galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 1.6
Τὸ γὰρ ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἐρασίστρατον λεγόμενον , ὡς πρὶν μὲν τοῦ γυμνωθῆναι πνεῦμα μόνον ἐν αὐτῇ περιείχετο , γυμνωθείσης δὲ παρεμπίπτει τὸ αἷμα , οὐδὲν ἄλλ’ ἐστὶν ἢ ἀνθρώπων λόγος ἀναισχύντων πρὸς τὸν ἔλεγχον . ἀλλὰ καὶ τοῦτ’ αὐτῶν ἐλέγξαι τὸ ἀναισχύντημα ῥᾷστόν ἐστιν . εἰ γὰρ δὴ παρὰ φύσιν εἰς τὴν πνευματικὴν κοιλίαν τῆς καρδίας ἐκπέπτωκε τὸ αἷμα , πάντ’ ἐχρῆν , οἶμαι , συγκεχύσθαι τὰ κατὰ φύσιν αὐτῆς ἔργα , καὶ μήτε τὰς ἀρτηρίας ἔθ’ ὁμοίως σφύζειν , ὡς ὅτ’ ἐκ τοῦ παρ’ αὐτῆς ἐπληροῦτο πνεύματος , ἀπολωλέναι τε παμπόλλας ἐνεργείας , ὡς ἂν τῆς πηγῆς αὐτῶν οὐκέτι οὔσης . Ἐρασίστρατος μὲν γὰρ ζωτικοῦ πνεύματος , Χρύσιππος δὲ τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος πλήρη φασὶν εἶναι τὴν κοιλίαν ταύτην . ἀλλ’ οὐδὲν ὅλως τὸ ζῶον καταλαμβάνει σύμπτωμα . καὶ τοῦτ’ ἔνεστι τῷ βουλομένῳ μαθεῖν παρ’ ἡμῶν , ὥσπερ ἀμέλει πολλάκις ἐδείξαμεν οὐκ ὀλίγοις τῶν ἀπιστούντων , εὐθὺς ἀντιπαραβάλλοντες αὐτοῖς ἐφ’ ἑτέρου ζώου , πολλάκις δὲ καὶ καθ’ ἒν ὁτιοῦν ταὐτὸν , ὁπόσα τε καὶ ὁποῖα καταλαμβάνει τὸ σύμπαν σῶμα παθήματα , κοιλίας ἐγκεφάλου τρωθείσης . καίτοι τί λέγω τρωθείσης ; εἰ γὰρ καὶ πρὶν τρῶσαι θλίψῃς ἡντινοῦν αὐτῶν , ἀκίνητόν τε καὶ ἀναίσθητον , ἄπνουν τε καὶ ἄφωνον εὐθὺς ἔσται τὸ ζῶον . οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἀνατιτραμένων φαίνεται συμπίπτον . ﻿ ἐν γὰρ τῷ τὰ κατεαγότα τῶν ὀστῶν ἐκκόπτειν , ὑποβάλλειν ἀναγκαζομένων ἡμῶν ἀσφαλείας ἕνεκα τοὺς καλουμένους μηνιγγοφύλακας , εἰ βραχεῖ βιαιότερον ἐπιθλίψει τις αὐτοῖς τὸν ἐγκέφαλον , ἀναίσθητός τε καὶ ἀκίνητος ἁπασῶν τῶν καθ’ ὁρμὴν κινήσεων ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖται , οὐ μὴν τήν γε καρδίαν γυμνωθεῖσαν θλιβόντων . ἀλλ’ ἔγωγε οἶδα καὶ πυράγρᾳ ποτὲ χαλκέως ἐπιτρέψας τινὶ περιλαβεῖν αὐτὴν , ἐπειδὴ καὶ τῶν δακτύλων ἐξεπήδα βιαίως παλλομένη . ἀλλ’ οὐδὲν οὐδὲ τότε τὸ ζῶον ἔπασχεν , οὔτε εἰς αἴσθησιν , οὔτε εἰς κίνησιν τὴν καθ’ ὁρμὴν , ἀλλ’ ἐκεκράγει τε μεγάλα , καὶ ἀκωλύτως ἀνέπνει , καὶ πάντα ἐκίνει σφοδρῶς τὰ κῶλα . μόνη γὰρ ἡ τῶν ἀρτηριῶν βλάπτεται κίνησις , οὕτω διαληφθείσης