galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 4.7
Δεδειγμένου δὲ ἤδη σαφῶς αὐτῶν τοῦ τύπου , μεταβήσομαι δὴ ἐπί τινα τῶν ὑπὸ τοῦ Ποσειδωνίου πρὸς τὸν Χρύσιππον ἀντειρημένων . ὁ γοῦν ὅρος οὗτος , φησὶν , ὁ τῆς ἄσης , ὥσπερ οὖν καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν παθῶν , ὑπό τε Ζήνωνος εἰρημένοι καὶ πρὸς τοῦ Χρυσίππου γεγραμμένοι , σαφῶς ἐξελέγχουσι τὴν γνώμην αὐτοῦ . δόξαν γὰρ εἶναι , πρόσφατον τὸ κακὸν αὐτῷ παρεῖναι , φησὶ τὴν λύπην . ἐν ᾧ καὶ συντομώτερον ἐνίοτε λέγοντες ᾧδέ πως προφέρονται · λύπη ἐστὶ δόξα πρόσφατος κακοῦ παρουσίας . εἶναι μὲν δὴ τὸ πρόσφατόν φησι τὸ ὑπόγυον κατὰ τὸν χρόνον , ἀξιοῖ δὲ τὴν αἰτίαν αὐτῶν ῥηθῆναι , δι’ ἣν ἡ τοῦ κακοῦ δόξα πρόσφατος μὲν οὖσα συστέλλει τε τὴν ψυχὴν καὶ λύπην ἐργάζεται , χρονισθεῖσα δ’ ἢ οὐδ’ ὅλως , ἢ οὐκ ἔθ’ ὁμοίως συστέλλει . καίτοι οὐδὲ τὸ πρόσφατον ἐχρῆν ἐγκεῖσθαι κατὰ τὸν ὅρον , εἴπερ ἀληθῆ τὰ Χρυσίππου . κατὰ γὰρ τὴν γνώμην αὐτοῦ μᾶλλον τοῦ μεγάλου κακοῦ , ἢ ἀνυπομονήτου , ἢ ἀκαρτερήτου , καθάπερ αὐτὸς εἴωθεν ὀνομάζειν τὴν λύπην , εἰρῆσθαι [ ἔδει ] δόξαν , οὐ προσφάτου . ἔνθα καὶ διχόθεν ὁ Ποσειδώνιος ἀντιλέγει τῷ Χρυσίππῳ , κατὰ μὲν τοῦτον τὸν δεύτερον ὁρισμὸν ἀναμιμνήσκων τῶν τε σοφῶν καὶ τῶν προκοπτόντων , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται · οἱ μὲν γὰρ ἐν μεγίστοις ἀγαθοῖς , οἱ δ’ ἐν μεγίστοις κακοῖς ἑαυτοὺς ὑπολαμβάνοντες εἶναι , ὅμως οὐ γίνονται διὰ τοῦτ’ ἐν πάθει · κατὰ δὲ τὸν πρῶτον ἐρωτᾷ τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν οὐχ ἡ τῆς τοῦ κακοῦ παρουσίας δόξα τὴν λύπην , ἀλλ’ ἡ πρόσφατος ἐργάζεται μόνη , καί φησι , διότι πᾶν τὸ ἀμέτρητον καὶ ξένον ἀθρόως προσπίπτον ἐκπλήττει τε καὶ τῶν παλαιῶν ἐξίστησι κρίσεων , ἀσκηθὲν δὲ καὶ συνεθισθὲν καὶ χρονίσαν ἢ οὐδ’ ὅλως ἐξίστησιν , ὡς κατὰ πάθος κινεῖν , ἢ ἐπὶ μικρὸν κομιδῇ , διὸ καὶ προενδημεῖν [ δεῖν ] φησι τοῖς πράγμασι , καὶ μήπω παροῦσιν οἷον παροῦσι χρῆσθαι . βούλεται δὲ τὸ προενδημεῖν ῥῆμα τῷ Ποσειδωνίῳ τὸ οἷον προαναπλάττειν τε καὶ προτυποῦν τὸ πρᾶγμα παρ’ ἑαυτῷ τὸ μέλλον γενήσεσθαι , καὶ ὡς πρὸς ἤδη γενόμενον ἐθισμόν τινα ποιεῖσθαι κατὰ βραχύ . διὸ καὶ τὸ τοῦ Ἀναξαγόρου παρείληφεν ἐνταῦθα , ὡς ἄρα , τινὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ , τεθνάναι τὸν υἱὸν , εὖ μάλα καθεστηκότως εἶπεν , ᾔδειν θνητὸν γεννήσας , καὶ ὡς τοῦτο λαβὼν Εὐριπίδης τὸ νόημα τὸν Θησέα πεποίηκε λέγοντα · Ἐγὼ δὲ παρὰ σοφοῦ τινος μαθὼν Εἰς φροντίδας νοῦν συμφοράς τ’ ἐβαλλόμην , Φυγάς τ’ ἐμαυτῷ προστιθεὶς πάτρας ἐμῆς Θανάτους τ’ ἀώρους καὶ κακὰς ἄλλας ὁδοὺς , Ὥστ’ , εἴ τι πάσχοιμ’ ὧν ἐδόξαζόν ποτε , Μή μοι νεαραῖς προσπεσὸν ψυχὴν δάκοι . οὕτω δὲ εἰρῆσθαί φησι καὶ τὰ τοιαῦτα · Εἰ μὲν τόδ’ ἦμαρ πρῶτον ἦν κακουμένῳ , Καὶ μὴ μακρὰ δὴ διὰ πόνων ἐναυστόλουν , Εἰκὸς σφαδάζειν ἦν ἂν ὡς νεόζυγα Πῶλον , χαλινὸν ἀρτίως δεδεγμένον · Νῦν δ’ ἀμβλύς εἰμι καὶ κατηρτυκὼς κακῶν . Ἔσθ’ ὅτε τὰ τοιαῦτα μακρὸς Χρόνος μαλάξει , νῦν δ’ ἔθ’ ἡβάσκει κακόν . ὅτι δ’ ἐν τῷ χρόνῳ μαλάττεται τὰ πάθη , κᾂν αἱ δόξαι μένωσι τοῦ κακόν τι αὐτοῖς γεγονέναι , καὶ ὁ Χρύσιππος ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ παθῶν μαρτυρεῖ γράφων ᾧδε · ζητήσαι δ’ ἄν τις καὶ περὶ τῆς ἀνέσεως τῆς λύπης , πῶς γίνεται , πότερον δόξης τινος μετακινουμένης , ἢ πασῶν διαμενουσῶν , καὶ διὰ τί τοῦτ’ ἔσται . εἶτ’ ἐπιφέρων φησί · δοκεῖ δέ μοι ἡ μὲν τοιαύτη δόξα διαμένειν , ὅτι κακὸν αὐτὸ , ὃ δὴ πάρεστιν , ἐγχρονιζομένης δ’ ἀνίεσθαι ἡ συστολὴ καὶ , ὡς οἶμαι , ἡ ἐπὶ τὴν συστολὴν ὁρμή . τυχὸν δὲ καὶ ταύτης διαμενούσης , οὐχ ὑπακούσεται τὰ ἑξῆς διὰ ποιὰν ἄλλην ἐπιγινομένην διάθεσιν δυσλόγιστον τούτων γινομένων . οὕτω γὰρ καὶ κλαίοντες παύονται , καὶ μὴ βουλόμενοι κλαίειν κλαίουσιν , ὅταν μὴ ὁμοίας τὰς φαντασίας τὰ ὑποκείμενα ποιῇ , καὶ ἐνίστηταί τι ἢ μηθέν . ὃν τρόπον γὰρ ἡ θρήνων παῦσις γίνεται , καὶ κλαυθμοὶ , τοιαῦτα εὔλογον καὶ ἐπ’ ἐκείνων συντυγχάνειν , ἐν ταῖς ἀρχαῖς μᾶλλον τῶν πραγμάτων κινούντων , καθάπερ ἐπὶ τῶν τὸν γέλωτα κινούντων γίνεσθαι ἔφην , καὶ τὰ ὅμοια τούτοις . ὅτι μὲν οὖν ἐν τῷ χρόνῳ παύεται τὰ πάθη , καίτοι τῆς δόξης διαμενούσης , αὐτὸς ὁ Χρύσιππος ὁμολογεῖ · διὰ τίνα μέντοι τὴν αἰτίαν τοῦτο γίνεται , δυσλόγιστον εἶναί φησιν . εἶθ’ ἑξῆς ἕτερα παραπλησίως γινόμενα γράφει , περὶ ὧν οὐδ’ αὐτῶν δηλονότι τὴν αἰτίαν ἐπαγγέλλεται γινώσκειν . ἀλλ’ οὐ Ποσειδώνιός γε , Χρύσιππε , τὰς αἰτίας τῶν τοιούτων ἀγνοεῖν φησιν , ἀλλ’ ἐπαινεῖ καὶ ἀποδέχεται τὰ ὑπὸ τῶν παλαιῶν εἰρημένα , ἃ ἐφεξῆς ἐρῶ . σὺ δ’ οὔτ’ ἐκείνων μνημονεύσας , οὔτ’ ἄλλην αὐτὸς εἰπὼν , οἴει λελῦσθαι τὸ ζητούμενον , ἂν ὁμολογήσῃς ἀγνοεῖν τὴν αἰτίαν . καίτοι τό γε συνέχον ὅλην τὴν πραγματείαν τήν τε τῶν λογικῶν ζητημάτων καὶ τὴν θεραπευτικὴν τῶν παθῶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν , ἢ τὸ τὰς αἰτίας ἐξευρεῖν , ὑφ’ ὧν γίνεταί τε καὶ παύεται τὰ πάθη . οὕτω γὰρ ἄν τις , οἶμαι , καὶ τὴν γένεσιν αὐτῶν κωλύσειε , καὶ γενομένας παῦσαι δυνηθείη . συναναιρεῖσθαι γὰρ εὔλογον οἶμαι ταῖς αἰτίαις τὰς τε γενέσεις καὶ τὰς ὑπάρξεις τῶν πραγμάτων . ταῦτά τοι καὶ ἀπορεῖς κατὰ τὸ περὶ τῶν παθῶν βιβλίον τι καὶ γράψαι τοιοῦτον ἡμῖν , ᾧ προσέχοντες τὸν νοῦν κωλύσομέν τε τῶν παθῶν ἕκαστον γίνεσθαι καὶ γενόμενον ἰασόμεθα , καίτοι καὶ τοῦ Πλάτωνος θαυμαστῶς γράψαντος , ὡς καὶ ὁ Ποσειδώνιος ἐπισημαίνεται θαυμάζων τὸν ἄνδρα , καὶ θεῖον ἀποκαλεῖ , ὡς καὶ πρεσβεύων αὐτοῦ τά τε περὶ τῶν παθῶν δόγματα , καὶ τὰ περὶ τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων , ὅσα τε περὶ τοῦ μὴ γίνεσθαι τὴν ἀρχὴν ἢ γενόμενα παύεσθαι τάχιστα τῆς ψυχῆς τὰ πάθη γέγραπται πρὸς αὐτοῦ . συνῆφθαι δὲ καὶ τὴν περὶ τῶν ἀρετῶν διδασκαλίαν τούτοις φησὶ , καὶ τὴν περὶ τοῦ τέλους , καὶ ὅλως πάντα τὰ δόγματα τῆς ἠθικῆς φιλοσοφίας ὥσπερ ἐκ μιᾶς μηρίνθου δεδέσθαι τῆς γνώσεως τῶν κατὰ τὴν ψυχὴν δυνάμεων , αὐτός τε δείκνυσιν , ὡς ὑπὸ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας γίγνεται τὰ πάθη , καὶ διὰ τίνα τὴν αἰτίαν ἐν τῷ χρόνῳ καθίσταται , κᾂν αἱ δόξαι τε καὶ αἱ κρίσεις ἔτι μένωσι τοῦ κακὸν ὑπάρχειν αὐτοῖς ἢ γεγονέναι . προσχρῆται δ’ εἰς τοῦτο μάρτυρι καὶ αὐτῷ τῷ Χρυσίππῳ κατὰ τὸ δεύτερον περὶ τῶν παθῶν ᾧδέ πως γράφοντι · περὶ δὲ τῆς λύπης , καὶ ὡς ἂν ἐμπλησθέντες τινὲς , ὁμοίως φαίνονται ἀφίστασθαι , καθάπερ καὶ ἐπὶ Ἀχιλλέως ταῦτα λέγει ὁ ποιητὴς πενθοῦντος τὸν Πάτροκλον · Ἀλλ’ ὅτε δὴ κλαίων τε κυλινδόμενός τ’ ἐκορέσθη , καὶ , Οἱ ἀπὸ πραπίδων ἦλθ’ ἵμερος ἠδ’ ἀπὸ γυίων , ἐπὶ τὸ παρακαλεῖν ὥρμησε τὸν Πρίαμον τὴν τῆς λύπης ἀλογίαν αὐτῷ παριστάς . εἶτ’ ἐφεξῆς ἐπιφέρει καὶ ταῦτα · καθ’ ὃν λόγον οὐκ ἂν ἀπελπίσαι τις οὕτως τῶν πραγμάτων ἐγχρονιζομένων , καὶ τῆς παθητικῆς φλεγμονῆς ἀνιεμένης , τὸν λόγον παρεισδυόμενον , καὶ οἱονεὶ χώραν λαμβάνοντα παριστάναι τὴν τοῦ πάθους ἀλογίαν . ἐναργῶς γὰρ ἐν τούτοις ὁ Χρύσιππος ὁμολογεῖ , τήν τε παθητικὴν φλεγμονὴν ἀνίεσθαι κατὰ τὸν χρόνον , ἔτι τῆς ὑπολήψεώς τε καὶ δόξης μενούσης , ἐμπίπλασθαί τε τῶν παθητικῶν κινήσεων τοὺς ἀνθρώπους , καὶ διὰ τοῦτο παῦλάν τινα λαμβάνοντος τοῦ πάθους καὶ ἡσυχάσαντος , τὸν λόγον ἐπικρατέστερον γίνεσθαι . ταῦτα γὰρ ἀληθῆ μέν ἐστιν , εἴπερ τινὰ καὶ ἄλλα , μάχεται δὲ ταῖς ὑποθέσεσιν αὐτοῦ , καθάπερ καὶ τὰ ἐπιφερόμενα τόνδε τὸν τρόπον ἔχοντα . λέγεται δὲ καὶ τοιαῦτα εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν παθῶν · — — λαιψηρὸς δὲ κόρος στυγεροῖο γόοιο . καὶ ἔτι τὰ τοιαῦτα εἰς τὸ κατὰ τὴν λύπην ἀγωγόν · — — τοῖς δὲ δυστυχοῦσί πως Τερπνὸν τὸ κλαῦσαι κἀποδύρασθαι τύχας . καὶ ἔτι τούτων ἐφεξῆς · Ὡς φάτο , τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφ’ ἵμερον ὦρσε γόοιο . καί · Τὸν αὐτὸν ἀνέγειρε γόον , ἄναγε πολύδακρυν ἁδονάν . ἔτι δὲ ἀμέλει πάμπολλα καὶ ἄλλα τοιαῦτα παρὰ τῶν ποιητῶν ἀθροῖσαι μαρτύρια τοῦ καὶ λύπης , καὶ δακρύων , καὶ κλαυθμῶν , καὶ θρήνου , καὶ νίκης , καὶ τιμῆς , καὶ πάντων τε τῶν τοιούτων ἐμπίπλασθαι τούς ἀνθρώπους , ἐφ’ οἷς οὐδὲν χαλεπόν ἐστι συλλογίζεσθαι τὴν αἰτίαν , δι’ ἢν ἐν τῷ χρόνῳ παύεται μὲν τὰ πάθη , κρατεῖ δὲ τῶν ὁρμῶν ὁ λόγος . ὡς γὰρ ἐφίεται τὸ παθητικὸν τῆς ψυχῆς οἰκείων τινῶν ὀρεκτικῶν , οὕτως καὶ τυγχανόντων αὐτῶν ἐμπίπλαται , κᾀν τούτῳ τὴν ἑαυτῶν κίνησιν καθίστησιν , ἥτις ἐκράτει τῆς