galenus.de-sanitate-tuenda-libri-vi 6.11
Αὐτάρκως οὖν εἰρημένων τούτων , ὥρα μεταβαίνειν ἐπ’ ἄλλην κατασκευὴν ἀνώμαλον , οὐδεμιᾶς τῶν πρόσθεν ἀπολειπομένην τῇ κακίᾳ , καθ’ ἣν οἱ μὲν νεφροὶ λίθους , ἢ πώρους , ἢ ὅπως οὖν ὀνομάζειν ἐθέλεις , γεννῶσιν , ἡ δὲ τοῦ σώματος ἅπαντος φύσις ἰσχνὴ τετύχηκεν οὖσα . χρῄζουσι μὲν γὰρ οὗτοι φαρμάκων καὶ διαιτημάτων λεπτυνόντων , ἐναντιώτατα δ’ ἐστὶ ταῦτα τοῖς ἰσχνοῖς σώμασιν . ὥστε τις τῶν χρωμένων αὐτοῖς διὰ τοὺς νεφροὺς , δυσκινήτων τε καὶ δυσαισθήτων καὶ ὥσπερ ψοφούντων τι καπνηστὸν , ὡς αὐτὸς ὠνόμαζεν , αἰσθανόμενος τῶν δακτύλων , ἐκοινώσατο μὲν τὰ πρῶτα τοῖς κατὰ τὴν Καμπανίαν ἰατροῖς , ἔνθα διέτριβεν , οἱ δὲ , ὡς κατισχομένου αὐτοῦ ἐπὶ διαθέσει παράλυσιν ἀπειλούσῃ , τοῖς δι’ εὐφορβίου καὶ λιμνήσεως , ἣν ἀδάρκην τε καὶ ἄδαρκον ὀνομάζουσιν , ἐχρῶντο φαρμάκοις . ὡς δὲ πολὺ χείρων ἡ διάθεσις ἐγένετο , καὶ προανέβαινεν ἀεὶ τὰ συμπτώματα τοῖς ὑπερκειμένοις μέρεσι μετὰ τοῦ σφόδρα ὀδυνᾶσθαι , κατά τινα τύχην ἐπιδημήσαντί μοι τὴν Καμπανίαν δηλώσας ὁ κάμνων τὰ συμβάντα παρεκάλει βοηθεῖν . ἐγὼ δὲ , ὅτι μὲν ἐκ τῶν φαρμάκων ὧν εἶπεν ὑποξηρανθεὶς εἰς τοιαύτην ἧκε διάθεσιν , συνῆκα , ζητῶν δὲ , τίνα ἄν τις αὐτῷ δίαιταν εὕροι , καθ’ ἣν ἄνευ τοῦ βλάπτεσθαι τοὺς νεφροὺς ἰάσεται τῆς ξηρότητος , πτισάνης τε χυλὸν ἐπενόησα , καὶ τῶν ἰχθύων τοὺς πετραίους τε καὶ πελαγίους , ὅσοι τ’ ἄλλοι μηδὲν ἔχουσι γλίσχρον . οὕτω δὲ καὶ τῶν πτηνῶν ζώων ὅσα παραπλήσιον ἔχει τὴν σάρκα . πολλὰ δέ ἐστι τῶν ὀρείων ὀνομαζομένων ὀρνίθων τοιαῦτα ταῖς κράσεσιν · ὅσα γὰρ ἐν ταῖς πόλεσι κατακλείσαντες ὑγραῖς καὶ πολλαῖς τροφαῖς πιαίνουσιν οἱ τὰ τοιαῦτα καπηλεύοντες , ἐναντιώτατα τούτοις ἐστί . ἀρίστη δὲ σὰρξ εἰς τὰς τοιαύτας διαθέσεις ἐστὶν , ὡς τῶν ὀρνίθων περδίκων , ἐπ’ αὐτοῖς δὲ τῶν ἀτταγήνων , καὶ ψάρων , καὶ κοττύφων , καὶ κιχλῶν . ἐὰν δὲ ἀπορῶμεν ὀρείων ὀρνίθων , ἐκ τῶν ἐν τοῖς ἀγροῖς τρεφομένων καὶ τῶν κατὰ τοὺς πύργους περιστερῶν νομάδων λαμβάνειν προσήκει , καθάπερ γε καὶ τῶν ἐν τοῖς πύργοις νεοττευόντων στρουθίων , οὓς ὀνομάζουσι πυργίτας · ἔστωσαν δὲ ἐν ὑψηλοῖς χωρίοις οἱ τοιοῦτοι τῶν πύργων · οὕτω γὰρ καὶ ταῖς ἀλεκτορίσι καὶ τοῖς ἀλεκτρυόσι τοῖς κατὰ τὰς ἐπαύλεις τρεφομένοις ἔνεστι χρῆσθαι . γάλακτος δὲ τοῦ μὲν τῶν ἄλλων ζώων εἴργειν τοὺς οὕτω διακειμένους , μόνῳ δ’ ἐπιτρέπειν χρῆσθαι τῷ τῶν ὄνων , ἐπειδὴ λεπτομερέστερόν ἐστι τοῦτο τῶν ἄλλων . καὶ συνελόντι φάναι , μεταξὺ τῆς τε λεπτυνούσης διαίτης καὶ τῆς παχυνούσης εἶναι χρή . τὴν δὲ τούτοις ἁρμόττουσαν τὴν κατὰ μέρος ὕλην ἐν τοῖς περὶ τῶν τροφῆς δυνάμεων ὑπομνήμασιν ἔγραψα , καὶ προσέτι ἐν τῷ περὶ τῆς εὐχυμίας τε καὶ κακοχυμίας . διὸ καὶ μηκύνειν ἐν τῷ παρόντι περιττὸν , ἀρκεῖ γὰρ τοῦτο μόνον εἰπεῖν , ὡς καὶ τῆς τοῦ ὅλου σώματος ἀναθρέψεως ἐπὶ τῶν τοιούτων προνοεῖσθαι χρὴ δι’ ἧς ἔμπροσθεν εἶπον ἀγωγῆς , ἡνίκα ἐμνημόνευσα τοῦ πάντα μᾶλλον ὑπομένοντος παθεῖν , ἢ πιττώσασθαι . παχέος δὲ ὄντος τοῦ λιθιῶντος ἀνθρώπου , θαῤῥῶν ἂν προσφέροιτο τῇ λεπτυνούσῃ διαίτῃ . τὰ δ’ αὐτὰ νόμιζε καὶ περὶ τῶν ἀρθριτικῶν προϊέναι . πίνοντες γὰρ κᾀκεῖνοι τὰς ἀρθριτικάς τε καὶ ποδαγρικὰς ἀντιδόσεις , οἱ μὲν εὔσαρκοι καὶ παχεῖς καὶ πιμελώδεις οὐδὲν βλάπτονται , λεπτοὶ δὲ ὑπάρχοντες , ὅλον τε τὸ σῶμα ξηραίνοντες , καὶ πόδας αὐτοὺς ἐνίοτε καὶ τὰς χεῖρας , εἰ πρότερον ἐπεπόνθεισαν , εἰς χαλεπωτάτην ἄγουσι διάθεσιν . εἰδέναι μέντοι χρὴ , τὰς ποδαγρικὰς ταύτας ἀντιδότους πολλῷ τῶν νεφριτικῶν διαλλάττειν , οὐ μόνον τῷ λεπτύνειν τοὺς παχεῖς καὶ γλίσχρους χυμοὺς , ἀλλὰ καὶ τῷ θερμαίνειν τε καὶ ξηραίνειν · ἐπὶ γάρ τοι τῶν νεφριτικῶν οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ὅσα θερμήνειε σφοδρῶς διδόναι χρή . λέλεκται δὲ τελέως δηλονότι περὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων ἐν τῇ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου πραγματείᾳ , κᾀν ταῖς περὶ τῶν φαρμάκων , διτταῖς οὔσαις καὶ ταύταις , προτέρας μὲν τῇ τάξει τῆς τῶν ἁπλῶν , δευτέρας δὲ τῆς τῶν συνθέτων , οὔτε μηδ’ ὅλως , οὔτ’ ἐπὶ πλέον μεμνῆσθαι προσήκει , διὰ τὸ καὶ τὰ τοιαῦτα σώματα μεταξὺ τῶν τε ἀκριβῶς ὑγιαινόντων καὶ τῶν ἤδη νοσούντων εἶναι · τὸ γάρ τοι προφυλακτικὸν ὀνομαζόμενον μέρος τῆς ἰατρικῆς τῶν οὕτω διακειμένων προνοεῖται σωμάτων . οὐδένα γοῦν τῶν ἄμεμπτον ἐχόντων τὴν