galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 2.5
Ἐναντίοι δ’ εἰσὶ τοῖς εἰρημένοις σφυγμοῖς ἕτεροι δύο , τῷ μὲν ἀραιῷ πυκνὸς , τῷ διαλείποντι δ’ ὁ παρεμπίπτων , οὓς ὁ Ἀρχιγένης ἔοικεν οἴεσθαι χαλεπωτέρους εἶναι τῶν προειρημένων , ἐξαπατώμενος ὑπὸ τῶν πυκνῶν , ὅτι καὶ προηγοῦνται καὶ συνεδρεύουσι συγκοπαῖς · ἐπὶ δὲ τῶν παρεμπιπτόντων , ὅτι περιπνευμονικοῖς ἐνίοτε προσπίπτουσιν ὀλεθρίως ἔχουσι καὶ πυρετοῖς ἔστιν ὅτε , καθ’ οὓς ἔμφραξις ἢ θλίψις ἐστὶν ἀρτηριῶν κυρίων . οὐ μὴν εἴς γε τὴν γένεσιν ἀποβλέψαντι τῶν τοιούτων σφυγμῶν ἀληθὴς ἡ δόξα φαίνεται τοῦ Ἀρχιγένους . ὁ μὲν γὰρ παρεμπίπτων ἐπ’ ἀνωμάλῳ γίνεται πυκνότητι , διὰ τὸ πολλάκις ἐνδεέστερον τῆς χρείας ἐνηργηκέναι τὴν καρδίαν . αὐτὸ δὲ τοῦτο πάλιν ἤτοι βαρυνομένης γίνεται τῆς καρδίας ὑπὸ πλήθους , ἢ τῶν ὀργάνων ἐμπεφραγμένων , ἢ στενοχωρουμένων , ἅπερ , οἶμαι , καὶ τῶν διαλειπόντων ἦν αἴτια · διαλλάττουσιν οὖν ἀλλήλοις τῷ τοὺς μὲν παρεμπίπτοντας ἀπομαχομένην τε καὶ διαγωνιζομένην τοῖς ἐνοχλοῦσιν αἰτίοις ἔχειν τὴν δύναμιν , τοὺς δὲ διαλείποντας ὀκνοῦσαν τοῦτο πράττειν . ἀμέλει πολλάκις οἱ παρεμπίπτοντες σφυγμοὶ κρίσιν ἤνεγκαν . εἰ γὰρ καί ἐστιν ὥσπερ κατ’ ἄπειρον τῆς εἰς ἀγῶνα παρασκευαζομένης φύσεως . εἰ δὲ ἐκ τῶν τοιούτων κρίσεων ἀπόλλυνταί τινες , οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὸ χαλεπωτέραν εἶναι τὴν τῶν παρεμπιπτόντων διάθεσιν τῆς τῶν διαλειπόντων . πολὺ πλείους γὰρ ἐκ τῶν διαλειπόντων ἀπόλλυνται , κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον κᾀκ τῶν ἱκανῶς ἀραιῶν ἤπερ ἐκ τῶν πυκνῶν . οἱ γοῦν περικαεῖς ἅπαντες πυρετοὶ πυκνὸν ἔχουσι τὸν σφυγμὸν , ἔνιοί τινες αὐτῶν ὄντες ἀκίνδυνοι . οἱ δ’ ἐν ταῖς συγκοπαῖς πυκνοὶ διὰ τὴν ἀμυδρότητα κινδυνώδεις εἰσὶν , ἀχώριστον οὖσαν ἁπασῶν συγκοπῶν , καὶ χρὴ , οἶμαι , τοὺς ἀμυδροτάτους σφυγμοὺς εἴπερ τινὰς καὶ ἄλλους κινδυνώδεις νομίζειν , οἷοί περ οἱ τῶν