galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 2.2
Ἐν δὲ τῷ παρόντι μετιτέον ἐστὶν ἐπὶ τὸν περὶ πυκνότητός τε καὶ ἀραιότητος λόγον . διττῆς δ’ οὔσης ἑκατέρας , ὅτι καὶ τὰς ἠρεμίας τῆς ἀρτηρίας δύο εἶναι συμβέβηκε , τὴν μὲν ἐπὶ τὸ διασταλῆναι πρὸ τοῦ συστέλλεσθαι , τὴν δὲ ἐπὶ τὸ συσταλῆναι πρὸ τοῦ διαστέλλεσθαι , τὸ μέν τι κοινὸν ἀμφοτέραις ὑπάρχει , τὸ δ’ ἴδιον ἑκατέρᾳ · κοινὸν μὲν , ὅτι βραχύνονταί τε κατὰ διττὴν αἰτίαν , ἤτοι τῆς προηγουμένης κινήσεως μηκυνθείσης ἢ τῆς ἑπομένης πρωϊαίτερον ἀρξαμένης , ﻿ μηκύνονται τε πάλιν ἤτοι τῆς προηγουμένης κινήσεως βραχυνθείσης , ἢ τῆς ἑπομένης ὀψιζούσης · ἴδιον δ’ ἑκατέρας ὃ σημαίνειν πεφύκασιν . δῆλον δ’ ὡς ἐκεῖνο σημαίνουσιν ὅπερ ἂν ἐκ τοῦ μεμηκύνθαι τὴν ἑτέραν κίνησιν , ἢ πρωϊαίτερον ἄρχεσθαι τὴν ἑτέραν ὑπάρχει δηλούμενον , ἢ πάλιν ἐκ τοῦ βραχεῖαν μὲν γεγονέναι τὴν ἑτέραν , βραδύνειν δὲ τὴν λοιπήν . ἐπειδὴ γὰρ ἡ μὲν καθαρὰ θερμότης καὶ ἥκιστα περιττωματικὴ τὴν διαστολὴν ἐργάζεται μείζονά τε ἅμα καὶ ὠκυτέραν , ἡ δὲ τεθολωμένη σηπεδονώδεσι περιττώμασι τὴν συστολὴν , ὅταν δὲ ἐπὶ τῷ πρωϊαίτερον μὲν ἐπὶ τῷ μεγέθει τῆς διαστολῆς ὁ σφυγμὸς γένηται πυκνότερος , ηὐξῆσθαι δηλώσει θερμότητα πολλὴν ἐν τῷ σώματι καθαρὰν , ὅταν δ’ ἐπὶ τῷ πρωϊαίτερον ἄρχεσθαι τὴν συστολὴν , ἀκαθάρτου τε καὶ περιττωματικῆς θερμασίας ἐνδείξεται πλῆθος . ὡσαύτως δὲ κᾂν ἀραιότερος ὁ σφυγμὸς γένηται κατὰ τὴν ἐκτὸς ἠρεμίαν , εἰ μὲν ἐπὶ βραχύτητι τῆς διαστολῆς , ἐψῦχθαι τὴν ἐν τῷ ζώῳ θερμότητα δηλώσει , εἰ δὲ διὰ τὸ βραδύνειν τὴν συστολὴν , ἐλάττω γεγονέναι τὰ καπνώδη περιττώματα · κατὰ δὲ τὴν ἐντὸς ἠρεμίαν ἔμπαλιν , εἰ μὲν ἐπὶ τῷ μηκυνθῆναι τὴν συστολὴν ὁ σφυγμὸς πυκνωθείη , πλῆθος ὑποτρέφεσθαι καπνωδῶν περιττωμάτων , εἰ δὲ διὰ τὸ πρωϊαίτερον ἄρχεσθαι τὴν διαστολὴν , ηὐξῆσθαι τὴν θερμότητα . πάλιν δ’ αὖ κατὰ τὴν ἠρεμίαν ταύτην ἀραιούμενος ὁ σφυγμὸς , εἰ μὲν διὰ τὸ μεμειῶσθαι τὴν συστολὴν , ἠλαττῶσθαι τὰ περιττώματα δηλώσει , εἰ δὲ διὰ τὸ βραδύνειν τὴν διαστολὴν , μεμειῶσθαι τὴν θερμότητα . συνελθόντων δὲ ἀμφοῖν ἅμα , τοῦ τε μεμηκύνθαι τὴν προτέραν κίνησιν καὶ τοῦ πρωϊαίτερον ἄρχεσθαι τὴν δευτέραν , εἴτε κατὰ τὴν ἐκτὸς ἠρεμίαν , εἴτε κατὰ τὴν ἐντὸς τοῦτο συμβαίνει , σύνθετον ἐνδείξεται διάθεσιν ἐξ ἐκείνων , ὧν ἑκάτερον ἐδήλου κατὰ μόνας . ὁμοίως δὲ κᾂν ἀραιὸς ὁ σφυγμὸς γένηται , καθ’ ὁποτερανοῦν τῶν ἠρεμιῶν ἀμφοῖν ἅμα συνελθόντων , τοῦ τε συνῃρῆσθαι τὴν προτέραν κίνησιν καὶ τοῦ μετὰ πλέον ἄρχεσθαι τὴν ἑτέραν , ἡ διάθεσις ἔσται καὶ οὕτω διττή τε καὶ σύνθετος ἐξ ἑκατέρας τῶν ἤδη προδεδηλωμένων , ὑπομεμειωμένης μὲν ὁποτερασοῦν τῶν κινήσεων , ἀναβεβλημένης δὲ καὶ μετὰ πλέον ἀρχομένης τῆς ἑτέρας . οὐ μὴν ἥ γε διάγνωσις εἰς ἴσην ἐνέργειαν ἥκει καθ’ ἑκατέρας τὰς ἡσυχίας . ἡ μὲν γὰρ ἐκτὸς ἐναργῶς αἰσθητὴ , τὴν δ’ ἐντὸς οὐχ ὅπως ἐναργῶς , ἀλλ’ οὐδ’ ἀμυδρῶς ἔνεστιν αἰσθήσει διαγνῶναι . στοχασμῷ δ’ ἂν μόνῳ τις αὐτὴν ἐξεύροι , συλλογισάμενος ἐκ τῆς καθ’ ἑκατέραν τὴν κίνησιν ὁρμῆς , καὶ μᾶλλον ἐπ’ ἐκείνων τῶν σφυγμῶν ἐν οἷς ἐναργῶς ἔστιν αἰσθήσει διαγνῶναι τὴν συστολήν . εἴρηταί μοι καὶ περὶ τούτου τοῦ γένους τῶν σφυγμῶν ὅσον ἱκανὸν εἰς τὰ παρόντα .
Lemmas: ἐν δέ ὁ πάρειμι μετιτέον εἰμί ἐπί ὁ περί πυκνότης τε καί ἀραιότης λόγος . δισσός δέ εἰμί ἑκάτερος , ὅτι καί ὁ ἠρεμία ὁ ἀρτηρία δύο εἰμί συμβαίνω , ὁ μέν ἐπί ὁ διαστέλλω πρό ὁ συστέλλω , ὁ δέ ἐπί ὁ συστέλλω πρό ὁ διαστέλλω , ὁ μέν τις κοινός ἀμφότερος ὑπάρχω , ὁ δέ ἴδιος ἑκάτερος · κοινός μέν , ὅτι βραχύνω τε κατά δισσός αἰτία , ἤτοι ὁ προηγέομαι κίνησις μηκύνω ἤ ὁ ἕπομαι πρωΐ ἄρχω , ﻿ μηκύνω τε πάλιν ἤτοι ὁ προηγέομαι κίνησις βραχύνω , ἤ ὁ ἕπομαι ὀψίζω · ἴδιος δέ ἑκάτερος ὅς σημαίνω φύω . δῆλος δέ ὡς ἐκεῖνος σημαίνω ὅς ἄν ἐκ ὁ μηκύνω ὁ ἕτερος κίνησις , ἤ πρωΐ ἄρχω ὁ ἕτερος ὑπάρχω δηλέομαι , ἤ πάλιν ἐκ ὁ βραχύς μέν γίγνομαι ὁ ἕτερος , βραδύνω δέ ὁ λοιπός . ἐπειδή γάρ ὁ μέν καθαρός θερμότης καί