galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 4.3
Ὁπόταν δ’ ἐφεξῆς ἐπισκέπτηται , πότερον κρίσεις τινὰς ἢ κρίσεσιν ἑπόμενα χρὴ νομίζειν εἶναι τὰ πάθη , καθ’ ἑκάτερα μὲν ἀποχωρεῖ τῶν παλαιῶν , πολὺ δὲ μᾶλλον ἐν τῷ τὸ φαυλότερον ἡγεῖσθαι . καὶ γὰρ Ζήνωνι κατά γε τοῦτο , καὶ ἑαυτῷ , καὶ πολλοῖς ἄλλοις μάχεται τῶν Στωϊκῶν , οἳ οὐ τὰς κρίσεις αὐτὰς τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπὶ ταύταις ἀλόγους συστολὰς , καὶ ταπεινώσεις , καὶ δείξεις , ἐπάρσεις τε καὶ διαχύσεις ὑπολαμβάνουσιν εἶναι τὰ τῆς ψυχῆς πάθη . Ποσειδώνιος μέν γε τελέως ἀπεχώρησεν ἀμφοτέρων τῶν δοξῶν , οὔτε γὰρ κρίσεις , οὔτε ἐπιγινόμενα κρίσεσιν , ἀλλ’ ὑπὸ τῆς θυμοειδοῦς τε καὶ ἐπιθυμητικῆς δυνάμεως ἡγεῖται γίγνεσθαι τὰ πάθη , κατὰ πᾶν ἀκολουθήσας τῷ παλαιῷ λόγῳ . καὶ πυνθάνεταί γε τοὺς περὶ τὸν Χρύσιππον οὐκ ὀλιγάκις ἐν τῇ περὶ παθῶν ἑαυτοῦ πραγματείᾳ , τίς ἡ τῆς πλεοναζούσης ὁρμῆς ἐστιν αἰτία . ὁ μὲν γὰρ λόγος οὐκ ἂν δύναιτό γε πλεονάζειν παρὰ τὰ ἑαυτοῦ πράγματά τε καὶ μέτρα . πρόδηλον οὖν , ὡς ἑτέρα τις ἄλογός ἐστι δύναμις αἰτία τοῦ πλεονάζεσθαι τὴν ὁρμὴν ὑπὲρ τὰ μέτρα τοῦ λόγου , καθάπερ τοῦ πλεονάζεσθαι τὸν δρόμον ὑπὲρ τὰ μέτρα τῆς προαιρέσεως ἄλογος ἡ αἰτία , τὸ βάρος τοῦ σώματος . ἀλλ’ οὐ τοῦτο θαυμαστὸν , εἰ πολλοῖς ἐναντία λέγει Χρύσιππος , ὥσπερ οὐδ’ ὅτι τῆς ἀληθείας ἀπέσφαλται , ( συγγνώμη γὰρ ἀνθρώπῳ γε ὄντι καὶ ἁμαρτάνοντι ὡραῖόν τι , ) ἀλλ’ ὅτι μήτε ἐπεχείρησεν ὅλως τὰ πρὸς τῶν παλαιῶν εἰρημένα διαλύσασθαι , καὶ πρὸς αὑτὸν διαφέρεται , νυνὶ μὲν γίνεσθαι νομίζων τὰ πάθη ἄνευ λόγου καὶ κρίσεως , νυνὶ δ’ οὐ μόνον κρίσεσιν ἕπεσθαι φάσκων , ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο κρίσεις εἶναι . τὸ γὰρ μηδ’ ὅλως ἐφάπτεσθαι κρίσεως ἐναντιώτατον δήπου τῷ κρίσιν εἶναι τὸ πάθος , εἰ μὴ νὴ Δία βοηθῶν τις αὐτῷ φαίη , πλείω σημαίνειν τὸ τῆς κρίσεως ὄνομα , καὶ κατὰ μὲν τὴν ἐξήγησιν τοῦ ὅρου τὴν οἷον περίσκεψιν εἰρῆσθαι κρίσιν , ὡς εἶναι τὸ ἄνευ κρίσεως ἴσον τῷ ἄνευ περισκέψεως , ἔνθα δὲ κρίσεις εἶναί φησι τὰ πάθη , τὰς ὁρμάς τε καὶ τὰς συγκαταθέσεις ὀνομάζεσθαι κρίσεις . ἀλλ’ εἴπερ τοῦτό τις δέξαιτο , πλεονάζουσα συγκατάθεσις ἔσται τὸ πάθος , καὶ πάλιν ὁ Ποσειδώνιος ἐρήσεται τὴν αἰτίαν , ὑφ’ ἧς πλεονάζεται , πρὸς τῷ καὶ μέγιστον ἁμάρτημα κατὰ τὴν διδασκαλίαν ἡμαρτῆσθαι τῷ Χρυσίππῳ . εἰ γὰρ ἐν αὐτῷ δὴ τούτῳ τὸ κῦρος τοῦ δόγματός ἐστιν , ἐν τῷ διαστείλασθαι τὴν ὁμωνυμίαν καὶ δεῖξαι , κατὰ τί μὲν σημαινόμενον ἄνευ κρίσεως γίνεται τὰ πάθη , κατὰ τί δὲ κρίσεις εἰσὶν , ὁ δ’ οὐδὲ καθ’ ἓν τῶν τεττάρων βιβλίων , ἃ περὶ τῶν παθῶν ἔγραψεν , ἐποίησεν αὐτὸ , πῶς οὐκ ἄν τις αὐτὸν δικαίως μέμψαιτο ; τάχα μὲν γὰρ οὐδὲ βραχυλογίαν τις ἄκραν ἐζηλωκὼς ὀρθῶς ἂν ὑπερβαίνοι τὰ οὕτως ἀναγκαῖα , πολὺ δ’ οὖν μᾶλλον , ὅταν ἐπὶ μήκιστον ἐκτείνῃ τοὺς λόγους , ὥσπερ ὁ Χρύσιππος . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ μικρὸν ὕστερον ἐπισκεψόμεθα .