συγκοπτομένων εἰσὶν , ὅλως δ’ ἐπισκέψασθαι καλῶς ἔχει περὶ τῶν ἐν ἅπασι τοῖς τῶν σφυγμῶν γένεσιν ἀκροτήτων . ﻿ ὅτι μὲν γὰρ ὀλέθριοι καὶ πρὸς Ἀρχιγένους ὡμολόγηται . ποία δ’ ὀλεθριωτάτη πασῶν ἐστιν οὔτ’ ἐκεῖνος οὔτ’ ἄλλος τις ἀκριβῶς ἐπεσκέψατο . καίτοι δῆλον ὡς ὅση περ ἂν ἀκρότης σφυγμῶν φαίνηται τῶν ἄλλων ὀλεθριωτάτη , καὶ τὸ κατ’ ἐκείνην γένος ὀλεθριώτατον εἰκότως νομισθήσεται τῶν ἄλλων γενῶν . οὕτω δὲ καὶ εἰ παραβάλλοντες ἓν ἑνὶ , τὸ κατὰ θάτερον αὐτῶν ἄκρον εὑρίσκοιμεν ὀλεθριώτερον , οὐκ ἂν ἀλόγως οὐδὲ τὸ γένος ὅλον τοῦ γένους ὀλεθριώτερον εἴποιμεν . ἡ μὲν οὖν ἄκρα πυκνότης οὐδὲν ἧττον τῶν συγκοπτομένων ὑπάρχει τοῖς περικαῶς πυρέττουσιν , οὐκ ἐξ ἅπαντος ὀλεθρίως διακειμένοις , ἡ δ’ ἀραιότης οὐκ ἔστιν ὅτε ἀκίνδυνος ὑπάρχει , καθάπερ οὐδ’ ἡ ἀμυδρότης , οὐδ’ ἡ σμικρότης . αἱ μὲν γὰρ τρεῖς αὗται διαφοραὶ τῶν σφυγμῶν εἰς ἄκρον ἥκουσαι κινδυνώδεις εἰσὶ διαπαντὸς , οὐ μὴν τό γε μέγεθος , ὥσπερ οὐδ’ ἡ σφοδρότης , ἀλλ’ αὐτὴ μὲν μόνη πασῶν ἀκροτήτων οὐχ ὅπως κινδυνώδης , ἀλλὰ καὶ μέγιστον ἀγαθὸν , ἄν πέρ τις αὐτὴν ἐπίστηται διαγινώσκειν . τὸ δ’ ἔσχατον μέγεθος , ἐπειδὰν μὲν ἅμα νοσώδει μαλακότητι συνίστηται , κινδυνῶδες ἐπειδὰν δὲ μετά τινος ὑγιεινῆς τοῦ χιτῶνος συστάσεως , οὐδὲν ἄτοπον ἔχει . μυριάκις γὰρ ἐν τοῖς πυρετοῖς ἀκινδύνοις μὲν , θερμοῖς δὲ καὶ περικαέσιν ὁ σφυγμὸς γίνεται μέγιστος , ὅταν ἡ δύναμις εὐρωστῇ . οὐκοῦν οὐδ’ ἐκ τῆς τῶν ἀκροτήτων παραβολῆς οὔτε τὸ τῶν πυκνῶν σφυγμῶν γένος ὀλεθριώτερον ἂν ἐπιδείξειέ τις τῶν ἀραιῶν οὔτε τὸ τῶν παρεμπιπτόντων τοῦ τῶν διαλειπόντων . ἐπεὶ δὲ ὁ λόγος ἔσπευδε μὲν ἐπὶ τὴν περὶ τούτων ἀπόδειξιν μόνων , ἐν παρέργῳ δὲ καὶ περί τινων ἄλλων ἐσκέψατο γενῶν , οὐδὲν ἂν εἴη χεῖρον ἔργον τὸ πάρεργον ποιησαμένους τῇ μνήμῃ παραθέσθαι τὰ διδαχθέντα περὶ μεγάλου τε καὶ μικροῦ καὶ σφοδροῦ καὶ ἀμυδροῦ σφυγμοῦ . κάλλιον δ’ , εἰ καὶ τὴν λοιπὴν διαφορὰν αὐταῖς