galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 3.3
Ταῦτ’ οὖν ἐχρῆν ἐκλέγειν μόνα τὸν Χρύσιππον , εἴπερ ὅλως κατὰ μάρτυρας ἐγνώκει διαιρεῖν τὸν ἀγῶνα . τὸ δὲ πλείω μὲν ἐκεῖνα , ταυτὶ δ’ ἐλάττω γράψαι , τῷ μὲν τὸ ἀληθὲς τῆς ἱστορίας ἐπιδεικνύντι καλῶς ἂν γίγνοιτο · πλείω γὰρ ὄντως ἐστὶν ἐκεῖνα · τὸ δ’ , ὅπερ ὁ Χρύσιππος σπουδάζει , κατασκευάζειν ἐπιχειροῦντι πρὸς ἐναντιώματος ἂν εἴη , καὶ μάλισθ’ ὅσα φανερῶς ἐπιτιμῶντα ποιεῖ τὸν λογισμὸν τῷ θυμῷ , καθάπερ καὶ τάδε . Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ · Τέτλαθι δὴ , κραδίη , καὶ κύντερον ἄλλο ποτ’ ἔτλης . ταυτὶ γὰρ Ὅμηρος · ἐποίησε τὸν Ὀδυσσέα λέγοντα πρὸς ἑαυτὸν , ἡνίκ’ ἐφ’ οἷς ἑώρα κατὰ τὴν οἰκίαν πραττομένοις ὑπὸ τῶν θεραπαινῶν ἀνέζεσέ τε τὸ κατὰ τὴν καρδίαν αὐτοῦ θερμὸν , ἔμελλέ τε νικήσας ὁ θυμὸς τὸν λογισμὸν ἐπ’ ἄκαιρον κόλασιν ἄξειν αὐτὸν τῶν γυναικῶν . ὃν γὰρ ἱππεὺς πρὸς ἵππον , ἢ κυνηγέτης πρὸς κύνα λόγον ἔχουσιν , τοῦτον ὁ λογισμὸς πρὸς θυμόν . ἄρχειν μὲν γὰρ ἐν ἅπασι καὶ κρατεῖν ἐστι δικαιότερον τὸ φύσει κρεῖττον , ἱππεὺς μὲν ἵππου , κυνηγέτης δὲ κυνὸς , λογισμὸς δὲ θυμοῦ , συμβαίνει δ’ οὐκ ἀεὶ νόμῳ φύσεως διοικεῖσθαι τὴν συζυγίαν , ἀλλ’ ἵππος μὲν ἐνίοτε δυσπειθὴς οὐ κατὰ κόσμον ἐκφερόμενος συναπήνεγκεν αὑτῷ τὸν ἀναβάτην ἀῤῥωστίᾳ δυνάμεως ἢ ἐπιστήμης ἱππικῆς ἀμαθίᾳ νικηθέντα , θυμὸς δὲ ἰσχυρὸς καὶ ἐπὶ τιμωρίαν ἄκαιρον ἐξορμήσας σφοδρότερον ἔστιν ὅτε συνεπεσπάσατο λογισμὸν ἄῤῥωστον ἢ ἀμαθῆ . εἰ μὲν γὰρ καὶ ῥώμην καὶ ἐπιστήμην ἔχοι , κρατήσει πάντως ὅ τε λογισμὸς |τοῦ θυμοῦ καὶ ὁ ἡνίοχος τοῦ ἵππου · εἰ δ’ ἤτοι θατέρου τούτων ἢ ἀμφοῖν στεροῖτο , κίνδυνος ἐνταῦθα τοῦ φύσει κρείττονος ἐπικρατῆσαι τὸ χεῖρον , ὥσπερ ἐν Σκύθαις τε καὶ Γαλάταις καὶ πολλοῖς ἄλλοις βαρβάροις ἔθνεσιν ὁ θυμὸς κρείττων τοῦ λογισμοῦ , παρ’ ἡμῖν δὲ ἔν τε παισὶ καὶ τοῖς ἀπαιδεύτοις ἀνθρώποις . Ὅμηρος δὲ δὴ τοῦτ’ αὐτὸ ἐπιδεῖξαι βουλόμενος Ἕκτορα μὲν καὶ Ἀχιλλέα καί τινας ἑτέρους τοιούτους θυμῷ δουλεύοντας ὑποτίθεται νεανίσκους · Ὀδυσσέα δὲ καὶ Πολυδάμαντα καὶ Νέστορα τῷ λογισμῷ κρατοῦντας τοῦ θυμοῦ , πολλάκις μὲν οὕτως ἰσχυρῶς , ὡς μηδ’ ἐξορμῆσαι πρὸς ἄλογόν τινα πρᾶξιν τὸν θυμὸν , ἔστιν ὅτε δ’ ὁρμῶντα μὲν , ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ λογισμοῦ κατεχόμενον , ὥσπερ κᾀν τοῖσδε τοῖς ἔπεσιν Ὀδυσσέα πεποίηκεν . ἅπαντα δ’ ἐφεξῆς αὐτὰ παραγράψω . Ἔνθ’ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ Κεῖτ’ ἐγρηγορέων · ταὶ δ’ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες Ἤϊσαν , αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάροιθεν , Ἀλλήλοισι γέλωτα καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι . Τοῦ δ’ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι . Πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν , Ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειν ἑκάστῃ , Ἢ ἔτ’ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι Ὕστατα καὶ πύματα · κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει . Ὡς δὲ κύων ἁπαλοῖσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα Ἄνδρ’ ἀγνοιήσασ’ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι , Ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαζομένου κακὰ ἔργα . Στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ · Τέτλαθι δὴ , κραδίη , καὶ κύντερον ἄλλο ποτ’ ἔτλης , Ἤματι τῷ , ὅτε τοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ Ἰφθίμους ἑτάρους , σὺ δὲ ἔτλης , ὄφρα σε μῆτις Ἐξάγαγ’ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι . Ὣς ἔφατ’ ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φόλον ἦτορ . εἰ μὴ σαφῶς ἐν τούτοις Ὅμηρος ἐκδιηγεῖται μάχην θυμοῦ πρὸς λογισμὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ , καἰ νίκην μὲν τοῦ λογισμοῦ , τοῦ θυμοῦ δ’ εὐπείθειαν πρὸς αὐτὸν , οὐδ’ ἄλλ’ οὐδὲν ἄν τις ἡμῖν συγχωρήσειεν ἐκμανθάνειν τοῦ ποιητοῦ . τῶν γὰρ οὕτως ἐναργῶς λεγομένων εἰς ἀμφιβολίαν ἀχθέντων , οὐδὲ τοῖς ἄλλοις ἂν ἔχοι τις ὅ τι χρήσαιτο . τὰς γὰρ θεραπαίνας ἁμαρτανούσας ὁρῶν Ὀδυσσεὺς ὑπὸ μὲν τοῦ θυμοῦ βιαίως εἵλκετο