galenus.de-plenitudine-liber 5
Εὐπορώτερον δ’ εἶναί μοι δοκεῖ , πάλιν ἀπὸ βάρους ἄρξασθαι · φαίνεται γὰρ τοῦτο τοῦ πρὸς τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν πλήθους ἐναργέστατον εἶναι γνώρισμα . πότερον ﻿ οὖν ἀληθές ἐστιν ἀποφαίνεσθαι τῷ πλήθει βάρος ἀκολουθεῖν ἔξ ἀνάγκης , ἢ τὸ βάρος ἀνάγκῃ προηγεῖσθαι πλήθους ; οὐ γὰρ δή γε ταὐτόν ἐστιν , ἢ ἀκολουθεῖν ἐν τῷ λόγῳ τὸ βάρος , ἢ προηγεῖσθαι . ἀληθὲς μὲν γὰρ , ὅτῳ πλῆθος ὑγρῶν τινῶν ἐστιν ἐν τῷ σώματι , τούτῳ βάρους αἴσθησιν ὑπάρχειν , ἐν ἐκείνοις τοῖς μέρεσι δηλονότι , ἐν οἷσπερ ἂν ᾖ τὸ πλῆθος , αἰσθητικοῖς ὑπάρχουσιν · οὐκ ἀληθὲς δὲ τὸ , βάρους ὄντος ἔν τινι μέρει , πλῆθος ὑπάρχειν ἐν ἐκείνῳ χυμῶν . ἐγχωρεῖ γὰρ , ὑπὸ τῶν στερεῶν μορίων βαρύνεσθαι τὴν δύναμιν ἀῤῥωστοῦσαν , ὡς ἐν ταῖς παραλύσεσιν . ὑπὸ γὰρ ( τῆς ) τῶν μυῶν ( ἐν ) ὅλου κώλου κινουμένου , τῶν μυῶν ἀῤῥώστων γινομένων κινεῖν καὶ μεταφέρειν αὐτὸ , βάρους αἴσθησις γίγνεται τοῖς παραλυομένοις . οὐ γὰρ ἑαυτῷ βαρὺ φαίνεται τὸ ἀῤῥωστοῦν , οἷον ὁ μῦς , ἢ τὸ νεῦρον , ἢ ὅλως ὅ τι περ ἂν ᾖ σῶμα τὸ πρώτως κινοῦν τὰ μόρια , ἀλλὰ τοῦτο τὸ πάθημα τὸ λεγόμενον βάρος ἐξ ἑτέρου τε πέφυκεν ἑτέροις ἐγγίνεσθαι , αὐτό τε καθ’ ἑαυτὸ τὸ νεῦρον , ἢ ὁ τένων , ἢ ὁ μῦς , ἢ ὅ τι περ ἂν ᾖ τὸ κινοῦν ἡμᾶς , ἀτονώτερον μὲν αὐτοῦ γίγνεσθαι καὶ ἀσθενέστερον ἐγχωρεῖ , βαρύνειν δὲ ἑαυτὸ , τῶν ἀδυνάτων ἐστίν . εὐτονώτερον μὲν οὖν γιγνόμενον , ἰσχυροτέρας τὰς ἐνεργείας ποιήσεται τῶν ἔμπροσθεν · ἀτονώτερον δὲ ἀσθενεστέρας . οἷον ὁ μῦς , εἴπέρ γε οὗτός ἐστιν ὁ κινῶν τὸ σκέλος , ὑγιαίνων μὲν ἐπισπάσεται σφοδρῶς ἐκεῖνο τοῦ κώλου τὸ μέρος , εἰς ὃ καταπέφυκεν , εὐεκτῶν δὲ σφοδρότατα , καὶ νοσῶν μὲν , ἀσθενῶς , ἔκλυτος δὲ τὴν δύναμιν ὑπάρχων , ἀμυδρῶς . εἰ δὲ οὐχ ὁ μῦς ἐστιν , ἀλλὰ τὸ νεῦρόν γε τὸν μῦν αὐτὸν κινοῦν , ἐκείνου πάλιν ὑγεία καὶ νόσος , εὐεξία τε καὶ ἀῤῥωστία , ταῦτα ἐργάσεται περὶ τὸ κῶλον , ἅπερ ὁ μῦς ἐλέχθη