galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 3.4
Καὶ γὰρ οὖν , ὅταν εἴπῃ , διὰ τοῦτο λέγεσθαί τινας ἀκαρδίους , ὅτι πεπιστεύκασιν ἅπαντες ἄνθρωποι τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς ἐν τῇ καρδίᾳ περιέχεσθαι , θαυμάζειν ἄξιον τἀνδρὸς , εἰ μὴ ἄχρι τοσούτου παρακολουθεῖ τοῖς λεγομένοις , ὡς γνωρίζειν , ὅτι μηδένα τῶν ἀνοήτων τε καὶ ἀσυνέτων ἀκάρδιον ὀνομάζουσιν , ἀλλ’ ἐκείνους μὲν ἅπαντας , ἐπειδὰν σκώπτωσιν , οὐκ ἔχειν ἐγκέφαλόν φασιν , τοὺς ἀτόλμους δὲ καὶ δειλοὺς ἀκαρδίους ὀνομάζουσιν . ἐξελέγχεται τοίνυν κᾀνταῦθα τὸ τοῦ Χρυσίππου δόγμα πρὸς αὐτῶν ὧν ἐπικαλεῖται μαρτύρων , ἐν ἐγκεφάλῳ μὲν ὑπολαμβανόντων εἶναι τὸ λογιζόμενον , ἐν καρδίᾳ δὲ τὸ θυμοειδές . ἀλλὰ νὴ Δία θαυμασίως ὅπως ἐξηγεῖται τοὔνομα τὸ ἀκάρδιον , ἢ τίνι διανοίᾳ λέγουσιν οἱ πολλοὶ , συνάπτων εὐθὺς αὐτῷ καὶ τὸ ἄσπλαγχνον · ἔχει δὲ ἡ ῥῆσις ᾧδε . παραβάλλουσι δὲ τοῖς εἰρημένοις καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν λεγομένων , οἷον τοὺς ἀσπλάγχνους , καθ’ ὅ φαμεν μὴ ἔχειν τινὰς ἐγκέφαλον καὶ ἔχειν , οὕτως ἡμᾶς ὑπονοοῦντες λέγειν καὶ μὴ ἔχειν καρδίαν τινὰς καὶ ἔχειν κατὰ τὰ προειρημένα , τῶν μὲν ἀσπλάγχνων τάχα λαμβανομένων κατὰ τὸ μηδὲν ἔχειν ἔνδον συναλγοῦν κατὰ τὰ ἐναντία , καὶ ἀπὸ τῆς καρδίας οὕτως αὐτῶν κοινότερον λεγομένων , τοῦ δ’ ἐγκεφάλου λαμβανομένου , ἤτοι κατὰ τὰ αὐτὰ ὁμοίου τινὸς ὄντος , ἢ διὰ τὸ καὶ τοῦτον ἔχειν τινὰ κυρίαν τοῖς σπλάγχνοις ὁμοίαν . ἡ μὲν ῥῆσις αὕτη . χρὴ δ’ αὐτὴν ἀναγνῶναί τινα καὶ τρὶς καὶ τετράκις ἐπὶ σχολῇ πολλῇ ἀκριβῶς προσέχοντα τὸν νοῦν τοῖς λεγομένοις . οὕτω γὰρ μόνως , οἶμαι , πεισθήσεται τὸ κατὰ τὴν παροιμίαν λεγόμενον ὑπάρχειν αὐτῇ , τὸ , ΛΑΒΕ ΜΗΔΕΝ , ΚΑΙ ΚΡΑΤΕΙ ΚΑΛΩΣ . ἔγωγ’ οὖν ἐν πολλοῖς πολλάκις βιβλίοις ἀνεγνωκὼς ῥήσεις , ἐν αἷς ὀνόματα καὶ ῥήματα συνάπτεται μηδεμίαν ἔχοντα διάνοιαν , οὐδαμόθεν τοῦτ’ ἀκριβούμενον εἶδον οὕτως , ὡς κατὰ τήνδε τὴν νῦν ἡμῖν προγεγραμμένην λέξιν . αἴνιγμα γάρ ἐστιν ὁ λόγος τοῦ Χρυσίππου θαυμαστῇ τινι καταπεπλεγμένον ἀσαφείᾳ μετὰ συντομίας ἀκαίρου . καίτοι τήν γε συντομίαν οὐδὲ καθ’ ἕνα τῶν ἑαυτοῦ λόγων ἐζήλωκεν , ἀλλ’ οὕτω μακρός ἐστιν , ὡς πολλάκις ἐν ὅλῳ βιβλίῳ πολυειδῶς ὑπὲρ τῶν αὐτῶν ἄνω τε καὶ κάτω τοὺς λόγους ἑλίττειν . τὸ μὲν δὴ τῆς ἀσαφείας αὐτῷ σύνηθες , ἀσθενείᾳ τῆς ἑρμηνευτικῆς δυνάμεως ἑπόμενον . καί μοι δοκεῖ καὶ αὐτὸς αἰσθανόμενος αὐτῆς τρὶς καὶ τετράκις ὑπὲρ τῶν αὐτῶν ἐπὶ πλεῖστον ἐκτείνειν τοὺς λόγους οὐκ ὀκνεῖ . τὸ δὲ τῆς βραχυλογίας ἄηθές τε καὶ σπανίως ὑπ’ αὐτοῦ γιγνόμενον , ἐν οἷς ἂν μάλιστα λόγοις ἄφυκτον αἰσθάνηται τὸ σφάλμα τῶν ἑαυτοῦ δογμάτων . βούλεται γὰρ , οἶμαι , παρατρέχειν αὐτὸ διὰ ταχέων , ἄλλο ὑπομένων ἐξελέγχεσθαι . καί μοι δοκεῖ , καθάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις λόγοις ἀγωνίζεται σαφῶς ἑρμηνεύειν , οὕτως ἐν οἷς ἐξελέγχεται συγκρύπτειν τὸν λόγον ἀσαφείᾳ μετὰ βραχυλογίας , ἵνα δηλαδὴ δοκῇ μὲν ἀπολελογῆσθαι πρὸς τοὔγκλημα , καὶ μὴ παρεληλυθέναι τελέως αὐτὸ , μηδὲν δὲ ἡμεῖς ἔχωμεν ἀντιλέγειν τοῖς εἰρημένοις , ὧν οὐδ’ ὅλως μανθάνομεν . αὐτίκα γέ τοι κατὰ τὴν προγεγραμμένην ῥῆσιν , ἐν ᾗ τὸ ἄσπλαγχνον καὶ ταὶ τὸ μὴ ἔχειν ἐγκέφαλον ὅπως οἱ πολλοὶ λέγουσιν ἐξηγεῖται , ἐμοὶ μὲν δοκεῖ τοιόνδε τι δηλοῦν . ἀσπλάγχνους μὲν καλοῦσιν ἐνίους ἐν ἴσῳ τῷ ἀκαρδίους , ἐπειδὴ σπλάγχνον ἡ καρδία , τὸ δ’ ἐγκέφαλον μὴ ἔχειν ἐν ἴσῳ τῷ ἄσπλαγχνον εἶναι λέγουσιν , ἐπειδὴ καὶ οὗτος σπλάγχνον τ’ ἐστὶ καὶ κύριον . οὐ μὴν προσίενταί γε πάντες οἱ Στωϊκοὶ τὴν τοιαύτην ἐξήγησιν , ἀλλ’ ἕτερον μέν τι λέγεσθαί φασιν , οὐ δηλοῦσι δὲ αὐτὸ , τῶν ἐσωτερικῶν ὑπάρχον δηλονότι , καὶ ἐπιτιμῶσιν ἡμῖν εὐθέως ὡς προπετῶς ἀντιλέγουσι , πρὶν γνῶναι τὸ λεγόμενον . οἱ δὲ καὶ λοιδοροῦντες σφοδρότερον ἀνεισάκτους τε καὶ φιλονείκους ἀποκαλοῦσιν , οὔ φασί τε διδάξειν τὸ λεγόμενον ἀπαιδεύτους ἀνθρώπους . καίτοι τά γ΄ ἄλλα καὶ μὴ βουλομένων ἡμῶν διεξέρχονται μακρῶς . ἀλλ’ ὅταν , ὡς εἶπον , ἐπί τι τοιοῦτον ἀφίκωνται , μηδεμίαν ἔχον εὐπορίαν φλυαρίας , οἱ μὲν γράφοντες τὰ βιβλία ταχέως θ’ ἅμα καὶ σαφῶς παρατρέχουσιν , οἱ δ’ ἐξηγούμενοι τὰ τούτων συγγράμματα φθόνου μᾶλλον ὑπόνοιαν εἰς τοὺς ἀκούοντας ἐκπέμπειν ἕτοιμοι γίγνονται , προσποιούμενοι μὴ βούλεσθαι διδάσκειν ἡμᾶς , ἤπερ ὁμολογοῦντες νενικῆσθαι . ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀσπλάγχνους τε καὶ ἀνεγκεφάλους ἤδη παρέλθωμεν , ἵνα μὴ λυπῶμεν ἐπὶ πλέον τοὺς περὶ τὸν Χρύσιππον ἐναργῶς καταμαρτυρουμένους ὑφ’ ὧν ἐπικαλοῦνται μαρτύρων · ὅθεν δ’ ἀπελίπομεν , ἐκεῖσε πάλιν ἐπανέλθωμεν . ἐμπλήσας ὁ Χρύσιππος ὅλον τὸ βιβλίον ἐπῶν Ὁμηρικῶν καὶ Ἡσιοδείων , καὶ Στησιχορείων , Ἐμπεδοκλείων τε καὶ Ὀρφικῶν , ἔτι δὲ πρὸς τούτοις ἐκ τῆς τραγῳδίας , καὶ παρὰ Τυρταίου , καὶ τῶν ἄλλων ποιητῶν οὐκ ὀλίγα παραθέμενος , εἶτα μὴ συνεὶς τῆς θαυμαστῆς δὴ ταύτης ἀπεραντολογίας , ( τοῦτο γὰρ αὐτῇ μᾶλλον ἡγοῦμαι προσήκειν τοὔνομα , ) ταῦτα κατὰ λέξιν ἐπιφέρει · ταυτὶ μὲν φήσουσιν ἀδολεσχίαν εἶναι γραώδη , τυχὸν δὲ καὶ γραμμάτων διδασκάλου βουλομένου στίχους ὅτι πλείστους ὑπὸ τὸ αὐτὸ διανόημα τάξαι . καλῶς εἶπες , ὦ Χρύσιππε , ταῦτα , κάλλιον δ’ ἦν , εἰ μὴ μόνον εἶπες , ἀλλὰ καὶ παντάπασιν ἐφυλάξω τὴν γραώδη ταύτην ἀδολεσχίαν . τί γὰρ ἂν εἴη γραωδέστερον , ἢ ἀδολεσχότερον , ἢ γραμματιστῇ πρεπωδέστερον , ἢ πόῤῥω μᾶλλον ἀπεληλαμένον ἀποδείξεως προσηκούσης ἀνδρὶ φιλοσόφῳ , τοῦ μνημονεύσαντα κατ’ ἀρχὰς εὐθὺς τοῦ Πλάτωνος δόγματος ἐᾶσαι μὲν τοῦτο καὶ ἀποῤῥῖψαι παντάπασιν , οὐδ’ ὡς ὑπὸ τῶν μετ’ αὐτὸν κατεσκεύασται προσγράψαντα , παρελθεῖν δὲ καὶ τὴν πρὸς τοὺς ἠρωτημένους ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν λόγους ἀντιλογίαν τε καὶ λύσιν , ἐφ’ ᾗ δίκαιον ἦν αὐτὸν ἀποδείξεσι χρησάμενον ἐπιστημονικαῖς ἐμπεδῶσαι τὸ ἑαυτοῦ δόγμα , ποιητῶν δὲ μεμνῆσθαι , καὶ πλῆθος ἰδιωτῶν καλεῖν μαρτυρῆσον , καὶ τί λέγουσιν αἱ γυναῖκες , γράφειν , οὐδ’ οὖν οὐδὲ ἐν αὐτοῖς οἷς καλεῖ μάρτυσιν εὐτυχοῦντα ; καὶ γὰρ οἱ ποιηταὶ καὶ κατ’ αὐτοῦ λέγουσιν ἅπαντες τὰ πλείω καὶ οἱ ἰδιῶται . τίς γοῦν οὐκ ἔγραψε ποιητὴς , ἐπιθυμεῖν τε καὶ θυμοῦσθαι πολλὰ τῶν ζώων ἀνθρώπου σφοδρότερον ; τίς δ’ ἰδιώτης οὐχ οὕτω χρῆται τοῖς ὀνόμασιν , ὡς τὸ Πλάτωνος βούλεται δόγμα , τὸ μὲν ἀκάρδιον ἐν ἴσῳ τῷ δειλὸν καὶ ἄτολμον καὶ ἄνανδρον ὀνομάζων , καρδίαν δὲ λαβεῖν ἐγκελευόμενος , ἐπειδὰν εἰς ἀνδρείαν πρᾶξιν ἐπεγείρῃ τὸν πέλας , ἐπεγγελῶν δὲ τοῖς ἀνόητον εἰποῦσιν , ἀνεγκεφάλους καὶ ἀσυνέτους ὀνομάζων αὐτοὺς , ἑτέρους δ’ ἀγχίνους καὶ ἔννους φάσκων , οὓς ἂν ὡς συνετοὺς ἐπαινῇ , ἀσπλάγχνους δὲ ἀποκαλῶν τοὺς μὴ ἐλεοῦντας μηδένα , μήτε φιλοῦντας , μήθ’ ὅλως φροντίζοντας ἢ ἐπαινούντων ἢ ψεγόντων , ἢ ἀδικούντων ἢ ὠφελούντων , ἀλλ’ ὥσπερ λίθους ἀναισθήτους ὑπάρχοντας ; οὓς γὰρ ἂν εἰς ἀναισθησίαν παντελῆ σκῶψαι βουληθῶσιν , ἀσπλάγχνους ὀνομάζουσιν , ὥσπερ τοὺς ἀνάνδρους μὲν ἀκαρδίους , ἀνεγκεφάλους δὲ τοὺς ἄφρονας . ἐπεὶ δ’ ἐστὶν καὶ τρίτον τι σπλάγχνον , τὸ ἧπαρ , ἐν ᾧ τὸ ἐπιθυμητικὸν ἵδρυται τῆς ψυχῆς , καὶ χρὴ καὶ τούτῳ συμμετρίαν τινὰ τῶν οἰκείων ὑπάρχειν κινήσεων , εἰ μέλλοι τελέως κεκοσμῆσθαι τὴν ψυχὴν ὁ ἄνθρωπος , εἴη ἂν καὶ ὁ κατὰ τοῦτ’ ἀναίσθητος , ὡς ἐπὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς δύο , καὶ μοχθηρῶς διακείμενος ἄσπλαγχνος ὀρθῶς ὀνομαζόμενος . ὁ δ’ ἐναντίος αὐτῷ μεγαλόσπλαγχνος λέγεται , καθάπερ ὁ Εὐριπίδης εἰσάγει τὴν Μήδειαν ὄντως μεγαλόσπλαγχνον , ἁπάσας τὰς τῶν τριῶν σπλάγχνων δυνάμεις τε καὶ κινήσεις ἰσχυρὰς ἔχουσαν . ἐπιθυμητικωτάτην μὲν γὰρ προτίθεται τὴν γυναῖκα , καὶ θυμικωτάτην ἅμα καὶ λογίσασθαι δεινήν . ἱκανὰ δὲ γνωρίσματα τοῦ μὲν ἐπιθυμητικοῦ τῆς ψυχῆς , εἰς ὅσον ἀμέτρου κινήσεως ἀφῖκται , τὰ περὶ τὸν ἔρωτα τοῦ Ἰάσονος , ὑφ’ οὗ νικηθεῖσα προὔδωκεν ἅμα καὶ κατέλιπε τοὺς οἰκείους , ἐπηκολούθησε δὲ καὶ τελέως ἐπίστευσεν ἑαυτὴν ἀνθρώπῳ ξένῳ · τοῦ δὲ θυμικοῦ τῆς σφοδρότητος , οἷά περ τοὺς παῖδας ἐμήνισεν , οὐ σμικρὰ γνωρίσματα · τοῦ δὲ λογιστικοῦ τῆς συνέσεως , ( ὑποτίθεται γὰρ κᾀν τούτοις αὐτὴν ὁ Εὐριπίδης οὐ τὴν τυχοῦσαν , ) οὐ σμικρὰ σημεῖα τὰ πρὸς τὸ τιμωρήσασθαι τοὺς ἐχθροὺς ἐπινοηθέντα , καὶ ὅσα πρὸς ἑαυτὴν διεξέρχεται , καὶ στέλλουσα καὶ πείθουσα τὸν θυμὸν ἀποχωρεῖν ἔργων ἀνοσίων . ὥστ’ εὐλόγως ἐπ’ αὐτῆς ὁ Εὐριπίδης εἶπε · Τί ποτ’ ἐργάσεται Μεγαλόσπλαγχνος , δυσκατάπαυστος Ψυχὴ δηχθεῖσα κακοῖσι ; αὕτη μὲν οὖν μεγαλόσπλαγχνος , ἄσπλαγχνος δὲ καὶ μικρόσπλαγχνος , ᾧ φαῦλα , καὶ μικρὰ , καὶ βραδυκίνητα , καὶ δυσκίνητα τὰ τρία τῆς ψυχῆς μόρια . μεταξὺ δέ μοι τῶν λόγων ὧν διεξέρχομαι τὸ παραστὰν οὐκ ὀκνήσω φράσαι · λέλεκται δὲ ὑπὸ τῶν παλαιῶν φιλοσόφων , ὡς οὐκ ἐνδέχεταί τινα διαλεγόμενον ἀδολέσχοις ἀνθρώποις ἀποσχέσθαι τελέως ἁπάσης ἀδολεσχίας . ἔγωγ’ οὖν ἠναγκάσθην ὑπὸ τοῦ Χρυσίππου προσχυθεὶς ἀδολεσχίας ἐξηγεῖσθαι τάς τε τῶν ἰδιωτῶν καὶ τὰς Εὐριπίδου φωνὰς , ὃ μήποτ’ ἂν ἑκὼν ἐτόλμησα πρᾶξαι περὶ τηλικούτου δόγματος ἀποδείξεις γράφων . οὐχ ὅπως γὰρ Εὐριπίδης , ἢ Τυρταῖος , ἤ τις ἄλλος ποιητὴς , ἢ καὶ παντάπασιν ἰδιώτης ἱκανὸς πιστεύεσθαι περὶ δόγματος ἁπάσης ἀποδείξεως χωρὶς , ἀλλ’ οὐδ’ αὐτὸς ἁπάντων ἰατρῶν ὁμολογουμένως ἄριστος Ἱπποκράτης , ὥσπερ οὐδὲ ὁ πρῶτος ἁπάντων φιλοσόφων Πλάτων . οὐδὲ γὰρ ἂν ῥαγεῖεν ὑπὸ φθόνου σύμπαντες οἱ μετ’ αὐτὸν , οὐδ’ ἂν ὑπὸ φιλονεικίας ἀναίσχυντα σοφίζωνται , καθάπερ οἱ περὶ τὸν Χρύσιππον , ἢ τὴν δόξαν ὑπερβάλλεσθαί ποτε δυνήσονται τοῦ Πλάτωνος , ἢ τὸν τῶν ἀποδείξεων μιμήσασθαι κόσμον . ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ τούτοις τοῖς ἀνδράσι τοσοῦτον ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἐπιστήμῃ τὴν ψυχὴν κεκοσμημένοις οὐδεὶς νοῦν ἔχων ἁπλῶς εἰποῦσιν ἀξιοῖ πιστεύειν , ἀλλ’ ἀναμένει τὴν ἀπόδειξιν . ὁ δέ γε Χρύσιππος ὧν μὲν οὗτοι λέγουσιν ἀποδείξεων ὑπὲρ τοῦ προκειμένου δόγματος οὔτε ἐμνημόνευσεν οὐδεμιᾶς , οὔτ’ ἐξελέγχειν ἐπεχείρησεν , οὐκ αἰδεῖται δὲ Τυρταῖόν τε καὶ Στησίχορον ἐπικαλούμενος μάρτυρας , οὓς εἰ καὶ ζῶντας ἤρετό τις περὶ τούτων τῶν δογμάτων ἐπιστήμης ἀμφισβητοῦσιν , ἐξωμολογήσαντο ἂν εὖ οἶδ’ ὅτι μηδὲν ἐπαΐειν αὐτῶν , αὐτοὶ δὲ μᾶλλον ἂν , οἶμαι , παρὰ Χρυσίππου τι μαθεῖν , ἢ παρ’ αὐτῶν ἀποδεικνύειν ἠξίωσαν . εἶτα δηλαδὴ Χρύσιππος ἂν ἐπὶ τοὺς ἰδιώτας ἦγεν αὐτοὺς , ὁ σοφὸς ἐπὶ τοὺς ἀμαθεῖς , ὁ σώφρων ἐπὶ τοὺς μαινομένους , ὁ λόγων ἀκολουθίαν εἰδὼς ἐπὶ τοὺς διαφερομένους πρὸς ἀλλήλους τε καὶ ἑαυτοὺς κατὰ πάντα καιρὸν ἐν λόγοις τε ἅμα καὶ πράξεσιν . ἀλλ’ εἰ καὶ μαίνονται τὰ πάντα καὶ διαφέρονται πρὸς ἀλλήλους τε καὶ ἑαυτοὺς ἅπαντες οἱ ἰδιῶται , τοῦτο γοῦν , οἶμαι , σῶφρον