galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 7.3
Διὰ τοὺς ἀγανακτοῦντας οὖν ἐπὶ τῷ μήκει τῆς ἐνεστώσης πραγματείας ἑτέρωθι μὲν ἰδίᾳ περὶ τῆς τῶν ἀρετῶν διαφορᾶς αὖθις ἔγνωκα ποιήσασθαι τὸν λόγον , ἐν δὲ τῷ παρόντι διὰ τοὺς φιλομαθεῖς ἐπείγοντάς με τὰ λείποντα προσθεῖναι τοῖς ἐνεστῶσιν ἐπὶ τὰ συνεχῆ τοῖς εἰρημένοις ἀφίξομαι . δέδεικται μὲν γὰρ , ὡς ἡ τοῦ γεγεννημένου ζώου διοίκησις ὑπὸ τριῶν ἀρχῶν γίνεται , μιᾶς μὲν τῆς ἐν τῇ κεφαλῇ κατῳκισμένης , ἧς ἔργα καθ’ ἑαυτὴν μὲν ἥ τε φαντασία , καὶ μνήμη , καὶ νόησις , καὶ διανόησις , ἐν δὲ τῷ πρός τι τῆς τ’ αἰσθήσεως ἡγεῖσθαι τοῖς αἰσθανομένοις τοῦ ζώου μέρεσι καὶ τῆς κινήσεως τοῖς κινουμένοις καθ’ ὁρμὴν , ἑτέρας δὲ τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ καθιδρυμένης , ἧς ἔργα καθ’ ἑαυτὴν μὲν ὁ τόνος ἐστὶ τῆς ψυχῆς , καὶ τὸ μόνιμον ἐν οἷς ἂν ὁ λογισμὸς κελεύσῃ , καὶ τὸ ἀήττητον , κατὰ πάθος δὲ οἷον ζέσις τῆς ἐμφύτου θερμασίας΄ , ποθούσης τιμωρήσασθαι τῆς ψυχῆς τηνικαῦτα τὸν ἀδικεῖν δόξαντα , καὶ καλεῖται τὸ τοιοῦτον θυμὸς , ἐν δὲ τῷ πρός τι θερμασίας ἀρχὴ τῆς κατὰ μέρος εἶναι μορίοις ἀρτηρίαις τε κινήσεως σφυγμικῆς , τῆς δ’ ὑπολοίπου δυνάμεως ἐν ἥπατι καθιδρυμένης ἔργα τὰ περὶ τὴν θρέψιν ἅπαντα κατὰ τὸ ζῶον , ὧν μέγιστον μέρος ἡμῖν τε καὶ πᾶσι τοῖς ἐναίμοις ζώοις ἐστὶν ἡ τοῦ αἵματος γένεσις . τῆς δ’ αὐτῆς ταύτης δυνάμεως καὶ ἡ τῶν ἡδέων ἐστὶν ἀπόλαυσις , ἐν ᾗ σφοδρότερον τοῦ δέοντος κινουμένη τήν τ’ ἀκρασίαν καὶ τὴν ἀκολασίαν ἐργάζεται . ἡ μὲν οὖν ἀπόδειξις ἡ δεικνῦσα , τὴν τῶν νεύρων ἀρχὴν εἶναι κατὰ τὴν κεφαλὴν , εὐθὺς ἔχει καὶ τὸ μέρος αὐτῆς συνενδεικνύμενον . ὄντων γὰρ τοῦ λόγου δυοῖν λημμάτων , ἑνὸς μὲν κατὰ τὴν τοῦ προβλήματος ἔννοιαν , ἢ οὐσίαν , ἢ φύσιν , ἢ ὅπως ἂν ἐθέλῃς ὀνομάζειν , ἑτέρου δὲ φαινομένου διὰ τῆς ἀνατομῆς , τούτῳ τῷ φαινομένῳ μετ’ ἀκριβείας γιγνωσκομένῳ συνδιαγιγνώσκεται τῆς κεφαλῆς τὸ μέρος , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῶν νεύρων ἐστὶν , οὐχ αἱ μήνιγγες , ἀλλ’ ἐγκέφαλος . ἕκαστον γὰρ τῶν ἀποφυομένων νεύρων τριπλοῦν τὴν οὐσίαν ἐστὶ , τὸ μέσον μὲν τοῦ αὐτοῦ , καὶ διὰ βάθους , ὅπερ ἀνάλογόν ἐστι τῇ τῶν δένδρων ἐντεριώνῃ , τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως ἔχον ἐξ ἐγκεφάλου , περιεχόμενον δ’ ἐν κύκλῳ πρώτῃ μὲν τῇ τῆς λεπτῆς μήνιγγος ἀποφύσει , δευτέρᾳ δὲ τῇ τῆς παχείας . Ἐρασίστρατος δ’ , ἄχρι πολλοῦ τὴν ἔξωθεν μοῖραν ὁρῶν μόνην τοῦ νεύρου τὴν ἀπὸ τῆς παχείας μήνιγγος ὁρμωμένην , |ἀπ’ ἐκείνης ᾤετο πεφυκέναι σύμπαν τὸ νεῦρον , καὶ μεστά γε τὰ πλεῖστα τούτου τῶν συγγραμμάτων ἐστὶν ἀπὸ τῆς περιεχούσης τὸν ἐγκέφαλον μήνιγγος πεφυκέναι φάσκοντος τὰ νεῦρα . ἀλλ’ ὅτε πρεσβύτης ὢν ἤδη καὶ σχολὴν ἄγων μόνοις τοῖς τῆς τέχνης θεωρήμασιν ἀκριβεστέρας ἐποιεῖτο τὰς ἀνατομὰς , ἔγνω καὶ τὴν οἷον ἐντεριώνην τῶν νεύρων ἀπ’ ἐγκεφάλου πεφυκυῖαν . ἔχει δὲ ἡ ῥῆσις αὐτοῦ τόνδε