galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 3.8
Περὶ δὲ τῆς κάθ’ ὑγρότητά τε καὶ ξηρότητα δυσκρασίας αὐτῆς τε τῆς καρδίας καὶ προσέτι τῶν ἀρτηριῶν , ἑκάστης τε καταμόνας ἁπασῶν τε κοινῶς , ἐφεξῆς δίειμι . εἴρηται μὲν οὖν τινα καὶ περὶ τούτων ἔμπροσθεν , ἀλλ’ ἡ τοῦ λόγου τάξις ἰδίαν αὐτῶν ἀπαιτοῦσα διδασκαλίαν ὡς οὐδενὸς εἰρημένου περανθήσεται . ποτὲ μὲν οὖν ἡ καρδία ξηροτέρα γενομένη τοῦ κατὰ φύσιν ἁπάσας ἑαυτῇ συναλλοιώσει τὰς ἀρτηρίας , ἐνίοτε δὲ καθ’ ἕν τι τοῦ ζώου μόριον , ἢ καὶ πλείω συμβήσεται τοῦτο ταῖς ἀρτηρίαις . ἔστι δὲ ὅτε τὴν ἐναντίαν μὲν ἕξουσι διάθεσιν , ὅσον ἐφ’ ἑαυταῖς αἱ ἀρτηρίαι τῇ καρδίᾳ , δέξονται δὲ καὶ τὴν παρ’ ἐκείνης , ὥστε συστῆναι μέσην τινὰ διάθεσιν αὐταῖς ἐν ὑγρότητί τε καὶ ξηρότητι , ὥσπερ ἔμπροσθεν ἐπὶ τῆς κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα δυσκρασίας ἐλέγομεν , αἴτια δὲ προηγούμενα τὰ μὲν τὰς ἀρτηρίας ἀποφαίνοντα ξηροτέρας , ὕδατα θειώδη καὶ στυπτηριώδη καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ὅσα ξηραίνειν πέφυκεν , οὐχ ὕδατα μόνον , ἀλλὰ καὶ φάρμακα πολυχρονίως ὁμιλήσαντα μορίῳ τινὶ τοῦ σώματος , ἐν ᾧπερ ἂν ἡ τοιαύτη δυσκρασία κατὰ τὰς ἀρτηρίας γενομένη τὸν σφυγμὸν αὐτὸν ἐργάσεται σκληρότερον . οὐχ ἥκιστα δὲ κᾀν ταῖς πλείσταις τῶν ἀτροφιῶν αἵ τ’ ἀρτηρίαι τῶν ἀτροφούντων μορίων γίνονται ξηρότεραι καὶ τὸν σφυγμὸν ἀποφαίνουσι σκληρότερον . ἐν αὐτῇ δὲ τῇ καρδίᾳ τὴν κατὰ ξηρότητα δυσκρασίαν ἀποτελεῖ . καὶ ἡ δίαιτα μὲν εἰ πολυχρόνιος ἐπὶ τὸ ξηρότερον ἀχθείη , καὶ μέντοι καὶ τῶν φαρμάκων τῶν ξηραινόντων ἐδωδαί τε καὶ πόσεις , ἐν οἷς ἐστι καὶ ὁ ἄκρατος οἶνος , ἔνδειά τε τροφῆς , ἢ κατὰ ἄλλην τινὰ αἰτίαν , ἢ διὰ πάνδημον λιμὸν , ἐνίοτε δὲ καὶ ποτὸν , ὡς ἐν ἀπλοίαις μακραῖς , ἔτι δὲ πόνων ἀμετρία καὶ γῆρας καὶ φροντὶς καὶ λύπη καὶ ἀγρυπνία πολυχρόνιος , οἵ θ’ ἑκτικοὶ πυρετοὶ , καὶ μάλισθ’ ὁ μαρασμώδης . ταῦτ’ οὖν πάντα τὰ εἰρημένα καὶ κατὰ μόνας γενόμενα καὶ σύνδυο καὶ τρία καὶ πλείονα συνιόντα ξηροτέραν μὲν ἐργάζεται τὴν καρδίαν , σκληρότερον δὲ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τοσοῦτον τὸν σφυγμὸν εἰς ὅσον ἂν ἡ ξηρότης αὐξηθῇ . ὑγρᾶς δὲ δυσκρασίας αἴτια τά τε τοῖς μορίοις ἐγγινόμενα πολυχρόνια τῶν οἰδημάτων καὶ οἱ λευκοφλεγματίαι τῶν ὑδέρων , οἵ καὶ τὴν καρδίαν ἀλλοιοῦσι , καὶ μέντοι καὶ τὰ τῶν κυρίων σπλάγχνων οἰδήματα , πάντα ταῦτα τὰς μὲν ἀρτηρίας ὑγρὰς , ὥσπερ καὶ τὴν καρδίαν , τοὺς σφυγμοὺς δὲ ἐργάζεται μαλακούς . αἴτια δὲ μαλακότητος σφυγμῶν ἐστι μετρίας τε καὶ οὐχ ἱκανῶς ἐκδήλου καὶ τὰ τοιαῦτα , ἐδωδαὶ πλείους ὑγραινόντων ἐδεσμάτων , ἀργία τε πολλὴ , καὶ ὕπνοι μακροὶ , καὶ τὰ μετὰ τροφὴν λουτρά . τοῖς μὲν οὖν σκληροῖς σφυγμοῖς ἐδείκνυτο πρόσθεν ἑπομένη ἡ μικρότης , ὥσπερ τοῖς μαλακοῖς τὸ μέγεθος . αὐτοῖς δὲ τούτοις πάλιν ἑπόμενα τάχος τε καὶ βραδύτης , ἔτι τε πυκνότης καὶ ἀραιότης . ἐδείχθησαν δὲ καὶ τῶν ἄλλων αἰτίων αἱ συζυγίαι . λέγω δ’ αἴτια νῦν τὰ πρῶτά τε καὶ οἷον συνεκτικὰ τῆς τῶν σφυγμῶν γενέσεως , τὴν χρείαν τε καὶ τὴν δύναμιν . ὥστε οὐδὲν ἔτι λείπει τῶν τῇ καρδίᾳ συμβαινόντων ἐπὶ δυσκρασίᾳ . οὐ μὴν οὐδ’ ὄγκοι τινὲς ἐν αὐτοῖς γίνονται τοὺς σφυγμοὺς ἀλλοιοῦντες εἰς σκληρότητα , καθάπερ ἐφ’ ἑτέρων σπλάγχνων αἱ φλεγμοναί τε καὶ οἱ σκίῤῥοι . φθάνει γὰρ ἀπολέσθαι τὸ ζῶον , συγκοπὲν ἐπὶ τῇ τῶν τοιούτων ὄγκων γενέσει . πάντ’ οὖν εἴρηται τὰ κατὰ τὴν καρδίαν , ὅσα τοὺς σφυγμοὺς ἀλλοιοῖ . ὥστε κᾀμοὶ καιρὸς ἥκει καταπαύειν μὲν ἤδη τὸν ἐνεστῶτα λόγον ἐν τῷδε , μεταβάντι δ’ ἐπὶ τὸν τέταρτον ἁπάντων τῶν ἄλλων μορίων τῶν τοῦ σώματος ἐξηγήσασθαι τὰς διαθέσεις , ὅσαι τε κατὰ δυσκρασίαν τινὰ γίνονται καὶ ὅσαι δι’ ὄγκους παρὰ φύσιν , ὁποῖός τέ τις ἑκάστῃ σφυγμὸς ἕπεται .
Lemmas: περί δέ ὁ κατά ὑγρότης τε καί ξηρότης δυσκρασία αὐτός τε ὁ καρδία καί προσέτι ὁ ἀρτηρία , ἕκαστος τε καταμόνας ἅπας τε κοινός , ἐφεξῆς διέρχομαι . λέγω μέν οὖν τις καί περί οὗτος ἔμπροσθεν , ἀλλά ὁ ὁ λόγος τάξις ἴδιος αὐτός ἀπαιτέω διδασκαλία ὡς οὐδείς λέγω περαίνω . ποτέ μέν οὖν ὁ καρδία ξηρός γίγνομαι ὁ κατά φύσις ἅπας ἑαυτοῦ συναλλοιόω ὁ ἀρτηρία , ἐνίοτε δέ κατά εἷς τις ὁ ζῷον μόριον , ἤ καί πολύς συμβαίνω οὗτος ὁ ἀρτηρία . εἰμί δέ ὅτε ὁ ἐναντίος μέν ἔχω διάθεσις , ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ἀρτηρία ὁ καρδία , δέχομαι δέ καί ὁ παρά ἐκεῖνος , ὥστε συνίστημι μέσος τις διάθεσις αὐτός ἐν ὑγρότης τε καί ξηρότης , ὥσπερ ἔμπροσθεν ἐπί ὁ κατά θερμότης καί ψυχρότης δυσκρασία λέγω , αἴτιος δέ προηγέομαι ὁ μέν ὁ ἀρτηρία ἀποφαίνω ξηρός , ὕδωρ θειώδης καί στυπτηριώδης καί ἁπλῶς λέγω ὅσος ξηραίνω φύω , οὐ ὕδωρ μόνος , ἀλλά καί φάρμακον πολυχρόνιος ὁμιλέω μόριον τις ὁ σῶμα , ἐν