τῆς καρδίας , ἄλλο δὲ οὐδὲν πάσχει τὸ ζῶον , ἀλλ’ , ἄχρι περ ἂν ζῇ , καὶ κινεῖ πάντα τὰ μέλη , καὶ ἀναπνεῖ . ἐγκεφάλου δὲ οὕτω θλιφθέντος , ἔμπαλιν ἅπαντα συμπίπτει · σφύζουσι μὲν αἱ ἀρτηρίαι κατὰ φύσιν ἅμα τῇ καρδίᾳ , κινεῖται δ’ οὐδὲν μέλος , οὐδὲ ἀναπνεῖ τὸ ζῶον , οὐδὲ ἐκφωνεῖ . ἤδη μὲν οὖν ἐκ τῶνδε καὶ ἄλλο τι μεῖζον ἐκφαίνεται , τὸ μήτε τὴν καρδίαν ἐγκεφάλου τινὸς δεῖσθαι πρὸς τὴν οἰκείαν κίνησιν , μήτε τὸν ἐγκέφαλον τῆς καρδίας . οὐ μὴν τούτου γε ἕνεκεν ἐμνημόνευσα τῶν ἐκ τῆς ἀνατομῆς φαινομένων , ἀλλ’ ὅπως ἐπιδείξαιμι τὸ ψυχικὸν πνεῦμα κατὰ τὰς τοῦ ἐγκεφάλου κοιλίας περιεχόμενον . ἔνθα νῦν καὶ μάλιστα μεμψαίμην ἂν τὸν Χρύσιππον , ὅτι βουλόμενος εἰλικρινές τι καὶ καθαρὸν εἶναι πνεῦμα τὸ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς , οὐ προσηκόντως ἐν τῇ καρδίᾳ καθίδρυσεν αὐτό . καίτοι Χρύσιππον μὲν ἄν τις ἀποδέξαιτο μετρίως ἀποφηνάμενον , ὡς μήθ’ ὅτι τῶν νεύρων ἀρχὴ ἡ καρδία τὴν γνῶσιν αὐτῷ χαρίζεσθαι , μήτ’ ἄλλο μηδὲν τῶν κατὰ τὸ πρόβλημα τοῦτο ζητουμένων · ὁμολογεῖ γὰρ ἀπείρως ἔχειν τῶν ἀνατομῶν . Ἀριστοτέλει δέ γε καὶ Πραξαγόρᾳ , παρὰ τὸ φαινόμενον ἀποφαινομένοις , ἀρχὴν τῶν νεύρων εἶναι τὴν καρδίαν , ἐγκαλέσειεν ἄν τις δικαίως . ὅτι μὲν γὰρ ἄλλα πολλὰ τῶν κατὰ τὰς ἀνατομὰς ἀκριβῶς οὐχ ἑωράκασιν , ἐξ ὧν ὑπελείποντο συνταγμάτων ἔνεστι καταμαθεῖν · ὅτι δὲ ἤτοι παντάπασιν αὐτοὶ τυφλώττοντες , ἢ τυφλοῖς διαλεγόμενοι , περὶ τῆς τῶν νεύρων ἀρχῆς ἔγραψαν , οὐ λόγοις χρὴ μακροῖς κατασκευάζειν , ἀλλ’ ἐπὶ τὴν αἴσθησιν ἰέναι . φαίνεται γὰρ , ὡς ἔμπροσθεν ἐδήλωσα , τὰ μὲν τῶν νεύρων ἐξ ἐγκεφάλου ἄντικρυς ἐκπεφυκότα , τὰ δ’ ἐκ τοῦ νωτιαίου μυελοῦ , νωτιαῖος δ’ αὐτὸς ἐξ ἐγκεφάλου . βέλτιον οὖν ἦν οὔθ’ ἁπλῶς ἀρχὴν τῶν νεύρων ἀποφήνασθαι τὴν καρδίαν , ὅπερ Ἀριστοτέλης ἐποίησεν , οὔτε ἐκ πανουργίας τινὸς ἐπιβεβουλευμένης , ὡς ὁ Πραξαγόρας . οὗτος γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐπειδὴ μηδὲν ἑώρα νεῦρον ἐκφυόμενον τῆς καρδίας , ἐφιλοτιμεῖτο δὲ πρὸς Ἱπποκράτην , καὶ πάντως ἐβούλετο τὸν ἐγκέφαλον ἀφελέσθαι τῆς τῶν νεύρων ἀρχῆς , οὐ σμικρὸν ἀπετόλμησε ψεύσασθαι , τὰς ἀρτηρίας φάμενος ἐν τῷ προϊέναι καὶ κατασχίζεσθαι στενὰς γιγνομένας εἰς νεῦρα μεταβάλλειν · τοῦ γὰρ δὴ σώματος αὐτῶν ὑπάρχοντος νευρώδους μὲν , ἀλλὰ κοίλου , κατὰ τὴν ἐπὶ πλέον ἐν τῷ ζώῳ σχίσιν οὕτως γιγνομένων μικρῶν τῶν κοιλοτήτων , ὡς ἐπιπίπτειν ἀλλήλοις τοὺς χιτῶνας , ὁπόταν τοῦτο πρῶτον γένηται , νεῦρον ἤδη φαίνεσθαι τὸ ἀγγεῖον . Ἐρασίστρατος μὲν οὖν οὐδὲ ἀντιλογίας ἠξίωσε τὸν λόγον , ὡς ἀναισχύντως ἀποτετολμημένον .
Lemmas: ὁ γάρ ὑπό ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος λέγω , ὡς πρίν μέν ὁ γυμνόω πνεῦμα μόνος ἐν αὐτός περιέχω , γυμνόω δέ παρεμπίπτω ὁ αἷμα , οὐδείς ἄλλος εἰμί ἤ ἄνθρωπος λόγος ἀναίσχυντος πρός ὁ ἔλεγχος . ἀλλά καί οὗτος αὐτός ἐλέγχω ὁ ἀναισχύντημα ῥᾴδιος εἰμί . εἰ γάρ δή παρά φύσις εἰς ὁ πνευματικός κοιλία ὁ καρδία ἐκπίπτω ὁ αἷμα , πᾶς χρή , οἴομαι , συγχέω ὁ κατά φύσις αὐτός ἔργον , καί μήτε ὁ ἀρτηρία ἔτι ὅμοιος σφύζω , ὡς ὅτε ἐκ ὁ παρά αὐτός πληρόω πνεῦμα , ἀπόλλυμι τε πάμπολυς ἐνέργεια , ὡς ἄν ὁ πηγή αὐτός οὐκέτι εἰμί . Ἐρασίστρατος μέν γάρ ζωτικός πνεῦμα , Χρύσιππος δέ ὁ ψυχικός πνεῦμα πλήρης φημί εἰμί ὁ κοιλία οὗτος . ἀλλά οὐδείς ὅλος ὁ ζῷον καταλαμβάνω σύμπτωμα . καί οὗτος ἔνειμι ὁ βούλομαι μανθάνω παρά ἐγώ , ὥσπερ ἀμέλει πολλάκις δείκνυμι οὐ ὀλίγος ὁ ἀπιστέω , εὐθύς ἀντιπαραβάλλω αὐτός ἐπί ἕτερος ζῷον , πολλάκις δέ καί κατά ἐν ὁστισοῦν αὐτός , ὁπόσος τε καί ὁποῖος καταλαμβάνω ὁ σύμπας σῶμα πάθημα , κοιλία ἐγκέφαλος τιτρώσκω . καίτοι τίς λέγω τιτρώσκω ; εἰ γάρ καί πρίν τιτρώσκω θλίβω ὅστις αὐτός , ἀκίνητος τε καί ἀναίσθητος , ἄπνοος τε καί ἄφωνος εὐθύς εἰμί ὁ ζῷον . οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἀνατιτράω φαίνω συμπίπτω . ﻿ ἐν γάρ ὁ ὁ κατάγνυμι ὁ ὀστέον ἐκκόπτω , ὑποβάλλω ἀναγκάζω ἐγώ ἀσφάλεια ἕνεκα ὁ καλέω μηνιγγοφύλαξ , εἰ βραχύς βίαιος ἐπιθλίβω τις αὐτός ὁ ἐγκέφαλος , ἀναίσθητος τε καί ἀκίνητος ἅπας ὁ κατά ὁρμή κίνησις ὁ ἄνθρωπος ἀποτελέω , οὐ μήν ὁ γε καρδία γυμνόω θλίβω . ἀλλά ἐγώ οἶδα καί πυράγρα ποτέ χάλκεος ἐπιτρέπω τις περιλαμβάνω αὐτός , ἐπειδή καί ὁ δάκτυλος ἐκπηδάω βίαιος πάλλω . ἀλλά οὐδείς οὐδέ τότε ὁ ζῷον πάσχω , οὔτε εἰς αἴσθησις , οὔτε εἰς κίνησις ὁ κατά ὁρμή , ἀλλά κράζω τε μέγας , καί ἀκώλυτος ἀναπνέω , καί πᾶς κινέω σφοδρός ὁ κῶλον . μόνος γάρ ὁ ὁ ἀρτηρία βλάπτω κίνησις , οὕτως