galenus.de-pulsibus-libellus-ad-tirones 10
Ἑξῆς δὲ καιρὸς ἂν εἴη λέγειν τὰς ἄλλας τροπὰς τὰς ἐπὶ τοῖς οὐ φύσει γινομένας αἰτίοις . γυμνάσιν κατ’ ﻿ ἀρχὰς μὲν , καὶ μέχρι τοῦ μετρίου , σφοδροτέρους τε καὶ μεγάλους καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς τοὺς σφυγμοὺς ἀπεργάζονται . πολλὰ δὲ καὶ ὑπὲρ τὴν δύναμιν τοῦ πονοῦντος , μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοτάτους ἐσχάτως . ὑπερβαλλόντως δ’ ἄμετρα , ὥστε μόλις ἔτι κινεῖσθαι δύνασθαι , καὶ διὰ μακρῶν ἀναπαύσεων , ἢ μηδόλως · ἀλλ’ ἱκανῶς ἐκλύεσθαι , πάνυ μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς καὶ βραδεῖς καὶ ἀραιοὺς ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς . εἰ δὲ εἰς διάλυσιν τῆς δυνάμεως καταστρέφοι , τοὺς ἐκείνης ἰδίους . εἰρήσεται δὲ μικρὸν ὕστερον , ὁποίους διαλυομένη δύναμις ἐργάζεται σφυγμούς . Λουτρὰ δὲ θερμὰ μὲν μεγάλους καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς καὶ σφοδροὺς , ἔστ’ ἂν εἴη σύμμετρα . τὰ δὲ ἄμετρα , μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς , ὠκεῖς δ’ ἔτι , καὶ πυκνούς . εἰ δ’ ἐν τούτῳ μὴ παύσαιντο , μικροὺς καὶ βραδεῖς καὶ ἀραιοὺς καὶ ἀμυδρούς . Λουτρὰ δὲ ψυχρὰ παραχρῆμα μὲν μικροὺς καὶ βραδεῖς καὶ ἀραιοὺς καὶ ἀραιοτέρους . εἰς ὕστερον δὲ οἷον ἄν τι καὶ τύχῃ ἐργασάμενα . πάντως γὰρ ἢ νάρκωσιν , ἢ ῥῶσιν . ναρκώσαντα μὲν οὖν καὶ καταψύξαντα μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς καὶ βραδεῖς καὶ ἀραιοὺς , ἐκθερμήναντα δὲ καὶ ῥώσαντα μεγάλους μὲν καὶ σφοδροὺς , τάχει δὲ καὶ πυκνότητι συμμέτρους . Σιτία πολλὰ μὲν , ὥστε βαρῦναι τὴν δύναμιν , ἀνωμάλους τε καὶ ἀτάκτους τοὺς σφυγμοὺς ἐργάζεται . Ἀρχιγένης δέ φησιν , ὠκυτέρους πλέον καὶ πυκνοτέρους . τὰ δὲ σύμμετρα μεγάλους καὶ σφοδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ πυκνούς . τὰ δὲ ἐλάττονα , ὥστε μὴ τρέφειν αὐτάρκως , οὐχ ὁμοίως τοῖς συμμέτροις , ἀλλ’ ἐλάττονα τὴν τροπὴν ἐργάζεται , καὶ μέχρι χρόνου βραχέος . Οἶνος τὰ μὲν ἄλλα παραπλησίως σιτίοις τρέπει τοὺς σφυγμοὺς , διαφέρει δὲ τῷ παραχρῆμα τὴν τροπὴν ἐργάζεσθαι καὶ τῷ προτέραν παύεσθαι τὴν ἀπὸ οἴνου τῆς ἀπὸ τῶν σιτίων , καὶ τῷ τὸ τάχος πλέον αὔξειν , καὶ τὸ μέγεθος , ἤπερ τὴν σφοδρότητα καὶ τὴν πυκνότητα . σχεδὸν γὰρ ὅσῳ σφοδροτέραν τε καὶ διαρκεστέραν τὴν ἰσχὺν τοῦ σώματος ἡ σύμμετρος τροφὴ παρέχει , τοσούτῳ τὸ μέγεθος ὁ οἶνος ἐξαίρει . Ὕδωρ ἁπάντων τῶν προσφερομένων βραχυτάτην τροπὴν ἐργάζεται , πλὴν ἀνάλογον σιτίοις , καὶ τοῦτο τρέπει . Τὰ δὲ ἄλλα πάντα , καθ’ ὅσον ἂν ἢ τρέφειν , ἢ θερμαίνειν , ἢ ψύχειν δύνηται , κατὰ τοσοῦτον καὶ τὴν τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν μεταβάλλει . οὕτω μὲν ἐπὶ τοῖς οὐ φύσει καλουμένοις αἰτίοις οἱ σφυγμοὶ τρέπονται .
