galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 2.9
Ἕτερον ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις γένος ἐστὶν ἀνωμαλίας τῆς καθ’ ἕνα σφυγμὸν , οὐκ ὀλιγάκις φαινόμενον , οὐδ’ ἐπ’ ὀλίγων παθῶν , ἀλλ’ εἴπερ τι καὶ ἄλλο πολλάκις τε καὶ ἐπὶ πολλῶν . εὑρίσκεται δὲ ἐν αὐτῷ τὸ ἐγγύτερον τῆς ἀρχῆς μέρος τῆς ἀρτηρίας πρότερον κινούμενον . καὶ ὅ γε κυματώδης τε καὶ ὁ σκωληκίζων σφυγμὸς ἐκ τούτου τοῦ γένους εἰσὶν , ἐπὶ μαλακῇ μὲν ἀρτηρίᾳ , δυνάμει δ’ οὐκ εὐρώστῳ συνιστάμενοι . ὁ μὲν οὖν σκωληκίζων οὐ μόνον οὐκ εὔρωστον , ἀλλὰ καὶ καταλελυμένην ἐνδείκνυται τὴν δύναμιν , ὁ δὲ κυματώδης ἐστὶν ὅτε μὲν αὐτὸ δὴ τοῦτο μόνον οὐκ εὔρωστον , οὐ μὴν ἤδη γέ πω καταλελυμένην , ἔστι δ’ ὅτε καὶ τόνου μετρίου μετέχουσαν , ἡνίκα μάλιστα κρίσιμον ἱδρῶτα προδηλοῖ . εὑρίσκεται μὲν γὰρ ἐν ὑγροῖς τε καὶ σφυγματικοῖς νοσήμασιν , ὅταν αὐτὰ τὰ στερεὰ σώματα μαλακὰ γένηται τῷ πλήθει τῆς ὑγρότητος τεγχθέντα . συμβαίνει δὲ μάλιστα τοῦτο κατὰ τὰ ληθαργικὰ πάθη καὶ τοὺς ἀμφημερινοὺς πυρετοὺς , καὶ προσέτι τοὺς ἑλώδεις τε καὶ τυφώδεις ὀνομαζομένους . καὶ δὴ καὶ βραδύτητα καὶ ἀραιότητα καὶ μέγεθος ἐν τοῖς τοιούτοις ἅπασιν ὁ σφυγμὸς προσλαμβάνει . εἰ δὲ καὶ ὕψος ἢ σφοδρότητά ποτε προσκτήσαιτο , κρίσιμον ἱδρῶτα δηλώσει · ﻿ μᾶλλον δ’ ἐλπίζειν ἔσεσθαι τοῦτο πλεόνων τῶν σφοδρῶν τε καὶ ὑψηλῶν φαινομένων ἤπερ τῶν ἐναντίων . εἰ δ’ ὁμαλῶς τοιοῦτοι φαίνοιντο , χρηστὸν ἅμα καὶ διὰ ταχέων ἔσεσθαι τὸν ἱδρῶτα σημαίνουσι , καὶ μᾶλλον , εἰ καὶ τὰ τῆς πέψεως τοῦ νοσήματος ὑπάρχει γνωρίσματα . πρόδηλον δὲ δήπουθεν ὡς οὔτε φλεγμονή τις οὔτε σκίῤῥος οὔτε πῆξις ἐκ ψύξεως οὔτε ξηρότης ἄμετρος οὔτε σπασμώδης διάθεσις ὑπάρχει κατὰ τὸ σῶμα τἀνθρώπου κυματώδους ὄντος τοῦ σφυγμοῦ , διότι μήτε σκληρύνεσθαι δυνατόν ἐστι μήτε τετάσθαι τὴν ἀρτηρίαν ἐν τῷ τοιούτῳ σφυγμῷ . χρὴ γὰρ , ὡς ἀρτίως εἴρηται , μαλακὴν ἀκριβῶς ὑπάρχειν αὐτὴν , ἵν’ ὅταν ὁ διεγείρων τε καὶ διαστέλλων τόνος ὀκλάσῃ κατά τι , κατ’ ἐκεῖνο καὶ αὕτη καταπίπτουσα τὴν οἷον κύματος ἐργάζηται περιγραφήν . ἡ σκληρὰ δὲ καὶ ἡ τεταμένη , κᾂν ἐνδῷ κατά τι τῆς διαστελλούσης αὐτὴν δυνάμεως ἀῤῥωστούσης , ἀλλά τοι καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ μόριον