galenus.de-praenotione-ad-posthumum-epigenem 1
Ὅσον μὲν ἐπὶ τοῖς πολλοῖς τῶν ἰατρῶν , ὦ Ἐπίγενες , ἀδύνατόν ἐστι προγινώσκειν τὰ τοῖς κάμνουσιν ἐσόμενα καθ᾿ ἑκάστην νόσον . ἀφ᾿ οὗ γὰρ οἱ τὸ δοκεῖν μᾶλλον ἢ εἶναι σπουδάσαντες οὐ κατὰ τὴν ἰατρικὴν μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς ἄλλας τέχνας ἐπλεόνασαν , ἠμέληται μὲν τὰ κάλλιστα τῶν τεχνῶν , ἤσκηται δ᾿ ἐξ ὧν ἄν τις εὐδοκιμήσειεν παρὰ τοῖς πολλοῖς , εἰπεῖν τι καὶ πρᾶξαι πρὸς ἡδονὴν , κολακεύεσθαι , θωπευτικῶς προσαγορεύειν ἑκάστης ἡμέρας , τοὺς πλουτοῦντάς τε καὶ δυναμένους ἐν ταῖς πόλεσι συμπροέρχεσθαι , παραπέμπειν προερχομένους οἴκαδε , δορυφορεῖν ἐν τοῖς δείπνοις , βωμολοχεύεσθαι . τινὲς δ᾿ αὐτῶν οὐ ταῦτα μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ τῶν ἱματίων καὶ δακτυλίων πολυτελείᾳ καὶ τῷ πλήθει τῶν ἀκολουθούντων καὶ σκευῶν ἀργυρῶν παρασκευῇ τοὺς ἰδιώτας ἀναπείθουσιν , ὡς ἀξιοζήλωτοί τινες ὄντες . ἐκ τούτων οὖν ἁπάντων τὰ μὲν ἥδοντες , τὰ δ᾿ ἐκπλήττοντες ἀνθρώπους ἀπείρους ἀληθινῆς κρίσεως πραγμάτων , ὡς μὲν οὗτοι νομίζουσιν , ἀγαθῶν πολλῶν τυγχάνουσιν , ὡς δ᾿ ἐγὼ φαίην ἂν οὕτως ὄντων ἀγαθῶν ἄλλων , αὐτοὶ ψευδῆ ὑπειλήφασιν . ἅτε δ᾿ ὄντες τοιοῦτοι , τἄλλα παρανομεῖν οὐκ ὀκνοῦσιν , ἐλαχίστῳ τε χρόνῳ τὰς τέχνας ἐπαγγελλόμενοι διδάσκειν ἀθροίζουσι πλῆθος μαθητῶν , ἐξ ὧν καὶ αὐτοὶ προσλαμβάνουσι τὸ δύνασθαι κατὰ τὰς πόλεις , ἐν αἷς διατρίβουσιν . αὕτη μὲν οὖν κοινὴ τῶν τεχνῶν ἁπασῶν δυστυχία κατείληφε τὸν νῦν βίον . ἡ δὲ τῆς ἰατρικῆς ἐστι μὲν πολυειδὴς , ἀλλ᾿ ἕν τι τῶν κατ᾿ αὐτὴν ἔγνωκα προχειρίσασθαι τῶν ἐμοὶ μάλιστα διαφερόντων . ὅταν γάρ τις ἰατρὸς τῷ νόμῳ μεμαθηκότων αὐτὴν , ἢ παραφροσύνην ἐσομένην ἐπινοσοῦντος , ἢ ῥῖγος , ἢ καταφορὰν , ἢ αἱμοῤῥαγίας , ἢ παρωτίδας , ἢ ἀπόστασιν ἄλλην ἐς ὁτιοῦν μέρος , ἢ ἔμετον , ἢ ἱδρῶτας , ἢ κοιλίαν ταραχθησομένην , ἢ συγκοπὴν , ἢ τι τῶν τοιούτων προείπῃ ἄλλο , ξένον τε καὶ τέρας τοῖς ἰδιώταις ὑπ᾿ ἀηθείας φαίνεται καὶ τοσοῦτον