galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 4.2
Ὥσπερ δ’ ἐν τούτοις ἐπελάθετό τε ἅμα τῶν ἑαυτῷ γεγραμμένων , οὐκ ἠξίωσέ τε πρὸς τὸ τῶν παλαιῶν ἀντειπεῖν δόγμα , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν τοῖς ὁρισμοῖς τῶν γενικῶν παθῶν , οὓς πρώτους ἐξέθετο , τελέως ἀποχωρεῖ τῆς γνώμης αὐτῶν , τὴν λύπην ὁριζόμενος δόξαν πρόσφατον κακοῦ παρουσίας , τὸν δὲ φόβον προσδοκίαν κακοῦ , τὴν δ’ ἡδονὴν δόξαν πρόσφατον ἀγαθοῦ παρουσίας . ἄντικρυς γὰρ ἐν τούτοις τοῦ λογιστικοῦ τῆς ψυχῆς μόνου μέμνηται , παραλείπων τό τ’ ἐπιθυμητικὸν καὶ τὸ θυμοειδές · καὶ γὰρ τὴν δόξαν καὶ τὴν προσδοκίαν ἐν τῷ λογικῷ μόνῳ συνίστασθαι νομίζει . κατὰ μέντοι τὸν τῆς ἐπιθυμίας ὅρον , ἣν ὄρεξιν ἄλογον εἶναί φησιν , ἐφάπτεται μέν πως ὅσον ἐπὶ τῇ λέξει τῆς ἀλόγου κατὰ τὴν ψυχὴν δυνάμεως , ἀποχωρεῖ δὲ κᾀνταῦθα κατὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτῆς , εἴγε καὶ ἡ ὄρεξις , ἣν κατὰ τὸν ὁρισμὸν παρέλαβε , τῆς λογικῆς ἐστι δυνάμεως . ὁρίζεται γοῦν αὐτὴν ὁρμὴν λογικὴν ἐπί τι ὅσον χρὴ ἧδον . ἐν μέντοι δὴ τούτοις τοῖς ὅροις ὁρμὰς καὶ δόξας καὶ κρίσεις ὑπάρχειν οἴεται τὰ πάθη , κατὰ δέ τινας τῶν ἐφεξῆς Ἐπικούρῳ καὶ Ζήνωνι μᾶλλον , ἢ τοῖς ἑαυτοῦ δόγμασιν ἀκόλουθα γράφει . τήν τε γὰρ λύπην ὁριζόμενος μείωσιν εἶναί φησιν ἐπὶ φευκτῷ δοκοῦντι ὑπάρχειν , τὴν δ’ ἡδονὴν ἔπαρσιν ἐφ’ αἱρετῷ δοκοῦντι ὑπάρχειν . καὶ γὰρ αἱ μειώσεις , καὶ αἱ ἐπάρσεις , καὶ αἱ συστολαὶ , καὶ αἱ διαχύσεις , ( καὶ γὰρ τούτων ἐνίοτε μέμνηται , ) τῆς ἀλόγου δυνάμεώς ἐστι παθήματα ταῖς δόξαις ἐπιγιγνόμενα . τοιαύτην δέ τινα τὴν οὐσίαν τῶν παθῶν Ἐπίκουρος καὶ Ζήνων , οὐκ αὐτὸς ὑπολαμβάνει . ὃ καὶ θαυμάζειν ἐπέρχεταί μοι τἀνδρὸς , ἐν ἐπαγγελίᾳ λογικῆς τε ἅμα καὶ ἀκριβοῦς διδασκαλίας οὐκ ἀκριβοῦντος . καὶ γὰρ οὐκ αὐτὰ ταῦτα μόνον αὐτὸς ἑαυτῷ διαφέρεται φανερῶς , ἀλλὰ κᾀπειδὰν ὑπὲρ τῶν κατὰ τὸ πάθος ὁρισμῶν γράφων ἄλογόν τε καὶ παρὰ φύσιν κίνησιν ψυχῆς αὐτὸ φάσκῃ , καὶ πλεονάζουσαν ὁρμὴν , εἶτα τὸ μὲν ἄλογον ἐξηγούμενος τὸ χωρὶς λόγου τε καὶ κρίσεως εἰρῆσθαι φάσκει , τῆς δὲ πλεοναζούσης ὁρμῆς παράδειγμα τοὺς τρέχοντας σφοδρῶς παραλαμβάνει · ταυτὶ γὰρ ἀμφότερα μάχεται τῷ κρίσεις εἶναι τὰ πάθη . εἰσόμεθα δ’ ἐναργέστερον αὐτὰς τὰς ῥήσεις αὐτοῦ παραγράψαντες . ἔχει δ’ ἡ μὲν ἑτέρα τόνδε τὸν τρόπον . δεῖ δὲ πρῶτον ἐντεθυμῆσθαι , ὅτι τὸ λογικὸν ζῶον ἀκολουθητικὸν φύσει ἐστὶ τῷ λόγῳ , καὶ κατὰ τὸν λόγον , ὡς ἂν ἡγεμόνα πρακτικόν . πολλάκις μέντοι καὶ ἄλλως φέρεται ἐπί τινα , καὶ ἀπό τινων ἀπειθῶς τῷ λόγῳ ὠθούμενον ἐπὶ πλεῖον , καθ’ ἣν φορὰν ἀμφότεροι ἔχουσιν οἱ ὅροι τῆς παρὰ φύσιν κινήσεως ἀλόγως οὕτως γινομένης , καὶ τοῦ ἐν ταῖς ὁρμαῖς πλεονασμοῦ . τὸ γὰρ ἄλογον τουτὶ ληπτέον ἀπειθὲς λόγῳ , καὶ ἀπεστραμμένον τὸν λόγον , καθ’ ἣν φορὰν καὶ ἐν τῷ ἔθει τινάς