galenus.de-plenitudine-liber 10
Ἐάσας οὖν ἐν τῷ παρόντι τὸ πρὸς τοὺς ἐμπειρικοὺς , αὖθις ἐπάνειμι πρὸς τοὺς λογικοὺς , ἕκαστον τῶν συμπτωμάτων ὧν ἔγραψαν ἐπισκοπούμενος . ἔνια μὲν γὰρ αὐτῶν τοῦ πρὸς τὴν δύναμίν εἰσι πλήθους , ἔνια δὲ τοῦ κατὰ τὸ ἔγχυμα , τινὰ δὲ οὐχ ἁπλῶς ἐστι σημεῖα πλήθους , ἀλλὰ τοιοῦδε πλήθους , τινὰ δὲ ὅλως οὐδενὸς πλήθους , ἀλλ’ ἤτοι κακοχυμίας τε καὶ διαφθορᾶς , ἢ ἀῤῥώστου δυνάμεως , ἢ ὄγκου τῶν στερεῶν σωμάτων . ὅτι δὲ οὕτω τοῦτ’ ἔχει , μάθοις ἂν , εἰ προσέχοις τοῖς λεχθησομένοις τὸν νοῦν . ἡ μὲν δὴ τονώδης διάθεσις , ὅταν ἄνευ γυμνασίων συμπίπτῃ , ἐνδείκνυται μὲν πάντως πολλὴν οὐσίαν ἐν αἰσθητικῷ σώματι περιέχεσθαι , οὐ μὴν ἥτις γέ ἐστιν ἡ οὐσία , ἢ τὸ εἶδος αὐτῆς , ἔτ’ ἐνδείκνυται , κατά γε τοῦτο μόνον αὐτὸ τὸ τείνεσθαι , κοινὸν κοινὸν ὑπάρχον ἁπάσης οὐσίας , καὶ λεπτῆς , καὶ παχείας , καὶ μέσης τῇ συστάσει , καὶ πνευματώδους , ἔτι τε θερμῆς τε καὶ ψυχρᾶς , ἢ μέσης , ἀλλ’ ἑτέρων τινῶν δεῖται διαγνωρισμάτων εἰς τὸν τούτου διορισμόν . ἡ δὲ ἐν ταῖς ἐνεργείαις ἀτονία τὴν δύναμιν ἀῤῥωστοτέραν δείκνυσι , τῷ ἐπισχεῖν τὸ κινοῦν , ὡς ἐπὶ χειρῶν κινήσεως ἀσθενοῦς · πολλαῖς γὰρ ἀκολουθεῖ καταστάσεσιν · εἴτε γὰρ αὐξηθείη τινὶ τό τε σαρκῶδες καὶ τὸ πιμελῶδες γένος , ἐν τοῖς αὐτοῖς ὅροις διαμενούσης τῆς δυνάμεως , ἀνάγκη τὰς κινήσεις ἀτονωτέρας γίγνεσθαι , μένοντος μὲν ἴσου τοῦ κινοῦντος , αὐξηθέντος δὲ τοῦ κινουμένου · εἴτε τῶν χυμῶν τις εἷς , ἢ καὶ πάντες ἅμα πλεονάσειαν , μὴ συναυξηθείσης αὐτοῖς τῆς δυνάμεως , ἀνάγκη καὶ νῦν ἀτονωτέρας γενέσθαι τὰς ἐνεργείας · εἴτ’ ἄμφω μὲν συναυξηθείη , τά τε παρεγχύματα καλούμενα καὶ τὰ ὑγρὰ , μὴ συναυξηθείη δὲ ἡ δύναμις , εἴτε τούτων ὡσαύτως ἐχόντων , ἡ δύναμις ἀσθενεστέρα γένοιτο . δύναιτο δ’ ἄν ποτε καὶ ἄμφω συνελθεῖν , ὥστε τὴν δύναμιν ἀῤῥωστοτέραν γενέσθαι , ﻿ καὶ τοὺς χυμοὺς ἅμα τοῖς παρεγχύμασιν ἢ πλέονας ἢ ἐλάττους εἶναι , θάτερον αὐτῶν ὁποτερονοῦν , ἀτονώτεραι αἱ ἐνέργειαι καὶ διὰ ταῦτα γίγνονται , καθ’ ἕν τε συμβαῖνον ἕκαστον αὐτῶν , καὶ κατὰ δύο , καὶ πλείω , καὶ πάνθ’ ἅμα . τὸ γὰρ ἐπὶ τῇ τῶν στερεῶν σωμάτων εὐτροφίᾳ νομίζειν ποτὲ δύνασθαι κίνησιν ἀτονωτέραν ἀπεργασθῆναι μὴ γινωσκόντων ἐστὶν ἀνθρώπων , ὡς δι’ ὅλων τῶν στερεῶν σωμάτων αἱ δυνάμεις διήκουσιν , ἀλλ’ ὥσπερ αὐλοὺς ἢ σωλῆνας πνεύματι τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰ νεῦρα παρασκευαζόντων . εἴσῃ δὲ τὸ τῆσδε τῆς δόξης μοχθηρὸν ἐξ ἄλλων τε