · δεύτερος δέ ὁ τονώδης · τρίτος ὁ φλεγμονώδης · τέταρτος ὁ ὁ ἰσχνότης . ἤ τοίνυν ὁ πρῶτος μετά ὁ δεύτερος συνίστημι διάθεσις , ἤ μετά ὁ τρίτος , ἤ μετά ὁ τέταρτος · ἤ πάλιν ὁ δεύτερος μετά ὁ τρίτος , ἤ ὁ τέταρτος · ἤ πάλιν ὁ τρίτος μετά ὁ τέταρτος . ὥστε εἰμί ὁ πᾶς ἕξ συζυγία , ἅμα σύνδυο λαμβάνω ὁ διάθεσις , ἄλλος δέ αὖ τέσσαρες , ὅταν ἅμα τρεῖς ἐπιπλέκω διάθεσις ἀλλήλων . ἤτοι γάρ ὁ πρῶτος μετά ὁ δεύτερος καί τρίτος , ἤ μετά ὁ δεύτερος καί τέταρτος , ἤ μετά ὁ τρίτος τε καί τέταρτος πάλιν . ὕστατος δέ πᾶς ἐπιπλέκω διάθεσις εἰμί , ὁ τέσσαρες ἅμα διάθεσις ἀλλήλων μείγνυμι . ὥστε εἰμί ὁ πᾶς ἕνδεκα ὁ ἀριθμός . εἰμί δέ γε καί ὁ ὁ ἁπλόος τέσσαρες . γίγνομαι τοίνυν ὁ σύμπας πεντεκαίδεκα · πρῶτος ἑλκώδης , δεύτερος τονώδης , τρίτος φλεγμονώδης , τέταρτος ἰσχνότης , αβ , αγ , αδʹ , βγʹ , βδʹ , γδʹ , αβγʹ , αβδ , αγδ , βγδʹ , αβγδʹ . εἰ δέ καί ὁ ὁ στέγνωσις διαφορά ἐπιπλέκω ἀλλήλων τε καί ὁ πεντεκαίδεκα , παμπληθής ἕτερος ἐργάζομαι συζυγία . εἰ δέ καί ὁ ὁ ἀπεψία αὐτός , ἤ ὁ ἐπί ὁ ἀφροδίσιος , ἤ ὁ ἔγκαυσις , ἤ ὁ ἀγρυπνία , ἤ ὁ λύπη ἐπιπλέκω κατάστασις ὁ σῶμα , οὐδέ ἀριθμέω ῥᾴδιος ἅπας δύναμαι . καί οὔπω λέγω ὁ ὁ πληθώρα , ἤ κακοχυμία , ἤ ἐπίσχεσις γαστήρ , ἤ διάρροια , ἤ ἔμετος , ἤ βάρος κεφαλή , ἤ τις ἄλλος μέρος , ἤ ὅλος ὅσος κατά τις σύμπτωμα συνίστημι · λέγω γάρ αὖθις ὑπέρ ὁ τοιοῦτος ἅπας . ἀλλά νῦν γε οὗτος χάριν ἐπιμιμνῄσκομαι αὐτός , ὑπέρ ὁ δείκνυμι ὁ πλῆθος ὁ ἐπιπλοκή ὁπόσος εἰμί . θαυμάζω γάρ οἷος τε εἰμί τις ὁ ἐπί ὁ ἄθροισμα αὐτός , ὅς ὀνομάζω συνδρομή , ἤτοι θεραπεία , ἤ πρόγνωσις ὁ ἀποβαίνω ἐπαγγέλλω τηρέω . κατά εἷς γάρ τρόπος οἷος τε εἰμί καί προγιγνώσκω , καί θεραπεύω δεόντως , ὡς Ἱπποκράτης διδάσκω , ἕκαστος ὁ ἁπλόος πρᾶγμα ἀξιόω ἐπίσταμαι ὁ δύναμις , ὡς ἐγώ νῦν ἐπιδείκνυμι περί τέσσαρες διάθεσις . εἰ μέν γάρ ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ συνίστημι , ὁ ἐπανόρθωσις ἁπλόος ἐνδείκνυμι · μείγνυμι δέ ἕτερος , κατά ὁ ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω μέθοδος , ὑπέρ ἅπας ὁ ἐπιπλέκω διάθεσις .