galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 6.7
Ὁ λόγος δ’ οὐκ ἔτι μοι πρὸς Ἐρασίστρατον ἢ τοὺς Ἐρασιστρατείους ἐστὶν , ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἡγουμένους , οὐ , διότι πληροῦνται πνεύματος αἱ ἀρτηρίαι , διὰ τοῦτο διαστέλλεσθαί τε καὶ σφύζειν αὐτὰς , ἀλλὰ , διότι διαστέλλονταί τε καὶ σφύζουσι , διὰ τοῦτο πληροῦσθαι . κοινὸν μὲν οὖν τουτὶ τὸ δόγμα πολλῶν τ’ ἐστὶ καὶ δοκίμων ἀνδρῶν , ὥσπερ γε καὶ ὅτι τὴν δύναμιν ἐκ τῆς καρδίας οἱ χιτῶνες τῶν ἀρτηριῶν τοῦ διαστέλλεσθαι καὶ συστέλλεσθαι λαμβάνουσιν . ἀπεσχίσθησαν δ’ οὖν οὐκ οἶδ’ ὅπως αὐτῶν ἐν τῷδε Πραξαγόρας τε καὶ Φιλότιμος ὁμολογήσαντες τἄλλα , καὶ νομίζουσι τὸ πάμπαν ἐξ ἑαυτῶν σφύζειν τὰς ἀρτηρίας , ὥστε καὶ εἰ σάρκα τις ἐκτεμὼν ζώου καταθείη παλλομένην ἐπὶ τῆς γῆς , ἐναργῶς ὁρᾶσθαι τὴν κίνησιν τῶν ἀρτηριῶν . οὔκουν ἐβουλόμην ἐς τοσόνδε διαμαρτεῖν τοῦ φαινομένου τηλικούτους ἄνδρας , ὡς μὴ δύνασθαι διορίσαι παλμὸν σφυγμοῦ . χρὴ δ’ , οἶμαι , γιγνώσκεσθαι μὲν καὶ τοῦτο τοῖς ἀνδράσι , γιγνώσκεσθαι δὲ καὶ ὡς , εἰ μόνην ἐκτέμοις ἀρτηρίαν , οὐ κινεῖται , καθάπερ οὐδ’ εἰ βρόχῳ διαλάβοις ἔτι συνημμένην τῇ καρδίᾳ . καίτοι θαυμαστὸν , ἡνίκα μέν ἐστιν ἔξω τοῦ ζώου , μὴ μόνον τῆς καρδίας , ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἁπάντων μορίων ἀφῃρημένης συμπνοίας , ἀκωλύτως σφύζειν αὐτὴν , ἡνίκα δὲ συνῆπται πᾶσιν , ἄσφυκτον γίγνεσθαι βρόχῳ διαληφθεῖσαν . ἀλλ’ οὐδὲ γὰρ ἔξω , θαυμασιώτατε Πραξαγόρα , πάλλεται διὰ παντὸς ἐκτεμνομένη τοῦ ζώου . καίτοι τί περὶ τούτου φιλοτιμοῦμαι διελέγχειν αὐτόν ; ἀρκεῖ γὰρ ἐπιδεῖξαι μόνας τὰς ἀρτηρίας ἀκινήτους τε καὶ ἀσφύκτους ἀκριβῶς γενομένας , ὅταν ἐκτμηθῶσι τοῦ ζώου . παρὰ τῆς καρδίας οὖν αὐταῖς τὸ κινεῖσθαι . καὶ τοῦτ’ ὀρθῶς μὲν εἶπε καὶ ὁ Ἐρασίστρατος , οὐκ ὀρθῶς δ’ ἐξηγήσατο τῆς κινήσεως τὴν γένεσιν . οὐ γὰρ ὡς ἀσκὸς ἐμφυσώμενος ὑπὸ τῆς καρδίας ἐκθλιβούσης τὸ πνεῦμα πληροῦται τῶν ἀρτηριῶν ἑκάστη , τῷ συνῆφθαι δ’ αὐτῇ καὶ ἐξ ἐκείνης πεφυκέναι τῆς αὐτῆς ὅλῳ τῷ σπλάγχνῳ κεκοινώνηκε δυνάμεως . ὅτι δ’ ὅλον σφύζει τῆς καρδίας τὸ σῶμα , διαστελλόμενόν τε καὶ συστελλόμενον ἐξ ἑαυτοῦ , σχεδὸν ἤδη τοῦτο καὶ διὰ τῶν ἀνατομῶν γνωρίσεις , τηνικαῦτα τὸ δεξιὸν αὐτοῦ μέρος ἀναπτύξας . γυμνοῦται δ’ ἡ καρδία χωρὶς τοῦ συντμηθῆναι τὸν θώρακα τοῦ ξιφοειδοῦς ἐκκοπέντος , ᾧ ἐγγὺς ἤρτηται τὸ περικάρδιον σκέπασμα . τριττὴ δὲ αὕτη τοῦ θώρακός ἐστιν εὐρυχωρία κατὰ μέσα τὰ στέρνα , μηδετέρα οὖσα τῶν ὑπολοίπων δυοῖν . ἐὰν οὖν ἅμα τε τοῦτο ποιήσῃς καὶ τέμῃς ὄρθιον , ὡς εἴρηται , τὸν δεξιὸν θώρακα , τῆς δεξιᾶς κοιλίας τῆς καρδίας ἐναργῶς ὄψει τὸν σφυγμόν . οὐ λήσεταί σε οὐδὲ τὸ καταφυόμενον εἰς αὐτὴν ἀγγεῖον , ὅπερ ἐστὶν ἀποβλάστημα τῆς κοίλης , ὁμοίως ταῖς ἀρτηρίαις σφύζον . εἴτε δὲ τῷ δέχεσθαι δύναμιν ἐκ τῆς καρδίας ἄχρι τοῦ βράττεσθαι ἐπιῤῥέουσαν , εἴτε τοῦ αἵματος τῆς ἐπὶ τἀναντία φορᾶς τῇ κατὰ τὸ δεξιὸν οὖς , εἴτε ἄλλῳ τινὶ τρόπῳ τὴν κίνησιν ταύτην ἡ κοίλη φλὲψ λαμβάνει , περιττὸν ἐν τῷ παρόντι σκοπεῖν . ἱκανὸν γὰρ εἰς τὰ προκείμενα τὸ μηδ’ ὅλως σφύζειν αὐτὴν , ὥσπερ τὴν μεγάλην ἀρτηρίαν ἅμα ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις ταῖς κατὰ τὸ σῶμα . ὅτι μὲν οὖν οὔτε τῆς πρώτης γενέσεως τῶν φλεβῶν , οὔτε τῆς μετὰ ταῦτα διοικήσεώς ἐστιν ἀρχὴ ἡ καρδία , δέδεικται σαφῶς .
Lemmas: ὁ λόγος δέ οὐ ἔτι ἐγώ πρός Ἐρασίστρατος ἤ ὁ Ἐρασιστράτειος εἰμί , ἀλλά πρός ὁ ἡγέομαι , οὐ , διότι πληρόω πνεῦμα ὁ ἀρτηρία , διά οὗτος διαστέλλω τε καί σφύζω αὐτός , ἀλλά , διότι διαστέλλω τε καί σφύζω , διά οὗτος πληρόω . κοινός μέν οὖν οὗτος ὁ δόγμα πολύς τε εἰμί καί δόκιμος ἀνήρ , ὥσπερ γε καί ὅτι ὁ δύναμις ἐκ ὁ καρδία ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία ὁ διαστέλλω καί συστέλλω λαμβάνω . ἀποσχίζω δέ οὖν οὐ οἶδα ὅπως αὐτός ἐν ὅδε Πραξαγόρας τε καί Φιλότιμος ὁμολογέω ἄλλος , καί νομίζω ὁ πάμπαν ἐκ ἑαυτοῦ σφύζω ὁ ἀρτηρία , ὥστε καί εἰ σάρξ τις ἐκτέμνω ζῷον κατατίθημι πάλλω ἐπί ὁ γῆ , ἐναργής ὁράω ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία . οὔκουν βούλομαι εἰς τοσόσδε διαμαρτάνω ὁ φαίνω τηλικοῦτος ἀνήρ , ὡς μή δύναμαι διορίζω παλμός σφυγμός . χρή δέ , οἴομαι , γιγνώσκω μέν καί οὗτος ὁ ἀνήρ , γιγνώσκω δέ καί ὡς , εἰ μόνος ἐκτέμνω ἀρτηρία , οὐ κινέω , καθά οὐδέ εἰ βρόχος διαλαμβάνω ἔτι συνάπτω ὁ καρδία . καίτοι θαυμαστός , ἡνίκα μέν εἰμί ἔξω ὁ ζῷον , μή μόνος ὁ καρδία , ἀλλά καί ὁ ὁ ἄλλος ἅπας μόριον ἀφαιρέω σύμπνοια , ἀκώλυτος σφύζω αὐτός , ἡνίκα δέ συνάπτω πᾶς , ἄσφυκτος γίγνομαι βρόχος διαλαμβάνω . ἀλλά οὐδέ γάρ ἔξω , θαυμάσιος Πραξαγόρας , πάλλω διά πᾶς ἐκτέμνω ὁ ζῷον . καίτοι τίς περί οὗτος φιλοτιμέομαι διελέγχω αὐτός ; ἀρκέω γάρ ἐπιδείκνυμι μόνος ὁ ἀρτηρία ἀκίνητος τε καί ἄσφυκτος ἀκριβής γίγνομαι , ὅταν ἐκτέμνω ὁ ζῷον . παρά ὁ καρδία οὖν αὐτός ὁ κινέω . καί οὗτος ὀρθός μέν λέγω καί ὁ Ἐρασίστρατος , οὐ ὀρθός δέ ἐξηγέομαι ὁ κίνησις ὁ γένεσις . οὐ γάρ ὡς ἀσκός ἐμφυσάω ὑπό ὁ καρδία ἐκθλίβω ὁ πνεῦμα πληρόω ὁ ἀρτηρία ἕκαστος , ὁ συνάπτω δέ αὐτός καί ἐκ ἐκεῖνος φύω ὁ αὐτός ὅλος ὁ σπλάγχνον κοινωνέω δύναμις . ὅτι δέ ὅλος σφύζω ὁ καρδία ὁ σῶμα , διαστέλλω τε καί συστέλλω ἐκ ἑαυτοῦ , σχεδόν ἤδη οὗτος καί διά ὁ ἀνατομή γνωρίζω , τηνικαῦτα ὁ δεξιός αὐτός μέρος ἀναπτύσσω . γυμνόω δέ ὁ καρδία χωρίς ὁ συντέμνω ὁ θώραξ ὁ ξιφοειδής ἐκκόπτω , ὅς ἐγγύς ἀρτέομαι ὁ περικάρδιος σκέπασμα . τρισσός δέ οὗτος ὁ θώραξ εἰμί εὐρυχωρία κατά μέσος ὁ στέρνον , μηδέτερος εἰμί ὁ ὑπόλοιπος δύο . ἐάν οὖν ἅμα τε οὗτος ποιέω καί τέμνω ὄρθιος , ὡς λέγω , ὁ δεξιός θώραξ , ὁ δεξιός κοιλία ὁ καρδία ἐναργής ὁράω ὁ σφυγμός . οὐ λανθάνω σύ οὐδέ ὁ καταφύω εἰς αὐτός ἀγγεῖον , ὅς εἰμί ἀποβλάστημα ὁ κοῖλος , ὅμοιος ὁ ἀρτηρία σφύζω . εἴτε δέ ὁ δέχομαι δύναμις ἐκ ὁ καρδία ἄχρι ὁ βράσσω ἐπιρρέω , εἴτε ὁ αἷμα ὁ ἐπί ἐναντίος φορά ὁ κατά ὁ δεξιός οὖς , εἴτε ἄλλος τις τρόπος ὁ κίνησις οὗτος ὁ κοῖλος φλέψ λαμβάνω , περισσός ἐν ὁ πάρειμι σκοπέω . ἱκανός γάρ εἰς ὁ πρόκειμαι ὁ μηδέ ὅλος σφύζω αὐτός , ὥσπερ ὁ μέγας ἀρτηρία ἅμα ὁ ἄλλος ἅπας ὁ κατά ὁ σῶμα . ὅτι μέν οὖν οὔτε ὁ πρῶτος γένεσις ὁ φλέψ , οὔτε ὁ μετά οὗτος διοίκησις εἰμί ἀρχή ὁ καρδία , δείκνυμι σαφής .