φαμεν ὠθεῖσθαι , καὶ ἀλόγως φέρεσθαι ἄνευ λόγου κρίσεως , οὐχὶ εἰ διημαρτημένως φέρεται , καὶ παριδών τι κατὰ τὸν λόγον , ταῦτ’ ἐπισημαινόμεθα , ἀλλὰ μάλιστα καθ’ ἣν ὑπογράφει φορὰν οὐ πεφυκότος τοῦ λογικοῦ ζώου κινεῖσθαι , οὕτως κατὰ τὴν ψυχὴν , ἀλλὰ κατὰ τὸν λόγον . ἡ μὲν οὖν ἑτέρα τῶν τοῦ Χρυσίππου ῥήσεων ἐξηγουμένη τὸν πρότερον τῶν ὅρων τοῦ πάθους ἐνταυθοῖ τελευτᾷ . τὴν δ’ ὑπόλοιπον , ἐν ᾗ τὸν ἕτερον ὅρον ἐξηγεῖται , γεγραμμένην ἐφεξῆς τῇδε κατὰ τὸ πρῶτον σύγγραμμα περὶ παθῶν ἤδη σοι παραθήσομαι . κατὰ τοῦτο δὲ καὶ ὁ πλεονασμὸς τῆς ὁρμῆς εἴρηται , διὰ τὸ τὴν καθ’ αὑτοὺς καὶ φυσικὴν τῶν ὁρμῶν συμμετρίαν ὑπερβαίνειν . γένοιτο δ’ ἂν τὸ λεγόμενον διὰ τούτων γνωριμώτερον , οἷον ἐπὶ τοῦ πορεύεσθαι καθ’ ὁρμὴν οὐ πλεονάζει ἡ τῶν σκελῶν κίνησις , ἀλλὰ συναπαρτίζει τι τῆς ὁρμῆς , ὥστε καὶ στῆναι , ὅταν ἐθέλῃ , καὶ μεταβάλλειν . ἐπὶ δὲ τῶν τρεχόντων καθ’ ὁρμὴν οὐκέτι τοιοῦτον γίνεται , ἀλλὰ πλεονάζει παρὰ τὴν ὁρμὴν ἡ τῶν σκελῶν κίνησις , ὥστε ἐκφέρεσθαι καὶ μὴ μεταβάλλειν εὐπειθῶς οὕτως εὐθὺς ἐναρξαμένων , αἷς οἶμαί τι παραπλήσιον καὶ ἐπὶ τῶν ὁρμῶν γίνεσθαι διὰ τὸ τὴν κατὰ λόγον ὑπερβαίνειν συμμετρίαν , ὥσθ’ , ὅταν ὁρμᾷ , μὴ εὐπειθῶς ἔχειν πρὸς αὐτὸν , ἐπὶ μὲν τοῦ δρόμου τοῦ πλεονασμοῦ λεγομένου παρὰ τὴν ὁρμὴν , ἐπὶ δὲ τῆς ὁρμῆς παρὰ τὸν λόγον . συμμετρία γάρ ἐστι φυσικῆς ὁρμῆς ἡ κατὰ τὸν λόγον , καὶ ἕως τοσούτου , καὶ ἕως αὐτὸς ἀξιοῖ . διὸ δὴ καὶ τῆς ὑπερβάσεως κατὰ τοῦτο καὶ οὕτως γινομένης πλεονάζουσά τε ὁρμὴ λέγεται εἶναι καὶ παρὰ φύσιν καὶ ἄλογος κίνησις ψυχῆς . αἱ μὲν τοῦ Χρυσίππου ῥήσεις αὗται . σκεψώμεθα δ’ ἀκριβέστερον ὑπὲρ ἑκατέρας αὐτῶν ἀπὸ τῆς προτέρας ἀπαρξάμενοι , καθ’ ἣν ἐξηγεῖται , πῶς εἴρηται τὸ πάθος ἄλογος καὶ παρὰ φύσιν κίνησις ψυχῆς . ἐπειδὴ γὰρ ἠπίστατο δύο σημαινόμενα πρὸς τῆς ἄλογος φωνῆς , ὧν τὸ ἕτερον βούλεται μόνον δηλοῦσθαι κατὰ τὸν ὅρον , τὸ χωρὶς κρίσεως , ὀρθῶς . ἐποίησε μηδεμίαν ὑπολιπόμενος ἀμφιβολίαν , ἀλλ’ αὐτὸς δηλώσας , ὅτι τὴν κατὰ τὸ πάθος ὁρμὴν ἄλογον εἶναί φησι , καθ’ ὅσον ἀπέστραπται τὸν λόγον , καὶ ἀπειθεῖ τῷ λόγῳ , καὶ χωρὶς κρίσεως γίνεται . διὰ μὲν οὖν τοῦ ἀπεστράφθαι φάναι τὸν λόγον ἐχώρισε τὴν κατὰ τὸ πάθος ἄλογον κίνησιν τῶν ἀψύχων τε καὶ τῶν ἀλόγων ζώων . κινεῖται μὲν γὰρ καὶ λίθος καὶ ξύλον ἐνίοτε , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν ἀψύχων , ἀλλ’ οὐχ ὡς ἀπεστραμμένον τὸν λόγον , οὔθ’ ὡς ἀπειθοῦν . ᾧ γὰρ τὴν ἀρχὴν μὴ μέτεστι τοῦ πείθεσθαί τε καὶ ἕπεσθαι τῷ λόγῳ , τοῦτο πῶς ἂν ἢ ἀπειθεῖν , ἢ ἀπεστράφθαι ποτὲ δύναιτο τὸν λόγον ; ἀλλ’ ὅλως μὴ χρῆσθαι λέγοιτο ἂν εἰκότως . ἀπεστράφθαι δὲ καὶ ἀπειθεῖν λεχθήσεται τὸ φύσιν μὲν ἔχον ἕπεσθαί τε καὶ πείθεσθαί , παρὰ φύσιν δέ ποθ’ ἑτέρως φερόμενον . ἐκ μὲν δὴ τῶν τοιούτων δείκνυται τὸ μήτ’ ἀψύχῳ τινὶ μήτ’ ἀλόγῳ ζώῳ πάθος ἐγγίνεσθαι ψυχικόν . ἐπειδὰν δὲ γράφῃ , χωρὶς λόγου καὶ κρίσεως γίγνεσθαι τὴν κατὰ τὸ πάθος κίνησιν , εἶτα συνάπτων ἐφεξῆς λέγῃ , οὐχὶ εἰ διημαρτημένως φέρεται , καὶ παριδών τι κατὰ τὸν λόγον , καὶ ἀπεστραμμένως τε καὶ ἀπειθῶς αὐτῷ , διορίζει τῶν ἁμαρτημάτων τὰ πάθη καὶ πάνυ δεόντως . τὰ μὲν γὰρ ἁμαρτήματα μοχθηραὶ κρίσεις εἰσὶ , καὶ ὁ λόγος ἐψευσμένος τῆς ἀληθείας καὶ διημαρτημένος . τὸ δὲ πάθος ἔμπαλιν οὐδὲν μὲν ἡμαρτημένον , οὐδὲ παρορώμενον κατὰ τὸν λογισμὸν , ἀπειθὴς δέ ἐστι τῷ λόγῳ κίνησις ψυχῆς . ὁ μὲν γὰρ ὑπὲρ τοῦ σῶσαι τὴν πατρίδα τῆς ζωῆς καὶ τῶν τέκνων καταφρονήσας , καὶ ἤτοι παραδοὺς ἑτέροις ἀποσφάττειν , ἢ αὐτὸς ὑπομείνας σφάξαι , τῇ γε τοῦ καλοῦ φαντασίᾳ τοῦτο δρᾷ καὶ λογισμῷ τινι χρησάμενος . ἡ Μήδεια δ’ ἔμπαλιν οὐ μόνον ὑπ’ οὐδενὸς ἐπείσθη λογισμοῦ κτείνειν τοὺς παῖδας , ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον ἅπαν ὅσον ἐπὶ τῷ λογισμῷ μανθάνειν φησὶ , οἷα δρᾷν μέλλει κακὰ , τὸν θυμὸν δὲ εἶναι κρείττονα τῶν βουλευμάτων , τοὐτέστιν οὐχ ὑποτετάχθαι καὶ πείθεσθαι καὶ ἕπεσθαι καθάπερ τινὶ δεσπότῃ τῷ λόγῳ τὸ πάθος , ἀλλ’ ἀφηνιάζειν , καὶ ἀποχωρεῖν , καὶ ἀπειθεῖν τῷ προστάγματι , ὡς ἑτέρας τινὸς ἔργον ἢ πάθημα δυνάμεως ὑπάρχον , οὐ τῆς λογιστικῆς . πῶς γὰρ ἂν ἢ ἀπειθεῖν ἑαυτῷ τι δύναιτο , ἢ ἀποστρέφεσθαι ἑαυτὸ , ἢ μὴ ἕπεσθαι ἑαυτῷ ; ταυτὶ μὲν οὖν ἅπαντα πρὸς τῷ μηδὲν ἔχειν μεμπτὸν ἔτι καὶ ἀληθῶς τε καὶ διωρισμένως καὶ κατὰ τὴν Πλάτωνος εἴρηται γνώμην . παραπλησίως δὲ καὶ τὰ κατὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ δευτέρου τῶν ὅρων ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένα , δι’ ἧς ἐμνημόνευσε καὶ τῶν τρεχόντων ὠκέως , οἳ μηδ’ εἰ στῆναι βούλοιντο , παραχρῆμα δύναιντο πράττειν αὐτό . σαφῶς γὰρ κᾀνταῦθα ἔνδειξις γίγνεται δυνάμεως ἑτέρας παρὰ τὸν λόγον , ὑφ’ ἧς ἀποτελεῖται τὰ παθήματα . γνοίημεν δ’ ἂν ἐναργέστερον , εἰ τὴν αἰτίαν ἐξεύροιμεν , ὑφ’ ἧς συμβαίνει μὴ δύνασθαι στῆναι παραχρῆμα πολλοὺς τῶν θεόντων . ἡ δ’ εὕρεσις ἐξ αὐτοῦ γένοιτ’ ἂν ἡμῖν τοῦ μὴ πᾶσιν οὕτως συμβαίνειν , ἀλλ’ ὅσοι δι’ ὁμαλοῦς τινος ἢ κατάντους φέρονται . τῶν μὲν γὰρ ἀνάντη χωρία διαθεόντων οὐκ ἔτι οὕτω τοῦτο συμπίπτει · παραχρῆμα γοῦν ἵστανται βουληθέντες , ὡς ἂν τῆς ῥοπῆς τοῦ σώματος μὴ φερούσης αὐτοὺς βιαίως κάτω , καθάπερ ἐκείνους ἔφερε . σύνθετος γὰρ αὐτῶν ἔνεστιν ἡ τῆς φορᾶς αἰτία , ἡ μέν τις ὡς ζώων ὑφ’ ὁρμῆς κινουμένων , ἡ δ’ ὡς ἀψύχων σωμάτων τῷ βάρει ῥεπόντων . οὕτω γοῦν καὶ λίθοι πολλάκις ὀρῶν καταφέρονται στῆναι μεταξὺ μὴ δυνάμενοι , πρὶν ἐξικέσθαι πρός τι χωρίον ὁμαλὸν ἢ κοῖλον . ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο τὸ παράδειγμα δυνάμεώς ἐστιν ἔνδειξις ἑτέρας παρὰ τὸν λογισμὸν , ἀλόγου τὴν φύσιν , οἵα πέρ ἐστιν ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασι τὸ βάρος . ὅτι δ’ οὐ δύνανται διὰ τοῦτο στῆναι βουληθέντες , οὐ μόνον ἐκ τῆς τῶν ἀναντῶν τε καὶ καταντῶν χωρίων διαφορᾶς ἔνεστι μαθεῖν , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐν αὐτοῖς τοῖς ὁμαλέσι διαφόρου κινήσεως . ὁ μὲν γὰρ εἰς τοὐπίσω τὴν ῥοπὴν τοῦ σώματος ποιησάμενος ἐν τῷ τρέχειν αὐτοκράτωρ ἐστὶ τοῦ στῆναι , ὁ δ’ εἰς τὸ ἔμπροσθεν ὑπ’ ἐκείνης κωλύεται . καὶ δι’ αὐτό γε τοῦτο οὕτω θέουσιν ἅπαντες , ὑπ’ αὐτῆς τοῦ πράγματος · τῆς φύσεως διδασκόμενοι συντελεῖν τὴν εἰς τὸ πρόσω ῥοπὴν τῷ τάχει τῆς κινήσεως . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τοῦ παραδείγματος , ὦ γενναιότατε Χρύσιππε , τοῖς μὲν μηδὲν ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸ σῶμα βάρους εἰς τάχος κινήσεως ὠφελουμένοις ἕτοιμον τὸ στῆναι , τοῖς δ’ ἐκ διττῆς αἰτίας τὸ τάχος γεννῶσιν οὐκ ἔθ’ ἡ βούλησις ἱκανὴ , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τῶν τῆς ψυχῆς ὁρμῶν , ὅταν μὲν ὁ λογισμὸς μόνος ἔχη τὴν αἰτίαν , ἐπ’ αὐτῷ παῦσαι τὴν ὁρμήν · ὅταν δ’ ἤτοι θυμὸς ἢ ἐπιθυμία τις αὐτῷ προσέλθῃ , δυνάμεις ἄλογοί τε καὶ παραπλήσιαι τῷ κατὰ τὸ σῶμα βάρει , παραχρῆμα μὲν οὐχ οἷόν τε στῆναι , χρόνῳ δ’ ἂν ἴσως γένοιτο καὶ τοῦτο , καθάπερ ἐπὶ τῶν θεόντων . τὸ δ’ ἴσως τῷ λόγῳ προσέθηκα διὰ τὴν τῶν κατὰ μέρος αἰτίων , ὅσα τε κινεῖ τὴν ὁρμὴν , ἄνισον δύναμιν . ἐπειδὴ γὰρ καὶ λογισμὸς αὐτὴν κινεῖ , καὶ ἐπιθυμία , καὶ θυμὸς , ἡ μὲν ὑφ’ ἑνὸς αὐτῶν συστᾶσα , τῶν ἄλλων ἡσυχαζόντων , ὑπ’ ἐκείνου μόνου δεσπόζεται . ὥστ’ , εἰ μὲν ὑπὸ τοῦ λογισμοῦ γένοιτο , καὶ καταπαύειν αὐτὴν καὶ αὖθις ἐπεγείρειν οἷόν τε διὰ μόνου τοῦ βουληθῆναι , εἰ δ’ ὑπὸ θυμοῦ τινος ἢ ἐπιθυμίας , ὅταν ἐκεῖνα λωφήσῃ , εἰ δ’ ὑφ’ ἑκατέρων ἐνεργούντων γίγνοιτο , λογισμοῦ θ’ ἅμα καί τινος ἀλόγου δυνάμεως . εἰ μὲν οὖν ἀντισπῶντος τοῦ λογισμοῦ , κρατήσει τὸ ἰσχυρότερον , εἰ δὲ συνεκθέοντος , οὐδέποτε παύσεται . λέγω δὲ συνεκθεῖν τῷ πάθει τὸν λογισμὸν , ὅταν , ἅπερ ἐκεῖνο πράττει , καὶ ὁ λογισμὸς δοξάζῃ , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀκολάστων . δοξάζουσι γὰρ ἀγαθὸν εἶναι μέγιστον οὗτοι τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ἡδίστων , ἑκουσίως ἑπομένου κατὰ τὴν ψυχὴν αὐτῶν τοῦ λογισμοῦ τῇ ἐπιθυμίᾳ . ἀντιτείνειν δέ φημι τὸν λογισμὸν τῷ πάθει , μὴ δοξάζοντος μὲν τἀνθρώπου , καλὸν ἢ ἀγαθὸν εἶναι τὴν ἀπόλαυσιν τῆς προκειμένης ἡδονῆς , ἑλκομένου δέ πως ἐπ’ αὐτὴν διὰ τὴν τῆς ἐπιθυμητικῆς δυνάμεως ἰσχυρὰν κίνησιν . ἀλλ’ εἰ μὲν ὁ λογισμὸς κρατήσειεν , ἐγκρατὴς ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν ἑαυτοῦ παθῶν ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπός ἐστι τε καὶ λέγεται , εἰ δ’ ἐπιθυμία , τοὐναντίον τῷδε πρόσρημα λαβὼν ἀκρατὴς ὀνομάζεται . ὅταν δ’ ὑπὸ τοῦ λογισμοῦ μόνου