galenus.de-rebus-boni-malique-suci 8
Εἰσὶ δ’ οἱ μὲν ἀπὸ δρυῶν ὀλίγου δεῖν ἅπαντες κακόχυμοι πλὴν τῶν καστανειῶν ὀνομαζομένων βαλάνων . αὗται δὲ πεφθεῖσαι καλῶς ἐν τῇ γαστρὶ τρόφιμοι μέν εἰσι καὶ παχύχυμοι , κακόχυμοι δ’ οὐδαμῶς . τῶν δ’ ἄλλων οἱ μὲν ὡραῖοι καλούμενοι καρποὶ κακόχυμοι πάντες · ἐὰν δὲ δια φθαρῶσιν ἐν τῇ γαστρὶ , φαρμάκου δηλητηρίου πλησίον ἥκουσιν , ὥσπερ καὶ τὰ μόρα , καίτοι μετριώτερα τῶν Περσικῶν ὀνομαζομένων ὄντα καὶ τῶν κοκκυμήλων , ὅμως τὴν διαφθορὰν οὐδὲν ἧττον ἐκείνων ἔχει μοχθηράν . ἣν δ’ ὀνομάζουσιν ἰδίως οἱ Ἕλληνες ὀπώραν ἐν σύκοις καὶ σταφυλαῖς οὖσαν , ἀμείνων μέν ἐστι τῶν εἰρημένων , οὐ σμικρὰν δ’ ἔχει τὴν διαφορὰν , ἢ πέπειρον ἀκριβῶς εἶναι τὸν καρπὸν , ἢ μηδέπω τοιοῦτον . ἐγγὺς γὰρ τῶν ἀβλαβῶν τὰ πέπειρα σῦκα , καὶ μετὰ ταῦτα ἡ πέπειρος σταφυλή . κρεμασθεῖσα δὲ καὶ ἥδε τὸ φυσῶδες ἀποτίθεται καὶ γίνεται τελέως ἄμεμπτον . περὶ ἰσχάδων δὲ δόξειεν ἄν τις ἐναντία λέγων ἀληθεύειν , εἰ κακοχύμους γε ἅμα καὶ εὐχύμους αὐτὰς εἴποι , νοσῶδές τε καὶ ὑγιεινὸν ἐχούσας . ἐὰν γὰρ αὗται διεξέρχωνται κατὰ τὴν γαστέρα , καὶ ἡ ἀπ’ αὐτῶν ἀναδοθεῖσα τροφὴ διά τε τοῦ δέρματος καὶ τῶν νεφρῶν , ὑγιειναί τέ εἰσι καὶ εὔχυμοι · βραδύνουσαι δύνουσαι δὲ κακοχυμότεροί πως γίνονται καὶ φθειρῶν πολλῶν γεννητικαί · μετὰ δὲ καρύων ἐσθιόμεναι κάλλιστόν εἰσιν ἔδεσμα , καθάπερ γε καὶ ἀμυγδάλων , ἀλλὰ μετὰ τούτων μὲν , ὡς ἐκφρακτικῶν καὶ ῥυπτικῶν , οὐ μὴν εὐχύμων γε τοῖς καρύοις ὡσαύτως οὐδὲ τροφίμων , ἅμα δὲ τοῖς καρύοις βελτίους εἰς ἅπαντα . καί τινες τῶν γραψάντων συνθέσεις φαρμάκων θανασίμων ἀλεξητήριον αὐτῶν ἁπάντων εἶναί · φασι προλαμβανομένας ἰσχάδας ἅμα καρύοις τε καὶ πηγάνῳ . τὰ δ’ ἄλλα τῶν ἀκροδρύων εἴδη κακόχυμά ἐστι , καὶ μάλισθ’ ὅσα τῶν ἀγρίων αὐτῶν καὶ θάμνων εἰσὶ καρποὶ , περὶ ὧν ἐπὶ πλέον εἴρηται κατὰ τὸ β΄ τῶν ἐν ταῖς τροφαῖς δυνάμεων . μήλων δὲ καὶ ῥοῶν , ἀπίων τε καὶ μεσπίλων , οὐχ ὡς τροφῆς , ἀλλ’ ὡς φαρμάκων χρῄζομεν εἰς τόνον στομάχου τε καὶ γαστρός . καρποὶ δ’ εἰσὶ καὶ σικυοὶ καὶ πέπονες καὶ μηλοπέπονες , ἀλλ’ οὐδὲν οὐδὲ τούτων εὔχυμον · εἰ δὲ μὴ ταχέως ὑπέλθοι , διαφθείρεται κατὰ τὴν γαστέρα καὶ τὸν ἐκ τῆς διαφθορᾶς γινόμενον ﻿ χυμὸν ἐγγὺς τοῖς θανασίμοις γενόμενον φαρμάκοις ἐργάζεται . κολοκύνθη δ’ ἄμεμπτος μόνη τῶν τοιούτων καρπῶν , ἀλλὰ καὶ αὕτη διαφθαρεῖσα κατὰ τὴν γαστέρα κακόχυμος ἱκανῶς γίνεται , καθάπερ καὶ τὰ συκάμινα · καὶ γὰρ καὶ ταῦτα , πρὶν διαφθαρῆναι , φθάσαντα ταχέως ὑπελθεῖν , οὐδὲν ἐργάζεται φαῦλον , εἴ γε μή τις ἐν αὐτοῖς πλεονάζοι · κοινὸν γὰρ τοῦτο περὶ ἁπάντων ὡραίων ἐπίστασθαί τε χρὴ καὶ μεμνῆσθαι . τῶν δὲ λαχάνων οὐδὲν μὲν εὔχυμον , ἐν μέσῳ δ’ εὐχύμου τε καὶ κακοχύμου θρίδαξ ἐστὶν , εἶτα μαλάχη , καὶ μετ’ αὐτὴν ἀτράφαξύς τε καὶ ἀνδράχνη , καὶ βλίτον καὶ λάπαθον . ἐσχάτως δὲ κακόχυμα πάντ’ ἐστὶν , ἃ καλοῦσιν ἄγρια λάχανα , θριδακίνη , χονδρίλη , σκάνδιξ , γιγγίδιον , σέρις , κιχώριον . αἱ δὲ ῥίζαι τῶν λαχανωδῶν φυτῶν κακόχυμοι μὲν , ὅσαι δριμεῖαι , καθάπερ αἱ τῶν κρομμύων καὶ πράσων καὶ σκορόδων καὶ ῥαφανίδων καὶ δαύκου , μέσαι δ’ εὐχύμων τε καὶ κακοχύμων αἵ τε τῶν ἄρων εἰσι καὶ τῶν γογγυλίδων , ἃς καὶ βουνιάδας ὀνομάζουσι , καὶ τοῦ καλουμένου κάρους .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ μέν ἀπό δρῦς ὀλίγος δέω ἅπας κακόχυμος πλήν ὁ καστάνεια ὀνομάζω βάλανος . οὗτος δέ πέσσω καλός ἐν ὁ γαστήρ τρόφιμος μέν εἰμί καί παχύχυμος , κακόχυμος δέ οὐδαμῶς . ὁ δέ ἄλλος ὁ μέν ὡραῖος καλέω καρπός κακόχυμος πᾶς · ἐάν δέ δα φθείρω ἐν ὁ γαστήρ , φάρμακον δηλητήριος πλησίον ἥκω , ὥσπερ καί ὁ μόρον , καίτοι μέτριος ὁ Περσικός ὀνομάζω εἰμί καί ὁ κοκκύμηλος , ὅμως ὁ διαφθορά οὐδείς ἥσσων ἐκεῖνος ἔχω μοχθηρός . ὅς δέ ὀνομάζω ἴδιος ὁ Ἕλλην ὀπώρα ἐν σῦκον καί σταφυλή εἰμί , ἀγαθός μέν εἰμί ὁ λέγω , οὐ μικρός δέ ἔχω ὁ διαφορά , ἤ πέπειρος ἀκριβής εἰμί ὁ καρπός , ἤ μηδέπω τοιοῦτος . ἐγγύς γάρ ὁ ἀβλαβής ὁ πέπειρα σῦκον , καί μετά οὗτος ὁ πέπειρος σταφυλή . κρεμάννυμι δέ καί ὅδε ὁ φυσώδης ἀποτίθημι καί γίγνομαι τέλειος ἄμεμπτος . περί ἰσχάς δέ δοκέω ἄν τις ἐναντίος λέγω ἀληθεύω , εἰ κακόρχυμος γε ἅμα καί εὔχυμος αὐτός λέγω , νοσώδης τε καί ὑγιεινός ἔχω . ἐάν γάρ οὗτος διεξέρχομαι κατά ὁ γαστήρ , καί ὁ ἀπό αὐτός ἀναδίδωμι τροφή διά τε ὁ δέρμα καί ὁ νεφρός , ὑγιεινός τε εἰμί καί εὔχυμος · βραδύνω δύω δέ κακόχυμος πως γίγνομαι καί φθείρ πολύς γεννητικός · μετά δέ κάρυον εἰσθέω καλός εἰμί ἔδεσμα , καθά γε καί ἀμύγδαλον , ἀλλά μετά οὗτος μέν , ὡς ἐκφρακτικός καί ῥυπτικός , οὐ μήν εὔχυμος γε ὁ κάρυον ὡσαύτως οὐδέ τρόφιμος , ἅμα δέ ὁ κάρυον ἀγαθός εἰς ἅπας . καί τις ὁ γράφω σύνθεσις φάρμακον θανάσιμος ἀλεξητήριος αὐτός ἅπας εἰμί · φημί προλαμβάνω ἰσχάς ἅμα κάρυον τε καί πήγανον . ὁ δέ ἄλλος ὁ ἀκρόδρυα εἶδος κακόχυμος εἰμί , καί μάλα ὅσος ὁ ἄγριος αὐτός καί θάμνος εἰμί καρπός , περί ὅς ἐπί πολύς λέγω κατά ὁ βʹ ὁ ἐν ὁ τροφή δύναμις . μῆλον δέ καί ῥοή , ἀπίων τε καί μέσπιλον , οὐ ὡς τροφή , ἀλλά ὡς φάρμακον χρῄζω εἰς τόνος στόμαχος τε καί γαστήρ . καρπός δέ εἰμί καί σικυός καί πέπων καί μηλοπέπων , ἀλλά οὐδείς οὐδέ οὗτος εὔχυμος · εἰ δέ μή ταχύς ὑπέρχομαι , διαφθείρω κατά ὁ γαστήρ καί ὁ ἐκ ὁ διαφθορά γίγνομαι ﻿ χυμός ἐγγύς ὁ θανάσιμος γίγνομαι φάρμακον ἐργάζομαι . κολοκύνθη δέ ἄμεμπτος μόνος ὁ τοιοῦτος καρπός , ἀλλά καί οὗτος διαφθείρω κατά ὁ γαστήρ κακόχυμος ἱκανός γίγνομαι , καθά καί ὁ συκάμινον · καί γάρ καί οὗτος , πρίν διαφθείρω , φθάνω ταχύς ὑπέρχομαι , οὐδείς ἐργάζομαι φαῦλος , εἰ γε μή τις ἐν αὐτός πλεονάζω · κοινός γάρ οὗτος περί ἅπας ὡραῖος ἐπίσταμαι τε χρή καί μιμνῄσκω . ὁ δέ λάχανον οὐδείς μέν εὔχυμος , ἐν μέσος δέ εὔχυμος τε καί κακόχυμος θρίδαξ εἰμί , εἶτα μαλάχη , καί μετά αὐτός ἀτράφαξυς τε καί ἀνδράχνη , καί βλίτον καί λάπαθον . ἔσχατος δέ κακόχυμος πᾶς εἰμί , ὅς καλέω ἄγριος λάχανον , θριδακίνη , χονδρίλη , σκάνδιξ , γιγγίδιον , σέρις , κιχώριον . ὁ δέ ῥίζα ὁ λαχανώδης φυτόν κακόχυμος μέν , ὅσος δριμύς , καθά ὁ ὁ κρόμμυον καί πράσον καί σκόροδον καί ῥαφανίς καί δαῦκος , μέσος δέ εὔχυμος τε καί κακώχυμος ὁ τε ὁ ἄρον εἰμί καί ὁ γογγυλίς , ὅς καί βουνιάς ὀνομάζω , καί ὁ καλέω κάρος .