galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 6.1
Προὔκειτο μὲν ἐξ ἀρχῆς ἐπισκέψασθαι περὶ τῶν διοικουσῶν ἡμᾶς · δυνάμεων , εἴτ’ ἐκ τῆς καρδίας μόνης ὁρμῶνται σύμπασαι , καθάπερ Ἀριστοτέλης τε καὶ Θεόφραστος ὑπελάμβανον , εἴτε τρεῖς ἀρχὰς αὐτῶν τίθεσθαι βέλτιον , ὡς Ἱπποκράτης τε καὶ Πλάτων ἐδόξαζον . ἐπεὶ δὲ Χρύσιππος οὐ περὶ τῶν ἀρχῶν μόνον ἠμφισβήτησε πρὸς τοὺς παλαιοὺς , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν δυνάμεων αὐτῶν , οὔτε τὴν θυμοειδῆ συγχωρήσας ὑπάρχειν , οὔτε τὴν ἐπιθυμητικὴν , ἔδοξε χρῆναι τὴν τούτου προτέραν δόξαν ἐπισκεψαμένους οὕτως ἐπανέρχεσθαι πάλιν ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐξ ἀρχῆς , ὡς ἐγκέφαλός τε καὶ καρδία καὶ ἧπαρ ἀρχαὶ τῶν διοικουσῶν ἡμᾶς δυνάμεών εἰσιν . ἀφῖκται οὖν ὁ λόγος ἤδη πρὸς τοῦτο , καὶ ἀρχὴν ἕξει τὴν τῶν ὀνομάτων ἐξήγησιν , οἷς ἔμπροσθέν τε ἤδη κεχρήμεθα , κᾀν τῷ μεταξὺ τούτῳ λόγῳ πολλάκις χρησόμεθα . πρὸς γὰρ τὸ μηδενὸς τῶν εἰρημένων παρακούειν , ἀλλ’ ἐν ἅπασι τὸ διωρισμένον τε ἅμα καὶ σαφὲς ἕτοιμον ὑπάρχειν , ἀναγκαιότατόν ἐστιν ἕκαστον τῶν ὀνομάτων ἐφ’ ὅτου λέγεται πράγματος ἀκριβῶς ἀφωρίσθαι . καὶ γάρ τοι καὶ λύεσθαί τινα τῶν ἔμπροσθεν ἀναβληθέντων ζητημάτων ἐκ τούτου τοῦ τρόπου συμβέβηκεν , ὥσπερ , οἶμαι , καὶ τόδε , πότερον ἐνεργείας ἢ πάθη προσαγορευτέον ἐστὶ τὴν ἐπιθυμίαν , καὶ τὸν θυμὸν , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . ἡ μὲν οὖν ἐνέργεια κίνησίς ἐστιν δραστικὴ , ( δραστικὴν δ’ ὀνομάζω τὴν ἐξ ἑαυτοῦ , ) τὸ δὲ πάθος ἐν ἑτέρῳ κίνησίς ἐστιν ἐξ ἑτέρου . ὥστε ἀναγκαῖον μὲν πολλάκις εἰς ἓν ὑποκείμενον τῷ πάθει τὴν ἐνέργειαν συνέρχεσθαι , καὶ κατὰ τοῦτο διαφέρειν μηδὲν , τῷ λόγῳ μέντοι διαφέρειν . ἡ γὰρ ὑπὸ τοῦ τέμνοντος ἐν τῷ τεμνομένῳ διαίρεσις , ἓν καὶ ταὐτὸν ὑπάρχουσα πρᾶγμα , τοῦ μὲν τέμνοντος ἐνέργεια , τοῦ δὲ τεμνομένου πάθος ἐστίν . οὕτως οὖν καὶ ὁ θυμὸς ἐνέργεια μέν ἐστι τοῦ θυμοειδοῦς , πάθημα δὲ τῶν λοιπῶν τῆς ψυχῆς δύο μερῶν , καὶ προσέτι τοῦ σώματος ἡμῶν παντὸς , ὅταν ὑπὸ τοῦ θυμοῦ βιαίως ἄγηται πρὸς τὰς πράξεις . ἓν μὲν δὴ τοῦτο τὸ σημαινόμενον ἑκατέρων τῶν ὀνομάτων , ἕτερον δὲ , τὴν μὲν ἐνέργειαν κατὰ φύσιν τινὰ κίνησιν ἡμῶν νοούντων , τὸ δὲ πάθος παρὰ φύσιν . πολλαχοῦ δὲ τοῦ κατὰ φύσιν λεγομένου , τοῦτ’ ἀκούειν χρὴ νῦν , ὃ κατὰ πρῶτον λόγον ὑπὸ τῆς φύσεως γίγνεται . κατὰ πρῶτον δὲ λόγον ἐκεῖνα γίγνεσθαί φαμεν ὑπὸ τῆς φύσεως , ὧν ὥσπερ σκοπῶν ἀντιποιεῖται , καὶ μὴ δι’ ἀκολουθίαν τινὰ ἑτέροις ἐξ ἀνάγκης ἕπεται . ἡ τοιαύτη κίνησις κατὰ φύσιν , εἴτ’ ἐξ αὑτοῦ κινοῖτο τὸ κινούμενον , εἴθ’ ὑφ’ ἑτέρου . ἤδη μὲν οὖν οἶμαι σαφὲς εἶναι τὸ λεγόμενον , ἀλλ’ οὐδὲν χεῖρον ἐπὶ παραδειγμάτων αὐτὸ σαφέστερον ἀπεργάσασθαι . ἡ τῆς καρδίας κίνησις , ἡ μὲν κατὰ τοὺς σφυγμοὺς ἐνέργειά ἐστιν , ἡ δὲ κατὰ τοὺς παλμοὺς πάθος . ἐξ αὐτῆς μὲν γάρ ἐστι καὶ ἡ κατὰ τοὺς παλμοὺς , ἀλλ’ οὐ κατὰ φύσιν · ἐξ αὐτῆς δὲ καὶ ἡ τῶν σφυγμῶν , ἀλλὰ κατὰ φύσιν . δεῖ δὲ τοῦ σφυγμὸς ὀνόματος ἀκούειν οὕτως νῦν , ὡς Πραξαγόρας καὶ Ἡρόφιλος ἅπαντές τε σχεδὸν οἱ μετ’ αὐτοὺς ἐχρήσαντο μέχρι καὶ ἡμῶν , ὡς ἥ γε παλαιοτέρα χρῆσις , ἣ κᾀν τοῖς Ἐρασιστράτου τε καὶ Ἱπποκράτους εὑρίσκεται γράμμασιν , ἑτέρα τίς ἐστι , καὶ λεχθήσεται περὶ αὐτῆς ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα . τὴν μέντοι τῆς καρδίας ἰδίαν κίνησιν ὀνομαζόντων ἡμῶν σφυγμὸν , ὁ παλμὸς μὲν πάθος εἶναι λεχθήσεται κατά γε τὸ δεύτερον τῆς πάθος φωνῆς σημαινόμενον , ὁ σφυγμὸς δ’ οὐ πᾶς ἐνέργεια . τὸν γὰρ μείζονα τοῦ κατὰ φύσιν , ἢ μικρότερον , ἢ ὠκύτερον , ἢ βραδύτερον , ἢ πυκνότερον , ἢ ἀραιότερον , ἤ πως ἄλλως ἐξιστάμενον οὐκ ἄν τις ἐνέργειαν εἴποι κατὰ τὸ δεύτερον τῆς ἐνεργείας σημαινόμενον . ἐξ ἑαυτῆς μὲν γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις σφυγμοῖς ἡ καρδία κινεῖται , κατὰ φύσιν δ’ οὐ κινεῖται · ὥστ’ , εἰ οὕτως ἔτυχεν , οὐδὲν εἶναι θαυμαστὸν ἓν πρᾶγμα καὶ πάθος ὀνομάζεσθαι καὶ ἐνέργειαν , ὥσπερ τὸν μικρότερον τοῦ κατὰ φύσιν σφυγμὸν , οὐ μὴν κατά γε ταὐτὸν σημαινόμενον , ἀλλὰ κατὰ μὲν τὸ πρότερον ῥηθὲν ἐνέργειαν , ( ἔστι μὲν γὰρ καὶ ἡ κατὰ τοῦτον τὸν σφυγμὸν κίνησις δραστικὴ ) κατὰ δὲ τὸ δεύτερον οὐκ ἐνέργειαν , ἀλλὰ πάθος , ὅτι μὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ κίνησις . οὕτως οὖν ἔχει κᾀπὶ τοῦ θυμοῦ καὶ τῶν ἄλλων παθῶν . ἅπαντα γὰρ ἐνέργειαί τινές εἰσι τοῦ παθητικοῦ τῆς ψυχῆς κατά γε τὸ πρῶτον τῆς ἐνεργείας σημαινόμενον , καθ’ ὅσον δ’ ἔκφοροί τε καὶ ἄμετροι κινήσεις εἰσὶ , καὶ οὐ κατὰ φύσιν , οὐκ ἐνέργειαι λέγοιντ’ ἂν ὑπάρχειν , ἀλλὰ πάθη κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον . οἷον γάρ τι κατὰ τὴν τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν ὁ μέγας σφυγμός ἐστι , τοιοῦτος κατὰ τὴν τοῦ θυμοειδοῦς ὁ θυμὸς , οἷον δ’ αὖ πάλιν ὁ μικρὸς σφυγμὸς , τοιοῦτον ἡ ἀθυμία . αὕτη μὲν γὰρ ἐλλιπής ἐστι κίνησις τοῦ θυμοειδοῦς , ὑπερβάλλουσα δὲ καὶ πλεονάζουσα τοῦ προσήκοντος ἡ κατὰ τοὺς θυμούς . ταύτῃ γοῦν ἐνέργειαί τε ἅμα καὶ πάθη λεχθήσονται καθ’ ἕτερόν τε καὶ ἕτερον σημαινόμενον ἥ τε ὀργὴ καὶ ἡ λύπη , καὶ ὁ φόβος , καὶ ἡ ἐπιθυμία , καὶ ὁ θυμὸς , ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα , καὶ προσέτι καθ’ ὅσον ὅλον τὸ σῶμα μετὰ τῆς ψυχῆς ἀπάγεται πρὸς αὐτῶν , ἡ κίνησις τοῦ ζώου πάθος ἔσται κατ’ ἄμφω τὰ σημαινόμενα . πολλάκις μὲν γὰρ ἕπεται τῷ θυμοειδεῖ τὰ λοιπὰ δύο , πολλάκις δὲ τῷ ἐπιθυμητικῷ , καθάπερ ἑλκόμενά τε καὶ συρόμενα παραπλήσιον τρόπον , ὡσεὶ καὶ ξυνωρίδες ἵππων , ὁ μὲν ἕτερος ἰσχυρότερον ᾄξας ἐπισύρει τὸν ἕτερον ἅμ’ ἑαυτῷ μετὰ τοῦ σύμπαντος ἅρματός τε καὶ ἡνιόχου , ὁ δ’ ἕτερος ὑπ’ ἀσθενείας ἕπεται κατεπτηχὼς , αὐτὸς δ’ ὁ ἡνίοχος ἀποφέρεται βίᾳ . τηνικαῦτα γὰρ ἡ μὲν κατὰ τὸν ἔκφορον ἵππον κίνησις ἐνέργειά τε καὶ πάθος αὐτοῦ λεχθήσεται , κατὰ μὲν τὸ πρότερον σημαινόμενον ἐνέργεια , ( κίνησις γάρ ἐστιν ἐξ ἑαυτοῦ , ) κατὰ δὲ τὸ δεύτερον οὐκ ἐνέργεια , παρὰ φύσιν γ’ οὖσα κίνησις αὐτῷ , ἀλλ’ ἤδη πάθος . ἡ μέντοι τοῦ ἡνιόχου κίνησις οὐδὲ καθ’ ἕτερον τῶν σημαινομένων ἐνέργειά ἐστιν , ἀλλὰ κατὰ ἄμφω πάθος , εἴ γε μήτ’ ἐξ ἑαυτοῦ , μήτε κατὰ φύσιν ἡ κίνησις αὐτῷ . πολλαὶ γὰρ τῶν κινήσεων , εἰ καὶ μὴ δραστικαί τινές εἰσι , μήτ’ ἐξ ἑαυτῶν , ἀλλὰ τῷ γε κατὰ φύσιν ὑπάρχειν ἐνέργειαι λέγονται , καθάπερ καὶ ἡ τοῦ σκέλους , ἢ ὅλης τῆς χειρός . ἐξ ἑτέρων γὰρ ἔχει ταῦτα τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , οὐκ ἐξ ἑαυτῶν , ὥσπερ ἡ καρδία , ἀλλ’ ὅμως καὶ ἡ βάδισις ἐνέργεια σκελῶν ἐστι , καὶ λέγεται κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον , εἰ καί τινες ὑπ’ ἀγυμνασίας τῆς περὶ τὰ σημαινόμενα τὴν βάδισιν οὐ σκελῶν ἐνέργειαν , ἀλλὰ διὰ σκελῶν εἶναί φασιν , ἀληθὲς μέν τι λέγοντες , ( ἐπὶ γὰρ τὸ πρότερόν τε καὶ κυριώτερον ἔρχονται σημαινόμενον , ) ὅτι μέντοι μόνον οὕτως λέγειν ἀξιοῦσιν , καὶ μὴ συγχωροῦσι καὶ κατὰ θάτερον ἑρμηνεύειν , οὐκ ὀρθῶς ποιοῦσιν . οὕτως οὖν καὶ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ πάθος καὶ ἐνέργεια λεχθήσονται . τῶν γὰρ τῆς ψυχῆς συμφύτων δυνάμεων κινήσεις τινὲς ἄμετροί τε καὶ οὐ κατὰ φύσιν οὖσαι , διότι μὲν ἐξ ἑαυτῶν ἐκεῖναι κινοῦνται , διὰ τοῦτ’ ἐνέργειαι τῶν δυνάμεών εἰσιν , διότι δ’ ἀμέτρως , διὰ τοῦτο πάθη . καὶ τῆς ὅλης μὲν ψυχῆς , καὶ αὐτῶν δὲ τῶν κινουμένων δυνάμεων ἀμφοτέρων αἱ κινήσεις αὐτῶν παρὰ φύσιν εἰσίν · ταῖς μὲν ἀλόγοις δυνάμεσιν διὰ τὴν ἀμετρίαν , τῇ δ’ ὅλῃ ψυχῇ , διότι παρὰ φύσιν , ἐπεὶ οὐχ ὑπὸ τῶν τοῦ παθητικοῦ κινήσεων , ἀλλ’ ὑπὸ τῶν τοῦ λογιστικοῦ κρίσεων ἐπιτροπεύεσθαί τε καὶ διοικεῖσθαί φαμεν τὸν βίον ἡμῶν . ὅταν οὖν ἔμπαλιν διοικώμεθα , παρὰ φύσιν τε δηλονότι καὶ διὰ τοῦτο καὶ κατὰ πάθος ὁ τοιοῦτος βίος ἐπιτελεῖται . διὰ ταύτας μὲν ἤδη τὰς αἰτίας , ἄν τ’ ἐνέργειάν τις , ἄν τε πάθος εἴπῃ τὸν θυμὸν , ἢ τὴν ἐπιθυμίαν , ἤ τι τῶν ἄλλων τῶν κατὰ ταῦτα παθῶν , οὐ χρὴ μέμφεσθαι τούτῳ , πρὶν ἐρέσθαι τὰ σημαινόμενα ἐκ τῆς φωνῆς , ἐφ’ ὅ τι φέρων οὕτως ὠνόμασεν . εὑρίσκεται δὲ καὶ Πλάτων αὐτὸς ἐνίοτε μὲν ἐνεργείας , ἐνίοτε δὲ πάθη προσαγορεύων τό τε διψῇν καὶ τὸ πεινῇν καὶ ὅλως τὰς ἐπιθυμίας καὶ τοὺς θυμούς . καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς οὐδὲν διαφέρει πρός γε τὰ παρόντα τὸ οὕτως ἢ ἐκείνως ὀνομάζειν , ἐν τῷ τετάρτῳ τῆς Πολιτείας ᾧδε γράφει . ἆρ’ οὖν , ἦν δ’ ἐγὼ , τὸ ἐπινεύειν , τὸ ἀνανεύειν , καὶ τὸ ἐφίεσθαί τινος λαβεῖν , τὸ ἀπαρνεῖσθαι , καὶ τὸ προσάγεσθαι , τὸ ἀπωθεῖσθαι , πάντα τὰ τοιαῦτα τῶν ἐναντίων ἀλλήλοις θείης , εἴτε ποιημάτων , εἴτε παθημάτων ; διὰ παραδειγμάτων δ’ ἐναργέστερον τοῦτο διδάξαι προελόμενος , ἐπιφέρων φησί · τί οὖν ; ἦν δ’ ἐγὼ , διψῇν , καὶ πεινῇν , καὶ ὅλως τὰς ἐπιθυμίας , καὶ αὖ τὸ ἐθέλειν , καὶ τὸ βούλεσθαι , οὐ πάντα ταῦτα εἰς ἐκεῖνά ποι ἂν θείης τὰ εἴδη τὰ νῦν δὴ λεχθέντα ; οἷον ἀεὶ τὴν τοῦ ἐπιθυμοῦντος ψυχὴν οὐχὶ ἤτοι ἐφίεσθαι φήσεις ἐκείνου , οὗ ἂν ἐπιθυμῇ , ἢ προσάγεσθαι τοῦτο , ὃ ἂν βούληταί οἱ γενέσθαι ; ἢ αὖ , καθόσον ἐθέλει τί οἱ πορισθῆναι , ἐπινεύειν τοῦτο πρὸς αὑτὴν , ὥσπερ τινὸς ἐρῶντος ἐπορεγομένην αὐτοῦ τῆς γενέσεως ; ἔγωγε . τί δέ ; τὸ ἀβουλεῖν , καὶ μὴ ἐθέλειν , μηδ’ ἐπιθυμεῖν , οὐκ εἰς τὸ ἀπωθεῖν καὶ ἀπελαύνειν ἀπ’ αὐτῆς , καὶ εἰς ἅπαντα τἀναντία ἐκείνοις θήσομεν ; αὗται μὲν αἱ τοῦ Πλάτωνος ῥήσεις , οὐ μόνον ὅπερ ἐλέγομεν ἐπιδεικνύουσαι σαφῶς , ὡς τὸ πεινῇν , καὶ τὸ διψῇν , καὶ ὅλως τὸ ἐπιθυμεῖν τινος , ἢ ἐφίεσθαί τε καὶ φεύγειν , εἴτε ποιήματά τις , εἴτε παθήματα , τοὐτέστιν εἴτε ἐνεργείας , εἴτε πάθη προσαγορεύσειεν , οὐδὲν διαφέρει , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν μερῶν τῆς ψυχῆς διδάσκουσαι .
Lemmas: πρόκειμαι μέν ἐκ ἀρχή ἐπισκοπέω περί ὁ διοικέω ἐγώ · δύναμις , εἴτε ἐκ ὁ καρδία μόνος ὁρμάω σύμπας , καθά Ἀριστοτέλης τε καί Θεόφραστος ὑπολαμβάνω , εἴτε τρεῖς ἀρχή αὐτός τίθημι ἀγαθός , ὡς Ἱπποκράτης τε καί Πλάτων δοξάζω . ἐπεί δέ Χρύσιππος οὐ περί ὁ ἀρχή μόνος ἀμφισβητέω πρός ὁ παλαιός , ἀλλά καί περί ὁ δύναμις αὐτός , οὔτε ὁ θυμοειδής συγχωρέω ὑπάρχω , οὔτε ὁ ἐπιθυμητικός , δοκέω χρή ὁ οὗτος πρότερος δόξα ἐπισκοπέω οὕτως ἐπανέρχομαι πάλιν ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐκ ἀρχή , ὡς ἐγκέφαλος τε καί καρδία καί ἧπαρ ἀρχή ὁ διοικέω ἐγώ δύναμις εἰμί . ἀφικνέομαι οὖν ὁ λόγος ἤδη πρός οὗτος , καί ἀρχή ἔχω ὁ ὁ ὄνομα ἐξήγησις , ὅς ἔμπροσθεν τε ἤδη χράω , εἰͅν ὁ μεταξύ οὗτος λόγος πολλάκις χράω . πρός γάρ ὁ μηδείς ὁ λέγω παρακούω , ἀλλά ἐν ἅπας ὁ διορίζω τε ἅμα καί σαφής ἑτοῖμος ὑπάρχω , ἀναγκαῖος εἰμί ἕκαστος ὁ ὄνομα ἐπί ὅστις λέγω πρᾶγμα ἀκριβής ἀφορίζω . καί γάρ τοι καί λύω τις ὁ ἔμπροσθεν ἀναβάλλω ζήτημα ἐκ οὗτος ὁ τρόπος συμβαίνω , ὥσπερ , οἴομαι , καί ὅδε , πότερος ἐνέργεια ἤ πάθος προσαγορευτέος εἰμί ὁ ἐπιθυμία , καί ὁ θυμός , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν ἐνέργεια κίνησις εἰμί δραστικός , ( δραστικός δέ ὀνομάζω ὁ ἐκ ἑαυτοῦ , ) ὁ δέ πάθος ἐν ἕτερος κίνησις εἰμί ἐκ ἕτερος . ὥστε ἀναγκαῖος μέν πολλάκις εἰς εἷς ὑπόκειμαι ὁ πάθος ὁ ἐνέργεια συνέρχομαι , καί κατά οὗτος διαφέρω μηδείς , ὁ λόγος μέντοι διαφέρω . ὁ γάρ ὑπό ὁ τέμνω ἐν ὁ τέμνω διαίρεσις , εἷς καί αὐτός ὑπάρχω πρᾶγμα , ὁ μέν τέμνω ἐνέργεια , ὁ δέ τέμνω πάθος εἰμί . οὕτως οὖν καί ὁ θυμός ἐνέργεια μέν εἰμί ὁ θυμοειδής , πάθημα δέ ὁ λοιπός ὁ ψυχή δύο μέρος , καί προσέτι ὁ σῶμα ἐγώ πᾶς , ὅταν