Lemmas: ὁπόταν δέ ἐφεξῆς ἐπισκοπέω , πότερος κρίσις τις ἤ κρίσις ἕπομαι χρή νομίζω εἰμί ὁ πάθος , κατά ἑκάτερος μέν ἀποχωρέω ὁ παλαιός , πολύς δέ μάλα ἐν ὁ ὁ φαῦλος ἡγέομαι . καί γάρ Ζήνων κατά γε οὗτος , καί ἑαυτοῦ , καί πολύς ἄλλος μάχομαι ὁ Στωϊκός , ὅς οὐ ὁ κρίσις αὐτός ὁ ψυχή , ἀλλά καί ὁ ἐπί οὗτος ἄλογος συστολή , καί ταπείνωσις , καί δεῖξις , ἔπαρσις τε καί διάχυσις ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ ὁ ψυχή πάθος . Ποσειδώνιος μέν γε τέλειος ἀποχωρέω ἀμφότερος ὁ δόξα , οὔτε γάρ κρίσις , οὔτε ἐπιγίγνομαι κρίσις , ἀλλά ὑπό ὁ θυμοειδής τε καί ἐπιθυμητικός δύναμις ἡγέομαι γίγνομαι ὁ πάθος , κατά πᾶς ἀκολουθέω ὁ παλαιός λόγος . καί πυνθάνομαι γε ὁ περί ὁ Χρύσιππος οὐ ὀλιγάκις ἐν ὁ περί πάθος ἑαυτοῦ πραγματεία , τίς ὁ ὁ πλεονάζω ὁρμή εἰμί αἰτία . ὁ μέν γάρ λόγος οὐ ἄν δύναμαι γε πλεονάζω παρά ὁ ἑαυτοῦ πρᾶγμα τε καί μέτρον . πρόδηλος οὖν , ὡς ἕτερος τις ἄλογος εἰμί δύναμις αἰτία ὁ πλεονάζω ὁ ὁρμή ὑπέρ ὁ μέτρον ὁ λόγος , καθά ὁ πλεονάζω ὁ δρόμος ὑπέρ ὁ μέτρον ὁ προαίρεσις ἄλογος ὁ αἰτία , ὁ βάρος ὁ σῶμα . ἀλλά οὐ οὗτος θαυμαστός , εἰ πολύς ἐναντίος λέγω Χρύσιππος , ὥσπερ οὐδέ ὅτι ὁ ἀλήθεια ἀποσφάλλω , ( συγγνώμη γάρ ἄνθρωπος γε εἰμί καί ἁμαρτάνω ὡραῖος τις , ) ἀλλά ὅτι μήτε ἐπιχειρέω ὅλος ὁ πρός ὁ παλαιός λέγω διαλύω , καί πρός ἑαυτοῦ διαφέρω , νυνί μέν γίγνομαι νομίζω ὁ πάθος ἄνευ λόγος καί κρίσις , νυνί δέ οὐ μόνος κρίσις ἕπομαι φάσκω , ἀλλά αὐτός δή οὗτος κρίσις εἰμί . ὁ γάρ μηδέ ὅλος ἐφάπτω κρίσις ἐναντίος δήπου ὁ κρίσις εἰμί ὁ πάθος , εἰ μή νή Ζεύς βοηθέω τις αὐτός φημί , πολύς σημαίνω ὁ ὁ κρίσις ὄνομα , καί κατά μέν ὁ ἐξήγησις ὁ ὅρος ὁ οἷος περίσκεψις λέγω κρίσις , ὡς εἰμί ὁ ἄνευ κρίσις ἴσος ὁ ἄνευ περίσκεψις , ἔνθα δέ κρίσις εἰμί φημί ὁ πάθος , ὁ ὁρμή τε καί ὁ συγκατάθεσις ὀνομάζω κρίσις . ἀλλά εἴπερ οὗτος τις δέχομαι , πλεονάζω συγκατάθεσις εἰμί ὁ πάθος , καί πάλιν ὁ Ποσειδώνιος ἔρομαι ὁ αἰτία , ὑπό ὅς πλεονάζω , πρός ὁ καί μέγας ἁμάρτημα κατά ὁ διδασκαλία ἁμαρτάνω ὁ Χρύσιππος . εἰ γάρ ἐν αὐτός δή οὗτος ὁ κῦρος ὁ δόγμα εἰμί , ἐν ὁ διαστέλλω ὁ ὁμωνυμία καί δείκνυμι , κατά τίς μέν σημαίνω ἄνευ κρίσις γίγνομαι ὁ πάθος , κατά τίς δέ κρίσις εἰμί , ὁ δέ οὐδέ κατά εἷς ὁ τέσσαρες βιβλίον , ὅς περί ὁ πάθος γράφω , ποιέω αὐτός , πῶς οὐ ἄν τις αὐτός δίκαιος μέμφομαι ; τάχα μέν γάρ οὐδέ βραχυλογία τις ἄκρος ζηλόω ὀρθός ἄν ὑπερβαίνω ὁ οὕτως ἀναγκαῖος , πολύς δέ οὖν μάλα , ὅταν ἐπί μήκιστος ἐκτείνω ὁ λόγος , ὥσπερ ὁ Χρύσιππος . ἀλλά περί μέν οὗτος καί μικρός ὕστερον ἐπισκοπέω .