galenus.de-purgantium-medicamentorum-facultate 1
Κατὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐοίκασιν οἱ παλαιότατοι τῶν ἰατρῶν τὰς πονηρὰς δόξας ἀνελέγκτους ἐᾶσαι , καθ’ ἣν καὶ τῶν νομοθετῶν οἱ ἀρχαιότατοι τὰ μέγιστα τῶν ἁμαρτημάτων ἀτιμώρητα . μετριωτέρας γὰρ οὔσης κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον τῆς κακίας καὶ μήτε ἀδικεῖν ἐπιχειρούντων τὰ μέγιστα μήτε ἀναισχυντεῖν ὑπομενόντων τὰ φανερώτατα , πῶς ἄν τις ἢ κόλασιν ὥριζε τοῖς μηδ’ ὅλως γεγενημένοις , ἢ ἔλεγχον ἐπῆγεν οἷς οὐδεὶς ὅλως εἶπεν ; ἐπειδὴ δ’ ἐν τῷ χρόνῳ τῆς κακίας αὐξανομένης οὔτε ἀτόλμητον οὐδὲν ἔτι τοῖς ἀνθρώποις οὔτε ἄῤῥητον ἦν , οἱ μὲν νομοθέται πολλοὺς τρόπους καινοὺς ἐξευρίσκουσι τῶν ἐπὶ τοῖς ἀδικοῦσι τιμωριῶν . οἱ δ’ ἀλήθειαν τιμῶντες ἐλέγχων ἰδέας πολυτρόπους ἐπὶ τοῖς σοφισταῖς , ὅπερ νῦν ἐοίκαμεν καὶ ἡμεῖς ἂν δράσειν , ἐξελέγχοντες τοὺς ἀναιροῦντας μὲν τῶν καθαιρόντων φαρμάκων τὴν ἑλκτικὴν δύναμιν ὧν ἐκκενοῦσι χυμῶν , μεταβλητικὴν δέ τινα φάσκοντας ἔχειν ἁπάντων ὁμοτίμως τῶν πλησιαζόντων αὐτοῖς . λέλεκται δ’ οὐδὲν Ἱπποκράτει πρὸς τὴν τοιαύτην δόξαν . οὔπω γὰρ οὔτ’ Ἀσκληπιάδης ἦν κατ’ αὐτὸν , ὁ προφανῶς ἀναισχυντήσας τε καὶ ὥσπερ ἔπαθλόν τινα κατὰ τῆς ἀληθείας ἀποδυσάμενος , οὔτ’ Ἐρασίστρατος , ὁ μετ’ αἰδοῦς μέν τινος , ὅλον δ’ ἀνατρέψας τὸ κεφάλαιον αὐτὸ , ὃ περὶ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων φανερῶς ὑπάρχει . τὴν γάρ τοι δραστικωτάτην τε καὶ οἰκειοτάτην τῆς φύσεως δύναμιν τὴν ἑλκτικὴν οὐκ οἶδεν Ἐρασίστρατος οὐδαμόθεν τῶν ἑαυτοῦ συγγραμμάτων , ἀλλὰ τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθίᾳ μᾶλλον ἀντ’ αὐτῆς χρῆται . μέρος δέ ἐστι τῆς τῶν οἰκείων ἑλκτικῆς δυνάμεως ἡ ἐν τοῖς καθαίρουσι φαρμάκοις , ὥσπερ γε καὶ καθ’ ἣν ἡ χολὴ διακρίνεται καὶ τὸ οὖρον , ἄλλα τε πολλὰ κατά τε τὴν ὑγείαν τῶν ζώων ὑπὸ τῆς φύσεως ἀποτελούμενα καὶ κατὰ τὰς ἰάσεις τῶν νοσημάτων καὶ κατὰ τὰ νοσήματα , ὑπό τε τῶν ἰατρῶν καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως οὐχ ἥκιστα . ἐπεὶ τοίνυν Ἱπποκράτης οὐδὲν εἶπεν πρὸς τοὺς ἀναιροῦντας ἐκ τῶν ὄντων τὴν ὁλκὴν , ὅτι μηδὲ προστάτην οὕτως ἰταμὸν ὁ λόγος ἔσχεν , οἷοι πολλοὶ τῶν μετ’ αὐτῶν ἐγένοντο , δίκαιον ἂν εἴη περὶ τῆς ἀληθείας ἀνθ’ Ἱπποκράτους ἡμᾶς ἀγωνίσασθαι καὶ πρῶτον μὲν οἷόν τι λέγουσιν ἀναμνῆσαι τοὺς ἄνδρας , εἶθ’ ἑξῆς ὡς οὐκ ὀρθῶς λέγοντας ἐπιδεῖξαι . ὁ μὲν δὴ λόγος αὐτῶν τοιόσδε . τὸ καθαῖρον φάρμακον , οὗπερ ἂν ψαύσῃ χυμοῦ , τοῦτον εἰς τὴν ἰδίαν ἰδέαν ἀλλοιοῖ , χολὴν μὲν ξανθὴν ἐργαζόμενον , ὅπερ ὀνομάζουσι χολαγωγὸν , ὥσπερ καὶ φλέγμα , ὃ καλοῦσι φλεγμαγωγόν · ὑδατώδη δέ τινα φύσιν ἀποτελοῦν ὃ καλοῦσιν ὑδραγωγὸν , ἄλλο γε μέλαιναν χολὴν ἀποφαῖνον οὗπερ ἂν ἅψηται χυμοῦ . συνελόντα δὲ φάναι , μεταβολὴ καὶ ἀλλοίωσίς ἐστι τῶν ἐν ταῖς φλεψὶ χυμῶν ἁπάντων , οὐ κένωσις ἑνὸς ἐξ αὐτῶν , ἡ προσαγορευομένη κάθαρσις , ὡς ὁ τούτων λόγος . ἀλλ’ εἴπερ ταῦτα βούλεσθε , λέγωμεν ἤδη πρὸς αὐτοὺς , ἄν τε χολῆς ἀγωγὸν , ἄν τε φλέγματος , ἄν τε μελαίνης , ἄν τε ὀῤῥώδους ὑγρότητος λάβῃ τὶς φάρμακον , ἅπαντας κενοῦσθαι τοὺς ἐκ τῶν φλεβῶν χυμούς . καὶ μὴν ταύτῃ μόνον ἄρα διαλλάττει τὸ καθῆραί τινα τοιούτῳ φαρμάκῳ , τοῦ τέμνοντα φλέβα κενῶσαι τὸ αἷμα , καθόσον ἐν μὲν ταῖς φλεβοτομίαις οἷόν περ ἔμπροσθεν ἐνυπάρχει ἐκκρίνεται , κατὰ δὲ τὰς καθάρσεις ἐξαλλαττόμενόν ἐστιν οὐ τῇ χρόᾳ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ συστάσει . τὸ μὲν γὰρ τῶν ὑδατωδῶν ἀγωγὸν ὑγρὰ καὶ λεπτὰ πάντα ποιεῖται τὰ κατὰ τὰς φλέβας , εἰ καὶ τύχοι πρότερον ὄντα παχύτατα τὸ δὲ τῆς μελαίνης ἔμπαλιν ἅπαντα παχέα καὶ στάσιμα , κᾂν εἰ πρόσθεν ἦν ὑγρότατα . καὶ τοίνυν καὶ ἡ ἔκλεξις ἡμῖν τοῦ φλεβοτομῆσαί τε καὶ καθῆραι κατ’ ἄλλους μέν τινας ἔσται σκοποὺς , κατ’ αὐτὴν δὲ τὴν ἰδέαν τῶν κενουμένων οὐκ ἔσται . τίνες δ’ ἄλλοι σκοποί ; πολλοὶ μὲν ἑτοιμότεροι πρὸς φλεβοτομίαν εἰσὶ τῶν ἄλλων , ἔνιοι δὲ πρὸς κάθαρσιν , ὥσπερ γε καὶ ἄλλοι θᾶττον ὁτιοῦν πάθειεν ἢ φλεβοτομοῖεν . ἔνιοι δὲ ἀποκοπῆναι μᾶλλον ὑπομένουσι μόριόν τι τοῦ σώματος ἢ καταπιεῖν φάρμακον . καὶ μὲν δὴ καὶ τινὲς μὲν ἀνατρέπονται τὸν στόμαχον ὑπὸ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων , ἕτεροι δὲ ἀλύπως λαμβάνουσιν . ἀπὸ τῶν τοιούτων οὖν σκοπῶν ἐνίους μὲν τῶν ἀνθρώπων φλεβοτομήσομεν , ἐνίοις δὲ τὸ καθαῖρον φάρμακον δώσομεν , οὐκ ἀφ’ ὧν ἐνόμιζον οἱ Ἀσκληπιάδαι , φλεβοτομίαν μὲν ὁμοτίμως ἐκκενοῦν ἅπαντας τοὺς ἐν ταῖς φλεψὶ νομίζοντες χυμοὺς , τὴν κάθαρσιν δ’ οὐχ ὁμοτίμως , ἀλλ’ ἕνα μέν τινα καὶ μόνον ἐκεῖνον , οὗπερ ἂν ἀγωγὸν εἶναι λέγεται . διὸ καὶ καθαίρεσθαι φασὶ τὸ αἷμα ὑπὸ τῶν τοιούτων φαρμάκων , οὐ κενοῦσθαι καθάπερ ἐν ταῖς φλεβοτομίαις . ταῦτα ὑμῶν ἕπεται ταῖς ὑποθέσεσιν ἑκόντων τε καὶ ἀκόντων .
Lemmas: κατά ὁ αὐτός αἰτία ἔοικα ὁ παλαιός ὁ ἰατρός ὁ πονηρός δόξα ἀνέλεγκτος ἐάω , κατά ὅς καί ὁ νομοθέτης ὁ ἀρχαῖος ὁ μέγας ὁ ἁμάρτημα ἀτιμώρητος . μέτριος γάρ εἰμί κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ὁ κακία καί μήτε ἀδικέω ἐπιχειρέω ὁ μέγας μήτε ἀναισχυντέω ὑπομένω ὁ φανερός , πῶς ἄν τις ἤ κόλασις ὁρίζω ὁ μηδέ ὅλος γίγνομαι , ἤ ἔλεγχος ἐπάγω ὅς οὐδείς ὅλος λέγω ; ἐπειδή δέ ἐν ὁ χρόνος ὁ κακία αὐξάνω οὔτε ἀτόλμητος οὐδείς ἔτι ὁ ἄνθρωπος οὔτε ἄρρητος εἰμί , ὁ μέν νομοθέτης πολύς τρόπος καινός ἐξευρίσκω ὁ ἐπί ὁ ἀδικέω τιμωρία . ὁ δέ ἀλήθεια τιμάω ἔλεγχος ἰδέα πολύτροπος ἐπί ὁ σοφιστής , ὅς νῦν ἔοικα καί ἐγώ ἄν δράω , ἐξελέγχω ὁ ἀναιρέω μέν ὁ καθαίρω φάρμακον ὁ ἑλκτικός δύναμις ὅς ἐκκενόω χυμός , μεταβλητικός δέ τις φάσκω ἔχω ἅπας ὁμότιμος ὁ πλησιάζω αὐτός . λέγω δέ οὐδείς Ἱπποκράτης πρός ὁ τοιοῦτος δόξα . οὔπω γάρ οὔτε Ἀσκληπιάδης εἰμί κατά αὐτός , ὁ προφανής ἀναισχυντέω τε καί ὥσπερ ἔπαθλον τις κατά ὁ ἀλήθεια ἀποδύω , οὔτε Ἐρασίστρατος , ὁ μετά αἰδώς μέν τις , ὅλος δέ ἀνατρέπω ὁ κεφάλαιος αὐτός , ὅς περί ὁ καθαίρω φάρμακον φανερός ὑπάρχω . ὁ γάρ τοι δραστικός τε καί οἰκεῖος ὁ φύσις δύναμις ὁ ἑλκτικός οὐ οἶδα Ἐρασίστρατος οὐδαμόθεν ὁ ἑαυτοῦ σύγγραμμα , ἀλλά ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία μάλα ἀντί αὐτός χράω . μέρος δέ εἰμί ὁ ὁ οἰκεῖος ἑλκτικός δύναμις ὁ ἐν ὁ καθαίρω φάρμακον , ὥσπερ γε καί κατά ὅς ὁ χολή διακρίνω καί ὁ οὖρος , ἄλλος τε πολύς κατά τε ὁ ὑγεία ὁ ζῷον ὑπό ὁ φύσις ἀποτελέω καί κατά ὁ ἴασις ὁ νόσημα καί κατά ὁ νόσημα , ὑπό τε ὁ ἰατρός καί αὐτός ὁ φύσις οὐ ἦκα . ἐπεί τοίνυν Ἱπποκράτης οὐδείς λέγω πρός ὁ ἀναιρέω ἐκ ὁ εἰμί ὁ ὁλκή , ὅτι μηδέ προστάτης οὕτως ἰταμός ὁ λόγος ἔχω , οἷος πολύς ὁ μετά αὐτός