τὸν τρόπον . ἐθεωροῦμεν δὲ καὶ τὴν φύσιν τοῦ ἐγκεφάλου , καὶ ἦν ὁ μὲν ἐγκέφαλος διμερὴς , καθάπερ καὶ τῶν λοιπῶν ζώων , καὶ κοιλίαν παρὰ |τῷ μήκει τῷ εἴδει κειμένην , συντέτρηντο δ’ αὗται εἰς μίαν κατὰ τὴν συναφὴν τῶν μερῶν , ἐκ δὲ ταύτης ἔφερεν εἰς τὴν ἐπεγκρανίδα καλουμένην , καὶ ἐκεῖ ἑτέρα ἦν μικρὰ κοιλία , διεπέφρακτο δὲ ταῖς μήνιγξιν ἕκαστον τῶν μερῶν . ἥ τε γὰρ ἐπεγκρανὶς διεπέφρακτο αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν , καὶ ὁ ἐγκέφαλος παραπλήσιος ὢν νήστει καὶ πολύπλοκος , πολὺ δ’ ἔτι μᾶλλον τούτου ἡ ἐπεγκρανὶς πολλοῖς ἑλιγμοῖς καὶ ποικίλοις κατεσκεύαστο . ὥστε μαθεῖν τούτων τὸν θεωροῦντα , ὅτι , ὥσπερ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ζώων , ἐλάφου τε καὶ λαγωοῦ , καὶ εἴ τι ἄλλο κατὰ τὸ τρέχειν πολύ τι τῶν λοιπῶν ζώων ὑπεραίρει τοῖς πρὸς ταῦτα χρησίμοις , εὖ κατεσκευασμένοις μυσί τε καὶ νεύροις , οὕτω καὶ ἄνθρωπος , ἐπειδὴ τῶν λοιπῶν ζώων πολὺ τῷ διανοεῖσθαι περίεστι , πολὺ τοῦτ’ ἔστι πολύπλοκον , ἦσαν δὲ καὶ ἀποφύσεις τῶν νεύρων πᾶσαι ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου , καὶ καθ’ ὅλον εἰπεῖν ἀρχὴ φαίνεται εἶναι τῶν κατὰ τὸ σῶμα ὁ ἐγκέφαλος . ἥ τε γὰρ ἀπὸ τῶν ῥινῶν γιγνομένη αἴσθησις συντέτρητο ἐπὶ τοῦτον καὶ ἀπὸ τῶν ὤτων . ἐφέροντο δὲ καὶ ἐπὶ τὴν γλῶσσαν καὶ ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀποφύσεις ἀπὸ τοὺ ἐγκεφάλου . ἐνταῦθα ὁ Ἐρασίστρατος ὁμολογεῖ καὶ πρότερον ἀγνοούμενον ἑαυτῷ σαφῶς ἑωρακέναι τηνικαῦτα , τῶν νεύρων ἕκαστον ἐξ ἐγκεφάλου φυόμενον . ἀκριβῶς δὲ καὶ περὶ τῶν τεττάρων αὐτοῦ κοιλιῶν ἔγραψεν , ἃς οὐδ’ αὐτὸς ἔτει τῷ πρότερον εἶδεν . εἰ δὲ κᾀπὶ τῶν ζώντων ζώων ἐπεποίητο τὴν πεῖραν , ἣν ἡμεῖς οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δὶς , ἀλλὰ πάνυ πολλάκις ἐποιησάμεθα , βεβαίως ἂν ἔγνω τὴν μὲν σκληρὰν καὶ παχεῖαν μήνιγγα σκέπης ἕνεκεν γεγενημένην ἐγκεφάλου , τὴν δὲ μαλακὴν καὶ λεπτὴν καὶ τούτου μὲν αὐτοῦ χάριν , ἔτι δὲ μᾶλλον ὑπὲρ τοῦ συνδεῖν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀγγεῖα , τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰς φλέβας . τίνα δέ ἐστιν , ἃ χρῆναί φημι τεθεᾶσθαι κατὰ τὰς ἀνατομὰς εἰς τὴν τῶν τοιούτων δογμάτων εὕρεσιν , ἐπὶ πλέον μὲν ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσι λέγεται , μνημονεύσω δὲ καὶ νῦν αὐτῶν τοσούτου μέρους , ὅσον εἰς τὰ παρόντα μάλιστ’ ἐστὶ χρήσιμον . ἐκκοπέντος τοῦ τῆς κεφαλῆς ὀστοῦ , ζῶντος ἔτι τοῦ ζώου , καὶ γυμνῆς τῆς παχείας μήνιγγος γενομένης , ἐὰν ἑκατέρωθεν τῆς μέσης εὐθείας , καθ’ ἣν ἐγκαταβαίνει τῷ ἐγκεφάλῳ διπλουμένη , δι’ ἀγκίστρων ἀνατείνας αὐτὴν , ἢ τέμῃς μόνην , ἢ ἐκτέμῃς ὅλην , οὔτ’ ἀναίσθητον , οὔτ’ ἀκίνητον γίγνεται τὸ ζῶον , ὥσπερ οὐδ’ εἰ τὸ σκέπον αὐτῆς μέρος ὅλον τὸν ὄπισθεν ἐγκέφαλον ἢ τέμνεις μόνον , ἢ ἐκτέμνεις . οὐ μὴν οὐδ’ εἰ τὸν ἐγκέφαλον αὐτὸν ὁπωσοῦν ἐκτέμνοις , οὐδ’ οὕτως