συνεξαίρεται τοῖς ἑκατέρωθεν . ὅθεν οὐδ’ εἰ φανείη ποτὲ κατὰ τὴν σκληρὰν ἀρτηρίαν ὁ σφυγμὸς τοιοῦτος , ὡς τὸ πρότερον ἀεὶ μέρος αὐτῆς διαστέλλεσθαι πρότερον , οὐδὲ τότε κυματώδης ἢ σκωληκίζων γενήσεται , ἀλλὰ μᾶλλον ἀνωμαλίαν ἔχων τὴν κατὰ τὸ πρότερόν γε καὶ ὕστερον μέρος τῆς ἀρτηρίας τοῦ χιτῶνος κινουμένης γινομένην . οἱ κυματώδεις δὲ καὶ οἱ σκωληκίζοντες καὶ τοῦτο μὲν ἔχουσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν οἷον κυμάτων περιγραφὴν ἐξ ἐπιμέτρου προσλαμβάνουσιν , εὑρίσκονται δ’ ἐν τοῖς ὑγροῖς , ὡς εἴρηται , πάθεσιν , ὅταν μήτε σκίῤῥος ᾖ περὶ σπλάγχνον τι μήτε φλεγμονὴ , ἐπεί τοι κᾀν τοῖς ὑδέροις , καὶ μάλιστα τοῖς ἀνασάρκα τε καὶ λευκοφλεγματίαις ὀνομαζομένοις τοιοῦτος ἂν ἐφαίνετο διαπαντὸς ὁ σφυγμὸς , εἰ μὴ διὰ τὸ σκιῤῥοῦσθαί τινα σπλάγχνα συνέβαινον οἱ ὕδεροι τὰ πολλά . τοῖς γὰρ ἐξ αἱμοῤῥοΐδος ἐπισχέσεως ἢ καταμηνίων ἐποχῆς ἐθεασάμεθα πολλάκις ἀκριβεῖς κυματώδεις τε καὶ σκωληκίζοντας ἑπομένους σφυγμοὺς , ἐπειδὴ πολλάκις ἐν τοῖς τοιούτοις ὑδέροις οὐδὲν τῶν σπλάγχνων σκιῤῥοῦται . οὐκοῦν , ἀναληπτέον γὰρ αὖθις ἐπὶ κεφαλαίων τὸν λόγον , ὁ κυματώδης σφυγμὸς ὑγρᾶς ἐστι καὶ μαλακῆς ἀρτηρίας ἔγγονος , ἅμα δυνάμει καμνούσῃ μετρίως , ὁ δὲ σκωληκίζων ἀρτηρίας μὲν μαλακῆς , ἀῤῥώστου δ’ ἱκανῶς δυνάμεως . διὰ τοῦτο γοῦν καὶ χωρὶς πυρετῶν ὡς τὰ πολλὰ φαίνεται γινόμενος ἐπὶ κενώσεσι λάβροις αἱμοῤῥαγίαις τε καὶ διαῤῥοίαις καὶ χολέραις καὶ καθάρσεσιν ἰσχυραῖς ἐμέτοις τε σφοδροῖς καὶ οὔροις παμπόλλοις καὶ καταμηνίων ἀμέτροις καταῤῥήξεσιν . οὕτως δὲ καὶ ταῖς δι’ αἱμοῤῥοΐδων κενώσεσι καὶ ταῖς ἐκ μήτρας αἱμοῤῥαγίαις , ἔτι τε τῷ καλουμένῳ ῥῷ γυναικείῳ καὶ μοχθηροῖς ἱδρῶσιν ὁ τοιοῦτος ἐπιγίνεται σφυγμὸς , οὐδὲν ἧττον δὲ καὶ τοῖς ὑγρότητι πολλῇ διασαπεῖσι τὴν πνεύμονα , καθ’ ὃν ἤδη χρόνον ἂν ἢ δύναμις αὐτῶν κάμνῃ . εἰ μέντοι τι φλεγμονῶδες ἐπιγένηται τῇ τοιαύτῃ διαθέσει , σκληρότητα προσλαμβάνοντες οὐκ ἔτι φαίνονται σκωληκίζοντες . διὰ τοῦτο γοῦν οὐδὲ τοῖς ἑκτικοῖς ὀνομαζομένοις πυρετοῖς , ὧν εἰσι καὶ οἱ μαρασμώδεις ἅπαντες καὶ οἱ ἐπὶ ταῖς φθόαις , οὐ γίνονται σκωληκίζοντες οἱ σφυγμοὶ , γενόμενοι πάντως ἂν , ὅσον ἐπὶ τῷ κάμνειν τὴν δύναμιν , ἀλλ’ ἡ συνοῦσα τοῖς πάθεσι ξηρότης σκληρὰς ἀποτελεῖ τὰς ἀρτηρίας . ἡ μέντοι τοῦ γένους τούτου τῶν σφυγμῶν ἀνωμαλία συμπίπτει πάντως αὐτοῖς , ὅταν ἱκανῶς κάμνουσι τὴν δύναμιν ἐφ’ ἧς εἴπομεν ἐν προτέρῳ μορίῳ τῆς ἀρτηρίας τὴν κίνησιν φαίνεσθαι πρότερον , ὅπερ Ἐρασίστρατος μὲν ἀεὶ βούλεται γίνεσθαι , φαίνεται δ’ οὐχ ᾧδε συμβαῖνον , ἀλλ’ ὡς δὴ νῦν λέλεκται .
