galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 3.7
Ὅτι μὲν δὴ τρία ἐστὶ τὰ πάντα αὐτῶν γένη δέδεικται δι’ ἑτέρων . ὁποία δέ τις ἑκάστου διάγνωσις ἐκ σφυγμῶν , ἐν τῷδε ῥητέον . οἱ μὲν ἐφήμεροι πάντες εἰς μέγεθος καὶ τάχος καὶ πυκνότητα τρέπουσι τοὺς σφυγμοὺς ὅσον ἐφ’ ἑαυτοῖς . εἰ γὰρ ἐπιμιγνύοιτό τις ἄλλη διάθεσις , ἀνάγκη μικτὴν γενέσθαι τὴν τροπὴν , ἐξ ἐκείνης τε καὶ τῆς κατὰ τὸν λόγον τοῦ πυρετοῦ συνισταμένης . ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ἑκτικοὶ τῶν πυρετῶν εἰς τὰς αὐτὰς διαφορὰς ἀλλοιοῦσι τοὺς σφυγμοὺς ὅσον γ’ ἐφ’ ἑαυτοῖς , καὶ πλέον γ’ ἐπὶ τούτοις ἐξαλλάττεται τὸ τάχος . οἱ δὲ ἐπὶ σήψει χυμῶν ἐν μὲν ταῖς ἀκμαῖς ἀμφοτέρας ἔχουσι τὰς κινήσεις ταχείας , τήν τε τῆς διαστολῆς καὶ τὴν τῆς συστολῆς . ὡσαύτως δὲ καὶ τὰς πυκνότητας ἀμφοτέρας ὁμοίως ἀλλοιοῦσι , τήν τε κατὰ τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν γινομένην καὶ τὴν κατὰ τὴν ἐντὸς , ἐν δὲ ταῖς εἰσβολαῖς οὐχ ὁμοίως , ἀλλὰ μᾶλλον ἐπιτείνουσι τῆς συστολῆς τὸ τάχος . ἐν δὲ ταῖς ἀναβάσεσι καὶ τοῦτο μὲν καὶ τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν ἐπιπλεῖστον συνεργοῦσιν , ὡς πυκνότατον φαίνεσθαι κατ’ αὐτὴν τὸν σφυγμόν . οὗτοι μόνοι πυρετῶν εἰσιν ἴδιοι σφυγμοὶ κατὰ τὸν ἑαυτῶν λόγον · οἱ δ’ ἄλλοι πάντες οἱ τοῖς πυρέσσουσι συμπίπτοντες ἄλλῃ τινὶ διαθέσει μᾶλλον ἢ τῇ τῶν πυρετῶν ἕπονται . δύο δ’ ἔστι γένη κᾀκείνων τῶν διαθέσεων , ἤτοι τῆς δυνάμεως ἢ τῶν ὀργάνων ἡ κάκωσις . ἐδείχθη γὰρ ὡς εἰς τρία χρὴ βλέποντας ταῦτα ἐξευρίσκειν τὰς ἀλλαττούσας αἰτίας τὸν σφυγμὸν , ὄργανόν τε καὶ χρείαν καὶ δύναμιν . ἐπιδέδεικται γὰρ καὶ ὅσα καθ’ ἕκαστον αὐτῶν γένος , ἐξιστάμενον τοῦ κατὰ φύσιν , ἀναγκαῖόν ἐστι συμπίπτειν τοῖς σφυγμοῖς . οὔκουν ἔτι θαυμαστὸν εἰ διαφέρονταί τε πρὸς ἀλλήλους οἱ σοφοὶ ἰατροὶ περὶ τῶν ἰδίων τοῦ πυρετοῦ σφυγμῶν , ἁμαρτάνουσί τε πάντες , ἅτε μήτε τὰ γένη τῶν πυρετῶν διελόμενοι , τάς τε διὰ τὴν δύναμιν , ἢ τὴν τῶν ὀργάνων κάκωσιν ἀλλοιώσεις τῶν σφυγμῶν αὐτῶν τῶν πυρετῶν ἰδίας εἶναι νομίζοντες . οἷον αὐτίκα παροξυσμῶν εἰσβαλόντων οἱ μὲν τοὺς πυκνούς τε καὶ μικροὺς , οἱ δὲ πρὸς τούτοις καὶ τοὺς ἀμυδροὺς , ἔνιοι δὲ καὶ τοὺς ἀνωμάλους , εἰσὶ δ’ οἳ καὶ τοὺς βραδεῖς , ὥσπερ ἄλλοι τοὺς ταχεῖς , ἔθεντο γνωρίσματα . καίτοι γ’ ἔνιοι τῶν πυρετῶν ἀθλίπτους , ὡς αὐτοὶ καλοῦσι , ποιοῦνται τὰς εἰσβολὰς , ἐφ’ ὧν εἰς μέγεθός τε καὶ τάχος ἡ πρώτη τροπὴ γίνεται τῶν σφυγμῶν , εἶτ’ ὀλίγον ὕστερον αὐξανομένοις τοῖσδε καὶ ἡ πυκνότης ἐπιγίνεται , τῶν δ’ ἄλλων σφυγμῶν τῶν εἰρημένων οὐδεὶς αὐτοῖς οὔτ’ ἀρχομένων τῶν παροξυσμῶν οὔτε αὐξανομένων οὔτε ἀκμαζόντων ἐπιφαίνεται . ἀλλὰ τούτοις μὲν οὔτε ῥῖγος οὔτε φρίκη τις οὔτ’ ἀνωμαλία σαφὴς , ἀλλ’ οὐδὲ ψύξις ἄκρων , ἢ τῆς ἐκτὸς ἐπιφανείας , οὐδὲ δῆξις , ἢ βάρος , ἢ θλίψις στομάχου συνεισβάλλει . τοῖς πλείστοις δ’ ἤτοι ἕν τι τῶν εἰρημένων ἢ καὶ πλείω συνεδρεύει . καί τισιν αὐτῶν ὀλίγον ὕστερον ἔμετος ἐναργῶς ἐνδεικνύμενος , ὡς ἐκ τοῦ συῤῥεῖν εἰς τὴν γαστέρα μοχθηροὺς χυμοὺς , οἱ μὲν ἐδήχθησαν αὐτῶν , οἱ δὲ ἐθλίφθησαν , οἱ δ’ ἀσώδεις ἐγένοντο . προφανέστατα γὰρ ἐπὶ τῶν πλείστων ἀρχῶν ἀποχωρεῖ μὲν ἁπάσης τῆς ἐκτὸς ἐπιφανείας τὸ αἷμα , συῤῥεῖ δ’ εἰς τὰ σπλάγχνα , κᾀκ τούτου θλίψεις τε καὶ σφηνώσεις , ἐμφράξεις τε καὶ διατάσεις ἀρτηριῶν γίνονται κυρίων , ἐφ’ αἷς οἱ ἀνώμαλοι σφυγμοὶ ταῖς εἰσβολαῖς τῶν τοιούτων παροξυσμῶν συνεδρεύουσιν , ὥσπερ αὖ πάλιν οἱ ἀμυδροὶ διὰ τὴν τοῦ στομάχου τε καὶ τῆς δυνάμεως κάκωσιν . οὕτως δὲ καὶ οἱ μικροὶ διά τε τὴν ἀῤῥωστίαν γίνονται τῆς δυνάμεως καὶ διὰ τὴν ψύξιν , ὥσπερ γε καὶ οἱ βραδεῖς ἐπὶ ταῖς ἰσχυραῖς ψύξεσιν . ἀλλὰ τούτων γε οὐδεὶς ὁμοίως τῇ διαστολῇ τὴν συστολὴν ἐποιήσατο βραδεῖαν , ἀλλ’ ἔστιν ἀχώριστόν τε καὶ ἰδιώτατον εἰσβολαῖς πυρετοῦ ἐπὶ σήψει χυμῶν ἡ συστολὴ τῆς ἀρτηρίας ὠκυτέρα γινομένη . καὶ ὅστις ἤσκηται γινώσκειν συστολὴν ἀχώριστον ἀρχῆς παροξυσμοῦ τοῦθ’ ἕξει τὸ σημεῖον , ὅταν , ὡς εἴρηται πολλάκις , ὁ σφυγμὸς ἔχῃ τινὰ τόνον . ἐδείχθη γὰρ ἐπὶ τῶν ἀμυδρῶν ἀδιάγνωστος ἡ συστολή . τοῦτ’ οὖν ἀσκητέον ἐν τοῖς μάλιστα τὸν ἀκριβῶς βουλόμενον ἀρχὴν γνωρίζειν παροξυσμοῦ . ὅπως δ’ ἄν τις ﻿ ὑπάρξοιτο τῆς ἀσκήσεως , ἐν τῷ πρώτῳ περὶ διαγνώσεως σφυγμῶν ἐπὶ πλεῖστον εἴρηται · τοῦτο τὸ σημεῖον ἀψευδέστατόν ἐστι , καὶ χρὴ θαῤῥεῖν αὐτῷ μάλιστα κατὰ τὰς διαγνώσεις ἐναργῶς φανέντι . ἔγωγ’ οὖν ἐπὶ πολλῶν πολλάκις , ὧν οὐδεπώποτε πρόσθεν ἡψάμην τῶν σφυγμῶν , οὔθ’ ὑγιαινόντων οὔτε νοσούντων , τούτῳ τῷ σημείῳ μόνω πιστεύσας ἥμαρτον οὐδέποτε . ταῖς μὲν γὰρ ἄλλαις ἁπάσαις , εἴτ’ οὖν ψύξις εἴη ὅλου τοῦ σώματος , εἴτε καὶ τοῦ στόματος τῆς γαστρὸς , ὃ καταχρώμενοι στόμαχον ὀνομάζομεν , εἴτ’ εἰς τὸ βάθος ῥοπαὶ τοῦ αἵματος , ἤτοι διὰ λύπην , ἢ φόβον , ἢ δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν γιγνόμεναι , παραπλήσιός ἐστιν ἡ βραδύτης τοῦ σφυγμοῦ διαστελλομένης τε καὶ συστελλομένης τῆς ἀρτηρίας , εὐθὺς δ’ αὐτῇ σύνεστι καὶ ἡ ἀραιότης κατ’ ἄμφω τὰς ἡσυχίας . μόναις δὲ ταῖς πυρεκτικαῖς εἰσβολαῖς , κᾂν ἡ διαστολή ποτε γένηται βραδυτέρα τῆς ἔμπροσθεν , ἀλλ’ ἥ γε συστολὴ τάχος προσκτᾶται . συναιρεῖται δέ τι καὶ τῆς ἐκτὸς ἡσυχίας , ὡς πυκνότερον ἐνταῦθα γίνεσθαι τὸν σφυγμὸν , οὐ μὴν κατά γε τὴν ἐντὸς , ἀλλ’ ἤτοι τῷ πρόσθεν ὡσαύτως , ἢ βραχεῖ τινι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἀραιότερος φαίνεται . παραβάλλειν δὲ δηλονότι χρὴ τὴν ἔμπροσθεν ἡσυχίαν ὡς πρὸς τὴν ἁφὴν τῇ νῦν φαινομένῃ , μεμνημένον μὲν ὅτι σύνθετός ἐστιν ἔκ τε τοῦ πέρατος τῆς συστολῆς καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς διαστολῆς καὶ τῆς μεταξὺ τούτων ἠρεμίας , ἐκλογιζόμενον δ’ ὅσον ἑκατέρωθεν αὐτῇ προσῆλθεν , ἐκ τοῦ μὴ φαινομένου μορίου τῶν κινήσεων , αὐτὸ δὲ δὴ τοῦτο πάλιν ἐκλογίζεσθαι τῷ τόνῳ παραμετροῦντα . εἰ μὲν γὰρ ὡσαύτως ἔχει τόνου νῦν τε καὶ πρόσθεν ὁ σφυγμὸς , εἰς ὅσον ἂν ὁ χρόνος τῆς αἰσθητῆς ἡσυχίας γένηται μακρότερος εἰς τοσοῦτο καὶ καὶ τὴν ὄντως ἡσυχίαν ἡγεῖσθαι μεμηκύνθαι . εἰ δ’ ἀμυδρότερος ἢ πρόσθεν γένοιτο , λογίζεσθαί τι καὶ διὰ τοῦτ’ ἀποκεκρύφθαι τῶν κινήσεων , ὅπερ ὑφαιρεῖν χρὴ τῆς αἰσθητῆς ἡσυχίας εἰς τὴν τῆς ὄντως εὕρεσιν . εἰ γὰρ ὀλίγῳ μέν τινι τοῦ πρόσθεν ὁ σφυγμὸς ἀτονώτερος γένηται , πολλῷ δὲ ἀραιότερος , ἡγητέον ἐκτετάσθαι τὴν ὄντως ἡσυχίαν . εἰ δ’ ἀτονώτερος μὲν πολλῷ , βραχεῖ δ’ ἀραιότερος ὡς πρὸς τὴν αἰσθητὴν διάγνωσιν , οὐκέτι καὶ τὴν ὄντως ἡσυχίαν τὴν ἔνδον ἡγητέον ἐκτετάσθαι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον εἰ τοῦ σφυγμοῦ βραχεῖαν ἀτονίαν προσλαβόντος , ἀξιολόγως τινὶ φαίνοντο τὰ τῆς πυκνότητος ἐπιτετάσθαι , συναιρεῖσθαι λογιστέον τὴν ὄντως ἡσυχίαν . ἐφ’ ὧν μὲν οὖν ἀμυδρότερος ὁ σφυγμὸς ἐγένετο κατὰ τὸν τῆς διαγνώσεως καιρὸν , ὡς εἴρηται , λογιστέον . ἐφ’ ὧν δ’ ὡσαύτως ἔχει τόνου , σαφεστάτη διάγνωσις ἐπὶ τούτων ἐστὶ καὶ τῆς ἐντὸς ἡσυχίας , ὡς λέλεκται , σκοπουμένοις . ὅταν οὖν ποθ’ ὁ σφυγμὸς ἄτρεπτος μὲν ὢν τἄλλα θάττων γένηται κατὰ τὴν συστολὴν , ἀρχῆς παροξυσμοῦ σημεῖον ἀχώριστον τίθεσο . γίγνεται δ’ εὐθὺς τοιοῦτος σφυγμὸς καὶ πυκνότερος κατὰ τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν , ἐπειγομένης τῆς φύσεως ἀποτρίψασθαι τὸ καπνῶδες περίττωμα , διὸ θᾶττον συνεστέλλετο . κατὰ μὲν οὖν τὴν πρώτην ἀρχὴν τῆς γενέσεως αὐτοῦ τῷ τάχει τῆς συστολῆς μόνον ὁ σφυγμὸς παραλλάττων φαίνεται τοῦ πρόσθεν , ὀλίγῳ δ’ ὕστερον καὶ πυκνοῦσθαι κατὰ τὴν ἐκτὸς ἠρεμίαν , πρωϊαίτερον ἀρχομένης συστέλλεσθαι τῆς ἀρτηρίας . τοῖς δ’ ἐφημέροις πυρετοῖς οὐχ ὑπάρχει τοῦτο , διὰ τὸ χωρὶς σήψεως γίγνεσθαι χυμῶν . οὐ μὴν οὐδὲ τοῖς ἑκτικοῖς , ὅτι μηδὲ ἄρχονταί ποτε , πλὴν εἰ συνέλθοι κατὰ τύχην ἑτέρα τις διάθεσις αὐτοῖς , ὥστ’ ἐφ’ ὧν ζητεῖται μάλιστα πυρετῶν ἡ ἀρχὴ τῶν παροξυσμῶν , ἔχειν ἡμᾶς δεῖ διαρκὲς τὸ σημεῖον . εἰ δὲ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἄρτι μεταπίπτοντος ἐξ ὑγείας εἰς νόσον ἀνθρώπου τινὸς ἁπτοίμεθα τῶν σφυγμῶν , εὐθὺς καὶ τὸ γένος ἡμῖν ἐνδείξεται τοῦ πυρετοῦ τὸ σημεῖον τοῦτο , συνεισβάλλων γὰρ τῷ παροξυσμῷ τῶν ἐπὶ σήψει τινὶ χυμῶν τὸν πυρετὸν εἶναί φησιν . ἐδείχθησαν δ’ ἐν ταῖς τῶν πυρετῶν διαφοραῖς ἐκ ταὐτοῦ γένους ὄντες τῷδε καὶ οἱ ἐπὶ ταῖς φλεγμοναῖς . ἀλλὰ διοριστέον αὐτοὺς τῶν ἐπὶ σήψει χυμῶν μόνῃ τῇ σκληρότητι . σκληρὰ γὰρ ἡ προσβολὴ τῶν ἐπὶ φλεγμοναῖς . εἰ μὲν οὖν διαγινώσκειν δύναιο τὴν ἐπὶ τάσει τῆς ἀρτηρίας σκληρὰν προσβολὴν τῆς ἐπὶ ψύξει τε καὶ σκληρότητι , τρεῖς ἕξεις ἐκ τούτου προγνώσεις αἰτίων προγεγονότων , ποτὸν ψυχρὸν , οἶνον ἀκρατέστερον , φλεγμονὴν , ἣν οὐ μόνον ἔμπροσθεν τοῦ παροξυσμοῦ γεγονὸς αἴτιον , ἀλλὰ καὶ παραμένον ἐροῦμεν . τὴν δὲ τοῦ ψυχροῦ τε καὶ τοῦ πλέονος ἀκράτου πόσιν , αὐτὴν μὲν προγεγονέναι , τὴν δ’ ἀπ’ αὐτῆς διάθεσιν ἔτι φυλάττεσθαι . σκληρύνονται μὲν οὖν ἐπὶ ταῖς βλαψάσαις ψυχροποσίαις οἱ χιτῶνες τῶν ἀρτηριῶν , ἐξήρανται δὲ ἐπὶ ταῖς τοῦ πλείονος οἴνου πόσεσιν . εἰ δὲ καὶ τῆς τῶν νεύρων ἀρχῆς ὁ οἶνος ἅψαιτο , καὶ τείνονται παραπλήσιον τοῖς προδηλοῦσι τὸν σπασμόν . ἐπὶ δὲ ταῖς φλεγμοναῖς ἄνευ τῆς τοῦ χιτῶνος οἰκείας σκληρότητος τείνονται , καὶ καλεῖται μὲν καὶ τότε σκληρὸς ὁ σφυγμὸς διὰ τὸ τῆς πληγῆς βίαιον , οὐ μὴν ἐσκλήρυνταί γε κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον ἡ ἀρτηρία , καθάπερ ὅταν ἤτοι ξηρανθῇ πως , ἢ ψυχθῇ βίαιον , ἢ οἷον σκιῤῥώδη τινὰ δέξηται διάθεσιν . ταυτὶ μὲν οὕτω διωρίσθω . τοὺς δ’ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν μηδόλως ἔχοντας τὸ λελεγμένον γνώρισμα , τῶν μὲν ἐπὶ σήψει χυμῶν ἀφοριστέον ἐστὶν , ἤτοι δ’ ἐφημέρους νομιστέον ἢ ἑκτικούς . σπανιώτατα μὲν οὖν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς συνίσταται πυρετὸς ἑκτικὸς , οὐ μὴν ἀδύνατός γε οὐδ’ ἡ τοιαύτη γένεσις αὐτοῦ , ἀλλ’ ὤφθησάν που ἡμῖν καὶ οἱ τοιοῦτοι . τὰ μὲν οὖν ἄλλα πάντ’ αὐτῶν γνωρίσματα δι’ ἑτέρας εἴρηται πραγματείας , ἐν ᾗ περὶ τῆς τῶν πυρετῶν διαφορᾶς ἐσκοπούμεθα · τὰ δὲ ἀπὸ τῶν σφυγμῶν εἰρήσεται νῦν , οὔθ’ ὁ μέγας οὔθ’ ὁ σφοδρὸς [ μὴ σκληρὸς ] σφυγμὸς ἅμα τοῖς ἑκτικοῖς ποτε συνεισβάλλουσι πυρετοῖς , ἀλλ’ ὅτι περ ἂν ὑπάρχῃ ﻿ τούτων αὐτοῖς , οὐκ εἰσὶν ἑκτικοί . εἰ δὲ καὶ πάνθ’ ἅμα παρείη , προφανῶς εἰσιν ἐφήμεροι , τῆς γε συστολῆς αὐτῶν , ὡς εἴρηται , μὴ ταχυνούσης , ἴδιον γὰρ ἐκείνης τὸ τάχος ἐστὶν ἐπὶ σήψει χυμῶν , ὧν τὰς κατὰ μέρος ἁπάσας διαφορὰς ἐν τῇ προειρημένῃ πραγματείᾳ διῆλθον . εἰσὶ δ’ ὡς ἐπὶ κεφαλαίων φάναι πάντες μὲν οἱ κατὰ περιόδους παροξυνόμενοι , πάντες δ’ οἱ συνεχεῖς , ὅταν ὑπὲρ τὴν τρίτην ἡμέραν ἐκταθῶσιν . ἐκ ταὐτοῦ δὲ αὐτοῖς εἰσι γένους καὶ οἱ ταῖς φλεγμοναῖς ἐπιγινόμενοι . κατὰ μὲν οὖν τὰς παρακμὰς ἐκλύεται τὸ τάχος τῆς συστολῆς , καὶ μάλισθ’ ὅταν εἰς ἀπυρεξίαν , ἢ ἐγγὺς αὐτῆς ἀφίκωνται , κατὰ δὲ τὰς ἀρχὰς τῶν παροξυσμῶν γεννᾶται , τυφομένων τρόπον τινὰ τῶν χυμῶν , ἐπιτείνεται δὲ κατὰ τὰς ἀναβάσεις . ἐγγὺς δ’ ἤδη τῆς ἀκμῆς ἐξημμένων τε τῶν χυμῶν καὶ ζεόντων ἀθρόαν μὲν αὔξην τὸ τάχος τῆς διαστολῆς λαμβάνει , διαμένει δὲ ἴσον ἑαυτῷ τὸ τάχος τῆς συστολῆς . ὅταν δ’ ἀκμάσῃ τελέως ὁ πυρετὸς , εἰς ἄκρον μὲν ἥκει τοῦ κατ’ ἐκεῖνον τὸν παροξυσμὸν τάχους ἡ διαστολὴ , μειοῦται δὲ τὸ τάχος τῆς συστολῆς . οἱ μὲν οὖν πλεῖστοι τῶν ἰατρῶν , καὶ μάλισθ’ ὅσοι τὴν συστολὴν ἀδιάγνωστον αἰσθήσει φασὶν ὑπάρχειν , οὐδ’ ἐγγὺς ἥκουσι τοῦ λελεγμένου σημείου , τῶν τε ἐπὶ σήψει χυμῶν ἁπάντων πυρετῶν τῆς τε καθ’ ἕκαστον αὐτῶν παροξυσμὸν ἀρχῆς . ὀλίγιστοι δέ τινες ἀμυδρὰν εἰκόνα τοῦ πράγματος ἐοίκασιν ἑωρακέναι . γράφουσι γοῦν ἀδιορίστως τε καὶ ἀσαφῶς εἰς τοσοῦτον ὡς μηδ’ εἰκάσαι μηδένα τί ποτε βούλονται δηλοῦν . ἐξ αὐτῶν ἐστι καὶ ὁ Ἀρχιγένης , ὡς ἔνεστι γνῶναι τῷ βουληθέντι τό τε περὶ σφυγμῶν αὐτοῦ βιβλίον ἀναγνῶναι καὶ τὰ περὶ τῆς τῶν πυρετῶν σημειώσεως , ἢ τήν γ’ ἐπιτομὴν αὐτῶν . ἐπεσκέμμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς ἅμα ταῖς τῶν ἀσαφῶν ἐξηγήσεσιν ἐν ὑπομνήμασιν ὀκτὼ τὴν περὶ τῶν σφυγμῶν αὐτοῦ πραγματείαν . ἄριστα δέ μοι δοκοῦσιν ἀποφήνασθαί τινες , εἰ προσθείημεν αὐτῷ τῷ λόγῳ διορισμόν τινα , τὴν ἐφ’ ἑκάτερα μεταβολὴν τῶν σφυγμῶν , ἀρχῆς παροξυσμοῦ σημεῖον ὑπάρχειν . ὃν δέ φημι χρῆναι προσθεῖναι διορισμὸν , ἔστιν εἰ χωρὶς ἑτέρας προφάσεως ἡ ἀλλοίωσις γένοιτο . προφάσεις δ’ ἔνιαι μὲν ἔξωθέν εἰσιν , οὐ μόνοις τοῖς ἰατροῖς , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἰδιώταις γνώριμοι , τροφῶν καὶ ποτῶν προσφορὰ , καὶ κίνησις ἡτισοῦν καὶ πάθος ψυχικὸν ὀργισθέντων , ἢ φοβηθέντων , ἢ ἀγωνισάντων , ἡ ὁπωσοῦν ἑτέρως ταραχθέντων . ἔνιαι δ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ σώματος ὁρμώμεναι , περὶ ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον , ἡνίκα