τὸ ζῶον ἀκίνητον ἢ ἀναίσθητον γίγνεται , πρὶν ἐπί τινα τῶν κοιλιῶν αὐτοῦ τὴν τομὴν ἐξικέσθαι . μάλιστα μὲν οὖν ἡ ὀπίσω βλάπτει τὸ ζῶον , ἐφεξῆς δὲ ἡ μέση . τῶν προσθίων δὲ ἑκατέρα βραχυτέραν ἐργάζεται τὴν βλάβην , καὶ μᾶλλον μὲν ἐπὶ τῶν πρεσβυτέρων ζώων , ἧττον δ’ ἐπὶ τῶν νέων . τὰ δ’ αὐτὰ ταῖς εἰς τὰς κοιλίας τομαῖς αἱ κατ’ αὐτῶν ἐργάζονται θλίψεις , ἃς οὐδ’ ἐπιτηδευόντων , ἀλλὰ καὶ πάνυ φυλαττομένων ὁρῶμεν ἐνίοτε γιγνομένας ἐπὶ τῶν ἀνατιτρωμένων ἀνθρώπων , ὅταν τὰ τῆς κεφαλῆς ὀστᾶ καταγῶσιν . ἐκ τούτων οὖν τῶν φαινομένων ἴσως ἄν τις ὑπονοήσειε , τὸ κατὰ τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου πνεῦμα δυοῖν θάτερον , εἰ μὲν ἀσώματός ἐστιν ἡ ψυχὴ , τὸ πρῶτον αὐτῆς ὑπάρχειν , ὡς ἂν εἴποι τις , οἰκητήριον , εἰ δὲ σῶμα , τοῦτ’ αὐτὸ πνεῦμα τὴν ψυχὴν εἶναι . ἀλλ’ ὅταν γε , συναχθεισῶν τῶν κοιλιῶν , ὀλίγον ὕστερον αὖθις αἰσθάνηται καὶ κινῆται τὸ ζῶον , οὐκ ἔθ’ οἷόν τε φάναι , τῶν εἰρημένων ὑπάρχειν τουτὶ τὸ πνεῦμα . βέλτιον οὖν ὑπολαβεῖν , ἐν αὐτῷ μὲν τῷ σώματι|τοῦ ἐγκεφάλου τὴν ψυχὴν οἰκεῖν , ἥτις ποτ’ ἂν ᾖ κατὰ τὴν οὐσίαν · οὔπω γὰρ περὶ τούτου σκέψις ἥκει · τὸ πρῶτον δ’ αὐτῆς ὄργανον εἴς τε τὰς αἰσθήσεις ἁπάσας τοῦ ζώου καὶ προσέτι τὰς καθ’ ὁρμὴν κινήσεις τοῦτ’ εἶναι τὸ πνεῦμα , διὸ καὶ κενωθὲν , ἄχρις ἂν αὖθις ἀθροισθῇ , τὴν μὲν ζωὴν οὐκ ἀφαιρεῖσθαι τὸ ζῶον , ἀναίσθητον δὲ καὶ ἀκίνητον ἐργάζεσθαι . καίτοι γε , εἴπερ ἦν αὐτὸ ἡ τῆς ψυχῆς οὐσία , συνδιεφθείρετ’ ἂν αὐτῷ κενουμένῳ παραχρῆμα τὸ ζῶον . εὔλογον οὖν γεννᾶσθαι μὲν τουτὶ τὸ πνεῦμα κατὰ τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου , καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖσε τελευτᾷν ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν οὐκ ὀλίγον πλῆθος , ἐξ οὗ τὰ καλούμενα χοροειδῆ πλέγματα γέγονεν , ὄργανον δ’ , ὡς ἔφην , εἶναι τὸ πρῶτον αὐτὸ τῆς ψυχῆς . ἔτι δ’ ἂν μᾶλλον ἐλπίσαις γίγνεσθαι τὸ πνεῦμα τοῦτο , τῶν ἀγγείων ἀναπνεόντων αὐτὸ , καὶ μάλιστα τῶν ἀρτηριῶν , εἰς τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου , τό δικτυοειδὲς ἰδὼν πλέγμα γιγνόμενον ἐκ τῶν ἐρχομένων εἰς τὴν κεφαλὴν ἀρτηριῶν , ὅταν πρῶτον ὑπερβᾶσαι τὸ κρανίον ἐντὸς αὐτοῦ γένωνται κατὰ τὴν καλουμένην ἐγκεφάλου βάσιν . ἐνταῦθα γὰρ οὐκ ὀλίγην χώραν ἡ φύσις οἷον θαλάμην τινὰ τῷ δικτυοειδεῖ τῷδε παρεσκεύασε πλέγματι περιεχομένην ὑπὸ τῆς παχείας μήνιγγος , εἰς ἣν χώραν ἀπὸ τῶν καρωτίδων ὀνομαζομένων ἀρτηριῶν οὐ σμικρά τις ἀφικνουμένη μοῖρα , καθ’ ἑκάτερον μέρος ἓν ἀγγεῖον , εἶτα κατασχιζόμεναι πολυειδῶς οὐχ ἁπλοῦν ἐργάζονται καὶ τὸ δίκτυον , ἀλλ’ ἐπ’ ἀλλήλοις κείμενα πολλὰ μετὰ τοῦ συνῆφθαί τε καὶ συμπεφυκέναι πάντα . καὶ πάλιν γε κατὰ τοῦ πλέγματος τοῦδε τηλικούτου ζεύγους ἀρτηριῶν ἐκφυομένου , ἡλίκον ἐξ ἀρχῆς ἦν τὸ παρὰ τῶν καρωτίδων ἧκον , εἰς τὸν ἐγκέφαλον ἀναφέρεται τά τ’ ἄλλα μέρη διαπλέκον αὐτοῦ παμπόλλαις