galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 4.9
Ἡ λεπτὴ μῆνιγξ ἡ διεζωκυῖα τὸν ἐγκέφαλον οὔ μοι δοκεῖ δύνασθαι μόνη ποτὲ παθεῖν τῶν εἰρημένων νοσημάτων οὐδὲν ἐγκεφάλον χωρὶς , ὥσπερ οὐδ’ ἐγκέφαλος ἄνευ τῆς μήνιγγος . ἀλλ’ εἴτε δυσκρασία χωρὶς ῥεύματος , εἴτε καὶ ῥεῦμα κατασκήψειεν εἰς ὁπότερον αὐτῶν , εὐθὺς ἀναγκαῖον εἶναι νομίζω μεταδίδοσθαι τοῦ πάθους εἰς τὸ λοιπόν . ἡ μέντοι σκληρὰ μῆνιγξ οἵα τ’ ἐστὶ καὶ μόνη πάσχειν ἐπὶ πλεῖστον ἀφεστῶσα τοῦ ἐγκεφάλου . καὶ εἴπερ ἡ ἐξ αὐτῆς διάθεσις ἀξιόλογος γενομένη τήν τε καρδίαν εἰς συμπάθειαν ἐπισπάσοιτο καὶ τὰς ἀρτηρίας , ἀνάλογον ταῖς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον διαθέσεσιν ὁ σφυγμὸς ἀλλοιωθήσεται , τῶν μὲν θερμῶν ἐν αὐτῇ διαθέσεων τὴν χρείαν αὐξανουσῶν , τῶν δὲ ψυχρῶν ἐκλυουσῶν τε ἅμα ταύτην καὶ σκληροτέρας ἀτρέμα τὰς ἀρτηρίας ἐργαζομένων , καὶ μάλισθ’ ὅσαι τῆς καρδίας εἰσὶν ἀνωτέρω , καὶ τῶν μὲν ξηρῶν σύντονόν τε καὶ σκληρὸν ἐργαζομένων τὸν σφυγμὸν , τῶν δ’ ὑγρῶν μαλακὸν , οὐ μὴν εἰς τοσοῦτόν γε μαλακὸν καὶ σκληρὸν εἰς ὅσον ὁ ἐγκέφαλος , ἀλλ’ ἐπὶ πλεῖον μὲν σκληρὸν , ἐπ’ ἔλαττον δὲ μαλακόν . ὅσα μὲν γὰρ φύσει σκληρὰ σώματα σκληρυνούσας ἐδέξατο διαθέσεις , εἰς μεγίστην ἀφικνεῖται σκληρότητα , καθάπερ γε καὶ τὰ φύσει μαλακὰ τὰς ὑγραινούσας τε καὶ χεούσας δεξάμενα τελείως ἔκλυτά τε γίνεται καὶ μαλακά . ὅσα δ’ ἤτοι σκληρὰ τὰς ὑγραινούσας ἐδέξατο διαθέσεις ἢ μαλακὰ τὰς σκληρυνούσας , οὐκέτ’ εἰς ἄκραν ἀφικνεῖται τὴν ἐναντίαν αὐτοῖς κατάστασιν . οὕτως οὖν οὔτ’ ἐπὶ μηνίγγων οἰδήματι γένοιτ’ ἄν ποτε ὁ σφυγμὸς εἰς τοσοῦτον μαλακὸς εἰς ὅσον ἐπὶ ἐγκεφάλου τε καὶ πνεύμονος οὔτ’ ἐπ’ ἐγκεφάλῳ τε καὶ πνεύμονι φλεγμήνασιν οὕτω σκληρὸς ὡς ἐπὶ μήνιγξιν , ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐπὶ μήνιγξι σκληροῖς ὅμοιος ὁ ἐπὶ διαφράγματι καὶ ὑπεζωκότι , τοῖς δὲ ἐπὶ ἐγκεφάλῳ τε καὶ πνεύμονι μαλακὸς μὲν ὁμοίως οὐδεὶς , ἐγγυτέρω δὲ τῶν ἄλλων ὁ ἐφ’ ἥπατι καὶ σπληνὶ κατὰ τὰς