ποιεῖν . οὕτω δὲ εἰ καὶ τὸ πνεῦμα τὸ πρῶτόν ἐστι τῶν κινούντων τὸ σκέλος , ἐπ’ ἐκείνου ταῦτα λεχθήσεται . φέρε τοιγαροῦν ἕνεκα σαφηνείας κείσθω ταῦθ’ ἡμῖν , ὑπὸ μὲν τοῦ πνεύματος τοῦ διὰ τῶν νεύρων φερομένου κινεῖσθαι τὸν μῦν , ὑπὸ δὲ τοῦ μυὸς , πρώτην μὲν τὴν κνήμην , εἰς ἣν ὁ μῦς ἐμπέφυκεν , εἶτα δι’ ἐκείνης τὴν κατὰ γόνυ διάρθρωσιν , ἐφ’ ἣν τὸ σκέλος ὅλον ἐμπέφυκεν . ἀληθῶς γὰρ ἄν τις ἐπὶ ταύταις ταῖς ὑποθέσεσι λέγοι καὶ τὸν μῦν αὐτὸν βάρος γίγνεσθαι τῷ ἀῤῥώστῳ πνεύματι , καὶ σὺν αὐτῷ τὸ κῶλον ὅλον , οἷον εἰ τύχοι τὴν κνήμην · εἰ δέ γε τὸ νεῦρον ὑποθώμεθα κινεῖσθαι πρὸς τοῦ πνεύματος , ὑπὸ νεύρου δὲ τὸν μῦν , εἶτ’ αὖθις ὑπὸ τοῦ μυὸς τὴν κνήμην , ὑπὸ πάντων τῶν εἰρημένων βαρυνθήσεται τὸ πνεῦμα τὸ ἄῤῥωστον . ὥστ’ ἤδη μὲν κᾀνταῦθα δῆλον , ὡς οὐχ οἷόν τε διαγνῶναι τὸ πρῶτον βαρῦνόν τε καὶ βαρυνόμενον , ἄνευ τοῦ προεγνωκέναι τὸ πρῶτον κινοῦν ἕκαστον τῶν ἐν ἡμῖν μορίων . ἀλλὰ καὶ τοῦτο μὲν αὖθις ἀκριβέστερον ἐπισκεψόμεθα , ὑπὲρ οὗ δὲ ὁ λόγος ἦν περαινέσθω . γενήσεται δὲ ἕνεκα σαφηνείας ἡ διέξοδος ἅπασα μεθ’ ὑποθέσεως . ὑποκείσθω τοίνυν ὁ μῦς εἶναι τὸ πρῶτον κινοῦν ἑαυτόν τε καὶ τὸ τῆς κνήμης ὀστοῦν . ἑαυτῷ μὲν οὖν οὐδὲ πώποτ’ ἐστὶ βαρὺς , οὐδ’ ὅταν ἀτονώτατος ὑπάρχῃ , βαρύνει δὲ αὐτὸν ἡ κνήμη · πότερον δὲ κινεῖσθαι μόνον ἐφιέμενον , ἢ κᾂν ἡσυχάζῃ , σκέψεως ἑτέρας οὐ μικρᾶς ᾖ , διωρισμένης ἡμῖν ἐν τοῖς περὶ μυῶν κινήσεως , ἧς ἄνευ σκέψεως οὔτε διάθεσιν οὔτε πεπονθότα τόπον ἀκριβῶς ἔστι διαγνῶναι κατὰ τὰς τοῦ βάρους αἰσθήσεις , αὐτίκα γέ τοι τισὶ μὲν ἤτοι κῶλον ἕν ἢ καὶ σύμπαν τὸ σῶμα βαρύνεται κινεῖσθαι προῃρημένοις , ἡσυχάζουσι δὲ οὐδεμία βάρους αἴσθησις γίγνεται · τινὲς δὲ καὶ πρὸ τοῦ κινεῖσθαι βαρύνεσθαί φασι . τίς οὖν ἑκατέρων τούτων ἡ διάθεσις , ἀμήχανον γνῶναι , πρὶν ἐξευρεῖν τὰ κινοῦντά τε καὶ κινούμενα σώματα καθ’ ὅλον τὸ σκέλος . εἰ μὲν γὰρ αἱ τῶν νεύρων ἶνες αἱ κατὰ τὸν μῦν εἰσιν αἱ πρῶται