προσθείημεν τὴν κατὰ βραδύτητα καὶ τάχος . φαίνεται γὰρ κᾀνταῦθα τὸ τῶν ταχέων γένος ἀκινδυνότερον ὑπάρχον τῶν βραδέων , εἴ γε δὴ καὶ ἡ ἄκρα ταχύτης τῆς ἄκρας βραδύτητος . ἡ μὲν γὰρ ἄκρα βραδύτης , ὥσπερ γε καὶ ἡ ἀραιότης , σβεννυμένης ἀποτελοῦνται τῆς ἐμφύτου θερμασίας · ἡ δ’ εἰς τὸ τάχος αὔξησις διά τε τὴν χρείαν ἐπείγουσαν γίνεται καὶ πάντως ὑπὸ δυνάμεως ἐῤῥωμένης . Ἀρχιγένης δὲ κᾀν τούτῳ σφάλλεται τὸν μυρμηκίζοντα σφυγμὸν ὑπολαμβάνων ταχὺν ὑπάρχειν . οὔτε γὰρ ταχὺς ὅλως ὁ τοιοῦτός ἐστι σφυγμὸς οὔτ’ εἰς ἄκρον ἥκει πυκνότητος . ὅτι δ’ ἐπιεικεῖς αἱ κατὰ πυκνότητα καὶ μέγεθος καὶ τάχος ἀκρότητες , ἔνεστί σοι κᾀνθάδε καταμαθεῖν . ἐπιλεξάμενος ὑγιαίνοντα νεανίσκον ὀξύτατα κέλευσον δραμεῖν , καὶ τὰς τρεῖς εὐθέως εὑρήσεις γινομένας ἀκρότητας , οὐδὲν οὔτ’ ἔχοντος οὔθ’ ἕξοντος κακὸν ἀνθρώπου . ὁ δὲ σκληρότατος σφυγμὸς , εὔλογον γὰρ καὶ περὶ ταύτης ἀποφήνασθαί τι τῆς διαφορᾶς , ὅπως μηδὲν ἐλλείπῃ τῷ λόγῳ , παραπλησίως ἐστὶ τῷ μαλακωτάτῳ κινδυνώδης . ὁ μὲν γάρ ἐστιν ἤτοι διὰ σκίῤῥον , ἢ φλεγμονὴν τοῦ σπλάγχνου μεγάλην , ἢ πῆξιν ἐκ ψύξεως , ἢ ξηρότητα τὴν ἐκ καυσωδεστάτου πυρετοῦ γινομένην , ἢ σπασμὸν ἰσχυρόν · ὁ δὲ διά τε κῶμα βαθὺ καὶ τοὺς λευκοφλεγματίας ὑδέρους καὶ συλλήβδην εἰπεῖν ἄμετρον ὑγρότητα τῆς ἕξεως τοιοῦτος ἀποτελεῖται . ἀναλαβόντες οὖν αὖθις ἐν κεφαλαίοις τὰ λεχθέντα , τελευτὴν ἐπιθῶμεν ἤδη τῷ λόγῳ . πάντες οἱ σφυγμοὶ τῆς κατὰ φύσιν ἐπὶ πολὺ συμμετρίας ἀποχωροῦντες οὐκ ἀγαθοὶ , ἀλλ’ ὁ μὲν ἀμυδρότατός τε καὶ βραδύτατος καὶ ἀραιότατος ἁπάντων χείριστος , ἑξῆς δ’ αὐτῶν ὁ μικρότατος καὶ μαλακώτατος καὶ σκληρότατος , εἶθ’ ὁ πυκνότατος , οὐ μὴν ὁ τάχιστός γε , οὐδέ γ’ ὁ μέγιστος , ἀλλὰ μετρίως οὗτοι κινδυνώδεις . μόνος δ’ ἐκ τῶν ἄκρων ἄριστος ἁπάντων ὁ σφοδρότατος . Ἀρχιγένης δὲ περὶ τούτων ἑτέρως ἀπεφήνατο , μήτ’ ἀπόδειξίν τινα τῷ λόγῳ προσθεὶς , οὐδὲ γὰρ εἶχε , μήτε τὴν ἐμπειρίαν ὁμολογοῦσαν