πρὸς τὴν τιμωρίαν αὐτῶν , ὑπὸ δὲ τοῦ λογισμοῦ κατείχετο τὴν ἀκαιρίαν ἐκδιδάσκοντος . ἐπεὶ δ’ οὐκ ἠδύνατο ῥᾳδίως πείθειν ὁ λογισμὸς τὸν θυμὸν ἀναβάλλεσθαι τὴν τιμωρίαν εἰς ἐπιτηδειότερον καιρὸν , σφοδρότερον αὐτῷ προσφέρεται , καθάπερ ἵππον ἐκφερόμενον ἡνίοχος ἀντισπῶν βιαίως ἰσχυρῷ χαλινῷ , καὶ δὴ καὶ ταῦτά φησι πρὸς ἑαυτὸν , καρτέρει κατὰ τὸ παρὸν΄ , ὦ γενναιοτάτη καρδία , καθάπερ που καὶ πρότερον ἐκαρτέρησας ἐπὶ Κύκλωπα , ὁρῶσα τοὺς ἑταίρους ὑπ’ αὐτοῦ διαφθειρομένους . ἐμοὶ μὲν δὴ τούτων τῶν ἐπῶν εὐκαιρότατα μὲν ὁ Πλάτων δοκεῖ μνημονεύειν ἐν τετάρτῳ πολιτείας , ἀκαιρότατα δ’ ὁ Χρύσιππος , ἔτι δὲ μᾶλλον ὧν Εὐριπίδης ἐποίησε λέγουσαν τὴν Μήδειαν , ἡνίκα καὶ κατὰ τὴν ἐκείνης ψυχὴν ὁ λογισμὸς ἐστασίαζε πρὸς τὸν θυμόν . ᾔδει μὲν γὰρ , ὡς ἀνόσιόν τι καὶ δεινὸν ἔργον ἐργάζοιτο τῇ τῶν παίδων ἐπιχειροῦσα σφαγῇ , καὶ διὰ τοῦτ’ ὤκνει τε καὶ ἀνεβάλλετο , καὶ οὐκ εὐθὺς ὁρμήσασα ἔπραξε τοὖργον . αὖθις δ’ αὐτὴν ὁ θυμὸς , ὥσπερ τις ἵππος δυσπειθὴς νικήσας τὸν ἡνίοχον , ἐπὶ τοὺς παῖδας εἷλκε βίᾳ . καὶ ἔπειτα πάλιν ὁ λογισμὸς ἀντέσπα τε καὶ ἀπῆγεν , εἶτ’ αὖθις ἀνθεῖλκεν ὁ θυμὸς , εἶτ’ αὖθις ὁ λογισμός . ὥστε πολλάκις ἄνω καὶ κάτω πρὸς ἀμφοῖν ἀγομένη ὡς συνεχώρησε τῷ θυμῷ , τηνικαῦτα ποιεῖ λέγουσαν ὁ Εὐριπίδης αὐτήν · Καὶ μανθάνω μὲν , οἷα δρᾷν μέλλω κακὰ , Θυμὸς δὲ κρείττων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων . μανθάνει μὲν δή πού τι τὸ μέγεθος ὧν μέλλει δράσειν κακῶν , ὑπὸ τοῦ λογισμοῦ διδασκομένη , κρείττονα δ’ εἶναι φησι αὐτοῦ τὸν θυμὸν , καὶ διὰ τοῦθ’ ὑπ’ ἐκείνου πρὸς τοὖργον ἀπάγεσθαι βιαίως , ἔμπαλιν Ὀδυσσεῖ τῷ λογισμῷ τὸν θυμὸν ἐπισχόντι . βαρβάρων μὲν γὰρ καὶ ἀπαιδεύτων ἀνθρώπων ἔθετο παράδειγμα τὴν Μήδειαν Εὐριπίδης , οἷς ὁ θυμὸς ἰσχυρότερος τοῦ λογισμοῦ · Ἑλλήνων δὲ καὶ πεπαιδευμένων , οἷον περ αὖ πάλιν ὁ ποιητὴς ὑπέθετο τὸν Ὀδυσσέα , κρείττων ὁ λογισμὸς τοῦ θυμοῦ . πολλάκις μὲν οὖν ὁ λογισμὸς εἰς τοσοῦτον τοῦ θυμοειδοῦς μέρους τῆς ψυχῆς κρείττων ἐστὶν , ὡς μηδέποτε μάχην αὐτοῖς γίγνεσθαι πρὸς ἀλλήλους , ἀλλὰ τὸν μὲν ἄρχειν , τὸν δὲ ἄρχεσθαι . καὶ τοῦτο μὲν τοῖς εἰς τέλος ἥκουσι φιλοσοφίας ὑπάρχει . πολλάκις δ’ ὁ θυμὸς τοῦ λογισμοῦ κρατεῖ τοσοῦτον , ὡς ἄρχειν τε καὶ ἡγεῖσθαι διὰ παντός . ὁρᾶται δ’ ἔν τε πολλοῖς τῶν βαρβάρων τοῦτο καὶ τῶν παίδων τοῖς φύσει θυμικοῖς , ἔτι δὲ θηρίων οὐκ ὀλίγοις , καὶ ἀνθρώπων τοῖς θηριώδεσιν . ἔστιν ὅτε δὲ οὐδέτερον εἰς τοσοῦτον ἰσχυρότερόν ἐστιν , ὡς ἐφέλκεσθαι παραχρῆμα θάτερον , ἀλλ’ ἐναντιοῦταί τε πρὸς ἄλληλα καὶ διαμάχεται , καὶ νικᾷ τῷ χρόνῳ θάτερον , ἐπ’ Ὀδυσσέως μὲν ὁ λογισμὸς , ἐπὶ Μηδείας δ’ ὁ θυμὸς , ὡς δύο ὄντα αὐτὰ μόρια τῆς ψυχῆς , ἢ , εἰ μὴ μόρια , πάντως γε δυνάμεις τινές . ὁ δὲ Χρύσιππος οὔτε μόρια ψυχῆς ταῦτ’ εἶναι νομίζων , οὔτε δυνάμεις ἀλόγους ἑτέρας τῆς λογικῆς , ὅμως οὐκ ὀκνεῖ τῶν Ὀδυσσέως τε καὶ Μηδείας ἐπῶν μνημονεύειν , ἐναργῶς καταβαλλόντων τὴν δόξαν αὐτοῦ . πῶς ἂν οὖν τις ἔτι διαλέγοιτο τοιούτοις ἀνδράσι μήτε τῶν ἐναργῶς φαινομένων φροντίζουσιν , ὡς ἤδη πολλάκις ἔδειξα , καὶ τῶν ἐξελεγχόντων τὰ δόγματ’ αὐτῶν ὡς μαρτυρούντων μνημονεύουσιν ; ἐμπέπλησται γὰρ ὁ περὶ ἡγεμονικοῦ λόγος ὑπὸ Χρυσίππου γεγραμμένος ἐπῶν ποιητικῶν ἤτοι τὰ πάθη περὶ τὸν θώρακά τε καὶ τὴν καρδίαν συνίστασθαι μαρτυρούντων , ἢ δύο εἶναι τῆς ψυχῆς δυνάμεις ὅλῳ τῷ γένει διαφερούσας ἀλλήλων , τὴν μὲν ἄλογον , τὴν δὲ λογικήν . ὥσπερ γὰρ ἐξ Ὁμήρου καὶ Ἡσιόδου βραχέα παρεθέμην ὀλίγῳ πρόσθεν ὧν ὁ Χρύσιππος ἔγραψεν , οὕτω ἐξ Ὀρφέως καὶ Ἐμπεδοκλέους καὶ Τυρταίου καὶ Στησιχόρου καὶ Εὐριπίδου καὶ ἑτέρων ποιητῶν ἐπῶν μνημονεύει παμπόλλων ὁμοίαν ἐχόντων ἀτοπίαν , οἷον καὶ ὅταν εἴπῃ Τυρταῖον λέγοντα · Αἴθωνος δὲ λέοντος ἔχων ἐν στήθεσι θυμόν . ὅτι μὲν γὰρ ἔχει ὁ λέων θυμὸν , ἀκριβῶς ἅπαντες ἄνθρωποι καὶ πρὶν ἀκοῦσαι Τυρταίου γιγνώσκομεν , οὐ μὴν Χρυσίππῳ γ’ ἔπρεπε παραθέσθαι τὸ ἔπος ἀφαιρουμένῳ τοὺς λέοντας τὸν θυμόν . οὐδὲν γὰρ , ὡς οἴεται , τῶν ἀλόγων ζώων οὔτε τὸ θυμοειδὲς , οὔτε τὸ ἐπιθυμητικὸν , οὔτε τὸ λογιστικὸν ἔχει , ἀλλ’ , ὡς εἴρηταί μοι καὶ κατὰ τὸ πρῶτον γράμμα , παρὰ πᾶσαν τὴν ἐνέργειαν