ἀποδεῖ τοῦ θαυμάζεσθαι παρ᾿ αὐτοῖς ὁ προειπὼν , ὥστε ἀγαπήσειεν ἂν , εἰ μὴ καὶ γόης τις εἶναι δόξειεν . ὀλίγοι δέ τινες αὐτῶν οὐκ ἀπογινώσκουσι μὲν , ὡς ἀδυνάτου τῆς τοιαύτης θεωρίας · ἐρωτῶσι δ᾿ εὐθέως καὶ αὐτὸν τὸν προειπόντα καὶ τοὺς ἄλλους ἰατροὺς , εἰ καὶ τοῖς ἔμπροσθεν εὕρηταί τι τοιοῦτον , ἢ μόνον αὐτοῦ τοῦ προειπόντος ἐστὶν εὕρημα . τοὐντεῦθεν οὖν ἀναγκαῖον γίγνεται τοὺς μὲν ἰατροὺς ἀποκρυπτομένους σφετέραν ἀμαθείαν , ἴσως δέ τινας καὶ ὄντως ἀγνοοῦντας , οὐδενὶ φάναι τῶν ἔμπροσθεν οὐδὲν τοιοῦτο γεγράφθαι , γόητα δ᾿ εἶναι τὸν ἐπιδεικνύμενον τοιαύτην πρόῤῥησιν . αὐτὸν δὲ τὸν προειπόντα , μήθ᾿ ὅτι γέγραπται πολλοῖς τῶν ἔμπροσθεν καὶ μάλιστα τῷ Ἱπποκράτει , τῷ πάντων ἡμῖν τῶν καλῶν ἡγεμόνι , τολμᾷν εἰπεῖν αἰδοῖ τε ἅμα τῶν παρόντων ἰατρῶν καὶ μίσους ὑποψίᾳ , μήθ᾿ ὡς αὐτὸς εὑρηκὼς εἴη , ψεύδεσθαι γὰρ οὕτως καὶ μᾶλλον μισηθήσεσθαι πρὸς αὐτῶν . ἄπορον δὴ πανταχόθεν ἐρώτημά τις ὑπεχόμενος , ὀκνῶν οἶμαι καὶ διαβουλευόμενος , αὐξάνει μὲν τὴν τῆς γοητείας ὑποψίαν αὐτῷ τῷ μέλλειν ἀεὶ , τελευταῖον δὲ φθόνον ὑπ᾿ ἑαυτὸν ἤγειρεν , ὥστ᾿ ἐπιβουλεύεσθαι πρὸς αὐτῶν . πρώτη μέντοι τῆς φαρμακείας ἐνέδρα · δευτέρα δὲ ᾗ Κόϊντος ἥλω , βελτίων μὲν ὢν ἰατρὸς τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν , ἐκβληθεὶς δὲ τῆς πόλεως , ὡς ἀναιρῶν τοὺς νοσοῦντας , ὥστε δυοῖν θάτερον ἀναγκαῖον γίνεται παθεῖν τὸν φιλοσόφως τὴν τέχνην μετιόντα καὶ τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἀξίως ἢ παραπλησίως Κοΐντῳ φαγαδευθέντων , λαμπρὰ τῆς αἰσθήσεως τὰ ἐπίχειρα κομίσασθαι ἢ διαβαλλόμενόν γε φανερῶς , εἰ μὲν ἀτολμηρότερος εἴη , τὰ δὲ ἀπολογούμενον , τὰ δὲ ὑποπτήσσοντα , λαγῶ βίον ζῇν , ἀεὶ τρέμοντα καὶ τί πείσεσθαι προσδοκῶντα , πρὸς τῷ καὶ τὴν τῆς γοητείας ὑποψίαν αὐξάνειν . εἰ δ᾿ εὐτονώτερος ὢν ὁμόσε χωρεῖ καὶ διαμάχεται μόνος πολλοῖς πανούργοις ἀνθρώποις καὶ πολλοὺς ἀδοκιμωτάτους τρόπους ἠσκηκόσιν αὐτὸς ἐκ παιδείας καὶ μαθημάτων ὁρμώμενος καὶ τῶν τοιούτων