galenus.de-rebus-boni-malique-suci 10
Μεμνῆσθαι δέ σε πρὸ πάντων βούλομαι κατὰ τὰς τοιαύτας πραγματείας , ὡς οὔτε βοηθήματος , οὔθ’ ὑγιεινῶν διαιτημάτων ἐπιστήμων ἐστὶ τελέως ὁ τὰς τῶν ὑλῶν δυνάμεις ἀκριβῶς ἐκμαθὼν , ἐὰν μὴ γινώσκῃ τὰς τῶν σωμάτων φύσεις , οἶς ταῦτα προσάγεται . τινὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ἐστι πυκνὰ καὶ ἀδιάπνευστα , τινὰ δ’ ἀραιὰ καὶ ῥᾳδίως ἐκκενούμενα . καὶ δεῖται δηλονότι τροφῆς ὑγροτέρας τὰ πρότερα , ξηροτέρας δὲ τὰ δεύτερα , καὶ τὰ μὲν κολλωδεστέρας , τὰ δὲ λεπτοτέρας , καὶ τὰ μὲν ἐλάττονος , τὰ δὲ πλείονος . οὕτως δὲ καὶ ὅσοι μελαγχολικώτερον ἔχουσι τὸ αἷμα , τῶν ὑγρῶν καὶ θερμῶν τῇ κράσει δέονται τροφῶν , ὥσπερ γε καὶ ὅσοι χολωδέστερον , ὑγρῶν καὶ ψυχρῶν , ὡσαύτως δ’ οἳ φλεγματῶδες , θερμαινουσῶν τε καὶ ξηραινουσῶν . ὅσοι δ’ αἷμα χρηστὸν ἀθροίζουσι πλέον , ὀλιγωτέρων μὲν ἐδεσμάτων χρῄζουσιν , ἐπιφανῆ δ’ οὐδεμίαν ἐχόντων δύναμιν , ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ καθεστηκότων , ὡς μήτε θερμαίνειν ἀξιολόγως , μήτε ψύχειν , ὥσπερ γε καὶ μηδ’ ὑγραίνειν ἢ ξηραίνειν , οὕτω δὲ καὶ πάχους καὶ λεπτότητος ἐν τῷ μέσῳ καθεστηκότων , ﻿ ὡσαύτως δὲ γλισχρότητός τε καὶ τῶν ἐναντίων αὐτῇ · κραυρότητα δὲ λέγω καὶ ψαθυρότητα . ὑπάρχει δὲ κραυρότης μὲν τοῖς σκληροῖς τε καὶ ξηροῖς ἱκανῶς , ψαθυρότης δὲ τοῖς μαλακοῖς τε καὶ μέσοις καθ’ ὑγρότητά τε καὶ ξηρότητα · κοινὸν δ’ ἀμφοῖν τὸ μηδὲν ἔχειν γλίσχρον . διαγνωστικὸν οὖν εἶναι προσήκει τὸν ὀρθῶς χρησόμενον ταῖς τροφαῖς , πρῶτον μὲν τῆς κατ’ ἀραιότητά τε καὶ πυκνότητα τοῦ δέρματος ἐν τοῖς ἀνθρώποις διαφορᾶς , ἐφεξῆς δ’ αὐτῇ τῆς ὅλης τοῦ σώματος κράσεως , εἶθ’ ἑξῆς εἰ σώζει πάντα τὰ μόρια τοῦ σώματος τὴν οἰκείαν κρᾶσιν . ἐνίοτε μὲν γὰρ ἡ κεφαλή ἐστι θερμοτέρα τοῦ προσήκοντος , ἡ γαστὴρ δὲ ψυχροτέρα , πολλάκις δὲ τοὐναντίον ἡ γαστὴρ μὲν θερμοτέρα , ψυχροτέρα δ’ ἡ κεφαλή · καὶ τἄλλα μόρια πάνθ’ ὡσαύτως . ἡ μὲν οὖν ἄλλη πᾶσα θεραπευτική τε καὶ ὑγιεινὴ μέθοδος ἁπάντων ὁμοτίμως ἐστόχασται , τὰ δὲ κατὰ τὰς τροφὰς ἐξαίρετον μὲν ἔχει καὶ πρῶτον σκοπὸν , ὅπως ἄριστα πεφθήσεται , δεύτερον δὲ ἐπὶ τῷδε , τὸν ἀναδοθησόμενον ἐκ τῆς πεφθείσης τροφῆς χυμὸν ἐπιτήδειον εἷναι τῇ κράσει τῶν ἄλλων μορίων . ἀναγκαία τοιγαροῦν ἐκ τῶνδε φαίνεται τοῖς ὀρθῶς μέλλουσι χρῆσθαι τροφαῖς ἡ περὶ κράσεως πραγματεία . καὶ τοίνυν ὡς γεγυμνασμένῳ σοι κατ’ αὐτὴν , ὅσον ἔθ’ ὑπόλοιπόν ἐστιν εἰς εὐχυμίαν τε καὶ κακοχυμίαν ἀναγκαῖον ἐγνῶσθαι , προσθήσω , τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν οἴνων ποιησόμενος .