ὑπό ὁ θυμός βίαιος ἄγω πρός ὁ πρᾶξις . εἷς μέν δή οὗτος ὁ σημαίνω ἑκάτερος ὁ ὄνομα , ἕτερος δέ , ὁ μέν ἐνέργεια κατά φύσις τις κίνησις ἐγώ νοέω , ὁ δέ πάθος παρά φύσις . πολλαχοῦ δέ ὁ κατά φύσις λέγω , οὗτος ἀκούω χρή νῦν , ὅς κατά πρῶτος λόγος ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι . κατά πρῶτος δέ λόγος ἐκεῖνος γίγνομαι φημί ὑπό ὁ φύσις , ὅς ὥσπερ σκοπός ἀντιποιέω , καί μή διά ἀκολουθία τις ἕτερος ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι . ὁ τοιοῦτος κίνησις κατά φύσις , εἴτε ἐκ ἑαυτοῦ κινέω ὁ κινέω , εἴτε ὑπό ἕτερος . ἤδη μέν οὖν οἴομαι σαφής εἰμί ὁ λέγω , ἀλλά οὐδείς κακός ἐπί παράδειγμα αὐτός σαφής ἀπεργάζομαι . ὁ ὁ καρδία κίνησις , ὁ μέν κατά ὁ σφυγμός ἐνέργεια εἰμί , ὁ δέ κατά ὁ παλμός πάθος . ἐκ αὐτός μέν γάρ εἰμί καί ὁ κατά ὁ παλμός , ἀλλά οὐ κατά φύσις · ἐκ αὐτός δέ καί ὁ ὁ σφυγμός , ἀλλά κατά φύσις . δέω δέ ὁ σφυγμός ὄνομα ἀκούω οὕτως νῦν , ὡς Πραξαγόρας καί Ἡρόφιλος ἅπας τε σχεδόν ὁ μετά αὐτός χράω μέχρι καί ἐγώ , ὡς ὁ γε παλαιός χρῆσις , ὅς εἰͅν ὁ Ἐρασίστρατος τε καί Ἱπποκράτης εὑρίσκω γράμμα , ἕτερος τις εἰμί , καί λέγω περί αὐτός ἐν ὁ μετά οὗτος . ὁ μέντοι ὁ καρδία ἴδιος κίνησις ὀνομάζω ἐγώ σφυγμός , ὁ παλμός μέν πάθος εἰμί λέγω κατά γε ὁ δεύτερος ὁ πάθος φωνή σημαίνω , ὁ σφυγμός δέ οὐ πᾶς ἐνέργεια . ὁ γάρ μέγας ὁ κατά φύσις , ἤ μικρός , ἤ ὠκύς , ἤ βραδύς , ἤ πυκνός , ἤ ἀραῖος , ἤ πως ἄλλος ἐξίστημι οὐ ἄν τις ἐνέργεια λέγω κατά ὁ δεύτερος ὁ ἐνέργεια σημαίνω . ἐκ ἑαυτοῦ μέν γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος σφυγμός ὁ καρδία κινέω , κατά φύσις δέ οὐ κινέω · ὥστε , εἰ οὕτως τυγχάνω , οὐδείς εἰμί θαυμαστός εἷς πρᾶγμα καί πάθος ὀνομάζω καί ἐνέργεια , ὥσπερ ὁ μικρός ὁ κατά φύσις σφυγμός , οὐ μήν κατά γε αὐτός σημαίνω , ἀλλά κατά μέν ὁ πρότερος λέγω ἐνέργεια , ( εἰμί μέν γάρ καί ὁ κατά οὗτος ὁ σφυγμός κίνησις δραστικός ) κατά δέ ὁ δεύτερος οὐ ἐνέργεια , ἀλλά πάθος , ὅτι μή κατά φύσις εἰμί ὁ κίνησις . οὕτως οὖν ἔχω εἰͅπί ὁ θυμός καί ὁ ἄλλος πάθος . ἅπας γάρ ἐνέργεια τις εἰμί ὁ παθητικός ὁ ψυχή κατά γε ὁ πρῶτος ὁ ἐνέργεια σημαίνω , κατά ὅσος δέ ἔκφορος τε καί ἄμετρος κίνησις εἰμί , καί οὐ κατά φύσις , οὐ ἐνέργεια λέγω ἄν ὑπάρχω , ἀλλά πάθος