ἄπειρος κακῶν , ἤτοι κατὰ κράτος ἁλόντα , γενέσθαι τὸ λοιπὸν ἐπ᾿ ἐκείνοις , ὅ τι ἂν αὐτῷ χρῆσθαι βουληθῶσιν , ἢ εἴπερ ἐπὶ πλέον ἀντέχοι καὶ διαγωνίζοιτο , τύχῃ τινὶ χρησάμενος θαυμαστῇ . τὸ μὲν οὖν ἀεὶ πολεμεῖν τε καὶ πολεμεῖσθαι τὸν χείριστον τῶν πολέμων , ὃν ὀνομάζουσιν ἐμφύλιον , ἐκφεύγειν μὴ δύνασθαι . συμβαίνειν οὖν ἀναγκαῖον πολλοῖς τῶν οὕτως παρεσκευασμένων καὶ τῶν ἄλλων ὅσοι τετιμήκασιν ἀλήθειαν εἰλικρινῶς , οὐ διὰ τί τῶν ἔξωθεν , ἀλλ᾿ αὐτὴν δι᾿ ἑαυτῆς , ὅταν ἅπαξ πειραθῶσι τῆς κατεχούσης τὸν νῦν βίον ἀδικίας καὶ γνῶσι σαφῶς , ὡς οὐδὲν ἔσονται τοῖς ἀνθρώποις ὄφελος , ἐξαναχωρεῖν τοῦ τῶν πολλῶν συρφετοῦ καὶ ὥσπερ χειμῶνι μεγάλῳ ﻿ καὶ ζάλῃ πνευμάτων , ἑαυτοὺς γοῦν σῶσαι σπεύδοντας . οὗτοι δὲ τοῖς πολλοῖς μὲν ἄγνωστοι , γνώριμοι δὲ καὶ φίλοι μάλιστα μὲν καὶ πρῶτον θεοῖς , εἶτα τῶν ἀνθρώπων τοῖς ἀρίστοις ἐν ἡσυχίᾳ βιοῦσιν , ἐπιτρέψαντες τοῖς πανούργοις εὐδοκιμεῖν παρὰ τοῖς πολλοῖς ἀνθρώποις . ἁπάντων δὲ τούτων τὰ αἴτια τοῖς ἀνθρώποις ἐστὶ , τῶν πλουτούντων ἐν ταῖς πόλεσι καὶ δυναμένων ἡ τρυφή . οἱ περαιτέρω ἡδονὴν ἀρετῆς τετιμηκότες ἐν οὐδενὶ λόγῳ τίθενται τούς τι καλὸν ἐγνωκότας , τοῖς δὲ ἄλλοις ὑφηγήσασθαι δυναμένους . ὅλοι δ᾿ ἐπὶ τοῖς τὰς ἡδονὰς ἐκπορίζουσίν εἰσι καὶ τούτους πλουτίζουσι καὶ θαυμάζουσι καὶ ὑψηλοὺς αἴρουσιν , ὥστε τῶν μὲν ὀρχηστῶν καὶ τῶν ἡνιόχων εἰκόνας ποιοῦνται , τοῖς τῶν θεῶν ἀγάλμασι συνέδρους . τοὺς δ᾿ ἀπὸ τῶν μαθημάτων τοσαῦτα τιμῶσιν , ὅσα τῆς χρείας αὐτῶν δέονται . τὸ γὰρ ἐν ἑκάστῳ καλὸν οὐ θεωροῦσιν , οὔτε τῶν δεινῶν αὐτῶν ἀνέχονται , ἀλλὰ γεωμετρίας μὲν καὶ ἀριθμητικῆς ὅσον εἰς ἀναλωμάτων λογισμοὺς καὶ οἰκίας κατασκευὴν , ἀστρονομίας δὲ καὶ μαντικῆς ὅσον εἰς τὸ προγνῶναι τίνων κληρονομήσουσι χρῄζουσιν , ὥσπερ γε καὶ μουσικῆς · ὅσον εἰς ἡδονὴν ἀκοῆς . τὴν δὲ τούτων συμπάντων τὸ κῦρος ἔχουσαν φιλοσοφίαν , ἀποδεικτικῆς θεωρίας οὐδὲν αὐτοῖς μέλει , πλὴν ὅσον ἡ χρεία προσάγει τινὰς τῶν ῥητορικῶν ἀνδρῶν , ὀργάνῳ πανούργῳ , τῇ σοφιστικῇ καλουμένῃ χρῆσθαι θεωρίᾳ . φιλοσοφίας γὰρ αὐτῆς οὐδὲν ἐπαΐουσιν , ἀλλὰ πάντων μαθημάτων ἀχρηστότατον τοῦτο νενομίκασιν ὁμοίως τῷ κέγχρον τρυπᾷν . οὗτοι τοίνυν εἰσὶν οἳ καὶ τῆς ἰατρικῆς τὴν ἀναγκαίαν χρείαν ὁρῶσι μόνην , οὐδὲ ταύτην ὀρθῶς ἀλλ᾿ ὡς Πλάτων πού φησιν , εἰ δέοι κρίνεσθαι παρὰ παισὶν , ἢ ἀνθρώποις ἄφροσιν ἰατρὸν καὶ μάγειρον , ὁ μάγειρος ἂν οὐκ ὀλίγῳ δή τινι πλέον ἐνέγκαιτο .
Lemmas: ὅσος μέν ἐπί ὁ πολύς ὁ ἰατρός , ὦ Ἐπιγένης , ἀδύνατος εἰμί προγιγνώσκω ὁ ὁ κάμνω εἰμί κατά ἕκαστος νόσος . ἀπό ὅς γάρ ὁ ὁ δοκέω μάλα ἤ εἰμί σπουδάζω οὐ κατά ὁ ἰατρικός μόνος , ἀλλά καί κατά ὁ ἄλλος τέχνη πλεονάζω , ἀμελέω μέν ὁ καλός ὁ τέχνη , ἀσκέω δέ ἐκ ὅς ἄν τις εὐδοκιμέω παρά ὁ πολύς , λέγω τις καί πράσσω πρός ἡδονή , κολακεύω , θωπευτικός προσαγορεύω ἕκαστος ἡμέρα , ὁ πλουτέω τε καί δύναμαι ἐν ὁ πόλις συμπροέρχομαι , παραπέμπω προέρχομαι οἴκαδε , δορυφορέω ἐν ὁ δεῖπνον , βωμολοχεύομαι . τις δέ αὐτός οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ ὁ ἱμάτιον καί δακτύλιον πολυτέλεια καί ὁ πλῆθος ὁ ἀκολουθέω καί σκεῦος ἀργύρεος παρασκευή ὁ ἰδιώτης ἀναπείθω , ὡς ἀξιοζήλωτος τις εἰμί . ἐκ οὗτος οὖν ἅπας ὁ μέν ἥδομαι , ὁ δέ ἐκπλήσσω ἄνθρωπος ἄπειρος ἀληθινός κρίσις πρᾶγμα , ὡς μέν οὗτος νομίζω , ἀγαθός πολύς τυγχάνω , ὡς δέ ἐγώ φημί ἄν οὕτως εἰμί ἀγαθός ἄλλος , αὐτός ψευδής ὑπολαμβάνω . ἅτε δέ εἰμί τοιοῦτος , ἄλλος παρανομέω οὐ ὀκνέω , ἐλαχύς τε χρόνος ὁ τέχνη ἐπαγγέλλω διδάσκω ἀθροίζω πλῆθος μαθητής , ἐκ ὅς καί αὐτός προσλαμβάνω ὁ δύναμαι κατά ὁ πόλις , ἐν ὅς διατρίβω . οὗτος μέν οὖν κοινός ὁ τέχνη ἅπας δυστυχία καταλαμβάνω ὁ νῦν βίος . ὁ δέ ὁ ἰατρικός εἰμί μέν πολυειδής , ἀλλά εἷς τις ὁ κατά αὐτός γιγνώσκω προχειρίζω ὁ ἐγώ μάλα διαφέρω . ὅταν γάρ τις ἰατρός ὁ νόμος μανθάνω αὐτός , ἤ παραφροσύνη εἰμί ἐπινοσέω , ἤ ῥῖγος , ἤ καταφορά , ἤ αἱμορραγία , ἤ παρωτίς , ἤ ἀπόστασις ἄλλος εἰς ὁστισοῦν μέρος , ἤ ἔμετος , ἤ ἱδρώς , ἤ κοιλία ταράσσω , ἤ συγκοπή , ἤ τις ὁ τοιοῦτος προλέγω ἄλλος , ξένος τε καί τέρας ὁ ἰδιώτης ὑπό ἀήθεια φαίνω καί τοσοῦτος ἀποδέω ὁ θαυμάζω παρά αὐτός ὁ προλέγω , ὥστε ἀγαπάω ἄν , εἰ μή καί γόης τις εἰμί δοκέω . ὀλίγος δέ τις αὐτός οὐ ἀπογιγνώσκω μέν , ὡς ἀδύνατος ὁ τοιοῦτος θεωρία · ἐρωτάω δέ εὐθύς καί αὐτός ὁ προλέγω καί ὁ ἄλλος ἰατρός , εἰ καί ὁ ἔμπροσθεν εὑρίσκω τις τοιοῦτος , ἤ μόνος αὐτός ὁ προλέγω εἰμί εὕρημα . ἐντεῦθεν οὖν ἀναγκαῖος γίγνομαι ὁ μέν ἰατρός ἀποκρύπτω σφέτερος ἀμαθία , ἴσως δέ τις καί ὄντως ἀγνοέω , οὐδείς φημί ὁ ἔμπροσθεν οὐδείς τοιοῦτος γράφω , γόης δέ εἰμί ὁ ἐπιδείκνυμι τοιοῦτος πρόρρησις . αὐτός δέ ὁ προλέγω , μήτε ὅτι γράφω πολύς ὁ ἔμπροσθεν καί μάλα ὁ Ἱπποκράτης , ὁ πᾶς ἐγώ ὁ καλός ἡγεμών , τολμάω λέγω αἰδώς τε ἅμα ὁ πάρειμι ἰατρός καί μῖσος ὑποψία , μήτε ὡς αὐτός εὑρίσκω εἰμί , ψεύδω γάρ οὕτως καί μάλα μισέω πρός αὐτός . ἄπορος δή πανταχόθεν ἐρώτημα τις ὑπέχω , ὀκνέω οἴομαι καί διαβουλεύω , αὐξάνω μέν ὁ ὁ γοητεία ὑποψία αὐτός ὁ μέλλω ἀεί , τελευταῖος δέ φθόνος ὑπό ἑαυτοῦ ἐγείρω , ὥστε ἐπιβουλεύω πρός αὐτός . πρῶτος μέντοι ὁ φαρμακεία ἐνέδρα · δεύτερος δέ ὅς Κόιντος ἁλίσκομαι , ἀγαθός μέν εἰμί ἰατρός ὁ κατά ἑαυτοῦ , ἐκβάλλω δέ ὁ πόλις , ὡς ἀναιρέω ὁ νοσέω , ὥστε δύο ἕτερος ἀναγκαῖος γίγνομαι πάσχω ὁ φιλόσοφος ὁ τέχνη μετέρχομαι καί ὁ Ἀσκληπιάδης ἄξιος ἤ παραπλήσιος Κοΐντος τιφαγαδεύσκω , λαμπρός ὁ αἴσθησις ὁ ἐπίχειρα κομίζω ἤ διαβάλλω γε φανερός , εἰ μέν ἀτόλμηρος εἰμί , ὁ δέ ἀπολογέομαι , ὁ δέ ὑποπτήσσω , λαγώς βίος ζάω , ἀεί τρέμω καί τίς πάσχω προσδοκάω , πρός ὁ καί ὁ ὁ γοητεία ὑποψία αὐξάνω . εἰ δέ εὔτονος εἰμί ὁμόσε χωρέω καί διαμάχομαι μόνος πολύς πάνουργος ἄνθρωπος καί πολύς ἀδόκιμος τρόπος ἀσκέω αὐτός ἐκ παιδεία καί μάθημα ὁρμάω καί ὁ τοιοῦτος ἄπειρος κακός , ἤτοι κατά κράτος ἁλίσκομαι , γίγνομαι ὁ λοιπός ἐπί ἐκεῖνος , ὅς τις ἄν αὐτός χράω βούλομαι , ἤ εἴπερ ἐπί πολύς ἀντέχω καί διαγωνίζομαι , τύχη τις χράω θαυμαστός . ὁ μέν οὖν ἀεί