ὁρμῆς τοῦ ζώου , καὶ καθ’ ἑαυτὴν ἦγεν ἐφ’ ὅ τι παρήγετο . οὔκουν ἀσυλλόγιστοι τῆς παύλας τῶν παθῶν εἰσιν αἱ αἰτίαι , καθάπερ ὁ Χρύσιππος ἔλεγεν , ἀλλὰ καὶ πάνυ σαφεῖς τῷ γε μὴ βουλομένῳ φιλονεικεῖν τοῖς παλαιοῖς . οὐδὲν γὰρ οὕτως ἐναργές ἐστιν , ὡς τὸ δυνάμεις τινάς ἐν ταῖς ἡμετέραις εἶναι ψυχαῖς ἐφιεμένας φύσει , τὴν μὲν ἡδονῆς , τὴν δὲ κράτους καὶ νίκης , ἃς ἐναργῶς ὁρᾶσθαί φησι κᾀν τοῖς ἄλλοις ζώοις ὁ Ποσειδώνιος , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἐπεδείξαμεν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ πρώτου γράμματος . ἐπιμέμφεται δ’ ὀρθῶς τοῦ Χρυσίππου κᾀν τῷ φάναι · τυχὸν δὲ , τῆς ὁρμῆς διαμενούσης , οὐχ ὑπακούσεται τὰ ἑξῆς διὰ ποιὰν ἄλλην ἐπιγινομένην διάθεσιν . ἀμήχανον γὰρ εἶναί φησι , παρεῖναι μὲν τὴν ὁρμὴν , ὑπ’ ἄλλης δέ τινος αἰτίας κωλύεσθαι τὴν κατ’ αὐτὴν ἐνέργειαν . ὅθεν κᾀπειδὰν λέγῃ , οὕτω γὰρ καὶ κλαίοντες παύονται , καὶ μὴ βουλόμενοι κλαίειν κλαίουσιν , ὅταν ὁμοίας τὰ ὑποκείμενα φαντασίας ποιῇ , τὴν αἰτίαν ἐρωτᾷ κᾀνταῦθα ὁ Ποσειδώνιος , δι’ ἣν καὶ οἱ πολλοὶ μὴ βουλόμενοι πολλάκις κλαίουσιν , ἐπισχεῖν μὴ δυνάμενοι τὰ δάκρυα , καὶ ἄλλοι κλαίειν ἔτι βουλόμενοι φθάνουσιν ἔτι παυόμενοι ἤτοι διὰ τὰς παθητικὰς κινήσεις σφόδρα ἐγκειμένας , ὡς μὴ κρατεῖσθαι πρὸς τῆς βουλήσεως , ἢ παντελῶς πεπαυμένας , ὡς μηκέτ’ ἐπεγείρεσθαι δύνασθαι πρὸς αὐτῶν . οὕτω γὰρ ἥ τε τοῦ λόγου μάχη τε καὶ διαφορὰ πρὸς τὸ πάθος εὑρεθήσεται , καὶ τῆς ψυχῆς αἱ δυνάμεις ἐναργῶς σωθήσονται , οὐ μὰ Δία , ὡς Χρύσιππός φησι , διά τινας αἰτίας ἀσυλλογίστους τούτων γινομένων , ἀλλὰ διὰ τὰς ὑπὸ τῶν παλαιῶν εἰρημένας . οὐ γὰρ Ἀριστοτέλης μόνον ἢ Πλάτων ἐδόξαζον οὕτως , ἀλλ’ ἔτι πρόσθεν ἄλλοι τέ τινες καὶ ὁ Πυθαγόρας , ὡς καὶ ὁ Ποσειδώνιός φησιν , ἐκείνου πρώτου τε εἶναι λέγων τὸ δόγμα , Πλάτωνα δ’ ἐξεργάσασθαι καὶ κατασκευάσαι τελεώτερον αὐτό . διὰ τοῦτο τοίνυν καὶ τὰ ἔθη φαίνεται πλεῖστον δυνάμενα καὶ ὅλος ὁ χρόνος εἰς τὰς παθητικὰς κινήσεις . ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἔθεσιν οἰκειοῦται κατὰ βραχὺ τὸ τῆς ψυχῆς ἄλογον , οἷς ἂν ἐντρέφηται , κατὰ δὲ τὸν χρόνον , ὡς προείρηται , παῦλα γίνεται τῶν παθῶν ἐμπιπλαμένων τῶν ἀλόγων τῆς ψυχῆς δυνάμεων , ὧν ἐπεθύμουν ἔμπροσθεν . αἱ δὲ λογικαὶ γνώσεις τε καὶ κρίσεις καὶ ὅλως ἐπιστῆμαι πᾶσαι καὶ τέχναι διὰ τὸν χρόνον αὐτὸν μόνον ψιλὸν οὔτε δύσλυτοι φαίνονται γίγνεσθαι , καθάπερ οἱ κατὰ πάθος ἐθισμοὶ , οὔτε μετατίθεσθαί τε καὶ παύεσθαι , καθάπερ ἡ λύπη καὶ ἄλλα πάθη τίς γὰρ τοῦ τὰ δὶς δύο τέσσαρα εἶναι διὰ τὸν χρόνον ἐμπλησθεὶς ἀπέστη καὶ μετεδόξασεν ; ἢ τίς τοῦ μὴ πάσας εἶναι τὰς ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ κύκλου ; καθ’ ἕκαστόν τε τῶν ἄλλων θεωρημάτων οὐδείς ἐστιν ὅστις