πρὸς τὴν τῶν ἡδέων ἄγηται χρῆσιν , ὁ τοιοῦτος σώφρων καλεῖται , σκοπὸν τῆς αἱρέσεως αὐτῶν οὐ τὴν ἀπόλαυσιν , ἀλλὰ τὴν ὠφέλειαν πεποιημένος , ὥσπερ γε καὶ ἀκόλαστος ὁ πρὸς τῆς ἐπιθυμίας μόνης ἀγόμενος , ἀκολουθοῦντος αὐτῇ τοῦ λόγου , καθάπερ τινὸς οἰκέτου . τῇ τοιαύτῃ συμπλοκῇ τῶν τὰς ὁρμὰς κινούντων αἰτίων μαρτυρεῖ καὶ τὸ τοῦ Χρυσίππου παράδειγμα . τῶν μὲν γὰρ πρὸς ἄναντες θεόντων ἡ λογικὴ μόνη δύναμις ἡγεῖται , τῶν δ’ ἀκουσίως ἐπὶ κρημνὸν φερομένων ἡ ἄλογος , ἥνπερ δὴ τὸ βάρος τοῦ σώματος ἔφαμεν ὑπάρχειν , τῶν δ’ ἐς τὸ κάταντες θεόντων ἀμφότεραι . οὕτω δὲ καὶ τῶν ἐφ’ ὁμαλοῦς , εἰ πρόσω ῥέποιεν , ὡς , εἴγε ἀνανεύοιεν ὀπίσω , θέοιεν μὲν ἂν οὕτω γε τῶν ἑτέρων ἧττον , ἵσταιντο δ’ ἂν , ὁπότε βουληθεῖεν . ὥστε οὐδὲν ἄχρι γε τῆς τῶν ὅρων ἐξηγήσεως ὁ Χρύσιππος ἐναντίον ἀπεφήνατο τοῖς παλαιοῖς .
Lemmas: ὥσπερ δέ ἐν οὗτος ἐπιλανθάνω τε ἅμα ὁ ἑαυτοῦ γράφω , οὐ ἀξιόω τε πρός ὁ ὁ παλαιός ἀντιλέγω δόγμα , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐν ὁ ὁρισμός ὁ γενικός πάθος , ὅς πρῶτος ἐκτίθημι , τέλειος ἀποχωρέω ὁ γνώμη αὐτός , ὁ λύπη ὁρίζω δόξα πρόσφατος κακός παρουσία , ὁ δέ φόβος προσδοκία κακός , ὁ δέ ἡδονή δόξα πρόσφατος ἀγαθός παρουσία . ἄντικρυς γάρ ἐν οὗτος ὁ λογιστικός ὁ ψυχή μόνος μιμνῄσκω , παραλείπω ὁ τε ἐπιθυμητικός καί ὁ θυμοειδής · καί γάρ ὁ δόξα καί ὁ προσδοκία ἐν ὁ λογικός μόνος συνίστημι νομίζω . κατά μέντοι ὁ ὁ ἐπιθυμία ὅρος , ὅς ὄρεξις ἄλογος εἰμί φημί , ἐφάπτω μέν πως ὅσος ἐπί ὁ λέξις ὁ ἄλογος κατά ὁ ψυχή δύναμις , ἀποχωρέω δέ ᾀνταῦθη κατά ὁ ἐξήγησις αὐτός , εἰ καί ὁ ὄρεξις , ὅς κατά ὁ ὁρισμός παραλαμβάνω , ὁ λογικός εἰμί δύναμις . ὁρίζω γοῦν αὐτός ὁρμή λογικός ἐπί τις ὅσος χρή ἦδος . ἐν μέντοι δή οὗτος ὁ ὅρος ὁρμή καί δόξα καί κρίσις ὑπάρχω οἴομαι ὁ πάθος , κατά δέ τις ὁ ἐφεξῆς Ἐπίκουρος καί Ζήνων μάλα , ἤ ὁ ἑαυτοῦ δόγμα ἀκόλουθος γράφω . ὁ τε γάρ λύπη ὁρίζω μείωσις εἰμί φημί ἐπί φευκτός δοκέω ὑπάρχω , ὁ δέ ἡδονή ἔπαρσις ἐπί αἱρετός δοκέω ὑπάρχω . καί γάρ ὁ μείωσις , καί ὁ ἔπαρσις , καί ὁ συστολή , καί ὁ διάχυσις , ( καί γάρ οὗτος ἐνίοτε μιμνῄσκω , ) ὁ ἄλογος δύναμις εἰμί πάθημα ὁ δόξα ἐπιγίγνομαι . τοιοῦτος δέ τις ὁ οὐσία ὁ πάθος Ἐπίκουρος καί Ζήνων , οὐ αὐτός ὑπολαμβάνω . ὅς καί θαυμάζω ἐπέρχομαι ἐγώ ἀνήρ , ἐν ἐπαγγελία λογικός τε ἅμα καί ἀκριβής διδασκαλία οὐ ἀκριβόω . καί γάρ οὐ αὐτός οὗτος μόνος αὐτός ἑαυτοῦ διαφέρω φανερός , ἀλλά ἐͅπειδάν ὑπέρ ὁ κατά ὁ πάθος ὁρισμός γράφω ἄλογος τε καί παρά φύσις κίνησις ψυχή αὐτός φάσκω , καί πλεονάζω ὁρμή , εἶτα ὁ μέν ἄλογος ἐξηγέομαι ὁ χωρίς λόγος τε καί κρίσις λέγω φάσκω , ὁ δέ πλεονάζω ὁρμή παράδειγμα ὁ τρέχω σφοδρός παραλαμβάνω · οὗτος γάρ ἀμφότερος μάχομαι ὁ κρίσις εἰμί ὁ πάθος . οἶδα δέ ἐναργής αὐτός ὁ ῥῆσις αὐτός παραγράφω . ἔχω δέ ὁ μέν