πολλῶν , ἀτὰρ οὐχ ἥκιστα καὶ δυοῖν ἡμετέρων πραγματειῶν , τῆς τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων καὶ τῆς τῶν φυσικῶν δυνάμεων . εὐεξίας μὲν οὖν ἴδιον ἡ τῶν στερεῶν σωμάτων εὐτροφία , εὐσαρκίας δὲ καὶ πολυσαρκίας ἡ τῶν σαρκῶν αὔξησις . ὡς τὰ πολλὰ μὲν οὖν ἀνάλογον ἡ πιμελὴ μᾶλλον αὔξεται , ποτὲ δὲ ἐν πιμελῇ μᾶλλον ἡ σὰρξ ἢ μόνη πιμελή . εἴρηται δὲ περὶ τούτων ἐν τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασι . καθάπερ δὲ ἐν σαρκὶ τὸ μέν ἐστιν εὐσαρκία , τὸ δὲ πολυσαρκία , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν αἵματι τὸ μὲν οἷον εὐαιμία τίς ἐστι , τὸ δὲ πολυαιμία . τὸ μὲν δὴ τῆς εὐαιμίας οὐκ ἄδηλον ὅτι καὶ ποιότητι καὶ ποσότητι κατὰ φύσιν ἐστὶν ἀκριβῶς · τὸ δὲ τῆς πολυαιμίας ἄμεμπτον μὲν τῷ ποιῷ , τῷ ποσῷ δὲ οὐκ ἄμεμπτον , ἀλλὰ πάντως μὲν πλέον , ἤτοι γε τοῦ κατὰ φύσιν ἐκ γενετῆς ὑπάρχοντος , ἢ τοῦ πρὸς τὴν δύναμιν . ἐγχωρεῖ γάρ ποτε ἀλλήλοις συναύξεσθαι παρὰ τὴν ἐκ γενετῆς φύσιν ἀμφότερα , καὶ τὴν τῆς δυνάμεως ῥώμην καὶ τὸ πλῆθος τοῦ αἵματος , ὥσπερ ἐν ταῖς ἀθλητικαῖς εὐεξίαις · καὶ γὰρ τὰ ὑγρὰ καὶ σαρκώδη καὶ ἡ δύναμις ἀνάλογον ἀλλήλοις ἐπ’ αὐτῶν συναύξονται . καὶ τοίνυν ἤδη πρόδηλον , ὡς οὐδ’ οἱ τὸν ὄγκον εἰπόντες τοῦ σώματος ἓν τῶν πληθωρικῶν σημείων ἀληθεύουσιν · ὄγκος μὲν γὰρ φλεβῶν πληθωρικὸν ἂν εἴη σημεῖον , ὄγκος δὲ σαρκῶν καὶ πιμελῆς ἐκείνων ἂν εἴη πλῆθος αὐτῶν , οὐ μὴν ὅ γε νῦν ἡμεῖς ζητοῦμεν , ὃ δὴ καὶ πληθώρα καλεῖται . περὶ γὰρ τούτου τοῦ πλήθους , ὃ δηλονότι κένωσιν ἐνδείκνυται , προθέμενοι λέγειν ἐς τοσοῦτον , ὅ ποτε ὁμωνυμίαις ἐνδείκνυται , ἐσφάλησαν ἔνιοί τινες ἐξ αὐτῶν , ὥστε εἰς τὸ τῶν σαρκῶν τε καὶ τῆς πιμελῆς ἀπενεχθῆναι πλῆθος . οὕτω μὲν δὴ μοχθηρὸν πλήθους γνώρισμα , σώματος ὄγκος · αὐτῶν μὲν γὰρ ἂν ἐκείνων εἴη τῶν φλεβῶν ὧν ὁρῶμεν ἐνδεικτικὸς τῆς πληρώσεως , οὐ μὴν ἐξ ἀνάγκης γε τῶν ἐν τῷ βάθει · ἀλλ’ ἐνδέχεταί ποτε καὶ τῶν ἔξω φλεβῶν διατεταμένων οὐχ ὡσαύτως διατετάσθαι καὶ τὰς ἔνδον , οἷον αὐτίκα κρύους μὲν κατασχόντος , εἰς τὸ βάθος ἀπελαύνεται τὸ αἷμα , καὶ λειφαιμοῦσι μὲν οὕτω δὴ αἱ ἐκτὸς , ὡς μηδὲ φαίνεσθαι · πάλιν δὲ ἀλέας γενομένης , ἢ λουσαμένων , ἐπὶ τὸ δέρμα καὶ τὰ ἐκτὸς τοῦ σώματος φέρεται τὸ αἷμα , καταλιπὸν τὸ βάθος · εἰ δὲ καὶ περικαὴς εἴη πυρετὸς , ἀναγκαῖον καὶ τότε καίεσθαι τῷ σώματι , καθάπερ ζέοντι , πνευματοῦσθαί τε καὶ χεῖσθαι . ὥστε ὁ τῶν φλεβῶν ὄγκος οὐκ ἔστιν ἀχώριστον γνώρισμα πλήθους χυμῶν , ἀλλὰ πρῶτον μὲν χρὴ τοιαύτην ὑπάρχειν τῷ σώματι κατάστασιν , ὡς μήτε τὰ ἔνδον τῶν ἔξω μήτε ἐκείνων ταῦτα πλεονεκτεῖν θερμότητι · δεύτερον δὲ , μηδ’ ἄμετρον εἶναι καθ’ ὅλον τὸ ζῶον θερμότητα . ἐπὶ τούτοις προδιορισθεῖσιν εἴη ἄν ποτε σημεῖον ὁ τῶν φλεβῶν ὄγκος αἱματικοῦ πλήθους νῦν λεγομένου , τοῦ κατ’ ἐπικράτησιν · ἀδύνατον γὰρ οὕτως ἀκριβὲς αἷμά ποτε περιέχεσθαι κατὰ τὰς φλέβας , ὡς μηδὲν αὐτῷ μήτε χολῆς ἐμφέρεσθαι , μήτε φλέγματος , μήτε ὀῤῥώδους ἰχῶρος , ὅθεν ἐγὼ κᾀν τοῖς ἔμπροσθεν ἠξίουν ὡσαύτως ἀκούειν , εἴτε τοὺς χυμοὺς πλεονάζειν , εἴθ’ αἷμα φήσαιμι . τοῦ γὰρ ἀμίκτου καὶ καθαροῦ τῶν ἄλλων ὑγρῶν αἵματος οὐδέποτε ἐν ταῖς ψλεψὶ περιεχομένου , δέδεικται γὰρ τοῦθ’ ἡμῖν ἑτέρωθι , ὡς τοῦ μέντοι μικτοῦ , μὴ μέντοι γε ὡς ἔτυχεν , ἀλλ’ ὡς ἐν συμμετρίᾳ τινι τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσι ζώοις , ἐπιμεμιγμένων αὐτῷ τῶν ἄλλων , οὐδὲν διοίσει χυμοὺς ἢ αἷμα προσαγορεύειν . συναυξανομένων γὰρ ἁπάντων ἐν τῇ κατὰ φύσιν συμμετρίᾳ τῷ κατ’ ἐπικράτειαν αἵματι , ταὐτὸν σημαίνει τὸ τῶν χυμῶν ὄνομα , καὶ οὐδὲν διαφέρει τοὺς χυμοὺς ηὐξῆσθαι λέγειν , ἢ τὸ αἷμα , τοῦ λόγου τοῦ φάσκοντος τοὺς χυμοὺς αὐτὸ τοῦτ’ ἐπιδεικνυμένου , τὸ περὶ τὴν ἀρχαίαν ἀναλογίαν πάντως πλεονάσαι , τουτὶ μὲν οὖν ἡμῖν οὕτω διοριζέσθω , πάλιν δ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἴωμεν . ὁ γὰρ τῶν φλεβῶν ὄγκος ἂν μήτε δι’ ἐπικράτησιν τῆς ἔξωθεν καταστάσεως , μήτε διάχυσίν τε καὶ ζέσιν ᾖ γενόμενος , αἱματικὸν εἶναι τὸ πλῆθος ἐνδείκνυται . χρὴ δὲ μηδὲ κατάῤῥοπον ἐσχηματίσθαι τὸ τοιοῦτον μόριον , ἢ κεκινῆσθαι προσφάτως ὑπὲρ τὰ ἄλλα · διὸ καί τινι λόγῳ περιλαβὼν ἄν τις ἅπαντας τοὺς κατὰ μέρος διορισμοὺς , τότ’ ἐνδείκνυσθαι φήσει τὸν ὄγκον τῶν φλεβῶν αἵματος πλῆθος , ὅταν ἅπαντα τὰ μόρια τὴν αὐτὴν κατάστασιν ἔχῃ μετὰ συμμέτρου θερμασίας , ὡς εἴγε ὡσαύτως μὲν ἅπαντα διακέοιτο , θερμότης δὲ ἄμετρος ὑπάρχοι , χύσις ἐν τῷδε γίγνεται τῶν χυμῶν εἰς ὄγκον αἴρουσα τὰς φλέβας , οὐ μὴν αἱματικόν γε τὸ πλῆθος , ἀλλὰ πνευματικὸν ἐνδείκνυται · πνευματοῦνται γὰρ οἱ χυμοὶ θερμαινόμενοι , διὸ καὶ ὅσοι τὸν ὄγκον τῶν φλεβῶν ἀπεφήναντο πλῆθος σημαίνειν , ἐὰν δὴ προσυπακούσῃ τις ἐν τῷ λόγῳ τὸ κατ’ ἐκείνας τὰς φλέβας , ἐν αἷσπερ ἂν ᾖ τοῦτο γινόμενον , ὀρθῶς εἰρηκέναι δόξουσι · πλείων γὰρ ἡ οὐσία τῆς πρόσθεν ἐξ ἀνάγκης ἐστὶν ἡ τὸν ὄγκον ἐργασαμένη ταῖς φλεψὶν , οὐ μὴν ἤδη γέ πω δῆλον , ὁποῖόν τι τὸ πλῆθός ﻿ ἐστιν · ἁπάσης γὰρ οὐσίας πολλῆς ὁ παρὰ φύσιν ὄγκος κοινὸς , εἴτ’ οὖν αἷμα καθαρὸν , εἴτε χολῶδες , εἴτε ὀῤῥῶδες , εἴτε φλεγματικὸν , εἴτε πνευματικὸν ὑπάρχοι . ὥσπερ δὲ τοῦτο κοινὸν ἁπάσης πλήθους διαφορᾶς , οὕτω καὶ τὸ τείνεσθαι τὰς φλέβας · ἕπεται γὰρ καὶ τοῦτο τῷ ποσῷ τοῦ πλήθους , οὐ τῇ κατ’ εἶδος διαφορᾷ . ὥστε ὁ ὄγκος καὶ ἡ τονώδης αἴσθησις οὐ μᾶλλόν τι χυμῶν ἢ πνεύματος ἐνδείξεται πλῆθος . εἰ μὲν οὖν τις ὧδέ πως ἀποφαίνοιτο , κατὰ τὰς τονώδεις αἰσθήσεις ἐξ ἀνάγκης πλῆθός ἐστιν , ἀληθὲς ἐρεῖ · καὶ μέντοι κᾂν οὕτως φήσειε , τὸ ἐν αἰσθητικοῖς μέρεσι πλῆθος ἐπιφέρει τινὰ διάθεσιν , ἀληθὲς ἐρεῖ καὶ αὐτός · εἰ δέ τις ἐάσας τὸ γενικὸν ὄνομα τὸ πλῆθος ἢ τοὺς χυμοὺς , αἷμα παραλάβοι κατὰ τὸν λόγον , οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἀληθεύσει δι’ ἃς εἴπομεν αἰτίας . ὅτι δ’ οὐδὲ πλήθους ἁπλῶς , ἀλλὰ τοῦ τε μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐν αὐτῷ , διαφορὰ κατὰ τε τοὺς ὄγκους ἐστὶ τῶν φλεβῶν καὶ τὴν τονώδη διάθεσιν , ἐνθένδε δῆλον . οὐδὲν μόριον ὀδυνᾶται πληρούμενον , ἄνευ τοῦ προγενέσθαι τάσιν αὐτῷ βιαίαν · εἰ δ’ εἰς ὄγκον μὲν αἴροιτο , μηδέπω δέ γε βιαίως , οὐδέπω τείνεται · διὸ τῶν ὄγκων ὁ μὲν σὺν τῇ τάσει πλέον ἐνδείξεται πλῆθος · ὁ δ’ ἄνευ ταύτης , ἧττον . πῶς οὖν ἐνίοτε τὴν ἀρχὴν μὲν οὐδεὶς ὄγκος φαίνεται κατὰ τὰς φλέβας , ἡ τονώδης δέ ἐστιν ἰσχυρὰ αἴσθησις ; χρὴ γὰρ δήπου τοῖς μεγίστοις ὄγκοις ἐζεῦχθαι τὴν τοῦ τείνεσθαι διάθεσιν . ἢ διότι ἔστιν ὅτε ὁ ὄγκος ἐν ταῖς διὰ βάθους φλεψὶ μόναις διατείνει , ἢ εἴπερ ἐν τῷ πρὸς τὶ τὸ πλῆθος , ὑπὲρ οὗ νῦν διαλεγόμεθα , τό τε πρὸς τὴν εὐρύτητα τῶν ἀγγείων , ὃ δὴ πλῆθος λέγομεν , οὐδέπω τεινομένων αὐτῶν , τό τε πρὸς τὴν τοῦ χιτῶνος τάσιν , δηλονότι τοῦ μὲν ὄγκου τῶν φλεβῶν ἡ γένεσις ἐπιδίδοται , εἰς πλῆθος αὐξομένου τοῦ αἵματος ὑπὲρ τὴν φυσικὴν ἑκάστου συμμετρίαν , ὥστε πρὸς ἐκείνην λέγεσθαι τὸ πολύ · τὸ δὲ τείνεσθαι τὸν χιτῶνα τῆς ὡς πρὸς αὐτὸν συμμετρίας ἐνδείκνυται ( διὰ ) ὑπερβολήν . οὐ γὰρ ἔστι κατὰ φύσιν οὐδὲ τοῦτον τείνεσθαι . ἑκάτερον οὖν ἐστι πολὺ , τό τε ὡς πρὸς τὴν κατὰ φύσιν συμμετρίαν αἷμα καὶ πρὸς τὴν τοῦ χιτῶνος τάσιν . ἐμνημόνευσε δὲ Ἐρασίστρατος ἀμφοτέρων , οὐ διηρθρωμένως μὲν , οὐδ’ οὕτω σαφῶς , ὡς ἐγὼ νῦν , ὅμως ὥστε ἐμφῆναι , διττὴν εἶναι φύσιν τοῦ πράγματος . ἐν μὲν γὰρ τῷ φάναι · κατ’ ἀρχὰς μὲν οὖν καὶ μετρίως πληρουμένων τῶν ἀγγείων , εὐτονώτεροί τε καὶ ἰσχυρότεροι ἑαυτῶν φαίνονται