galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 9.1
Ἐπειδὴ περὶ πάντων ὧν ἀμφότεροι λέγουσιν , ὁ Ἱπποκράτης καὶ ὁ Πλάτων , ἐπισκέψασθαι προὔκειτο , λέλεκται δ’ ἤδη περὶ τῶν μεγίστην δύναμιν ἐχόντων εἰς ἰατρικήν τε καὶ φιλοσοφίαν , καιρὸς ἂν εἴη τραπέσθαι πρὸς τἄλλα . φαίνεται δ’ ἐν αὐτοῖς οὐ σμικρὰν δύναμιν ἔχον ἐπίστασθαι διακρίνειν ἀπ’ ἀλλήλων τὰ ὁμοιότατα . οὐ μόνον γὰρ , ὅπου κοινωνοῦσιν , ἐπίστασθαι χρήσιμον , ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον ἐν οἷς διαφέρονται . τὴν ἀρχὴν οὖν ἀπὸ τούτων ποιησόμεθα , δεικνύντες , ὅτι τε καθόλου περὶ αὐτῶν ὡσαύτως ἀπεφῄναντο , διά τε τῶν ἐν εἴδεσι παραδειγμάτων ὁ μὲν τῆς ἰατρικῆς τέχνης , ὁ δὲ τῆς φιλοσοφίας ἐγύμνασαν ἡμᾶς , καὶ τρίτον , ὅτι δι’ αὐτῶν ὧν ἐγύμνασαν ἐδίδαξαν ὁδὸν , ᾖ προϊόντες ἐπὶ τὸ προκείμενον ἀφιξόμεθα . καθόλου μὲν οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἀπεφῄνατο , περὶ ὧν πλάνας καὶ διαπορίας καὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἰατροῖς παρέχει , ὁ δὲ Πλάτων ᾧδε . δεῖ ἄρα πρῶτον τὸν μέλλοντα ἀπατήσειν μὲν ἄλλον , αὐτὸν δὲ μὴ ἀπατηθήσεσθαι , τὴν ὁμοιότητα τῶν ὄντων καὶ ἀνομοιότητα ἀκριβῶς εἰδέναι . ὅπως δ’ ἄν τῳ περιγένοιτο τοῦτο , ὁ Πλάτων σε διδάξει λέγων · ἆρ’ οὖν οἷός τέ ἐστιν ἀλήθειαν ἀγνοῶν τις ἑκάστου τὴν ἀγνοουμένου ὁμοιότητα σμικράν τε καὶ μεγάλην ἐν τοῖς ἄλλοις διαγιγνώσκειν ; ἀδύνατον . ὅπως δ’ ἂν τὴν ἀλήθειαν ἑκάστου τῶν ζητουμένων εὑρίσκοι τις , ἄκουσον ἐμοῦ πρότερον διηγησαμένου σαφῶς τε καὶ διὰ συντόμων , ἃ δ’ ἂν ἀκούσῃς , τῇ μνήμῃ παραθέμενος ἐπὶ τὰς ἐκείνων ἧκε ῥήσεις . ἐγὼ δέ σοί φημι τὴν τῶν ζητουμένων ἀλήθειαν εὑρεθήσεσθαι , πρῶτον μὲν γνόντι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπ’ αὐτὰ ὁδοῦ , ταύτης γὰρ ἁμαρτὼν , εἰς πολλὴν ἄλλην τε καὶ πλάνην ἀφίξῃ λόγων . διὰ τῶν αὐτῶν δὲ κριτηρίων , δι’ ὧν τὴν ἀρχὴν εὗρες , εὑρήσεις καὶ τὸ μετὰ τὴν ἀρχὴν δεύτερον , εἶθ’ ὁμοίως τὸ τρίτον , καὶ ἕκαστον τῶν ἐφεξῆς . πῶς οὖν ἔστι τὴν ἀρχὴν εὑρίσκειν ; ἐπειδὴ καὶ ὁ Πλάτων ἐπαινέσας τὴν παροιμίαν , ἐν