Lemmas: ἑξῆς δέ καιρός ἄν εἰμί λέγω ὁ ἄλλος τροπή ὁ ἐπί ὁ οὐ φύσις γίγνομαι αἴτιος . γυμνάς κατά ﻿ ἀρχή μέν , καί μέχρι ὁ μέτριος , σφοδρός τε καί μέγας καί ταχύς καί πυκνός ὁ σφυγμός ἀπεργάζομαι . πολύς δέ καί ὑπέρ ὁ δύναμις ὁ πονέω , μικρός καί ἀμυδρός καί ταχύς καί πυκνός ἔσχατος . ὑπερβαλλόντως δέ ἄμετρος , ὥστε μόλις ἔτι κινέω δύναμαι , καί διά μακρός ἀνάπαυσις , ἤ μηδόλως · ἀλλά ἱκανός ἐκλύω , πάνυ μικρός καί ἀμυδρός καί βραδύς καί ἀραιός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . εἰ δέ εἰς διάλυσις ὁ δύναμις καταστρέφω , ὁ ἐκεῖνος ἴδιος . λέγω δέ μικρός ὕστερον , ὁποῖος διαλύω δύναμις ἐργάζομαι σφυγμός . λουτρόν δέ θερμός μέν μέγας καί ταχύς καί πυκνός καί σφοδρός , ἔστε ἄν εἰμί σύμμετρος . ὁ δέ ἄμετρος , μικρός καί ἀμυδρός , ὠκύς δέ ἔτι , καί πυκνός . εἰ δέ ἐν οὗτος μή παύω , μικρός καί βραδύς καί ἀραιός καί ἀμυδρός . λουτρόν δέ ψυχρός παραχρῆμα μέν μικρός καί βραδύς καί ἀραιός καί ἀραῖος . εἰς ὕστερον δέ οἷος ἄν τις καί τυγχάνω ἐργάζομαι . πάντως γάρ ἤ νάρκωσις , ἤ ῥῶσις . ναρκόω μέν οὖν καί καταψύχω μικρός καί ἀμυδρός καί βραδύς καί ἀραιός , ἐκθερμαίνω δέ καί ῥώννυμι μέγας μέν καί σφοδρός , τάχος δέ καί πυκνότης σύμμετρος . σιτίον πολύς μέν , ὥστε βαρύνω ὁ δύναμις , ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος ὁ σφυγμός ἐργάζομαι . Ἀρχιγένης δέ φημί , ὠκύς πολύς καί πυκνός . ὁ δέ σύμμετρος μέγας καί σφοδρός καί ταχύς καί πυκνός . ὁ δέ ἐλαχύς , ὥστε μή τρέφω αὔταρκος , οὐ ὅμοιος ὁ σύμμετρος , ἀλλά ἐλαχύς ὁ τροπή ἐργάζομαι , καί μέχρι χρόνος βραχύς . οἶνος ὁ μέν ἄλλος παραπλήσιος σιτίον τρέπω ὁ σφυγμός , διαφέρω δέ ὁ παραχρῆμα ὁ τροπή ἐργάζομαι καί ὁ πρότερος παύω ὁ ἀπό οἶνος ὁ ἀπό ὁ σιτίον , καί ὁ ὁ τάχος πολύς αὐξάνω , καί ὁ μέγεθος , ἤ ὁ σφοδρότης καί ὁ πυκνότης . σχεδόν γάρ ὅσος σφοδρός τε καί διαρκής ὁ ἰσχύς ὁ σῶμα ὁ σύμμετρος τροφή παρέχω , τοσοῦτος ὁ μέγεθος ὁ οἶνος ἐξαίρω . ὕδωρ ἅπας ὁ προσφέρω βραχύς τροπή ἐργάζομαι , πλήν ἀνάλογος σιτίον , καί οὗτος τρέπω . ὁ δέ ἄλλος πᾶς , κατά ὅσος ἄν ἤ τρέφω , ἤ θερμαίνω , ἤ ψύχω δύναμαι , κατά τοσοῦτος καί ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις μεταβάλλω . οὕτως μέν ἐπί ὁ οὐ φύσις καλέω αἴτιος ὁ σφυγμός τρέπω .