οἰδηματώδεις διαθέσεις , ὡς σκιῤῥωθέντα γε καὶ ταῦτα τὰ σπλάγχνα σκληροὺς ἱκανῶς ἀποτελεῖ τοὺς σφυγμοὺς , ἧττον δὲ τῶν σκίῤῥων ἐν ταῖς φλεγμοναῖς . ἐγκέφαλος δὲ καὶ πνεύμων ἴσως ἂν οὐδ’ ἐδέξαντό ποτε διάθεσιν σκιῤῥώδη · σκληροῖς γὰρ καὶ πυκνοῖς σώμασιν , οὐκ ἀραιοῖς καὶ μαλακοῖς ἡ τοιαύτη διάθεσις οἰκεία . κοινὰ δ΄ ἐπὶ πᾶσι τοῖς εἰρημένοις ἐπίστασθαι , κᾂν εἰ μὴ λελεγμένα καθ’ ἕκαστον τύχοι , τό τε τὰς ψυχρὰς διαθέσεις , ὅταν ὑπερβαλλόντως γενηθῶσι τοιαῦται , σκληροὺς ἐργάζεσθαι τοὺς σφυγμοὺς , ἄλλως δ’ οὐχὶ , καὶ τὸ τὰς ἀρτηρίας ὅσαι πλησίον ἀλλοιοῦσθαι μᾶλλον εἰς μαλακότητά τε καὶ σκληρότητα , τὰς δ’ ἤτοι πόῤῥω τῶν πεπονθότων ἢ διὰ μέσης τῆς καρδίας ἧττον . τοῦτ’ οὖν ἐπιστάμενός τις οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλων ὅσα κατὰ πρόσωπον , ἢ τὸν τράχηλον , ἢ τὰ κῶλα , νοσήματα γίνεται , διδασκαλίας ἑτέρας δεήσεται . εἰ μὲν γὰρ πυκνὸν καὶ σκληρὸν εἴη τὸ πεπονθὸς μόριον , σκληροὺς ἐργάσεται τοὺς σφυγμοὺς , εἴτε φλεγμαῖνον , εἴτε σκιῤῥούμενον , εἴθ’ ὑπερβαλλόντως ψυχόμενον , εἰς συμπάθειαν ἄγει τὰς ἀρτηρίας · εἰ δὲ σαρκῶδες , εἰ μὲν ἤτοι φλεγμήνειεν , ἢ σκιῤῥωθείη , σκληροὺς , ἀλλ’ ἧττον τῶν προειρημένων · εἰ δ’ οἰδήσειε , μαλακούς . συμπαθήσουσί τε τοῖς μὲν ἀρτηριώδεσι θᾶττον αἵ τ’ ἐγγὺς ἀρτηρίαι πᾶσαι καὶ ἡ καρδία , τοῖς δὲ φλεβώδεσιν ἐφεξῆς τούτων , ἥκιστα δὲ τοῖς νευρώδεσιν . ἐν χρόνῳ τε γὰρ ταῦτα καὶ μεγάλως πάσχοντα τὴν κίνησιν τῶν ἀρτηριῶν ἀλλοιοῖ . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν οὐδὲ διότι τοῖς κατὰ ἐπιγάστριόν τε καὶ θώρακα μυσὶ φλεγμήνασι πυρετοὶ μὲν ἑτοίμως ἕπονται καὶ διὰ τοῦτο καὶ οἱ σφυγμοὶ μεγάλοι γίγνονται καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὶ , σκληρὸς δ’ ἐπ’ αὐτῶν ἱκανῶς ὁ σφυγμὸς ἢ σπασμώδης οὐδέποτε γίγνεται . τῶν δ’ ἐν πήχει καὶ κνήμῃ μυῶν φλεγμηνάντων , καὶ μάλιστα καθ’ ὃ μέρος αὐτῶν ἐκπεφύκασιν οἱ τένοντες , ἕτοιμον μὲν ἁλῶναι καὶ σπασμῷ , ῥᾷστα δ’ οἱ σφυγμοὶ τείνονταί τε καὶ σκληρύνονται . σαρκώδεις μὲν γὰρ οἱ περὶ τὸν θώρακά τε καὶ γαστέρα , νευρώδεις δ’ ἱκανῶς οἵ τ’ ἐν χερσὶ καὶ ποσί · ἔτι δὲ μᾶλλον εἰ τένων φλεγμήνειε τῶν κατὰ χεῖρας ἄκρας ἢ πόδας , ἑτοίμως μὲν ὁ σφυγμὸς αὐτοῖς γίνεται σκληρὸς , ἑτοίμως δὲ σπῶνται . γίνονται δ’ ἱκανῶς σκληροὶ σφυγμοὶ καὶ δι’ ἥπατος ἢ σπληνὸς σκίῤῥον . ἀλλ’ ἐπὶ τοῖς οὕτω σκληροῖς ἀδεὲς σπασθῆναι . σπληνὶ μὲν οὖν μεγάλως σκιῤῥωθέντι πολλάκις ἐθεασάμεθα μηδόλως ἐπιγενόμενον ὕδερον · ἥπατι δ’ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται καὶ γίνεται τηνικαῦθ’ ὁ σφυγμὸς θαυμαστὸν ὅπως ἀμφοτέρων τῶν διαθέσεων ἔχων τὰ σημεῖα , τὸν μὲν χιτῶνα τῶν ἀρτηριῶν αὐτὸν ὑγρότερόν ﻿ τε καὶ μαλακώτερον , ἐνδεικνύμενον δὲ σαφῶς τὴν ἐπὶ τῷ σκίῤῥῳ τάσιν , καὶ διὰ τοῦτο καὶ σκληρότερον . αὐτὸς δὲ καθ’ ἑαυτὸν ὕδερος ἄνευ σπλάγχνων φλεγμονῆς οὐδεμίαν ἐργάζεται περὶ τὸν σφυγμὸν τάσιν . συνίστανται δ’ οἱ τοιοῦτοι δι’ αἱμοῤῥοΐδος ἄμετρον κένωσιν , ἢ ἐπίσχεσιν ἀήθη . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον αἱ τῶν καταμηνίων ἐπισχέσεις τε καὶ ἄμετροι κενώσεις ὑδέρους ἐπιφέρουσιν . ὅσα δὲ κατὰ μήτραν πάσχουσι γυναῖκες εἴρηται πρόσθεν ὅπως ἀλλοιοῖ τοὺς σφυγμοὺς , ἡνίκα παρεβάλλομεν αὐτὴν κύστει .
Lemmas: ὁ λεπτός μήνιγξ ὁ διαζώννυμι ὁ ἐγκέφαλος οὐ ἐγώ δοκέω δύναμαι μόνος ποτέ πάσχω ὁ λέγω νόσημα οὐδείς ἐγκεφάλος χωρίς , ὥσπερ οὐδέ ἐγκέφαλος ἄνευ ὁ μῆνιγξ . ἀλλά εἴτε δυσκρασία χωρίς ῥεῦμα , εἴτε καί ῥεῦμα κατασκήπτω εἰς ὁπότερος αὐτός , εὐθύς ἀναγκαῖος εἰμί νομίζω μεταδίδωμι ὁ πάθος εἰς ὁ λοιπός . ὁ μέντοι σκληρός μήνιγξ οἷος τε εἰμί καί μόνος πάσχω ἐπί πολύς ἀφίστημι ὁ ἐγκέφαλος . καί εἴπερ ὁ ἐκ αὐτός διάθεσις ἀξιόλογος γίγνομαι ὁ τε καρδία εἰς συμπάθεια ἐπισπάω καί ὁ ἀρτηρία , ἀνάλογος ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος διάθεσις ὁ σφυγμός ἀλλοιόω , ὁ μέν θερμός ἐν αὐτός διάθεσις ὁ χρεία αὐξάνω , ὁ δέ ψυχρός ἐκλύω τε ἅμα οὗτος καί σκληρός ἀτρέμας ὁ ἀρτηρία