galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 1.7
Σφοδρὸς μὲν ὁ σφυγμὸς ὑπὸ ῥώμης ἀεὶ γίνεται δυνάμεως , καὶ ὅσῳ γε σφοδρότερος τοσούτῳ καὶ τὴν ῥώμην τῆς δυνάμεως ἐπιτετάσθαι δηλοῖ · ἀμυδρὸς δὲ διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως , καὶ ὅσῳ γ’ ἂν ἀμυδρότερος ᾖ τοσούτῳ καὶ τὴν δύναμιν ἀσθενεστέραν ὑπάρχειν ἐνδείκνυται . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ ὁ μὲν σκληρὸς σφυγμὸς ὑπὸ σκληροῦ χιτῶνος τῆς ἀρτηρίας ἀποτελεῖται , ὁ δὲ μαλακὸς ὑπὸ τοῦ μαλακοῦ . καὶ δὴ τὸ ποσὸν τῆς κατὰ τὸν σφυγμὸν σκληρότητός τε καὶ μαλακότητος ἐνδεικτικόν ἐστι τοῦ ποσοῦ τῆς κατὰ τὴν ἀρτηρίαν σκληρότητος καὶ μαλακότητος . ﻿ ἀλλ’ ὁ μὲν τοῦ σκληροῦ καὶ μαλακοῦ μέσος , ὅσπερ καὶ σύμμετρος ὀνομάζεται , πρῶτός τ’ ἐστὶν αὐτῶν τῇ φύσει καὶ μόνος κατὰ φύσιν . ἀμυδροῦ δὲ καὶ σφοδροῦ κατὰ τοῦτον μὲν τὸν λόγον οὐδείς ἐστι μέσος . ὁ μὲν γὰρ ἀμυδρὸς ἀῤῥωστούσης τε καὶ παρὰ φύσιν ἐχούσης τῆς δυνάμεώς ἐστιν ἔγγονος , ὁ δὲ σφοδρὸς εὐρωστούσης τε καὶ κατὰ φύσιν διακειμένης . καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον , ὡς κᾀν τοῖς ἔμπροσθεν ἐλέγομεν , εἴη ἄν τις μέσος ἀμυδροῦ καὶ σφοδροῦ . ὁ δὲ τρόπος ὁ κατὰ τὴν διάγνωσίν ἐστι τῆς ἐπιβαλλομένης ἁφῆς , ἡνίκα μὲν ἀνατρέπηται πρὸς τοῦ σφυγμοῦ , σφοδρὸν ἡμῶν αὐτὸν ὀνομαζόντων , ἡνίκα δ’ ἀνατρέπῃ τὸν σφυγμὸν , ἀμυδρὸν , ἡνίκα δὲ οὐδέτερον , ἐν τῷ μέσῳ τοῦτον εἶναι λεγόντων ἀμυδροῦ τε καὶ σφοδροῦ , παρὰ φύσιν ὄντα καὶ αὐτὸν , ὥσπερ καὶ τὸν ἀμυδρόν . αἱ δ’ ἀλλοιώσεις τῶν σφυγμῶν αἱ μὲν εἰς ἀμυδρότητα καὶ σφοδρότητα καὶ μόναι γίνονται πολλάκις καὶ ὑφ’ ἑνὸς αἰτίου . ὅταν γὰρ τοῦ χιτῶνος τῆς ἀρτηρίας ἅμα τῇ χρείᾳ κατὰ φύσιν ἔχοντος ἐπὶ βραχύ πως ἀλλοιωθῇ τὰ τοῦ τόνου τῆς δυνάμεως , ἀμυδρότερος μὲν ἢ σφοδρότερος ἐν τούτῳ τοῦ πρόσθεν ὁ σφυγμὸς γίνεται , τῶν δὲ ἄλλων γενῶν οὐδὲν αὐτῷ συμμεταβάλλει . οὕτως μὲν δὴ μόναι γίγνονται καὶ ὑφ’ ἑνὸς αἰτίου · καθ’ ἕτερον δ’ αὖ τρόπον ὑπὸ μιᾶς μὲν αἰτίας , οὐ μόναι δέ . τῆς μὲν οὖν δυνάμεως ἐπὶ πλέον ἐκλυθείσης , ἢ ἐπιταθείσης , εἰ καὶ τῶν ἄλλων αἰτίων τῶν συνεκτικῶν μηδέποτε ἀλλοιωθείη , τὴν μὲν τροπὴν τῶν σφυγμῶν ὑφ’ ἑνὸς αἰτίου γενέσθαι συμβήσεται , γένος δ’ οὐχ ἓν ἀλλοιωθῆναι μόνον . ἥ τε γὰρ ἐπὶ πλέον ἀῤῥωστοτέρα δύναμις οὐ μόνον ἀμυδρὸν , ἀλλὰ καὶ μικρὸν ἐργάζεται τὸν σφυγμὸν , καὶ διότι μικρὸν , διὰ τοῦτο καὶ πυκνὸν , ἥ τ’ ἐπὶ πλεῖστον ῥωσθεῖσα σὺν τῷ σφοδρότατον εὐθέως καὶ μείζονα τὸν σφυγμὸν ἀποτελεῖ , καὶ εἰ μηδὲν ὑπαλλάττοιτο ἡ χρεία , καὶ ἀραιότερον . ἡ δ’ εἰς σκληρότητά τε καὶ μαλακότητα μεταβολὴ τῶν σφυγμῶν εἰ μὲν ὑφ’ ἑνὸς αἰτίου γίνοιτο , πάντως καὶ τῶν ἄλλων τι συμμεταβάλλοι γενῶν . εἰ δὲ μόνη συνίσταται , τῶν πλειόνων αἰτίων συνελθόντων ἀποτελεῖται . ἅμα δὲ μόνη τε καὶ ὑφ’ ἑνὸς αἰτίου κατ’ οὐδένα τρόπον γίνεται , πλὴν εἰ παντελῶς ἐλάχιστον ἐκτραπῇ τοῦ κατὰ φύσιν , ὥστε βραχυτάτῳ μέν τινι γενέσθαι σκληρότερον τὸν σφυγμὸν , ἴσον μέντοι κατὰ τὸ μέγεθος . οὕτω γὰρ οὐδὲ τὸ τάχος οὐδ’ ἡ πυκνότης ὑπαλλαχθήσεται . σαφεστέρας δὲ καὶ μείζονος τῆς σκληρότητος γινομένης ἀνάγκη καὶ τὸν σφυγμὸν γενέσθαι μικρότερον , καὶ τοσοῦτόν γε πυκνότερον ὅσον μικρότερον . εἰ δ’ ἅμα τε σκληρότερος ὁ χιτὼν τῆς ἀρτηρίας γένοιτο καὶ ἡ θερμότης αὐξηθείη , σκληρότερος μὲν ἂν ὁ σφυγμὸς ἐπὶ τοσοῦτον εἴη τοῦ κατὰ φύσιν ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ χιτὼν τῆς ἀρτηρίας · ἐν μέντοι τῷ μεγέθει τῷ κατὰ φύσιν ἴσος , εἴπερ ὅσον τὸ θερμὸν ἐγένετο τοῦ συμμέτρου τοσούτῳ καὶ ὁ χιτὼν τῆς ἀρτηρίας σκληρότερος τοῦ κατὰ φύσιν . ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων εἴρηται τὰ μέτρια πρός γε τὴν ἐνεστῶσαν ὑπόθεσιν , ἑξῆς ἂν εἴη τὰς προηγουμένας καὶ προκαταρχούσας αἰτίας τῶν προειρημένων δύο γενῶν διελθεῖν .
Lemmas: σφοδρός μέν ὁ σφυγμός ὑπό ῥώμη ἀεί γίγνομαι δύναμις , καί ὅσος γε σφοδρός τοσοῦτος καί ὁ ῥώμη ὁ δύναμις ἐπιτείνω δηλόω · ἀμυδρός δέ διά ὁ ἀσθένεια ὁ δύναμις , καί ὅσος γε ἄν ἀμυδρός εἰμί τοσοῦτος καί ὁ δύναμις ἀσθενής ὑπάρχω ἐνδείκνυμι . κατά αὐτός δέ καί ὁ μέν σκληρός σφυγμός ὑπό σκληρός χιτών ὁ ἀρτηρία ἀποτελέω , ὁ δέ μαλακός ὑπό ὁ μαλακός . καί δή ὁ ποσός ὁ κατά ὁ σφυγμός σκληρότης τε καί μαλακότης ἐνδεικτικός εἰμί ὁ πός ὁ κατά ὁ ἀρτηρία σκληρότης καί μαλακότης . ﻿ ἀλλά ὁ μέν ὁ σκληρός καί μαλακός μέσος , ὅς καί σύμμετρος ὀνομάζω , πρῶτος τε εἰμί αὐτός ὁ φύσις καί μόνος κατά φύσις . ἀμυδρός δέ καί σφοδρός κατά οὗτος μέν ὁ λόγος οὐδείς εἰμί μέσος . ὁ μέν γάρ ἀμυδρός ἀρρωστέω τε καί παρά φύσις ἔχω ὁ δύναμις εἰμί ἔγγονος , ὁ δέ σφοδρός εὐρωστέω τε καί κατά φύσις διάκειμαι . κατά ἕτερος δέ τρόπος , ὡς εἰͅν ὁ ἔμπροσθεν λέγω , εἰμί ἄν τις μέσος ἀμυδρός καί σφοδρός . ὁ δέ τρόπος ὁ κατά ὁ διάγνωσις εἰμί ὁ ἐπιβάλλω ἁφή , ἡνίκα μέν ἀνατρέπω πρός ὁ σφυγμός , σφοδρός ἐγώ αὐτός ὀνομάζω , ἡνίκα δέ ἀνατρέπω ὁ σφυγμός , ἀμυδρός , ἡνίκα δέ οὐδέτερος , ἐν ὁ μέσος οὗτος εἰμί λέγω ἀμυδρός τε καί σφοδρός , παρά φύσις εἰμί καί αὐτός , ὥσπερ καί ὁ ἀμυδρός . ὁ δέ ἀλλοίωσις ὁ σφυγμός ὁ μέν εἰς ἀμυδρότης καί σφοδρότης καί μόνος γίγνομαι πολλάκις καί ὑπό εἷς αἴτιος . ὅταν γάρ ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία ἅμα ὁ χρεία κατά φύσις ἔχω ἐπί βραχύς πως ἀλλοιόω ὁ ὁ τόνος ὁ δύναμις , ἀμυδρός μέν ἤ σφοδρός ἐν οὗτος ὁ πρόσθεν ὁ σφυγμός γίγνομαι , ὁ δέ ἄλλος γένος οὐδείς αὐτός συμμεταβάλλω . οὕτως μέν δή μόνος γίγνομαι καί ὑπό εἷς αἴτιος · κατά ἕτερος δέ αὖ τρόπος ὑπό εἷς μέν αἰτία , οὐ μόνος δέ . ὁ μέν οὖν δύναμις ἐπί πολύς ἐκλύω , ἤ ἐπιτείνω , εἰ καί ὁ ἄλλος αἴτιος ὁ συνεκτικός μηδέποτε ἀλλοιόω , ὁ μέν τροπή ὁ σφυγμός ὑπό εἷς αἴτιος γίγνομαι συμβαίνω , γένος δέ οὐ εἷς ἀλλοιόω μόνος . ὁ τε γάρ ἐπί πολύς ἄρρωστος δύναμις οὐ μόνος ἀμυδρός , ἀλλά καί μικρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , καί διότι μικρός , διά οὗτος καί πυκνός , ὁ τε ἐπί πολύς ῥώννυμι σύν ὁ σφοδρός εὐθύς καί μέγας ὁ σφυγμός ἀποτελέω , καί εἰ μηδείς ὑπαλλάσσω ὁ χρεία , καί ἀραῖος . ὁ δέ εἰς σκληρότης τε καί μαλακότης μεταβολή ὁ σφυγμός εἰ μέν ὑπό εἷς αἴτιος γίγνομαι , πάντως καί ὁ ἄλλος τις συμμεταβάλλω γένος . εἰ δέ μόνος συνίστημι , ὁ πολύς αἴτιος συνέρχομαι ἀποτελέω . ἅμα δέ μόνος τε καί ὑπό εἷς αἴτιος κατά οὐδείς τρόπος γίγνομαι , πλήν εἰ παντελής ἐλαχύς ἐκτρέπω ὁ κατά φύσις , ὥστε βραχύς μέν τις γίγνομαι σκληρός ὁ σφυγμός , ἴσος μέντοι κατά ὁ μέγεθος . οὕτως γάρ οὐδέ ὁ τάχος οὐδέ ὁ πυκνότης ὑπαλλάσσω . σαφής δέ καί μέγας ὁ σκληρότης γίγνομαι ἀνάγκη καί ὁ σφυγμός γίγνομαι μικρός , καί τοσοῦτος γε πυκνός ὅσος μικρός . εἰ δέ ἅμα τε σκληρός ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία γίγνομαι καί ὁ θερμότης αὐξάνω , σκληρός μέν ἄν ὁ σφυγμός ἐπί τοσοῦτος εἰμί ὁ κατά φύσις ἐπί ὅσος καί ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία · ἐν μέντοι ὁ μέγεθος ὁ κατά φύσις ἴσος , εἴπερ ὅσος ὁ θερμός γίγνομαι ὁ σύμμετρος τοσοῦτος καί ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία σκληρός ὁ κατά φύσις . ἐπεί δέ καί περί οὗτος λέγω ὁ μέτριος πρός γε ὁ ἐνίστημι ὑπόθεσις , ἑξῆς ἄν εἰμί ὁ προηγέομαι καί προκατάρχομαι αἰτία ὁ προλέγω δύο γένος διέρχομαι .