galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 9.6
Οὕτω δὲ καὶ ὁ Ἱπποκράτης ἔφθασεν ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων , μεμψάμενος τοὺς Κνιδίους ἰατροὺς , ὡς ἀγνοοῦντας τὰς κατ’ εἴδη καὶ γένη διαφορὰς τῶν νοσημάτων , αὐτὸς δὲ δείκνυσι τοὺς διορισμοὺς , καθ’ οὓς τὸ δοκοῦν ἓν εἶναι πολλὰ γίγνεται τεμνόμενον , οὐκ ἐπὶ νοσημάτων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ἐν ᾧ τοὺς πλείστους τῶν ἐνδοξοτάτων ἰατρῶν εὑρεῖν ἔστιν ἐσφαλμένους ἄχρι καὶ τῶν βοηθημάτων . ἔνιοι μὲν γὰρ ἐπὶ τὰς κατὰ μέρος αὐτῶν ἐλθόντες χρείας ἀμέθοδον εἰργάσαντο τὴν διδασκαλίαν , ἔνιοι δὲ τὸ κοινότατον εἰπόντες ἄχρι μὲν τῆς προχείρου φαντασίας μεθοδικώτατον ἐποιήσαντο τὸν λόγον , τῇ ἀληθείᾳ δὲ μοχθηρότατον , ἐντεῦθεν δὲ διεφώνησαν ἀλλήλοις , ἔνιοι μὲν , ὡς οἱ κατὰ βοήθημα τοῦδέ τινος τοῦ πάθους , οἷον , εἰ τύχῃ , πλευρίτιδος , ἀποφῃνάμενοι τὴν φλεβοτομίαν , ἔνιοι δὲ τὴν κάθαρσιν , ὥσπερ γε καὶ πυρίαν οἱ μὲν διὰ σπόγγων , οἱ δὲ διὰ τῶν καλουμένων ὑπὸ τῶν ἰατρῶν μαρσίπων , ἤ τινος ἑτέρου . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ λουτρῶν καὶ περὶ ἀλουτίας διηνέχθησαν , ὀξυμέλιτός τε καὶ μελικράτου , καὶ ὕδατος , καὶ οἴνου , καὶ πτισάνης , ἤτοι τοῦ διηθημένου χυλοῦ μόνου διδόντες , ἢ τῆς κριθώδους μόνης , οἱ δὲ καὶ σιτίων , ἄλλως ἄλλου διορισαμένου , τάς τε διαφορὰς τῶν καμνόντων , καὶ τῶν εἰρημένων ἔδειξε χρῇζον τὸ τῆς πλευρίτιδος πάθος . ὅπως μὲν οὖν αὐτὸς διῆλθεν ἀτακτότερον πρῶτος εὑρίσκων , ἐν τοῖς ὑπομνήμασιν ἐξήγημαι τοῦ περὶ διαίτης ὀξέων , ὅ τινες μὲν ἐπιγράφουσι πρὸς τὰς Κνιδίας γνώμας , ἔνιοι δὲ περὶ πτισάνης , ἑκάτεροι μοχθηρῶς . ἐγὼ δ’ , ἵνα καὶ τούτου τοῦ λόγου ἔχωσι διὰ συντόμων σαφῆ τὴν διδασκαλίαν οἱ φιλομαθεῖς , οὐκ ὀκνήσω δηλῶσαι τὰ κεφάλαια . τῶν γάρ τοι πλευριτικῶν ἄρτι μὲν ἀρχομένων ὀδυνᾶσθαι τὴν πλευρὰν , ὡς ἂν οὐδέπω τῆς διαθέσεως οὔσης σαφοῦς , ἀποπειρᾶσθαι κελεύει τῶν πυριάσεών τε καὶ θερμασμάτων ὀνομαζομένων , καὶ διῆλθεν αὐτὸς τὴν ὕλην . εἶτα , ἂν μὴ λύηται , σκεψάμενον , εἴτε νεοβρῶτι ἐόντι , καὶ εἴτε ὑποκεχωρηκυίας τῆς κοιλίας , εἴτε μὴ , διδάσκει , τί ποιητέον ἐστίν . ἐὰν δὲ μὴ ὑπείκῃ πρὸς ταῦτα , διορισμοὺς ἔγραψεν τῶν τε φλεβοτομίας δεομένων καὶ τῶν καθάρσεως , ἐπὶ τίνων τε χρὴ μελικράτῳ ποτῷ χρῆσθαι , ἢ ὀξυμέλιτι , ἢ ὕδατι μέχρι κρίσεως , μηδεμίαν διδόντα τροφὴν , ἐπὶ τίνων τε χυλὸν πτισάνης , ἢ τῇ κριθῇ χρηστέον τηνικαῦτα , καὶ σιτία δοτέον ἐστί . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ περὶ οἴνου δόσεως διορίζεται , τίσι τε χρὴ διδόναι , καὶ τίσι μὴ , καὶ ὁπότε , καὶ ὁποῖον . ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ λουτρῶν , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . διττῆς δ’ οὔσης ἁμαρτίας ἐν ταῖς διαιρέσεσι διὰ τὸ τοὺς μὲν ἐλλιπέστερον τέμνειν , τοὺς δ’ ὑπερβάλλειν εἰς οὐκ οἰκεῖον τῷ τεμνομένῳ πλῆθος , ἑκάτερον αὐτῶν ὁ Ἱπποκράτης μεμφόμενος ἐν ἀρχῇ μὲν τοῦ βιβλίου τάδε φησί . τὰς μέντοι πολυτροπίας τὰς ἐν ἑκάστῃσι τῶν νούσων καὶ τὴν πολυσχιδίαν αὐτῶν οὐκ ἠγνόουν ἔνιοι , τοὺς δ’ ἀριθμοὺς ἑκάστου τῶν νοσημάτων σάφα ἐθέλοντες φράζειν οὐκ ὀρθῶς ἔγραψαν . μὴ γὰρ καὶ οὐκ εὐαρίθμητον ᾖ , εἰ τουτέῳ τι σημανεῖται τὴν τῶν καμνόντων νοῦσον , τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου διαφέρειν τι , τὸ μὴ ὠυτὸν δὲ νόσημα δοκέειν εἶναι , ἢν μήπω τοὔνομα ἔχῃ . ἐπὶ δὲ τῶν ἰημάτων ἔμπαλιν , ὡς ἐλλιπόντων αὐτῶν , ᾧδέ πώς φησιν . καὶ οὐ μόνον διὰ τοῦτο οὐκ ἐπαινέω , ἀλλ’ ὅτι καὶ ὀλίγοισι τὸν ἀριθμὸν τοῖσιν ἄκεσι χρέονται . μετὰ δὲ ταῦτα προλαβὼν τὸν τῷ προβλήματι χρησιμώτατον , οὐ σαφῶς αὐτοῦ τὴν λύσιν ἔγραψεν , καὶ διὰ τοῦτ’ ἠγνοήθη πολλοῖς τῶν ἰατρῶν ὅλη τοῦ προβλήματος ἡ δύναμις . ἐξηγησάμην μὲν οὖν ὅλον τὸν λόγον τοῦτον ἐν τῷ πρώτῳ περὶ διαίτης ὀξέων ὑπομνήματι , συντόμως δ’ αὐτοῦ καὶ νῦν εἰπεῖν ἀναγκαῖόν ἐστι τὴν δύναμιν . αὐτὸ μὲν τὸ πρόβλημα κατὰ τήνδε τὴν λέξιν ἔγραψεν ὁ Ἱπποκράτης . δοκεῖ δὲ μοι ἄξια γραφῆς εἶναι , καὶ μάλιστα ὁκόσα τε ἀκαταμάθητά ἐστι τοῖς ἰητροῖσιν , ἐπίκαιρά γ’ ἐόντα εἰδέναι , καὶ ὁκόσα μεγάλας ὠφελείας φέρει ἢ μεγάλας βλάβας . ἀκαταμάθητα δ’ ἐστὶ καὶ τάδε . διὰ τί δ’ ἄρα ἐν τῇσιν ὀξείῃσι νούσοισιν οἱ μέν τινες τῶν ἰατρῶν πάντα ἐς τὸν αἰῶνα διατελοῦσι , πτισάνην διδόντες ἀήθητον , καὶ νομίζουσιν ὀρθῶς ἰητρεύειν , οἱ δέ τινες περὶ παντὸς ποιοῦνται , ὅπως κριθὴν μὲν μηδεμίην καταπίνῃ ὁ κάμνων , ( μεγάλην γὰρ βλάβην ἡγέονται εἶναι , ) ἀλλὰ δι’ ὀθονίου τὸν χυλὸν διηθέοντες διδόασιν . οἱ δ’ αὖ τινες αὐτέων οὔτ’ ἂν πτισάνην παχεῖαν δοῖεν , οὔτ’ αὖ χυλὸν , οἱ μὲν , μέχρις ἂν ἑβδομαῖος ὁ κάμνων γένηται , οἱ δὲ καὶ διὰ τέλους , ἄχρις ἂν κριθῇ ἡ νοῦσος . μάλα μὲν οὖν οὐδὲ προβάλλεσθαι τὰ τοιαῦτα ζητήματα εἰθισμένοι εἰσὶν οἱ ἰητροὶ , ἴσως δ’ οὐδὲ προβαλλόμενα εὑρίσκεται . καίτοι διαβολήν γ’ ἔχει ὅλη ἡ τέχνη πρὸς τῶν δημοτέων μεγάλην , ὡς μηδὲ δοκεῖν ὅλως ἰητρικὴν εἶναι . ὥστ’ ἔν γε τοῖσιν ὀξυτάτοισι τῶν νοσημάτων τοσόνδε διοίσουσιν ἀλλήλων οἱ χειρώνακτες , ὥστε , ἃ ὁ ἕτερος προσφέρει ἡγούμενος ἄριστα εἶναι , ταῦτα νομίζειν ἤδη τὸν ἕτερον κακὰ εἶναι . καὶ μετ’ ὀλίγα · φημὶ δὴ , πᾶν καλὸν εἶναι τοῦτο τὸ σκέμμα ἠδελφισμένον τοῖσι πλείστοισι τῶν ἐν τῇ τέχνῃ καὶ ἐπικαιροτάτοισι . καὶ γὰρ τοῖσι νοσέουσι πᾶσιν ἐς ὑγίειάν τι μέγα δύνασθαι , καὶ τοῖσιν ὑγιαίνουσιν εἰς ἀσφάλειαν , καὶ τοῖσιν ἀσκέουσιν ἐς ἀξίην , καὶ ἐς ὅ τι ἕκαστος ἐθέλοι . τὸ περὶ διαφωνίας , φησὶ , τῶν τεχνιτῶν σκέμμα μεγίστην ἔχει δύναμιν , οὐ μόνοις τοῖς νοσοῦσιν ἐς ὑγιείης κτῆσιν , ἀλλὰ καὶ τοῖς ὑγιαίνουσιν ἐς φυλακὴν αὐτῆς δηλονότι , καὶ τοῖς ἀσκοῦσιν ἀξίην τοῦ σώματος πρός τε τὴν κτῆσιν αὐτῆς καὶ διαμονήν . εἶτα προσέθηκε , καὶ ἐς ὅ τι ἕκαστος ἐθέλοι , δηλῶν , οὐ μόνον εἰς ἰατρικὴν , ἀλλὰ καὶ τὰς ἄλλας τέχνας ἐκτετάσθαι τὸ σκέμμα τὴν λύσιν αὐτοῦ . θαυμάσαι γὰρ ἔστι , διὰ τί τέχνην μετιόντες οἱ ἰατροὶ , καθ’ ἣν τῇ πείρᾳ τὰ προσφερόμενα βοηθήματα κριθῆναι δύναται , πότερον ὠφέλησεν , ἢ ἔβλαψεν , ὅμως ἐναντιωτάτας ἀποφάσεις ἐποίησαν περὶ τῶν ὠφελούντων τε καὶ βλαπτόντων . ἐν μὲν γὰρ φιλοσοφίᾳ μὴ πεπαῦσθαι τὰς πλείστας τῶν διαφωνιῶν οὐδὲν θαυμαστὸν , ὡς ἂν μὴ δυναμένων τῶν πραγμάτων ἐναργῶς κριθῆναι τῇ πείρᾳ , καὶ διὰ τοῦτο τινῶν μὲν ἀποφῃναμένων ἀγέννητον εἶναι τὸν κόσμον , τινῶν δὲ γεννητὸν , ὥσπερ γε καὶ τινῶν μὲν , οὐδὲν ἔξωθεν αὐτοῦ περιέχειν εἶναι , τινῶν δὲ εἶναι λεγόντων , καὶ τούτων αὐτῶν περιεχόμενόν τι φάντων , ἐνίων μὲν κενὸν ἀποφῃναμένων εἶναι τοῦτο , μηδεμίαν οὐσίαν ἔχον ἐν ἑαυτῷ , τινῶν δὲ , κόσμους ἄλλους ἀριθμῷ ἀπεριλήπτους ὡς εἰς ἄπειρον ἐκτετάσθαι πλῆθος . αἰσθήσει γὰρ ἐναργεῖ τὴν τοιαύτην διαφωνίαν ἀδύνατον κριθῆναι . οὐ μὴν ὅμοιόν γε τὸ τῆς ὠφελείας καὶ βλάβης τῶν προσφερομένων τοῖς σώμασιν ἰαμάτων , εἰς διαφωνίαν ἀφικόμενον ἐν τοῖς ἰατροῖς , δυνάμενόν γε αὐτῶν κρῖναι τῇ πείρᾳ τό τ’ ὠφελοῦν καὶ τὸ βλάπτον . τούτου τοίνυν τοῦ ζητήματος ἡ λύσις οὐ πάνυ τι σαφῶς εἴρηται τῷ Ἱπποκράτει , καὶ διὰ τοῦτο σχεδὸν ἅπαντας ἔλαθε τοὺς ἐξηγησαμένους τὸ βιβλίον . ἔστι δὲ τοιάδε . τῶν νοσούντων ἔνιοι μὲν ἀσιτίας χρῄζουσιν , ἄχρις ἂν ἡ νοῦσος κριθῇ , τινὲς δὲ τροφῆς , καὶ τούτων ἔνιοι μὲν τῆς κριθώδους πτισάνης , ἔνιοι δὲ τοῦ χυλοῦ μόνου , καθάπερ γε καὶ στερεωτέρας ἔνιοι , καὶ μέντοι καί τινες μὲν ὀξυμέλιτος ἢ μελικράτου , τινὲς δ’ ὕδατος ἢ οἴνου . διὰ τοῦτο τοῖς ἰατροῖς , ὅσοι τῇ πείρᾳ μόνῃ τὴν τέχνην συνεστήσαντο , χρήσιμον ἔδοξεν ἐκεῖνο μόνον , ὃ κατὰ τὴν τύχην αὐτοῖς ἐφάνη πλεονάκις ὠφελῆσαν . οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τοὐναντίον εἶδος ἀφικέσθαι τῆς διαίτης τολμῶσιν , ὡς κᾀκείνου πειραθῆναι , τὴν ἀτυχίαν δεδιότες . μόνος οὖν ὁ τήν τε φύσιν εἰδὼς τοῦ κάμνοντος , καὶ τὴν τοῦ νοσήματος διάθεσιν , καὶ τὴν τοῦ προσαχθησομένου βοηθήματος δύναμιν , ἔτι τε τὸν καιρὸν , ἐν ᾧ χρηστέον αὐτῷ , τολμῆσαι δυνήσεται χρησάμενος τῷ λογικῶς ἐπινοηθέντι βοηθήματι τῇ πείρᾳ βεβαιῶσαι τὴν ἐλπίδα . ὥστε μόνος εὑρήσει τῆς τε ἀφωνίας τὴν αἰτίαν καὶ τοὺς διορισμοὺς , οἷς προσέχων τις ἐπὶ τὸ τῷ κάμνοντι συμφέρον ἀφίξεται , τῶν δ’ ἄλλων οὐδεὶς γνὼσεται τοῦτο . τοῖς τε γὰρ ἐγνωσμένοις διὰ πείρας ἐπιμένοντες ἐκεῖνα μόνα παραλαμβάνουσιν , αἰτιώμενοι φύσιν ἢ τέχνην ἤ τι τοιοῦτον τῆς βλάβης αἴτιον γενέσθαι . τοῦτ’ οὖν αὐτὸ καὶ κατὰ τὸ περὶ ἀγμῶν ἐδήλωσεν ὁ Ἱπποκράτης ἐπὶ τῶν μεθ’ ἕλκους καταγμάτων ἐν τῇδε τῇ ῥήσει . ἄλλοι δέ τινές εἰσιν , οἳ ὀθονίοισι τὰ τοιαῦτ’ ἰητρεύουσιν εὐθέως , καὶ ἔνθεν μὲν καὶ ἔνθεν ἐπιδέουσι τοῖσιν ὀθονίοισι , κατὰ τὸ ἕλκος δὲ αὐτὸ διαλείπουσι , καὶ ἐῶσιν ἀνεψύχθαι . ἔπειτα καὶ ἐπιτιθέασιν ἐπὶ τὸ ἕλκος τῶν καθαρτικῶν τι , καὶ σπλήνεσιν οἰνηροῖσιν , ἢ ἐρίοισιν οἰσυπηροῖσι θεραπεύουσιν . αὕτη ἡ ἴασις κακὴ , καὶ εἰκὸς τοὺς οὕτως ἰητρεύοντας τὰ μέγιστα ἀξυνετέειν καὶ ἐν τοῖσιν ἄλλοισι κατάγμασι καὶ ἐν τοῖσι τοιούτοισι . μέγιστον γάρ ἐστι τὸ γινώσκειν , καθ’ ὁποῖον τρόπον χρὴ τὴν ἀρχὴν βάλλεσθαι τοῦ ὀθονίου , καὶ καθ’ ὁποῖον μάλιστα πεπιέχθαι , καὶ οἷά τε ὠφελέονται , ἢν ὀρθῶς τις βάλληται τὴν ἀρχὴν , καὶ πιέζῃ ᾗ μάλιστα χρὴ , καὶ οἷα βάπτονται , ἢν μὴ ὀρθῶς τις βάλληται , μηδὲ πιέζῃ , ἀλλ’ ἔνθεν καὶ ἔνθεν . εἴρηται μὲν οὖν καὶ ἐν τοῖς πρόσθεν γεγραμμένοισιν , ὁποῖα ἀφ’ ἑκατέρου ἀποβαίνει , μαρτυρέει δὲ καὶ αὐτὴ ἡ ἰητρική . ἀνάγκη γὰρ τῷ οὕτως ἐπιδεομένῳ τὸ εἶδος ἐξαείρεσθαι εἰς αὐτὸ τὸ ἕλκος . καὶ γὰρ , εἰ ὑγιὴς χρὼς ἔνθεν μὲν καὶ ἔνθεν ἐπιδεσθείη , ἐν μέσῳ δὲ διαλειφθείη , μάλιστα κατὰ τὴν διάλειψιν οἰδήσειεν ἂν καὶ ἀχροΐσειε . πῶς οὖν οὐχὶ ἕλκος γε ταῦτ’ ἂν πάθοι ; ἀναγκαίως οὖν ἔχει ἄχροον μὲν καὶ ἐκπεπιεσμένον εἶναι τὸ ἕλκος , δακνῶδές τε καὶ ἀνεκπύητον , ὀστέα δ’ ἢ μέλη ἀποστῆναι συστατικὰ γενέσθαι , σφυγμῶδές τε καὶ πυρετῶδες τὸ ἕλκος ἂν εἴη . ἀναγκάζονται διὰ τὸ εἶδος ἐπικαταπλάσσειν . ἀσύμφορον δὲ καὶ τοῦτο τοῖσιν ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἐπιδεομένοισιν . ἄχθος γὰρ ἀνωφελὲς πρὸς τῷ ἄλλῳ σφυγμῷ ἐπιγίγνεται . τελευτῶντες δ’ ἀπολύουσι τὰ ἐπιδέσματα , ὁπότ’ ἄν σφιν πάλιν κοτέῃ , καὶ ἰητρεύσουσι τὸ λοιπὸν ἄνευ ἐπιδέσιος . οὐδὲν δὲ ἧσσον , καὶ ἤν τι ἄλλο τοιοῦτον λάβωσι , τῷ αὐτῷ τρόπῳ ἰητρεύουσιν . οὐ γὰρ οἴονται τὴν ἐπίδεσιν τὴν ἔνθεν καὶ ἔνθεν καὶ τὴν ἀνάψυξιν αἰτίαν εἶναι τοῦ ἕλκους , ἀλλ’ ἄλλην τινὰ ἀτυχίην . οὐκ οἴονται , φησὶ , τὴν κακὴν ἐπίδεσιν αἰτίαν εἶναι τῆς βλάβης , ἀλλ’ ἄλλην τινὰ ἀτυχίαν · διὰ τοῦτ’ οὖν οὐδ’ ἀφίστανται τῆς εἰωθυίας αὐτοῖς ἀγωγῆς , ἀλλ’ ἐπιμένουσι τοῖς κακῶς ἐγνωσμένοις . αὕτη μοι ἡ τοῦ προβλήματος λύσις ἐστὶ , καθ’ ὃ τὴν αἰτίαν ἡμᾶς σκέψασθαι τῆς ἐν τοῖς ἰάμασι δεῖ διαφωνίας , ἣν καθόλου περιλαβὼν ἄν τις εἴποι διαφορὰν εἶναι τοῦ γενικῶς νοουμένου τε καὶ λεγομένου καὶ προβαλλομένου πράγματος , ἐάν τε πάθος , ἐάν τε ὕλη τις ᾖ βοηθήματος . λέγω δὲ πάθος μὲν , οἷον τὴν πλευρῖτιν , ἐφ’ ἧς ὡς ἐπὶ παραδείγματος ἐποιήσατο τὸν λόγον , ὕλην δὲ μελίκρατον , ἢ οἶνον , ἢ ὕδωρ , ἢ ὀξύκρατον . καθ’ ἕκαστον γὰρ τούτων ἴδιαί τινές εἰσι διαφοραὶ , περὶ ὧν ἁπασῶν ὁ Ἱπποκράτης , οὐ μόνον δι’ ὀλίγων ῥημάτων , ἀλλὰ καὶ σαφῶς ἐδίδαξε τοὺς διορισμοὺς , ὡς ἐχρῆν διαιρεῖσθαι τὰς διαφοράς . ἐμοὶ δὲ ἀρκέσει παραδείγματός τινος ἐξ αὐτῶν μνημονεῦσαι τοῦ περὶ τὸν οἶνον λόγου , κατὰ τήνδε τὴν ῥῆσιν εἰρημένου . γλυκύν τε οἶνον καὶ οἰνώδεα , λευκὸν καὶ μέλανα , καὶ μελίκρατον , καὶ ὕδωρ , καὶ ὀξύμελι τοῖσδε σημαινόμενον χρὴ διορίζειν ἐν τῇσιν ὀξείῃσιν νούσοισιν . ὁ μὲν γλυκὺς ἧσσόν ἐστι καρηβαρικὸς τοῦ οἰνώδεος , καὶ ἧσσον φρενῶν ἁπτόμενος , καὶ διαχωρητικώτερος δή τι τοῦ ἑτέρου κατ’ ἔντερον , μεγαλόσπλαγχνος δὲ σπληνὸς καὶ ἥπατος , οὐκ ἐπιτήδειος δ’ οὐδὲ τοῖσι πικροχόλοισι , καὶ γὰρ οὖν καὶ διψώδης τοῖσί γε τοιούτοις ἐστὶ , ἀτὰρ καὶ φυσώδης τοῦ ἐντέρου τοῦ ἄνω · οὐ μὴν πολέμιός γε τῷ κάτω ἐντέρῳ κατὰ λόγον τῆς φύσης . καίτοι οὐ πάνυ πορίμη ἐστὶν ἡ ἀπὸ τοῦ γλυκέος οἴνου φύσα , ἀλλ’ ἐγχρονίζει περὶ ὑποχόνδρια . καὶ γὰρ οὖν ἧσσον οὐρητικὸς οὗτος τὸ ἐπίπαν τοῦ οἰνώδεος λευκοῦ . πτυάλου δ’ ἀναγωγὸς μᾶλλόν ἐστι τοῦ ἑτέρου ὁ γλυκύς . καὶ οἷσι μὲν διψώδης ἐστὶ πινόμενος , ἧσσον ἂν τούτοισιν ἀνάγοι , ἢ ὁ ἕτερος οἶνος , οἷσι δὲ μὴ διψώδης , οἶνος ἐπῄνηται μὲν καὶ ἔψεκται τὰ πλεῖστα , καὶ μέγιστα ἤδη ἐν τῇ τοῦ γλυκέος οἴνου διηγήσει . εἰς δὲ κύστιν μᾶλλον πόριμος ἐὼν τοῦ ἐτέρου , καὶ διουρητικὸς δὲ ἂν καὶ καταῤῥηκτικὸς , ἀεὶ πολλὰ πρὸς ὠφέλειαν ἐν ταύτῃσι τῇσι νούσοισι . καὶ γὰρ εἰ πρὸς ἄλλα ἀνεπιτηδειότερος τοῦ ἑτέρου πέφυκεν , ἀλλ’ ὅμως κατὰ κύστιν ἡ κάθαρσις ὑπ’ αὐτοῦ γιγνομένη ῥύεται , ἢν προτρέπηται , ὁκοῖα δεῖ . καλὰ δὲ ταῦτα τεκμήριά ἐστι τὰ περὶ οἴνου καὶ ὠφελείας , καὶ βλάβης , ὅσα ἀκαταμάθητα ἦν τοῖσιν ἐμοῦ γεραιτέροισι . κιῤῥῷ δ’ αὖ οἴνῳ καὶ μέλανι αὐστηρῷ ἐν ταύτῃσι τῇσι νούσοισιν ἐς τάδε ἂν χρήσαιο , εἰ καρηβαρίη μὲν μὴ ἐνείη , μηδὲ φρενῶν ἅψις , μηδὲ τὸ πτύαλον κωλύοι τὸ τῆς ὁδοῦ , μηδὲ τὸ οὖρον ἴσχοιτο , διαχωρήματα δὲ πλαδαρώτερα καὶ ξυσματωδέστερα εἴη . ἐν δὲ τοῖσι τοιούτοισι πρέποι ἂν μάλιστα μεταβάλλειν ἐκ τοῦ λευκοῦ , καὶ ὅσα τούτοισιν ἐμφερέα , προσξυνιέναι δὲ , διότι τὰ μὲν ἄνω πάντα καὶ τὰ κατὰ κύστιν ἧσσον βλάψει , ἢν ὑδαρέστερος ᾖ , τὰ δὲ κατ’ ἔντερον καὶ μᾶλλον ὀνήσει , ἢν ἀκρατέστερος ᾖ . κατὰ ταῦτά φησι τὰ περὶ τῆς τῶν οἴνων διαφορᾶς τε καὶ χρήσεως , ἀκαταμάθητα ἦν τοῖσιν ἐμοῦ γεραιτέροισιν . ἐγὼ δὲ ταῦτα διορισμοῖσι διακρίνων τὴν ἐπ’ αὐτοῖσι τέχνην συνεστησάμην . οὕτω δὲ καὶ περὶ μελικράτου , καὶ μέλιτος , ὕδατός τε καὶ ὀξυμέλιτος , καὶ πτισάνης , καὶ βαλανείων ἔγραψε τοὺς διορισμοὺς , μεμφόμενος τοὺς ἐπὶ πάντων τῶν ὀξέως νοσούντων ἤτοι κελεύοντας ἢ κωλύοντας ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων χρῆσθαι . πρὸς γὰρ τὸν ἐρόμενον , εἰ δοτέον οἶνον τοῖς πυρέττουσιν , ἀποκριτέον , ὡς τῷδε μέν τινι δοτέον ἐστί . ταὐτὸν δὲ τοῦτο καὶ περὶ ἡδονῆς ὁ Πλάτων ἐποίησε , τινὰς μὲν αὐτῶν φεύγειν ἡμᾶς κελεύων , τινὰς δὲ προσίεσθαι . τὰς μὲν γὰρ ἐπὶ μαθήμασιν ὠφελίμοις τε καὶ καλοῖς , καὶ ὅλως ἁπάσαις ταῖς καλαῖς πράξεσι προσίεσθαι χρὴ , τὰς δ’ ἐπ’ οἰνοφλυγίαις , ἢ λιχνείαις , ἢ ἀφροδισίοις φεύγειν , ὅσαι δὲ μηδὲν τούτων ἀποκεκριμένον ἔχουσι , μήτε φεύγειν , μήτε διώκειν . εὑρίσκονται δὲ δηλονότι τοῦ γένους τῶν ἡδονῶν αἱ διαφοραὶ κατὰ τὴν διαιρετικὴν μέθοδον , ὡς ἐν ὅλῳ τῷ Φιλήβῳ δείκνυσιν ὁ Πλάτων , τὰς διαφορὰς ἁπάσας αὐτῶν διδάσκων . διὰ τοῦτ’ οὖν ἔφην παρακεῖσθαι καὶ κοινωνεῖν κατὰ τὴν διαιρετικὴν ὁδὸν εὑρισκόμενα τοῖς κατὰ τὴν ὁμοίου γνῶσιν . ὁμοιότης μὲν γάρ ἐστι ταῖς ἡδοναῖς πρὸς ἀλλήλας . ἡ μὲν κοινότης κατὰ τὸ γένος . ἓν γάρ τοι κοινόν ἐστιν ἐν αὐταῖς , καθ’ ὃ τὴν προσηγορίαν ἐκτήσαντο κοινήν . ἕτεραι δὲ κατὰ τὴν ἐν ταῖς ἰδίαις διαφοραῖς ἰδέαν . αἱ μὲν γὰρ ἁπλαῖ ταῖς ἁπλαῖς πρὸς τῷ κοινῷ τῆς ἡδονῆς εἴδει , καὶ τὸ κατὰ τὴν ἁπλότητα προσλαβοῦσαι , μείζονα τὴν ὁμοιότητα προσλαμβάνουσιν . ὥσπερ γε καὶ ἐν τοῖς συνθέτοις αἱ σύνθετοι , καὶ αἱ σωματικαὶ ταῖς σωματικαῖς , αἵ τε ψυχικαὶ ταῖς ψυχικαῖς , αἵ τε ὠφέλιμοι ταῖς ὠφελίμοις , αἵ τε βλαβεραὶ ταῖς βλαβεραῖς , ὥσπερ καὶ αἱ κατὰ τὰς καλὰς πράξεις καὶ αἱ κατὰ τὰς κακὰς ἀλλήλαις ἑκάτεραι . παραπλησίως δὲ καὶ αἱ μὲν κατὰ τὸ λογιστικὸν εἶδος τῆς ψυχῆς ἀλλήλαις , αἱ δὲ κατὰ τὸ θυμοειδὲς , ἢ ἐπιθυμητικὸν , ὁμοίως καὶ αἵδε κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀλλήλαις . εἰ δὲ χωρὶς τοῦ τέμνειν εἰς τὰς οἰκείας διαφορὰς ἕκαστον τῶν γενῶν ἀποφῃνάμενοί τι καθόλου καὶ ἀδιορίστως ἰατροί τε καὶ φιλόσοφοι , πολλὰ τῶν ἐναργῶς φαινομένων ὁσημέραι μαχόμενα ταῖς ἑαυτῶν ἀποφάσεσιν ἴσχουσιν . ὁ γὰρ ἐπαινούμενος ὑπὸ τῶν κατὰ τὰς τέχνας ἁπάντων ἀξιολόγων ἀνδρῶν διορισμὸς ἐκ τοῦ γεγυμνάσθαι κατὰ τὰς δύο ταύτας θεωρίας , ὑπὲρ ὧν ἐν τῷδε τῷ γράμματι διῆλθον , ἀποτελεῖται . λέγω δὲ δύο θεωρίας , τήν τ’ ἐκ τῆς τῶν ὁμοίων τε καὶ ἀνομοίων διακρίσεως καὶ τὴν ἐκ τῆς κατὰ διαίρεσίν τε τῶν γενῶν ἄχρι τῶν ἀτόμων ὁδοῦ , τῆς τ’ ἀντιστρόφου ταύτης θέσεως , δηλονότι ἐκ τῶν κατὰ μέρος ἐπὶ τὸ πρῶτον γένος ἀνόδου διὰ τῶν ἐν τῷ μεταξὺ διαφορῶν . καὶ ταύτας ἀμφοτέρας τὰς μεθόδους κάλλιστα καὶ ἄριστα τῶν ἔμπροσθεν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων Ἱπποκράτης τε καὶ Πλάτων εὗρον , ἐπέδειξάν τε πολλὰ συγγράμματα ψευδῶς λελεγμένα πρὸς τῶν ἀγνοούντων διορίζεσθαι τὰ κοινὰ τῶν ἰδίων . καὶ μέντοι καὶ τὰς διαφωνίας πρόσθεν ἔδειξα ἐντεῦθεν γεγονυίας τοιαύτας , ὁποῖαι παρὰ μὲν τοῖς ἰατροῖς ἐγένοντο περί τε πτισάνης χρήσεως , ὅσα τε ἄλλα προσφέρεται τοῖς νοσοῦσι , παρὰ δὲ τοῖς φιλοσόφοις περὶ τῶν τῆς ψυχῆς ἀρετῶν , ἐνίων μὲν οἰομένων διδακτὰς ὑπάρχειν αὐτὰς , ἐνίων δὲ φυσικὰς ἢ δι’ ἐθῶν καὶ ἀσκήσεως κτητάς . εἰ γὰρ διῃροῦντο τὰ τῆς ψυχῆς εἴδη , καὶ σαφῶς ἐγνώκεσαν , ἕτερον μὲν εἶναι τὸ λογιστικὸν , ἕτερον δὲ τὸ ἄλογον , διττὴν ἔχον καὶ τοῦτο τομὴν , οὔτ’ ἂν τοῦ λογιστικοῦ τήν γ’ ἐπιστήμην ἀφῃροῦντο , τοῖς τ’ ἀλόγοις οὐκ ἂν αὐτῆς μετεδίδοσαν . ὥστε κἀκεῖνος ὁ λόγος , ἐφ’ ᾧ φησιν ὁ Πλάτων , ἑκάστου τῶν ὄντων , περὶ ὃ τέχνην τινὰ συστήσασθαι βουλόμεθα , τὴν φύσιν τῆς οὐσίας ἀκριβῶς χρὴ γνῶναι , συνῆπταί τε καὶ κοινωνεῖ ταῖς νῦν εἰρημέναις μεθόδοις . ὁ γὰρ γνοὺς , οὐχ ἁπλοῦν ἓν εἶδος ἐν ἡμῖν εἶναι ψυχῆς , ὥσπερ ἐν τοῖς φυτοῖς μὲν τὸ ἐπιθυμητικὸν , ἐν θεοῖς δὲ τὸ λογιστικὸν , ἀνθρώπῳ δ’ ἄμφω τε ταῦτα καὶ τρίτον ἐπ’ αὐτοῖς τὸ θυμοειδὲς , ἔγνω σὺν τούτῳ τῶν ἀρετῶν τὸν ἀριθμὸν , καὶ τὴν δύναμιν , καὶ τὴν κτῆσιν , ὥσπερ ὁ γνοὺς τὴν φυσικὴν κατασκευὴν τοῦ σώματος ἡμῶν , ἐν μὲν τοῖς ὁμοιομερέσι συμμετρίαν τῶν στοιχείων , ἐν δὲ τοῖς ὀργανικοῖς ἐκ τῆς τῶν ὁμοιομερῶν ποσότητός τε καὶ πηλικότητος , ἔτι τε διαπλάσεως ἑκάστου καὶ θέσεως ἀποτελεῖσθαι τὸ κατὰ φύσιν ἐν ἑκάστῳ σώματι ζώου , τῆς συμμετρίας δηλονότι καθ’ ἑκάστην ζωὴν τῶν εἰρημένων φυλαττομένης οἰκείας , οὗτός γε τῶν νοσημάτων εὐπορήσει τῆς προσηκούσης ἑκάστῳ θεραπείας τε καὶ προφυλακῆς .
Lemmas: οὕτως δέ καί ὁ Ἱπποκράτης φθάνω ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς , μέμφομαι ὁ Κνίδιος ἰατρός , ὡς ἀγνοέω ὁ κατά εἶδος καί γένος διαφορά ὁ νόσημα , αὐτός δέ δείκνυμι ὁ διορισμός , κατά ὅς ὁ δοκέω εἷς εἰμί πολύς γίγνομαι τέμνω , οὐ ἐπί νόσημα μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας , ἐν ὅς ὁ πολύς ὁ ἔνδοξος ἰατρός εὑρίσκω εἰμί σφάλλω ἄχρι καί ὁ βοήθημα . ἔνιοι μέν γάρ ἐπί ὁ κατά μέρος αὐτός ἔρχομαι χρεία ἀμέθοδος ἐργάζομαι ὁ διδασκαλία , ἔνιοι δέ ὁ κοινός λέγω ἄχρι μέν ὁ πρόχειρος φαντασία μεθοδικός ποιέω ὁ λόγος , ὁ ἀλήθεια δέ μοχθηρός , ἐντεῦθεν δέ διαφωνέω ἀλλήλων , ἔνιοι μέν , ὡς ὁ κατά βοήθημα ὅδε τις ὁ πάθος , οἷος , εἰ τυγχάνω , πλευρῖτις , μιἀποφῄͅνκω ὁ φλεβοτομία , ἔνιοι δέ ὁ κάθαρσις , ὥσπερ γε καί πυρία ὁ μέν διά σπόγγος , ὁ δέ διά ὁ καλέω ὑπό ὁ ἰατρός μάρσιπος , ἤ τις ἕτερος . κατά αὐτός δέ καί περί λουτρόν καί περί ἀλουτία διαφέρω , ὀξύμελι τε καί μελίκρατον , καί ὕδωρ , καί οἶνος , καί πτισάνη , ἤτοι ὁ διηθέω χυλός μόνος δίδωμι , ἤ ὁ κριθώδης μόνος , ὁ δέ καί σιτίον , ἄλλος ἄλλος διορίζω , ὁ τε διαφορά ὁ κάμνω , καί ὁ λέγω δείκνυμι χρῄζω ὁ ὁ πλευρῖτις πάθος . ὅπως μέν οὖν αὐτός διέρχομαι ἄτακτος πρῶτος εὑρίσκω , ἐν ὁ ὑπόμνημα ἐξηγέομαι ὁ περί δίαιτα ὀξύς , ὅς τις μέν ἐπιγράφω πρός ὁ Κνίδιος γνώμη , ἔνιοι δέ περί πτισάνη , ἑκάτερος μοχθηρός . ἐγώ δέ , ἵνα καί οὗτος ὁ λόγος ἔχω διά σύντομος σαφής ὁ διδασκαλία ὁ φιλομαθής , οὐ ὀκνέω δηλόω ὁ κεφάλαιος . ὁ γάρ τοι πλευριτικός ἄρτι μέν ἄρχω ὀδυνάω ὁ πλευρά , ὡς ἄν οὐδέπω ὁ διάθεσις εἰμί σαφής , ἀποπειράομαι κελεύω ὁ πυρίασις τε καί θέρμασμα ὀνομάζω , καί διέρχομαι αὐτός ὁ ὕλη . εἶτα , ἐάν μή λύω , σκοπέω , εἴτε νεοβρώς εἰμί , καί εἴτε ὑποχωρέω ὁ κοιλία , εἴτε μή , διδάσκω , τίς ποιέω εἰμί . ἐάν δέ μή ὑπείκω πρός οὗτος , διορισμός γράφω ὁ τε φλεβοτομία δέω καί ὁ κάθαρσις , ἐπί τίς τε χρή μελίκρατον ποτός χράω , ἤ ὀξύμελι , ἤ ὕδωρ μέχρι κρίσις , μηδείς δίδωμι τροφή , ἐπί τίς τε χυλός πτισάνη , ἤ ὁ κριθή χράω τηνικαῦτα , καί σιτίον δίδωμι εἰμί . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος καί περί οἶνος δόσις διορίζω , τίς τε χρή δίδωμι , καί τίς μή , καί ὁπότε , καί ὁποῖος . ὡσαύτως δέ καί περί λουτρόν , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . δισσός δέ εἰμί ἁμαρτία ἐν ὁ διαίρεσις διά ὁ ὁ μέν ἐλλιπής τέμνω , ὁ δέ ὑπερβάλλω εἰς οὐ οἰκεῖος ὁ τέμνω πλῆθος , ἑκάτερος αὐτός ὁ Ἱπποκράτης μέμφομαι ἐν ἀρχή μέν ὁ βιβλίον ὅδε φημί . ὁ μέντοι πολυτροπία ὁ ἐν ἑκάστος ὁ νόσος καί ὁ πολυσχιδία αὐτός οὐ ἀγνοέω ἔνιοι , ὁ δέ ἀριθμός ἕκαστος ὁ νόσημα σάφα ἐθέλω φράζω οὐ ὀρθός γράφω . μή γάρ καί οὐ εὐαρίθμητος εἰμί , εἰ τούτεος τις σημαίνω ὁ ὁ κάμνω νόσος , ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος διαφέρω τις , ὁ μή ὠυτός δέ νόσημα δοκέω εἰμί , ἐάν μήπω ὄνομα ἔχω . ἐπί δέ ὁ ἴαμα ἔμπαλιν , ὡς ἐλλείπω αὐτός , ὧδε πως φημί . καί οὐ μόνος διά οὗτος οὐ ἐπαινέω , ἀλλά ὅτι καί ὀλίγος ὁ ἀριθμός ὁ ἄκος χράω . μετά δέ οὗτος προλαμβάνω ὁ ὁ πρόβλημα χρήσιμος , οὐ σαφής αὐτός ὁ λύσις γράφω , καί διά οὗτος ἀγνοέω πολύς ὁ ἰατρός ὅλος ὁ πρόβλημα ὁ δύναμις . ἐξηγέομαι μέν οὖν ὅλος ὁ λόγος οὗτος ἐν ὁ πρῶτος περί δίαιτα ὀξύς ὑπόμνημα , σύντομος δέ αὐτός καί νῦν λέγω ἀναγκαῖος εἰμί ὁ δύναμις . αὐτός μέν ὁ πρόβλημα κατά ὅδε ὁ λέξις γράφω ὁ Ἱπποκράτης . δοκέω δέ ἐγώ ἄξιος γραφή εἰμί , καί μάλα ὁπόσος τε ἀκαταμάθητος εἰμί ὁ ἰατρός , ἐπίκαιρος γε εἰμί οἶδα , καί ὁπόσος μέγας ὠφέλεια φέρω ἤ μέγας βλάβη . ἀκαταμάθητος δέ εἰμί καί ὅδε . διά τίς δέ ἄρα ἐν ὁ ὀξύς νόσος ὁ μέν τις ὁ ἰατρός πᾶς εἰς ὁ αἰών διατελέω , πτισάνη δίδωμι ἀήθητος , καί νομίζω ὀρθός ἰατρεύω , ὁ δέ τις περί πᾶς ποιέω , ὅπως κριθή μέν μηδείς καταπίνω ὁ κάμνω , ( μέγας γάρ βλάβη ἡγέομαι εἰμί , ) ἀλλά διά ὀθόνιον ὁ χυλός διηθέω δίδωμι . ὁ δέ αὖ τις αὐτός οὔτε ἄν πτισάνη παχύς δίδωμι , οὔτε αὖ χυλός , ὁ μέν , μέχρι ἄν ἑβδομαῖος ὁ κάμνω γίγνομαι , ὁ δέ καί διά τέλος , ἄχρι ἄν κρίνω ὁ νόσος . μάλα μέν οὖν οὐδέ προβάλλω ὁ τοιοῦτος ζήτημα ἐθίζω εἰμί ὁ ἰατρός , ἴσως δέ οὐδέ προβάλλω εὑρίσκω . καίτοι διαβολή γε ἔχω ὅλος ὁ τέχνη πρός ὁ δημότης μέγας , ὡς μηδέ δοκέω ὅλος ἰατρικός εἰμί . ὥστε ἐν γε ὁ ὀξύς ὁ νόσημα τοσόσδε διαφέρω ἀλλήλων ὁ χειρῶναξ , ὥστε , ὅς ὁ ἕτερος προσφέρω ἡγέομαι ἀγαθός εἰμί , οὗτος νομίζω ἤδη ὁ ἕτερος κακός εἰμί . καί μετά ὀλίγος · φημί δή , πᾶς καλός εἰμί οὗτος ὁ σκέμμα ἀδελφίζω ὁ πολύς ὁ ἐν ὁ τέχνη καί ἐπίκαιρος . καί γάρ ὁ νοσέω πᾶς εἰς ὑγίεια τις μέγας δύναμαι , καί ὁ ὑγιαίνω εἰς ἀσφάλεια , καί ὁ ἀσκέω εἰς ἀξία , καί εἰς ὅς τις ἕκαστος ἐθέλω . ὁ περί διαφωνία , φημί , ὁ τεχνίτης σκέμμα μέγας ἔχω δύναμις , οὐ μόνος ὁ νοσέω εἰς ὑγίεια κτῆσις , ἀλλά καί ὁ ὑγιαίνω εἰς φυλακή αὐτός δηλονότι , καί ὁ ἀσκέω ἄξιος ὁ σῶμα πρός τε ὁ κτῆσις αὐτός καί διαμονή . εἶτα προστίθημι , καί εἰς ὅς τις ἕκαστος ἐθέλω , δηλόω , οὐ μόνος εἰς ἰατρικός , ἀλλά καί ὁ ἄλλος τέχνη ἐκτείνω ὁ σκέμμα ὁ λύσις αὐτός . θαυμάζω γάρ εἰμί , διά τίς τέχνη μετέρχομαι ὁ ἰατρός , κατά ὅς ὁ πεῖρα ὁ προσφέρω βοήθημα κρίνω δύναμαι , πότερος ὠφελέω , ἤ βλάπτω , ὅμως ἐναντίος ἀπόφασις ποιέω περί ὁ ὠφελέω τε καί βλάπτω . ἐν μέν γάρ φιλοσοφία μή παύω ὁ πολύς ὁ διαφωνία οὐδείς θαυμαστός , ὡς ἄν μή δύναμαι ὁ πρᾶγμα ἐναργής κρίνω ὁ πεῖρα , καί διά οὗτος τις μέν ἀποφῄνομαι ἀγέννητος εἰμί ὁ κόσμος , τις δέ γεννητός , ὥσπερ γε καί τις μέν , οὐδείς ἔξωθεν αὐτός περιέχω εἰμί , τις δέ εἰμί λέγω , καί οὗτος αὐτός περιέχω τις φημί , ἔνιοι μέν κενός ἀποφῄνομαι εἰμί οὗτος , μηδείς οὐσία ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , τις δέ , κόσμος ἄλλος ἀριθμός ἀπερίληπτος ὡς εἰς ἄπειρος ἐκτείνω πλῆθος . αἴσθησις γάρ ἐναργής ὁ τοιοῦτος διαφωνία ἀδύνατος κρίνω . οὐ μήν ὅμοιος γε ὁ ὁ ὠφέλεια καί βλάβη ὁ προσφέρω ὁ σῶμα ἴαμα , εἰς διαφωνία ἀφικνέομαι ἐν ὁ ἰατρός , δύναμαι γε αὐτός κρίνω ὁ πεῖρα ὁ τε ὠφελέω καί ὁ βλάπτω . οὗτος τοίνυν ὁ ζήτημα ὁ λύσις οὐ πάνυ τις σαφής λέγω ὁ Ἱπποκράτης , καί διά οὗτος σχεδόν ἅπας λανθάνω ὁ ἐξηγέομαι ὁ βιβλίον . εἰμί δέ τοιόσδε . ὁ νοσέω ἔνιοι μέν ἀσιτία χρῄζω , ἄχρι ἄν ὁ νόσος κρίνω , τις δέ τροφή , καί οὗτος ἔνιοι μέν ὁ κριθώδης πτισάνη , ἔνιοι δέ ὁ χυλός μόνος , καθά γε καί στερεός ἔνιοι , καί μέντοι καί τις μέν ὀξύμελι ἤ μελίκρατον , τις δέ ὕδωρ ἤ οἶνος . διά οὗτος ὁ ἰατρός , ὅσος ὁ πεῖρα μόνος ὁ τέχνη συνίστημι , χρήσιμος δοκέω ἐκεῖνος μόνος , ὅς κατά ὁ τύχη αὐτός φαίνω πλεονάκις ὠφελέω . οὐδέ γάρ ἐπί ἐναντίος εἶδος ἀφικνέομαι ὁ δίαιτα τολμάω , ὡς ἐͅκείνου πειράω , ὁ ἀτυχία δείδω . μόνος οὖν ὁ ὁ τε φύσις οἶδα ὁ κάμνω , καί ὁ ὁ νόσημα διάθεσις , καί ὁ ὁ προσάσσω βοήθημα δύναμις , ἔτι τε ὁ καιρός , ἐν ὅς χράω αὐτός , τολμάω δύναμαι χράω ὁ λογικός ἐπινοέω βοήθημα ὁ πεῖρα βεβαιόω ὁ ἐλπίς . ὥστε μόνος εὑρίσκω ὁ τε ἀφωνία ὁ αἰτία καί ὁ διορισμός , ὅς προσέχω τις ἐπί ὁ ὁ κάμνω συμφέρω ἀφικνέομαι , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς γιγνώσκω οὗτος . ὁ τε γάρ γιγνώσκω διά πεῖρα ἐπιμένω ἐκεῖνος μόνος παραλαμβάνω , αἰτιάομαι φύσις ἤ τέχνη ἤ τις τοιοῦτος ὁ βλάβη αἴτιος γίγνομαι . οὗτος οὖν αὐτός καί κατά ὁ περί ἀγμός δηλόω ὁ Ἱπποκράτης ἐπί ὁ μετά ἕλκος κάταγμα ἐν ὅδε ὁ ῥῆσις . ἄλλος δέ τις εἰμί , ὅς ὀθόνιον ὁ τοιοῦτος ἰητρεύω εὐθύς , καί ἔνθεν μέν καί ἔνθεν ἐπιδέω ὁ ὀθόνιον , κατά ὁ ἕλκος δέ αὐτός διαλείπω , καί ἐάω ἀνεψύχομαι . ἔπειτα καί ἐπιτίθημι ἐπί ὁ ἕλκος ὁ καθαρτικός τις , καί σπλήν οἰνηρός , ἤ ἔριον οἰσυπηρός θεραπεύω . οὗτος ὁ ἴασις κακός , καί ἔοικα ὁ οὕτως ἰατρεύω ὁ μέγας ἀξυνετέω καί ἐν ὁ ἄλλος κάταγμα καί ἐν ὁ τοιοῦτος . μέγας γάρ εἰμί ὁ γιγνώσκω , κατά ὁποῖος τρόπος χρή ὁ ἀρχή βάλλω ὁ ὀθόνιον , καί κατά ὁποῖος μάλα πιέσσω , καί οἷος τε ὠφελέω , ἐάν ὀρθός τις βάλλω ὁ ἀρχή , καί πιέζω ᾗ μάλα χρή , καί οἷος βάπτω , ἐάν μή ὀρθός τις βάλλω , μηδέ πιέζω , ἀλλά ἔνθεν καί ἔνθεν . λέγω μέν οὖν καί ἐν ὁ πρόσθεν γράφω , ὁποῖος ἀπό ἑκάτερος ἀποβαίνω , μαρτυρέω δέ καί αὐτός ὁ ἰατρικός . ἀνάγκη γάρ ὁ οὕτως ἐπιδέω ὁ εἶδος ἐξαείρω εἰς αὐτός ὁ ἕλκος . καί γάρ , εἰ ὑγιής χρώς ἔνθεν μέν καί ἔνθεν ἐπιδέσκω , ἐν μέσος δέ διαλείπω , μάλα κατά ὁ διάλειψις οἰδέω ἄν καί ἀχροΐͅζω . πῶς οὖν οὐ ἕλκος γε οὗτος ἄν πάσχω ; ἀναγκαῖος οὖν ἔχω ἄχροος μέν καί ἐκπιέζω εἰμί ὁ ἕλκος , δακνώδης τε καί ἀνεκπύητος , ὀστέον δέ ἤ μέλος ἀφίστημι συστατικός γίγνομαι , σφυγμώδης τε καί πυρετώδης ὁ ἕλκος ἄν εἰμί . ἀναγκάζω διά ὁ εἶδος ἐπικαταπλάσσω . ἀσύμφορος δέ καί οὗτος ὁ ἔνθεν καί ἔνθεν ἐπιδέω . ἄχθος γάρ ἀνωφελής πρός ὁ ἄλλος σφυγμός ἐπιγίγνομαι . τελευτάω δέ ἀπολύω ὁ ἐπίδεσμα , ὁπότε ἄν σφεῖς πάλιν κοτέω , καί δίἰητρευμι ὁ λοιπός ἄνευ ἐπίδεσις . οὐδείς δέ ἥσσων , καί ἐάν τις ἄλλος τοιοῦτος λαμβάνω , ὁ αὐτός τρόπος ἰητρεύω . οὐ γάρ οἴομαι ὁ ἐπίδεσις ὁ ἔνθεν καί ἔνθεν καί ὁ ἀνάψυξις αἴτιος εἰμί ὁ ἕλκος , ἀλλά ἄλλος τις ἀτυχία . οὐ οἴομαι , φημί , ὁ κακός ἐπίδεσις αἰτία εἰμί ὁ βλάβη , ἀλλά ἄλλος τις ἀτυχία · διά οὗτος οὖν οὐδέ ἀφίστημι ὁ εἴωθα αὐτός ἀγωγή , ἀλλά ἐπιμένω ὁ κακός γιγνώσκω . οὗτος ἐγώ ὁ ὁ πρόβλημα λύσις εἰμί , κατά ὅς ὁ αἰτία ἐγώ σκοπέω ὁ ἐν ὁ ἴαμα δέω διαφωνία , ὅς καθόλου περιλαμβάνω ἄν τις λέγω διαφορά εἰμί ὁ γενικός νοέω τε καί λέγω καί προβάλλω πρᾶγμα , ἐάν τε πάθος , ἐάν τε ὕλη τις εἰμί βοήθημα . λέγω δέ πάθος μέν , οἷος ὁ πλευρῖτις , ἐπί ὅς ὡς ἐπί παράδειγμα ποιέω ὁ λόγος , ὕλη δέ μελίκρατον , ἤ οἶνος , ἤ ὕδωρ , ἤ ὀξύκρατον . κατά ἕκαστος γάρ οὗτος ἴδιος τις εἰμί διαφορά , περί ὅς ἅπας ὁ Ἱπποκράτης , οὐ μόνος διά ὀλίγος ῥῆμα , ἀλλά καί σαφής διδάσκω ὁ διορισμός , ὡς χρή διαιρέω ὁ διαφορά . ἐγώ δέ ἀρκέω παράδειγμα τις ἐκ αὐτός μνημονεύω ὁ περί ὁ οἶνος λόγος , κατά ὅδε ὁ ῥῆσις λέγω . γλυκύς τε οἶνος καί οἰνώδης , λευκός καί μέλας , καί μελίκρατον , καί ὕδωρ , καί ὀξύμελι ὅδε σημαίνω χρή διορίζω ἐν ὁ ὀξύς νόσος . ὁ μέν γλυκύς ἥσσων εἰμί καρηβαρικός ὁ οἰνώδης , καί ἥσσων φρήν ἅπτω , καί διαχωρητικός δή τις ὁ ἕτερος κατά ἔντερον , μεγαλόσπλαγχνος δέ σπλήν καί ἧπαρ , οὐ ἐπιτήδειος δέ οὐδέ ὁ πικρόχολος , καί γάρ οὖν καί διψώδης ὁ γε τοιοῦτος εἰμί , ἀτάρ καί φυσώδης ὁ ἔντερον ὁ ἄνω · οὐ μήν πολέμιος γε ὁ κάτω ἔντερον κατά λόγος ὁ φύσις . καίτοι οὐ πάνυ πορίμη εἰμί ὁ ἀπό ὁ γλυκύς οἶνος φῦσα , ἀλλά ἐγχρονίζω περί ὑποχόνδριος . καί γάρ οὖν ἥσσων οὐρητικός οὗτος ὁ ἐπίπαν ὁ οἰνώδης λευκός . πτύαλον δέ ἀναγωγός μάλα εἰμί ὁ ἕτερος ὁ γλυκύς . καί ὅς μέν διψώδης εἰμί πίνω , ἥσσων ἄν οὗτος ἀνάγω , ἤ ὁ ἕτερος οἶνος , ὅς δέ μή διψώδης , οἶνος ἐπαινέω μέν καί ́ψοεκ ὁ πολύς , καί μέγας ἤδη ἐν ὁ ὁ γλυκύς οἶνος διήγησις . εἰς δέ κύστις μάλα πόριμος εἰμί ὁ ἔτερον , καί διουρητικός δέ ἄν καί καταρρηκτικός , ἀεί πολύς πρός ὠφέλεια ἐν οὗτος ὁ νόσος . καί γάρ εἰ πρός ἄλλος ἀνεπιτήδειος ὁ ἕτερος φύω , ἀλλά ὅμως κατά κύστις ὁ κάθαρσις ὑπό αὐτός γίγνομαι ἐρύω , ἐάν προσρέπω , ὁποῖος δέω . καλός δέ οὗτος τεκμήριον εἰμί ὁ περί οἶνος καί ὠφέλεια , καί βλάβη , ὅσος ἀκαταμάθητος εἰμί ὁ ἐγώ γεραιός . κιρρός δέ αὖ οἶνος καί μέλας αὐστηρός ἐν οὗτος ὁ νόσος εἰς ὅδε ἄν χράω , εἰ καρηβαρία μέν μή ἔνειμι , μηδέ φρήν ἅψις , μηδέ ὁ πτύαλον κωλύω ὁ ὁ ὁδός , μηδέ ὁ οὖρος ἴσχω , διαχώρημα δέ πλαδαρός καί ξυσματώδης εἰμί . ἐν δέ ὁ τοιοῦτος πρέπω ἄν μάλα μεταβάλλω ἐκ ὁ λευκός , καί ὅσος οὗτος ἐμφερής , προσσυνίημι δέ , διότι ὁ μέν ἄνω πᾶς καί ὁ κατά κύστις ἥσσων βλάπτω , ἐάν ὑδαρής εἰμί , ὁ δέ κατά ἔντερον καί μάλα ὀνίνημι , ἐάν ἄκρατος εἰμί . κατά οὗτος φημί ὁ περί ὁ ὁ οἶνος διαφορά τε καί χρῆσις , ἀκαταμάθητος εἰμί ὁ ἐγώ γεραιός . ἐγώ δέ οὗτος διορισμός διακρίνω ὁ ἐπί αὐτός τέχνη συνίστημι . οὕτως δέ καί περί μελίκρατον , καί μέλι , ὕδωρ τε καί ὀξύμελι , καί πτισάνη , καί βαλανεῖον γράφω ὁ διορισμός , μέμφομαι ὁ ἐπί πᾶς ὁ ὀξύς νοσέω ἤτοι κελεύω ἤ κωλύω ἕκαστος ὁ λέγω χράω . πρός γάρ ὁ ἔρομαι , εἰ δίδωμι οἶνος ὁ πυρέσσω , ἀποκριτέον , ὡς ὅδε μέν τις δίδωμι εἰμί . αὐτός δέ οὗτος καί περί ἡδονή ὁ Πλάτων ποιέω , τις μέν αὐτός φεύγω ἐγώ κελεύω , τις δέ προσίημι . ὁ μέν γάρ ἐπί μάθημα ὠφέλιμος τε καί καλός , καί ὅλος ἅπας ὁ καλός πρᾶξις προσίημι χρή , ὁ δέ ἐπί οἰνοφλυγία , ἤ λιχνεία , ἤ ἀφροδίσιος φεύγω , ὅσος δέ μηδείς οὗτος ἀποκρίνω ἔχω , μήτε φεύγω , μήτε διώκω . εὑρίσκω δέ δηλονότι ὁ γένος ὁ ἡδονή ὁ διαφορά κατά ὁ διαιρετικός μέθοδος , ὡς ἐν ὅλος ὁ Φίληβος δείκνυμι ὁ Πλάτων , ὁ διαφορά ἅπας αὐτός διδάσκω . διά οὗτος οὖν φημί παράκειμαι καί κοινωνέω κατά ὁ διαιρετικός ὁδός εὑρίσκω ὁ κατά ὁ ὅμοιος γνῶσις . ὁμοιότης μέν γάρ εἰμί ὁ ἡδονή πρός ἀλλήλων . ὁ μέν κοινότης κατά ὁ γένος . εἷς γάρ τοι κοινός εἰμί ἐν αὐτός , κατά ὅς ὁ προσηγορία κτάομαι κοινός . ἕτερος δέ κατά ὁ ἐν ὁ ἴδιος διαφορά ἰδέα . ὁ μέν γάρ ἁπλόος ὁ ἁπλόος πρός ὁ κοινός ὁ ἡδονή εἶδος , καί ὁ κατά ὁ ἁπλότης προσλαμβάνω , μέγας ὁ ὁμοιότης προσλαμβάνω . ὥσπερ γε καί ἐν ὁ σύνθετος ὁ σύνθετος , καί ὁ σωματικός ὁ σωματικός , ὁ τε ψυχικός ὁ ψυχικός , ὁ τε ὠφέλιμος ὁ ὠφέλιμος , ὁ τε βλαβερός ὁ βλαβερός , ὥσπερ καί ὁ κατά ὁ καλός πρᾶξις καί ὁ κατά ὁ κακός ἀλλήλων ἑκάτερος . παραπλήσιος δέ καί ὁ μέν κατά ὁ λογιστικός εἶδος ὁ ψυχή ἀλλήλων , ὁ δέ κατά ὁ θυμοειδής , ἤ ἐπιθυμητικός , ὅμοιος καί ὅδε κατά ὁ αὐτός τρόπος ἀλλήλων . εἰ δέ χωρίς ὁ τέμνω εἰς ὁ οἰκεῖος διαφορά ἕκαστος ὁ γένος μιἀποφῄͅνκω τις καθόλου καί ἀδιόριστος ἰατρός τε καί φιλόσοφος , πολύς ὁ ἐναργής φαίνω ὁσημέραι μάχομαι ὁ ἑαυτοῦ ἀπόφασις ἴσχω . ὁ γάρ ἐπαινέω ὑπό ὁ κατά ὁ τέχνη ἅπας ἀξιόλογος ἀνήρ διορισμός ἐκ ὁ γυμνάζω κατά ὁ δύο οὗτος θεωρία , ὑπέρ ὅς ἐν ὅδε ὁ γράμμα διέρχομαι , ἀποτελέω . λέγω δέ δύο θεωρία , ὁ τε ἐκ ὁ ὁ ὅμοιος τε καί ἀνόμοιος διάκρισις καί ὁ ἐκ ὁ κατά διαίρεσις τε ὁ γένος ἄχρι ὁ ἄτομος ὁδός , ὁ τε ἀντίστροφος οὗτος θέσις , δηλονότι ἐκ ὁ κατά μέρος ἐπί ὁ πρῶτος γένος ἄνοδος διά ὁ ἐν ὁ μεταξύ διαφορά . καί οὗτος ἀμφότερος ὁ μέθοδος καλός καί ἀγαθός ὁ ἔμπροσθεν ἰατρός τε καί φιλόσοφος Ἱπποκράτης τε καί Πλάτων εὑρίσκω , ἐπιδείκνυμι τε πολύς σύγγραμμα ψευδής λέγω πρός ὁ ἀγνοέω διορίζω ὁ κοινός ὁ ἴδιος . καί μέντοι καί ὁ διαφωνία πρόσθεν δείκνυμι ἐντεῦθεν γίγνομαι τοιοῦτος , ὁποῖος παρά μέν ὁ ἰατρός γίγνομαι περί τε πτισάνη χρῆσις , ὅσος τε ἄλλος προσφέρω ὁ νοσέω , παρά δέ ὁ φιλόσοφος περί ὁ ὁ ψυχή ἀρετή , ἔνιοι μέν οἴομαι διδακτός ὑπάρχω αὐτός , ἔνιοι δέ φυσικός ἤ διά ἔθος καί ἄσκησις κτητός . εἰ γάρ διαιρέω ὁ ὁ ψυχή εἶδος , καί σαφής γιγνώσκω , ἕτερος μέν εἰμί ὁ λογιστικός , ἕτερος δέ ὁ ἄλογος , δισσός ἔχω καί οὗτος τομή , οὔτε ἄν ὁ λογιστικός ὁ γε ἐπιστήμη ἀφαιρέω , ὁ τε ἄλογος οὐ ἄν αὐτός μεταδίδωμι . ὥστε ἐκεῖνος ὁ λόγος , ἐπί ὅς φημί ὁ Πλάτων , ἕκαστος ὁ εἰμί , περί ὅς τέχνη τις συνίστημι βούλομαι , ὁ φύσις ὁ οὐσία ἀκριβής χρή γιγνώσκω , συνάπτω τε καί κοινωνέω ὁ νῦν λέγω μέθοδος . ὁ γάρ γιγνώσκω , οὐ ἁπλόος εἷς εἶδος ἐν ἐγώ εἰμί ψυχή , ὥσπερ ἐν ὁ φυτόν μέν ὁ ἐπιθυμητικός , ἐν θεός δέ ὁ λογιστικός , ἄνθρωπος δέ ἄμφω τε οὗτος καί τρίτος ἐπί αὐτός ὁ θυμοειδής , γιγνώσκω σύν οὗτος ὁ ἀρετή ὁ ἀριθμός , καί ὁ δύναμις , καί ὁ κτῆσις , ὥσπερ ὁ γιγνώσκω ὁ φυσικός κατασκευή ὁ σῶμα ἐγώ , ἐν μέν ὁ ὁμοιομερής συμμετρία ὁ στοιχεῖον , ἐν δέ ὁ ὀργανικός ἐκ ὁ ὁ ὁμοιομερής ποσότης τε καί πηλικότης , ἔτι τε διάπλασις ἕκαστος καί θέσις ἀποτελέω ὁ κατά φύσις ἐν ἕκαστος σῶμα ζῷον , ὁ συμμετρία δηλονότι κατά ἕκαστος ζωή ὁ λέγω φυλάσσω οἰκεῖος , οὗτος γε ὁ νόσημα εὐπορέω ὁ προσήκω ἕκαστος θεραπεία τε καί προφυλακή .