κατά ὁ δεύτερος σημαίνω . οἷος γάρ τις κατά ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις ὁ μέγας σφυγμός εἰμί , τοιοῦτος κατά ὁ ὁ θυμοειδής ὁ θυμός , οἷος δέ αὖ πάλιν ὁ μικρός σφυγμός , τοιοῦτος ὁ ἀθυμία . οὗτος μέν γάρ ἐλλιπής εἰμί κίνησις ὁ θυμοειδής , ὑπερβάλλω δέ καί πλεονάζω ὁ προσήκω ὁ κατά ὁ θυμός . ταύτῃ γοῦν ἐνέργεια τε ἅμα καί πάθος λέγω κατά ἕτερος τε καί ἕτερος σημαίνω ὁ τε ὀργή καί ὁ λύπη , καί ὁ φόβος , καί ὁ ἐπιθυμία , καί ὁ θυμός , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , καί προσέτι κατά ὅσος ὅλος ὁ σῶμα μετά ὁ ψυχή ἀπάγω πρός αὐτός , ὁ κίνησις ὁ ζῷον πάθος εἰμί κατά ἄμφω ὁ σημαίνω . πολλάκις μέν γάρ ἕπομαι ὁ θυμοειδής ὁ λοιπός δύο , πολλάκις δέ ὁ ἐπιθυμητικός , καθά ἕλκω τε καί σύρω παραπλήσιος τρόπος , ὡσεί καί ξυνωρίς ἵππος , ὁ μέν ἕτερος ἰσχυρός ἀΐσσω ἐπισύρω ὁ ἕτερος ἅμα ἑαυτοῦ μετά ὁ σύμπας ἅρμα τε καί ἡνίοχος , ὁ δέ ἕτερος ὑπό ἀσθένεια ἕπομαι καταπτήσσω , αὐτός δέ ὁ ἡνίοχος ἀποφέρω βία . τηνικαῦτα γάρ ὁ μέν κατά ὁ ἔκφορος ἵππος κίνησις ἐνέργεια τε καί πάθος αὐτός λέγω , κατά μέν ὁ πρότερος σημαίνω ἐνέργεια , ( κίνησις γάρ εἰμί ἐκ ἑαυτοῦ , ) κατά δέ ὁ δεύτερος οὐ ἐνέργεια , παρά φύσις γε εἰμί κίνησις αὐτός , ἀλλά ἤδη πάθος . ὁ μέντοι ὁ ἡνίοχος κίνησις οὐδέ κατά ἕτερος ὁ σημαίνω ἐνέργεια εἰμί , ἀλλά κατά ἄμφω πάθος , εἰ γε μήτε ἐκ ἑαυτοῦ , μήτε κατά φύσις ὁ κίνησις αὐτός . πολύς γάρ ὁ κίνησις , εἰ καί μή δραστικός τις εἰμί , μήτε ἐκ ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ γε κατά φύσις ὑπάρχω ἐνέργεια λέγω , καθά καί ὁ ὁ σκέλος , ἤ ὅλος ὁ χείρ . ἐκ ἕτερος γάρ ἔχω οὗτος ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , οὐ ἐκ ἑαυτοῦ , ὥσπερ ὁ καρδία , ἀλλά ὅμως καί ὁ βάδισις ἐνέργεια σκέλος εἰμί , καί λέγω κατά ὁ δεύτερος σημαίνω , εἰ καί τις ὑπό ἀγυμνασία ὁ περί ὁ σημαίνω ὁ βάδισις οὐ σκέλος ἐνέργεια , ἀλλά διά σκέλος εἰμί φημί , ἀληθής μέν τις λέγω , ( ἐπί γάρ ὁ πρότερος τε καί κύριος ἔρχομαι σημαίνω , ) ὅτι μέντοι μόνος οὕτως λέγω ἀξιόω , καί μή συγχωρέω καί κατά ἕτερος ἑρμηνεύω , οὐ ὀρθός ποιέω . οὕτως οὖν καί ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία καί πάθος καί ἐνέργεια λέγω . ὁ γάρ ὁ ψυχή σύμφυτος δύναμις κίνησις τις