galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 5.1
Ὁ περὶ τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς λόγος ἀναγκαῖος μὲν ἦν ἡμῖν ἐσκέφθαι καὶ δι’ ἑαυτόν · ἀναγκαιότερον δὲ ἐποίησαν αὐτὸν οἱ περὶ τὸν Χρύσιππον εἰς ἀπόδειξιν τοῦ περιέχοντος τόπου τὸ τῆς ψυχῆς ἡγεμονοῦν προσχρησάμενοι . δείξαντες γὰρ , ὡς μὲν αὐτοὶ νομίζουσιν , ἅπαντα τὰ πάθη συνιστάμενα κατὰ τὴν καρδίαν , ὡς δὲ τἀληθὲς ἔχει , τὰ κατὰ μόνον τὸν θυμὸν , ἔπειτα προσλαβόντες , ὡς , ἔνθα ἂν ᾖ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς , ἐνταῦθ’ ἐστὶ καὶ τὸ λογιζόμενον αὐτῆς , οὕτως ἤδη περαίνουσιν , ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ λογιστικὸν ὑπάρχειν . ἡμεῖς δὲ , ὅτι μὲν ἐντεῦθεν ὁρμᾶται τὰ κατὰ τὸν θυμὸν , ἀληθεύειν αὐτούς φαμεν , οὐ μὴν οὔθ’ ὅτι καθ’ ἕνα τόπον ἀναγκαῖόν ἐστι τό τε θυμούμενον εἶναι καὶ τὸ λογιζόμενον , οὔθ’ ὅτι μιᾶς δυνάμεώς ἐστον ἔργα συγχωροῦμεν , ἀλλ’ ἀποδεικνύειν αὐτοὺς ἀξιοῦμεν , ὥσπερ τἄλλα τὰ κατὰ τὸν λόγον , οὕτω καὶ ὅτι τὴν αὐτὴν ἀρχὴν ἀναγκαῖόν ἐστιν εἶναι τῶν τε παθῶν καὶ τοῦ λογισμοῦ . Χρύσιππος μὲν οὖν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ παθῶν ἀποδεικνύναι πειρᾶται , κρίσεις τινὰς εἶναι τοῦ λογιστικοῦ τὰ πάθη , Ζήνων δ’ οὐ τὰς κρίσεις αὐτὰς , ἀλλὰ τὰς ἐπιγιγνομένας αὐταῖς συστολὰς καὶ λύσεις , ἐπάρσεις τε καὶ τὰς πτώσεις τῆς ψυχῆς ἐνόμιζεν εἶναι τὰ πάθη . ὁ Ποσειδώνιος δ’ ἀμφοτέροις διενεχθεὶς ἐπαινεῖ τε ἅμα καὶ προσίεται τὸ Πλάτωνος δόγμα , καὶ ἀντιλέγει τοῖς περὶ τὸν Χρύσιππον , οὔτε κρίσεις εἶναι τὰ πάθη δεικνύων , οὔτε ἐπιγιγνόμενα κρίσεσι , ἀλλὰ κινήσεις τινὰς ἑτέρων δυνάμεων ἀλόγων , ἃς ὁ Πλάτων ὠνόμασεν ἐπιθυμητικήν τε καὶ θυμοειδῆ . πολλῶν δ’ εἰρημένων αὐτῷ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ παλαιοῦ δόγματος , ἃ μέν ἐστιν ἐπίκαιρα , ταῦτ’ ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ , τετάρτῳ τῆς ὅλης ὄντι πραγματείας , ἐπειράθην εἰπεῖν διὰ βραχέων ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ γράμματος . ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἔμπροσθεν αὐτὸς ἀπ’ ἐμαυτοῦ διῆλθον , ὅσα τε μάχεται τῶν ἐναργῶς φαινομένων τῷ Χρυσίππου δόγματι , καὶ ὅσα πρὸς ἑαυτὸν ἐναντιολογούμενος εἴρηκεν , οὐκ ἀναμείνας τὸν ἔξωθεν κατήγορον . ἱκανὰ μὲν οὖν ἦν καὶ ἐκεῖνα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ πλείους εἶναι δυνάμεις , αἷς ἐπιθυμοῦμέν τε καὶ θυμούμεθα καὶ λογιζόμεθα , καὶ μὴ μίαν , ὡς ὁ Χρύσιππος οἴεται . προσκείσεται δ’ οὐκ ὀλίγα καὶ κατὰ τοῦτον ἔτι τὸν λόγον , ὅσα ὁ Χρύσιππος αὐτὸς ἐναντιολογούμενος αὑτῷ μαρτυρεῖ τοῖς τ’ ἀληθέσιν ἅμα καὶ τῷ παλαιῷ δόγματι . τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τὰ κακῶς εἰρημένα παρ’ αὐτοῦ , καίτοι πάμπολλα τὸν ἀριθμὸν ὄντα , παρελθεῖν ἔκρινα , πολύβιβλόν τε ἅμα τὴν πραγματείαν ἔσεσθαί μοι νομίζων , εἰ πάντ’ ἐξελέγχοιμι καλῶς , πεπεισμένος τε ὑπὸ φιλονεικίας τῆς πρὸς τοὺς παλαιοὺς ἐριστικώτερον ὑπὲρ αὐτῶν ἀντεροῦντάς μοι τοὺς ἐπαινοῦντας τὰ Χρυσίππου δόγματα . ἐν οἷς δὲ αὐτὸς ἑαυτὸν καταβάλλει μετὰ τοῦ καὶ μάχεσθαι τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις , ἐν τούτοις ἡγοῦμαι τάχα ἂν αἰδεσθῆναί τέ τινα καὶ μεταστῆναι πρὸς τὰ βελτίω , καθάπερ καὶ ὁ Ποσειδώνιος ἐποίησεν , αἰδεσθεὶς συναγορεῦσαι ψευδεῖ φανερῶς δόγματι τῷ τῶν ἄλλων Στωϊκῶν , οἵ γε μέχρι τοσούτου φιλονεικίας ἥκουσιν , ὥστ’ , ἐπειδὴ τῆς λογικῆς δυνάμεως ἔφασαν εἶναι τὰ πάθη , τοῖς ἀλόγοις ζώοις μὴ μετέχειν αὐτῶν συγχωρεῖν , οἱ πλεῖστοι δ’ οὐδὲ τοῖς παιδίοις , ὅτι δηλαδὴ καὶ ταῦτ’ οὐδέπω λογικά . τὸ μὲν οὖν οὕτως ἀναισχυντεῖν πρὸς τὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναργῶς φαινόμενα σοφιστῶν ἔργον ἐστὶ , τὸ δὲ μηδὲ ἅπερ ὑπέθεντο δύνασθαι διαφυλάττειν , ἀλλ’ ἐναντία γράφειν αὐτῶν , ἀγυμνάστων περὶ λόγον ἀνθρώπων , οἷός περ καὶ ὁ θαυμασιώτατος Χρύσιππος ἐν παμπόλλαις εὑρίσκεται πραγματείαις . ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν ἄλλων ἑτέρωθι .
Lemmas: ὁ περί ὁ πάθος ὁ ψυχή λόγος ἀναγκαῖος μέν εἰμί ἐγώ σκοπέω καί διά ἑαυτοῦ · ἀναγκαῖος δέ ποιέω αὐτός ὁ περί ὁ Χρύσιππος εἰς ἀπόδειξις ὁ περιέχω τόπος ὁ ὁ ψυχή ἡγεμονέω προσχράομαι . δείκνυμι γάρ , ὡς μέν αὐτός νομίζω , ἅπας ὁ πάθος συνιστάω κατά ὁ καρδία , ὡς δέ ἀληθής ἔχω , ὁ κατά μόνος ὁ θυμός , ἔπειτα προσλαμβάνω , ὡς , ἔνθα ἄν εἰμί ὁ πάθος ὁ ψυχή , ἐνταῦθα εἰμί καί ὁ λογίζομαι αὐτός , οὕτως ἤδη περαίνω , ἐν ὁ καρδία ὁ λογιστικός ὑπάρχω . ἐγώ δέ , ὅτι μέν ἐντεῦθεν ὁρμάω ὁ κατά ὁ θυμός , ἀληθεύω αὐτός φημί , οὐ μήν οὔτε ὅτι κατά εἷς τόπος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ τε θυμόω εἰμί καί ὁ λογίζομαι , οὔτε ὅτι εἷς δύναμις εἰμί ἔργον συγχωρέω , ἀλλά ἀποδείκνυμι αὐτός ἀξιόω , ὥσπερ ἄλλος ὁ κατά ὁ λόγος , οὕτως καί