ἔχουσι , τὸ μὴ καλεῖν ἐφ’ ἃ λέγουσι τοὺς καταμαρτυρήσοντας ἑαυτῶν . ἡ δὲ Χρυσίππου σοφία καὶ τῆς τῶν ἰδιωτῶν ἀμαθίας ἐπέκεινα προελήλυθεν · ἐπικαλεῖται γὰρ μάρτυρας , ὑφ’ ὧν κατακρίνεται . τούτου χάριν ἠναγκάσθην κᾀγὼ νῦν ἀδολεσχεῖν , ἵν’ ἐπιδείξω τὸν Χρύσιππον ἐν ἅπασι μέγιστα σφαλλόμενον . οὔτε γὰρ ἐμνημόνευσεν οὐδεμιᾶς τῶν ὑπὸ Πλάτωνός τε καὶ Ἱπποκράτους εἰρημένων ἀποδείξεων , οὔτε ἀντεῖπεν , οὔτ’ αὐτός τινα εἶπεν ἑτέραν ἀπόδειξιν , οὔτε οἶδεν , οὓς χρὴ καλεῖν μάρτυρας . ἐπεδείξαμεν οὖν ἤδη καὶ διὰ τοῦ πρώτου βιβλίου περὶ τῆς πρὸς ἑαυτὸν ἐναντιολογίας τοῦ Χρυσίππου · πρόδηλος δὲ καὶ νῦν ἐστιν ἡ ἀναισθησία τἀνδρὸς , ἃ χρῆν ἀποκρύπτειν ἐναργῶς καταβάλλοντα τὸν λόγον αὐτοῦ , ταῦτ’ οὐ μόνον ἀποκρύπτοντος , ἀλλὰ καὶ μαρτυρεῖν ὑπολαμβάνοντος .
Lemmas: καί γάρ οὖν , ὅταν λέγω , διά οὗτος λέγω τις ἀκάρδιος , ὅτι πιστεύω ἅπας ἄνθρωπος ὁ ἡγεμονικός ὁ ψυχή ἐν ὁ καρδία περιέχω , θαυμάζω ἄξιος ἀνήρ , εἰ μή ἄχρι τοσοῦτος παρακολουθέω ὁ λέγω , ὡς γνωρίζω , ὅτι μηδείς ὁ ἀνόητος τε καί ἀσύνετος ἀκάρδιος ὀνομάζω , ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἅπας , ἐπειδάν σκώπτω , οὐ ἔχω ἐγκέφαλος φημί , ὁ ἄτολμος δέ καί δειλός ἀκάρδιος ὀνομάζω . ἐξελέγχω τοίνυν ᾀνταῦθη ὁ ὁ Χρύσιππος δόγμα πρός αὐτός ὅς ἐπικαλέω μάρτυς , ἐν ἐγκέφαλος μέν ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ λογίζομαι , ἐν καρδία δέ ὁ θυμοειδής . ἀλλά νή Ζεύς θαυμάσιος ὅπως ἐξηγέομαι ὄνομα ὁ ἀκάρδιος , ἤ τίς διάνοια λέγω ὁ πολύς , συνάπτω εὐθύς αὐτός καί ὁ ἄσπλαγχνος · ἔχω δέ ὁ ῥῆσις ὧδε . παραβάλλω δέ ὁ λέγω καί ὁ τοιοῦτος ὁ λέγω , οἷος ὁ ἄσπλαγχνος , κατά ὅς φημί μή ἔχω τις ἐγκέφαλος καί ἔχω , οὕτως ἐγώ ὑπονοέω λέγω καί μή ἔχω καρδία τις καί ἔχω κατά ὁ προλέγω , ὁ μέν ἄσπλαγχνος τάχα λαμβάνω κατά ὁ μηδείς ἔχω ἔνδον συναλγέω κατά ὁ ἐναντίος , καί ἀπό ὁ καρδία οὕτως αὐτός κοινός λέγω , ὁ δέ ἐγκέφαλος λαμβάνω , ἤτοι κατά ὁ αὐτός ὅμοιος τις εἰμί , ἤ διά ὁ καί οὗτος ἔχω τις κυρία ὁ σπλάγχνον ὅμοιος . ὁ μέν ῥῆσις οὗτος . χρή δέ αὐτός ἀναγιγνώσκω τις καί τρίς καί τετράκις ἐπί σχολή πολύς ἀκριβής προσέχω ὁ νόος ὁ λέγω . οὕτως γάρ μόνος , οἴομαι , πείθω ὁ κατά ὁ παροιμία λέγω ὑπάρχω αὐτός , ὁ , ΛΑΒΕ ΜΗΔΕΝ , ΚΑΙ ΚΡΑΤΕΙ ΚΑΛΩΣ . ἐγώ οὖν ἐν πολύς πολλάκις βιβλίον ἀναγιγνώσκω ῥῆσις , ἐν ὅς ὄνομα καί ῥῆμα συνάπτω μηδείς ἔχω διάνοια , οὐδαμόθεν οὗτος ἀκριβόω ὁράω οὕτως , ὡς κατά ὅδε ὁ νῦν ἐγώ προγράφω λέξις . αἴνιγμα γάρ εἰμί ὁ λόγος ὁ Χρύσιππος θαυμαστός τις καταπλέκω ἀσάφεια μετά συντομία ἄκαιρος . καίτοι ὁ γε συντομία οὐδέ κατά εἷς ὁ ἑαυτοῦ λόγος ζηλόω , ἀλλά οὕτως μακρός εἰμί , ὡς πολλάκις ἐν ὅλος βιβλίον πολυειδής ὑπέρ ὁ αὐτός ἄνω τε καί κάτω ὁ λόγος ἑλίσσω . ὁ μέν δή ὁ ἀσάφεια αὐτός συνήθης , ἀσθένεια ὁ ἑρμηνευτικός δύναμις ἕπομαι . καί ἐγώ δοκέω καί αὐτός αἰσθάνομαι αὐτός τρίς καί τετράκις ὑπέρ ὁ αὐτός ἐπί πολύς ἐκτείνω ὁ λόγος οὐ ὀκνέω . ὁ δέ ὁ βραχυλογία ἀήθης τε καί σπάνιος ὑπό αὐτός γίγνομαι , ἐν ὅς ἄν μάλα λόγος ἄφυκτος αἰσθάνομαι ὁ σφάλμα ὁ ἑαυτοῦ δόγμα . βούλομαι γάρ , οἴομαι , παρατρέχω αὐτός διά ταχύς , ἄλλος ὑπομένω ἐξελέγχω . καί ἐγώ δοκέω , καθά ἐν ὁ ἄλλος λόγος ἀγωνίζομαι σαφής ἑρμηνεύω , οὕτως ἐν ὅς ἐξελέγχω συγκρύπτω ὁ λόγος ἀσάφεια μετά βραχυλογία , ἵνα δηλαδή δοκέω μέν ἀπολογέομαι πρός ἔγκλημα , καί μή παρέρχομαι τέλειος αὐτός , μηδείς δέ ἐγώ ἔχω ἀντιλέγω ὁ λέγω , ὅς οὐδέ ὅλος μανθάνω . αὐτίκα γε τοι κατά ὁ προγράφω ῥῆσις , ἐν ὅς ὁ ἄσπλαγχνος καί ὁ ὁ μή ἔχω ἐγκέφαλος ὅπως ὁ πολύς λέγω ἐξηγέομαι , ἐγώ μέν δοκέω τοιόσδε τις δηλόω . ἄσπλαγχνος μέν καλέω ἔνιοι ἐν ἴσος ὁ ἀκάρδιος , ἐπειδή σπλάγχνον ὁ καρδία , ὁ δέ ἐγκέφαλος μή ἔχω ἐν ἴσος ὁ ἄσπλαγχνος εἰμί λέγω , ἐπειδή καί οὗτος σπλάγχνον τε εἰμί καί κύριος . οὐ μήν προσίημι γε πᾶς ὁ Στωϊκός ὁ τοιοῦτος ἐξήγησις , ἀλλά ἕτερος μέν τις λέγω φημί , οὐ δηλόω δέ αὐτός , ὁ ἐσωτερικός ὑπάρχω δηλονότι , καί ἐπιτιμάω ἐγώ εὐθύς ὡς προπετής ἀντιλέγω , πρίν γιγνώσκω ὁ λέγω . ὁ δέ καί λοιδορέω σφοδρός ἀνείσακτος τε καί φιλόνεικος ἀποκαλέω , οὐ φημί τε διδάσκω ὁ λέγω ἀπαίδευτος ἄνθρωπος . καίτοι ὁ γʹ ἄλλος καί μή βούλομαι ἐγώ διεξέρχομαι μακρός . ἀλλά ὅταν , ὡς λέγω , ἐπί τις τοιοῦτος ἀφικνέομαι , μηδείς ἔχω εὐπορία φλυαρία , ὁ μέν γράφω ὁ βιβλίον ταχύς τε ἅμα καί σαφής παρατρέχω , ὁ δέ ἐξηγέομαι ὁ οὗτος σύγγραμμα φθόνος μάλα ὑπόνοια εἰς ὁ ἀκούω ἐκπέμπω ἑτοῖμος γίγνομαι , προσποιέω μή βούλομαι διδάσκω ἐγώ , ἤ ὁμολογέω νικάω . ἀλλά ὁ μέν ἄσπλαγχνος τε καί ἀνεγκέφαλος ἤδη παρέρχομαι , ἵνα μή λυπέω ἐπί πολύς ὁ περί ὁ Χρύσιππος ἐναργής καταμαρτυρέω ὑπό ὅς ἐπικαλέω μάρτυς · ὅθεν δέ ἀπολείπω , ἐκεῖσε πάλιν ἐπανέρχομαι . ἐμπίμπλημι ὁ Χρύσιππος ὅλος ὁ βιβλίον ἔπος Ὁμηρικός καί Ἡσιόδειος , καί Στησιχόρειος , Ἐμπεδόκλειος τε καί Ὀρφεύς , ἔτι δέ πρός οὗτος ἐκ ὁ τραγῳδία , καί παρά Τυρταῖος , καί ὁ ἄλλος ποιητής οὐ ὀλίγος παρατίθημι , εἶτα μή συνίημι ὁ θαυμαστός δή οὗτος ἀπεραντολογία , ( οὗτος γάρ αὐτός μάλα ἡγέομαι προσήκω ὄνομα , ) οὗτος κατά λέξις ἐπιφέρω · οὗτος μέν φημί ἀδολεσχία εἰμί γραώδης , τυγχάνω δέ καί γράμμα διδάσκαλος βούλομαι στίχος ὅτι πολύς ὑπό ὁ αὐτός διανόημα τάσσω . καλός λέγω , ὦ Χρύσιππος , οὗτος , καλός δέ εἰμί , εἰ μή μόνος λέγω , ἀλλά καί παντάπασι φυλάσσω