galenus.de-ptisana 2
Ὅτι μὲν οὖν τὸ ἄριστον ὕδωρ ἐκλέγεσθαι χρὴ εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς πτισάνης , οὐδεὶς , οἶμαι , ἀμφισβητεῖ . ἄριστον δὲ ὕδωρ συστάσει , καὶ γεύσει , καὶ ὀσμῇ , καὶ χροιᾷ κρίνεται · τῇ μὲν γεύσει καὶ τῇ ὀσμῇ , ἵνα μηδεμίαν ἀλλόκοτον ὑπεμφαίνῃ ποιότητα , τουτέστιν ἵνα μὴ γλυκὺ ὑπάρχῃ , μήθ’ ἁλυκὸν , μήτ’ ὀξῶδες , ἢ δριμὺ , ἢ δυσῶδες , ἢ σηπεδονῶδες , ἢ ὅλως ἄλλην τινὰ ἐπίκτητον ποιότητα κεκτημένον , ἀλλ’ ἄποιον παντελῶς , καὶ χωρὶς πάσης ἐπικτήτου ποιότητος , καὶ χωρὶς πάσης ἐπιμιξίας γευστικῆς τε καὶ ὀσφραντικῆς . δεῖ μέντοι καὶ διαυγὲς εἶναι καὶ καθαρὸν καὶ μηδὲν ἰλυῶδες ἔχον , ἀλλ’ ὥσπερ ἀκριβῶς διηθημένον , καὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἐμφερομένων ψηγμάτων ἀπηλλαγμένον . τὸ γάρ τοι τοιοῦτον ὕδωρ πρὸς τὴν μὲν χρῆσίν ἐστι λυσιτελὲς , πρὸς δὲ τὴν φύσιν οὐδ’ οὕτως ἐστὶ καθαρὸν , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλο τι τῶν αἰσθητῶν στοιχείων . εἰ δὲ τοιοῦτόν ἐστιν , οἷον εἶπον , τὸ ὕδωρ , εὐθύς ἐστι λεπτομερέστερον αὐτὸ , ῥᾳδίως τε πεττόμενον καὶ ἀναδιδόμενον , καὶ τὰ ὑποχόνδρια ταχέως διεξερχόμενον , καὶ οὐ μόνον τῇ φυσικῇ θερμότητι πλησιάζον εὐαλλοίωτόν ἐστιν , ἀλλὰ καὶ τῷ ἔξωθεν πυρὶ προσομιλῆσαν θερμαίνεται συντόμως . καὶ μάρτυς Ἱπποκράτης τοῦ λόγου ὕδωρ γὰρ τὸ ταχέως θερμαινόμενον καὶ αὖθις ταχέως ψυχόμενον κουφότατον εἶναι βούλεται , οὐ τὸ ἐλαφρὸν καὶ σταθμῷ διακρινόμενον , ἀλλὰ τὸ λεπτομερὲς καὶ ῥᾳδίως εἰς ἑαυτὸ τὰς ἐναντίας ποιότητας δεχόμενον . τὸ δὲ τοιοῦτον ὕδωρ καὶ ψυχρόν ἐστι καὶ ὑγρὸν , καὶ ὕδωρ κυρίως . τὰ δ’ ὑπό τινος οὐσίας ἢ ποιότητος νοθευθέντα , ὁποῖά εἰσι τὰ ἀσφαλτώδη , καὶ θειώδη , καὶ στυπτηριώδη , τοσοῦτον τῆς τοῦ ὕδατος φύσεως ἀφεστήκασιν , ὅσον καὶ ἐνοθεύθησαν . εἰ δὲ καὶ ἀπόδειξιν ζητεῖς τοῦ ψύχειν τε καὶ ὑγραίνειν τὸ ὕδωρ , οὐ τοῦ νῦν ἐστι λόγου , περὶ πτισάνης προθεμένου διεξελθεῖν · πλὴν ὅτι ψυχρόν ἐστι καὶ ὑγρὸν , ἅπαντες οἱ παλαιοὶ ἀπέδειξαν , καὶ ἡ πεῖρα μαρτυρεῖ , καὶ πάντων δὲ λόγῳ ὁμολογούμενον τοῦτο λαβὼν εἰς τὸν περὶ κριθῆς λόγον ἔρχομαι .