διαλαμβάνω ὁ καρδία , ἄλλος δέ οὐδείς πάσχω ὁ ζῷον , ἀλλά , ἄχρι περ ἄν ζάω , καί κινέω πᾶς ὁ μέλος , καί ἀναπνέω . ἐγκέφαλος δέ οὕτως θλίπτω , ἔμπαλιν ἅπας συμπίπτω · σφύζω μέν ὁ ἀρτηρία κατά φύσις ἅμα ὁ καρδία , κινέω δέ οὐδείς μέλος , οὐδέ ἀναπνέω ὁ ζῷον , οὐδέ ἐκφωνέω . ἤδη μέν οὖν ἐκ ὅδε καί ἄλλος τις μέγας ἐκφαίνω , ὁ μήτε ὁ καρδία ἐγκέφαλος τις δέω πρός ὁ οἰκεῖος κίνησις , μήτε ὁ ἐγκέφαλος ὁ καρδία . οὐ μήν οὗτος γε ἕνεκα μνημονεύω ὁ ἐκ ὁ ἀνατομή φαίνω , ἀλλά ὅπως ἐπιδείκνυμι ὁ ψυχικός πνεῦμα κατά ὁ ὁ ἐγκέφαλος κοιλία περιέχω . ἔνθα νῦν καί μάλα μέμφομαι ἄν ὁ Χρύσιππος , ὅτι βούλομαι εἰλικρινής τις καί καθαρός εἰμί πνεῦμα ὁ κατά ὁ ἀρχή ὁ ψυχή , οὐ προσηκόντως ἐν ὁ καρδία καθιδρύω αὐτός . καίτοι Χρύσιππος μέν ἄν τις ἀποδείκνυμι μέτριος ἀποφαίνω , ὡς μήτε ὅτι ὁ νεῦρον ἀρχή ὁ καρδία ὁ γνῶσις αὐτός χαρίζω , μήτε ἄλλος μηδείς ὁ κατά ὁ πρόβλημα οὗτος ζητέω · ὁμολογέω γάρ ἄπειρος ἔχω ὁ ἀνατομή . Ἀριστοτέλης δέ γε καί Πραξαγόρας , παρά ὁ φαίνω ἀποφαίνω , ἀρχή ὁ νεῦρον εἰμί ὁ καρδία , ἐγκαλέω ἄν τις δίκαιος . ὅτι μέν γάρ ἄλλος πολύς ὁ κατά ὁ ἀνατομή ἀκριβής οὐ ὁράω , ἐκ ὅς ὑπολείπω σύνταγμα ἔνειμι καταμανθάνω · ὅτι δέ ἤτοι παντάπασι αὐτός τυφλώττω , ἤ τυφλός διαλέγω , περί ὁ ὁ νεῦρον ἀρχή γράφω , οὐ λόγος χρή μακρός κατασκευάζω , ἀλλά ἐπί ὁ αἴσθησις ἔρχομαι . φαίνω γάρ , ὡς ἔμπροσθεν δηλόω , ὁ μέν ὁ νεῦρον ἐκ ἐγκέφαλος ἄντικρυς ἐκφύω , ὁ δέ ἐκ ὁ νωτιαῖος μυελός , νωτιαῖος δέ αὐτός ἐκ ἐγκέφαλος . ἀγαθός οὖν εἰμί οὔτε ἁπλῶς ἀρχή ὁ νεῦρον ἀποφαίνω ὁ καρδία , ὅς Ἀριστοτέλης ποιέω , οὔτε ἐκ πανουργία τις ἐπιβουλεύω , ὡς ὁ Πραξαγόρας . οὗτος γάρ ὁ ἀνήρ ἐπειδή μηδείς ὁράω νεῦρον ἐκφύω ὁ καρδία , φιλοτιμέομαι δέ πρός Ἱπποκράτης , καί πάντως βούλομαι ὁ ἐγκέφαλος ἀφαιρέω ὁ ὁ νεῦρον ἀρχή , οὐ μικρός ἀποτολμάω ψεύδω , ὁ ἀρτηρία φημί ἐν ὁ προέρχομαι καί κατασχίζω στενός γίγνομαι εἰς νεῦρον μεταβάλλω · ὁ γάρ δή σῶμα αὐτός ὑπάρχω νευρώδης μέν , ἀλλά κοῖλος , κατά ὁ ἐπί πολύς ἐν ὁ ζῷον σχίσις οὕτως γίγνομαι μικρός ὁ κοιλότης , ὡς ἐπιπίπτω ἀλλήλων ὁ χιτών , ὁπόταν οὗτος πρῶτος γίγνομαι , νεῦρον ἤδη φαίνω ὁ ἀγγεῖον . Ἐρασίστρατος μέν οὖν οὐδέ ἀντιλογία ἀξιόω ὁ λόγος , ὡς ἀναίσχυντος ἀποτολμάω .