ὁ γραώδης οὗτος ἀδολεσχία . τίς γάρ ἄν εἰμί γραώδης , ἤ ἀδόλεσχος , ἤ γραμματιστής πρεπώδης , ἤ πρόσω μάλα ἀπελαύνω ἀπόδειξις προσήκω ἀνήρ φιλόσοφος , ὁ μνημονεύω κατά ἀρχή εὐθύς ὁ Πλάτων δόγμα ἐάω μέν οὗτος καί ἀπορρίπτω παντάπασι , οὐδέ ὡς ὑπό ὁ μετά αὐτός κατασκευάζω προσγράφω , παρέρχομαι δέ καί ὁ πρός ὁ ἐρωτάω ὑπό ὁ ἀνήρ λόγος ἀντιλογία τε καί λύσις , ἐπί ὅς δίκαιος εἰμί αὐτός ἀπόδειξις χράω ἐπιστημονικός ἐμπεδόω ὁ ἑαυτοῦ δόγμα , ποιητής δέ μιμνῄσκω , καί πλῆθος ἰδιώτης καλέω μαρτυρέω , καί τίς λέγω ὁ γυνή , γράφω , οὐδέ οὖν οὐδέ ἐν αὐτός ὅς καλέω μάρτυς εὐτυχέω ; καί γάρ ὁ ποιητής καί κατά αὐτός λέγω ἅπας ὁ πολύς καί ὁ ἰδιώτης . τίς γοῦν οὐ γράφω ποιητής , ἐπιθυμέω τε καί θυμόω πολύς ὁ ζῷον ἄνθρωπος σφοδρός ; τίς δέ ἰδιώτης οὐ οὕτως χράω ὁ ὄνομα , ὡς ὁ Πλάτων βούλομαι δόγμα , ὁ μέν ἀκάρδιος ἐν ἴσος ὁ δειλός καί ἄτολμος καί ἄνανδρος ὀνομάζω , καρδία δέ λαμβάνω ἐγκελεύω , ἐπειδάν εἰς ἀνδρεῖος πρᾶξις ἐπεγείρω ὁ πέλας , ἐπεγγελάω δέ ὁ ἀνόητος λέγω , ἀνεγκέφαλος καί ἀσύνετος ὀνομάζω αὐτός , ἕτερος δέ ἀγχίνοος καί ἔννοος φάσκω , ὅς ἄν ὡς συνετός ἐπαινέω , ἄσπλαγχνος δέ ἀποκαλέω ὁ μή ἐλεέω μηδείς , μήτε φιλέω , μήτε ὅλος φροντίζω ἤ ἐπαινέω ἤ ψέγω , ἤ ἀδικέω ἤ ὠφελέω , ἀλλά ὥσπερ λίθος ἀναίσθητος ὑπάρχω ; ὅς γάρ ἄν εἰς ἀναισθησία παντελής σκώπτω βούλομαι , ἄσπλαγχνος ὀνομάζω , ὥσπερ ὁ ἄνανδρος μέν ἀκάρδιος , ἀνεγκέφαλος δέ ὁ ἄφρων . ἐπεί δέ εἰμί καί τρίτος τις σπλάγχνον , ὁ ἧπαρ , ἐν ὅς ὁ ἐπιθυμητικός ἱδρύω ὁ ψυχή , καί χρή καί οὗτος συμμετρία τις ὁ οἰκεῖος ὑπάρχω κίνησις , εἰ μέλλω τέλειος κοσμέω ὁ ψυχή ὁ ἄνθρωπος , εἰμί ἄν καί ὁ κατά οὗτος ἀναίσθητος , ὡς ἐπί ὁ ἄλλος ὁ δύο , καί μοχθηρός διάκειμαι ἄσπλαγχνος ὀρθός ὀνομάζω . ὁ δέ ἐναντίος αὐτός μεγαλόσπλαγχνος λέγω , καθά ὁ Εὐριπίδης εἰσάγω ὁ Μήδεια ὄντως μεγαλόσπλαγχνος , ἅπας ὁ ὁ τρεῖς σπλάγχνον δύναμις τε καί κίνησις ἰσχυρός ἔχω . ἐπιθυμητικός μέν γάρ προτίθημι ὁ γυνή , καί θυμικός ἅμα καί λογίζομαι δεινός . ἱκανός δέ γνώρισμα ὁ μέν ἐπιθυμητικός ὁ ψυχή , εἰς ὅσος ἄμετρος κίνησις ἀφικνέομαι , ὁ περί ὁ ἔρως ὁ Ἰάσων , ὑπό ὅς νικάω προδίδωμι ἅμα καί καταλείπω ὁ οἰκεῖος , ἐπακολουθέω δέ καί τέλειος πιστεύω ἑαυτοῦ ἄνθρωπος ξένος · ὁ δέ θυμικός ὁ σφοδρότης , οἷος περ ὁ παῖς μηνίζω , οὐ μικρός γνώρισμα · ὁ δέ λογιστικός ὁ σύνεσις , ( ὑποτίθημι γάρ εἰͅν οὗτος αὐτός ὁ Εὐριπίδης οὐ ὁ τυγχάνω , ) οὐ μικρός σημεῖον ὁ πρός ὁ τιμωρέω ὁ ἐχθρός ἐπινοέω , καί ὅσος πρός ἑαυτοῦ διεξέρχομαι , καί στέλλω καί πείθω ὁ θυμός ἀποχωρέω ἔργον ἀνόσιος . ὥστε εὔλογος ἐπί αὐτός ὁ Εὐριπίδης λέγω · τίς ποτέ ἐργάζομαι