ἄμετρος τε καί οὐ κατά φύσις εἰμί , διότι μέν ἐκ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος κινέω , διά οὗτος ἐνέργεια ὁ δύναμις εἰμί , διότι δέ ἄμετρος , διά οὗτος πάθος . καί ὁ ὅλος μέν ψυχή , καί αὐτός δέ ὁ κινέω δύναμις ἀμφότερος ὁ κίνησις αὐτός παρά φύσις εἰμί · ὁ μέν ἄλογος δύναμις διά ὁ ἀμετρία , ὁ δέ ὅλος ψυχή , διότι παρά φύσις , ἐπεί οὐ ὑπό ὁ ὁ παθητικός κίνησις , ἀλλά ὑπό ὁ ὁ λογιστικός κρίσις ἐπιτροπεύω τε καί διοικέω φημί ὁ βίος ἐγώ . ὅταν οὖν ἔμπαλιν διοικέω , παρά φύσις τε δηλονότι καί διά οὗτος καί κατά πάθος ὁ τοιοῦτος βίος ἐπιτελέω . διά οὗτος μέν ἤδη ὁ αἰτία , ἐάν τε ἐνέργεια τις , ἐάν τε πάθος λέγω ὁ θυμός , ἤ ὁ ἐπιθυμία , ἤ τις ὁ ἄλλος ὁ κατά οὗτος πάθος , οὐ χρή μέμφομαι οὗτος , πρίν ἔρομαι ὁ σημαίνω ἐκ ὁ φωνή , ἐπί ὅς τις φέρω οὕτως ὀνομάζω . εὑρίσκω δέ καί Πλάτων αὐτός ἐνίοτε μέν ἐνέργεια , ἐνίοτε δέ πάθος προσαγορεύω ὁ τε διψάω καί ὁ πεινάω καί ὅλος ὁ ἐπιθυμία καί ὁ θυμός . καί μέν δή καί ὡς οὐδείς διαφέρω πρός γε ὁ πάρειμι ὁ οὕτως ἤ ἐκεῖνος ὀνομάζω , ἐν ὁ τέταρτος ὁ Πολιτεία ὧδε γράφω . ἆρα οὖν , εἰμί δέ ἐγώ , ὁ ἐπινεύω , ὁ ἀνανεύω , καί ὁ ἐφίημι τις λαμβάνω , ὁ ἀπαρνέομαι , καί ὁ προσάγω , ὁ ἀπωθέω , πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ ἐναντίος ἀλλήλων τίθημι , εἴτε ποίημα , εἴτε πάθημα ; διά παράδειγμα δέ ἐναργής οὗτος διδάσκω προαιρέω , ἐπιφέρω φημί · τίς οὖν ; εἰμί δέ ἐγώ , διψάω , καί πεινάω , καί ὅλος ὁ ἐπιθυμία , καί αὖ ὁ ἐθέλω , καί ὁ βούλομαι , οὐ πᾶς οὗτος εἰς ἐκεῖνος ποι ἄν τίθημι ὁ εἶδος ὁ νῦν δή λέγω ; οἷος ἀεί ὁ ὁ ἐπιθυμέω ψυχή οὐ ἤτοι ἐφίημι φημί ἐκεῖνος , ὅς ἄν ἐπιθυμέω , ἤ προσάγω οὗτος , ὅς ἄν βούλομαι ἕ γίγνομαι ; ἤ αὖ , καθόσον ἐθέλω τίς ἕ πορίζω , ἐπινεύω οὗτος πρός ἑαυτοῦ , ὥσπερ τις ἐράω ἐπορέγω αὐτός ὁ γένεσις ; ἐγώ . τίς δέ ; ὁ ἀβουλέω , καί μή ἐθέλω , μηδέ ἐπιθυμέω , οὐ εἰς ὁ ἀπωθέω καί ἀπελαύνω ἀπό αὐτός , καί εἰς ἅπας ἐναντίος ἐκεῖνος τίθημι ; οὗτος μέν ὁ ὁ Πλάτων ῥῆσις , οὐ μόνος ὅς λέγω ἐπιδείκνυμι σαφής , ὡς ὁ πεινάω , καί ὁ διψάω , καί ὅλος ὁ ἐπιθυμέω τις , ἤ ἐφίημι τε καί φεύγω , εἴτε ποίημα τις , εἴτε πάθημα , ἑτέστιν εἴτε ἐνέργεια , εἴτε πάθος προσαγορεύω , οὐδείς διαφέρω , ἀλλά καί περί ὁ μέρος ὁ ψυχή διδάσκω .