ἀφαιροῦνται τῶν εἰρημένων ἁπάντων αὐτὰ σχεδὸν ἅπαντες οἱ Στωϊκοί . Τυρταῖος δέ γε , καθάπερ οὖν καὶ Ὅμηρος καὶ Ἡσίοδος , καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἅπαντες οἵ ποιηταὶ σφοδρότατον ἔχειν φασὶ τοὺς λέοντας τὸν θυμὸν , ὥστε καὶ τῶν ἀνθρώπων ὅστις ἂν ᾖ θυμοειδέστατος , εἰκάζουσι λέοντι , καὶ χωρὶς δὲ τῶν ποιητῶν ἅπαντες ἄνθρωποι τοὺς θυμικωτάτους λέοντας ὀνομάζουσιν . οὕτως οὐδὲ τοῖς ἀθληταῖς παύονται καθ’ ἑκάστην ἡμέραν οὕτως ἐγκελευόμενοι · καὶ τοὐναντίον ἔοικεν ἅπαν ἢ βούλεται συμπίπτειν τῷ Χρυσίππῳ . τῶν γὰρ ἀπὸ τῆς φύσεως αὐτοῦ τοῦ ζητουμένου πράγματος ἐπιχειρημάτων ἀποχωρῶν ἑκάστοτε , καὶ ῥητορικῶς μᾶλλον ἢ φιλοσόφως ἐν πλήθει μαρτύρων τὸ νικᾷν θέμενος , ὑπ’ αὐτῶν ὧν ἐπικαλεῖται προπαραδίδοται .
Lemmas: οὗτος οὖν χρή ἐκλέγω μόνος ὁ Χρύσιππος , εἴπερ ὅλος κατά μάρτυς γιγνώσκω διαιρέω ὁ ἀγών . ὁ δέ πολύς μέν ἐκεῖνος , οὗτος δέ ἐλαχύς γράφω , ὁ μέν ὁ ἀληθής ὁ ἱστορία ἐπιδείκνυμι καλός ἄν γίγνομαι · πολύς γάρ ὄντως εἰμί ἐκεῖνος · ὁ δέ , ὅς ὁ Χρύσιππος σπουδάζω , κατασκευάζω ἐπιχειρέω πρός ἐναντίωμα ἄν εἰμί , καί μάλα ὅσος φανερός ἐπιτιμάω ποιέω ὁ λογισμός ὁ θυμός , καθά καί ὅδε . στῆθος δέ πλήσσω καρδία ἐνίπτω μῦθος · τλάω δή , καρδία , καί κύντερος ἄλλος ποτέ τλάω . οὗτος γάρ Ὅμηρος · ποιέω ὁ Ὀδυσσεύς λέγω πρός ἑαυτοῦ , ἡνίκα ἐπί ὅς ὁράω κατά ὁ οἰκία πράσσω ὑπό ὁ θεράπαινα ἀναζέω τε ὁ κατά ὁ καρδία αὐτός θερμός , μέλλω τε νικάω ὁ θυμός ὁ λογισμός ἐπί ἄκαιρος κόλασις ἄγω αὐτός ὁ γυνή . ὅς γάρ ἱππεύς πρός ἵππος , ἤ κυνηγέτης πρός κύων λόγος ἔχω , οὗτος ὁ λογισμός πρός θυμός . ἄρχω μέν γάρ ἐν ἅπας καί κρατέω εἰμί δίκαιος ὁ φύσις κρατύς , ἱππεύς μέν ἵππος , κυνηγέτης δέ κύων , λογισμός δέ θυμός , συμβαίνω δέ οὐ ἀεί νόμος φύσις διοικέω ὁ συζυγία , ἀλλά ἵππος μέν ἐνίοτε δυσπειθής οὐ κατά κόσμος ἐκφέρω συναποφέρω ἑαυτοῦ ὁ ἀναβάτης ἀρρωστία δύναμις ἤ ἐπιστήμη ἱππικός ἀμαθία νικάω , θυμός δέ ἰσχυρός καί ἐπί τιμωρία ἄκαιρος ἐξορμάω σφοδρός εἰμί ὅτε συνεπισπάω λογισμός ἄρρωστος ἤ ἀμαθής . εἰ μέν