galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 2.8
Εἴδη δὲ γυμνασίων ὀνομάζω πάλην , παγκράτιον , καὶ πυγμὴν , καὶ δρόμον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα , τινὰ μὲν αὐτῶν τούτων γυμνάσια μόνον ὑπάρχοντα , τινὰ δὲ οὐ γυμνάσια μόνον , ἀλλὰ καὶ ἔργα · γυμνάσια μὲν αὐτά γε δὴ ταῦτα τὰ εἰρημένα , καὶ προσέτι τὸ πιτυλίζειν , τὸ ἐκπλεθρίζειν , τὸ σκιομαχεῖν , τὸ ἀκροχειρίζεσθαι , τὸ ἅλλεσθαι , τὸ δισκοβολεῖν , καὶ διὰ κωρύκου , καὶ διὰ σφαίρας , ἢ μικρᾶς ἢ μεγάλης , καὶ δι’ ἁλτήρων ἐκπονῆσαι τὸ σῶμα , γυμνάσια δ’ ἅμα καὶ ἔργα σκάπτειν , ἐρέττειν , ἀροῦν , κλᾷν ἀμπέλους , ἀχθοφορεῖν , ἁμᾷν , ἱππεύειν , ὁπλομαχεῖν , ὁδοιπορεῖν , κυνηγετεῖν , ἁλιεύειν , ὅσα τ’ ἄλλα κατὰ μέρος πράττουσιν ἄνθρωποι τεχνῖται καὶ ἄτεχνοι τῶν κατὰ τὸν βίον ἕνεκα χρειῶν , ἢ οἰκοδομοῦντες , ἢ χαλκεύοντες , ἢ ναυπηγοῦντες , ἢ ἀροτρεύοντες , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον πολέμιον ἢ εἰρηνικὸν ἐργαζόμενοι . τοῖς πλείστοις δὲ τῶν τοιούτων ἔνεστί ποτε καὶ ὡς γυμνασίοις μόνον χρήσασθαι . τριττὴ γάρ τις αὐτῶν ἡ σύμπασα χρεία · ποτὲ μὲν γὰρ ὡς ἔργον μόνον αὐτὸ δὴ τοῦτο παραλαμβανόμενον , ἐνίοτε δὲ ὡς ἀσκημάτων ἕνεκα τῆς τῶν μελλόντων ἔργων χρείας , ἔστιν ὅτε δὲ καὶ ὡς γυμνασίων . κατ’ ἀγρὸν γοῦν ποθ’ ἡμεῖς ληφθέντες ἐν χειμῶνι ξύλα τε σχίζειν ἠναγκάσθημεν ἕνεκα τοῦ γυμνάζεσθαι , καὶ κριθὰς ἐμβάλλοντες ὅλμῳ κόπτειν τε καὶ ἐκλεπίζειν , ἅπερ ἑκάστης ἡμέρας οἱ κατ’ ἀγρὸν ἔπραττον ὡς ἔργα . περὶ μὲν δὴ τῆς ὡς ἔργων αὐτῶν χρήσεως ἐν τῷ μετὰ ταῦτα λόγῳ διαιρήσομαι · ἐν δὲ τῷ παρόντι περὶ τῆς ὡς γυμνασίων ἐροῦμεν . ἅπαντα γὰρ τὰ τοιαῦτα γυμνάσια γίγνονται μήτε δι’ ὅλης ἡμέρας αὐτὰ πραττόντων , μήτ’ ἐν ἄλλῳ καιρῷ τοῦ πρὸ τῶν σιτίων . φυλάττεσθαι δὲ δήπου προσήκει καὶ τὸ μέτρον ἐπ’ αὐτοῖς τῶν γυμνασίων , καὶ τὴν καλουμένην ἀποθεραπείαν . εἰ δὲ καὶ προανατριψάμενός τις αὐτάρκως ἐπ’ αὐτὰ παραγίγνοιτο , νῦν μὲν ἂν ἀκριβῶς ἅπαντας ἔχοι τοὺς ἀριθμοὺς τῶν γυμνασίων . ὑπέρ τε οὖν τούτων ἁπάντων , ἃ δὴ καὶ γυμνασίων εἴδη καλοῦμεν , ἐπίστασθαι χρὴ τὸν τὴν ὑγιεινὴν μετιόντα , καλεῖν δ’ ἔξεστιν αὐτὸν , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , ἢ ὑγιεινὸν , ἢ γυμναστὴν , ἢ ἰατρόν , κυριωτάτης μὲν ἐσομένης τῆς πρώτης προσηγορίας , ἐκ καταχρήσεως δὲ τῶν ἄλλων . εἴπερ γὰρ ἅπαντες οἱ τεχνῖται παρωνύμως ὀνομάζονται τῶν τεχνῶν , ἃς μεταχειρίζονται , πρόδηλον , ὡς ὁ τὴν ὑγιεινὴν τέχνην μετερχόμενος ὑγιεινὸς ἂν εὐλόγως προσαγορεύοιτο , καθάπερ καὶ ὁ περὶ τὰ γυμνάσια μόνον γυμναστὴς , καὶ| ὁ περὶ τὰς ἰάσεις ἰατρός . εἰ δέ τις ἢ γυμναστὴν , ἢ ἰατρὸν