τοῦ σώματος ἕξιν οὔτ’ ἀξιοῦμεν φάρμακα πίνειν , οὔτε λεπτυνούσῃ διαίτῃ χρῆσθαι · τοὺς δὲ διὰ φυσικὴν ἀσθένειαν ἤτοι τοῦ σώματος ἅπαντος ἢ μορίων τινῶν ἑτοίμως βλαπτομένους εἰς τὴν προφυλακτικὴν ὀνομαζομένην ἀγωγὴν ἀξιοῦμεν ἕλκεσθαι , τῆς ὑπόπτου διαίτης ἀφισταμένους , ὑφ’ ἧς οὐδὲν ὁρῶμεν βλαπτομένους , ὅσοι καλῶς κατεσκευασμένοι τὰ σώματα φύσει διαπονεῖν οὐκ ὀκνοῦσι τὰ μέτρια .
Lemmas: αὐτάρκης οὖν λέγω οὗτος , ὁράω μεταβαίνω ἐπί ἄλλος κατασκευή ἀνώμαλος , οὐδείς ὁ πρόσθεν ἀπολείπω ὁ κακία , κατά ὅς ὁ μέν νεφρός λίθος , ἤ πῶρος , ἤ ὅπως οὖν ὀνομάζω ἐθέλω , γεννάω , ὁ δέ ὁ σῶμα ἅπας φύσις ἰσχνός τυγχάνω εἰμί . χρῄζω μέν γάρ οὗτος φάρμακον καί διαίτημα λεπτύνω , ἐναντίος δέ εἰμί οὗτος ὁ ἰσχνός σῶμα . ὥστε τις ὁ χράω αὐτός διά ὁ νεφρός , δυσκίνητος τε καί δυσαίσθητος καί ὥσπερ ψοφέω τις καπνηστός , ὡς αὐτός ὀνομάζω , αἰσθάνομαι ὁ δάκτυλος , κοινόω μέν ὁ πρῶτος ὁ κατά ὁ Καμπανία ἰατρός , ἔνθα διατρίβω , ὁ δέ , ὡς κατίσχω αὐτός ἐπί διάθεσις παράλυσις ἀπειλέω , ὁ διά εὐφόρβιον καί λίμνησις , ὅς ἀδάρκη τε καί ἄδαρκος ὀνομάζω , χράω φάρμακον . ὡς δέ πολύς κακός ὁ διάθεσις γίγνομαι , καί προαναβαίνω ἀεί ὁ σύμπτωμα ὁ ὑπέρκειμαι μέρος μετά ὁ σφόδρα ὀδυνάω , κατά τις τύχη ἐπιδημέω ἐγώ ὁ Καμπανία δηλόω ὁ κάμνω ὁ συμβαίνω παρακαλέω βοηθέω . ἐγώ δέ , ὅτι μέν ἐκ ὁ φάρμακον ὅς λέγω ὑποξηραίνω εἰς τοιοῦτος ἵημι διάθεσις , συνίημι , ζητέω δέ , τίς ἄν τις αὐτός δίαιτα εὑρίσκω , κατά ὅς ἄνευ ὁ βλάπτω ὁ νεφρός ἰάζω ὁ ξηρότης , πτισάνη τε χυλός ἐπινοέω , καί ὁ ἰχθῦς ὁ πετραῖος τε καί πελάγιος , ὅσος τε ἄλλος μηδείς ἔχω γλίσχρος . οὕτως δέ καί ὁ πτηνός ζῷον ὅσος παραπλήσιος ἔχω ὁ σάρξ . πολύς δέ εἰμί ὁ ὄρειος ὀνομάζω ὄρνις τοιοῦτος ὁ κρᾶσις · ὅσος γάρ ἐν ὁ πόλις κατακλείω ὑγρός καί πολύς τροφή πιαίνω ὁ ὁ τοιοῦτος καπηλεύω , ἐναντίος οὗτος εἰμί . ἀγαθός δέ σάρξ εἰς ὁ τοιοῦτος διάθεσις εἰμί , ὡς ὁ ὄρνις πέρδιξ , ἐπί αὐτός δέ ὁ ἀτταγήν , καί ψᾶρος , καί κόσσυφος , καί κίχλη . ἐάν δέ ἀφοράω ὄρειος ὄρνις , ἐκ ὁ ἐν ὁ ἀγρός τρέφω καί ὁ κατά ὁ πύργος περιστερά νομάς λαμβάνω προσήκω , καθά γε καί ὁ ἐν ὁ πύργος νεοσσεύω στρουθίον , ὅς ὀνομάζω