παρὰ τὸ εἰθισμένον · ἐνεδείξατο τὴν ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν ἑκάστῳ τοῦ αἵματος ἀμετρίαν · ἐν οἷς δὲ ἑξῆς ἐπιφέρων φησίν · ἐπιπλέον δὲ πληρώσεως ἐρχομένων , παρεμπίμπλανται βραχίονές τε καὶ χεῖρες καὶ κνῆμαι · τὴν ὡς πρὸς τοὺς περιέχοντας τὸ αἷμα χιτῶνας · ὥστε ὅρους εἶναι δύο τῆς τοῦ αἵματος ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν αὐξήσεως , ἕνα μὲν ἐν τῷ πληροῦσθαι τῶν φλεβῶν τοὺς χιτῶνας εἰς ὄγκον αἰρομένους ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν ἑκάστω , τὸν δὲ ἕτερον , ἐν ᾧ πρὸς τούτῳ τείνεσθαι συμβαίνει , μηδ’ ἑτέρου τούτων ὁρωμένου ἐν τῷ πρὸς τὴν δύναμιν πλήθει . περὶ μὲν δὴ τούτων ἱκανὰ καὶ ταῦτα .
Lemmas: ἐάω οὖν ἐν ὁ πάρειμι ὁ πρός ὁ ἐμπειρικός , αὖθις ἐπανέρχομαι πρός ὁ λογικός , ἕκαστος ὁ σύμπτωμα ὅς γράφω ἐπισκοπέω . ἔνιοι μέν γάρ αὐτός ὁ πρός ὁ δύναμις εἰμί πλῆθος , ἔνιοι δέ ὁ κατά ὁ ἔγχυμα , τις δέ οὐ ἁπλῶς εἰμί σημεῖον πλῆθος , ἀλλά τοιόσδε πλῆθος , τις δέ ὅλος οὐδείς πλῆθος , ἀλλά ἤτοι κακοχυμία τε καί διαφθορά , ἤ ἄρρωστος δύναμις , ἤ ὄγκος ὁ στερεός σῶμα . ὅτι δέ οὕτως οὗτος ἔχω , μανθάνω ἄν , εἰ προσέχω ὁ λέγω ὁ νόος . ὁ μέν δή τονώδης διάθεσις , ὅταν ἄνευ γυμνάσιον συμπίπτω , ἐνδείκνυμι μέν πάντως πολύς οὐσία ἐν αἰσθητικός σῶμα περιέχω , οὐ μήν ὅστις γε εἰμί ὁ οὐσία , ἤ ὁ εἶδος αὐτός , ἔτι ἐνδείκνυμι , κατά γε οὗτος μόνος αὐτός ὁ τείνω , κοινός κοινός ὑπάρχω ἅπας οὐσία , καί λεπτός , καί παχύς , καί μέσος ὁ σύστασις , καί πνευματώδης , ἔτι τε θερμός τε καί ψυχρός , ἤ μέσος , ἀλλά ἕτερος τις δέω διάγνωρισμα εἰς ὁ οὗτος διορισμός . ὁ δέ ἐν ὁ ἐνέργεια ἀτονία ὁ δύναμις ἄρρωστος δείκνυμι , ὁ ἐπέχω ὁ κινέω , ὡς ἐπί χείρ κίνησις ἀσθενής · πολύς γάρ ἀκολουθέω κατάστασις · εἴτε γάρ αὐξάνω τις ὁ τε σαρκώδης καί ὁ πιμελώδης γένος , ἐν ὁ αὐτός ὅρος διαμένω ὁ δύναμις , ἀνάγκη ὁ κίνησις ἄτονος γίγνομαι , μένω μέν ἴσος ὁ κινέω , αὐξάνω δέ ὁ κινέω · εἴτε ὁ χυμός τις εἷς , ἤ καί πᾶς ἅμα πλεονάζω , μή συναυξάνω αὐτός ὁ δύναμις , ἀνάγκη καί νῦν ἄτονος γίγνομαι ὁ ἐνέργεια · εἴτε ἄμφω μέν συναυξάνω , ὁ τε παρέγχυμα καλέω καί ὁ ὑγρός , μή συναυξάνω δέ ὁ δύναμις , εἴτε οὗτος ὡσαύτως ἔχω , ὁ δύναμις ἀσθενής γίγνομαι . δύναμαι δέ ἄν ποτέ καί ἄμφω συνέρχομαι , ὥστε ὁ δύναμις ἄρρωστος γίγνομαι , ﻿ καί ὁ χυμός ἅμα ὁ παρέγχυμα ἤ πολύς ἤ ἐλαχύς εἰμί , ἕτερος αὐτός ὁπότερος , ἄτονος ὁ ἐνέργεια καί διά οὗτος γίγνομαι , κατά εἷς τε