galenus.de-praesagitione-ex-pulsibus-libri-iv 4.11
Ὅπερ δ’ ἀναγκαιότατόν ἐστιν , εἰς ὀλίγα κεφάλαια τὴν σύνοψιν αὐτῶν ἀναγαγεῖν πειραθῶμεν . ἡ μὲν δὴ τῶν ἐνεστώτων διάγνωσις οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ διαθέσεων εὕρεσις · ἡ δὲ τῶν προγεγονότων οὐδὲν αὖ πάλιν ἄλλο τῶν τὰς διαθέσεις ἐργαζομένων αἰτίων . εἰ τοίνυν ἅπασαι μὲν αἱ διαθέσεις ἐν τῇδε τῇ πραγματείᾳ διῄρηνται , ἅπαντα δ’ εἴρηται τὰ ποιητικὰ μὲν ἐν ἑτέραις πραγματείαις , τὰ δ’ ἐν τῇ προηγουμένῃ τῆσδε τῇ περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων , λείποιτ’ ἂν οὐδὲν ἔτι τῶν εἰς πρόγνωσιν ἀναγκαίων ἤτοι τῶν προγεγονότων ἢ τῶν παρόντων . ὅτι δὲ καὶ ἡ τῶν μελλόντων πρόγνωσις ἐκ τῶν ἐνεστώτων γίνεται , πολλάκις μὲν ἤδη καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἐνεδειξάμεθα , καὶ νῦν δ’ ἀναγκαῖον ἅπαντα διελθεῖν ἐπὶ κεφαλαίων τὸν λόγον , ἀρχὴν αὐτῶν τήνδε ποιησαμένους τῆς περὶ τὸ μέλλον ἀποβήσεσθαι διαγνώσεως . ἓν μὲν καὶ πρῶτόν ἐστιν εἰς ὅ τι τελευτήσει τὸ νόσημα , πότερον εἰς ὄλεθρον , ἢ εἰς σωτηρίαν · ἕτερον δ’ ἐπ’ αὐτῷ δεύτερον , ἐν τίνι μάλιστα τοῦτ’ ἔσται χρόνῳ . καὶ τρίτον δ’ ἐπὶ τούτοις τίς ὁ τρόπος ἔσοιτο τοῦ τε θανάτου καὶ τῆς σωτηρίας . ἁπάντων δὲ τούτων ἡ πρόγνωσις ἐκ τῶν διαθέσεών ἐστιν . ἐξ αὐτῶν γὰρ , ὡς ἐδείξαμεν , ἥ τε τοῦ νοσήματος ἰδέα καὶ τῆς δυνάμεως ἀῤῥωστία τε καὶ ῥώμη διαγιγνώσκεται . τούτων δ’ ἀλλήλοις παραβαλλομένων τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι προγινώσκεται . τοῦ μὲν γὰρ νοσήματος ἡ γνῶσις ἐκ τόπου τοῦ πεπονθότος ἐστὶ καὶ τῆς ἐν αὐτῷ διαθέσεως · τῆς δὲ δυνάμεως ἐκ τῆς εὐκρασίας τε καὶ δυσκρασίας τῶν στερεῶν σωμάτων . εἰ γὰρ ἀσθένειαι γίνονταί τινες , διὰ τὸ πνεῦμα τὸ ψυχικὸν ὀλιγοχρόνιοί τ’ εἰσὶ καὶ συμπτωματικαί . ἀλλήλοις δὲ τούτων παραβαλλομένων , εἰ μὲν οἵα τέ ἐστι τὴν ἀκμὴν τοῦ νοσήματος ἐνεγκεῖν ἡ δύναμις , ἀνάγκη σωθῆναι τὸν ἄνθρωπον , ἔξωθέν γε μηδενὸς ἁμαρτηθέντος · εἰ δ’ οὐχ οἵα τε , πάντως τεθνήξεσθαι . τοῦ χρόνου δ’ ἡ πρόγνωσις , ἐν ᾧ τῶν εἰρημένων ἑκάτερον ἔσοιτο , διὰ τῶνδε γινώσκεται . σωθήσονται μὲν οἱ μέλλοντες σώζεσθαι κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐν ᾧπερ ἂν ἡ φύσις ἐπικρατήσῃ τελεώτατα τῆς νοσώδους διαθέσεως · τεθνήξεται δὲ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐν ᾧπερ τὸ νόσημα τῆς δυνάμεως εἰς τοσοῦτον ἔσται κρεῖττον ὡς ἐνέργειάν τινα τῶν πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίων ἀπολέσθαι . καὶ μὲν δὴ καὶ ὁ τρόπος ὅ τε τοῦ θανάτου καὶ ὁ τῆς σωτηρίας ἐκ τῶν αὐτῶν προγνωσθήσεται . τῶν γὰρ ἀπολλυμένων ἐνεργειῶν ἀναγκαίων εἰς τὸ ζῇν ἔνιαι μὲν πνίξιν ἐπιφέρουσιν , ἔνιαι δὲ τῆς ζωτικῆς δυνάμεως κατάπτωσιν , ἔνιαι δ’ ἀνάλογον τῆς ζωτικῆς κατάπτωσίν τε καὶ οἷον πνίξιν . αἱ μὲν οὖν τῆς ζωτικῆς δυνάμεως ἐπιφέρουσαι πνίξιν ἐκ τῶν τοῦ θώρακός τε καὶ πνεύμονος , ἔτι τε τραχείας ἀρτηρίας καὶ λάρυγγος καὶ φάρυγγος ὁρμῶνται διαθέσεις · ἔνιαι δὲ καὶ κατ’ αὐτὴν εὐθέως συνίστανται τὴν καρδίαν · αἱ δὲ τὴν κατάπτωσιν ἔκ τε τῶν στομαχικῶν ὀνομαζομένων διαθέσεων , ἐφ’ αἷς συγκόπτονται , καὶ προσέτι τῶν καθ’ ἧπαρ χρονίων , ἐφ’ αἷς ἀτροφοῦσι , καὶ ἀλγημάτων χρονίων , ἢ σφοδρῶν , ἔτι τε τῶν ἑκτικῶν ἁπάντων πυρετῶν . συνελόντι δὲ φάναι , τοῦ τῆς καρδίας σώματος αἱ μεγάλαι δυσκρασίαι , καθ’ ὃν ἄν τινα τρόπον ἢ αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , ἢ δι’ ἕτερα σπλάγχνα πάθωσι , κατάπτωσιν ἐπάγουσι τῆς ζωτικῆς δυνάμεως . οὕτω δὲ καὶ τῆς ψυχικῆς δυνάμεως αἱ μὲν ἀῤῥωστίαι ταῖς ἐγκεφάλου μεγάλαις ἕπονται δυσκρασίαις , αἱ δ’ οἷον πνίξεις ταῖς τε πληρώσεσι τῶν κοιλιῶν αὐτοῦ καὶ ταῖς ἐμφράξεσι τῶν εἰς αὐτὰς ἡκόντων πόρων . ὥσθ’ ὅστις ἀκριβῶς διαγινώσκει μέτρον τε δυνάμεως καὶ τόπον πεπονθότα καὶ τὴν ἐν αὐτῷ διάθεσιν , οὗτός ἐστιν ὁ προγνωστικώτατος τῶν ἐσομένων . ὅπως μὲν οὖν χρὴ διαγινώσκειν τὰ πεπονθότα μόρια δι’ ἑτέρας δεδήλωται πραγματείας · ὅπως δὲ καὶ τὰς διαθέσεις αὐτῶν ἐν ἐκείνῃ τε συνεπιδέδεικται κᾀν τοῖς περὶ κρίσεων οὐχ ἥκιστα , καὶ μέντοι κᾀν τῇδε τῇ πραγματείᾳ . λέλεκται δὲ καὶ περὶ τῶν δυνάμεων ἐν πολλοῖς πολλάκις ὡς ἔκ τε τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν ἡ διάγνωσις ἔκ τε τῆς τῶν ἐνεργούντων δυσκρασίας . περὶ μὲν δὴ τῶν ἄλλων δυνάμεως ἐν ἑτέρῳ διώρισται , περὶ δὲ τῆς τοὺς σφυγμοὺς ἐργαζομένης , ἣν δὴ καὶ ζωτικὴν ὀνομάζομεν , εἴρηται μὲν καὶ ἐν τούτοις οὐκ ὀλίγα , λεχθήσεται δὲ καὶ νῦν .
Lemmas: ὅς δέ ἀναγκαῖος εἰμί , εἰς ὀλίγος κεφάλαιος ὁ σύνοψις αὐτός ἀνάγω πειράω . ὁ μέν δή ὁ ἐνίστημι διάγνωσις οὐδείς ἄλλος εἰμί ἤ διάθεσις εὕρεσις · ὁ δέ ὁ προγίγνομαι οὐδείς αὖ πάλιν ἄλλος ὁ ὁ διάθεσις ἐργάζομαι αἴτιος . εἰ τοίνυν ἅπας μέν ὁ διάθεσις ἐν ὅδε ὁ πραγματεία διαιρέω , ἅπας δέ λέγω ὁ ποιητικός μέν ἐν ἕτερος πραγματεία , ὁ δέ ἐν ὁ προηγέομαι ὅδε ὁ περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος , λείπω ἄν οὐδείς ἔτι ὁ εἰς πρόγνωσις ἀναγκαῖος ἤτοι ὁ προγίγνομαι ἤ ὁ πάρειμι . ὅτι δέ καί ὁ ὁ μέλλω πρόγνωσις ἐκ ὁ ἐνίστημι γίγνομαι , πολλάκις μέν ἤδη καί διά ὁ ἔμπροσθεν λέγω ἐνδείκνυμι , καί νῦν δέ ἀναγκαῖος ἅπας διέρχομαι ἐπί κεφάλαιος ὁ λόγος , ἀρχή αὐτός ὅδε ποιέω ὁ περί ὁ μέλλω ἀποβαίνω διάγνωσις . εἷς μέν καί πρῶτος εἰμί εἰς ὅς τις τελευτάω ὁ νόσημα , πότερος εἰς ὄλεθρος , ἤ εἰς σωτηρία · ἕτερος δέ ἐπί αὐτός δεύτερος , ἐν τίς μάλα οὗτος εἰμί χρόνος . καί τρίτος δέ ἐπί οὗτος τίς ὁ τρόπος εἰμί ὁ τε θάνατος καί ὁ σωτηρία . ἅπας δέ οὗτος ὁ πρόγνωσις ἐκ ὁ διάθεσις εἰμί . ἐκ αὐτός γάρ , ὡς δείκνυμι , ὁ τε ὁ νόσημα ἰδέα καί ὁ δύναμις ἀρρωστία τε καί ῥώμη διαγιγνώσκω . οὗτος δέ ἀλλήλων παραβάλλω ὁ μέλλω γίγνομαι προγιγνώσκω . ὁ μέν γάρ νόσημα ὁ γνῶσις ἐκ τόπος ὁ πάσχω εἰμί καί ὁ ἐν αὐτός διάθεσις · ὁ δέ δύναμις ἐκ ὁ εὐκρασία τε καί δυσκρασία ὁ στερεός σῶμα . εἰ γάρ ἀσθένεια γίγνομαι τις , διά ὁ πνεῦμα ὁ ψυχικός ὀλιγοχρόνιος τε εἰμί καί συμπτωματικός . ἀλλήλων δέ οὗτος παραβάλλω , εἰ μέν οἷος τε εἰμί ὁ ἀκμή ὁ νόσημα φέρω ὁ δύναμις , ἀνάγκη σῴζω ὁ ἄνθρωπος , ἔξωθεν γε μηδείς ἁμαρτάνω · εἰ δέ οὐ οἷος τε , πάντως θνῄσκω . ὁ χρόνος δέ ὁ πρόγνωσις , ἐν ὅς ὁ λέγω ἑκάτερος εἰμί , διά ὅδε γιγνώσκω . σῴζω μέν ὁ μέλλω σῴζω κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἐν ὅς ἄν ὁ φύσις ἐπικρατέω τέλειος ὁ νοσώδης διάθεσις · θνῄσκω δέ κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἐν ὅς ὁ νόσημα ὁ δύναμις εἰς τοσοῦτος εἰμί κρατύς ὡς ἐνέργεια τις ὁ πρός ὁ ζάω ἀναγκαῖος ἀπόλλυμι . καί μέν δή καί ὁ τρόπος ὁ τε ὁ θάνατος καί ὁ ὁ σωτηρία ἐκ ὁ αὐτός προγιγνώσκω . ὁ γάρ ἀπόλλυμι ἐνέργεια ἀναγκαῖος εἰς ὁ ζάω ἔνιοι μέν πνίξις ἐπιφέρω , ἔνιοι δέ ὁ ζωτικός δύναμις κατάπτωσις , ἔνιοι δέ ἀνάλογος ὁ ζωτικός κατάπτωσις τε καί οἷος πνίξις . ὁ μέν οὖν ὁ ζωτικός δύναμις ἐπιφέρω πνίξις ἐκ ὁ ὁ θώραξ τε καί πνεύμων , ἔτι τε τραχύς ἀρτηρία καί λάρυγξ καί φάρυγξ ὁρμάω διάθεσις · ἔνιοι δέ καί κατά αὐτός εὐθύς συνίστημι ὁ καρδία · ὁ δέ ὁ κατάπτωσις ἐκ τε ὁ στομαχικός ὀνομάζω διάθεσις , ἐπί ὅς συγκόπτω , καί προσέτι ὁ κατά ἧπαρ χρόνιος , ἐπί ὅς ἀτροφέω , καί ἄλγημα χρόνιος , ἤ σφοδρός , ἔτι τε ὁ ἑκτικός ἅπας πυρετός . συναιρέω δέ φημί , ὁ ὁ καρδία σῶμα ὁ μέγας δυσκρασία , κατά ὅς ἄν τις τρόπος ἤ αὐτός κατά ἑαυτοῦ εὐθύς ἐκ ἀρχή , ἤ διά ἕτερος σπλάγχνον πάσχω , κατάπτωσις ἐπάγω ὁ ζωτικός δύναμις . οὕτως δέ καί ὁ ψυχικός δύναμις ὁ μέν ἀρρωστία ὁ ἐγκέφαλος μέγας ἕπομαι δυσκρασία , ὁ δέ οἷον πνῖξις ὁ τε πλήρωσις ὁ κοιλία αὐτός καί ὁ ἔμφραξις ὁ εἰς αὐτός ἥκω πόρος . ὥστε ὅστις ἀκριβής διαγιγνώσκω μέτρον τε δύναμις καί τόπος πάσχω καί ὁ ἐν αὐτός διάθεσις , οὗτος εἰμί ὁ προγνωστικός ὁ εἰμί . ὅπως μέν οὖν χρή διαγιγνώσκω ὁ πάσχω μόριον διά ἕτερος δηλόω πραγματεία · ὅπως δέ καί ὁ διάθεσις αὐτός ἐν ἐκεῖνος τε συνεπιδείκνυμι εἰͅν ὁ περί κρίσις οὐ ἦκα , καί μέντοι εἰͅν ὅδε ὁ πραγματεία . λέγω δέ καί περί ὁ δύναμις ἐν πολύς πολλάκις ὡς ἐκ τε ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ διάγνωσις ἐκ τε ὁ ὁ ἐνεργέω δυσκρασία . περί μέν δή ὁ ἄλλος δύναμις ἐν ἕτερος διορίζω , περί δέ ὁ ὁ σφυγμός ἐργάζομαι , ὅς δή καί ζωτικός ὀνομάζω , λέγω μέν καί ἐν οὗτος οὐ ὀλίγος , λέγω δέ καί νῦν .