galenus.de-propriorum-animi-cuiuslibet-affectuum-dignotione-et-curatione 8
Εὐτύχησα δὲ μεγάλην εὐτυχίαν , ἀοργητότατον καὶ δικαιότατον καὶ χρηστότατον καὶ φιλανθρωπότατον ἔχων πατέρα , μητέρα δὲ ὀργιλωτάτην , ὡς δάκνειν μὲν ﻿ ἐνίοτε τὰς θεραπαίνας , ἀεὶ δὲ κεκραγέναι τε καὶ μάχεσθαι τῷ πατρὶ μᾶλλον , ἢ Ξανθίππη Σωκράτει . παράλληλά τε ὁρῶντί μοι τὰ καλὰ τῶν τοῦ πατρὸς ἔργων τοῖς αἰσχροῖς πάθεσι τῆς μητρὸς ἐπῄει τὰ μὲν ἀσπάζεσθαί τε καὶ φιλεῖν , τὰ δὲ φεύγειν καὶ μισεῖν . ὥσπερ δὲ ἐν τούτοις ἑώρων παμπόλλην διαφορὰν τῶν γονέων , οὕτω κᾀν τῷ , τὸν μὲν ἐπὶ οὐδεμίᾳ ζημίᾳ λυπούμενον , ἀνιωμένην δ’ ἐπισμικροτάτοις τὴν μητέρα . γιγνώσκεις δὲ δήπου καὶ σὺ τοὺς παῖδας , οἷς μὲν ἂν ἡσθῶσι , ταῦτα μιμουμένους , ἃ δ’ ἂν ἀηδῶς ὁρῶσι , φεύγοντας . ἡ μὲν οὖν ὑπὸ τῷ πατρὶ παιδεία τοιαύτη τις ἦν · ὑποπληρώσας δὲ τεσσαρεσκαιδέκατον ἔτος , ἤκουον φιλοσόφων πολιτῶν , ἐπὶ πλεῖστον μὲν Στωϊκοῦ Φιλοπάτορος μαθητοῦ , βραχὺν δέ τινα καὶ Πλατωνικοῦ μαθητοῦ Γαΐου , διὰ τὸ μὴ σχολάζειν αὐτὸν , εἰς πολιτικὰς ἀσχολίας ἑλκόμενον ὑπὸ τῶν πολιτῶν , ὅτι μόνος αὐτοῖς ἐδόκει δίκαιός τε καὶ χρημάτων εἶναι κρείττων , εὐπρόσιτός τε καὶ πρᾷος . ἐν τούτῳ δέ τις καὶ ἄλλος ἦλθε πολίτης ἡμέτερος ἐξ ἀποδημίας μακρᾶς , Ἀσπασίου τοῦ Περιπατητικοῦ μαθητὴς , καὶ μετὰ τοῦτον ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν ἄλλος Ἐπικούρειος , ὧν ἁπάντων ὁ πατὴρ δι’ ἐμὲ τοῦ βίου καὶ τῶν δογμάτων ἐξέτασιν ἐποιεῖτο , σὺν ἐμοὶ πρὸς αὐτοὺς ἀφικνούμενος . ἐγεγύμναστο δ’ ἐπὶ πλεῖστον ἐν γεωμετρίᾳ , καὶ ἀριθμητικῇ , καὶ ἀρχιτεκτονίᾳ , καὶ ἀστρονομίᾳ . βουλόμενος γοῦν ὁμοίως ταῖς γραμμικαῖς ἀποδείξεσιν λέγειν κεχρῆσθαι τὸν διδάξαντα · διὰ ταύτην δὲ χρὴ τὴν αἰτίαν μηδὲ διαφωνίαν γεγονέναι πρὸς ἀλλήλους . τῶν ἀπὸ τῶν σοῦ δηλονότι μαθημάτων καλῶν , καθάπερ οἱ ἀρχαῖοι κατὰ τὰς προειρημένας τέχνας , ὧν αἱ πρῶται γεωμετρία τε καὶ ἀριθμητική . καθάπερ οὖν ἔφην , τὸ μὴ προπετῶς ἀπὸ μιᾶς αἱρέσεως ἀναγορεύσας σαυτὸν , ἀλλὰ ἐν χρόνῳ παμπόλλῳ μανθάνων τε καὶ κρίνων αὐτὰς , οὕτως πρὸς ἁπάντων μὲν ἀνθρώπων ἐπαινεῖται . συνομολογεῖται δὲ καὶ τοῖς φιλοσόφοις εἶναι ζηλωτέα ταῦτα , καὶ νῦν ἤδη ζηλωτέον αὐτὰ , καὶ μανθάνειν , καὶ αὐξάνειν ἀξιῶσαι , δικαιοσύνης ἀντιποιούμενον , καὶ σωφροσύνης , ἀνδρείας τε καὶ φρονήσεως . ἐπαινοῦσι γὰρ ἅπαντες τὰς ἀρετὰς ταύτας , κᾂν αὐτοὶ συνειδῶσιν ἑαυτοῖς οὐδεμίαν αὐτῶν ἔχουσι , καὶ φαίνεσθαί γε πειρῶνται τοῖς ἄλλοις ἀνδρεῖοι , καὶ σώφρονες , καὶ δίκαιοι , καὶ φρόνιμοι , ἄλυποι μέντοι κατ’ ἀλήθειαν εἶναι , κᾂν μὴ φαίνωνται τοῖς ἄλλοις . ὥστε τοῦτο πρῶτον ἁπάντων ἀσκητέον ἐστὶν , τὸ σπουδαζόμενον ἅπασιν ἀνθρώποις μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀρετῶν . ταύτας , ἔφην ἐγὼ , παρὰ τοῦ πατρὸς λαβὼν τὰς ἐντολὰς ἄχρι δεῦρο διαφυλάττω , μήτ’ ἀφ’ αἱρέσεώς τινος ἐμαυτὸν ἀναγορεύσας · ὧν σπουδῇ πάσῃ ἀκριβῆ τὴν ἐξέτασιν ἔχων , ἀνεύπληκτός τε πρὸς τὰ κατὰ τὸν βίον ὁσημέραι συμπίπτοντα διαμένω , ὥσπερ ἑώρων τὸν πατέρα . οὔτ’ οὖν ἀπώλειά τινος λυπήσει με , πλὴν εἰ παντοίως ἀπολέσαιμι τὰ κτήματα · τοῦτο γὰρ οὐδέπω πεπείραμαι . δόξης τε καὶ τιμῆς ὁ πατὴρ εἴθισέ με καταφρονεῖν , ἀλήθειαν μόνην τιμῶντα . λυπουμένους δ’ ὁρῶ τοὺς πολλοὺς , ὅταν ἤτοι ἀτιμᾶσθαι δοκῶσιν ὑπό τινος , ἢ χρημάτων ἀπωλείᾳ . κατὰ τοῦτ’ οὖν , ἔφην , οὐδὲ λυπούμενον εἶδές μέ ποτε . οὐδὲ ἐπὶ χρημάτων ἀπώλεια συνέπεσέ μοι μέχρι τοῦ δεῦρο τηλικαύτη τὸ μέγεθος , ὡς μηκέτ’ ἔχειν ἐκ τῶν ὑπολοίπων ἐπιμελεῖσθαι τοῦ σώματος ὑγιεινῶς , μήτ’ ἀτιμία τις , ὡς ὁρᾷν με τοῦ συνεδρίου τῆς ἐμῆς βουλῆς ἀφαιρεθέντα . εἰ δέ τινας μὲν ἀκούσαιμι ψέγειν , τινὰς δὲ ἐπαινοῦντας , αὐτοῖς ἀντιτίθημι , καὶ νομίζω τὸ πάντας ἀνθρώπους ἐπαινοῦντας ἐπιθυμεῖν ἔχειν ἐοικέναι τῷ ἅπαντα ἔχειν ἐθέλειν κτήματα . δοκῶ τοίνυν , ἔφην , ἐμαυτῷ , τάχα δὲ καὶ σοὶ δόξω μηδὲν ἄχρι δεῦρο μέγα πεπονθέναι διὰ τέλους ἀλύπως . οὔτε γὰρ ἀφῃρέθην ἁπάντων τῶν χρημάτων , οὔτ’ ἠτιμήθην . εἰ δὲ βοῦς , ἢ ἵππος , ἢ οἰκέτης ἀπέθανεν , οὐχ ἱκανὸν τοῦτο λυπῆσαι μεμνημένον ὧν ὁ πατὴρ ὑπέθετο , μὴ πρότερον ἐπὶ χρημάτων ἀπωλείᾳ λυπηθῆναι συμβουλεύων , ἄχρις ἂν ᾖ τὰ λειπόμενα πρὸς τὴν τοῦ σώματος ἐπιμέλειαν αὐτάρκη . τοῦτον γὰρ ἐτίθετο πρῶτον ὅρον ἐκείνων κτημάτων , ὡς μὴ πεινᾷν , μὴ ῥιγοῦν , μὴ διψᾷν · εἰ δὲ πλείω τις εἰς ταῦτα χρεία εἴη , καὶ πρὸς τὰς καλὰς πράξεις , ἔφη , χρηστέον αὐτῶν . ἐμοὶ τοίνυν ἄχρι δεῦρο τοσαύτη χρημάτων χρῆσίς ἐστιν , ὡς καὶ πρὸς τὰς τοιαύτας πράξεις ἐξαρκεῖν . οἶδα δὲ , ἔφη , καί σε διπλασίαν τε ἐμοῦ κεκτημένον , ἐπιτίμιόν τε κατὰ τὴν πόλιν ἡμῶν οὕτως , ὡς , τίς ἂν εἴη σοι λύπης αἰτία , πλὴν ἀπληστίας , οὐχ ὁρῶ . πρὸς ταύτην οὖν ἄσκησιν μόνην ἄνεισον ἐγὼ διὰ μνήμης ἔχων , καὶ μελετῶν ἀεὶ , καὶ σκοπούμενος , μέχρι περ ἂν τούτῳ ἐπείσθην , ὡς τὸ τὰ δὶς δύο τέσσαρα εἶναι .
Lemmas: εὐτυχέω δέ μέγας εὐτυχία , ἀόργητος καί δίκαιος καί χρηστός καί φιλάνθρωπος ἔχω πατήρ , μήτηρ δέ ὀργίλος , ὡς δάκνω μέν ﻿ ἐνίοτε ὁ θεράπαινα , ἀεί δέ κράζω τε καί μάχομαι ὁ πατήρ μάλα , ἤ Ξανθίππη Σωκράτης . παράλληλος τε ὁράω ἐγώ ὁ καλός ὁ ὁ πατήρ ἔργον ὁ αἰσχρός πάθος ὁ μήτηρ ἐπέρχομαι ὁ μέν ἀσπάζομαι τε καί φιλέω , ὁ δέ φεύγω καί μισέω . ὥσπερ δέ ἐν οὗτος ὁράω πάμπολυς διαφορά ὁ γονεύς , οὕτως εἰͅν ὁ , ὁ μέν ἐπί οὐδέμιος ζημία λυπέω , ἀνιάω δέ ἐπίσμικρος ὁ μήτηρ . γιγνώσκω δέ δήπου καί σύ ὁ παῖς , ὅς μέν ἄν ἥδομαι , οὗτος μιμέομαι , ὅς δέ ἄν ἀηδής ὁράω , φεύγω . ὁ μέν οὖν ὑπό ὁ πατήρ παιδεία τοιοῦτος τις εἰμί · ὑποπληρόω δέ τεσσαρεσκαιδέκατος ἔτος , ἀκούω φιλόσοφος πολίτης , ἐπί πολύς μέν Στωϊκός Φιλοπάτωρ μαθητής , βραχύς δέ τις καί Πλατωνικός μαθητής Γάϊος , διά ὁ μή σχολάζω αὐτός , εἰς πολιτικός ἀσχολία ἕλκω ὑπό ὁ πολίτης , ὅτι μόνος αὐτός δοκέω δίκαιος τε καί χρῆμα εἰμί κρατύς , εὐπρόσιτος τε καί πρᾶος . ἐν οὗτος δέ τις καί ἄλλος ἔρχομαι πολίτης ἡμέτερος ἐκ ἀποδημία μακρός , Ἀσπάσιος ὁ Περιπατητικός μαθητής , καί μετά οὗτος ἀπό ὁ Ἀθῆναι ἄλλος Ἐπικούρειος , ὅς ἅπας ὁ πατήρ διά ἐγώ ὁ βίος καί ὁ δόγμα ἐξέτασις ποιέω , σύν ἐγώ πρός αὐτός ἀφικνέομαι . γυμνάζω δέ ἐπί πολύς ἐν γεωμετρία , καί ἀριθμητικός , καί ἀρχιτεκτονία , καί ἀστρονομία . βούλομαι γοῦν ὅμοιος ὁ γραμμικός ἀπόδειξις λέγω χράω ὁ διδάσκω · διά οὗτος δέ χρή ὁ αἰτία μηδέ διαφωνία γίγνομαι πρός ἀλλήλων . ὁ ἀπό ὁ σύ δηλονότι μάθημα καλός , καθά ὁ ἀρχαῖος κατά ὁ προλέγω τέχνη , ὅς ὁ πρῶτος γεωμετρία τε καί ἀριθμητικός . καθά οὖν φημί , ὁ μή προπετής ἀπό εἷς αἵρεσις ἀναγορεύω σεαυτοῦ , ἀλλά ἐν χρόνος πάμπολυς μανθάνω τε καί κρίνω αὐτός , οὕτως πρός ἅπας μέν ἄνθρωπος ἐπαινέω . συνομολογέω δέ καί ὁ φιλόσοφος εἰμί ζηλωτέος οὗτος , καί νῦν ἤδη ζηλωτέος αὐτός , καί μανθάνω , καί αὐξάνω ἀξιόω , δικαιοσύνη