ἐμπλησθεὶς ἀπέθετο τὴν παλαιὰν δόξαν , ὥσπερ ἀποτίθεται τὸ κλαίειν τε καὶ λυπεῖσθαι , καὶ στένειν , οἰμώζειν τε καὶ θρηνεῖν , ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα , κᾂν αἱ περὶ τῶν γεγενημένων ὡς κακῶν ὁμοίαι διαμένωσιν ὑπολήψεις . ἱκανὰ μὲν οἶν ἀμέλει καὶ ταῦτα πρὸς ἔνδειξιν ὧν οὐκ ὀρθῶς ἔγραψεν ὁ Χρύσιππος ὑπέρ τε τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν , καὶ πολὺ πρότερον ἔτι περὶ τῶν ἐργαζομένων αὐτὰ δυνάμεων . οὐ μὴν ἀλλὰ διὰ τοῦ πέμπτου γράμματος ἔγνωκα περὶ τῶν αὐτῶν ἔτι διαλεχθῆναι , παραλείπων μὲν τὰ πλεῖστα τῶν οὐκ ὀρθῶς εἰρημένων αὐτῷ , μόνων δὲ ἐκείνων μνημονεύων , ἐν οἷς ἐναντιολογεῖται πρὸς ἑαυτὸν , ἐναντία τε τολμᾷ φθέγγεσθαι τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις . ἐπιμνησθήσομαι δ’ ἐν αὐτοῖς ἔτι καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Ποσειδωνίου πρὸς τὸν Χρύσιππον ἀντειρημένων .
Lemmas: δείκνυμι δέ ἤδη σαφής αὐτός ὁ τύπος , μεταβαίνω δή ἐπί τις ὁ ὑπό ὁ Ποσειδώνιον πρός ὁ Χρύσιππος ἀντερῶ . ὁ γοῦν ὅρος οὗτος , φημί , ὁ ὁ ἄση , ὥσπερ οὖν καί ἄλλος πολύς ὁ πάθος , ὑπό τε Ζήνων λέγω καί πρός ὁ Χρύσιππος γράφω , σαφής ἐξελέγχω ὁ γνώμη αὐτός . δόξα γάρ εἰμί , πρόσφατος ὁ κακός αὐτός πάρειμι , φημί ὁ λύπη . ἐν ὅς καί σύντομος ἐνίοτε λέγω ὧδε πως προφέρω · λύπη εἰμί δόξα πρόσφατος κακός παρουσία . εἰμί μέν δή ὁ πρόσφατος φημί ὁ ὑπόγυος κατά ὁ χρόνος , ἀξιόω δέ ὁ αἰτία αὐτός λέγω , διά ὅς ὁ ὁ κακός δόξα πρόσφατος μέν εἰμί συστέλλω τε ὁ ψυχή καί λύπη ἐργάζομαι , χρονίζω δέ ἤ οὐδέ ὅλος , ἤ οὐ ἔτι ὅμοιος συστέλλω . καίτοι οὐδέ ὁ πρόσφατος χρή ἔγκειμαι κατά ὁ ὅρος , εἴπερ ἀληθής ὁ Χρύσιππος . κατά γάρ ὁ γνώμη αὐτός μάλα ὁ μέγας κακός , ἤ ἀνυπομόνητος , ἤ ἀκαρτέρητος , καθά αὐτός εἴωθα ὀνομάζω ὁ λύπη , λέγω [ δέω ] δόξα , οὐ πρόσφατος . ἔνθα καί διχόθεν ὁ Ποσειδώνιος ἀντιλέγω ὁ Χρύσιππος , κατά μέν οὗτος ὁ δεύτερος ὁρισμός ἀναμιμνῄσκω ὁ τε σοφός καί ὁ προκόπτω , ὡς ἔμπροσθεν λέγω · ὁ μέν γάρ ἐν μέγας ἀγαθός , ὁ δέ ἐν μέγας κακός ἑαυτοῦ ὑπολαμβάνω εἰμί , ὅμως οὐ γίγνομαι διά οὗτος ἐν πάθος · κατά δέ ὁ πρῶτος ἐρωτάω ὁ αἰτία , διά ὅς οὐ ὁ ὁ ὁ κακός παρουσία δόξα ὁ λύπη , ἀλλά ὁ πρόσφατος ἐργάζομαι μόνος , καί φημί , διότι πᾶς ὁ ἀμετρητος καί ξένος ἀθρόος προσπίπτω ἐκπλήσσω τε καί ὁ παλαιός ἐξίστημι κρίσις , ἀσκέω δέ καί συνεθίζω καί χρονίζω ἤ οὐδέ ὅλος ἐξίστημι , ὡς κατά πάθος κινέω , ἤ ἐπί μικρός κομιδῇ , διό καί προενδημέω [ δέω ] φημί ὁ πρᾶγμα , καί μήπω πάρειμι οἷος πάρειμι χράω . βούλομαι δέ ὁ προενδημέω ῥῆμα ὁ Ποσειδώνιον ὁ οἷος προαναπλάσσω τε καί προτυπόω ὁ πρᾶγμα παρά ἑαυτοῦ ὁ μέλλω γίγνομαι , καί ὡς πρός ἤδη γίγνομαι ἐθισμός τις ποιέω κατά βραχύς . διό καί ὁ ὁ Ἀναξαγόρας παραλαμβάνω ἐνταῦθα , ὡς ἄρα , τις ἀπαγγέλλω αὐτός , θνῄσκω ὁ υἱός , εὖ μάλα καθεστηκότως λέγω , οἶδα θνητός γεννάω , καί ὡς οὗτος λαμβάνω Εὐριπίδης ὁ νόημα ὁ Θησεύς ποιέω λέγω · ἐγώ δέ παρά σοφός τις μανθάνω Εἰς φροντίς νόος συμφορά τε βάλλω , Φυγή τε ἐμαυτοῦ προστίθημι πάτρα ἐμός Θάνατος τε ἄωρος καί κακός ἄλλος ὁδός , Ὥστε , εἰ τις πάσχω ὅς δοξάζω ποτέ , Μὴ ἐγώ νεαρός προσπίπτω ψυχή δάκνω . οὕτως δέ λέγω φημί καί ὁ τοιοῦτος · εἰ μέν ὅδε ἦμαρ πρῶτος εἰμί κακόω , Καί μή μακρός δή διά πόνος ναυστολέω , Εἰκώς σφαδάζω εἰμί ἄν ὡς νέοζυξ Πῶλος , χαλινός ἄρτιος δέχομαι · νῦν δέ ἀμβλύς εἰμί καί καταρτύω κακός . εἰμί ὅτε ὁ τοιοῦτος μακρός Χρόνος μαλάσσω , νῦν δέ ἔτι ἡβάσκω κακός . ὅτι δέ ἐν ὁ χρόνος μαλάσσω ὁ πάθος , ἔͅν ὁ δόξα μένω ὁ κακός τις αὐτός γίγνομαι , καί ὁ Χρύσιππος ἐν ὁ δεύτερος περί πάθος μαρτυρέω γράφω ὧδε · ζητέω δέ ἄν τις καί περί ὁ ἄνεσις ὁ λύπη , πῶς γίγνομαι , πότερος δόξα τις μετακινέω , ἤ πᾶς διαμένω , καί διά τίς οὗτος εἰμί . εἶτα ἐπιφέρω φημί · δοκέω δέ ἐγώ ὁ μέν τοιοῦτος δόξα διαμένω , ὅτι κακός αὐτός , ὅς δή πάρειμι , ἐγχρονίζω δέ ἀνίημι ὁ συστολή καί , ὡς οἴομαι , ὁ ἐπί ὁ συστολή ὁρμή . τυγχάνω δέ καί οὗτος διαμένω , οὐ ὑπακούω ὁ ἑξῆς διά ποιός ἄλλος ἐπιγίγνομαι διάθεσις δυσλόγιστος οὗτος γίγνομαι . οὕτως γάρ καί κλαίω παύω , καί μή βούλομαι κλαίω κλαίω , ὅταν μή ὅμοιος ὁ φαντασία ὁ ὑπόκειμαι ποιέω , καί ἐνίστημι τις ἤ μηδείς . ὅς τρόπος γάρ ὁ θρῆνος παῦσις γίγνομαι , καί κλαυθμός , τοιοῦτος εὔλογος καί ἐπί ἐκεῖνος συντυγχάνω , ἐν ὁ ἀρχή μάλα ὁ πρᾶγμα κινέω , καθά ἐπί ὁ ὁ γέλως κινέω γίγνομαι φημί , καί ὁ ὅμοιος οὗτος . ὅτι μέν οὖν ἐν ὁ χρόνος παύω ὁ πάθος , καίτοι ὁ δόξα διαμένω , αὐτός ὁ Χρύσιππος ὁμολογέω · διά τίς μέντοι ὁ αἰτία οὗτος γίγνομαι , δυσλόγιστος εἰμί φημί . εἶτα ἑξῆς ἕτερος παραπλήσιος γίγνομαι γράφω , περί ὅς οὐδέ αὐτός δηλονότι ὁ αἰτία ἐπαγγέλλω γιγνώσκω . ἀλλά οὐ Ποσειδώνιος γε , Χρύσιππος , ὁ αἰτία ὁ τοιοῦτος ἀγνοέω φημί , ἀλλά ἐπαινέω καί ἀποδέχομαι ὁ ὑπό ὁ παλαιός λέγω , ὅς ἐφεξῆς λέγω . σύ δέ οὔτε ἐκεῖνος μνημονεύω , οὔτε ἄλλος αὐτός λέγω , οἴομαι λελύω ὁ ζητέω , ἐάν ὁμολογέω ἀγνοέω ὁ αἰτία . καίτοι ὁ γε συνέχω ὅλος ὁ πραγματεία ὁ τε ὁ λογικός ζήτημα καί ὁ θεραπευτικός ὁ πάθος οὐδείς ἄλλος εἰμί , ἤ ὁ ὁ αἰτία ἐξευρίσκω , ὑπό ὅς γίγνομαι τε καί παύω ὁ πάθος . οὕτως γάρ ἄν τις , οἴομαι , καί ὁ γένεσις αὐτός κωλύω , καί γίγνομαι παύω δύναμαι . συναναιρέω γάρ εὔλογος οἴομαι ὁ αἰτία ὁ τε γένεσις καί ὁ ὕπαρξις ὁ πρᾶγμα . οὗτος τοι καί ἀπορέω κατά ὁ περί ὁ πάθος βιβλίον τις καί γράφω τοιοῦτος ἐγώ , ὅς προσέχω ὁ νόος κωλύω τε ὁ πάθος ἕκαστος γίγνομαι καί γίγνομαι ἰάομαι , καίτοι καί ὁ Πλάτων θαυμαστός γράφω , ὡς καί ὁ Ποσειδώνιος ἐπισημαίνω θαυμάζω ὁ ἀνήρ , καί θεῖος ἀποκαλέω , ὡς καί πρεσβεύω αὐτός ὁ τε περί ὁ πάθος δόγμα , καί ὁ περί ὁ ὁ ψυχή δύναμις , ὅσος τε περί ὁ μή γίγνομαι ὁ ἀρχή ἤ γίγνομαι παύω ταχύς ὁ ψυχή ὁ πάθος γράφω πρός αὐτός . συνάπτω δέ καί ὁ περί ὁ ἀρετή διδασκαλία οὗτος φημί , καί ὁ περί ὁ τέλος , καί ὅλος πᾶς ὁ δόγμα ὁ ἠθικός φιλοσοφία ὥσπερ ἐκ εἷς μήρινθος δέω ὁ γνῶσις ὁ κατά ὁ ψυχή δύναμις , αὐτός τε δείκνυμι , ὡς ὑπό θυμός καί ἐπιθυμία γίγνομαι ὁ πάθος , καί διά τίς ὁ αἰτία ἐν ὁ χρόνος καθίστημι , ἔͅν ὁ δόξα τε καί ὁ κρίσις ἔτι μένω ὁ κακός ὑπάρχω αὐτός ἤ γίγνομαι . προσχράομαι δέ εἰς οὗτος μάρτυς καί αὐτός ὁ Χρύσιππος κατά ὁ δεύτερος περί ὁ πάθος ὧδε πως γράφω · περί δέ ὁ λύπη , καί ὡς ἄν ἐμπίμπλημι τις , ὅμοιος φαίνω ἀφίστημι , καθά καί ἐπί Ἀχιλλεύς οὗτος λέγω ὁ ποιητής πενθέω ὁ Πάτροκλος · ἀλλά ὅτε δή κλαίω τε κυλίνδω τε κορέννυμι , καί , Οἱ ἀπό πραπίδες ἔρχομαι ἵμερος ἠδέ ἀπό γυῖον , ἐπί ὁ παρακαλέω ὁρμάω ὁ Πρίαμος ὁ ὁ λύπη ἀλογία αὐτός παρίστημι . εἶτα ἐφεξῆς ἐπιφέρω καί οὗτος · κατά ὅς λόγος οὐ ἄν ἀπελπίζω τις οὕτως ὁ πρᾶγμα ἐγχρονίζω , καί ὁ παθητικός φλεγμονή ἀνίημι , ὁ λόγος παρεισδύνω , καί οἱονεί χώρα λαμβάνω παρίστημι ὁ ὁ πάθος ἀλογία . ἐναργής γάρ ἐν οὗτος ὁ Χρύσιππος ὁμολογέω , ὁ τε παθητικός φλεγμονή ἀνίημι κατά ὁ χρόνος , ἔτι ὁ ὑπόληψις τε καί δόξα μένω , ἐμπίμπλημι τε ὁ παθητικός κίνησις ὁ ἄνθρωπος , καί διά οὗτος παῦλα τις λαμβάνω ὁ πάθος καί ἡσυχάω , ὁ λόγος ἐπικρατής γίγνομαι . οὗτος γάρ ἀληθής μέν εἰμί , εἴπερ τις καί ἄλλος , μάχομαι δέ ὁ ὑπόθεσις αὐτός , καθά καί ὁ ἐπιφέρω ὅδε ὁ τρόπος ἔχω . λέγω δέ καί τοιοῦτος εἰς ὁ μεταβολή ὁ πάθος · — — λαιψηρός δέ κόρος στυγερός γόος . καί ἔτι ὁ τοιοῦτος εἰς ὁ κατά ὁ λύπη ἀγωγός · — — ὁ δέ δυστυχέω πως Τερπνόν ὁ κλαίω ἐποδύρομαι τύχη . καί ἔτι οὗτος ἐφεξῆς · ὡς φημί , ὁ δέ πᾶς ὑπό ἵμερος ὄρνυμι γόος . καί · ὁ αὐτός ἀνεγείρω γόος , ἀνάγω πολύδακρυς ἡδονή . ἔτι δέ ἀμέλει πάμπολυς καί ἄλλος τοιοῦτος παρά ὁ ποιητής ἀθροίζω μαρτύριον ὁ καί λύπη , καί δάκρυον , καί κλαυθμός , καί θρῆνος , καί νίκη , καί τιμή , καί πᾶς τε ὁ τοιοῦτος ἐμπίμπλημι ὁ ἄνθρωπος , ἐπί ὅς οὐδείς χαλεπός εἰμί συλλογίζομαι ὁ αἰτία , διά ἐάν ἐν ὁ χρόνος παύω μέν ὁ πάθος , κρατέω δέ ὁ ὁρμή ὁ λόγος . ὡς γάρ ἐφίημι ὁ παθητικός ὁ ψυχή οἰκεῖος τις ὀρεκτικός , οὕτως καί τυγχάνω αὐτός ἐμπίμπλημι , εἰͅν οὗτος ὁ ἑαυτοῦ κίνησις καθίστημι , ὅστις κρατέω ὁ ὁρμή ὁ ζῷον , καί κατά ἑαυτοῦ ἄγω ἐπί ὅς τις παράγω . οὔκουν ἀσυλλόγιστος ὁ παῦλα ὁ πάθος εἰμί ὁ αἰτία , καθά ὁ Χρύσιππος λέγω , ἀλλά καί πάνυ σαφής ὁ γε μή βούλομαι φιλονεικέω ὁ παλαιός . οὐδείς γάρ οὕτως ἐναργής εἰμί , ὡς ὁ δύναμις τις ἐν ὁ ἡμέτερος εἰμί ψυχή ἐφίημι φύσις , ὁ μέν ἡδονή , ὁ δέ κράτος καί νίκη , ὅς ἐναργής ὁράω φημί εἰͅν ὁ ἄλλος ζῷον ὁ Ποσειδώνιος , ὥσπερ καί ἐγώ ἐπιδείκνυμι εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ πρῶτος γράμμα . ἐπιμέμφομαι δέ ὀρθός ὁ Χρύσιππος εἰͅν ὁ φημί · τυγχάνω δέ , ὁ ὁρμή διαμένω , οὐ ὑπακούω ὁ ἑξῆς διά ποιός ἄλλος ἐπιγίγνομαι διάθεσις . ἀμήχανος γάρ εἰμί φημί , πάρειμι μέν ὁ ὁρμή , ὑπό ἄλλος δέ τις αἰτία κωλύω ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια . ὅθεν ἐͅπειδάν λέγω , οὕτως γάρ καί κλαίω παύω , καί μή βούλομαι κλαίω κλαίω , ὅταν ὅμοιος ὁ ὑπόκειμαι φαντασία ποιέω , ὁ αἰτία ἐρωτάω ᾀνταῦθη ὁ Ποσειδώνιος , διά ὅς καί ὁ πολύς μή βούλομαι πολλάκις κλαίω , ἐπέχω μή δύναμαι ὁ δάκρυον , καί ἄλλος κλαίω ἔτι βούλομαι φθάνω ἔτι παύω ἤτοι διά ὁ παθητικός κίνησις σφόδρα ἔγκειμαι , ὡς μή κρατέω πρός ὁ βούλησις , ἤ παντελής παύω , ὡς μηκέτι ἐπεγείρω δύναμαι πρός αὐτός . οὕτως γάρ ὁ τε ὁ λόγος μάχη τε καί διαφορά πρός ὁ πάθος εὑρίσκω , καί ὁ ψυχή ὁ δύναμις ἐναργής σῴζω , οὐ μά Ζεύς , ὡς Χρύσιππος φημί , διά τις αἰτία ἀσυλλόγιστος οὗτος γίγνομαι , ἀλλά διά ὁ ὑπό ὁ παλαιός λέγω . οὐ γάρ Ἀριστοτέλης μόνος ἤ Πλάτων δοξάζω οὕτως , ἀλλά ἔτι πρόσθεν ἄλλος τε τις καί ὁ Πυθαγόρας , ὡς καί ὁ Ποσειδώνιος φημί , ἐκεῖνος πρῶτος τε εἰμί λέγω ὁ δόγμα , Πλάτων δέ ἐξεργάζομαι καί κατασκευάζω τέλειος αὐτός . διά οὗτος τοίνυν καί ὁ ἔθος φαίνω πολύς δύναμαι καί ὅλος ὁ χρόνος εἰς ὁ παθητικός κίνησις . ἐν μέν γάρ ὁ ἔθος οἰκειόω κατά βραχύς ὁ ὁ ψυχή ἄλογος , ὅς ἄν ἐντρέφω , κατά δέ ὁ χρόνος , ὡς προλέγω , παῦλα γίγνομαι ὁ πάθος ἐμπίμπλημι ὁ ἄλογος ὁ ψυχή δύναμις , ὅς ἐπιθυμέω ἔμπροσθεν . ὁ δέ λογικός γνῶσις τε καί κρίσις καί ὅλος ἐπιστήμη πᾶς καί τέχνη διά ὁ χρόνος αὐτός μόνος ψιλός οὔτε δύσλυτος φαίνω γίγνομαι , καθά ὁ κατά πάθος ἐθισμός , οὔτε μετατίθημι τε καί παύω , καθά ὁ λύπη καί ἄλλος πάθος τίς γάρ ὁ ὁ δίς δύο τέσσαρες εἰμί διά ὁ χρόνος ἐμπίμπλημι ἀφίστημι καί μεταδοξάζω ; ἤ τίς ὁ μή πᾶς εἰμί ὁ ἐκ ὁ κέντρον ὁ κύκλος ; κατά ἕκαστος τε ὁ ἄλλος θεώρημα οὐδείς εἰμί ὅστις ἐμπίμπλημι ἀποτίθημι ὁ παλαιός δόξα , ὥσπερ ἀποτίθημι ὁ κλαίω τε καί λυπέω , καί στένω , οἰμώζω τε καί θρηνέω , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ἔͅν ὁ περί ὁ γίγνομαι ὡς κακός ὅμοιος διαμένω ὑπόληψις . ἱκανός μέν ὄις ἀμέλει καί οὗτος πρός ἔνδειξις ὅς οὐ ὀρθός γράφω ὁ Χρύσιππος ὑπέρ τε ὁ ὁ ψυχή πάθος , καί πολύς πρότερος ἔτι περί ὁ ἐργάζομαι αὐτός δύναμις . οὐ μήν ἀλλά διά ὁ πέμπτος γράμμα γιγνώσκω περί ὁ αὐτός ἔτι διαλέγω , παραλείπω μέν ὁ πολύς ὁ οὐ ὀρθός λέγω αὐτός , μόνος δέ ἐκεῖνος μνημονεύω , ἐν ὅς ἐναντιολογέω πρός ἑαυτοῦ , ἐναντίος τε τολμάω φθέγγομαι ὁ ἐναργής φαίνω . ἐπιμιμνήσκομαι δέ ἐν αὐτός ἔτι καί ὁ ὑπό ὁ Ποσειδώνιον πρός ὁ Χρύσιππος ἀντερῶ .