πυργίτης · εἰμί δέ ἐν ὑψηλός χωρίον ὁ τοιοῦτος ὁ πύργος · οὕτως γάρ καί ὁ ἀλεκτορίς καί ὁ ἀλεκτρυών ὁ κατά ὁ ἔπαυλις τρέφω ἔνειμι χράω . γάλα δέ ὁ μέν ὁ ἄλλος ζῷον ἔργω ὁ οὕτως διάκειμαι , μόνος δέ ἐπιτρέπω χράω ὁ ὁ ὄνος , ἐπειδή λεπτομερής εἰμί οὗτος ὁ ἄλλος . καί συναιρέω φημί , μεταξύ ὁ τε λεπτύνω δίαιτα καί ὁ παχύνω εἰμί χρή . ὁ δέ οὗτος ἁρμόζω ὁ κατά μέρος ὕλη ἐν ὁ περί ὁ τροφή δύναμις ὑπόμνημα γράφω , καί προσέτι ἐν ὁ περί ὁ εὐχυμία τε καί κακοχυμία . διό καί μηκύνω ἐν ὁ πάρειμι περισσός , ἀρκέω γάρ οὗτος μόνος λέγω , ὡς καί ὁ ὁ ὅλος σῶμα ἀνάθρεψις ἐπί ὁ τοιοῦτος προνοέω χρή διά ὅς ἔμπροσθεν λέγω ἀγωγή , ἡνίκα μνημονεύω ὁ πᾶς μάλα ὑπομένω πάσχω , ἤ πισσόω . παχύς δέ εἰμί ὁ λιθιάω ἄνθρωπος , θαρσέω ἄν προσφέρω ὁ λεπτύνω δίαιτα . ὁ δέ αὐτός νομίζω καί περί ὁ ἀρθριτικός προέρχομαι . πίνω γάρ κᾀκεῖνος ὁ ἀρθριτικός τε καί ποδαγρικός ἀντίδοσις , ὁ μέν εὔσαρκος καί παχύς καί πιμελώδης οὐδείς βλάπτω , λεπτός δέ ὑπάρχω , ὅλος τε ὁ σῶμα ξηραίνω , καί πούς αὐτός ἐνίοτε καί ὁ χείρ , εἰ πρότερος πάσχω , εἰς χαλεπός ἄγω διάθεσις . οἶδα μέντοι χρή , ὁ ποδαγρικός οὗτος ἀντίδοτος πολύς ὁ νεφριτικός διαλλάσσω , οὐ μόνος ὁ λεπτύνω ὁ παχύς καί γλίσχρος χυμός , ἀλλά καί ὁ θερμαίνω τε καί ξηραίνω · ἐπί γάρ τοι ὁ νεφριτικός οὐδέ ὁ ἀρχή ὅσος θερμαίνω σφοδρός δίδωμι χρή . λέγω δέ τέλειος δηλονότι περί ὁ τοιοῦτος ἅπας ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος πραγματεία , ἐͅν ὁ περί ὁ φάρμακον , δισσός εἰμί καί οὗτος , πρότερος μέν ὁ τάξις ὁ ὁ ἁπλόος , δεύτερος δέ ὁ ὁ σύνθετος , οὔτε μηδέ ὅλος , οὔτε ἐπί πολύς μιμνῄσκω προσήκω , διά ὁ καί ὁ τοιοῦτος σῶμα μεταξύ ὁ τε ἀκριβής ὑγιαίνω καί ὁ ἤδη νοσέω εἰμί · ὁ γάρ τοι προφυλακτικός ὀνομάζω μέρος ὁ ἰατρικός ὁ οὕτως διάκειμαι προνοέω σῶμα . οὐδείς γοῦν ὁ ἄμεμπτος ἔχω ὁ ὁ σῶμα ἕξις οὔτε ἀξιόω φάρμακον πίνω , οὔτε λεπτύνω δίαιτα χράω · ὁ δέ διά φυσικός ἀσθένεια ἤτοι ὁ σῶμα ἅπας ἤ μόριον τις ἑτοῖμος βλάπτω εἰς ὁ προφυλακτικός ὀνομάζω ἀγωγή ἀξιόω ἕλκω , ὁ ὕποπτος δίαιτα ἀφίστημι , ὑπό ὅς οὐδείς ὁράω βλάπτω , ὅσος καλός κατασκευάζω ὁ σῶμα φύσις διαπονέω οὐ ὀκνέω ὁ μέτριος .