galenus.de-plenitudine-liber 2
Καὶ τοίνυν καὶ ἡμῖν ὁ μὲν πρὸς τοὺς ἐμπειρικούς τε καὶ μεθοδικοὺς ἀναβεβλήσθω λόγος , ἐπὶ δὲ τοὺς ἑτέρους ἴωμεν , ὅσοι σὺν λογισμῷ φασι τὴν τέχνην μεταχειρίζεσθαι . καίτοι γε ἔνιοι τῶν νῦν εἰς τοσοῦτον ἥκουσι τόλμης , ὡς ἐπιγράφεσθαι μὲν ἑαυτοῖς αἱρέσεως ὀνόματα , γινώσκειν δὲ οὐδὲν οὐδὲ ἐκείνων ( ἐστὶν ) αὐτῶν . ἀκοῦσαι γοῦν ἔστι πολλάκις πολλῶν ἐπὶ μὲν τῶν ἀῤῥώστων λεγόντων , ὡς μεστὸς ὁ ἄνθρωπός ἐστι καὶ φλεβοτομητέον αὐτόν · αὖθις δ’ ἐμπεσόντος λόγου , μεθοδικοὺς ἢ ἐμπειρικοὺς ὀνομαζόντων ἑαυτούς . ἀλλ’ ὅπερ ἔλεγον , ἐπὶ τοὺς ἀναλογισμῷ χρωμένους ἐλθόντες , τοῖς ἐξ αὐτῶν πρώτοις διαλεχθῶμεν , ὅσοι πρὸς τὴν δύναμιν ἀεὶ ἐννοοῦσι τὸ πολύ . κινδυνεύουσι γὰρ οὗτοι ﻿ μήτ’ ἀσκοὺς ἑωρακέναι , μήτε θυλάκους ἀμέτρως πεπληρωμένους , ἀλλὰ μηδὲ σιτίου ποτὲ προσενηνέχθαι πλείω τοῦ δέοντος , ὡς διατείνειν τὴν γαστέρα , μηδ’ οὖρον ἠθροικέναι ποτὲ ἐν τῇ κύστει περαιτέρω τοῦ προσήκοντος , ἢ κόπρον ἐν ἀπευθυσμένῳ · διατείνεται γὰρ ἐναργῶς ἐν πάσαις ταῖς τοιαύταις περιστάσεσιν ἕκαστον τῶν εἰρημένων ὀργάνων , ὡς ἀνιᾶσθαι τὸν ἄνθρωπον , ἢν μὴ θᾶττον ἐκκρίνῃ τὸ πλεονάζον . οὐ μὴν οὐδ’ ἡ αὐτή γε αἴσθησις γίνεται τοῦ βαρύνοντος ἢ δάκνοντος , ἢ ἀῤῥήτῳ τινὶ ποιότητι λυποῦντος . ἀκοῦσαι γοῦν ἔστι καὶ τῶν ἰδιωτῶν αὐτὸ τὸ συμβαῖνον αὐτοῖς ἐναργῶς ἑρμηνευόντων , ἄνευ τῆς περὶ τὸ δόγμα φιλονεικίας , ἐνίοτε μὲν ὡς ὑπὸ τροφῆς βαρυνομένων καὶ θλιβομένων , καίτοι γε ἐλάχιστα προσενηνεγμένων · ἐνίοτε δ’ ὡς δάκνοιντό τε καὶ διαβιβρώσκοιντο · πολλάκις δ’ οὐκ ἔχοντες ἀκριβῶς ἑρμηνεῦσαι τὸ συμβαῖνον , ἀσᾶσθαί φασιν . οὐδεμία γὰρ τῶν αἰσθήσεων τούτων ἡ αὐτὴ πρὸς τοῖς ἀνθρώποις γίγνεται , διὰ πλῆθος ἄμετρον ἐδεσμάτων ἐπὶ πλεῖστον ἐκτεταμένης τε καὶ διατεταμένης τῆς γαστρός . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν τοιούτων καταστάσεων κινδυνεύειν ῥαγῆναί φασιν αὐτῶν τὴν κοιλίαν , σὺν τῷ καὶ ἡμᾶς ὁρᾷν ἐπὶ πλεῖστον αὐτὴν τεταμένην · ἔνθα δὲ βαρύνεσθαι λέγουσι , προσεσταλμένην ὁρῶμεν ἐνίοτε τὴν γαστέρα . οὕτω δὲ κᾀπὶ τῆς κύστεως ἄλλη μὲν διάθεσίς ἐστι πλεῖστον ὑγρὸν περιεχούσης , ἄλλη δὲ ὀλίγον , ἢ βαρυνομένης . καὶ τοίνυν καὶ τὴν ἔκκρισιν ἐπὶ μὲν τῆς διὰ τὸ πεπληρῶσθαι τεινομένης παμπόλλην ἔστιν ἰδεῖν , ἐπὶ δὲ τῆς βαρυνομένης ὀλιγίστην μὲν , ἀλλὰ πυκνοτάτην · οὐ γὰρ ἀναμένει τὸν τῆς πληρώσεως χρόνον , ἀλλὰ εὐθὺς ἀποῤῥῖψαι ποθεῖ τὸ λυποῦν , ὥσπερ κᾀπειδὰν ὑπὸ τῆς ποιότητος αὐτοῦ δάκνηται . καὶ γὰρ τότε συνεχῆ ποιεῖται τὴν ἔκκρισιν . καὶ γὰρ οὖν καὶ ὁπότε βαρύνεται καθάπερ ὑπὸ φορτίου τοῦ περιεχομένου , τότε οὐκ ἄν τις ὀρθῶς φαίη φαύλως μὲν διακεῖσθαι , εἶναι δὲ αὐτῇ τὸ βαρῦνον πολὺ , κᾂν μηδ’ ὅλως διατείνει τὸν χιτῶνα . ταῦτα πάντως δ’ εἴ τί φασιν οἱ ταύτης τῆς δόξης ἡγεμόνες , ἀρνουμένων τῶν τἀναντία γιγνωσκόντων , αὖθις ἐρωτητέον ἀμφοτέρους , εἰ τὴν αὐτὴν ἀνίαν ἡ κύστις ἀνιᾶται διατεινομένη πανταχόσε καὶ κινδυνεύουσα ῥαγῆναι , τῷ μηκέτι στέγειν τὸ περιεχόμενον , καὶ βαρυνομένη τε καὶ δακνομένη . ἐνταῦθα γὰρ πάλιν οἱ μὲν πρὸς τὰς εὐρυχωρίας τῶν ἀγγείων ἀεὶ τὸ πλῆθος νοοῦντες ἑτοίμως συγχωροῦσιν · οἱ δ’ ὡς πρὸς τὴν δύναμιν , ἄχθονταί τε πρὸς τοῖς τοιούτοις ἐρωτήμασιν , ὀργίζονταί τε πολυειδῶς ἀντιτείνοντες ἄνω καὶ κάτω , διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι συγχωρῆσαι καὶ τοῦτ’ εἶναι πλῆθος . ἡμεῖς οὖν ἀμφοτέρους τε εὐξάμενοι παύσασθαι τῆς φιλονεικίας , εἰς ὁμόνοιαν παρεκαλέσαμεν τοὺς ὅσοι μὲν οὐχ ἡγοῦνται λέγεσθαι τὸ πλῆθος οὐδέποτε πρὸς τὴν χώραν τοῦ περιέχοντος , οἷς δὴ καὶ πρώτοις ὑπηρξάμεθα διαλέγεσθαι , συγχωρῆσαι τοῖς ἀληθέσι παρακαλοῦντες , ἀναμνησθέντας τοῦ ἐν τῷ διατείνεσθαι τὰ πεπληρωμένα μόρια λυπεῖσθαι · ὅσοι δὲ οὕτω μόνον συνίστασθαι πλῆθος νομίζουσι , συγχωρῆσαι τὸ βαρῦνον εἶναι τῷ βαρυνομένῳ πολύ . πάλιν δὲ ἑκατέρους τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις δυσωποῦντες , ἀναμνήσωμεν ἰδίᾳ μὲν