ἔχων , ἀλλὰ παραλογισθεὶς ὑφ’ ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον . ὅστις οὖν ἐθέλει τῶν ἔργων τῆς τέχνης ἔχεσθαι φιλοπόνως , ἐξεταζέτω τὰ νῦν ὑφ’ ἡμῶν εἰρημένα διὰ τῆς τῶν καμνόντων ἐμπειρίας . ἀλλὰ τοῦτο μὲν οἶδ’ ὅτι πράξουσιν οἷς ἀλήθεια σπουδάζεται . ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως εἴρηται , καιρὸς ἂν εἴη λέγειν ἤδη τι καὶ περὶ τῆς καθ’ ἕνα σφυγμὸν ἀνωμαλίας .
Lemmas: ἐναντίος δέ εἰμί ὁ λέγω σφυγμός ἕτερος δύο , ὁ μέν ἀραιός πυκνός , ὁ διαλείπω δέ ὁ παρεμπίπτω , ὅς ὁ Ἀρχιγένης ἔοικα οἴομαι χαλεπός εἰμί ὁ προλέγω , ἐξαπατάω ὑπό ὁ πυκνός , ὅτι καί προηγέομαι καί συνεδρεύω συγκοπή · ἐπί δέ ὁ παρεμπίπτω , ὅτι περιπνευμονικός ἐνίοτε προσπίπτω ὀλέθριος ἔχω καί πυρετός εἰμί ὅτε , κατά ὅς ἔμφραξις ἤ θλῖψις εἰμί ἀρτηρία κύριος . οὐ μήν εἰς γε ὁ γένεσις ἀποβλέπω ὁ τοιοῦτος σφυγμός ἀληθής ὁ δόξα φαίνω ὁ Ἀρχιγένης . ὁ μέν γάρ παρεμπίπτω ἐπί ἀνώμαλος γίγνομαι πυκνότης , διά ὁ πολλάκις ἐνδεής ὁ χρεία ἐνεργέω ὁ καρδία . αὐτός δέ οὗτος πάλιν ἤτοι βαρύνω γίγνομαι ὁ καρδία ὑπό πλῆθος , ἤ ὁ ὄργανον ἐμφράσσω , ἤ στενοχωρέω , ὅς , οἴομαι , καί ὁ διαλείπω εἰμί αἴτιος · διαλλάσσω οὖν ἀλλήλων ὁ ὁ μέν παρεμπίπτω ἀπομάχομαι τε καί διαγωνίζομαι ὁ ἐνοχλέω αἴτιος ἔχω ὁ δύναμις , ὁ δέ διαλείπω ὀκνέω οὗτος πράσσω . ἀμέλει πολλάκις ὁ παρεμπίπτω σφυγμός κρίσις φέρω . εἰ γάρ καί εἰμί ὥσπερ κατά ἄπειρος ὁ εἰς ἀγών παρασκευάζω φύσις . εἰ δέ ἐκ ὁ τοιοῦτος κρίσις ἀπόλλυμι τις , οὐδείς οὗτος πρός ὁ χαλεπός εἰμί ὁ ὁ παρεμπίπτω διάθεσις ὁ ὁ διαλείπω . πολύς πολύς γάρ ἐκ ὁ διαλείπω ἀπόλλυμι , κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐͅκ ὁ ἱκανός ἀραιός ἤ ἐκ ὁ πυκνός . ὁ γοῦν περικαής ἅπας πυρετός πυκνός ἔχω ὁ σφυγμός , ἔνιοι τις αὐτός εἰμί ἀκίνδυνος . ὁ δέ ἐν ὁ συγκοπή πυκνός διά ὁ ἀμυδρότης κινδυνώδης εἰμί , ἀχώριστος εἰμί ἅπας συγκοπή , καί χρή , οἴομαι , ὁ ἀμυδρός σφυγμός εἴπερ τις καί ἄλλος κινδυνώδης νομίζω , οἷος περ ὁ ὁ συγκόπτω εἰμί , ὅλος δέ ἐπισκοπέω καλός ἔχω περί ὁ ἐν ἅπας ὁ ὁ σφυγμός γένεσις ἀκρότητος . ﻿ ὅτι μέν γάρ ὀλέθριος καί πρός Ἀρχιγένης ὁμολογέω . ποῖος δέ ὀλέθριος πᾶς εἰμί οὔτε ἐκεῖνος οὔτε ἄλλος τις ἀκριβής ἐπισκοπέω . καίτοι δῆλος ὡς ὅσος περ ἄν ἀκρότης σφυγμός φαίνω ὁ ἄλλος ὀλέθριος , καί ὁ κατά ἐκεῖνος γένος ὀλέθριος ἔοικα νομίζω ὁ ἄλλος γένος . οὕτως δέ καί εἰ παραβάλλω εἷς εἷς , ὁ κατά ἕτερος αὐτός ἄκρος εὑρίσκω ὀλέθριος , οὐ ἄν ἄλογος οὐδέ ὁ γένος ὅλος ὁ γένος ὀλέθριος λέγω . ὁ μέν οὖν ἄκρον πυκνότης οὐδείς ἥσσων ὁ συγκόπτω ὑπάρχω ὁ περικαής πυρέσσω , οὐ ἐκ ἅπας ὀλέθριος διάκειμαι , ὁ δέ ἀραιότης οὐ εἰμί ὅτε ἀκίνδυνος ὑπάρχω , καθά οὐδέ ὁ ἀμυδρότης , οὐδέ ὁ μικρότης . ὁ μέν γάρ τρεῖς οὗτος διαφορά ὁ σφυγμός εἰς ἄκρος ἥκω κινδυνώδης εἰμί διαπαντός , οὐ μήν ὁ γε μέγεθος , ὥσπερ οὐδέ ὁ σφοδρότης , ἀλλά αὐτός μέν μόνος πᾶς ἀκρότης οὐ ὅπως κινδυνώδης , ἀλλά καί μέγας ἀγαθός , ἐάν περ τις αὐτός ἐπίσταμαι διαγιγνώσκω . ὁ δέ ἔσχατος μέγεθος , ἐπειδάν μέν ἅμα νοσώδης μαλακότης συνίστημι , κινδυνώδης ἐπειδάν δέ μετά τις ὑγιεινός ὁ χιτών σύστασις , οὐδείς ἄτοπος ἔχω . μυριάκις γάρ ἐν ὁ πυρετός ἀκίνδυνος μέν , θερμός δέ καί περικαής ὁ σφυγμός γίγνομαι μέγας , ὅταν ὁ δύναμις εὐρωστέω . οὐκοῦν οὐδέ ἐκ ὁ ὁ ἀκρότης παραβολή οὔτε ὁ ὁ πυκνός σφυγμός γένος ὀλέθριος ἄν ἐπιδείκνυμι τις ὁ ἀραιός οὔτε ὁ ὁ παρεμπίπτω ὁ ὁ διαλείπω . ἐπεί δέ ὁ λόγος σπεύδω μέν ἐπί ὁ περί οὗτος ἀπόδειξις μόνος , ἐν πάρεργος δέ καί περί τις ἄλλος σκοπέω γένος , οὐδείς ἄν εἰμί κακός ἔργον ὁ πάρεργον ποιέω ὁ μνήμη παρατίθημι ὁ διδάσκω περί μέγας τε καί μικρός καί σφοδρός καί ἀμυδρός σφυγμός . καλός δέ , εἰ καί ὁ λοιπός διαφορά αὐτός προστίθημι ὁ κατά βραδυτής καί τάχος . φαίνω γάρ ᾀνταῦθη ὁ ὁ ταχύς γένος ἀκίνδυνος ὑπάρχω ὁ βραδύς , εἰ γε δή καί ὁ ἄκρον ταχύτης ὁ ἄκρος