φρίκης τε καὶ ῥίγους καὶ καταψύξεως , ἔτι τε τῶν εἰς τὴν γαστέρα συῤῥεόντων ἐμνημόνευσα . μηδενὸς γὰρ τοιούτου περὶ τὸν κάμνοντα συμβαίνοντος , ἡ ἐξαιφνίδιος ἐφ’ ὁτιοῦν μεταβολὴ παροξυσμὸν ἀγγέλλει , θάττονος μὲν καὶ μείζονος γινομένου τοῦ σφυγμοῦ , θερμασίας ὑποτρεφομένης τῇ τῶν ἀρτηριῶν ἀρχῇ , βραδυτέρου δὲ ἢ μικροτέρου , ψύξεως . οὕτω δὲ καὶ ἡ μὲν πυκνότης ὁμολογήσει τῇ πλεονεξίᾳ τῆς θερμασίας , ἡ δ’ ἀραιότης τῇ ψύξει . καὶ ἡ ἀμυδρότης δὲ καίτοι δι’ ἄλλο τι σύμπτωμα γινομένη ταῖς τῶν παροξυσμῶν εἰσβολαῖς ἐστιν οἰκεία , συῤῥεόντων ὑγρῶν μοχθηρῶν εἰς τὴν γαστέρα τηνικαῦτα , καὶ τῇ τοῦ στόματος αὐτῶν βλάβῃ κακούντων τὴν δύναμιν . ἡ δὲ ἀνωμαλία τῶν σφυγμῶν , ἡ πολλοῖς τῶν παροξυσμῶν συνεισβάλλουσα θλιβομένων , ἢ ἐμφραττομένων ὑπόγυον ἀρτηριῶν , ἢ πλήθους τοῦ πρὸς τὴν δύναμίν ἐστι γνώρισμα , λόγῳ καὶ τούτων τοῦ παροξυσμοῦ γίγνεσθαι δυναμένων . ὅσαι μὲν οὖν μεταβολαὶ σφυγμῶν ἤτοι τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ θερμασίας αὐξανομένης ἢ συῤῥεόντων ἔσω τῶν χυμῶν ἀποτελοῦνται , φανερῶς ἂν αὗται δόξαιεν ἐνδείκνυσθαι παροξυσμὸν ἀρχόμενον , ὅταν γ’ , ὡς εἴρηται , τῶν ἄλλων ἀφορισθῶσι προφάσεων . ὅσαι δὲ ψύξεως , οὐκ ἔτ’ ἐξ ἀνάγκης αὗται δείξουσι πυρετὸν εἰσβάλλοντα σημαίνειν · ἀλλ’ ἐὰν κᾀνταῦθα τὰς ἄλλας προφάσεις ἀφορισώμεθα ἁπάσας , ἕξομεν καὶ τὴν ψύξιν ἀγγέλλουσαν , ὅσον οὐδέπω πυρετὸν ἀναφθήσεσθαι . πνίγεται γὰρ κατ’ αὐτὴν τῆς συῤῥεούσης ὕλης εἰς τὸ βάθος , ἱκανῶς ψυχρᾶς ὑπαρχούσης , ὡς κινδυνεύειν σβεσθῆναι τὴν ἀρχὴν , οἷόν τι κᾀκτὸς συμβαίνει πολλάκις , ὅταν ὕλην ἅμα τε πολλὴν καὶ δύσκαυστον ἐπιβάλλωμεν ἀθρόως ὀλίγῳ πυρὶ , κινδυνεύει μὲν γὰρ αὐτίκα σβεσθῆναι , μὴ σβεσθὲν δ’ , ἀλλ’ ἀντισχὸν , ὑποτύφειν τε τὴν ὕλην ὀλίγον ὕστερον ἄρξεται , καί τινα θερμασίαν γεννᾷν , τὰ μὲν πρῶτα καπνώδη , προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου καὶ φλογώδη , μέχρι περ ἀκριβῶς κρατῆσαν τῆς ὕλης , καθαρὰν ἐργάζηται τὴν φλόγα . τῆς γὰρ τοιαύτης φλογὸς οὐ καπνός ἐστι τὸ ἀποῤῥέον , ἀλλ’ αἰθάλη τε καὶ λιγνύς ἐστιν , ἄμφω γὰρ ὀνομάζεται τὸ κατοπτηθὲν τῆς ὕλης ἀνωφερὲς περίττωμα , καθάπερ γε τὸ κατωφερὲς τέφρα τε καὶ σποδιὰ καλεῖται . ἀνάλογον δή μοι νόει κᾀπὶ τῶν πυρετῶν , ὅταν ἐν ἀρχῇ παροξυσμοῦ πλῆθος ὕλης ψυχρᾶς ἐπὶ τὴν καρδίαν ἀφίκηται , τὰ μὲν πρῶτα κίνδυνον γίνεσθαι θανάτου , καὶ προδηλώσει τὸν κίνδυνον τοῦτον ἡ ἐπὶ πλεῖστον εἰς ἀραιότητά τε καὶ βραδύτητα καὶ μικρότητα τροπὴ τῶν σφυγμῶν . ἂν γὰρ ἐπιγένηται τούτοις ἀμυδρότης ἀξιόλογος , αὐτίκα τεθνήξονται · μὴ γενομένης μέντοι τῆς ἀμυδρότητος , ἀναμάχεται τὴν ἧτταν ταύτης ἡ φύσις , ἐπεγείρει τε τὴν κίνησιν τῶν ἀρτηριῶν ἐπὶ τὸ μεῖζόν τε καὶ θᾶττον καὶ πυκνότερον , ὥστε τὰς κινήσεις ἀμφοτέρας μὲν γενέσθαι θάττονας , ἀλλ’ ἐπιφανέστερον τὴν τῆς συστολῆς , καὶ παραυξάνεσθαί γε διὰ ταχέων αὐτὴν αἰσθητῶς , ἄχρις ἂν ὁ παροξυσμὸς αὐξάνηται , τῷ χρόνῳ δ’ ὅταν ἐγκρατὲς τῆς ὕλης γένηται τὸ θερμὸν , ἡ οἷον φλὸξ ἀνάπτεται . καὶ τοῦτ’ ἔστιν ἡ ἀκμὴ τῶν παροξυσμῶν , τὸ μὲν αἰθαλῶδες περίττωμα διά τε τῆς ἐκπνοῆς καὶ τῆς τῶν ἀρτηριῶν συστολῆς ἀποχεούσης τῆς φύσεως , τὸ δ’ οἷον τεφρῶδες διὰ πάχους μὲν οὐ δυναμένης ἐκκρίνειν ὁμοίως , αἰσθητοῖς δέ τισιν ἐξοχετευούσης ﻿ πόροις . ἔστι δὲ τοῦτο κατὰ μὲν τὰ φλεγμαίνοντα μόρια τὸ πῦον , ἐν δὲ τοῖς ἀγγείοις αὐτοῖς ὅπερ ἐν τοῖς οὔροις ὑφίσταται . περὶ μὲν δὴ τούτων ἐν ταῖς περὶ τῶν πυρετῶν πραγματείαις ἐπὶ πλεῖστον εἴρηται · τοὺς σφυγμοὺς δ’ , ὡς ἔφαμεν , ἀναγκαῖόν ἐστι τὰς εἰρημένας τροπὰς ἐν ἑκάστῳ τε καιρῷ τοῦ σύμπαντος ἔχειν παροξυσμοῦ , καὶ δὴ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν , ὡς ἐλέγομεν , οὐ κακῶς ἀποφήνασθαί τινας ἅπασαν μεταβολὴν αὐτῶν ἐφ’ ἑκάτερα . πρὸς δὲ τὸ φυλάττειν ἀκριβῶς τὰς εἰρημένας διαγνώσεις ἀσκητέον ἐστὶ διακρίνειν ἁπάσας τὰς ἀπὸ τῶν ἄλλων προφάσεων ἀλλοιώσεις τῶν σφυγμῶν , εἰς ἃς καίτοι φυλαττόμενος ὁ Ἀρχιγένης ἐμπίπτει πολλάκις , ὥστε μακρολογεῖν τε ἅμα καὶ ταράττειν τὴν διδασκαλίαν τοῖς ἰδίοις καὶ ἀχωρίστοις ἑκάστου τῶν καιρῶν γνωρίσμασι τὰ συνακολουθοῦντα , πολλάκις ὁμοτίμως γράφων , καίτοι γ’ ἐν ἐλαχίστῳ κεῖται μεθόδῳ ληφθέντα . τὴν μὲν γὰρ καθαρὰν θερμότητα τῆς διαστολῆς