ὅτι ὁ αὐτός ἀρχή ἀναγκαῖος εἰμί εἰμί ὁ τε πάθος καί ὁ λογισμός . Χρύσιππος μέν οὖν ἐν ὁ πρῶτος περί πάθος ἀποδείκνυμι πειράω , κρίσις τις εἰμί ὁ λογιστικός ὁ πάθος , Ζήνων δέ οὐ ὁ κρίσις αὐτός , ἀλλά ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός συστολή καί λύσις , ἔπαρσις τε καί ὁ πτῶσις ὁ ψυχή νομίζω εἰμί ὁ πάθος . ὁ Ποσειδώνιος δέ ἀμφότερος διαφέρω ἐπαινέω τε ἅμα καί προσίημι ὁ Πλάτων δόγμα , καί ἀντιλέγω ὁ περί ὁ Χρύσιππος , οὔτε κρίσις εἰμί ὁ πάθος δείκνυμι , οὔτε ἐπιγίγνομαι κρίσις , ἀλλά κίνησις τις ἕτερος δύναμις ἄλογος , ὅς ὁ Πλάτων ὀνομάζω ἐπιθυμητικός τε καί θυμοειδής . πολύς δέ λέγω αὐτός πρός ἀπόδειξις ὁ παλαιός δόγμα , ὅς μέν εἰμί ἐπίκαιρος , οὗτος ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος , τέταρτος ὁ ὅλος εἰμί πραγματεία , ἐπιλέγω λέγω διά βραχύς ἐπί ὁ τελευτή ὁ γράμμα . ἐν μέν γάρ ὁ ἔμπροσθεν αὐτός ἀπό ἐμαυτοῦ διέρχομαι , ὅσος τε μάχομαι ὁ ἐναργής φαίνω ὁ Χρύσιππος δόγμα , καί ὅσος πρός ἑαυτοῦ ἐναντιολογέω λέγω , οὐ ἀναμένω ὁ ἔξωθεν κατήγορος . ἱκανός μέν οὖν εἰμί καί ἐκεῖνος πρός ἀπόδειξις ὁ πολύς εἰμί δύναμις , ὅς ἐπιθυμέω τε καί θυμόω καί λογίζομαι , καί μή εἷς , ὡς ὁ Χρύσιππος οἴομαι . πρόσκειμαι δέ οὐ ὀλίγος καί κατά οὗτος ἔτι ὁ λόγος , ὅσος ὁ Χρύσιππος αὐτός ἐναντιολογέω ἑαυτοῦ μαρτυρέω ὁ τε ἀληθής ἅμα καί ὁ παλαιός δόγμα . ὁ μέν γάρ ἄλλος ὁ κακός λέγω παρά αὐτός , καίτοι πάμπολυς ὁ ἀριθμός εἰμί , παρέρχομαι κρίνω , πολύβιβλος τε ἅμα ὁ πραγματεία εἰμί ἐγώ νομίζω , εἰ πᾶς ἐξελέγχω καλός , πείθω τε ὑπό φιλονικία ὁ πρός ὁ παλαιός ἐριστικός ὑπέρ αὐτός ἀντερῶ ἐγώ ὁ ἐπαινέω ὁ Χρύσιππος δόγμα . ἐν ὅς δέ αὐτός ἑαυτοῦ καταβάλλω μετά ὁ καί μάχομαι ὁ ἐναργής φαίνω , ἐν οὗτος ἡγέομαι τάχα ἄν αἰδέομαι τε τις καί μεθίστημι πρός ὁ ἀγαθός , καθά καί ὁ Ποσειδώνιος ποιέω , αἰδέομαι συναγορεύω ψευδής φανερός δόγμα ὁ ὁ ἄλλος Στωϊκός , ὅς γε μέχρι τοσοῦτος φιλονικία ἥκω , ὥστε , ἐπειδή ὁ λογικός δύναμις φημί εἰμί ὁ πάθος , ὁ ἄλογος ζῷον μή μετέχω αὐτός συγχωρέω , ὁ πολύς δέ οὐδέ ὁ παιδίον , ὅτι δηλαδή καί οὗτος οὐδέπω λογικός . ὁ μέν οὖν οὕτως ἀναισχυντέω πρός ὁ πᾶς ἄνθρωπος ἐναργής φαίνω σοφιστής ἔργον εἰμί , ὁ δέ μηδέ ὅς ὑποτίθημι δύναμαι διαφυλάσσω , ἀλλά ἐναντίος γράφω αὐτός , ἀγύμναστος περί λόγος ἄνθρωπος , οἷος περ καί ὁ θαυμάσιος Χρύσιππος ἐν πάμπολυς εὑρίσκω πραγματεία . ἀλλά περί μέν ὁ ἄλλος ἑτέρωθι .