galenus.de-placitis-hippocratis-et-platonis 9.9
Ἀλλὰ Πλάτων γε καὶ τὸ κατασκευάσαν ἡμᾶς αἴτιον ἀπεφῄνατο , τὸν τοῦ κόσμου δημιουργὸν θεὸν , τοῖς ἑαυτοῦ παισὶ κελεῦσαι λόγῳ διαπλάσαι τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος , λαβόντας μὲν παρ’ αὐτοῦ τῆς ἀθανάτου ψυχῆς τὴν οὐσίαν , προσθέντας δ’ ἐν αὐτῇ τὸ γεννητόν . ἀλλ’ ἐκεῖνό γε χρὴ γινώσκειν ἡμᾶς , ὡς οὐκ ἔστιν ὅμοιον εἶδος ἀποδείξεώς τε καὶ θέσεως τοῦ κατὰ πρόνοιαν θεοῦ τινος ἢ θεῶν ἡμᾶς κατεσκευάσθαι , καὶ τοῦ γνῶναι τὴν οὐσίαν τοῦ κατασκευάσαντος , ὥσπερ οὐδὲ τῆς ψυχῆς ἡμῶν . ὅτι μὲν ἄκρας ἐστὶ σοφίας καὶ δυνάμεως ἡ τοῦ σώματος ἡμῶν κατασκευὴ , δι’ ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἷπον ἐπιδείκνυται . τὰ δὲ περὶ τῆς οὐσίας τῆς ψυχῆς καὶ τῶν διαπλασάντων ἡμᾶς θεῶν , ἔτι τε μᾶλλον ὅσα περὶ τοῦ σώματος ἡμῶν λέγεται παντὸς ὑπὸ τοῦ θειοτάτου Πλάτωνος , ἄχρι τοῦ πιθανοῦ καὶ εἰκότος ἐκτείνεται , ὡς αὐτὸς ἐδήλωσεν ἐν Τιμαίῳ , πρῶτον ἐνάρχεσθαι μέλλων τῆς φυσιολογίας , εἶτα καὶ μεταξὺ κατὰ τὴν διέξοδον λόγου παρεντιθεὶς τὴν ἀπόφασιν . ἄρχεσθαι μὲν οὖν μέλλων αὐτοῦ ὁ Τίμαιος , ( τοῦτον γὰρ ὑπέθετο τοὺς περὶ φύσεως τῶν κατὰ τὸν κόσμον ἅπαντα λόγους διερχόμενον , ) ᾧδέ πώς φησι . ἐὰν οὖν , ὦ Σώκρατες , πολλὰ πολλῶν εἰπόντων περὶ θεῶν καὶ τῆς τοῦ παντὸς γενέσεως , μὴ δυνατοὶ γενώμεθα πάντη πάντως ἂν τοὺς αὐτοὺς αὐτῆς ὁμολογουμένους λόγους καὶ ἀπηκριβωμένους ἀποδοῦναι , μὴ θαυμάσῃς , ἀλλ’ ἐὰν ἄρα μηδενὸς ἧττον παρεχώμεθα , εἰκότως ἀγαπᾷν χρὴ , μεμνημένους , ὡς ὁ λέγων , ὑμεῖς τε οἱ κριταὶ φύσιν ἀνθρωπίνην ἔχομεν . ὥστε περὶ τούτου τὸν εἰκότα μῦθον ἀποδεχομένους πρέπει μηδὲν ἔτι πέρα ζητεῖν . οὕτω δὲ καὶ τὰ περὶ ψυχῆς αὐτῷ γεγραμμένα τοῦ πιθανοῦ καὶ εἰκότος ἔχεσθαί φησιν , ᾧδέ πως εἰπών . τὰ μὲν οὖν περὶ ψυχῆς , ὅσον θνητὸν ἔχει , καὶ ὅσον θεῖον , καὶ όπῃ , καὶ μεθ’ ὧν , καὶ δι’ ἃ χωρὶς ᾠκίσθη , τὸ μὲν ἀληθὲς ὡς εἴρηται , θεοῦ ξυμφήσαντος , τότ’ ἂν οὕτω μόνως διϊσχυριζοίμεθα . τό γε μὴν εἰκὸς ἡμῖν εἰρῆσθαι , καὶ νῦν ἔτι μᾶλλον ἀνασκοποῦσι διακινδυνευτέον τε φάναι καὶ πεφάσθω . ὥσπερ οὖν ταῦτα περὶ ψυχῆς εἶπεν ἄχρι τοῦ πιθανοῦ καὶ εἰκότος ἡμῖν γιγνώσκεσθαι προειρημένα , καὶ διὰ τοῦτο κᾀγὼ τολμηρῶς ἀποφῄνασθαι περὶ αὐτῶν οὐ θεωρῶ , κατὰ δὲ τοὐναντίον , ὅτι πλείω τὰ τῆς ψυχῆς ἐστιν εἴδη , καὶ ὅτι τριχῆ κατῴκισται , καὶ ὅτι τὸ μὲν αὐτῶν θεῖόν ἐστιν , ᾧ λογιζόμεθα , τὰ δὲ λοιπὰ δύο παθητικὰ , τὸ μὲν , ᾧ θυμούμεθα , τὸ δὲ , ᾧ τῶν διὰ τοῦ σώματος ἡδονῶν ἐπιθυμοῦμεν , ὃ κᾀν τοῖς φυτοῖς ἐστιν , ἀποδείξεις ἔχειν φημὶ , καὶ μέντοι καὶ ὅτι τὸ μὲν ἐν ἐγκεφάλῳ κατῴκισται , τὸ δὲ ἐν καρδίᾳ , τὸ δ’ ἐν ἥπατι . καὶ γὰρ τούτων εἰσὶν ἀποδείξεις ἐπιστημονικαὶ , καὶ περὶ αὐτῶν ἠγωνισάμην ἐν τοῖς πρώτοις ἓξ ὑπομνήμασι τῆσδε τῆς πραγματείας , οὔτε περὶ τῆς οὐσίας εἰπών τι τῶν τριῶν εἰδῶν τῆς ψυχῆς , οὔτε περὶ τῆς ἀθανασίας , οὔθ’ ὅλως ζητήσας , πότερα κυρίως ὀνομάζων εἴρηκεν ἐν Τιμαίῳ θνητὰ τὰ δύο μέρη τῆς ψυχῆς , ἢ ταύτην αὐτοῖς ἐπήνεγκε τὴν προσηγορίαν , ἀθανάτοις οὖσιν , ὡς χείροσι τοῦ λογιστικοῦ , καὶ ὡς κατὰ τὰ θνητὰ τῶν ζώων ἐνεργοῦσι μόνον . τὸ γὰρ , ὅτι τριχῆ κατῴκισται τὰ ψυχῆς εἴδη , καὶ ὅτι τοσάσδε τὰς δυνάμεις ἕκαστον αὐτῶν ἔχει , καὶ ὅτι τοιάσδε τινὰς εἴς . τε τὴν ἰατρικὴν τέχνην χρήσιμον ὑπάρχειν , εἴς τε τὴν ἠθικήν τε καὶ πολιτικὴν ὀνομαζομένην φιλοσοφίαν , εὐλόγως Ἱπποκράτει τε καὶ ἡμῖν ζητεῖται . πότερον δὲ καὶ τὸ θυμοειδὲς καὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν ἀθάνατα τετύχηκεν