κινούμεναι , συγκινεῖται δὲ ταύταις ἐν αὐτῷ τό τε ὑμενῶδες γένος καὶ τὸ φλεβῶδες καὶ τὸ ἀρτηριῶδες , ἔτι δ’ οἱ σύνδεσμοι , βάρους μὲν αἴσθησις αὐτῷ γενήσεται καὶ διὰ ταῦτα καὶ δι’ ἄλλα πάντα τὰ καθ’ ὅλον τὸ κῶλον . ἐπισκεψόμεθα δὲ καὶ διοριούμεθα , πότε μὲν ἐνεργοῦντος καὶ κινουμένου τοῦ κώλου τὸ βάρος ἔσται , πότε δ’ ἡσυχάζοντος . εἰ δὲ καὶ τὸ τῶν συνδέσμων ἐν αὐτῷ γένος ἅμα τῷ σαρκώδει κινεῖται , ταῦτα γάρ ἐστιν ἡ οἰκεία τοῦ μυὸς οὐσία , δι’ οὐδὲν μὲν τούτων οὐδέποτε γένοιτ’ ἂν ἡ τοῦ βάρους αἴσθησις · ἤτοι δὴ ἐκ τῶν φλεβῶν , ἢ ἐκ τῶν ἀρτηριῶν , ἢ ἐκ τῆς πιμελῆς , ἢ ἐκ τῶν ὀστῶν , ἢ ἔκ τινων , ἢ ἐκ πάντων γενήσεται . δῆλον δὲ ὡς εἰ καὶ παραλίποιμέν ποτε κατὰ τὰς τοιαύτας διαιρέσεις τὸ ἔκ τινων , ἢ ἐκ πάντων , αὐτὸ χρὴ προσυπακούειν τοὺς ἀναγινώσκοντας τὸ βιβλίον , εἰδότας ὅτι κατὰ τοὺς τοιούτους ἅπαντας λόγους οἱ σύνδεσμοι οὐ διαζευκτικῶς , ἀλλὰ παραδιαζευκτικῶς εἰσιν . ἐκ μὲν δὴ τῶν εἰρημένων εὔδηλον , ὡς ὅστις βούλεται διαγνωστικὸς εἶναι πληθωρικοῦ μορίου , τοῦτον τῶν τε διοικουσῶν ἡμᾶς δυνάμεων ἐπιστήμην ἔχειν ἀναγκαῖόν ἐστιν , ἀνατομῆς τε καὶ φύσεως ἁπάντων ἀκριβῶς τῶν τοῦ ζώου μορίων · ἐκ τούτου γὰρ ὁρμώμενος ἴσως ἄν ποτε ἐξεύροιτο σημεῖα μορίου πληθωρικοῦ .
Lemmas: εὔπορος δέ εἰμί ἐγώ δοκέω , πάλιν ἀπό βάρος ἄρχω · φαίνω γάρ οὗτος ὁ πρός ὁ αἰσθητικός δύναμις πλῆθος ἐναργής εἰμί γνώρισμα . πότερος ﻿ οὖν ἀληθής εἰμί ἀποφαίνω ὁ πλῆθος βάρος ἀκολουθέω ἐκ ἀνάγκη , ἤ ὁ βάρος ἀνάγκη προηγέομαι πλῆθος ; οὐ γάρ δή γε αὐτός εἰμί , ἤ ἀκολουθέω ἐν ὁ λόγος ὁ βάρος , ἤ προηγέομαι . ἀληθής μέν γάρ , ὅστις πλῆθος ὑγρός τις εἰμί ἐν ὁ σῶμα , οὗτος βάρος αἴσθησις ὑπάρχω , ἐν ἐκεῖνος ὁ μέρος δηλονότι , ἐν ὅς ἄν εἰμί ὁ πλῆθος , αἰσθητικός ὑπάρχω · οὐ ἀληθής δέ ὁ , βάρος εἰμί ἐν τις μέρος , πλῆθος ὑπάρχω ἐν ἐκεῖνος χυμός . ἐγχωρέω γάρ , ὑπό ὁ στερεός μόριον βαρύνω ὁ δύναμις ἀρρωστέω , ὡς ἐν ὁ παράλυσις . ὑπό γάρ ( ὁ ) ὁ μῦς ( ἐν ) ὅλος κῶλον κινέω , ὁ μῦς ἄρρωστος γίγνομαι κινέω καί μεταφέρω αὐτός , βάρος αἴσθησις γίγνομαι ὁ παραλύω . οὐ γάρ ἑαυτοῦ βαρύς φαίνω ὁ ἀρρωστέω , οἷος ὁ μῦς , ἤ ὁ νεῦρον , ἤ ὅλος ὅς τις περ ἄν εἰμί σῶμα ὁ πρῶτος κινέω ὁ μόριον , ἀλλά οὗτος ὁ πάθημα ὁ λέγω βάρος ἐκ ἕτερος τε φύω ἕτερος ἐγγίγνομαι , αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ ὁ νεῦρον , ἤ ὁ τένων , ἤ ὁ μῦς , ἤ ὅς τις περ ἄν εἰμί ὁ κινέω ἐγώ , ἄτονος μέν αὐτός γίγνομαι καί ἀσθενής ἐγχωρέω , βαρύνω δέ ἑαυτοῦ , ὁ ἀδύνατος εἰμί . εὔτονος μέν οὖν γίγνομαι , ἰσχυρός ὁ ἐνέργεια ποιέω ὁ ἔμπροσθεν · ἄτονος δέ ἀσθενής . οἷος ὁ μῦς , εἴπερ γε οὗτος εἰμί ὁ κινέω ὁ σκέλος , ὑγιαίνω μέν ἐπισπάω σφοδρός ἐκεῖνος ὁ κῶλον ὁ μέρος , εἰς ὅς καταφύζω , εὐεκτέω δέ σφοδρός , καί νοσέω μέν , ἀσθενής , ἔκλυτος δέ ὁ δύναμις ὑπάρχω , ἀμυδρός . εἰ δέ οὐ ὁ μῦς εἰμί , ἀλλά ὁ νεῦρον γε ὁ μῦς αὐτός κινέω , ἐκεῖνος πάλιν ὑγεία καί νόσος , εὐεξία τε καί ἀρρωστία , οὗτος ἐργάζομαι περί ὁ κῶλον , ὅς ὁ μῦς λέγω ποιέω . οὕτως δέ εἰ καί ὁ πνεῦμα ὁ πρῶτος εἰμί ὁ κινέω ὁ σκέλος , ἐπί ἐκεῖνος οὗτος λέγω . φέρω τοιγαροῦν ἕνεκα σαφήνεια κεῖμαι οὗτος ἐγώ , ὑπό μέν ὁ πνεῦμα ὁ διά ὁ νεῦρον φέρω κινέω ὁ μῦς , ὑπό δέ ὁ μῦς , πρῶτος μέν ὁ κνήμη , εἰς ὅς ὁ μῦς ἐμφύω , εἶτα διά ἐκεῖνος ὁ κατά γόνυ διάρθρωσις , ἐπί ὅς ὁ σκέλος ὅλος ἐμφύω . ἀληθής γάρ ἄν τις ἐπί οὗτος ὁ ὑπόθεσις λέγω καί ὁ μῦς αὐτός βάρος γίγνομαι ὁ ἄρρωστος πνεῦμα , καί σύν αὐτός ὁ κῶλον ὅλος , οἷος εἰ τυγχάνω ὁ κνήμη · εἰ δέ γε ὁ νεῦρον ὑποτίθημι κινέω πρός ὁ πνεῦμα , ὑπό νεῦρον δέ ὁ μῦς , εἶτα αὖθις ὑπό ὁ μῦς ὁ κνήμη , ὑπό πᾶς ὁ λέγω βαρύνω ὁ πνεῦμα ὁ ἄρρωστος . ὥστε ἤδη μέν ᾀνταῦθη δῆλος , ὡς οὐ οἷος τε διαγιγνώσκω ὁ πρῶτος βαρύνω τε καί βαρύνω , ἄνευ ὁ προγιγνώσκω ὁ πρῶτος κινέω ἕκαστος ὁ ἐν ἐγώ μόριον . ἀλλά καί οὗτος μέν αὖθις ἀκριβής ἐπισκοπέω , ὑπέρ ὅς δέ ὁ λόγος εἰμί περαίνω . γίγνομαι δέ ἕνεκα