galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 1.9
Ταῦτ’ οὖν ἅπαντα περὶ τὸ παιδίον εἰς τρίτον ἔτος ἀπὸ τῆς πρώτης γενέσεως ἀξιῶ πραγματεύεσθαι , καὶ πρὸ τούτων ἔτι τῆς τρεφούσης αὐτὸ οὐ σμικρὰν ποιεῖσθαι πρόνοιαν , ἐδεσμάτων τε πέρι καὶ πομάτων , ὕπνων τε καὶ ἀφροδισίων , καὶ γυμνασίων , ὡς ἄριστον εἴη τὴν κρᾶσιν τὸ γάλα . γένοιτο δ’ ἂν τοιοῦτον , εἰ τὸ αἷμα χρηστότατον εἴη . ἔστι δὲ χρηστότατον τὸ μήτε πικρόχολον , μήτε μελαγχολικὸν , μήτε φλεγματῶδες , μήτ’ ὀῤῥώδει τινὶ μήθ’ ὑδατώδει συμμιγὲς ὑγρότητι . γεννᾶται δὲ τοιοῦτον ἐπί τε τοῖς συμμέτροις γυμνασίοις καὶ τροφαῖς εὐχύμοις ἅμα καὶ κατὰ καιρὸν τὸν προσήκοντα καὶ κατὰ μέτρα τὰ δέοντα λαμβανομέναις , ὥσπερ οὖν καὶ ἐν πόμασίν ἐστιν εὐκαίροις τε καὶ μετρίοις · ὑπὲρ ὧν ἁπάντων ἐν τοῖς ἔπειτα λόγοις ἀκριβῶς διορισθήσεται . ἀφροδισίων τε παντάπασιν ἀπέχεσθαι κελεύω τὰς θηλαζούσας παιδία γυναῖκας . αἵ τε γὰρ ἐπιμήνιοι καθάρσεις ἐρεθίζονται μιγνυμέναις ἀνδράσι , καὶ οὐκ εὐῶδες ἔτι μένει τὸ γάλα . καί τινες αὐτῶν ἐν γαστρὶ λαμβάνουσιν , οὗ βλαβερώτερον οὐδὲν ἂν εἴη παιδίῳ γάλακτι τρεφομένῳ . δαπανᾶται γὰρ ἐν τῷδε τὸ χρηστότατον τοῦ αἵματος εἰς τὸ κυούμενον . ἅτε γὰρ ἀρχὴν ζωῆς ἐν ἑαυτῷ ἰδίαν περιέχον , ὑπὸ ταύτης τε διοικεῖται καὶ διὰ παντὸς ἐπισπᾶται τὴν οἰκείαν τροφὴν , ὡσανεὶ ἐνεῤῥιζωμένον τε τῇ μήτρᾳ καὶ ἀχώριστον ὑπάρχον ἀεὶ , νύκτωρ τε ἅμα καὶ μεθ’ ἡμέραν . ἔλαττόν τε εἰκότως ἐν τῷδε καὶ φαυλότερον ἀποτελεῖται τὸ τῆς κυούσης αἷμα , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ γάλα μοχθηρότερόν τε καὶ ὀλίγον ἐν τοῖς τιτθοῖς ἀθροίζεται . ὥστε ἔγωγε συμβουλεύσαιμι ἂν , εἰ κυήσειεν ἡ θηλάζουσα τὸ παιδίον , ἑτέραν ἐξευρίσκειν τροφὸν , ἐπισκεπτομένους τε καὶ δοκιμάζοντας αὐτῆς ἀκριβῶς τὸ γάλα γεύσει , καὶ ὄψει , καὶ ὀσφρήσει . καὶ γὰρ γευομένοις καὶ ὀσμωμένοις ἡδὺ , λευκόν τε καὶ ὁμαλὸν καὶ μέσως ἔχον ὑγρότητός τε καὶ πάχους ὀφθήσεται τὸ ἄριστον γάλα · τὸ δὲ μοχθηρὸν ἤτοι παχὺ , καὶ τυρωδέστατον , ἢ ὑγρὸν , καὶ ὀῤῥῶδες , καὶ πελιδνὸν , καὶ ἀνώμαλον ἐν συστάσει καὶ χροιᾷ , καὶ γευομένοις πικρότατον , καὶ ἅλμης ἤ τινος ἑτέρας ἀλλοκότου ποιότητος ἔμφασιν ἕξει · τὸ δὲ τοιοῦτον οὐδὲ πρὸς τὴν ὀσμὴν ἡδύ . ταῦτα μὲν ἔστω σοι γνωρίσματα μοχθηροῦ τε καὶ χρηστοῦ γάλακτος , οἷς τεκμαιρόμενος , ὅταν ἤτοι κύησις , ἢ καὶ νόσημά τί ἐστι περὶ τὴν μητέρα γενόμενον , ἐφ’ ἑτέραν τροφὸν ἰέναι , τὴν κρίσιν τε καὶ τὴν αἵρεσιν ποιεῖσθαι .