τοὺς ὡς πρὸς τὴν δύναμιν μόνον νοεῖσθαι φάσκοντας τὸ πολὺ , τοῦ περιτοναίον ῥαγέντος ἢ ἀνευρυνθέντες ὑπὸ πλήθους ἐδεσμάτων , ὑποδείξωμέν τε κᾀπὶ τῶν ἐκτὸς ἀσκοὺς καὶ κύστεις τοῦτο πάσχοντας , ἐνίοτε δὲ καὶ τοὺς πίθους αὐτοὺς , ὅταν πνευματικὸν βίαιον ᾖ τὸ πλῆθος . ἐρωτήσωμεν δὲ περὶ τῶν ἀναβηξάντων ἐκ πνεύμονος αἷμα καὶ διὰ ῥῆξιν ἀγγείου , χωρὶς πληγῆς , ἢ καταπτώσεως , ἤ τινος ἑτέρας ἔξωθεν βίας τοιαύτης , εἰ μηδὲ οὗτοι δοκοῦσιν αὐτοῖς ὑπὸ πλήθους παμπόλλου διατείνοντος τὸ ἀγγεῖον οὕτω παθεῖν . ἰδίᾳ δ’ αὖ πάλιν ἀναμνήσωμεν τοὺς ἑτέρους , ὡς οὐ ταὐτὸ δύναται βάρος βαστάζειν εὐέκτης νεανίσκος καὶ παιδίον κομιδῇ μικρόν · ὃ γὰρ ἂν , οἶμαι , βαρύτατον ᾖ τῷ παιδίῳ , κουφότατόν ἐστι τῷ νεανίσκῳ · πότερον οὖν οὔτε φορτίον ὅλως ἐροῦμεν , ὃ μὴ δύναταί τις βαστάζειν , οὐδὲ πολὺ τὸ οὕτως βαρῦνον ; ἢ φορτίον μὲν καὶ βαρὺ , πλῆθος δ’ ὀνομάζειν οὐ συγχωρήσομεν ; ἀλλ’ οὕτως μὲν οὐχ ὑπὲρ πράγματος , ἀλλ’ ὑπὲρ ὀνόματος ἡ ἀμφισβήτησις ἔσται . κατὰ δὲ τὸν ἕτερον τρόπον οὐδ’ ἄνθρωπος εἶναί σοι δόξειεν ὁ μηδ’ ὅλως φάσκων βαρύνεσθαι μηδέποτε , μηδ’ ἂν εἴκοσι τάλαντα κατὰ τὸν ὦμον ἐπιθῇς αὐτοῦ . πρὸς δὲ τοὺς ἑαυτοὺς ὑποθέντας δουλείῳ δόγματι οὐδὲν ἱκανόν . ἐάσαντες οὖν ἤδη τούτους , μᾶλλον δ’ , εἰ χρὴ τἀληθὲς εἰπεῖν , ἀπαλλάττεσθαι παρακελεύσαντες , ὅστις ἂν ἐλεύθερος ᾖ καὶ ἀληθείας ἑταῖρος , ἐκείνῳ διαλεξώμεθα .
Lemmas: καί τοίνυν καί ἐγώ ὁ μέν πρός ὁ ἐμπειρικός τε καί μεθοδικός ἀναβάλλω λόγος , ἐπί δέ ὁ ἕτερος ἔρχομαι , ὅσος σύν λογισμός φημί ὁ τέχνη μεταχειρίζω . καίτοι γε ἔνιοι ὁ νῦν εἰς τοσοῦτος ἥκω τόλμα , ὡς ἐπιγράφω μέν ἑαυτοῦ αἵρεσις ὄνομα , γιγνώσκω δέ οὐδείς οὐδέ ἐκεῖνος ( εἰμί ) αὐτός . ἀκούω γοῦν εἰμί πολλάκις πολύς ἐπί μέν ὁ ἄρρωστος λέγω , ὡς μεστός ὁ ἄνθρωπος εἰμί καί φλεβοτομέω αὐτός · αὖθις δέ ἐμπίπτω λόγος , μεθοδικός ἤ ἐμπειρικός ὀνομάζω ἑαυτοῦ . ἀλλά ὅς λέγω , ἐπί ὁ ἀναλογισμός χράω ἔρχομαι , ὁ ἐκ αὐτός πρῶτος διαλέγω , ὅσος πρός ὁ δύναμις ἀεί ἐννοέω ὁ πολύς . κινδυνεύω γάρ οὗτος ﻿ μήτε ἀσκός ὁράω , μήτε θύλακος ἄμετρος πληρόω , ἀλλά μηδέ σιτίον ποτέ προσφέρω πολύς ὁ δέω , ὡς διατείνω ὁ γαστήρ , μηδέ οὖρος ἀθροίζω ποτέ ἐν ὁ κύστις πέρα ὁ προσήκω , ἤ κόπρος ἐν ἀπευθύνω · διατείνω γάρ ἐναργής ἐν πᾶς ὁ τοιοῦτος περίστασις ἕκαστος ὁ λέγω ὄργανον , ὡς ἀνιάω ὁ ἄνθρωπος , ἐάν μή ταχύς ἐκκρίνω ὁ πλεονάζω . οὐ μήν οὐδέ ὁ αὐτός γε αἴσθησις γίγνομαι ὁ βαρύνω ἤ δάκνω , ἤ ἄρρητος τις ποιότης λυπέω . ἀκούω γοῦν εἰμί καί ὁ ἰδιώτης αὐτός ὁ συμβαίνω αὐτός ἐναργής ἑρμηνεύω , ἄνευ ὁ περί ὁ δόγμα φιλονικία , ἐνίοτε μέν ὡς ὑπό τροφή βαρύνω καί θλίβω , καίτοι γε ἐλαχύς προσφέρω · ἐνίοτε δέ ὡς δάκνω τε καί διαβιβρώσκω · πολλάκις δέ οὐ ἔχω ἀκριβής ἑρμηνεύω ὁ συμβαίνω , ἀσάω φημί . οὐδείς γάρ ὁ αἴσθησις οὗτος ὁ αὐτός πρός ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , διά πλῆθος ἄμετρος ἔδεσμα ἐπί πολύς ἐκτείνω τε καί διατείνω ὁ γαστήρ . ἐπί μέν οὖν ὁ τοιοῦτος κατάστασις κινδυνεύω ῥήγνυμι φημί αὐτός ὁ κοιλία , σύν ὁ καί ἐγώ ὁράω ἐπί πολύς αὐτός τείνω · ἔνθα δέ βαρύνω λέγω , προσστέλλω ὁράω ἐνίοτε ὁ γαστήρ . οὕτως δέ εἰͅπί ὁ κύστις ἄλλος μέν διάθεσις εἰμί πολύς ὑγρός περιέχω , ἄλλος δέ ὀλίγος , ἤ βαρύνω . καί τοίνυν καί ὁ ἔκκρισις ἐπί μέν ὁ διά ὁ πληρόω τείνω πάμπολυς εἰμί ὁράω , ἐπί δέ ὁ βαρύνω ὀλίγιστος μέν , ἀλλά πυκνός · οὐ γάρ ἀναμένω ὁ ὁ πλήρωσις χρόνος , ἀλλά εὐθύς ἀπορρίπτω ποθέω ὁ λυπέω , ὥσπερ ἐͅπειδάν ὑπό ὁ ποιότης αὐτός δάκνω . καί γάρ τότε συνεχής ποιέω ὁ ἔκκρισις . καί γάρ οὖν καί ὁπότε βαρύνω καθά ὑπό φορτίον ὁ περιέχω , τότε οὐ ἄν τις ὀρθός φημί φαῦλος μέν διάκειμαι , εἰμί δέ αὐτός ὁ βαρύνω πολύς , ἔͅν μηδέ ὅλος διατείνω ὁ χιτών . οὗτος πάντως δέ εἰ τις φημί ὁ οὗτος ὁ δόξα ἡγεμών , ἀρνέομαι ὁ ἐναντίος γιγνώσκω , αὖθις ἐρωτάω ἀμφότερος , εἰ ὁ αὐτός ἀνία ὁ κύστις ἀνιάω διατείνω πανταχοῦ καί κινδυνεύω ῥήγνυμι , ὁ μηκέτι στέγω ὁ περιέχω , καί βαρύνω τε