γάρ καί ῥώμη καί ἐπιστήμη ἔχω , κρατέω πάντως ὁ τε λογισμός τοῦ θυμός καί ὁ ἡνίοχος ὁ ἵππος · εἰ δέ ἤτοι ἕτερος οὗτος ἤ ἄμφω στερέω , κίνδυνος ἐνταῦθα ὁ φύσις κρατύς ἐπικρατέω ὁ κακός , ὥσπερ ἐν Σκύθης τε καί Γαλάτης καί πολύς ἄλλος βάρβαρος ἔθνος ὁ θυμός κρατύς ὁ λογισμός , παρά ἐγώ δέ ἐν τε παῖς καί ὁ ἀπαίδευτος ἄνθρωπος . Ὅμηρος δέ δή οὗτος αὐτός ἐπιδείκνυμι βούλομαι Ἕκτωρ μέν καί Ἀχιλλεύς καί τις ἕτερος τοιοῦτος θυμός δουλεύω ὑποτίθημι νεανίσκος · Ὀδυσσεύς δέ καί Πολυδάμας καί Νέστωρ ὁ λογισμός κρατέω ὁ θυμός , πολλάκις μέν οὕτως ἰσχυρός , ὡς μηδέ ἐξορμέω πρός ἄλογος τις πρᾶξις ὁ θυμός , εἰμί ὅτε δέ ὁρμάω μέν , ἀλλά ὑπό ὁ λογισμός κατέχω , ὥσπερ εἰͅν ὅδε ὁ ἔπος Ὀδυσσεύς ποιέω . ἅπας δέ ἐφεξῆς αὐτός παραγράφω . ἔνθα Ὀδυσσεύς μνηστήρ κακός φρονέω ἐν θυμός Κεῖ ἐγρηγορέω · ὁ δέ ἐκ μέγαρον γυνή Ἤϊα , ὅς μνηστήρ μείγνυμι πάροιθε , Ἄλληλος γέλως καί εὐφροσύνη παρέχω . ὁ δέ ὀρίνω θυμός ἐν στῆθος φίλος . πολύς δέ μερμηρίζω κατά φρήν καί κατά θυμός , Ἠέ μεταΐσσω θάνατος τεύχω ἕκαστος , Ἤ ἔτι ἐάω μνηστήρ ὑπερφίαλος μείγνυμι Ὕστωρ καί πύματος · καρδία δέ ἕ ἔνδον ὑλακτέω . ὡς δέ κύων ἁπαλός περί σκύλαξ βαίνω Ἄνδρος ἀγνοέω ὑλάω μέμονα τε μάχομαι , Ὥ ἄρα ὁ ἔνδον ὑλακτέω ἀγάζω κακός ἔργον . στῆθος δέ πλήσσω καρδία ἐνίπτω μῦθος · τλάω δή , καρδία , καί κύντερος ἄλλος ποτέ τλάω , Ἦμαρ ὁ , ὅτε σύ μένος ἄσχετος ἐσθίω Κύκλωψ Ἴφθιμος ἑταῖρος , σύ δέ τλάω , ὄφρα σύ μῆτις Ἐξάγω ἐκ ἄντρον οἴομαι θνῄσκω . ὡς φημί ἐν στῆθος καθάπτω φόλος ἦτορ . εἰ μή σαφής ἐν οὗτος Ὅμηρος ἐκδιηγέομαι μάχη θυμός πρός λογισμός ἀνήρ φρόνιμος , εἰ νίκη μέν ὁ λογισμός , ὁ θυμός δέ εὐπείθεια πρός αὐτός , οὐδέ ἄλλος οὐδείς ἄν τις ἐγώ συγχωρέω ἐκμανθάνω ὁ ποιητής . ὁ γάρ οὕτως ἐναργής λέγω εἰς ἀμφιβολία ἄγω , οὐδέ ὁ ἄλλος ἄν ἔχω τις ὅς τις χράω . ὁ γάρ θεράπαινα ἁμαρτάνω ὁράω Ὀδυσσεύς ὑπό μέν ὁ θυμός βίαιος ἕλκω πρός ὁ τιμωρία αὐτός , ὑπό δέ ὁ λογισμός κατέχω ὁ ἀκαιρία ἐκδιδάσκω . ἐπεί δέ οὐ δύναμαι ῥᾴδιος πείθω ὁ λογισμός ὁ θυμός ἀναβάλλω ὁ τιμωρία εἰς ἐπιτήδειος