ᾗ λέγομεν , ἀρχὴ δέ τοι ἥμισυ παντὸς , αὐτὸς προσέθηκε τὸ μέγιστον , εἰπὼν ἀρχὴν παντὸς ἔργου μέγιστον εἶναι , ὥσπερ καὶ ἄλλοι τινὲς , οἱ μὲν οὐ μόνον τὸ ἥμισυ τοῦ παντὸς εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔφασαν , ἀλλὰ καὶ πλέον ἢ τὸ ἥμισυ , τινὲς δὲ καὶ τὸ πᾶν δυνάμει . δείξομεν οὖν ἤδη , πῶς ἄν τις εὑρίσκοι τὴν ἀρχὴν τῆς τῶν ζητουμένων εὑρέσεως , ἀναμνήσαντες ἃ διὰ μακρῶν ἔν τε τῇ περὶ τῆς ἀποδείξεως πραγματείᾳ λέλεκται καὶ κατ’ ἄλλας τινάς . εἰ μὲν γὰρ οὐδὲν ἡμῖν ἐστι φυσικὸν κριτήριον , οὐδὲ τεχνικὸν οὐδὲν εὑρεῖν δυνησόμεθα · φυσικὰ δ’ ἔχοντες , εὕροιμεν ἄν τι καὶ τεχνικόν . ἆρ’ οὖν ἔχομέν τινα φυσικὰ κριτήρια κοινὰ πάντες ἄνθρωποι ; οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεται φυσικὰ λέγειν αὐτὰ τὰ μὴ κοινὰ πάντων ὄντα . χρὴ γὰρ δή που τὰ φυσικὰ πρὸς τῷ πάντων εἶναι κοινὰ καὶ τὴν φυσικὴν ἔχειν κοινήν . ἐγὼ μὲν ἔχειν φημὶ πάντας ἡμᾶς φυσικὰ κριτήρια , καὶ τοῦτ’ ἀναμιμνήσκων , οὐ διδάσκων , οὐδ’ ἀποδεικνὺς , οὐδ’ ὡς αὐτὸς εἰρηκὼς λέγω . τίνα δέ ἐστι ταῦτα ; τοὺς κατὰ φύσιν ἔχοντας τῶν ὀφθαλμῶν ὁρῶντας τὰ ὁρατὰ , καὶ κατὰ φύσιν ἔχοντας τῶν ὤτων ἀκούοντας τὰ ἀκουστὰ , καὶ γλῶτταν γευομένην χυμῶν , καὶ ῥῖνας ὀσμῶν , καὶ σύμπαν τὸ δέρμα τῶν ἁπτῶν , ἐπὶ δὲ τούτοις τὴν γνώμην , ἢ ἔννοιαν , ἢ ὅ τί ποτ’ ἂν ἐθέλῃ τις ὀνομάζειν , ᾧ διαγιγνώσκομεν ἀκόλουθόν τε καὶ μαχόμενον , καὶ ἄλλα , ἃ καταπέπτωκε τούτοις , ἐν οἷς ἐστι καὶ διαίρεσις καὶ σύνθεσις ὁμοιότης τε καὶ ἀνομοιότης , ἀφ’ ὧν ὁ παρὼν ὡρμήθη λόγος . ὁ μὲν οὖν Ἱπποκράτης οὕτως ἔγραψε περὶ αὐτῶν · ἢ ὅμοια , ἢ ἀνόμοια ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῶν μεγίστων καὶ ῥηΐστων , ἀπὸ τῶν πάντως πάντη γιγνωσκομένων , ἃ καὶ ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι ἔστιν , ἃ καὶ τῇ ὄψει , καὶ τῇ ῥινὶ , καὶ τῇ γλώσσῃ , καὶ τῇ γνώμῃ ἔστιν αἰσθέσθαι , οἷς γιγνώσκομεν ἅπασιν ἔστι γνῶναι . ταύτην τὴν ῥῆσιν ἐξηγησάμενος τελέως ἐν τῷ πρώτῳ τῶν εἰς τὸ κατ’ ἰητρεῖον ὑπομνημάτων , οὐδὲν ἔτι δέομαι διέρχεσθαι νῦν , ἀλλ’ ἀρκέσει τὰ κεφάλαια μόνον αὐτῆς εἰπεῖν , ὅτι πρὸς τὴν τῶν ὁμοίων τε καὶ ἀνομοίων ἀκριβῆ διάγνωσιν ἀφικνεῖσθαι χρὴ , τὴν ἀρχὴν τῆς εὑρέσεως αὐτῶν ποιούμενον ἀπὸ τῶν φυσικῶν κριτηρίων , ἅπερ ἐστὶν αἴσθησίς τε καὶ γνώμη . καλεῖν δ’ ἔξεστί σοι , ὡς πολλάκις εἴρηταί μοι πολλαχόθι , καὶ διάνοιαν , καὶ νοῦν , καὶ λογισμὸν , ἢ ὅπως ἄν τις ἐθέλῃ , φυλάττων τὴν ἔννοιαν , ὡς Ἱπποκράτης βούλεται . ὡς γὰρ τῶν αἰσθητῶν αἴσθησίς ἐστι τὸ κριτήριον , οὕτω τῶν νοητῶν ἑτέρα τις δύναμις , ἣν ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν βούληται , συγχωροῦμεν αὐτῷ , μή πως ἡμῖν τὸ πάρεργον τοῦ ἔργου μεῖζον γένηται . χρώμεθα γὰρ ὀνόμασι καὶ ὅλως τῇ πρὸς ἀλλήλους διαλέκτῳ χάριν τοῦ δηλῶσαι τὰς κατὰ τὴν ψυχὴν δόξας , ἃς ἐκ τοῦ σκοπεῖσθαι τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἐκτησάμεθα . γελοῖον οὖν ἐστι καταλιπόντας τοῦτο περὶ τῶν ὀνομάτων ἁμιλλᾶσθαι . πῶς δέ φησιν ὁ Ἱπποκράτης τὴν τῶν πραγμάτων εὑρίσκεσθαι φύσιν ; ἐὰν ἀπὸ τῶν μεγίστων καὶ ῥᾴστων ἀρξώμεθα · μεγίστων μὲν κατὰ τὴν χρείαν , ῥᾴστων δὲ κατὰ τὴν ἡμετέραν γνῶσιν . ἡ γάρ τοι φύσις ἄμφω ταῦθ’ ἡμῖν ἔδωκεν , αὐτά τε τὰ κριτήρια καὶ τὸ πιστεύειν αὐτοῖς ἀδιδάκτως . αὐτὰ μὲν οὖν τὰ κριτήρια τά τε ὄργανα τῶν αἰσθήσεών ἐστι καὶ αἱ χρώμεναι τοῖς ὀργάνοις δυνάμεις · ἡ δὲ πίστις αὐτῶν ἀδίδακτός τε καὶ φύσει οὐκ ἀνθρώποις μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ζώοις ὑπάρχουσα . καὶ γὰρ ὁρῶντα τὸν προσιόντα καὶ ἀκούοντα ψόφου τινὸς ἢ φωνῆς ὑποφεύγει μὲν αὐτίκα , μείζονος ὀφθέντος ζώου , μένει δὲ κατὰ χώραν , ἐὰν ἐλάττονός τε καὶ ἀσθενεστέρου τοῦ προσιόντος αἰσθάνηται . εἰ μὲν οὖν ἀπιστεῖ τις τοῖς δι’ αἰσθήσεως ἢ νοήσεως ἐναργῶς φαινομένοις , οὐδ’ ἐπιχειρεῖν χρὴ συστάσει τέχνης οὐδεμιᾶς · εἰ δὲ φαίνεται τὰ τῶν τεχνῶν ἔργα τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων χρήσιμα , πάντως που τοῖς φυσικοῖς κριτηρίοις οἱ πιστεύοντες ἄνθρωποι τὴν κρίσιν αὐτῶν ἐποιήσαντο . καὶ ἡμεῖς εὐτυχέστεροι κατὰ τοσοῦτον ἐκείνων ἐσμὲν , ὅτι τὰ χρήσιμα πολλῷ χρόνῳ μετὰ καμάτων τε καὶ φροντίδων εὑρεθέντα