βραδυτής . ὁ μέν γάρ ἄκρος βραδυτής , ὥσπερ γε καί ὁ ἀραιότης , σβέννυμι ἀποτελέω ὁ ἔμφυτος θερμασία · ὁ δέ εἰς ὁ τάχος αὔξησις διά τε ὁ χρεία ἐπείγω γίγνομαι καί πάντως ὑπό δύναμις ῥώννυμι . Ἀρχιγένης δέ εἰͅν οὗτος σφάλλω ὁ μυρμηκίζω σφυγμός ὑπολαμβάνω ταχύς ὑπάρχω . οὔτε γάρ ταχύς ὅλος ὁ τοιοῦτος εἰμί σφυγμός οὔτε εἰς ἄκρος ἥκω πυκνότης . ὅτι δέ ἐπιεικής ὁ κατά πυκνότης καί μέγεθος καί τάχος ἀκρότης , ἔνειμι σύ ἐͅνθάδε καταμανθάνω . ἐπιλέγω ὑγιαίνω νεανίσκος ὀξύς κελεύω τρέχω , καί ὁ τρεῖς εὐθύς εὑρίσκω γίγνομαι ἀκρότης , οὐδείς οὔτε ἔχω οὔτε ἔχω κακός ἄνθρωπος . ὁ δέ σκληρός σφυγμός , εὔλογος γάρ καί περί οὗτος ἀποφαίνω τις ὁ διαφορά , ὅπως μηδείς ἐλλείπω ὁ λόγος , παραπλήσιος εἰμί ὁ μαλακός κινδυνώδης . ὁ μέν γάρ εἰμί ἤτοι διά σκίρρος , ἤ φλεγμονή ὁ σπλάγχνον μέγας , ἤ πῆξις ἐκ ψῦξις , ἤ ξηρότης ὁ ἐκ καυσώδης πυρετός γίγνομαι , ἤ σπασμός ἰσχυρός · ὁ δέ διά τε κῶμα βαθύς καί ὁ λευκοφλεγματίας ὕδερος καί συλλήβδην λέγω ἄμετρος ὑγρότης ὁ ἕξις τοιοῦτος ἀποτελέω . ἀναλαμβάνω οὖν αὖθις ἐν κεφάλαιος ὁ λέγω , τελευτή ἐπιτίθημι ἤδη ὁ λόγος . πᾶς ὁ σφυγμός ὁ κατά φύσις ἐπί πολύς συμμετρία ἀποχωρέω οὐ ἀγαθός , ἀλλά ὁ μέν ἀμυδρός τε καί βραδύς καί ἀραῖος ἅπας κακός , ἑξῆς δέ αὐτός ὁ μικρός καί μαλακός καί σκληρός , εἶτα ὁ πυκνός , οὐ μήν ὁ ταχύς γε , οὐδέ γε ὁ μέγας , ἀλλά μέτριος οὗτος κινδυνώδης . μόνος δέ ἐκ ὁ ἄκρον ἀγαθός ἅπας ὁ σφοδρός . Ἀρχιγένης δέ περί οὗτος ἕτερος ἀποφαίνω , μήτε ἀπόδειξις τις ὁ λόγος προστίθημι , οὐδέ γάρ ἔχω , μήτε ὁ ἐμπειρία ὁμολογέω ἔχω , ἀλλά παραλογίζομαι ὑπό ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω . ὅστις οὖν ἐθέλω ὁ ἔργον ὁ τέχνη ἔχω φιλόπονος , ἐξετάζω ὁ νῦν ὑπό ἐγώ λέγω διά ὁ ὁ κάμνω ἐμπειρία . ἀλλά οὗτος μέν οἶδα ὅτι πράσσω ὅς ἀλήθεια σπουδάζω . ἐπεί δέ καί περί οὗτος αὔταρκος λέγω , καιρός ἄν εἰμί λέγω ἤδη τις καί περί ὁ κατά εἷς σφυγμός ἀνωμαλία .