καιρός , σφοδρός αὐτός προσφέρω , καθά ἵππος ἐκφέρω ἡνίοχος ἀντισπάω βίαιος ἰσχυρός χαλινός , καί δή καί οὗτος φημί πρός ἑαυτοῦ , καρτερέω κατά ὁ πάρειμι , ὦ γενναῖος καρδία , καθά που καί πρότερος καρτερέω ἐπί Κύκλωψ , ὁράω ὁ ἑταῖρος ὑπό αὐτός διαφθείρω . ἐγώ μέν δή οὗτος ὁ ἔπος εὔκαιρος μέν ὁ Πλάτων δοκέω μνημονεύω ἐν τέταρτος πολιτεία , ἄκαιρος δέ ὁ Χρύσιππος , ἔτι δέ μάλα ὅς Εὐριπίδης ποιέω λέγω ὁ Μήδεια , ἡνίκα καί κατά ὁ ἐκεῖνος ψυχή ὁ λογισμός στασιάζω πρός ὁ θυμός . οἶδα μέν γάρ , ὡς ἀνόσιος τις καί δεινός ἔργον ἐργάζομαι ὁ ὁ παῖς ἐπιχειρέω σφαγή , καί διά οὗτος ὀκνέω τε καί ἀναβάλλω , καί οὐ εὐθύς ὁρμάω πράσσω ἔργον . αὖθις δέ αὐτός ὁ θυμός , ὥσπερ τις ἵππος δυσπειθής νικάω ὁ ἡνίοχος , ἐπί ὁ παῖς ἕλκω βία . καί ἔπειτα πάλιν ὁ λογισμός ἀντισπάω τε καί ἀπάγω , εἶτα αὖθις ἀνθέλκω ὁ θυμός , εἶτα αὖθις ὁ λογισμός . ὥστε πολλάκις ἄνω καί κάτω πρός ἄμφω ἄγω ὡς συγχωρέω ὁ θυμός , τηνικαῦτα ποιέω λέγω ὁ Εὐριπίδης αὐτός · καί μανθάνω μέν , οἷος δράω μέλλω κακός , Θυμός δέ κρατύς ὁ ἐμός βούλευμα . μανθάνω μέν δή που τις ὁ μέγεθος ὅς μέλλω δράω κακός , ὑπό ὁ λογισμός διδάσκω , κρατύς δέ εἰμί φημί αὐτός ὁ θυμός , καί διά οὗτος ὑπό ἐκεῖνος πρός ἔργον ἀπάγω βίαιος , ἔμπαλιν Ὀδυσσεύς ὁ λογισμός ὁ θυμός ἐπέχω . βάρβαρος μέν γάρ καί ἀπαίδευτος ἄνθρωπος τίθημι παράδειγμα ὁ Μήδεια Εὐριπίδης , ὅς ὁ θυμός ἰσχυρός ὁ λογισμός · Ἕλλην δέ καί παιδεύω , οἷος περ αὖ πάλιν ὁ ποιητής ὑποτίθημι ὁ Ὀδυσσεύς , κρατύς ὁ λογισμός ὁ θυμός . πολλάκις μέν οὖν ὁ λογισμός εἰς τοσοῦτος ὁ θυμοειδής μέρος ὁ ψυχή κρατύς εἰμί , ὡς μηδέποτε μάχη αὐτός γίγνομαι πρός ἀλλήλων , ἀλλά ὁ μέν ἄρχω , ὁ δέ ἄρχω . καί οὗτος μέν ὁ εἰς τέλος ἥκω φιλοσοφία ὑπάρχω . πολλάκις δέ ὁ θυμός ὁ λογισμός κρατέω τοσοῦτος , ὡς ἄρχω τε καί ἡγέομαι διά πᾶς . ὁράω δέ ἐν τε πολύς ὁ βάρβαρος οὗτος καί ὁ παῖς ὁ φύσις θυμικός , ἔτι δέ θηρίον οὐ ὀλίγος , καί ἄνθρωπος ὁ θηριώδης . εἰμί ὅτε δέ οὐδέτερος εἰς τοσοῦτος ἰσχυρός εἰμί , ὡς ἐφέλκω παραχρῆμα ἕτερος , ἀλλά ἐναντιόομαι τε