τοῖς πρὸ ἡμῶν αὐτοὶ μανθάνομεν ὀλίγῳ χρόνῳ . ἐὰν οὖν τῷ λοιπῷ τοῦ βίου μὴ κατὰ τὸ πάρεργον ἀσκῶμεν τὰς τέχνας , ἀλλὰ περὶ τὴν τῶν ὁμοίων τε καὶ ἀνομοίων διάγνωσιν ἀεὶ φροντίζωμεν , οὐδὲν κωλύει τῶν ἔμπροσθεν ἡμᾶς γενέσθαι βελτίους . πῶς οὖν γυμνασόμεθα καὶ ἀσκήσομεν ἡμᾶς αὐτούς ; ἀπὸ τῶν γνωσθῆναι ῥᾴστων ἀρξάμενοι , καθάπερ ὁ Ἱπποκράτης εἶπε . ταῦτα γάρ ἐστι τὰ μεγάλην ἔχοντα τήν τε εἰς ὅλον τὸν βίον χρείαν καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα διαφοράν .
Lemmas: ἐπειδή περί πᾶς ὅς ἀμφότερος λέγω , ὁ Ἱπποκράτης καί ὁ Πλάτων , ἐπισκοπέω πρόκειμαι , λέγω δέ ἤδη περί ὁ μέγας δύναμις ἔχω εἰς ἰατρικός τε καί φιλοσοφία , καιρός ἄν εἰμί τρέπω πρός ἄλλος . φαίνω δέ ἐν αὐτός οὐ μικρός δύναμις ἔχω ἐπίσταμαι διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ὁ ὅμοιος . οὐ μόνος γάρ , ὅπου κοινωνέω , ἐπίσταμαι χρήσιμος , ἀλλά πολύς μάλα ἐν ὅς διαφέρω . ὁ ἀρχή οὖν ἀπό οὗτος ποιέω , δείκνυμι , ὅτι τε καθόλου περί αὐτός ὡσαύτως ἀπέφ-ᾄναμαι , διά τε ὁ ἐν εἶδος παράδειγμα ὁ μέν ὁ ἰατρικός τέχνη , ὁ δέ ὁ φιλοσοφία γυμνάζω ἐγώ , καί τρίτος , ὅτι διά αὐτός ὅς γυμνάζω διδάσκω ὁδός , εἰμί προέρχομαι ἐπί ὁ πρόκειμαι ἀφικνέομαι . καθόλου μέν οὖν ὁ Ἱπποκράτης ἀποφῄναμαι , περί ὅς πλάνη καί διαπορεία καί ὁ ἀγαθός ἰατρός παρέχω , ὁ δέ Πλάτων ὧδε . δέω ἄρα πρῶτος ὁ μέλλω ἀπατάω μέν ἄλλος , αὐτός δέ μή ἀπατάω , ὁ ὁμοιότης ὁ εἰμί καί ἀνομοιότης ἀκριβής οἶδα . ὅπως δέ ἄν τις περιγίγνομαι οὗτος , ὁ Πλάτων σύ διδάσκω λέγω · ἆρα οὖν οἷος τε εἰμί ἀλήθεια ἀγνοέω τις ἕκαστος ὁ ἀγνοέω ὁμοιότης μικρός τε καί μέγας ἐν ὁ ἄλλος διαγιγνώσκω ; ἀδύνατος . ὅπως δέ ἄν ὁ ἀλήθεια ἕκαστος ὁ ζητέω εὑρίσκω τις , ἀκούω ἐγώ πρότερος διηγέομαι σαφής τε καί διά σύντομος , ὅς δέ ἄν ἀκούω , ὁ μνήμη παρατίθημι ἐπί ὁ ἐκεῖνος ἵημι ῥῆσις . ἐγώ δέ σύ φημί ὁ ὁ ζητέω ἀλήθεια εὑρίσκω , πρῶτος μέν γιγνώσκω ὁ ἀρχή ὁ ἐπί αὐτός ὁδός , οὗτος γάρ ἁμαρτάνω , εἰς πολύς ἄλλος τε καί πλάνη ἀφικνέομαι λόγος . διά ὁ αὐτός δέ κριτήριον , διά ὅς ὁ ἀρχή εὑρίσκω , εὑρίσκω καί ὁ μετά ὁ ἀρχή