ἀπονεμήσεσι καὶ τὰ κατὰ τὰς κοιλίας ἐργαζόμενα πλέγματα . τὸ μὲν οὖν κατὰ τὰς ἀρτηρίας πνεῦμα ζωτικόν ἐστί τε καὶ προσαγορεύεται , τὸ δὲ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ψυχικὸν , οὐχ ὡς οὐσία ψυχῆς ὑπάρχον , ἀλλ’ ὡς ὄργανον πρῶτον αὐτῆς οἰκούσης κατὰ τὸν ἐγκέφαλον , ὁποία τις ἂν ᾖ τὴν οὐσίαν . ὥσπερ δὲ τὸ ζωτικὸν πνεῦμα κατὰ τὰς ἀρτηρίας τε καὶ τὴν καρδίαν γεννᾶται , τὴν ὕλην ἔχον τῆς γενέσεως ἔκ τε τῆς εἰσπνοῆς καὶ τῆς τῶν χυμῶν ἀναθυμιάσεως , οὕτω τὸ ψυχικὸν ἐκ τοῦ ζωτικοῦ κατεργασθέντος ἐπὶ πλέον ἔχει τὴν γένεσιν . ἐχρῆν γὰρ δήπου μᾶλλον ἁπάντων αὐτὸ μεταβολῆς ἀκριβοῦς τυχεῖν . εἴπερ οὖν τό τε σπέρμα καὶ τὸ γάλα , καίτοι γ’ ἀπολειπόμενα τῇ δυνάμει τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος , ὅμως ἡ φύσις ἀκριβῶς κατεργάζεσθαι δεομένη πολυχρόνιον αὐτοῖς ἐμηχανήσατο τὴν ἐν τοῖς πεπτικοῖς ὀργάνοις διατριβὴν , καὶ διὰ τοῦτο τῷ μὲν σπέρματι τὴν πρὸ τῶν ὄρχεων ἕλικα παρεσκεύασε , τῷ δὲ γάλακτι τὸ μῆκος τῶν εἰς τοὺς τιτθοὺς ἰόντων ἀγγείων , εἰκότως καὶ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἐκ τοῦ ζωτικοῦ πνεύματος ἐργαζομένη τὸ ψυχικὸν οἷον λαβύρινθόν τινα ποικίλον ἐδημιούργησε πλησίον ἐγκεφάλου τὸ δικτυοειδὲς πλέγμα . τοῦτό τε οὖν αὐτὸ , τῆς κατασκευῆς τῶν μορίων ἐνδειξαμένης , ἐδιδάχθημεν , ὅτι τε τὸ ψυχικὸν πνεῦμα μήτ’ οὐσία ψυχῆς ἐστι μήτε οἶκος αὐτῆς , ἀλλ’ ὄργανον πρῶτον , ἐκ τοῦ κενωθέντος αὐτοῦ κατὰ τὰς τρώσεις αὐτίκα μὲν οἷόν περ νεκρὸν γίγνεσθαι τὸ ζῶον , ἀθροισθέντος δὲ αὖθις ἀναβιώσκεσθαι . καὶ πάνθ’ ἁπλῶς , ὅσα περ εἴρηταί τε καὶ μέλλει λεχθήσεσθαι , τὰ μὲν ἐκ τῆς τῶν μορίων κατασκευῆς , τὰ δὲ ἐκ τῶν ἑπομένων συμπτωμάτων ἐπὶ ταῖς τομαῖς ἢ θλίψεσιν ἔχει τὴν εὕρεσιν . αὐτίκα γέ τοι τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον πόρων οἱ μὲν διὰ τῆς καλουμένης χώνης εἰς ὑπερῴαν καθήκουσιν , οἱ δ’ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ῥινὸς τελευτῶσιν , οἱ δ’ ἐν τοῖς ὀπτικοῖς φαίνονται νεύροις . καί τις ἄλλος εἰς γῆς ἐμβάλλει τῇ πρώτῃ γενέσει τοῦ νωτιαίου , καθ’ ὃ μέρος μάλιστα τῆς παχείας μήνιγγος τρωθείσης ὁ πόρος ὅλος γίγνεται γυμνὸς ἅμα τῷ πέρατι τῆς ὄπισθεν ἐγκεφάλου κοιλίας , ὅπερ οὐχ ἥκιστα τὸν Ἐρασίστρατον ἠπάτησεν , ὡς οἰηθῆναι , διὰ τὴν τῆς μήνιγγος τρῶσιν ἀκίνητον αὐτίκα γίγνεσθαι τὸ ζῶον . ἑώρα γὰρ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸν πρῶτον σπόνδυλον τιτρωσκομένων βοῶν ἅμα τῷ διαιρεθῆναι τὴν μήνιγγα ἀκίνητον αὐτίκα τὸ ζῶον γινόμενον . ἀλλ’ οὐ τῷ πάθει τῆς μήνιγγος , ἀλλὰ τῷ γυμνοῦσθαι τὴν ὀπίσω κοιλίαν γίγνεται τοῦτο . δῆλον δ’ ἐστὶν ἐκ τοῦ κατὰ πάντα τἄλλα μέρη τὴν μήνιγγα μηδὲν τοιοῦτον τιτρωσκομένην ἐργάζεσθαι . περὶ μὲν οὖν τῆς ὅλης φύσεως ἐγκεφάλου δι’ ἑτέρων λέγεται πραγματειῶν , τὰ μὲν ἐξ ἀνατομῆς φαινόμενα κατὰ τὴν τῶν ἀνατομικῶν ἐγχειρήσεων , ἡ δὲ χρεία τῆς κατασκευῆς ἑκάστου