ὅς ἄν ὁ τοιοῦτος δυσκρασία κατά ὁ ἀρτηρία γίγνομαι ὁ σφυγμός αὐτός ἐργάζομαι σκληρός . οὐ ἦκα δέ εἰͅν ὁ πολύς ὁ ἀτροφία ὁ τε ἀρτηρία ὁ ἀτροφέω μόριον γίγνομαι ξηρός καί ὁ σφυγμός ἀποφαίνω σκληρός . ἐν αὐτός δέ ὁ καρδία ὁ κατά ξηρότης δυσκρασία ἀποτελέω . καί ὁ δίαιτα μέν εἰ πολυχρόνιος ἐπί ὁ ξηρός ἄγω , καί μέντοι καί ὁ φάρμακον ὁ ξηραίνω ἐδωδή τε καί πόσις , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ ἄκρατος οἶνος , ἔνδεια τε τροφή , ἤ κατά ἄλλος τις αἰτία , ἤ διά πάνδημος λιμός , ἐνίοτε δέ καί ποτός , ὡς ἐν ἄπλοια μακρός , ἔτι δέ πόνος ἀμετρία καί γῆρας καί φροντίς καί λύπη καί ἀγρυπνία πολυχρόνιος , ὁ τε ἑκτικός πυρετός , καί μάλα ὁ μαρασμώδης . οὗτος οὖν πᾶς ὁ λέγω καί κατά μόνος γίγνομαι καί σύνδυο καί τρεῖς καί πολύς συνέρχομαι ξηρός μέν ἐργάζομαι ὁ καρδία , σκληρός δέ ὁ κατά φύσις εἰς τοσοῦτος ὁ σφυγμός εἰς ὅσος ἄν ὁ ξηρότης αὐξάνω . ὑγρός δέ δυσκρασία αἴτιος ὁ τε ὁ μόριον ἐγγίγνομαι πολυχρόνιος ὁ οἴδημα καί ὁ λευκοφλεγματίας ὁ ὕδερος , ὅς καί ὁ καρδία ἀλλοιόω , καί μέντοι καί ὁ ὁ κύριος σπλάγχνον οἴδημα , πᾶς οὗτος ὁ μέν ἀρτηρία ὑγρός , ὥσπερ καί ὁ καρδία , ὁ σφυγμός δέ ἐργάζομαι μαλακός . αἴτιος δέ μαλακότης σφυγμός εἰμί μέτριος τε καί οὐ ἱκανός ἔκδηλος καί ὁ τοιοῦτος , ἐδωδή πολύς ὑγραίνω ἔδεσμα , ἀργία τε πολύς , καί ὕπνος μακρός , καί ὁ μετά τροφή λουτρόν . ὁ μέν οὖν σκληρός σφυγμός δείκνυμι πρόσθεν ἕπομαι ὁ μικρότης , ὥσπερ ὁ μαλακός ὁ μέγεθος . αὐτός δέ οὗτος πάλιν ἕπομαι τάχος τε καί βραδυτής , ἔτι τε πυκνότης καί ἀραιότης . δείκνυμι δέ καί ὁ ἄλλος αἴτιος ὁ συζυγία . λέγω δέ αἴτιος νῦν ὁ πρῶτος τε καί οἷος συνεκτικός ὁ ὁ σφυγμός γένεσις , ὁ χρεία τε καί ὁ δύναμις . ὥστε οὐδείς ἔτι λείπω ὁ ὁ καρδία συμβαίνω ἐπί δυσκρασία . οὐ μήν οὐδέ ὄγκος τις ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ σφυγμός ἀλλοιόω εἰς σκληρότης , καθά ἐπί ἕτερος σπλάγχνον ὁ φλεγμονή τε καί ὁ σκίρρος . φθάνω γάρ ἀπόλλυμι ὁ ζῷον , συγκόπτω ἐπί ὁ ὁ τοιοῦτος ὄγκος γένεσις . πᾶς οὖν λέγω ὁ κατά ὁ καρδία , ὅσος ὁ σφυγμός ἀλλοιόω . ὥστε ἐͅγώ καιρός ἥκω καταπαύω μέν ἤδη ὁ ἐνίστημι λόγος ἐν ὅδε , μεταβαίνω δέ ἐπί ὁ τέταρτος ἅπας ὁ ἄλλος μόριον ὁ ὁ σῶμα ἐξηγέομαι ὁ διάθεσις , ὅσος τε κατά δυσκρασία τις γίγνομαι καί ὅσος διά ὄγκος παρά φύσις , ὁποῖος τε τις ἕκαστος σφυγμός ἕπομαι .