δεύτερος , εἶτα ὅμοιος ὁ τρίτος , καί ἕκαστος ὁ ἐφεξῆς . πῶς οὖν εἰμί ὁ ἀρχή εὑρίσκω ; ἐπειδή καί ὁ Πλάτων ἐπαινέω ὁ παροιμία , ἐν ὅς λέγω , ἀρχή δέ τοι ἥμισυς πᾶς , αὐτός προστίθημι ὁ μέγας , λέγω ἀρχή πᾶς ἔργον μέγας εἰμί , ὥσπερ καί ἄλλος τις , ὁ μέν οὐ μόνος ὁ ἥμισυς ὁ πᾶς εἰμί ὁ ἀρχή φημί , ἀλλά καί πολύς ἤ ὁ ἥμισυς , τις δέ καί ὁ πᾶς δύναμις . δείκνυμι οὖν ἤδη , πῶς ἄν τις εὑρίσκω ὁ ἀρχή ὁ ὁ ζητέω εὕρεσις , ἀναμιμνῄσκω ὅς διά μακρός ἐν τε ὁ περί ὁ ἀπόδειξις πραγματεία λέγω καί κατά ἄλλος τις . εἰ μέν γάρ οὐδείς ἐγώ εἰμί φυσικός κριτήριον , οὐδέ τεχνικός οὐδείς εὑρίσκω δύναμαι · φυσικός δέ ἔχω , εὑρίσκω ἄν τις καί τεχνικός . ἆρα οὖν ἔχω τις φυσικός κριτήριον κοινός πᾶς ἄνθρωπος ; οὐδέ γάρ ἐνδέχομαι φυσικός λέγω αὐτός ὁ μή κοινός πᾶς εἰμί . χρή γάρ δή που ὁ φυσικός πρός ὁ πᾶς εἰμί κοινός καί ὁ φυσικός ἔχω κοινός . ἐγώ μέν ἔχω φημί πᾶς ἐγώ φυσικός κριτήριον , καί οὗτος ἀναμιμνῄσκω , οὐ διδάσκω , οὐδέ ἀποδείκνυμι , οὐδέ ὡς αὐτός λέγω λέγω . τίς δέ εἰμί οὗτος ; ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ ὀφθαλμός ὁράω ὁ ὁρατός , καί κατά φύσις ἔχω ὁ οὖς ἀκούω ὁ ἀκουστός , καί γλῶσσα γεύω χυμός , καί ῥίς ὀσμή , καί σύμπας ὁ δέρμα ὁ ἁπτός , ἐπί δέ οὗτος ὁ γνώμη , ἤ ἔννοια , ἤ ὅς τίς ποτέ ἄν ἐθέλω τις ὀνομάζω , ὅς διαγιγνώσκω ἀκόλουθος τε καί μάχομαι , καί ἄλλος , ὅς καταπίπτω οὗτος , ἐν ὅς εἰμί καί διαίρεσις καί σύνθεσις ὁμοιότης τε καί ἀνομοιότης , ἀπό ὅς ὁ πάρειμι ὁρμάω λόγος . ὁ μέν οὖν Ἱπποκράτης οὕτως γράφω περί αὐτός · ἤ ὅμοιος , ἤ ἀνόμοιος ἐκ ἀρχή ἀπό ὁ μέγας καί ῥᾴδιος , ἀπό ὁ πάντως πάντῃ γιγνώσκω , ὅς καί ὁράω καί ἀκούω εἰμί , ὅς καί ὁ ὄψις , καί ὁ ῥίς , καί ὁ γλῶσσα , καί ὁ γνώμη εἰμί αἰσθάνομαι , ὅς γιγνώσκω ἅπας εἰμί γιγνώσκω . οὗτος ὁ ῥῆσις ἐξηγέομαι τέλειος ἐν ὁ πρῶτος ὁ εἰς ὁ κατά ἰατρεῖον ὑπόμνημα , οὐδείς ἔτι δέω διέρχομαι νῦν , ἀλλά ἀρκέω ὁ κεφάλαιος μόνος αὐτός λέγω , ὅτι πρός ὁ ὁ ὅμοιος τε καί ἀνόμοιος ἀκριβής διάγνωσις ἀφικνέομαι χρή , ὁ ἀρχή ὁ εὕρεσις αὐτός ποιέω ἀπό ὁ φυσικός κριτήριον , ὅς εἰμί αἴσθησις τε