ὄντα , καθάπερ ἡγοῦνται πολλοὶ τῶν Πλατωνικῶν , ἢ θνητὰ , κυρίως εἴρηται κατὰ Τίμαιόν τι μᾶλλον , οὐ πάνυ τι χρήσιμον οὔτ’ εἰς ἰατρικὴν οὔτε τὴν ἠθικήν τε καὶ πολιτικὴν φιλοσοφίαν ὀνομαζομένην ὑπάρχον , εἰκότως τοῖς ἰατροῖς καὶ πολλοῖς τῶν φιλοσόφων παραλέλειπται . τῆς θεωρητικῆς οὖν φιλοσοφίας ἐστὶ μᾶλλον , ἢ τῆς πρακτικῆς . ἀλλ’ ὅτι τὸ βέβαιον αἱ περὶ τούτων ἀποδείξεις οὐκ ἔχουσιν , αὐτὸν ἐπέδειξα τὸν Πλάτωνα διὰ τῆς ἐν Τιμαίῳ ῥήσεως ὁμολογοῦντα . οὐ μὴν περί γε τῶν ἐν τῷ τετάρτῳ Πολιτείας ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένων ἔστιν εἰπεῖν , ὡς ἄχρι τοῦ πιθανοῦ προερχομένων μόνον . ἀλλ’ ἐμοὶ μὲν ἐπιστημονικαὶ δοκοῦσιν αἱ ἀποδείξεις ὑπάρχειν , ἄλλο μὲν εἶναι τὸ λογιστικὸν , ἄλλο δὲ τὸ θυμοειδὲς , ἄλλο δὲ τὸ ἐπιθυμοῦν ἀποδεικνύντος αὐτοῦ . ᾧ δὴ καὶ δῆλον , ὅπερ ἐξ ἀρχῆς λέγω , χαλεπώτατον εἶναι διακρίνειν τὰς ὁμοιότητας . ὅπου γὰρ αὐτῶν τῶν Πλατωνικῶν πολλοὶ ἐναντίως οἷς ὁ Πλάτων ἀπεφῄνατο ἐδόξασαν , πῶς ἄν τις ἐπὶ τοῖς ἄλλοις φιλοσόφοις θαυμάσειεν ἀγνοοῦσι διακρίνειν τὸ πιθανὸν μὲν , οὐκ ἀληθὲς δὲ , τοῦ βεβαίως ἀληθοῦς , ὅπερ οὐκ ἂν ἐγένετο , οὐδὲ μιᾶς ὁμοιότητος οὔσης τοῖς ψευδέσι καὶ πιθανοῖς πρὸς τὰ μετ’ ἐπιστήμης δεικνύμενα . μάθοις δ’ ἂν ἐναργῶς αὐτὸ τοῦτο κᾀκ τοῦ τετάρτου τῆς Πολιτείας . ἀξιώματι γὰρ εἰς τὴν ἀπόδειξιν μέλλων χρῆσθαι τοῦ πλείω τὰ τῆς ψυχῆς ἡμῶν εἶναι μόρια προσέχειν ἀκριβῶς αὐτῷ παρακελεύεται , γιγνώσκων ἐνίους ἀντεροῦντας , ὡς οὐκ ἀληθῆ , διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἀντικρίνειν ἀπὸ τῶν ἀληθινῶν τὰ πιθανὰ μὲν , οὐκ ἀληθῆ δὲ , πολλῆς ἐν αὐτοῖς οὔσης ὁμοιότητος . ἐντεῦθεν γάρ τοι καὶ τὸ τῶν δογμάτων πλῆθος ἐγένετο κατ’ ἰατρικήν τε καὶ φιλοσοφίαν , οὐ δυναμένων ἁπάντων διορίζειν ἀπὸ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὑπαρχόντων τισὶν , ἢ ἑπομένων , ἢ μαχομένων , ἤ τινα ἄλλην σχέσιν ἐχόντων πρὸς ἄλλα , τὰ τὸ δυνατὸν ἔχοντα μόνον . ὁμοιότης γάρ ἐστι κᾀνταῦθα πολλοῖς τῶν ἀναγκαίων πρὸς τὰ δυνατὰ μὲν , ὅσον ἐπὶ τῇ νοήσει , μὴ μέντοι γε ὑπάρχοντα κατὰ ἀλήθειαν . ἀλλὰ καὶ τούτων κᾀνταῦθα μόνοις τοῖς γεγυμνασμένοις κατ’ αὐτὰ καλῶς τὴν διάγνωσιν οἴονται πεποιῆσθαι , καὶ μόνη γ’ ἀρκέσει τοῖς βουλομένοις ἀποδεικτικοῖς γενέσθαι , μετὰ τοῦ δηλονότι συνετοῖς εἶναι φύσει . θαυμάζειν οὖν δίκαιόν ἐστι καὶ μετὰ τοῦτο τὸν Πλάτωνα , μὴ μόνον τὰς μεθόδους εἰπόντα διὰ συντόμων , ἀλλὰ καὶ γυμνάσαντα καθ’ ἑκάστην . ἔστι μὲν γὰρ τρία κεφάλαια , πρῶτον μὲν τὸ περὶ διαίρεσιν καὶ σύνθεσιν , δεύτερον δὲ τὸ περὶ τὴν τῶν ἀκολούθων τε καὶ μαχομένων γνῶσιν , ἐπ’ αὐτοῖς δὲ τρίτον τὸ κατὰ τὴν πρὸς ἄλληλα τῶν πραγμάτων μεταβολὴν ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ἴσως τε καὶ ὁμοίως , καὶ ἀνάλογόν ἐστιν ἥ τε ταὐτοῦ καὶ ἡ ἑτέρου γνῶσις , οἷς ἅπασι κοινὰ συμβέβηκε , περὶ ἃ γεγυμνάσθαι χρὴ , τὸ δυνατὸν καὶ ἀναγκαῖον , ἥ τ’ ἐν τούτοις ὁμοιότης τε καὶ ἀνομοιότης . οἱ μὲν οὖν σκοποὶ , καθ’ οὓς ἕκαστα τούτων ὀρθῶς ἄν τις μεταχειρίζοιτο , παντάπασιν ὀλίγοι , καὶ τὸ κατ’ αὐτοὺς γυμνάσιον οὐκ ὀλίγου χρόνου δεόμενον . ἐνδείκνυται δὲ τοῦτο καὶ κατὰ τὸ τέταρτον τῆς Πολιτείας ὁ Πλάτων , ἔνθα βούλεται δεῖξαι τὴν ψυχὴν ἡμῶν , οὐχ ἁπλῆν οὐδὲ μονοειδῆ κατὰ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ σύνθετον ἐκ τριῶν μερῶν , ὧς ἕκαστον μὲν ἴδιον ἔχει τὸ εἶδος , οὐ μίαν δὲ δύναμιν , ἀλλὰ πλείους . εἰς γὰρ τὴν ἀπόδειξιν αὐτοῦ χρῆταί τινι τῶν πρὸς νόησιν ἐναργῶν λόγῳ τοιῷδε . δῆλον ὅτι ταὐτὸν τἀναντία ποιεῖν ἢ πάσχειν κατὰ ταὐτόν τε καὶ πρὸς ταὐτὸν οὐκ ἐθελήσει ἅμα . τοῦτο μὲν οὖν τὸ ἀξίωμα , καθ’ ὃ τὴν ἀπόδειξιν ἐγχειρεῖ ποιήσασθαι . γιγνώσκων δὲ μὴ παντὶ τὸν εἰρημένον εἶναι λόγον σαφῆ ἐπάγει αὐτὸς οὗτος ᾧδε · ἑστάναι εἶπον καὶ κινεῖσθαι τὸ αὐτὸ ἅμα κατὰ τὸ αὐτὸ ἀδύνατον . οὐκ ἀρκεσθεὶς δὲ οὐδὲ τούτῳ διὰ τὸ συντόμως εἰρῆσθαι μακρότερον αὖθις διέρχεται τὸν αὐτὸν λόγον ᾧδέ πως γράφων . ἔτι τοίνυν ἀκριβέστερον διομολογησώμεθα , μήπως προϊόντες ἀμφισβητήσωμεν . εἰ γάρ τις λέγοι ἄνθρωπον ἑστηκότα , κινοῦντα δὲ τὰς χεῖράς τε καὶ τὴν κεφαλὴν , ὅτι ὁ αὐτὸς ἕστηκε καὶ κινεῖται ἅμα , οὐκ ἂν , οἶμαι , ἀξιοῖμεν οὕτως λέγειν δεῖν , ἀλλ’ ὅτι τὸ μέν τι αὐτοῦ ἕστηκε , τὸ δὲ κινεῖται . οὐχ οὕτως ; οὕτω . μετὰ δὲ τοῦτο τὸ παράδειγμα χρησιμώτερον ἕτερον εἰς ἀντιλογίαν τοῦ προκειμένου ἀξιώματος ἐπιφέρων ᾧδέ πως γράφει . οὐκοῦν , καὶ εἰ ἔτι μᾶλλον χαριεντίζοιτο ὁ ταῦτα λέγων κομψευόμενος , ὡς οἵ τε στρόμβοι ὅλοι ἑστᾶσί τε ἅμα καὶ κινοῦνται , ὅταν ἐν τῷ αὐτῷ πήξαντες τὸ κέντρον περιφέρωνται , ἢ καὶ ἄλλο τι κύκλῳ περιὸν ἐν τῇ αὑτοῦ ἕδρᾳ τοῦτο δρᾷν , οὐκ ἂν ἀποδεχοίμεθα , ὡς οὐ κατὰ ταὐτὰ αὐτῶν τὰ τοιαῦτα μενόντων τε καὶ φερομένων , ἀλλὰ φαίημεν ἂν , ἔχειν αὐτὰ εὐθύ τε καὶ περιφερὲς ἐν ἑαυτοῖς , καὶ κατὰ μὲν τὸ εὐθὺ ἑστάναι , οὐδαμῇ γὰρ ἀποκλίνειν , κατὰ δὲ τὸ περιφερὲς κύκλῳ κινεῖσθαι , καὶ ὅταν δὲ τὴν ἰθυωρίαν , ἢ εἰς δεξιὰ , ἢ εἰς ἀριστερὰ , ἢ εἰς τὸ πρόσθεν , ἢ εἰς τὸ ὄπισθεν ἐκκλίνει ἅμα περιφερόμενόν τε , οὐδαμῇ ἑστάναι . ταῦτα προειπὼν ὁ Πλάτων σαφέστατα συνάπτων αὐτὸς ἐφεξῆς φησιν · οὐδὲν ἄρα ἡμᾶς τῶν τοιούτων λεγομένων ἐκπλήξει , οὐδὲ μᾶλλόν τι πείσει , ὥς ποτέ τοί τι ἂν τὸ αὐτὸ ὂν ἅμα κατὰ τὸ αὐτὸ πρὸς τὸ αὐτὸ τἀναντία πάθοι , ἢ καὶ εἴη , ἢ καὶ ποιήσειεν . ἐν τούτοις διορίζει τὰς ἐν τοῖς εἰρημένοις πράγμασιν ὁμοιότητας ἐπιδεικνὺς , ὅπως ἐνδέχεταί τινα τῶν μὴ καθορώντων ἀκριβῶς αὐτὰς οἴεσθαι , τὸν εἰρημένον ὑπ’ αὐτοῦ καθόλου λόγον οὐκ εἶναι διὰ παντὸς οὐδ’ ἐπὶ πάντων ἀληθῆ · δύνασθαι γὰρ τἀναντία κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον πρὸς τὸ αὐτὸ ποιεῖν ἢ πάσχειν , ἐπὶ τὰ μόρια τὸν λόγον ἀνάγοντα , καθάπερ ἐπ’ ἀνθρώπου κινουμένου μὲν τοῖσδε τοῖς μορίοις , ἡσυχάζοντος δὲ τοῖσδε . πρόδηλον γὰρ , ὡς οὐ σώζεται τὸ ταὐτὸν ἀκριβῶς ἐν τοῖς τοιούτοις . ἀλλ’ ἐάν τις ἐπιδεῖξαι δύναιτο , τὸν δάκτυλον ἡσυχάζειν τε ἅμα καὶ κινεῖσθαι , οὗτος ἂν εἴη τὸ προειρημένον ἀξίωμα διαβεβληκώς . δείξας οὖν ὁ Πλάτων κᾀνταῦθα τὴν ὁμοιότητα τοῦ βουληθέντος ἀντειπεῖν κατὰ τὸν εἰρημένον λόγον , ἐφ’ ἑτέραν ἀντιλογίαν πιθανωτέραν μεταβὰς , ἐπιδείκνυσι κᾀκείνην κατὰ τὸ μὴ δύνασθαι διακρίνειν τὴν ὁμοιότητα τῆς ἀνομοιότητος ἐσομένην . ἐν γὰρ τοῖς στρόμβοις δύναιτ’ ἄν τις λέγειν τἀναντία μὴ περὶ ταὐτὸν σῶμα συμβαίνοντα , ὅταν ἐν ἑνὶ τόπῳ πήξαντες τὸ κέντρον περιφέρωνται . ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦτο τὸ παράδειγμά φησιν ὁ Πλάτων , ἕτερον μὲν εἶναι τὸ ἑστὸς τοῦ στρόμβου , ἕτερον δὲ τὸ περιφερόμενον , ὃ δὴ κύκλον προσηγόρευσεν αὐτός . ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ παντὶ σκοπὸν ἡμᾶς ἐδίδαξε τῆς διακρίσεως τῶν οὕτω λεγομένων ἐν διαφορᾷ κινεῖσθαι τοῦ τε ἀκριβῶς λεγομένου ταὐτοῦ , καὶ τοῦ παχέος τε καὶ πλατέος , καὶ οὐκ ἀκριβῶς . ὁ μὲν γὰρ αὐτὸς ἵππος οὐ δύναται κατὰ τὸν αὐτὸν ἅμα χρόνον εἰς Ἀθήνας τε καὶ Κόρινθον ἀπιέναι , καθάπερ οὐδ’ εἶναι κατὰ τὸν αὐτὸν ἅμα χρόνον Ἀθήνῃσι καὶ ἐν Κορίνθῳ , οὐδὲ μέλας καὶ λευκὸς εἶναί τε καὶ λέγεσθαι καθ’ ἕνα χρόνον τὸν αὐτὸν , εἰ μὴ τὸ μὲν ἥμισυ φέρε τοῦ σώματος λευκὸν αὐτοῦ εἴη , τὸ δ’ ἕτερον αὐτοῦ μέλαν , ἀλλ’ ὅτι οὔτε τὸ λευκὸν μέρος ἅμα λευκόν τε εἶναι καὶ μέλαν , οὔτε τὸ μέλαν ἅμα μέλαν τε καὶ λευκὸν οἷόν τ’ εἶναι . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς ἑξῆς γυμνάζων ἡμᾶς διακρίνει τό τε ταὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἑτέρου καὶ τὸ ὅμοιον ἀπὸ τοῦ ἀνομοίου . κᾀπειδὴ ταῦτα ἔπραξεν , αὐτὸς ἐφεξῆς κατὰ λέξιν ὡδί πως ἔγραψε . μήτοι τις , ἦν δ’ ἐγὼ , ἀσκέπτους ἡμᾶς ὄντας θορυβήσῃ , ὡς οὐδεὶς ποτοῦ ἐπιθυμεῖ , ἀλλὰ χρηστοῦ ποτοῦ , καὶ οὐ σίτου , ἀλλὰ χρηστοῦ σίτου , τὰ δ’ αὐτὰ ἕκαστα αὐτοῦ ἑκάστου μόνου . εὔδηλον οὖν ὅτι προσθεὶς κατὰ τὸν λόγον εὐθὺς ἐν ἀρχῇ , μήτοι τις , ἦν δ’ ἐγὼ , ἀσκέπτους ἡμᾶς ὄντας θορυβήσῃ , διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸ ἀσκέπτους , εἰδὼς ὅτι περὶ ἕκαστον τούτων ἐσκέφθαι χρὴ διατρίψαντα καὶ γυμνασάμενον πολυειδῶς . τοιαύτη γάρ τις ἡ περιοδευομένη φαντασία παρὰ τοῖς μετ’ αὐτὸν Ἀκαδημαϊκοῖς ὠνομάσθη . καὶ θαυμαστὸν οὐδὲν ἓν τῆς πολλῆς τῆς περὶ τὸ προκείμενον πρᾶγμα σκέψεως ἀκριβεστέραν αὐτοῦ γίγνεσθαι τὴν γνῶσιν , ὅπου γε καὶ τῶν ταῖς αἰσθήσεσι διαγιγνωσκομένων ἡ γνῶσις ἀκριβεστέρα τοῖς συνεχῶς αὐτὰ θεωμένοις γίγνεται , καθάπερ ἐπὶ πολλῶν διδύμων φαίνεται , δοκούντων τοῖς μὲν ἀήθεσιν ἀπαραλλάκτων εἶναι , τοῖς δὲ συνήθεσι καὶ πάνυ ῥᾳδίως διακρινομένων . ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀξιωμάτων αἱ ὁμοιότητες πλάνας καὶ αἱ ἀνομοιότητες παρέχουσι τοῖς ἀγυμνάστοις τε καὶ ἀσκέπτοις , οὕτω καὶ περὶ τῶν ζητουμένων πραγμάτων ἀπάτη γίγνεται πολλάκις οὐχ ἥκιστα καὶ διὰ τὰς ὁμωνυμίας διττὰς οὔσας , ἑτέρας μὲν ἐκ τοῦ τῶν ὁμογλώττων ἔθους , ἑτέρας δ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ τῶν διαλέκτων , ὥσπερ ἀμέλει καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν ψυχὴν μερῶν ἡ ζήτησις γέγονεν , ἀποδεικνύντος μὲν τοῦ Πλάτωνος , μὴ δύνασθαι τὸ ταὐτὸ τἀναντία ποιεῖν ἢ πάσχειν κατὰ ταὐτόν τε καὶ πρὸς ταὐτόν . ἐν γὰρ τοῖς ἐπιφερομένοις σαφῶς αὐτὸ τοῦτο διῆλθεν , ὀνομάζων ταὐτὸν τὸ τῆς ψυχῆς εἶδός τε καὶ μέρος . ἔνιοι δὲ τὸ ταὐτὸν ἐπὶ δυνάμεως εἰρῆσθαί φασιν , ὡς καὶ οὗτος εἶπεν , τὴν αὐτὴν δύναμιν ἑνὶ χρόνῳ πρὸς ἕν τι πρᾶγμα μὴ δύνασθαι τἀναντία ποιεῖν ἢ πάσχειν , οὐδὲ τοῦτ’ ἐννοήσαντες , ὅτι τὸ μὲν ποιεῖν ἐπὶ τῆς δυνάμεως ἀκούειν ἐγχωρεῖ , τὸ πάσχειν δ’ οὐκ ἐγχωρεῖ . κατὰ γὰρ τὸ δρᾷν ὁ Πλάτων ἀεὶ φαίνεται τὸ τῆς δυνάμεως ὄνομα προσφερόμενος , οὐ κατὰ τὸ πάσχειν . ἕκαστον γὰρ τῶν ὄντων δρᾷν μέν τι δύναται καθ’ ἣν ἔχει δύναμιν , ἡγούμενος , οὐ μὴν καὶ πάσχειν κατὰ δύναμιν , ἀλλὰ καὶ κατὰ ἀσθένειαν μᾶλλον , ὅτε ἰσχυρότερον αὐτοῦ τὸ συντυγχάνον ὑπάρχει . καὶ πρόδηλον δ’ ἐξ ὅλου τοῦ λόγου γέγονε , καθότι μοι δέδεικται καὶ διὰ τῆσδε τῆς πραγματείας , ἐν ᾗ περὶ τῶν τῆς ψυχῆς εἰδῶν ἐμνημόνευσα κατὰ τὴν τοῦ Πλάτωνος γνῶσιν τὸν λόγον ποιούμενος , ἓν μὲν λέγειν αὐτὸ , ὅ τί περ ἂν ὑποκείμενον ᾖ κατὰ τὴν ζήτησιν οὐσίαν ἰδίαν ἔχον , ἢ συμβεβηκός . οὐσία δὲ , ἥτις μὴ δύναται τἀναντία περὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἅμα δρᾷν τε καὶ πάσχειν , ἀλλὰ διὰ τὸ τῆς διαιρέσεως ὄνομα , λέγεται μὲν κυρίως , ὅταν ὅλον τι συνεχὲς ὂν τὰ μόρια τέμνηται . λέγεται δὲ καὶ κατὰ τὴν ἀπ’ αὐτοῦ μεταφορὰν , ὅταν εἰς διαφορὰς ἢ εἴδη συγχέωνταί τινες ἐν ταῖς τοιαύταις τομαῖς , ὡς οὐ δύνασθαι διακρῖναι τὴν τῆς οὐσίας εἰς τὰ μέρη διαίρεσιν ἀπὸ τῆς τῶν γενῶν τε καὶ διαφορῶν καὶ εἰδῶν διαιρέσεως , ἔτι δὲ μᾶλλον , ὅτε κατὰ τὸ τρίτον σημαινόμενον οἱ διαλεκτικοὶ διαίρεσιν ὀνομάζουσι τὴν τῶν φωνῶν εἰς τὰ σημαινόμενα , καὶ κατ’ ἄλλην , ὅταν τὰς φυσικὰς οὐσίας ἐξ ὕλης καὶ εἴδους ἀποίους συγκεῖσθαι λέγωσιν , ὥσπερ δή γε κᾀπειδὰν ἔκ τε τῆς ὑποκειμένης οὐσίας ἀποίου καὶ τῶν συμβεβηκότων αὐτῇ . λέγουσι γὰρ ἔνιοι φιλόσοφοι καὶ τὸ τοιοῦτον διαίρεσιν , ὥσπερ καὶ ἀνάλυσιν . οὐ μὴν τάς γε οὐσίας διαιρεῖσθαί φασιν εἰς τὰς ἐν αὐταῖς δυνάμεις , ἀλλ’ ἑκάστην ἄτμητον οὖσαν ἐνεργεῖν τι κατὰ τὰς ἐν αὐτῇ δυνάμεις . οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς λέγουσι δύναμιν ἔχειν τινὰ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ προστιθέασι , ποτὲ μὲν τοῦ καίειν , ἢ ψύχειν , ἢ ξηραίνειν , ἢ ὑγραίνειν , ποτὲ δὲ τοῦ φαντασιοῦσθαι , καὶ λογίζεσθαι , καὶ κινεῖν ἑαυτὴν , ἤ τι τῶν ἄλλων , ὅσα τε τοιαῦτα κατὰ τὴν λογιστικὴν ψυχὴν ἐνεργοῦμεν , αὐτὴν μὲν οὖσαν μίαν , ἔχουσαν δὲ δυνάμεις πολλὰς , ἃς ἁπάσας ἐν τῇ προειρημένῃ πραγματείᾳ διῆλθον .
Lemmas: ἀλλά Πλάτων γε καί ὁ κατασκευάζω ἐγώ αἴτιος ἀποφῄναμαι , ὁ ὁ κόσμος δημιουργός θεός , ὁ ἑαυτοῦ παῖς κελεύω λόγος διαπλάσσω ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος , λαμβάνω μέν παρά αὐτός ὁ ἀθάνατος ψυχή ὁ οὐσία , προστίθημι δέ ἐν αὐτός ὁ γεννητός . ἀλλά ἐκεῖνος γε χρή γιγνώσκω ἐγώ , ὡς οὐ εἰμί ὅμοιος εἶδος ἀπόδειξις τε καί θέσις ὁ κατά πρόνοια θεός τις ἤ θεός ἐγώ κατασκευάζω , καί ὁ γιγνώσκω ὁ οὐσία ὁ κατασκευάζω , ὥσπερ οὐδέ ὁ ψυχή ἐγώ . ὅτι μέν ἄκρος εἰμί σοφία καί δύναμις ὁ ὁ σῶμα ἐγώ κατασκευή , διά ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ περί ὁ οὐσία ὁ ψυχή καί ὁ διαπλάσσω ἐγώ θεός , ἔτι τε μάλα ὅσος περί ὁ σῶμα ἐγώ λέγω πᾶς ὑπό ὁ θεῖος Πλάτων , ἄχρι ὁ πιθανός καί ἔοικα ἐκτείνω , ὡς αὐτός δηλόω ἐν Τίμαιος , πρῶτος ἐνάρχομαι μέλλω ὁ φυσιολογία , εἶτα καί μεταξύ κατά ὁ διέξοδος λόγος παρεντίθημι ὁ ἀπόφασις . ἄρχω μέν οὖν μέλλω αὐτός ὁ Τίμαιος , ( οὗτος γάρ ὑποτίθημι ὁ περί φύσις ὁ κατά ὁ κόσμος ἅπας λόγος διέρχομαι , ) ὧδε πως φημί . ἐάν οὖν , ὦ Σωκράτης , πολύς πολύς λέγω περί θεός καί ὁ ὁ πᾶς γένεσις , μή δυνατός γίγνομαι πάντῃ πάντως ἄν ὁ αὐτός αὐτός ὁμολογέω λόγος καί ἀπακριβόομαι ἀποδίδωμι , μή θαυμάζω , ἀλλά ἐάν ἄρα μηδείς ἥσσων παρέχω , ἔοικα ἀγαπάω χρή , μιμνῄσκω , ὡς ὁ λέγω , σύ τε ὁ κριτής φύσις ἀνθρώπινος ἔχω . ὥστε περί οὗτος ὁ ἔοικα μῦθος ἀποδέχομαι πρέπω μηδείς ἔτι πέρα ζητέω . οὕτως δέ καί ὁ περί ψυχή αὐτός γράφω ὁ πιθανός καί ἔοικα ἔχω φημί , ὧδε πως λέγω . ὁ μέν οὖν περί ψυχή , ὅσος θνητός ἔχω , καί ὅσος θεῖος , καί όπῃ , καί μετά ὅς , καί διά ὅς χωρίς οἰκίζω , ὁ μέν ἀληθής ὡς λέγω , θεός σύμφημι , τότε ἄν οὕτως μόνος διισχυρίζομαι . ὁ γε μήν ἔοικα ἐγώ λέγω , καί νῦν ἔτι μάλα ἀνασκοπέω διακινδυνευτέον τε φημί καί φαίνω . ὥσπερ οὖν οὗτος περί ψυχή λέγω ἄχρι ὁ πιθανός καί ἔοικα ἐγώ γιγνώσκω προλέγω , καί διά οὗτος ἐͅγώ τολμηρός ἀποφῄνομαι περί αὐτός οὐ θεωρέω , κατά δέ ἐναντίος , ὅτι πολύς ὁ ὁ ψυχή εἰμί εἶδος , καί ὅτι τριχῆ κατοικίζω , καί ὅτι ὁ μέν αὐτός θεῖος εἰμί , ὅς λογίζομαι , ὁ δέ λοιπός δύο παθητικός , ὁ μέν , ὅς θυμόω , ὁ δέ , ὅς ὁ διά ὁ σῶμα ἡδονή ἐπιθυμέω , ὅς εἰͅν ὁ φυτόν εἰμί , ἀπόδειξις ἔχω φημί , καί μέντοι καί ὅτι ὁ μέν ἐν ἐγκέφαλος κατοικίζω , ὁ δέ ἐν καρδία , ὁ δέ ἐν ἧπαρ . καί γάρ οὗτος εἰμί ἀπόδειξις ἐπιστημονικός , καί περί αὐτός ἀγωνίζομαι ἐν ὁ πρῶτος ἕξ ὑπόμνημα ὅδε ὁ πραγματεία , οὔτε περί ὁ οὐσία λέγω τις ὁ τρεῖς εἶδος ὁ ψυχή , οὔτε περί ὁ ἀθανασία , οὔτε ὅλος ζητέω , πότερος κύριος ὀνομάζω λέγω ἐν Τίμαιος θνητός ὁ δύο μέρος ὁ ψυχή , ἤ οὗτος αὐτός ἐπιφέρω ὁ προσηγορία , ἀθάνατος εἰμί , ὡς κακός ὁ λογιστικός , καί ὡς κατά ὁ θνητός ὁ ζῷον ἐνεργέω μόνος . ὁ γάρ , ὅτι τριχῆ κατοικίζω ὁ ψυχή εἶδος , καί ὅτι τοσόσδε ὁ δύναμις ἕκαστος αὐτός ἔχω , καί ὅτι τοιόσδε τις εἰς . τε ὁ ἰατρικός τέχνη χρήσιμος ὑπάρχω , εἰς τε ὁ ἠθικός τε καί πολιτικός ὀνομάζω φιλοσοφία , εὔλογος Ἱπποκράτης τε καί ἐγώ ζητέω . πότερος δέ καί ὁ θυμοειδής καί ὁ ἐπιθυμητικός ἀθάνατος τυγχάνω εἰμί , καθά ἡγέομαι πολύς ὁ Πλατωνικός , ἤ θνητός , κύριος λέγω κατά Τίμαιος τις μάλα , οὐ πάνυ τις χρήσιμος οὔτε εἰς ἰατρικός οὔτε ὁ ἠθικός τε καί πολιτικός φιλοσοφία ὀνομάζω ὑπάρχω , ἔοικα ὁ ἰατρός καί πολύς ὁ φιλόσοφος παραλείπω . ὁ θεωρητικός οὖν φιλοσοφία εἰμί μάλα , ἤ ὁ πρακτικός . ἀλλά ὅτι ὁ βέβαιος ὁ περί οὗτος ἀπόδειξις οὐ ἔχω , αὐτός ἐπιδείκνυμι ὁ Πλάτων διά ὁ ἐν Τίμαιος ῥῆσις ὁμολογέω . οὐ μήν περί γε ὁ ἐν ὁ τέταρτος Πολιτεία ὑπό αὐτός γράφω εἰμί λέγω , ὡς ἄχρι ὁ πιθανός προέρχομαι μόνος . ἀλλά ἐγώ μέν ἐπιστημονικός δοκέω ὁ ἀπόδειξις ὑπάρχω , ἄλλος μέν εἰμί ὁ λογιστικός , ἄλλος δέ ὁ θυμοειδής , ἄλλος δέ ὁ ἐπιθυμέω ἀποδείκνυμι αὐτός . ὅς δή καί δῆλος , ὅς ἐκ ἀρχή λέγω , χαλεπός εἰμί διακρίνω ὁ ὁμοιότης . ὅπου γάρ αὐτός ὁ Πλατωνικός πολύς ἐναντίος ὅς ὁ Πλάτων ἀποφῄναμαι δοξάζω , πῶς ἄν τις ἐπί ὁ ἄλλος φιλόσοφος θαυμάζω ἀγνοέω διακρίνω ὁ πιθανός μέν , οὐ ἀληθής δέ , ὁ βέβαιος ἀληθής , ὅς οὐ ἄν γίγνομαι , οὐδέ εἷς ὁμοιότης εἰμί ὁ ψευδής καί πιθανός πρός ὁ μετά ἐπιστήμη δείκνυμι . μανθάνω δέ ἄν ἐναργής αὐτός οὗτος ἐͅκ ὁ τέταρτος ὁ Πολιτεία . ἀξίωμα γάρ εἰς ὁ ἀπόδειξις μέλλω χράω ὁ πολύς ὁ ὁ ψυχή ἐγώ εἰμί μόριον προσέχω ἀκριβής αὐτός παρακελεύομαι , γιγνώσκω ἔνιοι ἀντερῶ , ὡς οὐ ἀληθής , διά ὁ μή δύναμαι ἀντικρίνω ἀπό ὁ ἀληθινός ὁ πιθανός μέν , οὐ ἀληθής δέ , πολύς ἐν αὐτός εἰμί ὁμοιότης . ἐντεῦθεν γάρ τοι καί ὁ ὁ δόγμα πλῆθος γίγνομαι κατά ἰατρικός τε καί φιλοσοφία , οὐ δύναμαι ἅπας διορίζω ἀπό ὁ ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω τις , ἤ ἕπομαι , ἤ μάχομαι , ἤ τις ἄλλος σχέσις ἔχω πρός ἄλλος , ὁ ὁ δυνατός ἔχω μόνος . ὁμοιότης γάρ εἰμί ᾀνταῦθη πολύς ὁ ἀναγκαῖος πρός ὁ δυνατός μέν , ὅσος ἐπί ὁ νόησις , μή μέντοι γε ὑπάρχω κατά ἀλήθεια . ἀλλά καί οὗτος ᾀνταῦθη μόνος ὁ γυμνάζω κατά αὐτός καλός ὁ διάγνωσις οἴομαι ποιέω , καί μόνος γε ἀρκέω ὁ βούλομαι ἀποδεικτικός γίγνομαι , μετά ὁ δηλονότι συνετός εἰμί φύσις . θαυμάζω οὖν δίκαιος εἰμί καί μετά οὗτος ὁ Πλάτων , μή μόνος ὁ μέθοδος λέγω διά σύντομος , ἀλλά καί γυμνάζω κατά ἕκαστος . εἰμί μέν γάρ τρεῖς κεφάλαιος , πρῶτος μέν ὁ περί διαίρεσις καί σύνθεσις , δεύτερος δέ ὁ περί ὁ ὁ ἀκόλουθος τε καί μάχομαι γνῶσις , ἐπί αὐτός δέ τρίτος ὁ κατά ὁ πρός ἀλλήλων ὁ πρᾶγμα μεταβολή ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων , ἴσως τε καί ὅμοιος , καί ἀνάλογος εἰμί ὁ τε αὐτός καί ὁ ἕτερος γνῶσις , ὅς ἅπας κοινός συμβαίνω , περί ὅς γυμνάζω χρή , ὁ δυνατός καί ἀναγκαῖος , ὁ τε ἐν οὗτος ὁμοιότης τε καί ἀνομοιότης . ὁ μέν οὖν σκοπός , κατά ὅς ἕκαστος οὗτος ὀρθός ἄν τις μεταχειρίζω , παντάπασι ὀλίγος , καί ὁ κατά αὐτός γυμνάσιον οὐ ὀλίγος χρόνος δέω . ἐνδείκνυμι δέ οὗτος καί κατά ὁ τέταρτος ὁ Πολιτεία ὁ Πλάτων , ἔνθα βούλομαι δείκνυμι ὁ ψυχή ἐγώ , οὐ ἁπλόος οὐδέ μονοειδής κατά ὁ οὐσία , ἀλλά σύνθετος ἐκ τρεῖς μέρος , ὡς ἕκαστος μέν ἴδιος ἔχω ὁ εἶδος , οὐ εἷς δέ δύναμις , ἀλλά πολύς . εἰς γάρ ὁ ἀπόδειξις αὐτός χράω τις ὁ πρός νόησις ἐναργής λόγος τοιόσδε . δῆλος ὅτι αὐτός ἐναντίος ποιέω ἤ πάσχω κατά αὐτός τε καί πρός αὐτός οὐ ἐθέλω ἅμα . οὗτος μέν οὖν ὁ ἀξίωμα , κατά ὅς ὁ ἀπόδειξις ἐγχειρέω ποιέω . γιγνώσκω δέ μή πᾶς ὁ λέγω εἰμί λόγος σαφής ἐπάγω αὐτός οὗτος ὧδε · ἵστημι λέγω καί κινέω ὁ αὐτός ἅμα κατά ὁ αὐτός ἀδύνατος . οὐ ἀρκέω δέ οὐδέ οὗτος διά ὁ σύντομος λέγω μακρός αὖθις διέρχομαι ὁ αὐτός λόγος ὧδε πως γράφω . ἔτι τοίνυν ἀκριβής διομολογέω , μήπως προέρχομαι ἀμφισβητέω . εἰ γάρ τις λέγω ἄνθρωπος ἵστημι , κινέω δέ ὁ χείρ τε καί ὁ κεφαλή , ὅτι ὁ αὐτός ἵστημι καί κινέω ἅμα , οὐ ἄν , οἴομαι , ἀξιόω οὕτως λέγω δέω , ἀλλά ὅτι ὁ μέν τις αὐτός ἵστημι , ὁ δέ κινέω . οὐ οὕτως ; οὕτως . μετά δέ οὗτος ὁ παράδειγμα χρήσιμος ἕτερος εἰς ἀντιλογία ὁ πρόκειμαι ἀξίωμα ἐπιφέρω ὧδε πως γράφω . οὐκοῦν , καί εἰ ἔτι μάλα χαριεντίζομαι ὁ οὗτος λέγω κομψεύω , ὡς ὁ τε στρόμβος ὅλος ἵστημι τε ἅμα καί κινέω , ὅταν ἐν ὁ αὐτός πήγνυμι ὁ κέντρον περιφέρω , ἤ καί ἄλλος τις κύκλος περιέρχομαι ἐν ὁ ἑαυτοῦ ἕδρα οὗτος δράω , οὐ ἄν ἀποδέχομαι , ὡς οὐ κατά αὐτός αὐτός ὁ τοιοῦτος μένω τε καί φέρω , ἀλλά φημί ἄν , ἔχω αὐτός εὐθύς τε καί περιφερής ἐν ἑαυτοῦ , καί κατά μέν ὁ εὐθύς ἵστημι , οὐδαμῇ γάρ ἀποκλίνω , κατά δέ ὁ περιφερής κύκλος κινέω , καί ὅταν δέ ὁ ἰθυωρίη , ἤ εἰς δεξιός , ἤ εἰς ἀριστερός , ἤ εἰς ὁ πρόσθεν , ἤ εἰς ὁ ὄπισθεν ἐκκλίνω ἅμα περιφέρω τε , οὐδαμῇ ἵστημι . οὗτος προλέγω ὁ Πλάτων σαφής συνάπτω αὐτός ἐφεξῆς φημί · οὐδείς ἄρα ἐγώ ὁ τοιοῦτος λέγω ἐκπλήσσω , οὐδέ μάλα τις πείθω , ὡς ποτέ τοι τις ἄν ὁ αὐτός εἰμί ἅμα κατά ὁ αὐτός πρός ὁ αὐτός ἐναντίος πάσχω , ἤ καί εἰμί , ἤ καί ποιέω . ἐν οὗτος διορίζω ὁ ἐν ὁ λέγω πρᾶγμα ὁμοιότης ἐπιδείκνυμι , ὅπως ἐνδέχομαι τις ὁ μή καθοράω ἀκριβής αὐτός οἴομαι , ὁ λέγω ὑπό αὐτός καθόλου λόγος οὐ εἰμί διά πᾶς οὐδέ ἐπί πᾶς ἀληθής · δύναμαι γάρ ἐναντίος κατά ὁ αὐτός χρόνος πρός ὁ αὐτός ποιέω ἤ πάσχω , ἐπί ὁ μόριον ὁ λόγος ἀνάγω , καθά ἐπί ἄνθρωπος κινέω μέν ὅδε ὁ μόριον , ἡσυχάζω δέ ὅδε . πρόδηλος γάρ , ὡς οὐ σῴζω ὁ αὐτός ἀκριβής ἐν ὁ τοιοῦτος . ἀλλά ἐάν τις ἐπιδείκνυμι δύναμαι , ὁ δάκτυλος ἡσυχάζω τε ἅμα καί κινέω , οὗτος ἄν εἰμί ὁ προλέγω ἀξίωμα διαβάλλω . δείκνυμι οὖν ὁ Πλάτων ᾀνταῦθη ὁ ὁμοιότης ὁ βούλομαι ἀντιλέγω κατά ὁ λέγω λόγος , ἐπί ἕτερος ἀντιλογία πιθανός μεταβαίνω , ἐπιδείκνυμι ἐκεῖνος κατά ὁ μή δύναμαι διακρίνω ὁ ὁμοιότης ὁ ἀνομοιότης εἰμί . ἐν γάρ ὁ στρόμβος δύναμαι ἄν τις λέγω ἐναντίος μή περί αὐτός σῶμα συμβαίνω , ὅταν ἐν εἷς τόπος πήγνυμι ὁ κέντρον περιφέρω . ἀλλά καί κατά οὗτος ὁ παράδειγμα φημί ὁ Πλάτων , ἕτερος μέν εἰμί ὁ ἵστημι ὁ στρόμβος , ἕτερος δέ ὁ περιφέρω , ὅς δή κύκλος προσαγορεύω αὐτός . ἐν οὗτος ὁ λόγος πᾶς σκοπός ἐγώ διδάσκω ὁ διάκρισις ὁ οὕτως λέγω ἐν διαφορά κινέω ὁ τε ἀκριβής λέγω αὐτός , καί ὁ παχύς τε καί πλατύς , καί οὐ ἀκριβής . ὁ μέν γάρ αὐτός ἵππος οὐ δύναμαι κατά ὁ αὐτός ἅμα χρόνος εἰς Ἀθῆναι τε καί Κόρινθος ἀπέρχομαι , καθά οὐδέ εἰμί κατά ὁ αὐτός ἅμα χρόνος Ἀθήνη καί ἐν Κόρινθος , οὐδέ μέλας καί λευκός εἰμί τε καί λέγω κατά εἷς χρόνος ὁ αὐτός , εἰ μή ὁ μέν ἥμισυς φέρω ὁ σῶμα λευκός αὐτός εἰμί , ὁ δέ ἕτερος αὐτός μέλας , ἀλλά ὅτι οὔτε ὁ λευκός μέρος ἅμα λευκός τε εἰμί καί μέλας , οὔτε ὁ μέλας ἅμα μέλας τε καί λευκός οἷος τε εἰμί . κατά οὗτος οὖν ὁ σκοπός ἐπί πολύς ἐν ὁ ἑξῆς γυμνάζω ἐγώ διακρίνω ὁ τε αὐτός ἀπό ὁ ἕτερος καί ὁ ὅμοιος ἀπό ὁ ἀνόμοιος . ἐͅπειδὴ οὗτος πράσσω , αὐτός ἐφεξῆς