πρός ἀλλήλων καί διαμάχομαι , καί νικάω ὁ χρόνος ἕτερος , ἐπί Ὀδυσσεύς μέν ὁ λογισμός , ἐπί Μήδεια δέ ὁ θυμός , ὡς δύο εἰμί αὐτός μόριον ὁ ψυχή , ἤ , εἰ μή μόριον , πάντως γε δύναμις τις . ὁ δέ Χρύσιππος οὔτε μόριον ψυχή οὗτος εἰμί νομίζω , οὔτε δύναμις ἄλογος ἕτερος ὁ λογικός , ὅμως οὐ ὀκνέω ὁ Ὀδυσσεύς τε καί Μήδεια ἔπος μνημονεύω , ἐναργής καταβάλλω ὁ δόξα αὐτός . πῶς ἄν οὖν τις ἔτι διαλέγω τοιοῦτος ἀνήρ μήτε ὁ ἐναργής φαίνω φροντίζω , ὡς ἤδη πολλάκις δείκνυμι , καί ὁ ἐξελέγχω ὁ δόγμα αὐτός ὡς μαρτυρέω μνημονεύω ; ἐμπίμπλημι γάρ ὁ περί ἡγεμονικός λόγος ὑπό Χρύσιππος γράφω ἔπος ποιητικός ἤτοι ὁ πάθος περί ὁ θώραξ τε καί ὁ καρδία συνίστημι μαρτυρέω , ἤ δύο εἰμί ὁ ψυχή δύναμις ὅλος ὁ γένος διαφέρω ἀλλήλων , ὁ μέν ἄλογος , ὁ δέ λογικός . ὥσπερ γάρ ἐκ Ὅμηρος καί Ἡσίοδος βραχύς παρατίθημι ὀλίγος πρόσθεν ὅς ὁ Χρύσιππος γράφω , οὕτως ἐκ Ὀρφεύς καί Ἐμπεδοκλῆς καί Τυρταῖος καί Στησίχορος καί Εὐριπίδης καί ἕτερος ποιητής ἔπος μνημονεύω πάμπολυς ὅμοιος ἔχω ἀτοπία , οἷος καί ὅταν λέγω Τυρταῖος λέγω · αἴθων δέ λέων ἔχω ἐν στῆθος θυμός . ὅτι μέν γάρ ἔχω ὁ λέων θυμός , ἀκριβής ἅπας ἄνθρωπος καί πρίν ἀκούω Τυρταῖος γιγνώσκω , οὐ μήν Χρύσιππος γε πρέπω παρατίθημι ὁ ἔπος ἀφαιρέω ὁ λέων ὁ θυμός . οὐδείς γάρ , ὡς οἴομαι , ὁ ἄλογος ζῷον οὔτε ὁ θυμοειδής , οὔτε ὁ ἐπιθυμητικός , οὔτε ὁ λογιστικός ἔχω , ἀλλά , ὡς λέγω ἐγώ καί κατά ὁ πρῶτος γράμμα , παρά πᾶς ὁ ἐνέργεια ἀφαιρέω ὁ λέγω ἅπας αὐτός σχεδόν ἅπας ὁ Στωϊκός . Τυρταῖος δέ γε , καθά οὖν καί Ὅμηρος καί Ἡσίοδος , καί ἁπλῶς λέγω ἅπας ὁ ποιητής σφοδρός ἔχω φημί ὁ λέων ὁ θυμός , ὥστε καί ὁ ἄνθρωπος ὅστις ἄν εἰμί θυμοειδής , εἰκάζω λέων , καί χωρίς δέ ὁ ποιητής ἅπας ἄνθρωπος ὁ θυμικός λέων ὀνομάζω . οὕτως οὐδέ ὁ ἀθλητής παύω κατά ἕκαστος ἡμέρα οὕτως ἐγκελεύω · καί ἐναντίος ἔοικα ἅπας ἤ βούλομαι συμπίπτω ὁ Χρύσιππος . ὁ γάρ ἀπό ὁ φύσις αὐτός ὁ ζητέω πρᾶγμα ἐπιχείρημα ἀποχωρέω ἑκάστοτε , καί ῥητορικός μάλα ἤ φιλόσοφος ἐν πλῆθος μάρτυς ὁ νικάω τίθημι , ὑπό αὐτός ὅς ἐπικαλέω προπαραδίδωμι .