Lemmas: μιμνῄσκω δέ σύ πρό πᾶς βούλομαι κατά ὁ τοιοῦτος πραγματεία , ὡς οὔτε βοήθημα , οὔτε ὑγιεινός διαίτημα ἐπιστήμων εἰμί τέλειος ὁ ὁ ὁ ὕλη δύναμις ἀκριβής ἐκμανθάνω , ἐάν μή γιγνώσκω ὁ ὁ σῶμα φύσις , ὄις οὗτος προσάγω . τις μέν γάρ αὐτός εἰμί πυκνός καί ἀδιάπνευστος , τις δέ ἀραιός καί ῥᾴδιος ἐκκενόω . καί δέω δηλονότι τροφή ὑγρός ὁ πρότερος , ξηρός δέ ὁ δεύτερος , καί ὁ μέν κολλώδης , ὁ δέ λεπτός , καί ὁ μέν ἐλαχύς , ὁ δέ πολύς . οὕτως δέ καί ὅσος μελαγχολικός ἔχω ὁ αἷμα , ὁ ὑγρός καί θερμός ὁ κρᾶσις δέω τροφή , ὥσπερ γε καί ὅσος χολώδης , ὑγρός καί ψυχρός , ὡσαύτως δέ ὅς φλεγματώδης , θερμαίνω τε καί ξηραίνω . ὅσος δέ αἷμα χρηστός ἀθροίζω πολύς , ὀλίγος μέν ἔδεσμα χρῄζω , ἐπιφανής δέ οὐδείς ἔχω δύναμις , ἀλλά ἐν ὁ μέσος καθίστημι , ὡς μήτε θερμαίνω ἀξιόλογος , μήτε ψύχω , ὥσπερ γε καί μηδέ ὑγραίνω ἤ ξηραίνω , οὕτως δέ καί πάχος καί λεπτότης ἐν ὁ μέσος καθίστημι , ﻿ ὡσαύτως δέ γλισχρότης τε καί ὁ ἐναντίος αὐτός · κραυρότης δέ λέγω καί ψαθυρότης . ὑπάρχω δέ κραυρότης μέν ὁ σκληρός τε καί ξηρός ἱκανός , ψαθυρότης δέ ὁ μαλακός τε καί μέσος κατά ὑγρότης τε καί ξηρότης · κοινός δέ ἄμφω ὁ μηδείς ἔχω γλίσχρος . διαγνωστικός οὖν εἰμί προσήκω ὁ ὀρθός χράω ὁ τροφή , πρῶτος μέν ὁ κατά ἀραιότης τε καί πυκνότης ὁ δέρμα ἐν ὁ ἄνθρωπος διαφορά , ἐφεξῆς δέ αὐτός ὁ ὅλος ὁ σῶμα κρᾶσις , εἶτα ἑξῆς εἰ σῴζω πᾶς ὁ μόριον ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος κρᾶσις . ἐνίοτε μέν γάρ ὁ κεφαλή εἰμί θερμός ὁ προσήκω , ὁ γαστήρ δέ ψυχρός , πολλάκις δέ ἐναντίος ὁ γαστήρ μέν θερμός , ψυχρός δέ ὁ κεφαλή · καί ἄλλος μόριον πᾶς ὡσαύτως . ὁ μέν οὖν ἄλλος πᾶς θεραπευτικός τε καί ὑγιεινός μέθοδος ἅπας ὁμότιμος στοχάζομαι , ὁ δέ κατά ὁ τροφή ἐξαιρετός μέν ἔχω καί πρῶτος σκοπός , ὅπως ἀγαθός πέσσω , δεύτερος δέ ἐπί ὅδε , ὁ ἀναδίδωμι ἐκ ὁ πέσσω τροφή χυμός ἐπιτήδειος ἵημι ὁ κρᾶσις ὁ ἄλλος μόριον . ἀναγκαῖος τοιγαροῦν ἐκ ὅδε φαίνω ὁ ὀρθός μέλλω χράω τροφή ὁ περί κρᾶσις πραγματεία . καί τοίνυν ὡς γυμνάζω σύ κατά αὐτός , ὅσος ἔτι ὑπόλοιπος εἰμί εἰς εὐχυμία τε καί κακοχυμία ἀναγκαῖος γιγνώσκω , προστίθημι , ὁ ἀρχή ἀπό ὁ οἶνος ποιέω .