γίγνομαι , δίκαιος ἄν εἰμί περί ὁ ἀλήθεια ἀντί Ἱπποκράτης ἐγώ ἀγωνίζομαι καί πρῶτος μέν οἷος τις λέγω ἀναμιμνῄσκω ὁ ἀνήρ , εἶτα ἑξῆς ὡς οὐ ὀρθός λέγω ἐπιδείκνυμι . ὁ μέν δή λόγος αὐτός τοιόσδε . ὁ καθαίρω φάρμακον , ὅς ἄν ψαύω χυμός , οὗτος εἰς ὁ ἴδιος ἰδέα ἀλλοιόω , χολή μέν ξανθός ἐργάζομαι , ὅς ὀνομάζω χολαγωγός , ὥσπερ καί φλέγμα , ὅς καλέω φλεγμαγωγός · ὑδατώδης δέ τις φύσις ἀποτελέω ὅς καλέω ὑδραγωγός , ἄλλος γε μέλας χολή ἀποφαίνω ὅς ἄν ἅπτω χυμός . συναιρέω δέ φημί , μεταβολή καί ἀλλοίωσις εἰμί ὁ ἐν ὁ φλέψ χυμός ἅπας , οὐ κένωσις εἷς ἐκ αὐτός , ὁ προσαγορεύω κάθαρσις , ὡς ὁ οὗτος λόγος . ἀλλά εἴπερ οὗτος βούλομαι , λέγω ἤδη πρός αὐτός , ἐάν τε χολή ἀγωγός , ἐάν τε φλέγμα , ἐάν τε μέλας , ἐάν τε ὀρρώδης ὑγρότης λαμβάνω τίς φάρμακον , ἅπας κενόω ὁ ἐκ ὁ φλέψ χυμός . καί μήν οὗτος μόνος ἄρα διαλλάσσω ὁ καθαίρω τις τοιοῦτος φάρμακον , ὁ τέμνω φλέψ κενόω ὁ αἷμα , καθόσον ἐν μέν ὁ φλεβοτομία οἷος περ ἔμπροσθεν ἐν-ὑπάρχω ἐκκρίνω , κατά δέ ὁ κάθαρσις ἐξαλλάσσω εἰμί οὐ ὁ χροιά μόνος , ἀλλά καί ὁ σύστασις . ὁ μέν γάρ ὁ ὑδατώδης ἀγωγός ὑγρός καί λεπτός πᾶς ποιέω ὁ κατά ὁ φλέψ , εἰ καί τυγχάνω πρότερος εἰμί παχύς ὁ δέ ὁ μέλας ἔμπαλιν ἅπας παχύς καί στάσιμος , ᾄν εἰ πρόσθεν εἰμί ὑγρός . καί τοίνυν καί ὁ ἔκλεξις ἐγώ ὁ φλεβοτομέω τε καί καθαίρω κατά ἄλλος μέν τις εἰμί σκοπός , κατά αὐτός δέ ὁ ἰδέα ὁ κενόω οὐ εἰμί . τίς δέ ἄλλος σκοπός ; πολύς μέν ἑτοῖμος πρός φλεβοτομία εἰμί ὁ ἄλλος , ἔνιοι δέ πρός κάθαρσις , ὥσπερ γε καί ἄλλος ταχύς ὁστισοῦν πθειῄσκω ἤ φλεβοτομέω . ἔνιοι δέ ἀποκόπτω μάλα ὑπομένω μόριον τις ὁ σῶμα ἤ καταπίνω φάρμακον . καί μέν δή καί τις μέν ἀνατρέπω ὁ στόμαχος ὑπό ὁ καθαίρω φάρμακον , ἕτερος δέ ἄλυπος λαμβάνω . ἀπό ὁ τοιοῦτος οὖν σκοπός ἔνιοι μέν ὁ ἄνθρωπος φλεβοτομέω , ἔνιοι δέ ὁ καθαίρω φάρμακον δίδωμι , οὐ ἀπό ὅς νομίζω ὁ Ἀσκληπιάδαι , φλεβοτομία μέν ὁμότιμος ἐκκενόω ἅπας ὁ ἐν ὁ φλέψ νομίζω χυμός , ὁ κάθαρσις δέ οὐ ὁμότιμος , ἀλλά εἷς μέν τις καί μόνος ἐκεῖνος , ὅς ἄν ἀγωγός εἰμί λέγω . διό καί καθαίρω φημί ὁ αἷμα ὑπό ὁ τοιοῦτος φάρμακον , οὐ κενόω καθά ἐν ὁ φλεβοτομία . οὗτος σύ ἕπομαι ὁ ὑπόθεσις ἑκών τε καί ἄκων .