ἡ κίνησις ἐνδείκνυται , τὴν δὲ οἷον καπνώδη τῆς συστολῆς . αἱ δ’ ἄλλαι τῶν σφυγμῶν ἀλλοιώσεις ἤτοι διὰ τὴν τῆς δυνάμεως ἢ τὴν τῶν ὀργάνων γίνονται μεταβολήν . ἑκάτερον δὲ τούτων ἐπί τισιν ἑτέροις αἰτίοις προηγουμένοις , ὧν τὰ πλεῖστα πάλιν ἐφ’ ἑτέροις προκατάρξασιν . ὀνομαζέσθω γὰρ ἕνεκα σαφοῦς διδασκαλίας ὅσα μὲν ἐκ τοῦ σώματος ὁρμᾶται τῶν ἀλλοιούντων αἰτίων ἤτοι τὴν δύναμιν ἢ τὰ ὄργανα προηγούμενα · τούτων δ’ αὐτῶν ἔστιν ἃ πάλιν ἔξωθεν ὄντα τοῦ σώματος αἴτια τῆς ἀλλοιώσεως ἐγένετο προκατάρχοντα . λέλεκται δ’ ἡμῖν ἡ περὶ ταῦτα μεθόδος ἅπασα δι’ ἑτέρας πραγματείας , ἣν περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων ἐπιγράφομεν . οὐδὲν οὖν θαυμαστόν ἐστιν , εἰ ταῦτά τις ἅπαντα μνήμῃ πρόχειρα ποιησάμενος ἀσκήσας τε διαγινώσκειν ἑτοίμως ἅπαντας τοὺς σφυγμοὺς ἐπιστημονικῶς , ἐνίοτε τὰ προγεγονότα τῶν αἰτίων ἐπὶ τῶν καμνόντων ἐξευρήσει . οὗτος μὲν οὖν ὁ λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάτω .
Lemmas: ὅτι μέν δή τρεῖς εἰμί ὁ πᾶς αὐτός γένος δείκνυμι διά ἕτερος . ὁποῖος δέ τις ἕκαστος διάγνωσις ἐκ σφυγμός , ἐν ὅδε λέγω . ὁ μέν ἐφήμερος πᾶς εἰς μέγεθος καί τάχος καί πυκνότης τρέπω ὁ σφυγμός ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ . εἰ γάρ ἐπιμείγνυμι τις ἄλλος διάθεσις , ἀνάγκη μικτός γίγνομαι ὁ τροπή , ἐκ ἐκεῖνος τε καί ὁ κατά ὁ λόγος ὁ πυρετός συνίστημι . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἑκτικός ὁ πυρετός εἰς ὁ αὐτός διαφορά ἀλλοιόω ὁ σφυγμός ὅσος γε ἐπί ἑαυτοῦ , καί πολύς γε ἐπί οὗτος ἐξαλλάσσω ὁ τάχος . ὁ δέ ἐπί σῆψις χυμός ἐν μέν ὁ ἀκμή ἀμφότερος ἔχω ὁ κίνησις ταχύς , ὁ τε ὁ διαστολεύς καί ὁ ὁ συστολή . ὡσαύτως δέ καί ὁ πυκνότης ἀμφότερος ὅμοιος ἀλλοιόω , ὁ τε κατά ὁ ἐκτός ἡσυχία γίγνομαι καί ὁ κατά ὁ ἐντός , ἐν δέ ὁ εἰσβολή οὐ ὅμοιος , ἀλλά μάλα ἐπιτείνω ὁ συστολή ὁ τάχος . ἐν δέ ὁ ἀνάβασις καί οὗτος μέν καί ὁ ἐκτός ἡσυχία ἐπιπλεῖστον συνεργέω , ὡς πυκνός φαίνω κατά αὐτός ὁ σφυγμός . οὗτος μόνος πυρετός εἰμί ἴδιος σφυγμός κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος · ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ ὁ πυρέσσω συμπίπτω ἄλλος τις διάθεσις μάλα ἤ ὁ ὁ πυρετός ἕπομαι . δύο δέ εἰμί γένος κῄ̓κεινος ὁ διάθεσις , ἤτοι ὁ δύναμις ἤ ὁ ὄργανον ὁ κάκωσις . δείκνυμι γάρ ὡς εἰς τρεῖς χρή βλέπω οὗτος ἐξευρίσκω ὁ ἀλλάσσω αἰτία ὁ σφυγμός , ὄργανον τε καί χρεία καί δύναμις . ἐπιδείκνυμι γάρ καί ὅσος κατά ἕκαστος αὐτός γένος , ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , ἀναγκαῖος εἰμί συμπίπτω ὁ σφυγμός . οὔκουν ἔτι θαυμαστός εἰ διαφέρω τε πρός ἀλλήλων ὁ σοφός ἰατρός περί ὁ ἴδιος ὁ πυρετός σφυγμός , ἁμαρτάνω τε πᾶς , ἅτε μήτε ὁ γένος ὁ πυρετός διαιρέω , ὁ τε διά ὁ δύναμις , ἤ ὁ ὁ ὄργανον κάκωσις ἀλλοίωσις ὁ σφυγμός αὐτός ὁ πυρετός ἴδιος εἰμί νομίζω . οἷος αὐτίκα παροξυσμός εἰσβάλλω ὁ μέν ὁ πυκνός τε καί μικρός , ὁ δέ πρός οὗτος καί ὁ ἀμυδρός , ἔνιοι δέ καί ὁ ἀνώμαλος , εἰμί δέ ὅς καί ὁ βραδύς , ὥσπερ ἄλλος ὁ ταχύς , τίθημι γνώρισμα . καίτοι γε ἔνιοι ὁ πυρετός ἄθλιπτος , ὡς αὐτός καλέω , ποιέω ὁ εἰσβολή , ἐπί ὅς εἰς μέγεθος τε καί τάχος ὁ πρῶτος τροπή γίγνομαι ὁ σφυγμός , εἶτα ὀλίγος ὕστερον αὐξάνω ὅδε καί ὁ πυκνότης ἐπιγίγνομαι , ὁ δέ ἄλλος σφυγμός ὁ λέγω οὐδείς αὐτός οὔτε ἄρχω ὁ παροξυσμός οὔτε αὐξάνω οὔτε ἀκμάζω ἐπιφαίνω . ἀλλά οὗτος μέν οὔτε ῥῖγος οὔτε φρίκη τις οὔτε ἀνωμαλία σαφής , ἀλλά οὐδέ ψῦξις ἄκρον , ἤ ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια , οὐδέ δῆξις , ἤ βάρος , ἤ θλῖψις στόμαχος συνεισβάλλω . ὁ πολύς δέ ἤτοι εἷς τις ὁ λέγω ἤ καί πολύς συνεδρεύω . καί τις αὐτός ὀλίγος ὕστερον ἔμετος ἐναργής ἐνδείκνυμι , ὡς ἐκ ὁ συρρέω εἰς ὁ γαστήρ μοχθηρός χυμός , ὁ μέν δάκνω αὐτός , ὁ δέ θλίπω , ὁ δέ ἀσώδης γίγνομαι . προφανής γάρ ἐπί ὁ πολύς ἀρχή ἀποχωρέω μέν ἅπας ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια ὁ αἷμα , συρρέω δέ εἰς ὁ σπλάγχνον , ἐͅκ οὗτος θλῖψις τε καί σφήνωσις , ἔμφραξις τε καί διάτασις ἀρτηρία γίγνομαι κύριος , ἐπί ὅς ὁ ἀνώμαλος σφυγμός ὁ εἰσβολή ὁ τοιοῦτος παροξυσμός συνεδρεύω , ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ ἀμυδρός διά ὁ ὁ στόμαχος τε καί ὁ δύναμις