ἐργάζομαι , καί μάλα ὅσος ὁ καρδία εἰμί ἀνώτερος , καί ὁ μέν ξηρός σύντονος τε καί σκληρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , ὁ δέ ὑγρός μαλακός , οὐ μήν εἰς τοσοῦτος γε μαλακός καί σκληρός εἰς ὅσος ὁ ἐγκέφαλος , ἀλλά ἐπί πολύς μέν σκληρός , ἐπί ἐλαχύς δέ μαλακός . ὅσος μέν γάρ φύσις σκληρός σῶμα σκληρύνω δέχομαι διάθεσις , εἰς μέγας ἀφικνέομαι σκληρότης , καθά γε καί ὁ φύσις μαλακός ὁ ὑγραίνω τε καί χέω δέχομαι τέλειος ἔκλυτος τε γίγνομαι καί μαλακός . ὅσος δέ ἤτοι σκληρός ὁ ὑγραίνω δέχομαι διάθεσις ἤ μαλακός ὁ σκληρύνω , οὐκέτι εἰς ἄκρος ἀφικνέομαι ὁ ἐναντίος αὐτός κατάστασις . οὕτως οὖν οὔτε ἐπί μῆνιγξ οἴδημα γίγνομαι ἄν ποτέ ὁ σφυγμός εἰς τοσοῦτος μαλακός εἰς ὅσος ἐπί ἐγκέφαλος τε καί πνεύμων οὔτε ἐπί ἐγκέφαλος τε καί πνεύμων φλεγμαίνω οὕτως σκληρός ὡς ἐπί μῆνιγξ , ἀλλά ὁ μέν ἐπί μῆνιγξ σκληρός ὅμοιος ὁ ἐπί διάφραγμα καί ὑποζώννυμι , ὁ δέ ἐπί ἐγκέφαλος τε καί πνεύμων μαλακός μέν ὅμοιος οὐδείς , ἐγγύς δέ ὁ ἄλλος ὁ ἐπί ἧπαρ καί σπλήν κατά ὁ οἰδηματώδης διάθεσις , ὡς σκιρρίσκω γε καί οὗτος ὁ σπλάγχνον σκληρός ἱκανός ἀποτελέω ὁ σφυγμός , ἥσσων δέ ὁ σκίρρος ἐν ὁ φλεγμονή . ἐγκέφαλος δέ καί πνεύμων ἴσως ἄν οὐδέ δέχομαι ποτέ διάθεσις σκιρρόδερος · σκληρός γάρ καί πυκνός σῶμα , οὐ ἀραιός καί μαλακός ὁ τοιοῦτος διάθεσις οἰκεῖος . κοινός δέ ἐπί πᾶς ὁ λέγω ἐπίσταμαι , ἔͅν εἰ μή λέγω κατά ἕκαστος τυγχάνω , ὁ τε ὁ ψυχρός διάθεσις , ὅταν ὑπερβαλλόντως γίγνομαι τοιοῦτος , σκληρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , ἄλλος δέ οὐ , καί ὁ ὁ ἀρτηρία ὅσος πλησίον ἀλλοιόω μάλα εἰς μαλακότης τε καί σκληρότης , ὁ δέ ἤτοι πρόσω ὁ πάσχω ἤ διά μέσος ὁ καρδία ἥσσων . οὗτος οὖν ἐπίσταμαι τις οὐδέ περί ὁ ἄλλος ὅσος κατά πρόσωπον , ἤ ὁ τράχηλος , ἤ ὁ κῶλον , νόσημα γίγνομαι , διδασκαλία ἕτερος δέω . εἰ μέν γάρ πυκνός καί σκληρός εἰμί ὁ πάσχω μόριον , σκληρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , εἴτε φλεγμαίνω , εἴτε σκιρρέω , εἴτε