καί δάκνω . ἐνταῦθα γάρ πάλιν ὁ μέν πρός ὁ εὐρυχωρία ὁ ἀγγεῖον ἀεί ὁ πλῆθος νοέω ἑτοῖμος συγχωρέω · ὁ δέ ὡς πρός ὁ δύναμις , ἄχθομαι τε πρός ὁ τοιοῦτος ἐρώτημα , ὀργίζω τε πολυειδής ἀντιτείνω ἄνω καί κάτω , διά ὁ μή βούλομαι συγχωρέω καί οὗτος εἰμί πλῆθος . ἐγώ οὖν ἀμφότερος τε εὔχομαι παύω ὁ φιλονικία , εἰς ὁμόνοια παρακαλέω ὁ ὅσος μέν οὐ ἡγέομαι λέγω ὁ πλῆθος οὐδέποτε πρός ὁ χώρα ὁ περιέχω , ὅς δή καί πρῶτος ὑπάρχω διαλέγω , συγχωρέω ὁ ἀληθής παρακαλέω , ἀναμιμνῄσκω ὁ ἐν ὁ διατείνω ὁ πληρόω μόριον λυπέω · ὅσος δέ οὕτως μόνος συνίστημι πλῆθος νομίζω , συγχωρέω ὁ βαρύνω εἰμί ὁ βαρύνω πολύς . πάλιν δέ ἑκάτερος ὁ ἐναργής φαίνω δυσωπέω , ἀναμιμνῄσκω ἴδιος μέν ὁ ὡς πρός ὁ δύναμις μόνος νοέω φάσκω ὁ πολύς , ὁ περιτοναίον ῥήγνυμι ἤ ἀνευρύνω ὑπό πλῆθος ἔδεσμα , ὑποδείκνυμι τε εἰͅπί ὁ ἐκτός ἀσκός καί κύστις οὗτος πάσχω , ἐνίοτε δέ καί ὁ πίθος αὐτός , ὅταν πνευματικός βίαιος εἰμί ὁ πλῆθος . ἐρωτάω δέ περί ὁ ἀναβήσσω ἐκ πνεύμων αἷμα καί διά ῥῆξις ἀγγεῖον , χωρίς πληγή , ἤ κατάπτωσις , ἤ τις ἕτερος ἔξωθεν βία τοιοῦτος , εἰ μηδέ οὗτος δοκέω αὐτός ὑπό πλῆθος πάμπολυς διατείνω ὁ ἀγγεῖον οὕτως πάσχω . ἴδιος δέ αὖ πάλιν ἀναμιμνῄσκω ὁ ἕτερος , ὡς οὐ αὐτός δύναμαι βάρος βαστάζω εὐέκτης νεανίσκος καί παιδίον κομιδῇ μικρός · ὅς γάρ ἄν , οἴομαι , βαρύς εἰμί ὁ παιδίον , κοῦφος εἰμί ὁ νεανίσκος · πότερος οὖν οὔτε φορτίον ὅλος λέγω , ὅς μή δύναμαι τις βαστάζω , οὐδέ πολύς ὁ οὕτως βαρύνω ; ἤ φορτίον μέν καί βαρύς , πλῆθος δέ ὀνομάζω οὐ συγχωρέω ; ἀλλά οὕτως μέν οὐ ὑπέρ πρᾶγμα , ἀλλά ὑπέρ ὄνομα ὁ ἀμφισβήτησις εἰμί . κατά δέ ὁ ἕτερος τρόπος οὐδέ ἄνθρωπος εἰμί σύ δοκέω ὁ μηδέ ὅλος φάσκω βαρύνω μηδέποτε , μηδέ ἐάν εἴκοσι τάλαντον κατά ὁ ὦμος ἐπιτίθημι αὐτός . πρός δέ ὁ ἑαυτοῦ ὑποτίθημι δούλειος δόγμα οὐδείς ἱκανός . ἐάω οὖν ἤδη οὗτος , μάλα δέ , εἰ χρή ἀληθής λέγω , ἀπαλλάσσω παρακελεύομαι , ὅστις ἄν ἐλεύθερος εἰμί καί ἀλήθεια ἑταῖρος , ἐκεῖνος διαλέγω .