κάκωσις . οὕτως δέ καί ὁ μικρός διά τε ὁ ἀρρωστία γίγνομαι ὁ δύναμις καί διά ὁ ψῦξις , ὥσπερ γε καί ὁ βραδύς ἐπί ὁ ἰσχυρός ψῦξις . ἀλλά οὗτος γε οὐδείς ὅμοιος ὁ διαστολή ὁ συστολή ποιέω βραδύς , ἀλλά εἰμί ἀχώριστος τε καί ἴδιος εἰσβολή πυρετός ἐπί σῆψις χυμός ὁ συστολή ὁ ἀρτηρία ὠκύς γίγνομαι . καί ὅστις ἀσκέω γιγνώσκω συστολή ἀχώριστος ἀρχή παροξυσμός οὗτος ἔχω ὁ σημεῖον , ὅταν , ὡς λέγω πολλάκις , ὁ σφυγμός ἔχω τις τόνος . δείκνυμι γάρ ἐπί ὁ ἀμυδρός ἀδιάγνωστος ὁ συστολή . οὗτος οὖν ἀσκέω ἐν ὁ μάλα ὁ ἀκριβής βούλομαι ἀρχή γνωρίζω παροξυσμός . ὅπως δέ ἄν τις ﻿ ὑπάρχω ὁ ἄσκησις , ἐν ὁ πρῶτος περί διάγνωσις σφυγμός ἐπί πολύς λέγω · οὗτος ὁ σημεῖον ἀψευδής εἰμί , καί χρή θαρσέω αὐτός μάλα κατά ὁ διάγνωσις ἐναργής φαίνω . ἐγώ οὖν ἐπί πολύς πολλάκις , ὅς οὐδεπώποτε πρόσθεν ἅπτω ὁ σφυγμός , οὔτε ὑγιαίνω οὔτε νοσέω , οὗτος ὁ σημεῖον μόνος πιστεύω ἁμαρτάνω οὐδέποτε . ὁ μέν γάρ ἄλλος ἅπας , εἴτε οὖν ψῦξις εἰμί ὅλος ὁ σῶμα , εἴτε καί ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ὅς καταχράομαι στόμαχος ὀνομάζω , εἴτε εἰς ὁ βάθος ῥοπή ὁ αἷμα , ἤτοι διά λύπη , ἤ φόβος , ἤ διά ἄλλος τις αἰτία γίγνομαι , παραπλήσιος εἰμί ὁ βραδυτής ὁ σφυγμός διαστέλλω τε καί συστέλλω ὁ ἀρτηρία , εὐθύς δέ αὐτός σύνειμι καί ὁ ἀραιότης κατά ἄμφω ὁ ἡσυχία . μόνος δέ ὁ πυρεκτικός εἰσβολή , ἔͅν ὁ διαστολή ποτέ γίγνομαι βραδύς ὁ ἔμπροσθεν , ἀλλά ὁ γε συστολή τάχος προσκτάομαι . συναιρέω δέ τις καί ὁ ἐκτός ἡσυχία , ὡς πυκνός ἐνταῦθα γίγνομαι ὁ σφυγμός , οὐ μήν κατά γε ὁ ἐντός , ἀλλά ἤτοι ὁ πρόσθεν ὡσαύτως , ἤ βραχύς τις κατά ὁ καιρός οὗτος ἀραῖος φαίνω . παραβάλλω δέ δηλονότι χρή ὁ ἔμπροσθεν ἡσυχία ὡς πρός ὁ ἁφή ὁ νῦν φαίνω , μιμνῄσκω μέν ὅτι σύνθετος εἰμί ἐκ τε ὁ πέρας ὁ συστολή καί ὁ ἀρχή ὁ διαστολεύς καί ὁ μεταξύ οὗτος ἠρεμία , ἐκλογίζομαι δέ ὅσος ἑκατέρωθεν αὐτός προσέρχομαι , ἐκ ὁ μή φαίνω μόριον ὁ κίνησις , αὐτός δέ δή οὗτος πάλιν ἐκλογίζομαι ὁ τόνος παραμετρέω . εἰ μέν γάρ ὡσαύτως ἔχω τόνος νῦν τε καί πρόσθεν ὁ σφυγμός , εἰς ὅσος ἄν ὁ χρόνος ὁ αἰσθητός ἡσυχία γίγνομαι μακρός εἰς τοσοῦτος καί καί ὁ ὄντως ἡσυχία ἡγέομαι μηκύνω . εἰ δέ ἀμυδρός ἤ πρόσθεν γίγνομαι , λογίζομαι τις καί διά οὗτος ἀποκρύπτω ὁ κίνησις , ὅς ὑφαιρέω χρή ὁ αἰσθητός ἡσυχία εἰς ὁ ὁ ὄντως εὕρεσις . εἰ γάρ ὀλίγος μέν τις ὁ πρόσθεν ὁ σφυγμός ἄτονος γίγνομαι , πολύς δέ ἀραῖος , ἡγέομαι ἐκτείνω ὁ ὄντως ἡσυχία . εἰ δέ ἄτονος μέν πολύς , βραχύς δέ ἀραῖος ὡς πρός ὁ αἰσθητός διάγνωσις , οὐκέτι καί ὁ ὄντως ἡσυχία ὁ ἔνδον ἡγέομαι ἐκτείνω . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος εἰ ὁ σφυγμός βραχύς ἀτονία προσλαμβάνω , ἀξιόλογος τις φαίνω ὁ ὁ πυκνότης ἐπιτείνω , συναιρέω λογίζομαι ὁ ὄντως ἡσυχία . ἐπί ὅς μέν οὖν ἀμυδρός ὁ σφυγμός γίγνομαι κατά ὁ ὁ διάγνωσις καιρός , ὡς λέγω , λογίζομαι . ἐπί ὅς δέ ὡσαύτως ἔχω τόνος , σαφής διάγνωσις ἐπί οὗτος εἰμί καί ὁ ἐντός ἡσυχία , ὡς λέγω , σκοπέω . ὅταν οὖν ποτέ ὁ σφυγμός ἄτρεπτος μέν εἰμί ἄλλος ταχύς γίγνομαι κατά ὁ συστολή , ἀρχή παροξυσμός σημεῖον ἀχώριστος τίθημι . γίγνομαι δέ εὐθύς τοιοῦτος σφυγμός καί πυκνός κατά ὁ ἐκτός ἡσυχία , ἐπείγω ὁ φύσις ἀποτρίβω ὁ καπνώδης περίσσωμα , διό ταχύς συστέλλω . κατά μέν οὖν ὁ πρῶτος ἀρχή ὁ γένεσις αὐτός ὁ τάχος ὁ συστολή μόνος ὁ σφυγμός παραλλάσσω φαίνω ὁ πρόσθεν , ὀλίγος δέ ὕστερον καί πυκνόω κατά ὁ ἐκτός ἠρεμία , πρωΐ ἄρχω συστέλλω ὁ ἀρτηρία . ὁ δέ ἐφήμερος πυρετός οὐ ὑπάρχω οὗτος , διά ὁ χωρίς σῆψις γίγνομαι χυμός . οὐ μήν οὐδέ ὁ ἑκτικός , ὅτι μηδέ ἄρχω ποτέ , πλήν εἰ συνέρχομαι κατά τύχη ἕτερος τις διάθεσις αὐτός , ὥστε ἐπί ὅς ζητέω μάλα πυρετός ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός , ἔχω ἐγώ δέω διαρκής ὁ σημεῖον . εἰ δέ κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα ἄρτι μεταπίπτω ἐκ ὑγεία εἰς νόσος ἄνθρωπος τις ἅπτω ὁ σφυγμός , εὐθύς καί ὁ γένος ἐγώ ἐνδείκνυμι ὁ πυρετός ὁ σημεῖον οὗτος , συνεισβάλλω γάρ ὁ παροξυσμός ὁ ἐπί σῆψις τις χυμός ὁ πυρετός εἰμί φημί . δείκνυμι δέ ἐν ὁ ὁ πυρετός διαφορά ἐκ αὐτός γένος εἰμί ὅδε καί ὁ ἐπί ὁ φλεγμονή . ἀλλά διοριστέον αὐτός ὁ ἐπί σῆψις χυμός μόνος ὁ σκληρότης . σκληρός γάρ ὁ προσβολή ὁ ἐπί φλεγμονή . εἰ μέν