ὑπερβαλλόντως ψύχω , εἰς συμπάθεια ἄγω ὁ ἀρτηρία · εἰ δέ σαρκώδης , εἰ μέν ἤτοι φλεγμαίνω , ἤ σκιρρόω , σκληρός , ἀλλά ἥσσων ὁ προλέγω · εἰ δέ οἰδέω , μαλακός . συμπαθέω τε ὁ μέν ἀρτηριώδης ταχύς ὁ τε ἐγγύς ἀρτηρία πᾶς καί ὁ καρδία , ὁ δέ φλεβώδης ἐφεξῆς οὗτος , ἦκα δέ ὁ νευρώδης . ἐν χρόνος τε γάρ οὗτος καί μέγας πάσχω ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία ἀλλοιόω . οὐδείς οὖν θαυμαστός οὐδέ διότι ὁ κατά ἐπιγάστριος τε καί θώραξ μῦς φλεγμαίνω πυρετός μέν ἑτοῖμος ἕπομαι καί διά οὗτος καί ὁ σφυγμός μέγας γίγνομαι καί ταχύς καί πυκνός , σκληρός δέ ἐπί αὐτός ἱκανός ὁ σφυγμός ἤ σπασμώδης οὐδέποτε γίγνομαι . ὁ δέ ἐν πῆχυς καί κνήμη μῦς φλεγμαίνω , καί μάλα κατά ὅς μέρος αὐτός ἐκφύω ὁ τένων , ἑτοῖμος μέν ἁλίσκομαι καί σπασμός , ῥᾴδιος δέ ὁ σφυγμός τείνω τε καί σκληρύνω . σαρκώδης μέν γάρ ὁ περί ὁ θώραξ τε καί γαστήρ , νευρώδης δέ ἱκανός ὁ τε ἐν χείρ καί πούς · ἔτι δέ μάλα εἰ τένων φλεγμαίνω ὁ κατά χείρ ἄκρος ἤ πούς , ἑτοῖμος μέν ὁ σφυγμός αὐτός γίγνομαι σκληρός , ἑτοῖμος δέ σπάω . γίγνομαι δέ ἱκανός σκληρός σφυγμός καί διά ἧπαρ ἤ σπλήν σκίρρος . ἀλλά ἐπί ὁ οὕτως σκληρός ἀδεής σπάω . σπλήν μέν οὖν μέγας σκιρρωτίθημι πολλάκις θεάομαι μηδόλως ἐπιγίγνομαι ὕδερος · ἧπαρ δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι καί γίγνομαι τηνικαῦτα ὁ σφυγμός θαυμαστός ὅπως ἀμφότερος ὁ διάθεσις ἔχω ὁ σημεῖον , ὁ μέν χιτών ὁ ἀρτηρία αὐτός ὑγρός ﻿ τε καί μαλακός , ἐνδείκνυμι δέ σαφής ὁ ἐπί ὁ σκίρρος τάσις , καί διά οὗτος καί σκληρός . αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ ὕδερος ἄνευ σπλάγχνον φλεγμονή οὐδείς ἐργάζομαι περί ὁ σφυγμός τάσις . συνίστημι δέ ὁ τοιοῦτος διά αἱμορροΐς ἄμετρος κένωσις , ἤ ἐπίσχεσις ἀήθης . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ὁ ὁ καταμήνιος ἐπίσχεσις τε καί ἄμετρος κένωσις ὕδερος ἐπιφέρω . ὅσος δέ κατά μήτρα πάσχω γυνή λέγω πρόσθεν ὅπως ἀλλοιόω ὁ σφυγμός , ἡνίκα παραβάλλω αὐτός κύστις .