Μεγαλόσπλαγχνος , δυσκατάπαυστος Ψυχή δάκνω κακός ; οὗτος μέν οὖν μεγαλόσπλαγχνος , ἄσπλαγχνος δέ καί μικρόσπλαγχνος , ὅς φαῦλος , καί μικρός , καί βραδυκίνητος , καί δυσκίνητος ὁ τρεῖς ὁ ψυχή μόριον . μεταξύ δέ ἐγώ ὁ λόγος ὅς διεξέρχομαι ὁ παρίστημι οὐ ὀκνέω φράζω · λέγω δέ ὑπό ὁ παλαιός φιλόσοφος , ὡς οὐ ἐνδέχομαι τις διαλέγω ἀδόλεσχος ἄνθρωπος ἀπέχω τέλειος ἅπας ἀδολεσχία . ἐγώ οὖν ἀναγκάζω ὑπό ὁ Χρύσιππος προσχέω ἀδολεσχία ἐξηγέομαι ὁ τε ὁ ἰδιώτης καί ὁ Εὐριπίδης φωνή , ὅς μήποτε ἄν ἑκών τολμάω πράσσω περί τηλικοῦτος δόγμα ἀπόδειξις γράφω . οὐ ὅπως γάρ Εὐριπίδης , ἤ Τυρταῖος , ἤ τις ἄλλος ποιητής , ἤ καί παντάπασι ἰδιώτης ἱκανός πιστεύω περί δόγμα ἅπας ἀπόδειξις χωρίς , ἀλλά οὐδέ αὐτός ἅπας ἰατρός ὁμολογουμένως ἀγαθός Ἱπποκράτης , ὥσπερ οὐδέ ὁ πρῶτος ἅπας φιλόσοφος Πλάτων . οὐδέ γάρ ἄν ἀράσσω ὑπό φθόνος σύμπας ὁ μετά αὐτός , οὐδέ ἄν ὑπό φιλονικία ἀναίσχυντος σοφίζω , καθά ὁ περί ὁ Χρύσιππος , ἤ ὁ δόξα ὑπερβάλλω ποτέ δύναμαι ὁ Πλάτων , ἤ ὁ ὁ ἀπόδειξις μιμέομαι κόσμος . ἀλλά ὅμως οὐδέ οὗτος ὁ ἀνήρ τοσοῦτος ὑπέρ ὁ ἄλλος ἐπιστήμη ὁ ψυχή κοσμέω οὐδείς νόος ἔχω ἁπλῶς λέγω ἀξιόω πιστεύω , ἀλλά ἀναμένω ὁ ἀπόδειξις . ὁ δέ γε Χρύσιππος ὅς μέν οὗτος λέγω ἀπόδειξις ὑπέρ ὁ πρόκειμαι δόγμα οὔτε μνημονεύω οὐδείς , οὔτε ἐξελέγχω ἐπιχειρέω , οὐ αἰδέομαι δέ Τυρταῖος τε καί Στησίχορος ἐπικαλέω μάρτυς , ὅς εἰ καί ζάω ἔρομαι τις περί οὗτος ὁ δόγμα ἐπιστήμη ἀμφισβητέω , ἐξομολογέομαι ἄν εὖ οἶδα ὅτι μηδείς ἐπαΐω αὐτός , αὐτός δέ μάλα ἄν , οἴομαι , παρά Χρύσιππος τις μανθάνω , ἤ παρά αὐτός ἀποδείκνυμι ἀξιόω . εἶτα δηλαδή Χρύσιππος ἄν ἐπί ὁ ἰδιώτης ἄγω αὐτός , ὁ σοφός ἐπί ὁ ἀμαθής , ὁ σώφρων ἐπί ὁ μαίνομαι , ὁ λόγος ἀκολουθία οἶδα ἐπί ὁ διαφέρω πρός ἀλλήλων τε καί ἑαυτοῦ κατά πᾶς καιρός ἐν λόγος τε ἅμα καί πρᾶξις . ἀλλά εἰ καί μαίνομαι ὁ πᾶς καί διαφέρω πρός ἀλλήλων τε καί ἑαυτοῦ ἅπας ὁ ἰδιώτης , οὗτος γοῦν , οἴομαι , σώφρων ἔχω , ὁ μή καλέω ἐπί ὅς λέγω ὁ καταμαρτυρέω ἑαυτοῦ . ὁ δέ Χρύσιππος σοφία καί ὁ ὁ ἰδιώτης ἀμαθία ἐπέκεινα προέρχομαι · ἐπικαλέω γάρ μάρτυς , ὑπό ὅς κατακρίνω . οὗτος χάριν ἀναγκάζω ἐͅγώ νῦν ἀδολεσχέω , ἵνα ἐπιδείκνυμι ὁ Χρύσιππος ἐν ἅπας μέγας σφάλλω . οὔτε γάρ μνημονεύω οὐδείς ὁ ὑπό Πλάτων τε καί Ἱπποκράτης λέγω ἀπόδειξις , οὔτε ἀντιλέγω , οὔτε αὐτός τις λέγω ἕτερος ἀπόδειξις , οὔτε οἶδα , ὅς χρή καλέω μάρτυς . ἐπιδείκνυμι οὖν ἤδη καί διά ὁ πρῶτος βιβλίον περί ὁ πρός ἑαυτοῦ ἐναντιολογία ὁ Χρύσιππος · πρόδηλος δέ καί νῦν εἰμί ὁ ἀναισθησία ἀνήρ , ὅς χρή ἀποκρύπτω ἐναργής καταβάλλω ὁ λόγος αὐτός , οὗτος οὐ μόνος ἀποκρύπτω , ἀλλά καί μαρτυρέω ὑπολαμβάνω .