οὖν διαγιγνώσκω δύναμαι ὁ ἐπί τάσις ὁ ἀρτηρία σκληρός προσβολή ὁ ἐπί ψῦξις τε καί σκληρότης , τρεῖς ἔχω ἐκ οὗτος πρόγνωσις αἴτιος προγίγνομαι , ποτός ψυχρός , οἶνος ἀκρατής , φλεγμονή , ὅς οὐ μόνος ἔμπροσθεν ὁ παροξυσμός γίγνομαι αἴτιος , ἀλλά καί παραμένω λέγω . ὁ δέ ὁ ψυχρός τε καί ὁ πολύς ἄκρατος πόσις , αὐτός μέν προγίγνομαι , ὁ δέ ἀπό αὐτός διάθεσις ἔτι φυλάσσω . σκληρύνω μέν οὖν ἐπί ὁ βλάπτω ψυχροποσία ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία , ξηραίνω δέ ἐπί ὁ ὁ πολύς οἶνος πόσις . εἰ δέ καί ὁ ὁ νεῦρον ἀρχή ὁ οἶνος ἅπτω , καί τείνω παραπλήσιος ὁ προδηλόω ὁ σπασμός . ἐπί δέ ὁ φλεγμονή ἄνευ ὁ ὁ χιτών οἰκεῖος σκληρότης τείνω , καί καλέω μέν καί τότε σκληρός ὁ σφυγμός διά ὁ ὁ πληγή βίαιος , οὐ μήν σκληρύνω γε κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ ἀρτηρία , καθά ὅταν ἤτοι ξηραίνω πως , ἤ ψύχω βίαιος , ἤ οἷος σκιρρόδερος τις δέχομαι διάθεσις . οὗτος μέν οὕτως διορίζω . ὁ δέ ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα μηδόλως ἔχω ὁ λέγω γνώρισμα , ὁ μέν ἐπί σῆψις χυμός ἀφοριστέον εἰμί , ἤτοι δέ ἐφήμερος νομίζω ἤ ἑκτικός . σπάνιος μέν οὖν εὐθύς ἐκ ἀρχή συνίστημι πυρετός ἑκτικός , οὐ μήν ἀδύνατος γε οὐδέ ὁ τοιοῦτος γένεσις αὐτός , ἀλλά ὁράω που ἐγώ καί ὁ τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν ἄλλος πᾶς αὐτός γνώρισμα διά ἕτερος λέγω πραγματεία , ἐν ὅς περί ὁ ὁ πυρετός διαφορά σκοπέω · ὁ δέ ἀπό ὁ σφυγμός λέγω νῦν , οὔτε ὁ μέγας οὔτε ὁ σφοδρός [ μή σκληρός ] σφυγμός ἅμα ὁ ἑκτικός ποτέ συνεισβάλλω πυρετός , ἀλλά ὅστις περ ἄν ὑπάρχω ﻿ οὗτος αὐτός , οὐ εἰμί ἑκτικός . εἰ δέ καί πᾶς ἅμα πάρειμι , προφανής εἰμί ἐφήμερος , ὁ γε συστολή αὐτός , ὡς λέγω , μή ταχύνω , ἴδιος γάρ ἐκεῖνος ὁ τάχος εἰμί ἐπί σῆψις χυμός , ὅς ὁ κατά μέρος ἅπας διαφορά ἐν ὁ προλέγω πραγματεία διέρχομαι . εἰμί δέ ὡς ἐπί κεφάλαιος φημί πᾶς μέν ὁ κατά περίοδος παροξύνω , πᾶς δέ ὁ συνεχής , ὅταν ὑπέρ ὁ τρίτος ἡμέρα ἐκτείνω . ἐκ αὐτός δέ αὐτός εἰμί γένος καί ὁ ὁ φλεγμονή ἐπιγίγνομαι . κατά μέν οὖν ὁ παρακμή ἐκλύω ὁ τάχος ὁ συστολή , καί μάλα ὅταν εἰς ἀπυρεξία , ἤ ἐγγύς αὐτός ἀφικνέομαι , κατά δέ ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός γεννάω , τύφω τρόπος τις ὁ χυμός , ἐπιτείνω δέ κατά ὁ ἀνάβασις . ἐγγύς δέ ἤδη ὁ ἀκμή ἐξάπτω τε ὁ χυμός καί ζέω ἀθρόος μέν αὔξη ὁ τάχος ὁ διαστολεύς λαμβάνω , διαμένω δέ ἴσος ἑαυτοῦ ὁ τάχος ὁ συστολή . ὅταν δέ ἀκμάζω τέλειος ὁ πυρετός , εἰς ἄκρος μέν ἥκω ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ παροξυσμός τάχος ὁ διαστολή , μειόω δέ ὁ τάχος ὁ συστολή . ὁ μέν οὖν πολύς ὁ ἰατρός , καί μάλα ὅσος ὁ συστολή ἀδιάγνωστος αἴσθησις φημί ὑπάρχω , οὐδέ ἐγγύς ἥκω ὁ λέγω σημεῖον , ὁ τε ἐπί σῆψις χυμός ἅπας πυρετός ὁ τε κατά ἕκαστος αὐτός παροξυσμός ἀρχή . ὀλίγιστος δέ τις ἀμυδρός εἰκών ὁ πρᾶγμα ἔοικα ὁράω . γράφω γοῦν ἀδιόριστος τε καί ἀσαφής εἰς τοσοῦτος ὡς μηδέ εἰκάζω μηδείς τις ποτέ βούλομαι δηλόω . ἐκ αὐτός εἰμί καί ὁ Ἀρχιγένης , ὡς ἔνειμι γιγνώσκω ὁ βούλομαι ὁ τε περί σφυγμός αὐτός βιβλίον ἀναγιγνώσκω καί ὁ περί ὁ ὁ πυρετός σημείωσις , ἤ ὁ γε ἐπιτομή αὐτός . ἐπισκοπέω δέ καί ἐγώ ἅμα ὁ ὁ ἀσαφής ἐξήγησις ἐν ὑπόμνημα ὀκτώ ὁ περί ὁ σφυγμός αὐτός πραγματεία . ἀγαθός δέ ἐγώ δοκέω ἀποφαίνω τις , εἰ προστίθημι αὐτός ὁ λόγος διορισμός τις , ὁ ἐπί ἑκάτερος μεταβολή ὁ σφυγμός , ἀρχή παροξυσμός σημεῖον ὑπάρχω . ὅς δέ φημί χρή προστίθημι διορισμός , εἰμί εἰ χωρίς ἕτερος πρόφασις ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι . πρόφασις δέ ἔνιοι μέν ἔξωθεν εἰμί , οὐ μόνος ὁ ἰατρός , ἀλλά καί ὁ ἰδιώτης γνώριμος , τροφή καί ποτόν προσφορά , καί κίνησις ὅστις καί πάθος ψυχικός ὀργίζω , ἤ φοβέω , ἤ ἀγωνίνω , ὁ ὁπωσοῦν ἕτερος ταράσσω . ἔνιοι δέ ἐκ αὐτός ὁ σῶμα ὁρμάω , περί ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ἡνίκα φρίκη τε καί ῥῖγος καί κατάψυξις , ἔτι τε ὁ εἰς ὁ γαστήρ συρρέω μνημονεύω . μηδείς γάρ τοιοῦτος περί ὁ κάμνω συμβαίνω , ὁ ἐξαιφνίδιος ἐπί ὁστισοῦν μεταβολή παροξυσμός ἀγγέλλω , ταχύς μέν καί μέγας γίγνομαι ὁ σφυγμός , θερμασία ὑποτρέφω ὁ ὁ ἀρτηρία ἀρχή , βραδύς δέ ἤ μικρός , ψῦξις . οὕτως δέ καί ὁ μέν πυκνότης ὁμολογέω ὁ πλεονεξία ὁ θερμασία , ὁ δέ ἀραιότης ὁ ψῦξις . καί ὁ ἀμυδρότης δέ καίτοι διά ἄλλος τις σύμπτωμα γίγνομαι ὁ ὁ παροξυσμός εἰσβολή εἰμί οἰκεῖος , συρρέω ὑγρός μοχθηρός εἰς ὁ γαστήρ τηνικαῦτα , καί ὁ ὁ στόμα αὐτός βλάβη κακόω ὁ δύναμις . ὁ δέ ἀνωμαλία ὁ σφυγμός , ὁ πολύς ὁ παροξυσμός συνεισβάλλω θλίβω , ἤ ἐμφράσσω ὑπόγυος ἀρτηρία , ἤ πλῆθος ὁ πρός ὁ δύναμις εἰμί γνώρισμα , λόγος καί οὗτος ὁ παροξυσμός γίγνομαι δύναμαι . ὅσος μέν οὖν μεταβολή σφυγμός ἤτοι ὁ ἐν ὁ καρδία θερμασία αὐξάνω ἤ συρρέω ἔσω ὁ χυμός ἀποτελέω , φανερός ἄν οὗτος δοκέω ἐνδείκνυμι παροξυσμός ἄρχω , ὅταν γε , ὡς λέγω , ὁ ἄλλος ἀφορίζω πρόφασις . ὅσος δέ ψῦξις , οὐ ἔτι ἐκ ἀνάγκη οὗτος δείκνυμι πυρετός εἰσβάλλω σημαίνω · ἀλλά ἐάν ᾀνταῦθη ὁ ἄλλος πρόφασις ἀφορίζω ἅπας , ἔχω καί ὁ ψῦξις ἀγγέλλω , ὅσος οὐδέπω πυρετός ἀνάπτω . πνίγω γάρ κατά αὐτός ὁ συρρέω ὕλη εἰς ὁ βάθος , ἱκανός ψυχρός ὑπάρχω , ὡς κινδυνεύω σβέννυμι ὁ ἀρχή , οἷος τις ἐͅκτός συμβαίνω πολλάκις , ὅταν ὕλη ἅμα τε πολύς καί δύσκαυστος ἐπιβάλλω ἀθρόος ὀλίγος πῦρ , κινδυνεύω μέν γάρ αὐτίκα σβέννυμι , μή σβέννυμι δέ , ἀλλά ἀντέχω , ὑποτύφομαι τε ὁ ὕλη ὀλίγος ὕστερον ἄρχω , καί τις θερμασία γεννάω , ὁ μέν πρῶτος καπνώδης , προέρχομαι δέ ὁ χρόνος καί φλογώδης , μέχρι περ ἀκριβής κρατέω ὁ ὕλη , καθαρός ἐργάζομαι ὁ φλόξ . ὁ γάρ τοιοῦτος φλόξ οὐ καπνός εἰμί ὁ ἀπορρέω , ἀλλά αἰθάλη τε καί λιγνύς εἰμί , ἄμφω γάρ ὀνομάζω ὁ κατοπτάω ὁ ὕλη ἀνωφερής περίσσωμα , καθά γε ὁ κατωφερής τέφρα τε καί σποδιά καλέω . ἀνάλογος δή ἐγώ νοέω εἰͅπί ὁ πυρετός , ὅταν ἐν ἀρχή παροξυσμός πλῆθος ὕλη ψυχρός ἐπί ὁ καρδία ἀφικνέομαι , ὁ μέν πρῶτος κίνδυνος γίγνομαι θάνατος , καί προδηλόω ὁ κίνδυνος οὗτος ὁ ἐπί πολύς εἰς ἀραιότης τε καί βραδυτής καί μικρότης τροπή ὁ σφυγμός . ἐάν γάρ ἐπιγίγνομαι οὗτος ἀμυδρότης ἀξιόλογος , αὐτίκα θνῄσκω · μή γίγνομαι μέντοι ὁ ἀμυδρότης , ἀναμάχομαι ὁ ἧσσα οὗτος ὁ φύσις , ἐπεγείρω τε ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία ἐπί ὁ μέγας τε καί ταχύς καί πυκνός , ὥστε ὁ κίνησις ἀμφότερος μέν γίγνομαι ταχύς , ἀλλά ἐπιφανής ὁ ὁ συστολή , καί παραυξάνω γε διά ταχύς αὐτός αἰσθητός , ἄχρι ἄν ὁ παροξυσμός αὐξάνω , ὁ χρόνος δέ ὅταν ἐγκρατής ὁ ὕλη γίγνομαι ὁ θερμός , ὁ οἷος φλόξ ἀνάπτω . καί οὗτος εἰμί ὁ ἀκμή ὁ παροξυσμός , ὁ μέν αἰθαλώδης περίσσωμα διά τε ὁ ἐκπνοή καί ὁ ὁ ἀρτηρία συστολή ἀποχέω ὁ φύσις , ὁ δέ οἷος τεφρώδης διά πάχος μέν οὐ δύναμαι ἐκκρίνω ὅμοιος , αἰσθητός δέ τις ἐξοχετεύω ﻿ πόρος . εἰμί δέ οὗτος κατά μέν ὁ φλεγμαίνω μόριον ὁ πυός , ἐν δέ ὁ ἀγγεῖον αὐτός ὅς ἐν ὁ οὖρον ὑφίστημι . περί μέν δή οὗτος ἐν ὁ περί ὁ πυρετός πραγματεία ἐπί πολύς λέγω · ὁ σφυγμός δέ , ὡς φημί , ἀναγκαῖος εἰμί ὁ λέγω τροπή ἐν ἕκαστος τε καιρός ὁ σύμπας ἔχω παροξυσμός , καί δή καί κατά ὁ ἀρχή , ὡς λέγω , οὐ κακός ἀποφαίνω τις ἅπας μεταβολή αὐτός ἐπί ἑκάτερος . πρός δέ ὁ φυλάσσω ἀκριβής ὁ λέγω διάγνωσις ἀσκέω εἰμί διακρίνω ἅπας ὁ ἀπό ὁ ἄλλος πρόφασις ἀλλοίωσις ὁ σφυγμός , εἰς ὅς καίτοι φυλάσσω ὁ Ἀρχιγένης ἐμπίπτω πολλάκις , ὥστε μακρολογέω τε ἅμα καί ταράσσω ὁ διδασκαλία ὁ ἴδιος καί ἀχώριστος ἕκαστος ὁ καιρός γνώρισμα ὁ συνακολουθέω , πολλάκις ὁμότιμος γράφω , καίτοι γε ἐν ἐλαχύς κεῖμαι μέθοδος λαμβάνω . ὁ μέν γάρ καθαρός θερμότης ὁ διαστολεύς ὁ κίνησις ἐνδείκνυμι , ὁ δέ οἷος καπνώδης ὁ συστολή . ὁ δέ ἄλλος ὁ σφυγμός ἀλλοίωσις ἤτοι διά ὁ ὁ δύναμις ἤ ὁ ὁ ὄργανον γίγνομαι μεταβολή . ἑκάτερος δέ οὗτος ἐπί τις ἕτερος αἴτιος προηγέομαι , ὅς ὁ πολύς πάλιν ἐπί ἕτερος προκατάρχομαι . ὀνομάζω γάρ ἕνεκα σαφής διδασκαλία ὅσος μέν ἐκ ὁ σῶμα ὁρμάω ὁ ἀλλοιόω αἴτιος ἤτοι ὁ δύναμις ἤ ὁ ὄργανον προηγέομαι · οὗτος δέ αὐτός εἰμί ὅς πάλιν ἔξωθεν εἰμί ὁ σῶμα αἴτιος ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι προκατάρχομαι . λέγω δέ ἐγώ ὁ περί οὗτος μεθόδος ἅπας διά ἕτερος πραγματεία , ὅς περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος ἐπιγράφω . οὐδείς οὖν θαυμαστός εἰμί , εἰ οὗτος τις ἅπας μνήμη πρόχειρος ποιέω ἀσκέω τε διαγιγνώσκω ἑτοῖμος ἅπας ὁ σφυγμός ἐπιστημονικός , ἐνίοτε ὁ προγίγνομαι ὁ αἴτιος ἐπί ὁ κάμνω ἐξευρίσκω . οὗτος μέν οὖν ὁ λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάω .