galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 7.6
Πέμπτον γὰρ δὴ τοῦτ’ ἔστιν αἰσθητήριον , οὐκ ὄντων πέντε στοιχείων , ἐπειδὴ τὸ τῶν ὀσμῶν γένος ἐν τῷ μεταξὺ τὴν φύσιν ἐστὶν ἀέρος καὶ ὕδατος , ὡς καὶ Πλάτων εἶπεν ἐν Τιμαίῳ μετὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν · μεταβάλλοντος γὰρ ὕδατος εἰς ἀέρα , ἀέρος τε εἰς ὕδωρ , ἐν τῷ μεταξὺ γεγόνασιν ὀδμαὶ σύμπασαι . λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ τῆς ὄψεως ὀργάνου , ὅτι πυρός ἐστι τοῦ καθαρωτάτου γένους , ὅπερ αὐτὸς αὐγήν τε καὶ φῶς ὀνομάζει , διαφέρον ἄνθρακός τε καὶ φλογός . φησὶ γοῦν · μετὰ δὲ ταῦτα δεῖ νοεῖν , ὅτι πυρός τε γένη πολλὰ γέγονεν , οἶον φλὸξ τό τ’ ἀπὸ τῆς φλογὸς ἀπιὸν , ὃ καίει μὲν οὒ , φῶς δὲ τοῖς ὄμμασι παρέχει , τό τε φλογὸς ἀποσβεσθείσης ἐν τοῖς διαπύροις καταλειπόμενον αὐτοῦ . τούτων οὖν τῶν τριῶν γενῶν τὸ μὴ καῖον μὲν , ὡς αὐτὸς ἔφη , φῶς δὲ τοῖς ὄμμασι παρέχον ἐν τῷ τῆς ὄψεως ὀργάνῳ πλεῖστόν ἐστιν , ὃ καὶ τοῦτο πάλιν αὐτὸς ἐδήλωσεν ἐν ταὐτῷ βιβλίῳ τῷ Τιμαίῳ κατὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν . τῶν δ’ ὀργάνων πρῶτον μὲν φωσφόρα συνετεκτήναντο ὄμματα , τοιᾷδε ἐνδήσαντες αἰτίᾳ · τοῦ πυρὸς ὅσον τὸ μὲν καίειν οὐκ ἔσχε , τὸ δὲ παρέχειν φῶς ἥμερον , οἰκεῖον ἑκάστης ἡμέρας σῶμα ἐμηχανήσαντο γίγνεσθαι . τὸ γὰρ ἐντὸς ἡμῶν ἀδελφὸν ὂν τούτου πῦρ εἰλικρινὲς ἐποίησαν διὰ τῶν ὀμμάτων ῥεῖν λεῖον καὶ πυκνὸν , ὅλον μὲν , μάλιστα δὲ τὸ μέσον ξυμπιλήσαντες τῶν ὀμμάτων · ὥστε τὸ μὲν ἄλλο , ὅσον παχύτερον , στέγειν πᾶν , τὸ τοιοῦτον δὲ μόνον αὐτὸ καθαρὸν διηθεῖν . ὁποῖον μὲν οὖν τι τὸ τῆς ὄψεώς ἐστιν ὄργανον , ἐν τούτοις ἐδήλωσεν · ὅπως δὲ ὁρῶμεν , ἐν τοῖς ἐφεξῆς . συνάπτων γοῦν τοῖς προειρημένοις φησίν · ὅταν μὲν οὖν μεθημερινὸν ᾖ φῶς περὶ τὸ τῆς ὄψεως ῥεῦμα , τό τ’ ἐκπίπτον ὅμοιον πρὸς ὅμοιον ξυμπαγὲς γενόμενον , ἓν σῶμα οἰκειωθὲν ξυνέστη κατὰ τὴν τῶν ὀμμάτων εὐθυωρίαν , ὅπηπερ ἂν ἀντερείδῃ τὸ προσπίπτον ἔνδοθεν , πρὸς ὃ τὸ ἔξω συνέπεσεν . ὁμοιοπαθὲς δὴ δι’ ὁμοιότητα πᾶν γενόμενον , ὅτου τε ἂν αὐτό ποτε ἐφάπτηται , καὶ ὃ ἂν ἄλλο ἐκείνου , τούτῳ τὰς κινήσεις διαδιδὸν εἰς ἅπαν τὸ σῶμα μέχρι τῆς ψυχῆς αἴσθησιν παρέχεται ταύτην , ᾗ δὴ ὁρᾷν φαμεν . αὗται μὲν αἱ τοῦ Πλάτωνος ῥήσεις , αὐγοειδὲς τὸ τῆς ὄψεως ὄργανον εἶναι λέγοντος , αἴσθησίν τε γίγνεσθαι δι’ αὐτοῦ τῶν κατὰ τὴν αὐγὴν παθημάτων , ὥσπερ τῶν κατὰ τὸν ἀέρα διὰ τῆς ἀκοῆς . τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον εἰς τὴν τῶν παθημάτων ἀφικνεῖται κοινωνίαν . δύο δὲ σημαινούσης ἁπάσης τῆς τοιαύτης λέξεως , οἵαν καὶ ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐποιήσατο λέγων , γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν , ὕδατι δ’ ὕδωρ , ἓν μὲν , ὅτι δι’ ὀργάνου τοιοῦδε , δεύτερον δὲ , ὅτι διὰ δυνάμεως τοιᾶσδε , τὸ μὲν , ὡς δι’ ὀργάνου , συγχωρητέον ἀληθὲς εἶναι , τὸ δ’ , ὡς διὰ δυνάμεως , οὐκέτι . τὸ γάρ τοι πρῶτον αἰσθητικὸν , ὅ τι περ ἂν ᾖ , κοινὸν ἁπασῶν ἐστι τῶν κατὰ μέρος αἰσθήσεων , ὡς καὶ τοῦτο Πλάτων ἐν ἄλλοις τέ τισι καὶ μέντοι καὶ Θεαιτήτῳ διδάσκει κατ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ συγγράμματος , ἔνθα φησί · δεινὸν γάρ που , ὦ παῖ , εἰ πολλαί τινες ἐν ἡμῖν ὥσπερ ἐν δουρείοις ἵπποις αἰσθήσεις ἐγκάθηνται , ἀλλὰ μὴ εἰς μίαν τινὰ ἰδέαν , εἴτε ψυχὴν , εἴθ’ ὅτι δεῖ καλεῖν , πάντα ταῦτα συντείνει , ᾗ διὰ τούτων οἷον ὀργάνων αἰσθανόμεθα , ὅσα αἰσθητά . καὶ κατασκευάζων γε διὰ πλειόνων ἑξῆς ὁ Πλάτων τὸν λόγον ᾧδέ φησι · θερμὰ καὶ σκληρὰ καὶ κοῦφα καὶ γλυκέα , δι’ ὧν αἰσθάνῃ , ἆρ’ αὐτοῦ τοῦ σώματος ἕκαστα τίθης , ἢ ἄλλου τινός ; οὐδενὸς ἄλλου . ἢ καὶ ἐθελήσεις ὁμολογεῖν , ἃ δι’ ἑτέρας δυνάμεως αἰσθάνῃ , ἀδύνατον εἶναι δι’ ἄλλης ταῦτ’ αἰσθέσθαι , οἷον ἃ δι’ ἀκοῆς , δι’ ὄψεως , ἢ ἃ δι’ ὄψεως , δι’ ἀκοῆς ; πῶς γὰρ οὐκ ἐθελήσω ; εἴ τι ἄρα περὶ ἀμφοτέρων διανοῇ , οὐκ ἂν διά γε τοῦ ἑτέρου ὀργάνου , οὐδ’ αὖ διὰ τοῦ ἑτέρου περὶ ἀμφοτέρων αἰσθάνοιο ἄν ; οὐ γὰρ οὖν . περὶ δὴ φωνῆς καὶ τῆς χρόας , πρῶτον μὲν αὐτὸ τοῦτο περὶ ἀμφοτέρων διανοῇ , ὅτι ἀμφοτέρω ἐστόν ; ἔγωγε . οὐκοῦν καὶ ὅτι ἑκατέρου μὲν ἑκάτερον ἕτερον , ἑαυτῷ δὲ ταὐτόν ; τί μήν ; καὶ ὅτι ἀμφοτέρω δύο , ἑκάτερον δὲ ἕν ; καὶ τοῦτο . οὐκοῦν καὶ εἴτε ἀνομοίω , εἴτε ὁμοίω ἀλλήλοιν , δυνατὸς εἶ ἐπισκέψασθαι ; ἴσως . ταῦτα δὴ πάντα διά τινος περὶ αὐτῶν διανοῇ · οὔτε γὰρ δι’ ἀκοῆς , οὔτε δι’ ὄψεως οἷόν τε τὸ κοινὸν λαμβάνειν περὶ αὐτῶν . ἔτι δὲ καὶ τόδε τεκμήριον περὶ οὗ λέγομεν . εἰ γὰρ δυνατὸν εἴη ἀμφοτέρω σκέψασθαι , ἆρ’ ἐστὸν ἁλμυρὸν ἢ οὒ , οἶσθ’ ὅτι ἔξεις εἰπεῖν , ᾧ ἐπισκέψῃ , καὶ τοῦτο οὔτε ὄψις οὔτε ἀκοὴ φαίνεται , ἀλλά τι ἄλλο . τί δ’ οὐ μέλλει ἥ γε διὰ τῆς γλώττης δύναμις ; καλῶς λέγεις . ἡ δὲ δὴ διά τινος δύναμις τό τ’ ἐφ’ ἅπασι κοινὸν καὶ τὸ ἐπὶ τούτοις δηλοῖ σοι , ᾧ τὸ ἔστιν ὀνομάζεις , καὶ τὸ οὐκ ἔστι , καὶ ἃ νῦν δὴ ἐρωτῶμεν περὶ αὐτῶν , πᾶσι ποιὰ ἀποδώσεις ὄργανα , δι’ ὧν αἰσθάνεται ἡμῶν τὸ αἰσθανόμενον ἕκαστα . ἔν τε οὖν τούτοις ὁ Πλάτων , ὥσπερ οὖν κᾀν τοῖς ἐφεξῆς , ἐν ἄλλοις τέ τισι διαλόγοις ἐδίδαξεν ἡμᾶς ὑπὲρ τῆς κοινῆς δυνάμεως , ἥτις ἐξ ἐγκεφάλου διὰ τῶν νεύρων εἰς ἕκαστον τῶν αἰσθητηρίων ἀφικνουμένη τῶν ἐν αὐτοῖς ἀλλοιώσεων αἰσθάνεται . ὡς , εἴ γε δυνατὸν ἦν τοῖς ἰδίοις παθήμασιν αὐτῆς ἄλλο τι συναλλοιωθῆναι παρὰ τὸ φωτοειδὲς ὄργανον , ἢ τοῖς τῶν ἀτμῶν ἕτερόν τι τοῦ ἀτμοειδοῦς , ἢ τοῖς τοῦ ἀέρος ἄλλο τι παρὰ τὸ ἀεροειδὲς , ἢ τοῖς τῶν ὑγρῶν ἕτερόν τι παρὰ τὸ γευστόν τε καὶ πλῆρες χυμῶν , οὐκ ἂν ἐγεγόνει τὰ τῶν αἰσθητηρίων ὄργανα · νυνὶ δ’ οὐχ οὕτως ἔχει . τὰ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ἀντιβαίνουσι σώμασιν , ὅσα περ ἦν ἴδια τῆς οἰκείας διαφορᾶς , ἅπαντι μορίῳ νεύρων μεταλαβόντι δυνατὸν αἰσθάνεσθαι , διότι μηδὲ παθεῖν ἅπαν ὑπὸ τῆς τοῦ γηΐνου σώματος προσβολῆς ἐπιτήδειόν ἐστιν . ἦν δ’ αὐτῶν πρώτη μὲν ἡ κατ’ ὀξύτητα καὶ ἀμβλύτητα , δευτέρα δ’ ἡ κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα , κατὰ συμβεβηκὸς δ’ αἱ λοιπαὶ , μέγεθός τε καὶ σχῆμα , καὶ κίνησις , καὶ ἀριθμὸς , αἳ καὶ μετὰ συλλογισμοῦ , καὶ μνήμης , οὐ μόνον ἧς αἰσθήσεως ἐδείχθησαν γινόμεναι κατά τε τὴν ἁφὴν καὶ τὴν ὄψιν ἐν τῇ περὶ τῆς ἀποδείξεως πραγματείᾳ , καθ’ ἣν πρώτην ἀξιῶ γεγυμνάσθαι τὸν ἀκριβῶς ἕπεσθαι τοῖς νῦν λεγομένοις ἐφιέμενον . ὥσπερ δὲ τὰ τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως αἰσθητὰ δι’ ἀντιβάσεως , οὕτω τὰ τῆς γευστικῆς δι’ ὑγρότητός τε καὶ χυμῶν εἰς γνῶσιν ἥκει . καὶ ἢν ξηρανθεῖσά ποτε τύχῃ σφοδρῶς ἡ γλῶττα , διαφθείρεται τῶν χυμῶν ἡ διάγνωσις , μὴ δυναμένου τοῦ παθόντος αὐτὸ διακρῖναι , τί μὲν ὀξὺ , τί δὲ πικρόν ἐστιν , ἢ δριμὺ , τί δὲ αὐστηρὸν , ἢ στρυφνὸν , ἢ ὅλως στῦφον , ὥσπερ οὐδὲ , τί μὲν γλυκὺ , τί δ’ ἁλμυρόν . ἐμφράξεως δὲ γενομένης τῶν πόρων τῆς ῥινὸς , ἡ ἐκ τῶν ὀδμῶν αἴσθησις ἀπόλλυται , καθάπερ γε καὶ ἡ τῶν φωνῶν , ἐὰν ἐμφραχθῇ τὰ ὦτα , μὴ διϊκνουμένης εἰς ἑκάτερον τῶν ὀργάνων τῆς οἰκείας ἀλλοιώσεως , εἰς μὲν τὸ ἀτμοειδὲς , ἐκ τῶν ὀδμῶν , ( ἀτμὸς γὰρ ἡ τούτων οὐσία , ) εἰς δὲ τὸ ἀεροειδὲς ἐκ τῶν φωνῶν , ἐπειδὴ καὶ τούτων ἀήρ ἐστιν ἡ οὐσία . ταῖς τοιαύταις ἐμφράξεσιν ἀνάλογόν ἐστι καὶ τὸ τῶν ὀφθαλμῶν πάθημα · καλεῖται δὲ ὑπόχυσις . ἐμφράττεται δὲ ἐν αὐτῷ τῆς ἡλιοειδοῦς αὐγῆς ὁ κατὰ τὸν ῥαγοειδῆ χιτῶνα πόρος , ὡς μηκέτι συνάπτεσθαι τὸ τῆς ὄψεως ἴδιον ὄργανον τῷ περιέχοντι τὸν ὅλον ὀφθαλμὸν ἔξωθεν ἀέρι . τοῦτ’ οὖν αὐτὸ καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν ῥῆσιν ὁ Πλάτων ἐδήλωσεν , ἔνθα φησί · σωματοειδὲς δὴ καὶ ὁρατὸν αὐτὸ τέλειον γενόμενον εἶναι , χωρισθὲν δὲ πυρὸς , οὐδὲν ἄν ποτε ὁρατὸν γένοιτο , οὐδὲ ἁπτὸν ἄνευ τινὸς στερεοῦ · στερεὸν δὲ οὐκ ἄνευ γῆς , ὅθεν ἐκ πυρὸς καὶ γῆς τὸ τοῦ παντὸς σῶμα ἀρχόμενον συνιστᾷν ὁ θεὸς ἐποίει . ἐκ πυρὸς γὰρ καὶ γῆς πεποιῆσθαί φησι τὸ σῶμα τοῦ παντὸς , ἵν’ ὁρατόν τε καὶ ἁπτὸν ᾖ . διὰ τοῦτ’ οὖν καὶ τὰ τῶν ζώων σώματα , τὸ μὲν ἁπτικὸν ὄργανον γεῶδές ἐστι , τὸ δ’ ὀπτικὸν πυροειδὲς , ἅπερ ἀλλοιοῦσθαι μὲν ἠδύνατο καὶ χωρὶς αἰσθήσεως , εἰ μὴ μετέσχεν νεύρων , αἰσθάνεται δὲ τῆς ἀλλοιώσεως μετουσία τούτων . οὔκουν ἀλλοίωσίς ἐστιν ἡ αἴσθησις , ὡς ἔνιοί φασιν , ἀλλὰ διάγνωσις ἀλλοιώσεως . οὐ μὴν οὐδ’ ἀρκεῖ λείαν ἢ τραχεῖαν ἐν τῷ σώματι γενέσθαι κίνησιν εἰς ἡδονῆς ἢ πόνου γένεσιν , ἀλλὰ χρὴ προσελθεῖν αἴσθησιν ἑκατέρᾳ τῶν τοιούτων κινήσεων . εἰ δὲ καὶ τὴν διάθεσιν αὐτὴν ἐθέλοις καλεῖν ὀδύνην ἢ πόνον , οὔ μοι διαφέρει . μόνον γὰρ ἀξιῶ σε μεμνῆσθαι τοῦ διαφέρειν ἀλλήλων τήν τε διάθεσιν , ἣν ἴσχει τὰ σώματα τῆς φύσεως ἐξιστάμενα , καὶ τὴν αἴσθησιν αὐτῆς , ἐπεί τισί γε , καθάπερ Ἱπποκράτει , κέκληταί ποθ’ ἡ αἴσθησις μόνη πόνος , ἔνθα φησίν · ὁκόσοι πονέοντές τι τοῦ σώματος τὰ πολλὰ τῶν πόνων οὐκ αἰσθάνονται , τούτοισιν ἡ γνώμη νοσεῖ . τοὺς γὰρ βεβλαμμένους ὁτιοῦν μέρος οὕτως σφοδρῶς , ὡς , εἰ μὴ παρεφρόνουν , ἀλγεῖν , ὠνόμασε πονοῦντας . ὅτε οὖν φησι . ὀδύνη γίγνεται καὶ διὰ τὸ θερμὸν , καὶ διὰ τὸ ψυχρὸν , καὶ διὰ τὸ πλέον , καὶ διὰ τὸ ἔλαττον , καὶ ἐν μὲν τοῖσιν ἐψυγμένοισι τοῦ σώματος διὰ τὸ θερμὸν , ἐν δὲ τοῖσι τεθερμασμένοισι διὰ τὸ ψυχρὸν , καὶ τοῖσι τὴν φύσιν διαφθειρομένοισιν ὀδύναι γίγνονται , μὴ νομίσῃς αὐτὸν ἀλλοίωσίν τινα βραχεῖαν φάναι , ἀλλὰ σφοδρᾶς ἀλλοιώσεως αἴσθησιν , ἥτις αἴσθησις οὐ δύναται γενέσθαι χωρὶς τῆς τοῦ πάσχοντος σώματος εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐξαλλαγῆς . ἡδέ γε βραχεῖα μεταβολὴ τῶν σωμάτων αἴσθησιν μὲν ἐργάζεται διαγνωστικὴν τῆς τοῦ ποιήσαντος δυνάμεως , ὅταν γ’ αἰσθητικὸν ὑπάρχῃ δηλονότι τὸ ἀλλοιούμενον , ὀδύνην δ’ οὐδέπω παρέχει . πάσχει δ’ ἑτοίμως τὰς βραχείας μεταβολὰς ἀπὸ τῶν ὁμογενῶν ἓν ἕκαστον .
Lemmas: πέμπτος γάρ δή οὗτος εἰμί αἰσθητήριον , οὐ εἰμί πέντε στοιχεῖον , ἐπειδή ὁ ὁ ὀσμή γένος ἐν ὁ μεταξύ ὁ φύσις εἰμί ἀήρ καί ὕδωρ , ὡς καί Πλάτων λέγω ἐν Τίμαιος μετά ὅδε ὁ ῥῆσις · μεταβάλλω γάρ ὕδωρ εἰς ἀήρ , ἀήρ τε εἰς ὕδωρ , ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι ὀσμή σύμπας . λέγω δέ καί περί ὁ ὁ ὄψις ὄργανον , ὅτι πῦρ εἰμί ὁ καθαρός γένος , ὅς αὐτός αὐγή τε καί φάος ὀνομάζω , διαφέρω ἄνθραξ τε καί φλόξ . φημί γοῦν · μετά δέ οὗτος δέω νοέω , ὅτι πῦρ τε γένος πολύς γίγνομαι , οἷος φλόξ ὁ τε ἀπό ὁ φλόξ ἀπέρχομαι , ὅς καίω μέν οὐ , φάος δέ ὁ ὄμμα παρέχω , ὁ τε φλόξ ἀποσβέννυμι ἐν ὁ διάπυρος καταλείπω αὐτός . οὗτος οὖν ὁ τρεῖς γένος ὁ μή καίω μέν , ὡς αὐτός φημί , φάος δέ ὁ ὄμμα παρέχω ἐν ὁ ὁ ὄψις ὄργανον πολύς εἰμί , ὅς καί οὗτος πάλιν αὐτός δηλόω ἐν αὐτός βιβλίον ὁ Τίμαιος κατά ὅδε ὁ ῥῆσις . ὁ δέ ὄργανον πρῶτος μέν φωσφόρος συντεκταίνομαι ὄμμα , τοιόσδε ἐνδέω αἰτία · ὁ πῦρ ὅσος ὁ μέν καίω οὐ ἔχω , ὁ δέ παρέχω φάος ἥμερος , οἰκεῖος ἕκαστος ἡμέρα σῶμα μηχανάομαι γίγνομαι . ὁ γάρ ἐντός ἐγώ ἀδελφός εἰμί οὗτος πῦρ εἰλικρινής ποιέω διά ὁ ὄμμα ῥέω λεῖος καί πυκνός , ὅλος μέν , μάλα δέ ὁ μέσος συμπιλέω ὁ ὄμμα · ὥστε ὁ μέν ἄλλος , ὅσος παχύς , στέγω πᾶς , ὁ τοιοῦτος δέ μόνος αὐτός καθαρός διηθέω . ὁποῖος μέν οὖν τις ὁ ὁ ὄψις εἰμί ὄργανον , ἐν οὗτος δηλόω · ὅπως δέ ὁράω , ἐν ὁ ἐφεξῆς . συνάπτω γοῦν ὁ προλέγω φημί · ὅταν μέν οὖν μεθημερινός εἰμί φάος περί ὁ ὁ ὄψις ῥεῦμα , ὁ τε ἐκπίπτω ὅμοιος πρός ὅμοιος συμπαγής γίγνομαι , εἷς σῶμα οἰκειόω συνίστημι κατά ὁ ὁ ὄμμα εὐθυωρία , ὅπῃ ἄν ἀντερείδω ὁ προσπίπτω ἔνδοθεν , πρός ὅς ὁ ἔξω συμπίπτω . ὁμοιοπαθής δή διά ὁμοιότης πᾶς γίγνομαι , ὅστις τε ἄν αὐτός ποτέ ἐφάπτω , καί ὅς ἄν ἄλλος ἐκεῖνος , οὗτος ὁ κίνησις διαδίδωμι εἰς ἅπας ὁ σῶμα μέχρι ὁ ψυχή αἴσθησις παρέχω οὗτος , ᾗ δή ὁράω φημί . οὗτος μέν ὁ ὁ Πλάτων ῥῆσις , αὐγοειδής ὁ ὁ ὄψις ὄργανον εἰμί λέγω , αἴσθησις τε γίγνομαι διά αὐτός ὁ κατά ὁ αὐγή πάθημα , ὥσπερ ὁ κατά ὁ ἀήρ διά ὁ ἀκοή . ὁ γάρ ὅμοιος ὁ ὅμοιος εἰς ὁ ὁ πάθημα ἀφικνέομαι κοινωνία . δύο δέ σημαίνω ἅπας ὁ τοιοῦτος λέξις , οἷος καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς ποιέω λέγω , γῆ μέν γάρ γῆ ὁράω , ὕδωρ δέ ὕδωρ , εἷς μέν , ὅτι διά ὄργανον τοιόσδε , δεύτερος δέ , ὅτι διά δύναμις τοιόσδε , ὁ μέν , ὡς διά ὄργανον , συγχωρέω ἀληθής εἰμί , ὁ δέ , ὡς διά δύναμις , οὐκέτι . ὁ γάρ τοι πρῶτος αἰσθητικός , ὅς τις περ ἄν εἰμί , κοινός ἅπας εἰμί ὁ κατά μέρος αἴσθησις , ὡς καί οὗτος Πλάτων ἐν ἄλλος τε τις καί μέντοι καί Θεαίτητος διδάσκω κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ σύγγραμμα , ἔνθα φημί · δεινός γάρ που , ὦ παῖς , εἰ πολύς τις ἐν ἐγώ ὥσπερ ἐν δούρειος ἵππος αἴσθησις ἐγκάθημαι , ἀλλά μή εἰς εἷς τις ἰδέα , εἴτε ψυχή , εἴτε ὅτι δέω καλέω , πᾶς οὗτος συντείνω , ᾗ διά οὗτος οἷος ὄργανον αἰσθάνομαι , ὅσος αἰσθητός . καί κατασκευάζω γε διά πολύς ἑξῆς ὁ Πλάτων ὁ λόγος ὧδε φημί · θερμός καί σκληρός καί κοῦφος καί γλυκύς , διά ὅς αἰσθάνομαι , ἆρα αὐτός ὁ σῶμα ἕκαστος τίθημι , ἤ ἄλλος τις ; οὐδείς ἄλλος . ἤ καί ἐθέλω ὁμολογέω , ὅς διά ἕτερος δύναμις αἰσθάνομαι , ἀδύνατος εἰμί διά ἄλλος οὗτος αἰσθάνομαι , οἷος ὅς διά ἀκοή , διά ὄψις , ἤ ὅς διά ὄψις , διά ἀκοή ; πῶς γάρ οὐ ἐθέλω ; εἰ τις ἄρα περί ἀμφότερος διανοέω , οὐ ἄν διά γε ὁ ἕτερος ὄργανον , οὐδέ αὖ διά ὁ ἕτερος περί ἀμφότερος αἰσθάνομαι ἄν ; οὐ γάρ οὖν . περί δή φωνή καί ὁ χροιά , πρῶτος μέν αὐτός οὗτος περί ἀμφότερος διανοέω , ὅτι ἀμφότερος εἰμί ; ἐγώ . οὐκοῦν καί ὅτι ἑκάτερος μέν ἑκάτερος ἕτερος , ἑαυτοῦ δέ αὐτός ; τίς μήν ; καί ὅτι ἀμφότερος δύο , ἑκάτερος δέ εἷς ; καί οὗτος . οὐκοῦν καί εἴτε ἀνόμοιος , εἴτε ὅμοιος ἀλλήλων , δυνατός εἰμί ἐπισκοπέω ; ἴσως . οὗτος δή πᾶς διά τις περί αὐτός διανοέω · οὔτε γάρ διά ἀκοή , οὔτε διά ὄψις οἷος τε ὁ κοινός λαμβάνω περί αὐτός . ἔτι δέ καί ὅδε τεκμήριον περί ὅς λέγω . εἰ γάρ δυνατός εἰμί ἀμφότερος σκοπέω , ἆρα εἰμί ἁλμυρός ἤ οὐ , οἶδα ὅτι ἔχω λέγω , ὅς ἐπισκοπέω , καί οὗτος οὔτε ὄψις οὔτε ἀκοή φαίνω , ἀλλά τις ἄλλος . τίς δέ οὐ μέλλω ὁ γε διά ὁ γλῶσσα δύναμις ; καλός λέγω . ὁ δέ δή διά τις δύναμις ὁ τε ἐπί ἅπας κοινός καί ὁ ἐπί οὗτος δηλόω σύ , ὅς ὁ εἰμί ὀνομάζω , καί ὁ οὐ εἰμί , καί ὅς νῦν δή ἐρωτάω περί αὐτός , πᾶς ποιός ἀποδίδωμι ὄργανον , διά ὅς αἰσθάνομαι ἐγώ ὁ αἰσθάνομαι ἕκαστος . ἐν τε οὖν οὗτος ὁ Πλάτων , ὥσπερ οὖν εἰͅν ὁ ἐφεξῆς , ἐν ἄλλος τε τις διάλογος διδάσκω ἐγώ ὑπέρ ὁ κοινός δύναμις , ὅστις ἐκ ἐγκέφαλος διά ὁ νεῦρον εἰς ἕκαστος ὁ αἰσθητήριον ἀφικνέομαι ὁ ἐν αὐτός ἀλλοίωσις αἰσθάνομαι . ὡς , εἰ γε δυνατός εἰμί ὁ ἴδιος πάθημα αὐτός ἄλλος τις συναλλοιόω παρά ὁ φωτοειδής ὄργανον , ἤ ὁ ὁ ἀτμός ἕτερος τις ὁ ἀτμοειδής , ἤ ὁ ὁ ἀήρ ἄλλος τις παρά ὁ ἀεροειδής , ἤ ὁ ὁ ὑγρός ἕτερος τις παρά ὁ γευστός τε καί πλήρης χυμός , οὐ ἄν γίγνομαι ὁ ὁ αἰσθητήριον ὄργανον · νυνί δέ οὐ οὕτως ἔχω . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ ἀντιβαίνω σῶμα , ὅσος περ εἰμί ἴδιος ὁ οἰκεῖος διαφορά , ἅπας μόριον νεῦρον μεταλαμβάνω δυνατός αἰσθάνομαι , διότι μηδέ πάσχω ἅπας ὑπό ὁ ὁ γήϊνος σῶμα προσβολή ἐπιτήδειος εἰμί . εἰμί δέ αὐτός πρῶτος μέν ὁ κατά ὀξύτης καί ἀμβλύτης , δεύτερος δέ ὁ κατά θερμότης καί ψυχρότης , κατά συμβαίνω δέ ὁ λοιπός , μέγεθος τε καί σχῆμα , καί κίνησις , καί ἀριθμός , ὅς καί μετά συλλογισμός , καί μνήμη , οὐ μόνος ὅς αἴσθησις δείκνυμι γίγνομαι κατά τε ὁ ἁφή καί ὁ ὄψις ἐν ὁ περί ὁ ἀπόδειξις πραγματεία , κατά ὅς πρῶτος ἀξιόω γυμνάζω ὁ ἀκριβής ἕπομαι ὁ νῦν λέγω ἐφίημι . ὥσπερ δέ ὁ ὁ ἁπτικός αἴσθησις αἰσθητός διά ἀντίβασις , οὕτως ὁ ὁ γευστικός διά ὑγρότης τε καί χυμός εἰς γνῶσις ἥκω . καί ἐάν ξηραίνω ποτέ τυγχάνω σφοδρός ὁ γλῶσσα , διαφθείρω ὁ χυμός ὁ διάγνωσις , μή δύναμαι ὁ πάσχω αὐτός διακρίνω , τίς μέν ὀξύς , τίς δέ πικρός εἰμί , ἤ δριμύς , τίς δέ αὐστηρός , ἤ στρυφνός , ἤ ὅλος στύφω , ὥσπερ οὐδέ , τίς μέν γλυκύς , τίς δέ ἁλμυρός . ἔμφραξις δέ γίγνομαι ὁ πόρος ὁ ῥίς , ὁ ἐκ ὁ ὀσμή αἴσθησις ἀπόλλυμι , καθά γε καί ὁ ὁ φωνή , ἐάν ἐμφράσσω ὁ οὖς , μή διικνέομαι εἰς ἑκάτερος ὁ ὄργανον ὁ οἰκεῖος ἀλλοίωσις , εἰς μέν ὁ ἀτμοειδής , ἐκ ὁ ὀσμή , ( ἀτμός γάρ ὁ οὗτος οὐσία , ) εἰς δέ ὁ ἀεροειδής ἐκ ὁ φωνή , ἐπειδή καί οὗτος ἀήρ εἰμί ὁ οὐσία . ὁ τοιοῦτος ἔμφραξις ἀνάλογος εἰμί καί ὁ ὁ ὀφθαλμός πάθημα · καλέω δέ ὑπόχυσις . ἐμφράσσω δέ ἐν αὐτός ὁ ἡλιοειδής αὐγή ὁ κατά ὁ ῥαγοειδής χιτών πόρος , ὡς μηκέτι συνάπτω ὁ ὁ ὄψις ἴδιος ὄργανον ὁ περιέχω ὁ ὅλος ὀφθαλμός ἔξωθεν ἀήρ . οὗτος οὖν αὐτός καί κατά ἐκεῖνος ὁ ῥῆσις ὁ Πλάτων δηλόω , ἔνθα φημί · σωματοειδής δή καί ὁρατός αὐτός τέλειος γίγνομαι εἰμί , χωρίζω δέ πῦρ , οὐδείς ἄν ποτέ ὁρατός γίγνομαι , οὐδέ ἁπτός ἄνευ τις στερεός · στερεός δέ οὐ ἄνευ γῆ , ὅθεν ἐκ πῦρ καί γῆ ὁ ὁ πᾶς σῶμα ἄρχω συνιστάω ὁ θεός ποιέω . ἐκ πῦρ γάρ καί γῆ ποιέω φημί ὁ σῶμα ὁ πᾶς , ἵνα ὁρατός τε καί ἁπτός εἰμί . διά οὗτος οὖν καί ὁ ὁ ζῷον σῶμα , ὁ μέν ἁπτικός ὄργανον γεώδης εἰμί , ὁ δέ ὀπτικός πυροειδής , ὅς ἀλλοιόω μέν δύναμαι καί χωρίς αἴσθησις , εἰ μή μετέχω νεῦρον , αἰσθάνομαι δέ ὁ ἀλλοίωσις μετουσία οὗτος . οὔκουν ἀλλοίωσις εἰμί ὁ αἴσθησις , ὡς ἔνιοι φημί , ἀλλά διάγνωσις ἀλλοίωσις . οὐ μήν οὐδέ ἀρκέω λεῖος ἤ τραχύς ἐν ὁ σῶμα γίγνομαι κίνησις εἰς ἡδονή ἤ πόνος γένεσις , ἀλλά χρή προσέρχομαι αἴσθησις ἑκάτερος ὁ τοιοῦτος κίνησις . εἰ δέ καί ὁ διάθεσις αὐτός ἐθέλω καλέω ὀδύνη ἤ πόνος , οὐ ἐγώ διαφέρω . μόνος γάρ ἀξιόω σύ μιμνῄσκω ὁ διαφέρω ἀλλήλων ὁ τε διάθεσις , ὅς ἴσχω ὁ σῶμα ὁ φύσις ἐξίστημι , καί ὁ αἴσθησις αὐτός , ἐπεί τις γε , καθά Ἱπποκράτης , καλέω ποτέ ὁ αἴσθησις μόνος πόνος , ἔνθα φημί · ὁπόσος πονέω τις ὁ σῶμα ὁ πολύς ὁ πόνος οὐ αἰσθάνομαι , οὗτος ὁ γνώμη νοσέω . ὁ γάρ βλάπτω ὁστισοῦν μέρος οὕτως σφοδρός , ὡς , εἰ μή παραφρονέω , ἀλγέω , ὀνομάζω πονέω . ὅτε οὖν φημί . ὀδύνη γίγνομαι καί διά ὁ θερμός , καί διά ὁ ψυχρός , καί διά ὁ πολύς , καί διά ὁ ἐλαχύς , καί ἐν μέν ὁ ψύχω ὁ σῶμα διά ὁ θερμός , ἐν δέ ὁ θερμαίνω διά ὁ ψυχρός , καί ὁ ὁ φύσις διαφθείρω ὀδύνη γίγνομαι , μή νομίζω αὐτός ἀλλοίωσις τις βραχύς φημί , ἀλλά σφοδρός ἀλλοίωσις αἴσθησις , ὅστις αἴσθησις οὐ δύναμαι γίγνομαι χωρίς ὁ ὁ πάσχω σῶμα εἰς ὁ παρά φύσις ἐξαλλαγή . ἡδύς γε βραχύς μεταβολή ὁ σῶμα αἴσθησις μέν ἐργάζομαι διαγνωστικός ὁ ὁ ποιέω δύναμις , ὅταν γε αἰσθητικός ὑπάρχω δηλονότι ὁ ἀλλοιόω , ὀδύνη δέ οὐδέπω παρέχω . πάσχω δέ ἑτοῖμος ὁ βραχύς μεταβολή ἀπό ὁ ὁμογενής εἷς ἕκαστος .