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν ὁ ἀγαθός ὕδωρ ἐκλέγω χρή εἰς ὁ κατασκευή ὁ πτισάνη , οὐδείς , οἴομαι , ἀμφισβητέω . ἀγαθός δέ ὕδωρ σύστασις , καί γεῦσις , καί ὀσμή , καί χροιά κρίνω · ὁ μέν γεῦσις καί ὁ ὀσμή , ἵνα μηδείς ἀλλόκοτος ὑπεμφαίνω ποιότης , τουτέστι ἵνα μή γλυκύς ὑπάρχω , μήτε ἁλυκός , μήτε ὀξώδης , ἤ δριμύς , ἤ δυσώδης , ἤ σηπεδονώδης , ἤ ὅλος ἄλλος τις ἐπίκτητος ποιότης κτάομαι , ἀλλά ἄποιος παντελής , καί χωρίς πᾶς ἐπίκτητος ποιότης , καί χωρίς πᾶς ἐπιμιξία γευστικός τε καί ὀσφραντικός . δέω μέντοι καί διαυγής εἰμί καί καθαρός καί μηδείς ἰλυώδης ἔχω , ἀλλά ὥσπερ ἀκριβής διηθέω , καί ὁ ἐν αὐτός ἐμφέρω ψῆγμα ἀπαλλάσσω . ὁ γάρ τοι τοιοῦτος ὕδωρ πρός ὁ μέν χρῆσις εἰμί λυσιτελής , πρός δέ ὁ φύσις οὐδέ οὕτως εἰμί καθαρός , ὥσπερ οὐδέ ἄλλος τις ὁ αἰσθητός στοιχεῖον . εἰ δέ τοιοῦτος εἰμί , οἷος λέγω , ὁ ὕδωρ , εὐθύς εἰμί λεπτομερής αὐτός , ῥᾴδιος τε πέσσω καί ἀναδίδωμι , καί ὁ ὑποχόνδριος ταχύς διεξέρχομαι , καί οὐ μόνος ὁ φυσικός θερμότης πλησιάζω εὐαλλοίωτος εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἔξωθεν πῦρ προσομιλέω θερμαίνω σύντομος . καί μάρτυς Ἱπποκράτης ὁ λόγος ὕδωρ γάρ ὁ ταχύς θερμαίνω καί αὖθις ταχύς ψύχω κοῦφος εἰμί βούλομαι , οὐ ὁ ἐλαφρός καί σταθμός διακρίνω , ἀλλά ὁ λεπτομερής καί ῥᾴδιος εἰς ἑαυτοῦ ὁ ἐναντίος ποιότης δέχομαι . ὁ δέ τοιοῦτος ὕδωρ καί ψυχρός εἰμί καί ὑγρός , καί ὕδωρ κύριος . ὁ δέ ὑπό τις οὐσία ἤ ποιότης νοθεύω , ὁποῖος εἰμί ὁ ἀσφαλτώδης , καί θειώδης , καί στυπτηριώδης , τοσοῦτος ὁ ὁ ὕδωρ φύσις ἀφίστημι , ὅσος καί νοθεύω . εἰ δέ καί ἀπόδειξις ζητέω ὁ ψύχω τε καί ὑγραίνω ὁ ὕδωρ , οὐ ὁ νῦν εἰμί λόγος , περί πτισάνη προτίθημι διεξέρχομαι · πλήν ὅτι ψυχρός εἰμί καί ὑγρός , ἅπας ὁ παλαιός ἀποδείκνυμι , καί ὁ πεῖρα μαρτυρέω , καί πᾶς δέ λόγος ὁμολογέω οὗτος λαμβάνω εἰς ὁ περί κριθή λόγος ἔρχομαι .