σαφήνεια ὁ διέξοδος ἅπας μετά ὑπόθεσις . ὑπόκειμαι τοίνυν ὁ μῦς εἰμί ὁ πρῶτος κινέω ἑαυτοῦ τε καί ὁ ὁ κνήμη ὀστέον . ἑαυτοῦ μέν οὖν οὐδέ πώποτε εἰμί βαρύς , οὐδέ ὅταν ἄτονος ὑπάρχω , βαρύνω δέ αὐτός ὁ κνήμη · πότερος δέ κινέω μόνος ἐφίημι , ἤ ἔͅν ἡσυχάζω , σκέψις ἕτερος οὐ μικρός εἰμί , διορίζω ἐγώ ἐν ὁ περί μῦς κίνησις , ὅς ἄνευ σκέψις οὔτε διάθεσις οὔτε πάσχω τόπος ἀκριβής εἰμί διαγιγνώσκω κατά ὁ ὁ βάρος αἴσθησις , αὐτίκα γε τοι τις μέν ἤτοι κῶλον εἷς ἤ καί σύμπας ὁ σῶμα βαρύνω κινέω προαιρέω , ἡσυχάζω δέ οὐδείς βάρος αἴσθησις γίγνομαι · τις δέ καί πρό ὁ κινέω βαρύνω φημί . τίς οὖν ἑκάτερος οὗτος ὁ διάθεσις , ἀμήχανος γιγνώσκω , πρίν ἐξευρίσκω ὁ κινέω τε καί κινέω σῶμα κατά ὅλος ὁ σκέλος . εἰ μέν γάρ ὁ ὁ νεῦρον ἴς ὁ κατά ὁ μῦς εἰμί ὁ πρῶτος κινέω , συγκινέω δέ οὗτος ἐν αὐτός ὁ τε ὑμενώδης γένος καί ὁ φλεβώδης καί ὁ ἀρτηριώδης , ἔτι δέ ὁ σύνδεσμος , βάρος μέν αἴσθησις αὐτός γίγνομαι καί διά οὗτος καί διά ἄλλος πᾶς ὁ κατά ὅλος ὁ κῶλον . ἐπισκοπέω δέ καί διορίζω , πότε μέν ἐνεργέω καί κινέω ὁ κῶλον ὁ βάρος εἰμί , πότε δέ ἡσυχάζω . εἰ δέ καί ὁ ὁ σύνδεσμος ἐν αὐτός γένος ἅμα ὁ σαρκώδης κινέω , οὗτος γάρ εἰμί ὁ οἰκεῖος ὁ μῦς οὐσία , διά οὐδείς μέν οὗτος οὐδέποτε γίγνομαι ἄν ὁ ὁ βάρος αἴσθησις · ἤτοι δή ἐκ ὁ φλέψ , ἤ ἐκ ὁ ἀρτηρία , ἤ ἐκ ὁ πιμελή , ἤ ἐκ ὁ ὀστέον , ἤ ἐκ τις , ἤ ἐκ πᾶς γίγνομαι . δῆλος δέ ὡς εἰ καί παραλείπω ποτέ κατά ὁ τοιοῦτος διαίρεσις ὁ ἐκ τις , ἤ ἐκ πᾶς , αὐτός χρή προσυπακούω ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ βιβλίον , οἶδα ὅτι κατά ὁ τοιοῦτος ἅπας λόγος ὁ σύνδεσμος οὐ διαζευκτικός , ἀλλά παραδιαζευκτικός εἰμί . ἐκ μέν δή ὁ λέγω εὔδηλος , ὡς ὅστις βούλομαι διαγνωστικός εἰμί πληθωρικός μόριον , οὗτος ὁ τε διοικέω ἐγώ δύναμις ἐπιστήμη ἔχω ἀναγκαῖος εἰμί , ἀνατομή τε καί φύσις ἅπας ἀκριβής ὁ ὁ ζῷον μόριον · ἐκ οὗτος γάρ ὁρμάω ἴσως ἄν ποτέ ἐξευρίσκω σημεῖον μόριον πληθωρικός .