ἕτερος ὅδε ὁ τρόπος . δέω δέ πρῶτος ἐνθυμέομαι , ὅτι ὁ λογικός ζῷον ἀκολουθητικός φύσις εἰμί ὁ λόγος , καί κατά ὁ λόγος , ὡς ἄν ἡγεμών πρακτικός . πολλάκις μέντοι καί ἄλλος φέρω ἐπί τις , καί ἀπό τις ἀπειθής ὁ λόγος ὠθέω ἐπί πολύς , κατά ὅς φορά ἀμφότερος ἔχω ὁ ὅρος ὁ παρά φύσις κίνησις ἄλογος οὕτως γίγνομαι , καί ὁ ἐν ὁ ὁρμή πλεονασμός . ὁ γάρ ἄλογος οὗτος λαμβάνω ἀπειθής λόγος , καί ἀποστρέφω ὁ λόγος , κατά ὅς φορά καί ἐν ὁ ἔθος τις φημί ὠθέω , καί ἄλογος φέρω ἄνευ λόγος κρίσις , οὐ εἰ διημαρτημένως φέρω , καί παροράω τις κατά ὁ λόγος , οὗτος ἐπισημαίνω , ἀλλά μάλα κατά ὅς ὑπογράφω φορά οὐ φύω ὁ λογικός ζῷον κινέω , οὕτως κατά ὁ ψυχή , ἀλλά κατά ὁ λόγος . ὁ μέν οὖν ἕτερος ὁ ὁ Χρύσιππος ῥῆσις ἐξηγέομαι ὁ πρότερος ὁ ὅρος ὁ πάθος ἐνταυθοῖ τελευτάω . ὁ δέ ὑπόλοιπος , ἐν ὅς ὁ ἕτερος ὅρος ἐξηγέομαι , γράφω ἐφεξῆς ὅδε κατά ὁ πρῶτος σύγγραμμα περί πάθος ἤδη σύ παρατίθημι . κατά οὗτος δέ καί ὁ πλεονασμός ὁ ὁρμή λέγω , διά ὁ ὁ κατά ἑαυτοῦ καί φυσικός ὁ ὁρμή συμμετρία ὑπερβαίνω . γίγνομαι δέ ἄν ὁ λέγω διά οὗτος γνώριμος , οἷος ἐπί ὁ πορεύω κατά ὁρμή οὐ πλεονάζω ὁ ὁ σκέλος κίνησις , ἀλλά συναπαρτίζω τις ὁ ὁρμή , ὥστε καί ἵστημι , ὅταν ἐθέλω , καί μεταβάλλω . ἐπί δέ ὁ τρέχω κατά ὁρμή οὐκέτι τοιοῦτος γίγνομαι , ἀλλά πλεονάζω παρά ὁ ὁρμή ὁ ὁ σκέλος κίνησις , ὥστε ἐκφέρω καί μή μεταβάλλω εὐπειθής οὕτως εὐθύς ἐνάρχομαι , ὅς οἴομαι τις παραπλήσιος καί ἐπί ὁ ὁρμή γίγνομαι διά ὁ ὁ κατά λόγος ὑπερβαίνω συμμετρία , ὥστε , ὅταν ὁρμάω , μή εὐπειθής ἔχω πρός αὐτός , ἐπί μέν ὁ δρόμος ὁ πλεονασμός λέγω παρά ὁ ὁρμή , ἐπί δέ ὁ ὁρμή παρά ὁ λόγος . συμμετρία γάρ εἰμί φυσικός ὁρμή ὁ κατά ὁ λόγος , καί ἕως τοσοῦτος , καί ἕως αὐτός ἀξιόω . διό δή καί ὁ ὑπέρβασις κατά οὗτος καί οὕτως γίγνομαι πλεονάζω τε ὁρμή λέγω εἰμί καί παρά φύσις καί ἄλογος κίνησις ψυχή . ὁ μέν ὁ Χρύσιππος ῥῆσις οὗτος . σκοπέω δέ ἀκριβής ὑπέρ ἑκάτερος αὐτός ἀπό ὁ πρότερος ἀπάρχομαι , κατά ὅς ἐξηγέομαι , πῶς λέγω ὁ πάθος ἄλογος καί παρά φύσις κίνησις ψυχή . ἐπειδή γάρ ἐπίσταμαι δύο σημαίνω πρός ὁ ἄλογος φωνή , ὅς ὁ ἕτερος βούλομαι μόνος δηλόω κατά ὁ ὅρος , ὁ χωρίς κρίσις , ὀρθός . ποιέω μηδείς ὑπολείπω ἀμφιβολία , ἀλλά αὐτός δηλόω , ὅτι ὁ κατά ὁ πάθος ὁρμή ἄλογος εἰμί φημί , κατά ὅσος ἀποστρέφω ὁ λόγος , καί ἀπειθέω ὁ λόγος , καί χωρίς κρίσις γίγνομαι . διά μέν οὖν ὁ ἀποστρέφω φημί ὁ λόγος χωρίζω ὁ κατά ὁ πάθος ἄλογος κίνησις ὁ ἄψυχος τε καί ὁ ἄλογος ζῷον . κινέω μέν γάρ καί λίθος καί ξύλον ἐνίοτε , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ ἄψυχος , ἀλλά οὐ ὡς ἀποστρέφω ὁ λόγος , οὔτε ὡς ἀπειθέω . ὅς γάρ ὁ ἀρχή μή μέτειμι ὁ πείθω τε καί ἕπομαι ὁ λόγος , οὗτος πῶς ἄν ἤ ἀπειθέω , ἤ ἀποστρέφω ποτέ δύναμαι ὁ λόγος ; ἀλλά ὅλος μή χράω λέγω ἄν ἔοικα . ἀποστρέφω δέ καί