συμβαίνω ἕκαστος αὐτός , καί κατά δύο , καί πολύς , καί πᾶς ἅμα . ὁ γάρ ἐπί ὁ ὁ στερεός σῶμα εὐτροφία νομίζω ποτέ δύναμαι κίνησις ἄτονος ἀπεργάζομαι μή γιγνώσκω εἰμί ἄνθρωπος , ὡς διά ὅλος ὁ στερεός σῶμα ὁ δύναμις διήκω , ἀλλά ὥσπερ αὐλός ἤ σωλήν πνεῦμα ὁ ἀρτηρία καί ὁ νεῦρον παρασκευάζω . οἶδα δέ ὁ ὅδε ὁ δόξα μοχθηρός ἐκ ἄλλος τε πολύς , ἀτάρ οὐ ἦκα καί δύο ἡμέτερος πραγματεία , ὁ ὁ Ἱπποκράτης καί Πλάτων δόγμα καί ὁ ὁ φυσικός δύναμις . εὐεξία μέν οὖν ἴδιος ὁ ὁ στερεός σῶμα εὐτροφία , εὐσαρκία δέ καί πολυσαρκία ὁ ὁ σάρξ αὔξησις . ὡς ὁ πολύς μέν οὖν ἀνάλογος ὁ πιμελή μάλα αὐξάνω , ποτέ δέ ἐν πιμελή μάλα ὁ σάρξ ἤ μόνος πιμελή . λέγω δέ περί οὗτος ἐν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα . καθά δέ ἐν σάρξ ὁ μέν εἰμί εὐσαρκία , ὁ δέ πολυσαρκία , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐν αἷμα ὁ μέν οἷος εὐαιμία τις εἰμί , ὁ δέ πολυαιμία . ὁ μέν δή ὁ εὐαιμία οὐ ἄδηλος ὅτι καί ποιότης καί ποσότης κατά φύσις εἰμί ἀκριβής · ὁ δέ ὁ πολυαιμία ἄμεμπτος μέν ὁ ποιός , ὁ πός δέ οὐ ἄμεμπτος , ἀλλά πάντως μέν πολύς , ἤτοι γε ὁ κατά φύσις ἐκ γενετή ὑπάρχω , ἤ ὁ πρός ὁ δύναμις . ἐγχωρέω γάρ ποτέ ἀλλήλων συναυξάνω παρά ὁ ἐκ γενετή φύσις ἀμφότερος , καί ὁ ὁ δύναμις ῥώμη καί ὁ πλῆθος ὁ αἷμα , ὥσπερ ἐν ὁ ἀθλητικός εὐεξία · καί γάρ ὁ ὑγρός καί σαρκώδης καί ὁ δύναμις ἀνάλογος ἀλλήλων ἐπί αὐτός συναυξάνω . καί τοίνυν ἤδη πρόδηλος , ὡς οὐδέ ὁ ὁ ὄγκος λέγω ὁ σῶμα εἷς ὁ πληθωρικός σημεῖον ἀληθεύω · ὄγκος μέν γάρ φλέψ πληθωρικός ἄν εἰμί σημεῖον , ὄγκος δέ σάρξ καί πιμελή ἐκεῖνος ἄν εἰμί πλῆθος αὐτός , οὐ μήν ὅς γε νῦν ἐγώ ζητέω , ὅς δή καί πληθώρα καλέω . περί γάρ οὗτος ὁ πλῆθος , ὅς δηλονότι κένωσις ἐνδείκνυμι , προτίθημι λέγω εἰς τοσοῦτος , ὅς ποτέ ὁμωνυμία ἐνδείκνυμι , σφάλλω ἔνιοι τις ἐκ αὐτός , ὥστε εἰς ὁ ὁ σάρξ τε καί ὁ πιμελή ἀποφέρω πλῆθος . οὕτως μέν δή μοχθηρός πλῆθος γνώρισμα , σῶμα ὄγκος · αὐτός μέν γάρ ἄν ἐκεῖνος εἰμί ὁ φλέψ ὅς ὁράω ἐνδεικτικός ὁ πλήρωσις , οὐ μήν ἐκ ἀνάγκη γε ὁ ἐν ὁ βάθος · ἀλλά ἐνδέχομαι ποτέ καί ὁ ἔξω φλέψ διατείνω οὐ ὡσαύτως διατείνω καί ὁ ἔνδον , οἷος αὐτίκα κρύος μέν κατέχω , εἰς ὁ βάθος ἀπελαύνω ὁ αἷμα , καί λειφαιμέω μέν οὕτως δή ὁ ἐκτός , ὡς μηδέ φαίνω · πάλιν δέ ἀλέα γίγνομαι , ἤ λούω , ἐπί ὁ δέρμα καί ὁ ἐκτός ὁ σῶμα φέρω ὁ αἷμα , καταλείπω ὁ βάθος · εἰ δέ καί περικαής εἰμί πυρετός , ἀναγκαῖος καί τότε καίω ὁ σῶμα , καθά ζέω , πνευματόω τε καί χέω . ὥστε ὁ ὁ φλέψ ὄγκος οὐ εἰμί ἀχώριστος γνώρισμα πλῆθος χυμός , ἀλλά πρῶτος μέν χρή τοιοῦτος ὑπάρχω ὁ σῶμα κατάστασις , ὡς μήτε ὁ ἔνδον ὁ ἔξω μήτε ἐκεῖνος οὗτος πλεονεκτέω θερμότης · δεύτερος δέ , μηδέ ἄμετρος εἰμί κατά ὅλος ὁ ζῷον θερμότης . ἐπί οὗτος προδιορίζω εἰμί ἄν ποτέ σημεῖον ὁ ὁ φλέψ ὄγκος αἱματικός πλῆθος νῦν λέγω , ὁ κατά ἐπικράτησις · ἀδύνατος γάρ οὕτως ἀκριβής αἷμα ποτέ περιέχω κατά ὁ φλέψ , ὡς μηδείς αὐτός μήτε χολή ἐμφέρω , μήτε φλέγμα , μήτε ὀρρώδης ἰχώρ , ὅθεν ἐγώ εἰͅν ὁ ἔμπροσθεν ἀξιόω ὡσαύτως ἀκούω , εἴτε ὁ χυμός πλεονάζω , εἴτε αἷμα φημί . ὁ γάρ ἄμικτος καί καθαρός ὁ ἄλλος ὑγρός αἷμα οὐδέποτε ἐν ὁ ψλεψ́ περιέχω , δείκνυμι γάρ οὗτος ἐγώ ἑτέρωθι , ὡς ὁ μέντοι μικτός , μή μέντοι γε ὡς τυγχάνω , ἀλλά ὡς ἐν συμμετρία τις ὁ κατά φύσις ἔχω ζῷον , ἐπιμείγνυμι αὐτός ὁ ἄλλος , οὐδείς διαφέρω χυμός ἤ αἷμα προσαγορεύω . συναυξάνω γάρ ἅπας ἐν ὁ κατά φύσις συμμετρία ὁ κατά ἐπικράτεια αἷμα , αὐτός σημαίνω ὁ ὁ χυμός ὄνομα , καί οὐδείς διαφέρω ὁ χυμός αὐξάνω λέγω , ἤ ὁ αἷμα , ὁ λόγος ὁ φάσκω ὁ χυμός αὐτός οὗτος ἐπιδείκνυμι , ὁ περί ὁ ἀρχαῖος ἀναλογία πάντως πλεονάζω , οὗτος μέν οὖν ἐγώ οὕτως διορίζω , πάλιν δέ ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι . ὁ γάρ ὁ φλέψ ὄγκος ἐάν μήτε διά ἐπικράτησις ὁ ἔξωθεν κατάστασις , μήτε διάχυσις τε καί ζέσις εἰμί γίγνομαι , αἱματικός εἰμί ὁ πλῆθος ἐνδείκνυμι . χρή δέ μηδέ κατάρροπος σχηματίζω ὁ τοιοῦτος μόριον , ἤ κινέω πρόσφατος ὑπέρ ὁ ἄλλος · διό καί τις λόγος περιλαμβάνω ἄν τις ἅπας ὁ κατά μέρος διορισμός , τότε ἐνδείκνυμι φημί ὁ ὄγκος ὁ φλέψ αἷμα πλῆθος , ὅταν ἅπας ὁ μόριον ὁ αὐτός κατάστασις ἔχω μετά σύμμετρος θερμασία , ὡς εἰ ὡσαύτως μέν ἅπας διάκειμαι , θερμότης δέ ἄμετρος ὑπάρχω , χύσις ἐν ὅδε γίγνομαι ὁ χυμός εἰς ὄγκος ἀείρω ὁ φλέψ , οὐ μήν αἱματικός γε ὁ πλῆθος , ἀλλά πνευματικός ἐνδείκνυμι · πνευματόω γάρ ὁ χυμός θερμαίνω , διό καί ὅσος ὁ ὄγκος ὁ φλέψ ἀποφαίνω πλῆθος σημαίνω , ἐάν δή προσυπακούω τις ἐν ὁ λόγος ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ φλέψ , ἐν ὅς ἄν εἰμί οὗτος γίγνομαι , ὀρθός λέγω δοκέω · πολύς γάρ ὁ οὐσία ὁ πρόσθεν ἐκ ἀνάγκη εἰμί ὁ ὁ ὄγκος ἐργάζομαι ὁ φλέψ , οὐ μήν ἤδη γε πω δῆλος , ὁποῖος τις ὁ πλῆθος ﻿ εἰμί · ἅπας γάρ οὐσία πολύς ὁ παρά φύσις ὄγκος κοινός , εἴτε οὖν αἷμα καθαρός , εἴτε χολώδης , εἴτε ὀρρώδης , εἴτε φλεγματικός , εἴτε πνευματικός ὑπάρχω . ὥσπερ δέ οὗτος κοινός ἅπας πλῆθος