Lemmas: ἕτερος ἐπί ὁ λέγω γένος εἰμί ἀνωμαλία ὁ κατά εἷς σφυγμός , οὐ ὀλιγάκις φαίνω , οὐδέ ἐπί ὀλίγος πάθος , ἀλλά εἴπερ τις καί ἄλλος πολλάκις τε καί ἐπί πολύς . εὑρίσκω δέ ἐν αὐτός ὁ ἐγγύς ὁ ἀρχή μέρος ὁ ἀρτηρία πρότερος κινέω . καί ὁ γε κυματώδης τε καί ὁ σκωληκίζω σφυγμός ἐκ οὗτος ὁ γένος εἰμί , ἐπί μαλακός μέν ἀρτηρία , δύναμις δέ οὐ εὔρωστος συνίστημι . ὁ μέν οὖν σκωληκίζω οὐ μόνος οὐ εὔρωστος , ἀλλά καί καταλύω ἐνδείκνυμι ὁ δύναμις , ὁ δέ κυματώδης εἰμί ὅτε μέν αὐτός δή οὗτος μόνος οὐ εὔρωστος , οὐ μήν ἤδη γε πω καταλύω , εἰμί δέ ὅτε καί τόνος μέτριος μετέχω , ἡνίκα μάλα κρίσιμος ἱδρώς προδηλόω . εὑρίσκω μέν γάρ ἐν ὑγρός τε καί σφυγματικός νόσημα , ὅταν αὐτός ὁ στερεός σῶμα μαλακός γίγνομαι ὁ πλῆθος ὁ ὑγρότης τέγγω . συμβαίνω δέ μάλα οὗτος κατά ὁ ληθαργικός πάθος καί ὁ ἀμφημερινός πυρετός , καί προσέτι ὁ ἑλώδης τε καί τυφώδης ὀνομάζω . καί δή καί βραδυτής καί ἀραιότης καί μέγεθος ἐν ὁ τοιοῦτος ἅπας ὁ σφυγμός προσλαμβάνω . εἰ δέ καί ὕψος ἤ σφοδρότης ποτέ προσκτάομαι , κρίσιμος ἱδρώς δηλόω · ﻿ μάλα δέ ἐλπίζω εἰμί οὗτος πολύς ὁ σφοδρός τε καί ὑψηλός φαίνω ἤ ὁ ἐναντίος . εἰ δέ ὁμαλής τοιοῦτος φαίνω , χρηστός ἅμα καί διά ταχύς εἰμί ὁ ἱδρώς σημαίνω , καί μάλα , εἰ καί ὁ ὁ πέψις ὁ νόσημα ὑπάρχω γνώρισμα . πρόδηλος δέ δήπουθεν ὡς οὔτε φλεγμονή τις οὔτε σκίρρος οὔτε πῆξις ἐκ ψῦξις οὔτε ξηρότης ἄμετρος οὔτε σπασμώδης διάθεσις ὑπάρχω κατά ὁ σῶμα ἄνθρωπος κυματώδης εἰμί ὁ σφυγμός , διότι μήτε σκληρύνω δυνατός εἰμί μήτε τείνω ὁ ἀρτηρία ἐν ὁ τοιοῦτος σφυγμός . χρή γάρ , ὡς ἄρτιος λέγω , μαλακός ἀκριβής ὑπάρχω αὐτός , ἵνα ὅταν ὁ διεγείρω τε καί διαστέλλω τόνος ὀκλάζω κατά τις , κατά ἐκεῖνος καί οὗτος καταπίπτω ὁ οἷος κῦμα ἐργάζομαι περιγραφή . ὁ σκληρός δέ καί ὁ τείνω , ἔͅν ἐνδίδωμι κατά τις ὁ διαστέλλω αὐτός δύναμις ἀρρωστέω , ἀλλά τοι καί αὐτός οὗτος ὁ μόριον συνεξαίρω ὁ ἑκατέρωθεν . ὅθεν οὐδέ εἰ φαίνω ποτέ κατά ὁ σκληρός ἀρτηρία ὁ σφυγμός τοιοῦτος , ὡς ὁ πρότερος ἀεί μέρος αὐτός διαστέλλω πρότερος , οὐδέ τότε κυματώδης ἤ σκωληκίζω γίγνομαι , ἀλλά μάλα ἀνωμαλία ἔχω ὁ κατά ὁ πρότερος γε καί ὕστερον μέρος ὁ ἀρτηρία ὁ χιτών κινέω γίγνομαι . ὁ κυματώδης δέ καί ὁ σκωληκίζω καί οὗτος μέν ἔχω , ἀλλά καί ὁ οἷος κῦμα περιγραφή ἐκ ἐπίμετρον προσλαμβάνω , εὑρίσκω δέ ἐν ὁ ὑγρός , ὡς λέγω , πάθος , ὅταν μήτε σκίρρος εἰμί περί σπλάγχνον τις μήτε φλεγμονή , ἐπεί τοι εἰͅν ὁ ὕδερος , καί μάλα ὁ ἀνασαρκάω τε καί λευκοφλεγματίας ὀνομάζω τοιοῦτος ἄν φαίνω διαπαντός ὁ σφυγμός , εἰ μή διά ὁ σκιρ́-ρόω τις σπλάγχνον συμβαίνω ὁ ὕδερος ὁ πολύς . ὁ γάρ ἐκ αἱμορροΐς ἐπίσχεσις ἤ καταμήνιος ἐποχή θεάομαι πολλάκις ἀκριβής κυματώδης τε καί σκωληκίζω ἕπομαι σφυγμός , ἐπειδή πολλάκις ἐν ὁ τοιοῦτος ὕδερος οὐδείς ὁ σπλάγχνον σκιρρόω . οὐκοῦν , ἀναληπτέον γάρ αὖθις ἐπί κεφάλαιος ὁ λόγος , ὁ κυματώδης σφυγμός ὑγρός εἰμί καί μαλακός ἀρτηρία ἔγγονος , ἅμα δύναμις κάμνω μέτριος , ὁ δέ σκωληκίζω ἀρτηρία μέν μαλακός , ἄρρωστος δέ ἱκανός δύναμις . διά οὗτος γοῦν καί χωρίς πυρετός ὡς ὁ πολύς φαίνω γίγνομαι ἐπί κένωσις λάβρος αἱμορραγία τε καί διάρροια καί χολέρα καί κάθαρσις ἰσχυρός ἔμετος τε σφοδρός καί οὖρον πάμπολυς καί καταμήνιος ἄμετρος κατάρρηξις . οὕτως δέ καί ὁ διά αἱμορροίς κένωσις καί ὁ ἐκ μήτρα αἱμορραγία , ἔτι τε ὁ καλέω ῥόος γυναικεῖος καί μοχθηρός ἱδρώς ὁ τοιοῦτος ἐπιγίγνομαι σφυγμός , οὐδείς ἥσσων δέ καί ὁ ὑγρότης πολύς διασήπομαι ὁ πνεύμων , κατά ὅς ἤδη χρόνος ἄν ἤ δύναμις αὐτός κάμνω . εἰ μέντοι τις φλεγμονώδης ἐπιγίγνομαι ὁ τοιοῦτος διάθεσις , σκληρότης προσλαμβάνω οὐ ἔτι φαίνω σκωληκίζω . διά οὗτος γοῦν οὐδέ ὁ ἑκτικός ὀνομάζω πυρετός , ὅς εἰμί καί ὁ μαρασμώδης ἅπας καί ὁ ἐπί ὁ φθόη , οὐ γίγνομαι σκωληκίζω ὁ σφυγμός , γίγνομαι πάντως ἄν , ὅσος ἐπί ὁ κάμνω ὁ δύναμις , ἀλλά ὁ σύνειμι ὁ πάθος ξηρότης σκληρός ἀποτελέω ὁ ἀρτηρία . ὁ μέντοι ὁ γένος οὗτος ὁ σφυγμός ἀνωμαλία συμπίπτω πάντως αὐτός , ὅταν ἱκανός κάμνω ὁ δύναμις ἐπί ὅς λέγω ἐν πρότερος μόριον ὁ ἀρτηρία ὁ κίνησις φαίνω πρότερος , ὅς Ἐρασίστρατος μέν ἀεί βούλομαι γίγνομαι , φαίνω δέ οὐ ὧδε συμβαίνω , ἀλλά ὡς δή νῦν λέγω .