ἀπειθέω λέγω ὁ φύσις μέν ἔχω ἕπομαι τε καί πείθω , παρά φύσις δέ ποτέ ἕτερος φέρω . ἐκ μέν δή ὁ τοιοῦτος δείκνυμι ὁ μήτε ἄψυχος τις μήτε ἄλογος ζῷον πάθος ἐγγίγνομαι ψυχικός . ἐπειδάν δέ γράφω , χωρίς λόγος καί κρίσις γίγνομαι ὁ κατά ὁ πάθος κίνησις , εἶτα συνάπτω ἐφεξῆς λέγω , οὐ εἰ διημαρτημένως φέρω , καί παροράω τις κατά ὁ λόγος , καί ἀποστρέφω τε καί ἀπειθής αὐτός , διορίζω ὁ ἁμάρτημα ὁ πάθος καί πάνυ δεόντως . ὁ μέν γάρ ἁμάρτημα μοχθηρός κρίσις εἰμί , καί ὁ λόγος ψεύδω ὁ ἀλήθεια καί διαμαρτάνω . ὁ δέ πάθος ἔμπαλιν οὐδείς μέν ἁμαρτάνω , οὐδέ παροράω κατά ὁ λογισμός , ἀπειθής δέ εἰμί ὁ λόγος κίνησις ψυχή . ὁ μέν γάρ ὑπέρ ὁ σῴζω ὁ πατρίς ὁ ζωή καί ὁ τέκνον καταφρονέω , καί ἤτοι παραδίδωμι ἕτερος ἀποσφάζω , ἤ αὐτός ὑπομένω σφάζω , ὁ γε ὁ καλός φαντασία οὗτος δράω καί λογισμός τις χράω . ὁ Μήδεια δέ ἔμπαλιν οὐ μόνος ὑπό οὐδείς πείθω λογισμός κτείνω ὁ παῖς , ἀλλά καί ἐναντίος ἅπας ὅσος ἐπί ὁ λογισμός μανθάνω φημί , οἷος δράω μέλλω κακός , ὁ θυμός δέ εἰμί κρατύς ὁ βούλευμα , ἑτέστιν οὐ ὑποτάσσω καί πείθω καί ἕπομαι καθά τις δεσπότης ὁ λόγος ὁ πάθος , ἀλλά ἀφηνιάζω , καί ἀποχωρέω , καί ἀπειθέω ὁ πρόσταγμα , ὡς ἕτερος τις ἔργον ἤ πάθημα δύναμις ὑπάρχω , οὐ ὁ λογιστικός . πῶς γάρ ἄν ἤ ἀπειθέω ἑαυτοῦ τις δύναμαι , ἤ ἀποστρέφω ἑαυτοῦ , ἤ μή ἕπομαι ἑαυτοῦ ; οὗτος μέν οὖν ἅπας πρός ὁ μηδείς ἔχω μεμπτός ἔτι καί ἀληθής τε καί διωρισμένως καί κατά ὁ Πλάτων λέγω γνώμη . παραπλήσιος δέ καί ὁ κατά ὁ ἐξήγησις ὁ δεύτερος ὁ ὅρος ὑπό αὐτός γράφω , διά ὅς μνημονεύω καί ὁ τρέχω ὠκύς , ὁ μηδέ εἰ ἵστημι βούλομαι , παραχρῆμα δύναμαι πράσσω αὐτός . σαφής γάρ ᾀνταῦθη ἔνδειξις γίγνομαι δύναμις ἕτερος παρά ὁ λόγος , ὑπό ὅς ἀποτελέω ὁ πάθημα . γιγνώσκω δέ ἄν ἐναργής , εἰ ὁ αἰτία ἐξευρίσκω , ὑπό ὅς συμβαίνω μή δύναμαι ἵστημι παραχρῆμα πολύς ὁ θέω . ὁ δέ εὕρεσις ἐκ αὐτός γίγνομαι ἄν ἐγώ ὁ μή πᾶς οὕτως συμβαίνω , ἀλλά ὅσος διά ὁμαλής τις ἤ κατάντης φέρω . ὁ μέν γάρ ἀνάντης χωρίον διαθέω οὐ ἔτι οὕτως οὗτος συμπίπτω · παραχρῆμα γοῦν ἵστημι βούλομαι , ὡς ἄν ὁ ῥοπή ὁ σῶμα μή φέρω αὐτός βίαιος κάτω , καθά ἐκεῖνος φέρω . σύνθετος γάρ αὐτός ἔνειμι ὁ ὁ φορά αἰτία , ὁ μέν τις ὡς ζῷον ὑπό ὁρμή κινέω , ὁ δέ ὡς ἄψυχος σῶμα ὁ βάρος ῥέπω . οὕτως γοῦν καί λίθος πολλάκις ὄρος καταφέρω ἵστημι μεταξύ μή δύναμαι , πρίν ἐξικνέομαι πρός τις χωρίον ὁμαλός ἤ κοῖλος . ὥστε καί κατά οὗτος ὁ παράδειγμα δύναμις εἰμί ἔνδειξις ἕτερος παρά ὁ λογισμός , ἄλογος ὁ φύσις , οἷος περ εἰμί ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα ὁ βάρος . ὅτι δέ οὐ δύναμαι διά οὗτος ἵστημι βούλομαι , οὐ μόνος ἐκ ὁ ὁ ἀνάντης τε καί κατάντης χωρίον διαφορά ἔνειμι μανθάνω , ἀλλά καί ἐκ ὁ ἐν αὐτός ὁ ὁμαλής διάφορος κίνησις . ὁ μέν γάρ εἰς ὀπίσω ὁ ῥοπή ὁ σῶμα ποιέω ἐν ὁ τρέχω αὐτοκράτωρ εἰμί ὁ ἵστημι , ὁ δέ εἰς ὁ ἔμπροσθεν ὑπό ἐκεῖνος κωλύω . καί διά αὐτός γε οὗτος οὕτως θέω ἅπας , ὑπό αὐτός ὁ πρᾶγμα · ὁ φύσις διδάσκω συντελέω ὁ εἰς ὁ πρόσω ῥοπή ὁ τάχος ὁ κίνησις . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ παράδειγμα , ὦ γενναῖος Χρύσιππος , ὁ μέν μηδείς ὑπό ὁ κατά ὁ σῶμα βάρος εἰς τάχος κίνησις ὠφελέω ἑτοῖμος ὁ ἵστημι , ὁ δέ ἐκ δισσός αἰτία ὁ τάχος γεννάω οὐ ἔτι ὁ βούλησις ἱκανός , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐπί ὁ ὁ ψυχή ὁρμή , ὅταν μέν ὁ λογισμός μόνος χάω ὁ αἰτία , ἐπί αὐτός παύω ὁ ὁρμή · ὅταν δέ ἤτοι θυμός ἤ ἐπιθυμία τις αὐτός προσέρχομαι , δύναμις ἄλογος τε καί παραπλήσιος ὁ κατά ὁ σῶμα βάρος , παραχρῆμα μέν οὐ οἷος τε ἵστημι , χρόνος δέ ἄν ἴσως γίγνομαι καί οὗτος , καθά ἐπί ὁ θέω . ὁ δέ ἴσως ὁ λόγος προστίθημι διά ὁ ὁ κατά μέρος αἴτιος , ὅσος τε κινέω ὁ ὁρμή , ἄνισος δύναμις . ἐπειδή γάρ καί λογισμός αὐτός κινέω , καί ἐπιθυμία , καί θυμός , ὁ μέν ὑπό εἷς αὐτός συνίστημι , ὁ ἄλλος ἡσυχάζω , ὑπό ἐκεῖνος μόνος δεσπόζω . ὥστε , εἰ μέν ὑπό ὁ λογισμός γίγνομαι , καί καταπαύω αὐτός καί αὖθις ἐπεγείρω οἷος τε διά μόνος ὁ βούλομαι , εἰ δέ ὑπό θυμός τις ἤ ἐπιθυμία , ὅταν ἐκεῖνος λωφάω , εἰ δέ ὑπό ἑκάτερος ἐνεργέω γίγνομαι , λογισμός τε ἅμα καί τις ἄλογος δύναμις . εἰ μέν οὖν ἀντισπάω ὁ λογισμός , κρατέω ὁ ἰσχυρός , εἰ δέ συνεκθέω , οὐδέποτε παύω . λέγω δέ συνεκθέω ὁ πάθος ὁ λογισμός , ὅταν , ὅς ἐκεῖνος πράσσω , καί ὁ λογισμός δοξάζω , ὥσπερ ἐπί ὁ ἀκόλαστος . δοξάζω γάρ ἀγαθός εἰμί μέγας οὗτος ὁ ἀπόλαυσις ὁ ἡδύς , ἑκούσιος ἕπομαι κατά ὁ ψυχή αὐτός ὁ λογισμός ὁ ἐπιθυμία . ἀντιτείνω δέ φημί ὁ λογισμός ὁ πάθος , μή δοξάζω μέν ἄνθρωπος , καλός ἤ ἀγαθός εἰμί ὁ ἀπόλαυσις ὁ πρόκειμαι ἡδονή , ἕλκω δέ πως ἐπί αὐτός διά ὁ ὁ ἐπιθυμητικός δύναμις ἰσχυρός κίνησις . ἀλλά εἰ μέν ὁ λογισμός κρατέω , ἐγκρατής ἑαυτοῦ τε καί ὁ ἑαυτοῦ πάθος ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος εἰμί τε καί λέγω , εἰ δέ ἐπιθυμία , ἐναντίος ὅδε πρόσρημα λαμβάνω ἀκρατής ὀνομάζω . ὅταν δέ ὑπό ὁ λογισμός μόνος πρός ὁ ὁ ἡδύς ἄγω χρῆσις , ὁ τοιοῦτος σώφρων καλέω , σκοπός ὁ αἵρεσις αὐτός οὐ ὁ ἀπόλαυσις , ἀλλά ὁ ὠφέλεια ποιέω , ὥσπερ γε καί ἀκόλαστος ὁ πρός ὁ ἐπιθυμία μόνος ἄγω , ἀκολουθέω αὐτός ὁ λόγος , καθά τις οἰκέτης . ὁ τοιοῦτος συμπλοκή ὁ ὁ ὁρμή κινέω αἴτιος μαρτυρέω καί ὁ ὁ Χρύσιππος παράδειγμα . ὁ μέν γάρ πρός ἀνάντης θέω ὁ λογικός μόνος δύναμις ἡγέομαι , ὁ δέ ἀκούσιος ἐπί κρημνός φέρω ὁ ἄλογος , ὅς δή ὁ βάρος ὁ σῶμα φημί ὑπάρχω , ὁ δέ εἰς ὁ κατάντης θέω ἀμφότερος . οὕτως δέ καί ὁ ἐπί ὁμαλής , εἰ πρόσω ῥέπω , ὡς , εἰ ἀνανεύω ὀπίσω , θέω μέν ἄν οὕτως γε ὁ ἕτερος ἥσσων , ἵστημι δέ ἄν , ὁπότε βούλομαι . ὥστε οὐδείς ἄχρι γε ὁ ὁ ὅρος ἐξήγησις ὁ Χρύσιππος ἐναντίος ἀποφαίνω ὁ παλαιός .