διαφορά , οὕτως καί ὁ τείνω ὁ φλέψ · ἕπομαι γάρ καί οὗτος ὁ πός ὁ πλῆθος , οὐ ὁ κατά εἶδος διαφορά . ὥστε ὁ ὄγκος καί ὁ τονώδης αἴσθησις οὐ μάλα τις χυμός ἤ πνεῦμα ἐνδείκνυμι πλῆθος . εἰ μέν οὖν τις ὧδε πως ἀποφαίνω , κατά ὁ τονώδης αἴσθησις ἐκ ἀνάγκη πλῆθος εἰμί , ἀληθής λέγω · καί μέντοι ᾄν οὕτως φημί , ὁ ἐν αἰσθητικός μέρος πλῆθος ἐπιφέρω τις διάθεσις , ἀληθής λέγω καί αὐτός · εἰ δέ τις ἐάω ὁ γενικός ὄνομα ὁ πλῆθος ἤ ὁ χυμός , αἷμα παραλαμβάνω κατά ὁ λόγος , οὐ ἐκ ἀνάγκη ἀληθεύω διά ὅς λέγω αἰτία . ὅτι δέ οὐδέ πλῆθος ἁπλῶς , ἀλλά ὁ τε μάλα τε καί ἥσσων ἐν αὐτός , διαφορά κατά τε ὁ ὄγκος εἰμί ὁ φλέψ καί ὁ τονώδης διάθεσις , ἐνθένδε δῆλος . οὐδείς μόριον ὀδυνάω πληρόω , ἄνευ ὁ προγίγνομαι τάσις αὐτός βίαιος · εἰ δέ εἰς ὄγκος μέν ἀείρω , μηδέπω δέ γε βίαιος , οὐδέπω τείνω · διό ὁ ὄγκος ὁ μέν σύν ὁ τάσις πολύς ἐνδείκνυμι πλῆθος · ὁ δέ ἄνευ οὗτος , ἥσσων . πῶς οὖν ἐνίοτε ὁ ἀρχή μέν οὐδείς ὄγκος φαίνω κατά ὁ φλέψ , ὁ τονώδης δέ εἰμί ἰσχυρός αἴσθησις ; χρή γάρ δήπου ὁ μέγας ὄγκος ζεύγνυμι ὁ ὁ τείνω διάθεσις . ἤ διότι εἰμί ὅτε ὁ ὄγκος ἐν ὁ διά βάθος φλέψ μόνος διατείνω , ἤ εἴπερ ἐν ὁ πρός τίς ὁ πλῆθος , ὑπέρ ὅς νῦν διαλέγω , ὁ τε πρός ὁ εὐρύτης ὁ ἀγγεῖον , ὅς δή πλῆθος λέγω , οὐδέπω τείνω αὐτός , ὁ τε πρός ὁ ὁ χιτών τάσις , δηλονότι ὁ μέν ὄγκος ὁ φλέψ ὁ γένεσις ἐπιδίδωμι , εἰς πλῆθος αὐξάνω ὁ αἷμα ὑπέρ ὁ φυσικός ἕκαστος συμμετρία , ὥστε πρός ἐκεῖνος λέγω ὁ πολύς · ὁ δέ τείνω ὁ χιτών ὁ ὡς πρός αὐτός συμμετρία ἐνδείκνυμι ( διά ) ὑπερβολή . οὐ γάρ εἰμί κατά φύσις οὐδέ οὗτος τείνω . ἑκάτερος οὖν εἰμί πολύς , ὁ τε ὡς πρός ὁ κατά φύσις συμμετρία αἷμα καί πρός ὁ ὁ χιτών τάσις . μνημονεύω δέ Ἐρασίστρατος ἀμφότερος , οὐ διηρθρωμένως μέν , οὐδέ οὕτως σαφής , ὡς ἐγώ νῦν , ὅμως ὥστε ἐμφαίνω , δισσός εἰμί φύσις ὁ πρᾶγμα . ἐν μέν γάρ ὁ φημί · κατά ἀρχή μέν οὖν καί μέτριος πληρόω ὁ ἀγγεῖον , εὔτονος τε καί ἰσχυρός ἑαυτοῦ φαίνω παρά ὁ ἐθίζω · ἐνδείκνυμι ὁ ὑπέρ ὁ κατά φύσις ἕκαστος ὁ αἷμα ἀμετρία · ἐν ὅς δέ ἑξῆς ἐπιφέρω φημί · ἐπιπολύ δέ πλήρωσις ἔρχομαι , παρεμπίμπλημι βραχίων τε καί χείρ καί κνήμη · ὁ ὡς πρός ὁ περιέχω ὁ αἷμα χιτών · ὥστε ὅρος εἰμί δύο ὁ ὁ αἷμα ὑπέρ ὁ κατά φύσις αὔξησις , εἷς μέν ἐν ὁ πληρόω ὁ φλέψ ὁ χιτών εἰς ὄγκος ἀείρω ὑπέρ ὁ κατά φύσις ἕκαστος , ὁ δέ ἕτερος , ἐν ὅς πρός οὗτος τείνω συμβαίνω , μηδέ ἕτερος οὗτος ὁράω ἐν ὁ πρός ὁ δύναμις πλῆθος . περί μέν δή οὗτος ἱκανός καί οὗτος .