πολεμέω τε καί πολεμέω ὁ κακός ὁ πόλεμος , ὅς ὀνομάζω ἐμφύλιος , ἐκφεύγω μή δύναμαι . συμβαίνω οὖν ἀναγκαῖος πολύς ὁ οὕτως παρασκευάζω καί ὁ ἄλλος ὅσος τιμάω ἀλήθεια εἰλικρινής , οὐ διά τίς ὁ ἔξωθεν , ἀλλά αὐτός διά ἑαυτοῦ , ὅταν ἅπαξ πειράω ὁ κατέχω ὁ νῦν βίος ἀδικία καί γιγνώσκω σαφής , ὡς οὐδείς εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὄφελος , ἐξαναχωρέω ὁ ὁ πολύς συρφετός καί ὥσπερ χειμών μέγας ﻿ καί ζάλη πνεῦμα , ἑαυτοῦ γοῦν σῴζω σπεύδω . οὗτος δέ ὁ πολύς μέν ἄγνωστος , γνώριμος δέ καί φίλος μάλα μέν καί πρῶτος θεός , εἶτα ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός ἐν ἡσυχία βιόω , ἐπιτρέπω ὁ πάνουργος εὐδοκιμέω παρά ὁ πολύς ἄνθρωπος . ἅπας δέ οὗτος ὁ αἴτιος ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ὁ πλουτέω ἐν ὁ πόλις καί δύναμαι ὁ τρυφή . ὁ πέρα ἡδονή ἀρετή τιμάω ἐν οὐδείς λόγος τίθημι ὁ τις καλός γιγνώσκω , ὁ δέ ἄλλος ὑφηγέομαι δύναμαι . ὅλος δέ ἐπί ὁ ὁ ἡδονή ἐκπορίζω εἰμί καί οὗτος πλουτίζω καί θαυμάζω καί ὑψηλός ἀείρω , ὥστε ὁ μέν ὀρχηστής καί ὁ ἡνίοχος εἰκών ποιέω , ὁ ὁ θεός ἄγαλμα σύνεδρος . ὁ δέ ἀπό ὁ μάθημα τοσοῦτος τιμάω , ὅσος ὁ χρεία αὐτός δέω . ὁ γάρ ἐν ἕκαστος καλός οὐ θεωρέω , οὔτε ὁ δεινός αὐτός ἀνέχω , ἀλλά γεωμετρία μέν καί ἀριθμητικός ὅσος εἰς ἀνάλωμα λογισμός καί οἰκία κατασκευή , ἀστρονομία δέ καί μαντικός ὅσος εἰς ὁ προγιγνώσκω τίς κληρονομέω χρῄζω , ὥσπερ γε καί μουσικός · ὅσος εἰς ἡδονή ἀκοή . ὁ δέ οὗτος σύμπας ὁ κῦρος ἔχω φιλοσοφία , ἀποδεικτικός θεωρία οὐδείς αὐτός μέλω , πλήν ὅσος ὁ χρεία προσάγω τις ὁ ῥητορικός ἀνήρ , ὄργανον πάνουργος , ὁ σοφιστικός καλέω χράω θεωρία . φιλοσοφία γάρ αὐτός οὐδείς ἐπαίω , ἀλλά πᾶς μάθημα ἄχρηστος οὗτος νομίζω ὅμοιος ὁ κέγχρος τρυπάω . οὗτος τοίνυν εἰμί ὅς καί ὁ ἰατρικός ὁ ἀναγκαῖος χρεία ὁράω μόνος , οὐδέ οὗτος ὀρθός ἀλλά ὡς Πλάτων που φημί , εἰ δέω κρίνω παρά παῖς , ἤ ἄνθρωπος ἄφρων ἰατρός καί μάγειρος , ὁ μάγειρος ἄν οὐ ὀλίγος δή τις πολύς φέρω .