galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 7.8
Περὶ μὲν |οὖν τῆς Ἀριστοτέλους τε καὶ τῶν Στωϊκῶν δόξης ὀλίγον ἀναβάλλομαι , τὸ δὲ τὴν αἴσθησιν τῶν αἰσθητῶν γίγνεσθαι δι’ ἀλλοιώσεώς τε καὶ διαγνώσεως ἐξ ὧν εἶπον δῆλον . ἀλλοιοῦται μὲν οὖν τὸ τῆς αἰσθήσεως ὄργανον , ἡ διάγνωσις δ’ αὐτοῦ τῆς ἀλλοιώσεως γίγνεται ἐκ μιᾶς δυνάμεως κοινῆς πάντων τῶν αἰσθητηρίων ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐπιῤῥεούσης . τὴν δὲ ἀρχὴν αὐτῶν εἴτε κοινὴν αἴσθησιν , εἴτε πρῶτον αἰσθητικὸν ἐθέλοις ὀνομάζειν , οὐ διοίσει . καὶ ταύτην ἔδειξεν ὁ πρόσθεν λόγος ἐγκέφαλον οὖσαν , ἀφ’ οὗ πάντα τὰ μόρια αἴσθησίν τε καὶ κίνησιν ἔχει , καθηκόντων ἑτέρων μὲν νεύρων εἰς τὰ τῶν αἰσθήσεων ὄργανα διαγνώσεως ἕνεκα τῶν αἰσθητῶν , ἑτέρων δὲ τῶν κινούντων αὐτὰ , τά γε κινεῖσθαι δεόμενα , καθάπερ ὀφθαλμούς τε καὶ γλῶτταν καὶ ὦτα . καὶ γὰρ οὖν καὶ ταῦτα τοῖς πλείστοις τῶν ζώων κινεῖται , μυῶν τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ περιλαμβανόντων αὐτὰ , δι’ ὧν αἱ καθ’ ὁρμὴν ἅπασαι κινήσεις τοῖς ζώοις εἰσίν . ἐξ ὧν ἁπάντων μαρτυρεῖται , προσηκόντως εἰρῆσθαι , τὸν ἐγκέφαλον ἀρχὴν εἶναι τοῦτο μὲν αἰσθήσεως ἁπάσης τοῖς ζώοις , τοῦτο δὲ τῆς καθ’ ὁρμὴν κινήσεως . εἰ δέ γε μὴ διὰ ταῦτα , τίνος ἕνεκα ἄλλου γέγονεν ; ἢ διότι τὰς μήνιγγας ἔξωθεν αὐτῷ περιέτεινεν ἡ φύσις , εἴ περ ἐν ἐκείναις μέν ἐστιν ἡ τῆς ψυχῆς ἀρχὴ , μάτην ἐγκέφαλος ἐγένετο ; διὰ τί δ’ ἑκάστη τῶν κοιλιῶν αὐτοῦ τιτρωσκομένη κίνδυνον ὀξύτατον ἐπιφέρει ; διὰ τί δ’ ἀπ’ αὐτοῦ πάντα πέφυκε τὰ νεῦρα καὶ ὁ νωτιαῖος μυελός ; ὃς ὅτι μὲν ἀποβλάστημα τῆς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον οὐσίας ἐστὶν , ἐναργῶς φαίνεται διὰ τῶν ἀνατομῶν , ὡς μηδὲ τοὺς μαγείρους ἀγνοεῖν . ὁποίαν δέ τινα τὴν δύναμιν ἔχει , μάθοις ἂν ῥᾳδίως , εἰ πρότερον μὲν ἐπὶ τὴν ἀνατομὴν ἀφικόμενος ἴδοις ἀπ’ αὐτοῦ νεῦρα φυόμενα τὸν ἀριθμὸν ἑξήκοντά που , καταμάθοις δ’ ἑκάστου τὴν χρείαν , ἐνδειξαμένης τῆς κατασκευῆς αὐτῶν ἅμα τοῖς γιγνομένοις πάθεσιν ἐπὶ ταῖς τομαῖς . ἡ μέν γε κατασκευὴ παραπλησία τοῖς ἀπ’ ἐγκεφάλου φυομένοις , τῆς μὲν οἷον ἐντεριώνης ἑκάστου τῶν νεύρων ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ νωτιαίου βλαστανούσης , ἐν κύκλῳ δ’ αὐτὸ τῶν μηνίγγων περιλαμβανουσῶν . ἔχει γὰρ δὴ καὶ ὁ νωτιαῖος ὁμοίως ἐγκεφάλῳ τὰς μήνιγγας ἕνεκα τῆς αὐτῆς χρείας , ἃς εἰ καὶ περιέλοις ἑκάστου τῶν ἀποφυομένων νεύρων , οὐδὲν