Lemmas: οὗτος οὖν ἅπας περί ὁ παιδίον εἰς τρίτος ἔτος ἀπό ὁ πρῶτος γένεσις ἀξιόω πραγματεύομαι , καί πρό οὗτος ἔτι ὁ τρέφω αὐτός οὐ μικρός ποιέω πρόνοια , ἔδεσμα τε περί καί πόμα , ὕπνος τε καί ἀφροδίσιος , καί γυμνάσιον , ὡς ἀγαθός εἰμί ὁ κρᾶσις ὁ γάλα . γίγνομαι δέ ἄν τοιοῦτος , εἰ ὁ αἷμα χρηστός εἰμί . εἰμί δέ χρηστός ὁ μήτε πικρόχολος , μήτε μελαγχολικός , μήτε φλεγματώδης , μήτε ὀρρώδης τις μήτε ὑδατώδης συμμιγής ὑγρότης . γεννάω δέ τοιοῦτος ἐπί τε ὁ σύμμετρος γυμνάσιον καί τροφή εὔχυμος ἅμα καί κατά καιρός ὁ προσήκω καί κατά μέτρον ὁ δέω λαμβάνω , ὥσπερ οὖν καί ἐν πόμα εἰμί εὔκαιρος τε καί μέτριος · ὑπέρ ὅς ἅπας ἐν ὁ ἔπειτα λόγος ἀκριβής διορίζω . ἀφροδίσιος τε παντάπασι ἀπέχω κελεύω ὁ θηλάζω παιδίον γυνή . ὁ τε γάρ ἐπιμήνιος κάθαρσις ἐρεθίζω μείγνυμι ἀνήρ , καί οὐ εὐώδης ἔτι μένω ὁ γάλα . καί τις αὐτός ἐν γαστήρ λαμβάνω , ὅς βλαβερός οὐδείς ἄν εἰμί παιδίον γάλα τρέφω . δαπανάω γάρ ἐν ὅδε ὁ χρηστός ὁ αἷμα εἰς ὁ κυέω . ἅτε γάρ ἀρχή ζωή ἐν ἑαυτοῦ ἴδιος περιέχω , ὑπό οὗτος τε διοικέω καί διά πᾶς ἐπισπάω ὁ οἰκεῖος τροφή , ὡσανεί ἐνριζόω τε ὁ μήτρα καί ἀχώριστος ὑπάρχω ἀεί , νύκτωρ τε ἅμα καί μετά ἡμέρα . ἐλαχύς τε ἔοικα ἐν ὅδε καί φαῦλος ἀποτελέω ὁ ὁ κύω αἷμα , καί διά οὗτος καί ὁ γάλα μοχθηρός τε καί ὀλίγος ἐν ὁ τιτθός ἀθροίζω . ὥστε ἐγώ συμβουλεύω ἄν , εἰ κυέω ὁ θηλάζω ὁ παιδίον , ἕτερος ἐξευρίσκω τροφός , ἐπισκοπέω τε καί δοκιμάζω αὐτός ἀκριβής ὁ γάλα γεῦσις , καί ὄψις , καί ὄσφρησις . καί γάρ γεύω καί ὀσμάομαι ἡδύς , λευκός τε καί ὁμαλός καί μέσος ἔχω ὑγρότης τε καί πάχος ὁράω ὁ ἀγαθός γάλα · ὁ δέ μοχθηρός ἤτοι παχύς , καί τυρώδης , ἤ ὑγρός , καί ὀρρώδης , καί πελιδνός , καί ἀνώμαλος ἐν σύστασις καί χροιά , καί γεύω πικρός , καί ἅλμη ἤ τις ἕτερος ἀλλόκοτος ποιότης ἔμφασις ἔχω · ὁ δέ τοιοῦτος οὐδέ πρός ὁ ὀσμή ἡδύς . οὗτος μέν εἰμί σύ γνώρισμα μοχθηρός τε καί χρηστός γάλα , ὅς τεκμαίρομαι , ὅταν ἤτοι κύησις , ἤ καί νόσημα τις εἰμί περί ὁ μήτηρ γίγνομαι , ἐπί ἕτερος τροφός ἔρχομαι , ὁ κρίσις τε καί ὁ αἵρεσις ποιέω .