τῶν μελῶν ἐν τῇ περὶ χρείας μορίων εἴρηται , οὐκ ὀλίγα δὲ κᾀν τοῖς περὶ τῆς Ἱπποκράτους ἀνατομῆς ὑπομνήμασιν . ἐν δὲ τῷ παρόντι τὰ χρήσιμα μόνα πρὸς τὰ προκείμενα διέρχομαι . τῶν γάρ τοι νεύρων ἐκπεφυκότων ἐγκεφάλου τε καὶ τῶν περικειμένων αὐτῷ μηνίγγων , διὰ μὲν τῆς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀποφύσεως ἥ τ’ αἴσθησις ἅπασι τοῖς μέλεσι καὶ ἡ κίνησις χορηγεῖται , ὃ δ’ ἑκατέρας τῶν μηνίγγων ἐστὶν ἀποβλάστημα , τὴν αὐτὴν χρείαν παρέχει τοῖς νεύροις , ἥν περ ἐγκεφάλῳ παρεῖχον ἐκεῖναι . διὸ , κᾂν ἄμφω περιέλῃς , οὐδὲν βλάπτεται τὸ μόριον , εἰς ὃ τὸ νεῦρον ἀφικνεῖται , καθάπερ οὐδ’ εἰ τὸν ἐγκέφαλον αὐτὸν ἀφέλοιο τὰς ἔξωθεν μήνιγγας . οὐδὲν γὰρ οὐδ’ ἐπὶ ταύταις βλάπτεται τὸ ζῶον ἔν γε τῷ παραυτίκα χρόνῳ . ὕστερον δ’ εἰ κατὰ συμπάθειαν ἕπεται κίνδυνος , οὐδὲν τοῦτο ἐστὶ πρὸς τὸ ζητούμενον .
Lemmas: διά ὁ ἀγανακτέω οὖν ἐπί ὁ μῆκος ὁ ἐνίστημι πραγματεία ἑτέρωθι μέν ἴδιος περί ὁ ὁ ἀρετή διαφορά αὖθις γιγνώσκω ποιέω ὁ λόγος , ἐν δέ ὁ πάρειμι διά ὁ φιλομαθής ἐπείγω ἐγώ ὁ λείπω προστίθημι ὁ ἐνίστημι ἐπί ὁ συνεχής ὁ λέγω ἀφικνέομαι . δείκνυμι μέν γάρ , ὡς ὁ ὁ γεννάω ζῷον διοίκησις ὑπό τρεῖς ἀρχή γίγνομαι , εἷς μέν ὁ ἐν ὁ κεφαλή κατοικίζω , ὅς ἔργον κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ τε φαντασία , καί μνήμη , καί νόησις , καί διανόησις , ἐν δέ ὁ πρός τις ὁ τε αἴσθησις ἡγέομαι ὁ αἰσθάνομαι ὁ ζῷον μέρος καί ὁ κίνησις ὁ κινέω κατά ὁρμή , ἕτερος δέ ὁ ἐν ὁ καρδία καθιδρύω , ὅς ἔργον κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ τόνος εἰμί ὁ ψυχή , καί ὁ μόνιμος ἐν ὅς ἄν ὁ λογισμός κελεύω , καί ὁ ἀήσσητος , κατά πάθος δέ οἷος ζέσις ὁ ἔμφυτος θερμασία , ποθέω τιμωρέω ὁ ψυχή τηνικαῦτα ὁ ἀδικέω δοκέω , καί καλέω ὁ τοιοῦτος θυμός , ἐν δέ ὁ πρός τις θερμασία ἀρχή ὁ κατά μέρος εἰμί μόριον ἀρτηρία τε κίνησις σφυγμικός , ὁ δέ ὑπόλοιπος δύναμις ἐν ἧπαρ καθιδρύω ἔργον ὁ περί ὁ θρέψις ἅπας κατά ὁ ζῷον , ὅς μέγας μέρος ἐγώ τε καί πᾶς ὁ ἔναιμος ζῷον εἰμί ὁ ὁ αἷμα γένεσις . ὁ δέ αὐτός οὗτος δύναμις καί ὁ ὁ ἡδύς εἰμί ἀπόλαυσις , ἐν ὅς σφοδρός ὁ δέω κινέω ὁ τε ἀκρασία καί ὁ ἀκολασία ἐργάζομαι . ὁ μέν οὖν ἀπόδειξις ὁ δείκνυμι , ὁ ὁ νεῦρον ἀρχή εἰμί κατά ὁ κεφαλή , εὐθύς ἔχω καί ὁ μέρος αὐτός συνενδείκνυμι . εἰμί γάρ ὁ λόγος δύο λῆμμα , εἷς μέν κατά ὁ ὁ πρόβλημα ἔννοια , ἤ οὐσία , ἤ φύσις , ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω ὀνομάζω , ἕτερος δέ φαίνω διά ὁ ἀνατομή , οὗτος ὁ φαίνω μετά ἀκρίβεια γιγνώσκω συνδιαγιγνώσκω ὁ κεφαλή ὁ μέρος , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ νεῦρον εἰμί , οὐ ὁ μῆνιγξ , ἀλλά ἐγκέφαλος . ἕκαστος γάρ ὁ ἀποφύω νεῦρον τριπλόος ὁ οὐσία εἰμί , ὁ μέσος μέν ὁ αὐτός , καί διά βάθος , ὅς ἀνάλογος εἰμί ὁ ὁ δένδρον ἐντεριώνη , ὁ ἀρχή ὁ γένεσις ἔχω ἐκ ἐγκέφαλος , περιέχω δέ ἐν κύκλος πρῶτος μέν ὁ ὁ λεπτός μῆνιγξ ἀπόφυσις , δεύτερος δέ ὁ ὁ παχύς . Ἐρασίστρατος δέ , ἄχρι πολύς ὁ ἔξωθεν μοῖρα ὁράω μόνος ὁ νεῦρον ὁ ἀπό ὁ παχύς μῆνιγξ ὁρμάω , ἄπειμι ἐκεῖνος οἴομαι φύω σύμπας ὁ νεῦρον , καί μεστός γε ὁ πολύς οὗτος ὁ σύγγραμμα εἰμί ἀπό ὁ περιέχω ὁ ἐγκέφαλος μῆνιγξ φύω φάσκω ὁ νεῦρον . ἀλλά ὅτε πρεσβύτης εἰμί ἤδη καί σχολή ἄγω μόνος ὁ ὁ τέχνη θεώρημα ἀκριβής ποιέω ὁ ἀνατομή , γιγνώσκω καί ὁ οἷος ἐντεριώνη ὁ νεῦρον ἀπό ἐγκέφαλος φύω . ἔχω δέ ὁ ῥῆσις αὐτός ὅδε ὁ τρόπος . θεωρέω δέ καί ὁ φύσις ὁ ἐγκέφαλος , καί εἰμί ὁ μέν ἐγκέφαλος διμερής , καθά καί ὁ λοιπός ζῷον , καί κοιλία παρά τῷ μῆκος ὁ εἶδος κεῖμαι , συντετραίνω δέ οὗτος εἰς εἷς κατά ὁ συναφή ὁ μέρος , ἐκ δέ οὗτος φέρω εἰς ὁ ἐπεγκρανίς καλέω , καί ἐκεῖ ἕτερος εἰμί μικρός κοιλία , διαφράζω δέ ὁ μῆνιγξ ἕκαστος ὁ μέρος . ὁ τε γάρ ἐπεγκρανίς διαφράζω αὐτός κατά ἑαυτοῦ , καί ὁ ἐγκέφαλος παραπλήσιος εἰμί νῆστις καί πολύπλοκος , πολύς δέ ἔτι μάλα οὗτος ὁ ἐπεγκρανίς πολύς ἑλιγμός καί ποικίλος κατασκευάζω . ὥστε μανθάνω οὗτος ὁ θεωρέω , ὅτι , ὥσπερ ἐπί ὁ λοιπός ζῷον , ἔλαφος τε καί λαγώς , καί εἰ τις ἄλλος κατά ὁ τρέχω πολύς τις ὁ λοιπός ζῷον ὑπεραίρω ὁ πρός οὗτος χρήσιμος , εὖ κατασκευάζω μῦς τε καί νεῦρον , οὕτως καί ἄνθρωπος , ἐπειδή ὁ λοιπός ζῷον πολύς ὁ διανοέω περίειμι , πολύς οὗτος εἰμί πολύπλοκος , εἰμί δέ καί ἀπόφυσις ὁ νεῦρον πᾶς ἀπό ὁ ἐγκέφαλος , καί κατά ὅλος λέγω ἀρχή φαίνω εἰμί ὁ κατά ὁ σῶμα ὁ ἐγκέφαλος . ὁ τε γάρ ἀπό ὁ ῥίς γίγνομαι αἴσθησις συντετραίνω ἐπί οὗτος καί ἀπό ὁ οὖς . φέρω δέ καί ἐπί ὁ γλῶσσα καί ἐπί ὁ ὀφθαλμός ἀπόφυσις ἀπό ὁ ἐγκέφαλος . ἐνταῦθα ὁ Ἐρασίστρατος ὁμολογέω καί πρότερος ἀγνοέω ἑαυτοῦ σαφής ὁράω τηνικαῦτα , ὁ νεῦρον ἕκαστος ἐκ ἐγκέφαλος φύω . ἀκριβής δέ καί περί ὁ τέσσαρες αὐτός κοιλία γράφω , ὅς οὐδέ αὐτός ἔτος ὁ πρότερος ὁράω . εἰ δέ εἰͅπί ὁ ζάω ζῷον ποιέω ὁ πεῖρα , ὅς ἐγώ οὐ ἅπαξ οὐδέ δίς , ἀλλά πάνυ πολλάκις ποιέω , βέβαιος ἄν γιγνώσκω ὁ μέν σκληρός καί παχύς μήνιγξ σκέπη ἕνεκα γίγνομαι ἐγκέφαλος , ὁ δέ μαλακός καί λεπτός καί οὗτος μέν αὐτός χάριν , ἔτι δέ μάλα ὑπέρ ὁ συνδέω ἅπας ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀγγεῖον , ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ . τίς δέ εἰμί , ὅς χρή φημί θεάομαι κατά ὁ ἀνατομή εἰς ὁ ὁ τοιοῦτος δόγμα εὕρεσις , ἐπί πολύς μέν ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις λέγω , μνημονεύω δέ καί νῦν αὐτός τοσοῦτος μέρος , ὅσος εἰς ὁ πάρειμι μάλα εἰμί χρήσιμος . ἐκκόπτω ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον , ζάω ἔτι ὁ ζῷον , καί γυμνός ὁ παχύς μῆνιγξ γίγνομαι , ἐάν ἑκατέρωθεν ὁ μέσος εὐθύς , κατά ὅς ἐγκαταβαίνω ὁ ἐγκέφαλος διπλόω , διά ἄγκιστρον ἀνατείνω αὐτός , ἤ τέμνω μόνος , ἤ ἐκτέμνω ὅλος , οὔτε ἀναίσθητος , οὔτε ἀκίνητος γίγνομαι ὁ ζῷον , ὥσπερ οὐδέ εἰ ὁ σκέπω αὐτός μέρος ὅλος ὁ ὄπισθεν ἐγκέφαλος ἤ τέμνω μόνος , ἤ ἐκτέμνω . οὐ μήν οὐδέ εἰ ὁ ἐγκέφαλος αὐτός ὁπωσοῦν ἐκτέμνω , οὐδέ οὕτως ὁ ζῷον ἀκίνητος ἤ ἀναίσθητος γίγνομαι , πρίν ἐπί τις ὁ κοιλία αὐτός ὁ τομή ἐξικνέομαι . μάλα μέν οὖν ὁ ὀπίσω βλάπτω ὁ ζῷον , ἐφεξῆς δέ ὁ μέσος . ὁ πρόσθιος δέ ἑκάτερος βραχύς ἐργάζομαι ὁ βλάβη , καί μάλα μέν ἐπί ὁ πρέσβυς ζῷον , ἥσσων δέ ἐπί ὁ νέος . ὁ δέ αὐτός ὁ εἰς ὁ κοιλία τομή ὁ κατά αὐτός ἐργάζομαι θλῖψις , ὅς οὐδέ ἐπιτηδεύω , ἀλλά καί πάνυ φυλάσσω ὁράω ἐνίοτε γίγνομαι ἐπί ὁ ἀνατιτράω ἄνθρωπος , ὅταν ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον καταγάω . ἐκ οὗτος οὖν ὁ φαίνω ἴσως ἄν τις ὑπονοέω , ὁ κατά ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος πνεῦμα δύο ἕτερος , εἰ μέν ἀσώματος εἰμί ὁ ψυχή , ὁ πρῶτος αὐτός ὑπάρχω , ὡς ἄν λέγω τις , οἰκητήριος , εἰ δέ σῶμα , οὗτος αὐτός πνεῦμα ὁ ψυχή εἰμί . ἀλλά ὅταν γε , συνάγω ὁ κοιλία , ὀλίγος ὕστερον αὖθις αἰσθάνομαι καί κινέω ὁ ζῷον , οὐ ἔτι οἷος τε φημί , ὁ λέγω ὑπάρχω οὗτος ὁ πνεῦμα . ἀγαθός οὖν ὑπολαμβάνω , ἐν αὐτός μέν ὁ σῶμα ἐγκέφαλος ὁ ψυχή οἰκέω , ὅστις ποτέ ἄν εἰμί κατά ὁ οὐσία · οὔπω γάρ περί οὗτος σκέψις ἥκω · ὁ πρῶτος δέ αὐτός ὄργανον εἰς τε ὁ αἴσθησις ἅπας ὁ ζῷον καί προσέτι ὁ κατά ὁρμή κίνησις οὗτος εἰμί ὁ πνεῦμα , διό καί κενόω , ἄχρι ἄν αὖθις ἀθροίζω , ὁ μέν ζωή οὐ ἀφαιρέω ὁ ζῷον , ἀναίσθητος δέ καί ἀκίνητος ἐργάζομαι . καίτοι γε , εἴπερ εἰμί αὐτός ὁ ὁ ψυχή οὐσία , συνδιαφθείρομαι ἄν αὐτός κενόω παραχρῆμα ὁ ζῷον . εὔλογος οὖν γεννάω μέν οὗτος ὁ πνεῦμα κατά ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος , καί διά οὗτος ἐκεῖσε τελευτάω ἀρτηρία τε καί φλέψ οὐ ὀλίγος πλῆθος , ἐκ ὅς ὁ καλέω χοροειδής πλέγμα γίγνομαι , ὄργανον δέ , ὡς φημί , εἰμί ὁ πρῶτος αὐτός ὁ ψυχή . ἔτι δέ ἄν μάλα ἐλπίζω γίγνομαι ὁ πνεῦμα οὗτος , ὁ ἀγγεῖον ἀναπνέω αὐτός , καί μάλα ὁ ἀρτηρία , εἰς ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος , ὁ δικτυοειδής ὁράω πλέγμα γίγνομαι ἐκ ὁ ἔρχομαι εἰς ὁ κεφαλή ἀρτηρία , ὅταν πρῶτος ὑπερβαίνω ὁ κρανίον ἐντός αὐτός γίγνομαι κατά ὁ καλέω ἐγκέφαλος βάσις . ἐνταῦθα γάρ οὐ ὀλίγος χώρα ὁ φύσις οἷος θαλάμη τις ὁ δικτυοειδής ὅδε παρασκευάζω πλέγμα περιέχω ὑπό ὁ παχύς μῆνιγξ , εἰς ὅς χώρα ἀπό ὁ καρωτίδες ὀνομάζω ἀρτηρία οὐ μικρός τις ἀφικνέομαι μοῖρα , κατά ἑκάτερος μέρος εἷς ἀγγεῖον , εἶτα κατασχίζω πολυειδής οὐ ἁπλόος ἐργάζομαι καί ὁ δίκτυον , ἀλλά ἐπί ἀλλήλων κεῖμαι πολύς μετά ὁ συνάπτω τε καί συμφύω πᾶς . καί πάλιν γε κατά ὁ πλέγμα ὅδε τηλικοῦτος ζεῦγος ἀρτηρία ἐκφύω , ἡλίκος ἐκ ἀρχή εἰμί ὁ παρά ὁ καρωτίδες ἥκω , εἰς ὁ ἐγκέφαλος ἀναφέρω ὁ τε ἄλλος μέρος διαπλέκω αὐτός πάμπολυς ἀπονέμησις καί ὁ κατά ὁ κοιλία ἐργάζομαι πλέγμα . ὁ μέν οὖν κατά ὁ ἀρτηρία πνεῦμα ζωτικός εἰμί τε καί προσαγορεύω , ὁ δέ κατά ὁ ἐγκέφαλος ψυχικός , οὐ ὡς οὐσία ψυχή ὑπάρχω , ἀλλά ὡς ὄργανον πρῶτος αὐτός οἰκέω κατά ὁ ἐγκέφαλος , ὁποῖος τις ἄν εἰμί ὁ οὐσία . ὥσπερ δέ ὁ ζωτικός πνεῦμα κατά ὁ ἀρτηρία τε καί ὁ καρδία γεννάω , ὁ ὕλη ἔχω ὁ γένεσις ἐκ τε ὁ εἰσπνοή καί ὁ ὁ χυμός ἀναθυμίασις , οὕτως ὁ ψυχικός ἐκ ὁ ζωτικός κατεργάζομαι ἐπί πολύς ἔχω ὁ γένεσις . χρή γάρ δήπου μάλα ἅπας αὐτός μεταβολή ἀκριβής τυγχάνω . εἴπερ οὖν ὁ τε σπέρμα καί ὁ γάλα , καίτοι γε ἀπολείπω ὁ δύναμις ὁ ψυχικός πνεῦμα , ὅμως ὁ φύσις ἀκριβής κατεργάζομαι δέω πολυχρόνιος αὐτός μηχανάομαι ὁ ἐν ὁ πεπτικός ὄργανον διατριβή , καί διά οὗτος ὁ μέν σπέρμα ὁ πρό ὁ ὄρχις ἕλιξ παρασκευάζω , ὁ δέ γάλα ὁ μῆκος ὁ εἰς ὁ τιτθός ἔρχομαι ἀγγεῖον , ἔοικα καί κατά ὁ ἐγκέφαλος ἐκ ὁ ζωτικός πνεῦμα ἐργάζομαι ὁ ψυχικός οἷος λαβύρινθος τις ποικίλος δημιουργέω πλησίον ἐγκέφαλος ὁ δικτυοειδής πλέγμα . οὗτος τε οὖν αὐτός , ὁ κατασκευή ὁ μόριον ἐνδείκνυμι , διδάσκω , ὅτι τε ὁ ψυχικός πνεῦμα μήτε οὐσία ψυχή εἰμί μήτε οἶκος αὐτός , ἀλλά ὄργανον πρῶτος , ἐκ ὁ κενόω αὐτός κατά ὁ τρῶσις αὐτίκα μέν οἷος περ νεκρός γίγνομαι ὁ ζῷον , ἀθροίζω δέ αὖθις ἀναβιώσκομαι . καί πᾶς ἁπλῶς , ὅσος περ λέγω τε καί μέλλω λέγω , ὁ μέν ἐκ ὁ ὁ μόριον κατασκευή , ὁ δέ ἐκ ὁ ἕπομαι σύμπτωμα ἐπί ὁ τομή ἤ θλῖψις ἔχω ὁ εὕρεσις . αὐτίκα γε τοι ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος πόρος ὁ μέν διά ὁ καλέω χώνη εἰς ὑπερῴα καθήκω , ὁ δέ εἰς ὁ ἀρχή ὁ ῥίς τελευτάω , ὁ δέ ἐν ὁ ὀπτικός φαίνω νεῦρον . καί τις ἄλλος εἰς γῆ ἐμβάλλω ὁ πρῶτος γένεσις ὁ νωτιαῖος , κατά ὅς μέρος μάλα ὁ παχύς μῆνιγξ τιτρώσκω ὁ πόρος ὅλος γίγνομαι γυμνός ἅμα ὁ πέρας ὁ ὄπισθεν ἐγκέφαλος κοιλία , ὅς οὐ ἦκα ὁ Ἐρασίστρατος ἀπατάω , ὡς οἴομαι , διά ὁ ὁ μῆνιγξ τρῶσις ἀκίνητος αὐτίκα γίγνομαι ὁ ζῷον . ὁράω γάρ ἐπί ὁ κατά ὁ πρῶτος σφόνδυλος τιτρώσκω βοῦς ἅμα ὁ διαιρέω ὁ μήνιγξ ἀκίνητος αὐτίκα ὁ ζῷον γίγνομαι . ἀλλά οὐ ὁ πάθος ὁ μῆνιγξ , ἀλλά ὁ γυμνόω ὁ ὀπίσω κοιλία γίγνομαι οὗτος . δῆλος δέ εἰμί ἐκ ὁ κατά πᾶς ἄλλος μέρος ὁ μήνιγξ μηδείς τοιοῦτος τιτρώσκω ἐργάζομαι . περί μέν οὖν ὁ ὅλος φύσις ἐγκέφαλος διά ἕτερος λέγω πραγματεία , ὁ μέν ἐκ ἀνατομή φαίνω κατά ὁ ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις , ὁ δέ χρεία ὁ κατασκευή ἕκαστος ὁ μέλος ἐν ὁ περί χρεία μόριον λέγω , οὐ ὀλίγος δέ εἰͅν ὁ περί ὁ Ἱπποκράτης ἀνατομή ὑπόμνημα . ἐν δέ ὁ πάρειμι ὁ χρήσιμος μόνος πρός ὁ πρόκειμαι διέρχομαι . ὁ γάρ τοι νεῦρον ἐκφύω ἐγκέφαλος τε καί ὁ περίκειμαι αὐτός μῆνιγξ , διά μέν ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀπόφυσις ὁ τε αἴσθησις ἅπας ὁ μέλος καί ὁ κίνησις χορηγέω , ὁ δέ ἑκάτερος ὁ μῆνιγξ εἰμί ἀποβλάστημα , ὁ αὐτός χρεία παρέχω ὁ νεῦρον , ὅς περ ἐγκέφαλος παρέχω ἐκεῖνος . διό , ἔͅν ἄμφω περιαιρέω , οὐδείς βλάπτω ὁ μόριον , εἰς ὅς ὁ νεῦρον ἀφικνέομαι , καθά οὐδέ εἰ ὁ ἐγκέφαλος αὐτός ἀφαιρέω ὁ ἔξωθεν μῆνιγξ . οὐδείς γάρ οὐδέ ἐπί οὗτος βλάπτω ὁ ζῷον ἐν γε ὁ παραυτίκα χρόνος . ὕστερον δέ εἰ κατά συμπάθεια ἕπομαι κίνδυνος , οὐδείς οὗτος εἰμί πρός ὁ ζητέω .