καί γνώμη . καλέω δέ ἔξεστι σύ , ὡς πολλάκις λέγω ἐγώ πολλαχόθι , καί διάνοια , καί νόος , καί λογισμός , ἤ ὅπως ἄν τις ἐθέλω , φυλάσσω ὁ ἔννοια , ὡς Ἱπποκράτης βούλομαι . ὡς γάρ ὁ αἰσθητός αἴσθησις εἰμί ὁ κριτήριον , οὕτως ὁ νοητός ἕτερος τις δύναμις , ὅς ὅπως ἄν τις ὀνομάζω βούλομαι , συγχωρέω αὐτός , μή πως ἐγώ ὁ πάρεργον ὁ ἔργον μέγας γίγνομαι . χράω γάρ ὄνομα καί ὅλος ὁ πρός ἀλλήλων διάλεκτος χάριν ὁ δηλόω ὁ κατά ὁ ψυχή δόξα , ὅς ἐκ ὁ σκοπέω ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις κτάομαι . γέλοιος οὖν εἰμί καταλείπω οὗτος περί ὁ ὄνομα ἁμιλλάομαι . πῶς δέ φημί ὁ Ἱπποκράτης ὁ ὁ πρᾶγμα εὑρίσκω φύσις ; ἐάν ἀπό ὁ μέγας καί ῥᾴδιος ἄρχω · μέγας μέν κατά ὁ χρεία , ῥᾴδιος δέ κατά ὁ ἡμέτερος γνῶσις . ὁ γάρ τοι φύσις ἄμφω οὗτος ἐγώ δίδωμι , αὐτός τε ὁ κριτήριον καί ὁ πιστεύω αὐτός ἀδίδακτος . αὐτός μέν οὖν ὁ κριτήριον ὁ τε ὄργανον ὁ αἴσθησις εἰμί καί ὁ χράω ὁ ὄργανον δύναμις · ὁ δέ πίστις αὐτός ἀδίδακτος τε καί φύσις οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ζῷον ὑπάρχω . καί γάρ ὁράω ὁ προσέρχομαι καί ἀκούω ψόφος τις ἤ φωνή ὑποφεύγω μέν αὐτίκα , μέγας ὁράω ζῷον , μένω δέ κατά χώρα , ἐάν ἐλαχύς τε καί ἀσθενής ὁ προσέρχομαι αἰσθάνομαι . εἰ μέν οὖν ἀπιστέω τις ὁ διά αἴσθησις ἤ νόησις ἐναργής φαίνω , οὐδέ ἐπιχειρέω χρή σύστασις τέχνη οὐδείς · εἰ δέ φαίνω ὁ ὁ τέχνη ἔργον ὁ βίος ὁ ἄνθρωπος χρήσιμος , πάντως που ὁ φυσικός κριτήριον ὁ πιστεύω ἄνθρωπος ὁ κρίσις αὐτός ποιέω . καί ἐγώ εὐτυχής κατά τοσοῦτος ἐκεῖνος εἰμί , ὅτι ὁ χρήσιμος πολύς χρόνος μετά κάματος τε καί φροντίς εὑρίσκω ὁ πρό ἐγώ αὐτός μανθάνω ὀλίγος χρόνος . ἐάν οὖν ὁ λοιπός ὁ βίος μή κατά ὁ πάρεργον ἀσκέω ὁ τέχνη , ἀλλά περί ὁ ὁ ὅμοιος τε καί ἀνόμοιος διάγνωσις ἀεί φροντίζω , οὐδείς κωλύω ὁ ἔμπροσθεν ἐγώ γίγνομαι ἀγαθός . πῶς οὖν γυμνάζω καί ἀσκέω ἐγώ αὐτός ; ἀπό ὁ γιγνώσκω ῥᾴδιος ἄρχω , καθά ὁ Ἱπποκράτης λέγω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ μέγας ἔχω ὁ τε εἰς ὅλος ὁ βίος χρεία καί ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά .