galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 1.10
Καὶ οὕτως δὲ δείξομεν οὐκ ἔχουσαν ἀξιόλογα τὸ μέγεθος ἢ τὸ πλῆθος αἰσθητικά τε καὶ προαιρετικὰ νεῦρα τὴν καρδίαν ἐναργῶς , ἀλλ’ , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται , σμικρὸν ἀπ’ ἐγκεφάλου κατιὸν εἰς αὐτὴν ἐμφύεται . τί ποτε οὖν ἐστι τὸ πρὸς Ἀριστοτέλους εἰρημένον , ἔχει δὲ καὶ νεύρων πλῆθος ἡ καρδία ; οὔτε γὰρ φιλοψευδὴς ὁ ἀνὴρ , οὔτε παντάπασιν ἄπειρος τῆς ἀνατομῆς , ἵνα καὶ τοῦτόν τις , ὥσπερ τοὺς περὶ τὸν Χρύσιππον , ἑτέροις ἐψευσμένοις ἠκολουθηκέναι νομίσειεν . ἐμοὶ μὲν δοκεῖ τὰς ὑπὸ Ἡροφίλου νευρώδεις διαφύσεις ὠνομασμένας , αὐτὰς οὐ νευρώδεις , ἀλλ’ ἄντικρυς εἰρηκέναι νεῦρα . πέρατα δ’ ἐστὶ ταῦτα τῶν ἐπὶ τοῖς στόμασι τῆς καρδίας ὑμένων , ὑπὲρ ὧν Ἐρασίστρατος μὲν ἀκριβῶς ἔγραψεν , Ἡρόφιλος δ’ ἀμελῶς . συμφύονται δὲ καὶ συνδοῦνται δι’ αὐτῶν πρὸς τὴν καρδίαν οἱ ὑμένες οὗτοι , καὶ ἡ χρεία γε κατὰ τοὺς συνδέσμους αὐτοῖς , οὐ κατὰ τὰ νεῦρα . ἀλλ’ εἰ καὶ νεῦρά τις εἶναι συγχωρήσειεν αὐτὰ , καὶ μὴ νευρώδη σώματα , τό γε τὴν καρδίαν ὑπάρχειν νεύρων ἀρχὴν οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται , μὴ δυναμένων ἡμῶν ἐπιδεῖξαι μηδὲν νεῦρον εἰς μηδὲν μόριον τοῦ σώματος ἀπ’ αὐτῆς φερόμενον , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείξαμεν ἀπ’ ἐγκεφάλου τε καὶ νωτιαίου . δοκεῖ δή μοι δύο μὲν ἐνταῦθα ὑποθέμενος ὀρθῶς ὁ Ἀριστοτέλης , ἓν μὲν , ὡς ἰσχύος δεῖ τινος οὐκ ἀγεννοῦς εἰς τὰς κατὰ προαίρεσιν ἐνεργείας , ἕτερον δ’ , ὡς οὐδὲ μιᾶς τοιαύτης ἰσχύος ἐγκεφάλῳ μέτεστιν , ἐπ’ αὐτοῖς δὲ τρίτον ἐξ αἰσθήσεως προσλαβὼν , τὸ πλῆθος τῶν ἐν τῇ καρδίᾳ νευρωδῶν συνδέσμων , οὐκ ἔθ’ ὑπομεῖναι περὶ τὴν κατὰ μέρος ἀνατομὴν ἀσχοληθῆναι καὶ ζητῆσαι , πῶς εἰς ἕκαστον τοῦ σώματος μόριον ἐκ καρδίας ἀφικνεῖται νεῦρον , ἀλλ’ ὡς ἄντικρυς ἑπόμενον ἐν οἷς εἶπον ἀποφήνασθαι . πολλὰ γὰρ δὴ τοιαῦτα καὶ παρὰ τοῖς ἰατροῖς ἔστιν εὑρεῖν ἀνατομικὰ θεωρήματα μοχθηρῶς γεγραμμένα , μὴ βουληθέντων αὐτῶν ἀναμεῖναι τὸ φαινόμενον ἐκ τῆς ἀνατομῆς , ἀλλ’ ἐξ ἀκολουθίας μέν τινος ἐλπισάντων ὡς ἑωρακότων . οὕτω δή μοι καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐσφάλθαι φαίνεται , δύο μὲν ἀληθῆ θέμενος λήμματα , τὸ δὲ τρίτον ἐγγὺς ἀληθείας πιθανόν . ἀληθῆ μὲν οὖν εἶναί φημι τό τε δεῖν ἰσχύος τινὸς τοῖς κινήσουσιν ὀργάνοις τὰ τοῦ ζώου μέλη , καὶ τὸ μηδὲν ἀπ’ ἐγκεφάλου φαίνεσθαι τοιοῦτον , πιθανὸν δὲ , οὐκ ἀληθὲς , ὡς ἐν τῇ καρδίᾳ πλῆθος εἴη νεύρων . ἀλλ’ ἡμεῖς γε δεῖξαι δυνάμεθα τὸ καλῶς μὲν ὑπ’ αὐτοῦ τῷ λόγῳ γνωσθὲν ὄργανον , ὑφ’ οὗ χρὴ κινεῖσθαι τὰ τοῦ ζώου μέλη , διότι δ’ ἠμέλησε ζητῆσαι κατὰ τὰς ἀνατομὰς αὐτὸ , διὰ τοῦτ’ ἐκφεύγοντος τὴν διὰ τῶν αἰσθήσεων εὕρεσιν , ἄγνωστόν τε μεῖναν τἀνδρί . τῶν μὲν γὰρ νεύρων οὐδέν ἐστι τοιοῦτον , οἱ δὲ ὀνομαζόμενοι μύες ὑποδεχόμενοι ταῦτα κινοῦσι τὰ μέλη . καὶ δόξειεν ἂν οἷον μοχλοῦ τινος ἔχειν δύναμιν ὁ μῦς ὡς πρὸς τὸ νεῦρον . ὥσπερ γὰρ , ὅσα ταῖς χερσὶν οὐχ οἷοί τ’ ἐσμὲν κινῆσαι βάρη , διὰ τῶν μοχλῶν αὐτὰ κινοῦμεν , οὕτω καὶ τὰ τοῦ σώματος μέλη τοῖς νεύροις ἀδυνατοῦντες κινεῖν τοὺς μῦς προσεκτησάμεθα . λυόμενον γὰρ εἰς ἶνας ἐν ἑκάστῳ μυῒ τὸ νεῦρον ἀναμίγνυταί τε καὶ διαπλέκεται ταῖς ἐκ τῶν συνδεσμῶν ἰσὶν , εἶτ’ ἐξ ἀμφοῖν ἕν τι νευρῶδες σῶμα γεννηθὲν ἐκφύεται τοῦ σώματος τοῦ μυὸς ὁ προσαγορευόμενος τένων · οὕτως γὰρ οὐχ Ἱπποκράτης μόνον , ἀλλὰ καὶ Ὅμηρος αὐτὸν ὀνομάζουσιν . ὅστις τένων ὀργάνων ἐκφυόμενος ἀνάλογον ἕξει τῷ τοῦ μοχλοῦ πέρατι τῷ ψαύοντι τῶν βαρῶν . οὐδ’ ἔστιν οὐδὲν εὑρεῖν ἐν τῷ σώματι μέλος , ὃ κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν κινεῖται προαίρεσιν , οὐ προτέτακται δ’ αὐτοῦ τις μῦς ἀπ’ ἐγκεφάλου δεχόμενος νεῦρον . ὅστις δὲ καὶ περὶ τοῦδε πεισθῆναι ἐθέλοι βεβαίως , τούτῳ γέγραπται πρὸς ἡμῶν ὑπομνήματα δύο , κατὰ μόνας ἑκάτερον , ἓν μὲν , ἅπαντας τοὺς μῦς , ὁποία τ’ ἐστὶν ἐνέργεια καθ’ ἕκαστον , ἀκριβῶς διδάσκον , ἕτερον δὲ , τὴν τῶν νεύρων εἰς αὐτοὺς νομὴν διηγούμενον . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἀνατομικαῖς ἐγχειρήσεσι καὶ τοῖς περὶ χρείας μορίων ὑπομνήμασιν ἐπὶ πλέον ὑπὲρ ἁπάντων τούτων διέξιμεν . ὥστ’ οὐδενὸς ἔτι προσδεῖν ἡμῖν ἔοικεν , ἀλλ’ ὁμολογουμένως ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις ὑπάρχει πᾶσιν ἀρχὴν τῶν νεύρων ἐγκέφαλον τιθέμενος . οὕτω δὲ καὶ τῶν ἀρτηριῶν ἐπεδείξαμεν ἀρχὴν ὑπάρχουσαν τὴν καρδίαν . ὅτι δὲ καὶ τῶν φλεβῶν ἀρχὴ τὸ ἧπάρ ἐστιν , ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀποδειχθήσεται . ἐνταῦθ’ οὖν ἤδη καταπαύσας τὸ πρῶτον βιβλίον , ἐπὶ τὰ συνεχῆ τοῖς ἀποδεδειγμένοις ἐν αὐτῷ κατὰ τὸ δεύτερον τρέψομαι .
Lemmas: καί οὕτως δέ δείκνυμι οὐ ἔχω ἀξιόλογος ὁ μέγεθος ἤ ὁ πλῆθος αἰσθητικός τε καί προαιρετικός νεῦρον ὁ καρδία ἐναργής , ἀλλά , ὡς ἔμπροσθεν λέγω , μικρός ἀπό ἐγκέφαλος κατέρχομαι εἰς αὐτός ἐμφύω . τίς ποτέ οὖν εἰμί ὁ πρός Ἀριστοτέλης λέγω , ἔχω δέ καί νεῦρον πλῆθος ὁ καρδία ; οὔτε γάρ φιλοψευδής ὁ ἀνήρ , οὔτε παντάπασι ἄπειρος ὁ ἀνατομή , ἵνα καί οὗτος τις , ὥσπερ ὁ περί ὁ Χρύσιππος , ἕτερος ψεύδω ἀκολουθέω νομίζω . ἐγώ μέν δοκέω ὁ ὑπό Ἡρόφιλος νευρώδης διάφυσις ὀνομάζω , αὐτός οὐ νευρώδης , ἀλλά ἄντικρυς λέγω νεῦρον . πέρας δέ εἰμί οὗτος ὁ ἐπί ὁ στόμα ὁ καρδία ὑμήν , ὑπέρ ὅς Ἐρασίστρατος μέν ἀκριβής γράφω , Ἡρόφιλος δέ ἀμελής . συμφύω δέ καί συνδέω διά αὐτός πρός ὁ καρδία ὁ ὑμήν οὗτος , καί ὁ χρεία γε κατά ὁ σύνδεσμος αὐτός , οὐ κατά ὁ νεῦρον . ἀλλά εἰ καί νεῦρον τις εἰμί συγχωρέω αὐτός , καί μή νευρώδης σῶμα , ὁ γε ὁ καρδία ὑπάρχω νεῦρον ἀρχή οὐ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι , μή δύναμαι ἐγώ ἐπιδείκνυμι μηδείς νεῦρον εἰς μηδείς μόριον ὁ σῶμα ἀπό αὐτός φέρω , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι ἀπό ἐγκέφαλος τε καί νωτιαῖος . δοκέω δή ἐγώ δύο μέν ἐνταῦθα ὑποτίθημι ὀρθός ὁ Ἀριστοτέλης , εἷς μέν , ὡς ἰσχύς δέω τις οὐ ἀγεννής εἰς ὁ κατά προαίρεσις ἐνέργεια , ἕτερος δέ , ὡς οὐδέ εἷς τοιοῦτος ἰσχύς ἐγκέφαλος μέτειμι , ἐπί αὐτός δέ τρίτος ἐκ αἴσθησις προσλαμβάνω , ὁ πλῆθος ὁ ἐν ὁ καρδία νευρώδης σύνδεσμος , οὐ ἔτι ὑπομένω περί ὁ κατά μέρος ἀνατομή ἀσχολέω καί ζητέω , πῶς εἰς ἕκαστος ὁ σῶμα μόριον ἐκ καρδία ἀφικνέομαι νεῦρον , ἀλλά ὡς ἄντικρυς ἕπομαι ἐν ὅς λέγω ἀποφαίνω . πολύς γάρ δή τοιοῦτος καί παρά ὁ ἰατρός εἰμί εὑρίσκω ἀνατομικός θεώρημα μοχθηρός γράφω , μή βούλομαι αὐτός ἀναμένω ὁ φαίνω ἐκ ὁ ἀνατομή , ἀλλά ἐκ ἀκολουθία μέν τις ἐλπίζω ὡς ὁράω . οὕτως δή ἐγώ καί ὁ Ἀριστοτέλης σφάλλω φαίνω , δύο μέν ἀληθής τίθημι λῆμμα , ὁ δέ τρίτος ἐγγύς ἀλήθεια πιθανός . ἀληθής μέν οὖν εἰμί φημί ὁ τε δέω ἰσχύς τις ὁ κινέω ὄργανον ὁ ὁ ζῷον μέλος , καί ὁ μηδείς ἀπό ἐγκέφαλος φαίνω τοιοῦτος , πιθανός δέ , οὐ ἀληθής , ὡς ἐν ὁ καρδία πλῆθος εἰμί νεῦρον . ἀλλά ἐγώ γε δείκνυμι δύναμαι ὁ καλός μέν ὑπό αὐτός ὁ λόγος γιγνώσκω ὄργανον , ὑπό ὅς χρή κινέω ὁ ὁ ζῷον μέλος , διότι δέ ἀμελέω ζητέω κατά ὁ ἀνατομή αὐτός , διά οὗτος ἐκφεύγω ὁ διά ὁ αἴσθησις εὕρεσις , ἄγνωστος τε μένω ἀνήρ . ὁ μέν γάρ νεῦρον οὐδείς εἰμί τοιοῦτος , ὁ δέ ὀνομάζω μῦς ὑποδέχομαι οὗτος κινέω ὁ μέλος . καί δοκέω ἄν οἷος μοχλός τις ἔχω δύναμις ὁ μῦς ὡς πρός ὁ νεῦρον . ὥσπερ γάρ , ὅσος ὁ χείρ οὐ οἷος τε εἰμί κινέω βάρος , διά ὁ μοχλός αὐτός κινέω , οὕτως καί ὁ ὁ σῶμα μέλος ὁ νεῦρον ἀδυνατόω κινέω ὁ μῦς προσκτάομαι . λύω γάρ εἰς ἴς ἐν ἕκαστος μῦς ὁ νεῦρον ἀναμείγνυμι τε καί διαπλέκω ὁ ἐκ ὁ συνδεσμεύω ἴς , εἶτα ἐκ ἄμφω εἷς τις νευρώδης σῶμα γεννάω ἐκφύω ὁ σῶμα ὁ μῦς ὁ προσαγορεύω τένων · οὕτως γάρ οὐ Ἱπποκράτης μόνος , ἀλλά καί Ὅμηρος αὐτός ὀνομάζω . ὅστις τένων ὄργανον ἐκφύω ἀνάλογος ἔχω ὁ ὁ μοχλός πέρας ὁ ψαύω ὁ βαρύς . οὐδέ εἰμί οὐδείς εὑρίσκω ἐν ὁ σῶμα μέλος , ὅς κατά μέν ὁ ἡμέτερος κινέω προαίρεσις , οὐ προτάσσω δέ αὐτός τις μῦς ἀπό ἐγκέφαλος δέχομαι νεῦρον . ὅστις δέ καί περί ὅδε πείθω ἐθέλω βέβαιος , οὗτος γράφω πρός ἐγώ ὑπόμνημα δύο , κατά μόνος ἑκάτερος , εἷς μέν , ἅπας ὁ μῦς , ὁποῖος τε εἰμί ἐνέργεια κατά ἕκαστος , ἀκριβής διδάσκω , ἕτερος δέ , ὁ ὁ νεῦρον εἰς αὐτός νομή διηγέομαι . οὐ μήν ἀλλά καί ἐν ὁ ἀνατομικός ἐγχείρησις καί ὁ περί χρεία μόριον ὑπόμνημα ἐπί πολύς ὑπέρ ἅπας οὗτος διεξέρχομαι . ὥστε οὐδείς ἔτι προσδέω ἐγώ ἔοικα , ἀλλά ὁμολογουμένως ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἐναργής φαίνω ὑπάρχω πᾶς ἀρχή ὁ νεῦρον ἐγκέφαλος τίθημι . οὕτως δέ καί ὁ ἀρτηρία ἐπιδείκνυμι ἀρχή ὑπάρχω ὁ καρδία . ὅτι δέ καί ὁ φλέψ ἀρχή ὁ ἧπαρ εἰμί , ἐν ὁ ἐφεξῆς ἀποδείκνυμι . ἐνταῦθα οὖν ἤδη καταπαύω ὁ πρῶτος βιβλίον , ἐπί ὁ συνεχής ὁ ἀποδείκνυμι ἐν αὐτός κατά ὁ δεύτερος τρέπω .