βλάπτεται τὸ μέλος , εἰς ὃ τὸ νεῦρον ἐμφύεται , μαρτυροῦντος καὶ τοῦδε τοῦ φαινομένου , σκεπάσματα μὲν εἶναι τὰς μήνιγγας ἐγκεφάλου τε καὶ νωτιαίου , τὴν δὲ τῆς αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως δύναμιν ἐν τοῖς ὑπ’ αὐτῶν περιεχομένοις ὑπάρχειν . ὅταν οὖν διατέμῃς τὴν ἐντεριώνην τοῦ νεύρου , παραχρῆμα τὸ μέλος , εἰς ὃ τὸ νεῦρον ἀφικνεῖται , φαίνεται παντάπασιν ἀναίσθητόν τε καὶ ἀκίνητον . ὅτι δὲ καὶ ὁ νωτιαῖος αὐτὸς ἀπ’ ἐγκεφάλου τὴν ἀρχὴν ἔχει τῶν δυνάμεων , εὔδηλον ἐκ τοῦ , διατμηθέντος αὐτοῦ καθ’ ὁτιοῦν μέρος , ὅσον μὲν ἀνωτέρω τῆς τομῆς ἐστιν , ὑγιὲς διαφυλάττεσθαι , τοῦ κατωτέρω δὲ τὴν αἴσθησιν ἀπόλλυσθαι παραχρῆμα καὶ τὴν κίνησιν , ἁπάντων τῶν ἀπ’ αὐτοῦ λαμβανόντων τὰ νεῦρα μυῶν ἀναισθήτων τε καὶ ἀκινήτων γιγνομένων . Ἐρασίστρατος μὲν οὖν , εἰ καὶ μὴ πρόσθεν , ἀλλ’ ἐπὶ γήρως γε τὴν ἀληθῆ τῶν νεύρων ἀρχὴν κατενόησεν . Ἀριστοτέλης δὲ , μέχρι παντὸς ἀγνοήσας , εἰκότως ἀπορεῖ χρείαν εἰπεῖν ἐγκεφάλου . τίνα δ’ ἐστὶν , ἃ λέγει , καὶ ὅπως ἐξελέγχεται , μαθεῖν ἔνεστί σοι τὸ περὶ χρείας μορίων ὄγδοον ὑπόμνημα τῆς ἡμετέρας πραγματείας ἀναγνόντι , καθάπερ γε καὶ ὅτι τούτων ἁπάντων τῶν δογμάτων ὧν διῆλθον Ἱπποκράτης ἐστὶν ἡγεμὼν , ἐν ἄλλοις τέ τισι κᾀν τοῖς περὶ Ἱπποκράτους ἀνατομῆς ὑπομνήμασι δέδεικται . διὸ καὶ νῦν οὐ γέγραφα τὰς ῥήσεις , ὥσπερ τὰς Πλάτωνος , ὅπως μὴ δὶς ὑπὲρ τῶν αὐτῶν λέγοιμι . τῶν Πλάτωνος δὲ κατ’ ἄλλην οὐδεμίαν μεμνημονευκὼς πραγματείαν , εἰκότως ἐν τῇδε παρεθέμην .
Lemmas: περί μέν οὖς ὁ Ἀριστοτέλης τε καί ὁ Στωϊκός δόξα ὀλίγος ἀναβάλλω , ὁ δέ ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητός γίγνομαι διά ἀλλοίωσις τε καί διάγνωσις ἐκ ὅς λέγω δῆλος . ἀλλοιόω μέν οὖν ὁ ὁ αἴσθησις ὄργανον , ὁ διάγνωσις δέ αὐτός ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι ἐκ εἷς δύναμις κοινός πᾶς ὁ αἰσθητήριον ἐκ ὁ ἀρχή ἐπιρρέω . ὁ δέ ἀρχή αὐτός εἴτε κοινός αἴσθησις , εἴτε πρῶτος αἰσθητικός ἐθέλω ὀνομάζω , οὐ διαφέρω . καί οὗτος δείκνυμι ὁ πρόσθεν λόγος ἐγκέφαλος εἰμί , ἀπό ὅς πᾶς ὁ μόριον αἴσθησις τε καί κίνησις ἔχω , καθήκω ἕτερος μέν νεῦρον εἰς ὁ ὁ αἴσθησις ὄργανον διάγνωσις ἕνεκα ὁ αἰσθητός , ἕτερος δέ ὁ κινέω αὐτός , ὁ γε κινέω δέω , καθά ὀφθαλμός τε καί γλῶσσα καί οὖς . καί γάρ οὖν καί οὗτος ὁ πολύς ὁ ζῷον κινέω , μῦς ὁ ἐν ὁ κεφαλή περιλαμβάνω αὐτός , διά ὅς ὁ κατά ὁρμή ἅπας κίνησις ὁ ζῷον εἰμί . ἐκ ὅς ἅπας μαρτυρέω , προσηκόντως λέγω , ὁ ἐγκέφαλος ἀρχή εἰμί οὗτος μέν αἴσθησις ἅπας ὁ ζῷον , οὗτος δέ ὁ κατά ὁρμή κίνησις . εἰ δέ γε μή διά οὗτος , τίς ἕνεκα ἄλλος γίγνομαι ; ἤ διότι ὁ μῆνιγξ ἔξωθεν αὐτός περιτείνω ὁ φύσις , εἰ περ ἐν ἐκεῖνος μέν εἰμί ὁ ὁ ψυχή ἀρχή , μάτην ἐγκέφαλος γίγνομαι ; διά τίς δέ ἕκαστος ὁ κοιλία αὐτός τιτρώσκω κίνδυνος ὀξύς ἐπιφέρω ; διά τίς δέ ἀπό αὐτός πᾶς φύω ὁ νεῦρον καί ὁ νωτιαῖος μυελός ; ὅς ὅτι μέν ἀποβλάστημα ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος οὐσία εἰμί , ἐναργής φαίνω διά ὁ ἀνατομή , ὡς μηδέ ὁ μάγειρος ἀγνοέω . ὁποῖος δέ τις ὁ δύναμις ἔχω , μανθάνω ἄν ῥᾴδιος , εἰ πρότερος μέν ἐπί ὁ ἀνατομή ἀφικνέομαι ὁράω ἀπό αὐτός νεῦρον φύω ὁ ἀριθμός ἑξήκοντα που , καταμανθάνω δέ ἕκαστος ὁ χρεία , ἐνδείκνυμι ὁ κατασκευή αὐτός ἅμα ὁ γίγνομαι πάθος ἐπί ὁ τομή . ὁ μέν γε κατασκευή παραπλήσιος ὁ ἀπό ἐγκέφαλος φύω , ὁ μέν οἷος ἐντεριώνη ἕκαστος ὁ νεῦρον ἀπό αὐτός ὁ νωτιαῖος βλαστάνω , ἐν κύκλος δέ αὐτός ὁ μῆνιγξ περιλαμβάνω . ἔχω γάρ δή καί ὁ νωτιαῖος ὅμοιος ἐγκέφαλος ὁ μῆνιγξ ἕνεκα ὁ αὐτός χρεία , ὅς εἰ καί περιαιρέω ἕκαστος ὁ ἀποφύω νεῦρον , οὐδείς βλάπτω ὁ μέλος , εἰς ὅς ὁ νεῦρον ἐμφύω , μαρτυρέω καί ὅδε ὁ φαίνω , σκέπασμα μέν εἰμί ὁ μῆνιγξ ἐγκέφαλος τε καί νωτιαῖος , ὁ δέ ὁ αἴσθησις τε καί κίνησις δύναμις ἐν ὁ ὑπό αὐτός περιέχω ὑπάρχω . ὅταν οὖν διατέμνω ὁ ἐντεριώνη ὁ νεῦρον , παραχρῆμα ὁ μέλος , εἰς ὅς ὁ νεῦρον ἀφικνέομαι , φαίνω παντάπασι ἀναίσθητος τε καί ἀκίνητος . ὅτι δέ καί ὁ νωτιαῖος αὐτός ἀπό ἐγκέφαλος ὁ ἀρχή ἔχω ὁ δύναμις , εὔδηλος ἐκ ὁ , διατμέω αὐτός κατά ὁστισοῦν μέρος , ὅσος μέν ἀνώτερος ὁ τομή εἰμί , ὑγιής διαφυλάσσω , ὁ κάτω δέ ὁ αἴσθησις ἀπόλλυμι παραχρῆμα καί ὁ κίνησις , ἅπας ὁ ἀπό αὐτός λαμβάνω ὁ νεῦρον μῦς ἀναίσθητος τε καί ἀκίνητος γίγνομαι . Ἐρασίστρατος μέν οὖν , εἰ καί μή πρόσθεν , ἀλλά ἐπί γῆρας γε ὁ ἀληθής ὁ νεῦρον ἀρχή κατανοέω . Ἀριστοτέλης δέ , μέχρι πᾶς ἀγνοέω , ἔοικα ἀπορέω χρεία λέγω ἐγκέφαλος . τίς δέ εἰμί , ὅς λέγω , καί ὅπως ἐξελέγχω , μανθάνω ἔνειμι σύ ὁ περί χρεία μόριον ὄγδοος ὑπόμνημα ὁ ἡμέτερος πραγματεία ἀναγιγνώσκω , καθά γε καί ὅτι οὗτος ἅπας ὁ δόγμα ὅς διέρχομαι Ἱπποκράτης εἰμί ἡγεμών , ἐν ἄλλος τε τις εἰͅν ὁ περί Ἱπποκράτης ἀνατομή ὑπόμνημα δείκνυμι . διό καί νῦν οὐ γράφω ὁ ῥῆσις , ὥσπερ ὁ Πλάτων , ὅπως μή δίς ὑπέρ ὁ αὐτός λέγω . ὁ Πλάτων δέ κατά ἄλλος οὐδείς μνημονεύω πραγματεία , ἔοικα ἐν ὅδε παρατίθημι .