κατά λέξις ὡδί πως γράφω . μήτοι τις , εἰμί δέ ἐγώ , ἄσκεπτος ἐγώ εἰμί θορυβέω , ὡς οὐδείς ποτόν ἐπιθυμέω , ἀλλά χρηστός ποτόν , καί οὐ σῖτος , ἀλλά χρηστός σῖτος , ὁ δέ αὐτός ἕκαστος αὐτός ἕκαστος μόνος . εὔδηλος οὖν ὅτι προστίθημι κατά ὁ λόγος εὐθύς ἐν ἀρχή , μήτοι τις , εἰμί δέ ἐγώ , ἄσκεπτος ἐγώ εἰμί θορυβέω , διά οὗτος προστίθημι ὁ ἄσκεπτος , οἶδα ὅτι περί ἕκαστος οὗτος σκοπέω χρή διατρίβω καί γυμνάζω πολυειδής . τοιοῦτος γάρ τις ὁ περιοδεύω φαντασία παρά ὁ μετά αὐτός Ἀκαδημαικός ὀνομάζω . καί θαυμαστός οὐδείς εἷς ὁ πολύς ὁ περί ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα σκέψις ἀκριβής αὐτός γίγνομαι ὁ γνῶσις , ὅπου γε καί ὁ ὁ αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ γνῶσις ἀκριβής ὁ συνεχής αὐτός θεάομαι γίγνομαι , καθά ἐπί πολύς δίδυμος φαίνω , δοκέω ὁ μέν ἀήθης ἀπαράλλακτος εἰμί , ὁ δέ συνήθης καί πάνυ ῥᾴδιος διακρίνω . ὥσπερ δέ ἐπί ὁ ἀξίωμα ὁ ὁμοιότης πλάνη καί ὁ ἀνομοιότης παρέχω ὁ ἀγύμναστος τε καί ἄσκεπτος , οὕτως καί περί ὁ ζητέω πρᾶγμα ἀπάτη γίγνομαι πολλάκις οὐ ἦκα καί διά ὁ ὁμωνυμία δισσός εἰμί , ἕτερος μέν ἐκ ὁ ὁ ὁμόγλωσσος ἔθος , ἕτερος δέ ἐκ αὐτός ὁ ὁ διάλεκτος , ὥσπερ ἀμέλει καί περί ὁ κατά ὁ ψυχή μέρος ὁ ζήτησις γίγνομαι , ἀποδείκνυμι μέν ὁ Πλάτων , μή δύναμαι ὁ αὐτός ἐναντίος ποιέω ἤ πάσχω κατά αὐτός τε καί πρός αὐτός . ἐν γάρ ὁ ἐπιφέρω σαφής αὐτός οὗτος διέρχομαι , ὀνομάζω αὐτός ὁ ὁ ψυχή εἶδος τε καί μέρος . ἔνιοι δέ ὁ αὐτός ἐπί δύναμις λέγω φημί , ὡς καί οὗτος λέγω , ὁ αὐτός δύναμις εἷς χρόνος πρός εἷς τις πρᾶγμα μή δύναμαι ἐναντίος ποιέω ἤ πάσχω , οὐδέ οὗτος ἐννοέω , ὅτι ὁ μέν ποιέω ἐπί ὁ δύναμις ἀκούω ἐγχωρέω , ὁ πάσχω δέ οὐ ἐγχωρέω . κατά γάρ ὁ δράω ὁ Πλάτων ἀεί φαίνω ὁ ὁ δύναμις ὄνομα προσφέρω , οὐ κατά ὁ πάσχω . ἕκαστος γάρ ὁ εἰμί δράω μέν τις δύναμαι κατά ὅς ἔχω δύναμις , ἡγέομαι , οὐ μήν καί πάσχω κατά δύναμις , ἀλλά καί κατά ἀσθένεια μάλα , ὅτε ἰσχυρός αὐτός ὁ συντυγχάνω ὑπάρχω . καί πρόδηλος δέ ἐκ ὅλος ὁ λόγος γίγνομαι , καθότι ἐγώ δείκνυμι καί διά ὅδε ὁ πραγματεία , ἐν ὅς περί ὁ ὁ ψυχή εἶδος μνημονεύω κατά ὁ ὁ Πλάτων γνῶσις ὁ λόγος ποιέω , εἷς μέν λέγω αὐτός , ὅς τίς περ ἄν ὑπόκειμαι εἰμί κατά ὁ ζήτησις οὐσία ἴδιος ἔχω , ἤ συμβαίνω . οὐσία δέ , ὅστις μή δύναμαι ἐναντίος περί ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός χρόνος ἅμα δράω τε καί πάσχω , ἀλλά διά ὁ ὁ διαίρεσις ὄνομα , λέγω μέν κύριος , ὅταν ὅλος τις συνεχής εἰμί ὁ μόριον τέμνω . λέγω δέ καί κατά ὁ ἀπό αὐτός μεταφορά , ὅταν εἰς διαφορά ἤ εἶδος συγχέω τις ἐν ὁ τοιοῦτος τομή , ὡς οὐ δύναμαι διακρίνω ὁ ὁ οὐσία εἰς ὁ μέρος διαίρεσις ἀπό ὁ ὁ γένος τε καί διαφορά καί εἶδος διαίρεσις , ἔτι δέ μάλα , ὅτε κατά ὁ τρίτος σημαίνω ὁ διαλεκτικός διαίρεσις ὀνομάζω ὁ ὁ φωνή εἰς ὁ σημαίνω , καί κατά ἄλλος , ὅταν ὁ φυσικός οὐσία ἐκ ὕλη καί εἶδος ἄποιος σύγκειμαι λέγω , ὥσπερ δή γε κᾀπειδὰν ἐκ τε ὁ ὑπόκειμαι οὐσία ἄποιος καί ὁ συμβαίνω αὐτός . λέγω γάρ ἔνιοι φιλόσοφος καί ὁ τοιοῦτος διαίρεσις , ὥσπερ καί ἀνάλυσις . οὐ μήν ὁ γε οὐσία διαιρέω φημί εἰς ὁ ἐν αὐτός δύναμις , ἀλλά ἕκαστος ἄτμητος εἰμί ἐνεργέω τις κατά ὁ ἐν αὐτός δύναμις . οὐδέ γάρ ἁπλῶς λέγω δύναμις ἔχω τις ὁ οὐσία , ἀλλά προστίθημι , ποτέ μέν ὁ καίω , ἤ ψύχω , ἤ ξηραίνω , ἤ ὑγραίνω , ποτέ δέ ὁ φαντασιόω , καί λογίζομαι , καί κινέω ἑαυτοῦ , ἤ τις ὁ ἄλλος , ὅσος τε τοιοῦτος κατά ὁ λογιστικός ψυχή ἐνεργέω , αὐτός μέν εἰμί εἷς , ἔχω δέ δύναμις πολύς , ὅς ἅπας ἐν ὁ προλέγω πραγματεία διέρχομαι .