ἀντιποιέω , καί σωφροσύνη , ἀνδρεία τε καί φρόνησις . ἐπαινέω γάρ ἅπας ὁ ἀρετή οὗτος , ἔͅν αὐτός σύνοιδα ἑαυτοῦ οὐδείς αὐτός ἔχω , καί φαίνω γε πειράω ὁ ἄλλος ἀνδρεῖος , καί σώφρων , καί δίκαιος , καί φρόνιμος , ἄλυπος μέντοι κατά ἀλήθεια εἰμί , ᾄν μή φαίνω ὁ ἄλλος . ὥστε οὗτος πρῶτος ἅπας ἀσκέω εἰμί , ὁ σπουδάζω ἅπας ἄνθρωπος μάλα ὁ ἄλλος ἀρετή . οὗτος , φημί ἐγώ , παρά ὁ πατήρ λαμβάνω ὁ ἐντολή ἄχρι δεῦρο διαφυλάσσω , μήτε ἀπό αἵρεσις τις ἐμαυτοῦ ἀναγορεύω · ὅς σπουδή πᾶς ἀκριβής ὁ ἐξέτασις ἔχω , ἀνεύπληκτος τε πρός ὁ κατά ὁ βίος ὁσημέραι συμπίπτω διαμένω , ὥσπερ ὁράω ὁ πατήρ . οὔτε οὖν ἀπώλεια τις λυπέω ἐγώ , πλήν εἰ παντοίως ἀπόλλυμι ὁ κτῆμα · οὗτος γάρ οὐδέπω πειράω . δόξα τε καί τιμή ὁ πατήρ ἐθίζω ἐγώ καταφρονέω , ἀλήθεια μόνος τιμάω . λυπέω δέ ὁράω ὁ πολύς , ὅταν ἤτοι ἀτιμάζω δοκέω ὑπό τις , ἤ χρῆμα ἀπώλεια . κατά οὗτος οὖν , φημί , οὐδέ λυπέω ὁράω ἐγώ ποτέ . οὐδέ ἐπί χρῆμα ἀπώλεια συμπίπτω ἐγώ μέχρι ὁ δεῦρο τηλίκαυτος ὁ μέγεθος , ὡς μηκέτι ἔχω ἐκ ὁ ὑπόλοιπος ἐπιμελέομαι ὁ σῶμα ὑγιεινός , μήτε ἀτιμία τις , ὡς ὁράω ἐγώ ὁ συνέδριον ὁ ἐμός βουλή ἀφαιρέω . εἰ δέ τις μέν ἀκούω ψέγω , τις δέ ἐπαινέω , αὐτός ἀντιτίθημι , καί νομίζω ὁ πᾶς ἄνθρωπος ἐπαινέω ἐπιθυμέω ἔχω ἔοικα ὁ ἅπας ἔχω ἐθέλω κτῆμα . δοκέω τοίνυν , φημί , ἐμαυτοῦ , τάχα δέ καί σύ δοκέω μηδείς ἄχρι δεῦρο μέγας πάσχω διά τέλος ἄλυπος . οὔτε γάρ ἀφαιρέω ἅπας ὁ χρῆμα , οὔτε ἀτιμάζω . εἰ δέ βοῦς , ἤ ἵππος , ἤ οἰκέτης ἀποθνῄσκω , οὐ ἱκανός οὗτος λυπέω μιμνῄσκω ὅς ὁ πατήρ ὑποτίθημι , μή πρότερος ἐπί χρῆμα ἀπώλεια λυπέω συμβουλεύω , ἄχρι ἄν εἰμί ὁ λείπω πρός ὁ ὁ σῶμα ἐπιμέλεια αὐτάρκης . οὗτος γάρ τίθημι πρῶτος ὅρος ἐκεῖνος κτῆμα , ὡς μή πεινάω , μή ῥιγόω , μή διψάω · εἰ δέ πολύς τις εἰς οὗτος χρεία εἰμί , καί πρός ὁ καλός πρᾶξις , φημί , χράω αὐτός . ἐγώ τοίνυν ἄχρι δεῦρο τοσοῦτος χρῆμα χρῆσις εἰμί , ὡς καί πρός ὁ τοιοῦτος πρᾶξις ἐξαρκέω . οἶδα δέ , φημί , καί σύ διπλάσιος τε ἐγώ κτάομαι , ἐπιτίμιος τε κατά ὁ πόλις ἐγώ οὕτως , ὡς , τίς ἄν εἰμί σύ λύπη αἰτία , πλήν ἀπληστία , οὐ ὁράω . πρός οὗτος οὖν ἄσκησις μόνος ἀνίζω ἐγώ διά μνήμη ἔχω , καί μελετάω ἀεί , καί σκοπέω , μέχρι περ ἄν οὗτος πείθω , ὡς ὁ ὁ δίς δύο τέσσαρες εἰμί .