galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 4.6
Γαστὴρ δὲ κακοπραγοῦσα κατὰ δυσκρασίαν μὲν ἀνάλογον τοῖς προειρημένοις ἀλλοιώσει σφυγμοὺς , δι’ ὄγκον δέ τινα κατὰ μὲν τὸν πυθμένα συμβάντα τοῖς ἄλλοις ἀνάλογον · εἰ δ’ ἐν τῷ στόματι γένοιτο , σκληρότερος ὁ σφυγμὸς ἔσται διὰ τὸ πλῆθος τῶν νεύρων , οὐ μὴν οὕτω γε σκληρὸς ὡς ἐπὶ διαφράγματι . παμπόλλῳ γὰρ ἀπολείπεται τοῦδε , καίτοι γ’ οὐκ ἀπολειπομένου τοῦ μορίου τῷ μεγέθει τῶν νεύρων . ἀλλὰ διὰ μὲν ταῦτα τὰ νεῦρα τὸ περιττὸν τῆς αἰσθήσεως ἔχει · μαλακὰ γάρ ἐστι καὶ μεγάλα καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἐκπέφυκε τῆς ἀρχῆς · διὰ δὲ τὸ τῆς τοῦ σώματος οὐσίας σαρκοειδὲς ἀπολείπεται σκληρότητι τοῦ θ’ ὑπεζωκότος καὶ τῶν φρενῶν . σύντονα γὰρ ἐκεῖνα τὰ μόρια καὶ σκληρὰ καὶ πυκνὰ , διὸ καὶ τείνεται μᾶλλον εἰς ὄγκον αἰρόμενα . καὶ τὰ νεῦρα δ’ αὐτῶν ὁμοίως αὐτοῖς τοῖς ὀργάνοις σκληρὰ καὶ σύντονα , τὰ δὲ τῆς γαστρὸς , ὡς εἴρηται , μαλακά . ταῦτά τοι σκληρότατοι μὲν ἐπὶ διαφράγματι καὶ ὑπεζωκότι , καὶ διὰ τοῦτο καὶ μικροὶ γίνονται σφυγμοὶ , καὶ εἰ θερμασία τις αὐτοῖς συνείη , καθάπερ ἐν φλεγμοναῖς τε καὶ πυρετοῖς , εὐθὺς καὶ πυκνότατοι . κατὰ δὲ τὸ τῆς γαστρὸς στόμα σκληρὸς μὲν οὐδέποθ’ οὕτως ὁ σφυγμὸς , ὅτι μήτ’ αὐτὰ τὰ νεῦρα μήτε τὸ μόριον σύντονον , μικροὶ μέντοι καὶ πυκνοὶ πολλάκις ἐπὶ τῷ περιττῷ τῆς αἰσθήσεως , ὅτι τάχιστα καμνούσης τε καὶ καταλυομένης τὴν δυνάμεως . ἐμάθομεν γὰρ ὁποίους ἄλγημα , καὶ μάλιστα τὸ τῆς δυνάμεως ἁπτόμενον ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς . ὥσπερ δ’ ἐπὶ τοῖς ἀλγήμασι τοῖς κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἡ δύναμις τάχιστα κάμνει , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον οὐκ ἀνέχεται πλήθους οὐδ’ ἐπ’ ὀλίγον , ἀλλὰ βαρύνεταί τε καὶ κάμνει , καὶ τοὺς σφυγμοὺς ἀνωμάλους ἐργάζεται . λέλεκται δ’ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὁποῖοι σφυγμοὶ γίνονται βαρυνομένης δυνάμεως ὑπὸ πλήθους ὕλης , ὥσπερ γε καὶ οἷοί τινες αῤῥωστούσης . ἀμφοτέρας οὖν τὰς βλάβας τῆς δυνάμεως ἑπομένας ἔχον τὸ στόμα τῆς γαστρὸς εὐλόγως ἐργάζεται τοὺς σφυγμοὺς ἐνίοτε μὲν ἀμυδροὺς καὶ μικροὺς καὶ πυκνοὺς , ἐνίοτε δὲ ἀνωμάλους , ἔν τε τοῖς εἰρημένοις τρισὶ γένεσι καὶ προσέτι τῷ κατὰ τάχος τε καὶ βραδύτητα .
Lemmas: γαστήρ δέ κακοπραγέω κατά δυσκρασία μέν ἀνάλογος ὁ προλέγω ἀλλοιόω σφυγμός , διά ὄγκος δέ τις κατά μέν ὁ πυθμήν συμβαίνω ὁ ἄλλος ἀνάλογος · εἰ δέ ἐν ὁ στόμα γίγνομαι , σκληρός ὁ σφυγμός εἰμί διά ὁ πλῆθος ὁ νεῦρον , οὐ μήν οὕτως γε σκληρός ὡς ἐπί διάφραγμα . πάμπολυς γάρ ἀπολείπω ὅδε , καίτοι γε οὐ ἀπολείπω ὁ μόριον ὁ μέγεθος ὁ νεῦρον . ἀλλά διά μέν οὗτος ὁ νεῦρον ὁ περισσός ὁ αἴσθησις ἔχω · μαλακός γάρ εἰμί καί μέγας καί ἀπό αὐτός ἐκφύω ὁ ἀρχή · διά δέ ὁ ὁ ὁ σῶμα οὐσία σαρκοειδής ἀπολείπω σκληρότης ὁ τε ὑποζώννυμι καί ὁ φρήν . σύντονος γάρ ἐκεῖνος ὁ μόριον καί σκληρός καί πυκνός , διό καί τείνω μάλα εἰς ὄγκος ἀείρω . καί ὁ νεῦρον δέ αὐτός ὅμοιος αὐτός ὁ ὄργανον σκληρός καί σύντονος , ὁ δέ ὁ γαστήρ , ὡς λέγω , μαλακός . οὗτος τοι σκληρός μέν ἐπί διάφραγμα καί ὑποζώννυμι , καί διά οὗτος καί μικρός γίγνομαι σφυγμός , καί εἰ θερμασία τις αὐτός σύνειμι , καθά ἐν φλεγμονή τε καί πυρετός , εὐθύς καί πυκνός . κατά δέ ὁ ὁ γαστήρ στόμα σκληρός μέν οὐδέποτε οὕτως ὁ σφυγμός , ὅτι μήτε αὐτός ὁ νεῦρον μήτε ὁ μόριον σύντονος , μικρός μέντοι καί πυκνός πολλάκις ἐπί ὁ περισσός ὁ αἴσθησις , ὅτι ταχύς κάμνω τε καί καταλύω ὁ δύναμις . μανθάνω γάρ ὁποῖος ἄλγημα , καί μάλα ὁ ὁ δύναμις ἅπτω ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . ὥσπερ δέ ἐπί ὁ ἄλγημα ὁ κατά ὁ στόμα ὁ γαστήρ ὁ δύναμις ταχύς κάμνω , κατά ὁ αὐτός λόγος οὐ ἀνέχω πλῆθος οὐδέ ἐπί ὀλίγος , ἀλλά βαρύνω τε καί κάμνω , καί ὁ σφυγμός ἀνώμαλος ἐργάζομαι . λέγω δέ ἐν ὁ ἔμπροσθεν ὁποῖος σφυγμός γίγνομαι βαρύνω δύναμις ὑπό πλῆθος ὕλη , ὥσπερ γε καί οἷος τις αρρώστιμι . ἀμφότερος οὖν ὁ βλάβη ὁ δύναμις ἕπομαι ἔχω ὁ στόμα ὁ γαστήρ εὔλογος ἐργάζομαι ὁ σφυγμός ἐνίοτε μέν ἀμυδρός καί μικρός καί πυκνός , ἐνίοτε δέ ἀνώμαλος , ἐν τε ὁ λέγω τρεῖς γένος καί προσέτι ὁ κατά τάχος τε καί βραδυτής .