ἦκα περισσωματικός ὁ διαστολή ἐργάζομαι μέγας τε ἅμα καί ὠκύς , ὁ δέ θολόω σηπεδονώδης περίσσωμα ὁ συστολή , ὅταν δέ ἐπί ὁ πρωΐ μέν ἐπί ὁ μέγεθος ὁ διαστολεύς ὁ σφυγμός γίγνομαι πυκνός , αὐξάνω δηλόω θερμότης πολύς ἐν ὁ σῶμα καθαρός , ὅταν δέ ἐπί ὁ πρωΐ ἄρχω ὁ συστολή , ἀκάθαρτος τε καί περισσωματικός θερμασία ἐνδείκνυμι πλῆθος . ὡσαύτως δέ ἔͅν ἀραῖος ὁ σφυγμός γίγνομαι κατά ὁ ἐκτός ἠρεμία , εἰ μέν ἐπί βραχύτης ὁ διαστολεύς , ψύχω ὁ ἐν ὁ ζῷον θερμότης δηλόω , εἰ δέ διά ὁ βραδύνω ὁ συστολή , ἐλαχύς γίγνομαι ὁ καπνώδης περίσσωμα · κατά δέ ὁ ἐντός ἠρεμία ἔμπαλιν , εἰ μέν ἐπί ὁ μηκύνω ὁ συστολή ὁ σφυγμός πυκνόω , πλῆθος ὑποτρέφω καπνώδης περίσσωμα , εἰ δέ διά ὁ πρωΐ ἄρχω ὁ διαστολή , αὐξάνω ὁ θερμότης . πάλιν δέ αὖ κατά ὁ ἠρεμία οὗτος ἀραιόω ὁ σφυγμός , εἰ μέν διά ὁ μειόω ὁ συστολή , ἐλασσόω ὁ περίσσωμα δηλόω , εἰ δέ διά ὁ βραδύνω ὁ διαστολή , μειόω ὁ θερμότης . συνέρχομαι δέ ἄμφω ἅμα , ὁ τε μηκύνω ὁ πρότερος κίνησις καί ὁ πρωΐ ἄρχω ὁ δεύτερος , εἴτε κατά ὁ ἐκτός ἠρεμία , εἴτε κατά ὁ ἐντός οὗτος συμβαίνω , σύνθετος ἐνδείκνυμι διάθεσις ἐκ ἐκεῖνος , ὅς ἑκάτερος δηλόω κατά μόνος . ὅμοιος δέ ἔͅν ἀραιός ὁ σφυγμός γίγνομαι , κατά ὁποτέρας ὁ ἠρεμία ἄμφω ἅμα συνέρχομαι , ὁ τε συλλέγω ὁ πρότερος κίνησις καί ὁ μετά πολύς ἄρχω ὁ ἕτερος , ὁ διάθεσις εἰμί καί οὕτως δισσός τε καί σύνθετος ἐκ ἑκάτερος ὁ ἤδη προδηλόω , ὑπομειόω μέν ὅποτερας ὁ κίνησις , ἀναβάλλω δέ καί μετά πολύς ἄρχω ὁ ἕτερος . οὐ μήν ὁ γε διάγνωσις εἰς ἴσος ἐνέργεια ἥκω κατά ἑκάτερος ὁ ἡσυχία . ὁ μέν γάρ ἐκτός ἐναργής αἰσθητός , ὁ δέ ἐντός οὐ ὅπως ἐναργής , ἀλλά οὐδέ ἀμυδρός ἔνειμι αἴσθησις διαγιγνώσκω . στοχασμός δέ ἄν μόνος τις αὐτός ἐξευρίσκω , συλλογίζομαι ἐκ ὁ κατά ἑκάτερος ὁ κίνησις ὁρμή , καί μάλα ἐπί ἐκεῖνος ὁ σφυγμός ἐν ὅς ἐναργής εἰμί αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ συστολή . λέγω ἐγώ καί περί οὗτος ὁ γένος ὁ σφυγμός ὅσος ἱκανός εἰς ὁ πάρειμι .