ὀνομάζει τὸν ὑγιεινὸν τοῦτον , ἀπὸ μέρους τε προσαγορεύει τὸ σύμπαν καὶ οὐ κυρίως , ἀλλ’ ἐκ καταχρήσεως , ἢ ἐπιδιστάσεως , ἢ ὅπως ἄν τις ἐθέλῃ καλεῖν , οὕτω ποιήσεται τὴν προσηγορίαν . αἴτιον δὲ τούτου τὸ , μιᾶς οὔσης τῆς περὶ τὸ σῶμα τέχνης , ἐφ’ ὅλης αὐτῆς ὄνομα μηδὲν τετάχθαι κύριον , ὑπὲρ ὧν ἐπὶ πλεῖον ἐν ἑνὶ βιβλίῳ τὸν λόγον ἐποιησάμην , ὃ Θρασύβουλος ἐπιγράφεται . εἴδη μὲν γυμνασίων τὰ εἰρημένα . ποιότης δὲ ἢ διαφορὰ ( καὶ γὰρ οὖν καὶ ταῦτ’ ἔξεστιν ἑκατέρως ὀνομάζειν ) ὀξύτης τε κινήσεώς ἐστι καὶ βραδύτης , εὐτονία τε καὶ , ὡς ἂν εἴποι τις , ἀτονία , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι σφοδρότης ἔσται καὶ ἀμυδρότης . τρόποι δὲ τῆς χρήσεως ἁπάντων τῶν εἰρημένων εἰδῶν ἅμα ταῖς οἰκείαις διαφοραῖς οἱ τοιοίδε εἰσίν . ἤτοι συνεχὴς ἡ κίνησίς ἐστιν , ἢ διαλείπουσα · καὶ εἰ μὲν συνεχὴς , ἤτοι ὁμαλὴ , ἢ ἀνώμαλος , εἰ δὲ διαλείπουσα , ἢ τεταγμένη , ἢ ἄτακτος . οὗτοι μὲν οὖν οἱ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τρόποι τῆς χρήσεως · οἱ δ’ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν αὐτῷ προσιόντες τοιοίδε . ἢ ἐν ὑπαίθρῳ χωρίῳ γίγνεται τὸ γυμνάσιον , ἢ ἐν καταστέγῳ , ἢ ἐν ὑποσυμμιγεῖ σκιᾷ . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἢ θερμόν ἐστι τὸ χωρίον , ἢ ψυχρὸν , ἢ εὔκρατον , καὶ ἤτοι ξηρὸν ἀκριβῶς , ἢ ὑγρὸν , ἢ μέτριον . οὕτω δὲ καὶ τὸ μετὰ κόνεως , ἤτοι πλέονος , ἢ ἐλάττονος , ἐλαίου τε , καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἢ πλέονος , ἢ ἐλάττονος , ἢ καὶ χωρὶς ἑκατέρου , τρόπος ἐστὶ χρήσεως γυμνασίου .
Lemmas: εἶδος δέ γυμνάσιον ὀνομάζω πάλη , παγκράτιον , καί πυγμή , καί δρόμος , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , τις μέν αὐτός οὗτος γυμνάσιον μόνος ὑπάρχω , τις δέ οὐ γυμνάσιον μόνος , ἀλλά καί ἔργον · γυμνάσιον μέν αὐτός γε δή οὗτος ὁ λέγω , καί προσέτι ὁ πιτυλίζω , ὁ ἐκπλεθρίζω , ὁ σκιομαχέω , ὁ ἀκροχειρίζω , ὁ ἅλλομαι , ὁ δισκοβολέω , καί διά Κώρυκος , καί διά σφαῖρα , ἤ μικρός ἤ μέγας , καί διά ἁλτήρ ἐκπονέω ὁ σῶμα , γυμνάσιον δέ ἅμα καί ἔργον σκάπτω , ἐρέσσω , ἀρόω , κλάω ἄμπελος , ἀχθοφορέω , ἀμάω , ἱππεύω , ὁπλομαχέω , ὁδοιπορέω , κυνηγετέω , ἁλιεύω , ὅσος τε ἄλλος κατά μέρος πράσσω ἄνθρωπος τεχνίτης καί ἄτεχνος ὁ κατά ὁ βίος ἕνεκα χρεώ , ἤ οἰκοδομέω , ἤ χαλκεύω , ἤ ναυπηγέω , ἤ ἀροτρεύω , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος πολέμιος ἤ εἰρηνικός ἐργάζομαι . ὁ πολύς δέ ὁ τοιοῦτος ἔνειμι ποτέ καί ὡς γυμνάσιον μόνος χράω . τρισσός γάρ τις αὐτός ὁ σύμπας χρεία · ποτέ μέν γάρ ὡς ἔργον μόνος αὐτός δή οὗτος παραλαμβάνω , ἐνίοτε