galenus.de-rebus-boni-malique-suci 13
Ἀφεκτέον μὲν ἀεὶ τῶν κακοχύμων , πλὴν εἴποτε δέοι κάμνοντας ὥρᾳ θέρους θεραπεύεσθαι τήν τε ξηρότητα καὶ τὴν θερμασίαν ὅλου τοῦ σώματος . ἐπιτήδεια γὰρ ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ καὶ μῆλα , καὶ κοκκύμηλα , καὶ μόρα , καὶ κεράσια προσληφθέντα . καὶ σικύου δὲ καὶ πέπονος οὐ πολὺ προσενέγκασθαι τηνικαῦτα , καὶ μηλοπέπονος , ἔτι τε τῶν πραικοκίων ὀνομαζομένων ἢ Περσικῶν ἐγχωρεῖ , καθάπερ γε καὶ τῆς καλουμένης παρὰ Ῥωμαίοις μέλκης ἐψυχρισμένης , ἀφρογάλακτός τε καὶ τῶν διὰ γάλακτος ἐδεσμάτων , ὁποῖόν ἐστι καὶ τὸ καλούμενον ἀργιτρόφημα · καὶ σῦκα δὲ ὁμοίως ψυχρὰ καὶ κολόκυνθαι τοῖς οὕτω διακειμένοις ἐπιτήδειοι . σωφροσύνην δ’ ἀσκῶν ἄνθρωπος ἑτέρῳ τρόπῳ τὸν ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις καμάτοις αὐχμὸν τοῦ σώματος ὑγραίνειν τε καὶ ψύχειν δύναται . παραγενόμενος γὰρ ἀπὸ τοῦ βαλανείου , καὶ προπιὼν ὕδατος μὲν πρῶτον , εἶτ’ οἴνου μετρίως ὑδαροῦς , ἐμέσας τε πᾶν ὃ ἔπιε , θριδακίνης μὲν πρῶτον , ἀβλαβοῦς τε ἅμα καὶ ψύχοντος λαχάνου , προσενέγκασθαι δύναται , μετὰ ταῦτα δὲ δι’ ὄξους τε καὶ γάρου ποδὸς ὑείου καλῶς ἑψημένου , καὶ πτερῶν ἀλεκτορίδος , ἢ χηνὸς , ἢ καὶ τῆς γαστρὸς αὐτοῦ , καί τινος ἰχθύος τηγανιστοῦ τῶν ἁπαλοσάρκων , εἰ δὲ βούλοιτο , καὶ λαχανώδους τινὸς ἅψασθαι τῶν μὴ κακοχύμων , ὁποῖόν ἐστι μαλάχη τε καὶ κολόκυνθα , μετὰ ταῦτα δὲ πιεῖν οἶνον ὕδατι ψυχρῷ πάνυ κεκραμένον . ἅπτεσθαι δὲ καὶ ταρίχου πρὸ τούτου , καὶ τῶν ὀνομαζομένων τρομητῶν ὠῶν , ἰχθύων δὲ δι’ ἐλαίου καὶ γάρου λαμβανομένων ἐγχωρεῖ . βέλτιον γὰρ , ὡς ἔφην , ὕδατι ψυχρῷ τὴν ξηρὰν θερμότητα τοῦ σώματος ἰάσασθαι , φεύγοντας ἀεὶ τὰ κακόχυμα τῶν ἐδεσμάτων . καὶ χόνδρος δὲ ψυχρὸς ἐξ οἰνομέλιτος καὶ οἴνου ψυχροῦ τὴν αὐτὴν τοῦ σώματος ἰᾶται διάθεσιν ἄνευ κακοχυμίας . ἐμοὶ δ’ ἤρκεσε πολλάκις ἐν τοιαύτῃ διαθέσει γενομένῳ πτισάνης χυλῷ χρήσασθαι καλῶς ἐψυχρισμένῳ κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν , ἐν ᾧ μικρὸν ἔμπροσθεν ἔφην ἐπιτηδείως ἄν τινα πιεῖν ψυχρόν . ἄλλο δ’ ἄλλῳ τὸ μέτρον ἔστω τοῦ ψύχοντος ἐδέσματός τε καὶ πόματος , οἷς μὲν χρῆσθαι χιόνι σύνηθες , ἐκείνῃ προψύχουσιν , οἷς δ’ ἀπὸ πηγῆς ὕδατι προσφάτῳ , μηδὲν χιόνος δεομένοις . ἔστω δὲ ὁ κεραννύμενος οἶνος ὡσαύτως προεψυχρισμένος · οὕτως γὰρ ὀνομάζειν ἔθος ἐστὶ τοῖς ἰατροῖς τοὺς ἐν ὕδατι ψυχροτάτῳ προεψυγμένους , ἀγγείου δηλονότι τὸν οἶνον ἔχοντος ἐνισταμένου τῷ ὕδατι . ταῦτα μὲν οὖν ὑποτίθεμαι τοῖς ᾑρημένοις βίον ἐν ἀσχολίᾳ , καθάπερ οἱ διοικοῦντες ἔθνη καὶ πόλεις , ἔτι τε μᾶλλον οἱ τούτων ὑπηρέται , καὶ τούτων οὐδὲν ἧττον ὅσοι κατὰ πόλεμον ἢ ἐν ὁδοιπορίαις μακραῖς διατρίβουσιν . ὅσοι δὲ ἐλεύθεροι τῆς τοιαύτης ἀσχολίας , εἰ μὲν ἔθος ἔχοιεν γυμνάζεσθαι , σπανιώτατα δεήσονται πόσεως ψυχροῦ · μὴ γυμναζόμενοι δὲ , θέρους ὥρᾳ ἀκμαίου , θερμότητος αἰσθανόμενοι πολλῆς , ἀβλαβῶς ἂν ἀπὸ πηγῆς πίνοιεν ἀπεχόμενοι χιόνος . εἰ γὰρ καὶ παραχρῆμα τὰ νέα τῶν σωμάτων οὐδὲν αἰσθητὸν ἡ χιὼν φαίνοιτο βλάπτουσα , λεληθότως γοῦν κατὰ βραχὺ τῆς βλάβης αὐξανομένης ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ , παρακμαζούσης τε τῆς ἡλικίας , ἀνίατά τε καὶ δυσίατα αὐτοῖς νοσήματα γίνεται κατ’ ἄρθρα καὶ νεῦρα καὶ σπλάγχνα . πάσχειν δὲ εἰκὸς ἑκάστῳ τῶν βλαπτόντων ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ σώματος , ὅπερ ἀσθενέστατον ἦν φύσει .
Lemmas: ἀπέχω μέν ἀεί ὁ κακώχυμος , πλήν εἴποτε δέω κάμνω ὥρα θέρος θεραπεύω ὁ τε ξηρότης καί ὁ θερμασία ὅλος ὁ σῶμα . ἐπιτήδειος γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ καιρός καί μῆλον , καί κοκκύμηλον , καί μόρον , καί κεράσιον προσλαμβάνω . καί σίκυος δέ καί πέπων οὐ πολύς προσφέρω τηνικαῦτα , καί μηλοπέπων , ἔτι τε ὁ πραικόκιος ὀνομάζω ἤ Περσικός ἐγχωρέω , καθά γε καί ὁ καλέω παρά Ῥωμαῖος μέλκα ψυχρίζω , ἀφρογάλακτος τε καί ὁ διά γάλα ἔδεσμα , ὁποῖος εἰμί καί ὁ καλέω ἀργιτρόφημα · καί σῦκον δέ ὅμοιος ψυχρός καί κολόκυνθαι ὁ οὕτως διάκειμαι ἐπιτήδειος . σωφροσύνη δέ ἀσκέω ἄνθρωπος ἕτερος τρόπος ὁ ἐπί ὁ λέγω κάματος αὐχμός ὁ σῶμα ὑγραίνω τε καί ψύχω δύναμαι . παραγίγνομαι γάρ ἀπό ὁ βαλανεῖον , καί προπίνω ὕδωρ μέν πρῶτος , εἶτα οἶνος μέτριος ὑδαρής , ἐμέω τε πᾶς ὅς πίνω , θριδακίνη μέν πρῶτος , ἀβλαβής τε ἅμα καί ψύχω λάχανον , προσφέρω δύναμαι , μετά οὗτος δέ διά ὄξος τε καί γάρος πούς ὕειος καλός ἑψάω , καί πτερόν ἀλεκτορίς , ἤ χήν , ἤ καί ὁ γαστήρ αὐτός , καί τις ἰχθῦς τηγανιστός ὁ ἁπαλόσαρκος , εἰ δέ βούλομαι , καί λαχανώδης τις ἅπτω ὁ μή κακώχυμος , ὁποῖος εἰμί μαλάχη τε καί κολόκυνθα , μετά οὗτος δέ πίνω οἶνος ὕδωρ ψυχρός πάνυ κεράννυμι . ἅπτω δέ καί τάριχον πρό οὗτος , καί ὁ ὀνομάζω τρομητός ᾠόν , ἰχθῦς δέ διά ἔλαιον καί γάρον λαμβάνω ἐγχωρέω . ἀγαθός γάρ , ὡς φημί , ὕδωρ ψυχρός ὁ ξηρός θερμότης ὁ σῶμα ἰάομαι , φεύγω ἀεί ὁ κακόχυμος ὁ ἔδεσμα . καί χόνδρος δέ ψυχρός ἐκ οἰνόμελι καί οἶνος ψυχρός ὁ αὐτός ὁ σῶμα ἰάομαι διάθεσις ἄνευ κακοχυμία . ἐγώ δέ ἀρκέω πολλάκις ἐν τοιοῦτος διάθεσις γίγνομαι πτισάνη χυλός χράω καλός ψυχρίζω κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός , ἐν ὅς μικρός ἔμπροσθεν φημί ἐπιτήδειος ἄν τις πίνω ψυχρός . ἄλλος δέ ἄλλος ὁ μέτρον εἰμί ὁ ψύχω ἔδεσμα τε καί πόμα , ὅς μέν χράω χιών συνήθης , ἐκεῖνος προψύχω , ὅς δέ ἀπό πηγή ὕδωρ πρόσφατος , μηδείς χιών δέω . εἰμί δέ ὁ κεράννυμι οἶνος ὡσαύτως προψυχρίζω · οὕτως γάρ ὀνομάζω ἔθος εἰμί ὁ ἰατρός ὁ ἐν ὕδωρ ψυχρός προψύχω , ἀγγεῖον δηλονότι ὁ οἶνος ἔχω ἐνίστημι ὁ ὕδωρ . οὗτος μέν οὖν ὑποτίθημι ὁ αἱρέω βίος ἐν ἀσχολία , καθά ὁ διοικέω ἔθνος καί πόλις , ἔτι τε μάλα ὁ οὗτος ὑπηρέτης , καί οὗτος οὐδείς ἥσσων ὅσος κατά πόλεμος ἤ ἐν ὁδοιπορία μακρός διατρίβω . ὅσος δέ ἐλεύθερος ὁ τοιοῦτος ἀσχολία , εἰ μέν ἔθος ἔχω γυμνάζω , σπάνιος δέω πόσις ψυχρός · μή γυμνάζω δέ , θέρος ὥρα ἀκμαῖος , θερμότης αἰσθάνομαι πολύς , ἀβλαβής ἄν ἀπό πηγή πίνω ἀπέχω χιών . εἰ γάρ καί παραχρῆμα ὁ νέος ὁ σῶμα οὐδείς αἰσθητός ὁ χιών φαίνω βλάπτω , λεληθότως γοῦν κατά βραχύς ὁ βλάβη αὐξάνω ἐπί προήκω ὁ χρόνος , παρακμάζω τε ὁ ἡλικία , ἀνίατος τε καί δυσίατος αὐτός νόσημα γίγνομαι κατά ἄρθρον καί νεῦρον καί σπλάγχνον . πάσχω δέ ἔοικα ἕκαστος ὁ βλάπτω ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ σῶμα , ὅς ἀσθενής εἰμί φύσις .