δέ ὡς ἄσκημα ἕνεκα ὁ ὁ μέλλω ἔργον χρεία , εἰμί ὅτε δέ καί ὡς γυμνάσιον . κατά ἀγρός γοῦν ποτέ ἐγώ λαμβάνω ἐν χειμών ξύλον τε σχίζω ἀναγκάζω ἕνεκα ὁ γυμνάζω , καί κριθή ἐμβάλλω ὅλμος κόπτω τε καί ἐκλεπίζω , ὅς ἕκαστος ἡμέρα ὁ κατά ἀγρός πράσσω ὡς ἔργον . περί μέν δή ὁ ὡς ἔργον αὐτός χρῆσις ἐν ὁ μετά οὗτος λόγος διαιρέω · ἐν δέ ὁ πάρειμι περί ὁ ὡς γυμνάσιον λέγω . ἅπας γάρ ὁ τοιοῦτος γυμνάσιον γίγνομαι μήτε διά ὅλος ἡμέρα αὐτός πράσσω , μήτε ἐν ἄλλος καιρός ὁ πρό ὁ σιτίον . φυλάσσω δέ δήπου προσήκω καί ὁ μέτρον ἐπί αὐτός ὁ γυμνάσιον , καί ὁ καλέω ἀποθεραπεία . εἰ δέ καί προανατρίβω τις αὔταρκος ἐπί αὐτός παραγίγνομαι , νῦν μέν ἄν ἀκριβής ἅπας ἔχω ὁ ἀριθμός ὁ γυμνάσιον . ὑπέρ τε οὖν οὗτος ἅπας , ὅς δή καί γυμνάσιον εἶδος καλέω , ἐπίσταμαι χρή ὁ ὁ ὑγιεινός μετέρχομαι , καλέω δέ ἔξεστι αὐτός , ὡς ἔμπροσθεν λέγω , ἤ ὑγιεινός , ἤ γυμναστής , ἤ ἰατρός , κύριος μέν εἰμί ὁ πρῶτος προσηγορία , ἐκ κατάχρησις δέ ὁ ἄλλος . εἴπερ γάρ ἅπας ὁ τεχνίτης παρώνυμος ὀνομάζω ὁ τέχνη , ὅς μεταχειρίζω , πρόδηλος , ὡς ὁ ὁ ὑγιεινός τέχνη μετέρχομαι ὑγιεινός ἄν εὔλογος προσαγορεύω , καθά καί ὁ περί ὁ γυμνάσιον μόνος γυμναστής , καί ὁ περί ὁ ἴασις ἰατρός . εἰ δέ τις ἤ γυμναστής , ἤ ἰατρός ὀνομάζω ὁ ὑγιεινός οὗτος , ἀπό μέρος τε προσαγορεύω ὁ σύμπας καί οὐ κύριος , ἀλλά ἐκ κατάχρησις , ἤ ἐπιδίστασις , ἤ ὅπως ἄν τις ἐθέλω καλέω , οὕτως ποιέω ὁ προσηγορία . αἴτιος δέ οὗτος ὁ , εἷς εἰμί ὁ περί ὁ σῶμα τέχνη , ἐπί ὅλος αὐτός ὄνομα μηδείς τάσσω κύριος , ὑπέρ ὅς ἐπί πολύς ἐν εἷς βιβλίον ὁ λόγος ποιέω , ὅς Θρασύβουλος ἐπιγράφω . εἶδος μέν γυμνάσιον ὁ λέγω . ποιότης δέ ἤ διαφορά ( καί γάρ οὖν καί οὗτος ἔξεστι ἑκάτερος ὀνομάζω ) ὀξύτης τε κίνησις εἰμί καί βραδυτής , εὐτονία τε καί , ὡς ἄν λέγω τις , ἀτονία , καί πρός οὗτος ἔτι σφοδρότης εἰμί καί ἀμυδρότης . τρόπος δέ ὁ χρῆσις ἅπας ὁ λέγω εἶδος ἅμα ὁ οἰκεῖος διαφορά ὁ τοιόσδε εἰμί . ἤτοι συνεχής ὁ κίνησις εἰμί , ἤ διαλείπω · καί εἰ μέν συνεχής , ἤτοι ὁμαλός , ἤ ἀνώμαλος , εἰ δέ διαλείπω , ἤ τάσσω , ἤ ἄτακτος . οὗτος μέν οὖν ὁ κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα τρόπος ὁ χρῆσις · ὁ δέ ἀπό ὁ ἔξωθεν αὐτός προσέρχομαι τοιόσδε . ἤ ἐν ὕπαιθρος χωρίον γίγνομαι ὁ γυμνάσιον , ἤ ἐν κατάστεγος , ἤ ἐν ὑποσυμμιγής σκιά . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἤ θερμός εἰμί ὁ χωρίον , ἤ ψυχρός , ἤ εὔκρατος , καί ἤτοι ξηρός ἀκριβής , ἤ ὑγρός , ἤ μέτριος . οὕτως δέ καί ὁ μετά κόνις , ἤτοι πολύς , ἤ ἐλαχύς , ἔλαιον τε , καί κατά ὁ αὐτός λόγος ἤ πολύς , ἤ ἐλαχύς , ἤ καί χωρίς ἑκάτερος , τρόπος εἰμί χρῆσις γυμνάσιον .