galenus.de-optima-doctrina 2
Ἐγὼ δ’ οὔτ’ ἄλλο τι καταληπτὸν ἡγοῦμαι σημαίνειν παρὰ τὸ γνωστὸν , οὔτ’ ἄλλο τι τὸ καταλαμβάνεσθαι τοῦ βεβαίως γιγνώσκειν , ἀνάλογον δ’ αὐτοῖς λέγεσθαι τήν τε κατάληψιν καὶ τὴν καταληπτικὴν φαντασίαν . ἐπειδὴ γὰρ ἔνια μὲν οἰόμεθα ἢ βλέπειν , ἢ ἀκούειν , ἢ ὅλως αἰσθάνεσθαι , καθάπερ ἐν ὀνείροις καὶ μανίαις , ἔνια δὲ οὐκ οἰόμεθα μόνον , ἀλλὰ καὶ κατ’ ἀλήθειαν ὁρῶμεν , ἢ ὅλως αἰσθανόμεθα , ταυτὶ μὲν τὰ δεύτερα πάντες ἄνθρωποι πλὴν Ἀκαδημιακῶν τε καὶ Πυῤῥωνείων εἰς βεβαίαν γνῶσιν ἥκειν νομίζουσιν , ἃ δ’ ὄναρ ἢ παραπαιόντων ἡ ψυχὴ φαντάζεται , ψευδῆ ταῦθ’ ὑπάρχειν . εἰ μὲν δὴ συγχωροῦσιν αὐτὸ τοῦθ’ οὕτως ἔχειν , ἐξαλειψάτωσαν , ἐν οἷς γράφουσι , μήτε τοῦ μαινομένου τὸν σωφρονοῦντα , μήτε τοῦ νοσοῦντος τὸν ὑγιαίνοντα , μήτε τοῦ κοιμωμένου τὸν ἐγρηγορότα πιστότερον ὑπάρχειν εἰς τὴν τῶν πραγμάτων γνῶσιν . εἰ δ’ οὐδὲν μᾶλλον ἐκείνοις ἐστὶν ἢ τοῖς ἐναντίως διακειμένοις γνωστὸν , συγκέχυται μὲν δήπου τὰ τῆς ἀληθείας κριτήρια , οὔτ’ αὐτὸς ὁ διδάσκαλος ὁ Ἀκαδημιακὸς , οὔτ’ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ δυνήσεται κρῖναι τοὺς εἰς ἑκάτερα τῶν ἀντικειμένων εἰρημένους λόγους . ἔτι δὲ οὐ δεησόμεθα τὴν ἀρχὴν τοιούτων διδασκάλων , δυνάμενοί γε καὶ αὐτοὶ τὰ γεγραμμένα τοῖς ἀπὸ τῶν αἱρέσεων ἀντιδιῃρημένων ἀναγινώσκειν , καὶ οὐδὲν ἧττον τῶν Ἀκαδημιακῶν εἰδέναι , κᾂν ἀσαφὲς αὐτῶν τὶ ᾖ , τὸ μὲν παρὰ τῷ Χρυσίππῳ τοῖς Στωϊκοῖς διδασκάλοις ἀσφαλέστερον ὀνομάζειν ἐστὶ , τὸ δὲ παρὰ Θεοφράστῳ καὶ Ἀριστοτέλει τοῖς περιπατητικοῖς . οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν ἄλλων , ὥστ’ οὐδὲν ἄν τι λείποιτο πρὸς διδασκαλίαν τοῖς Ἀκαδημιακοῖς , ὅσον ἐπὶ τῷ Φαβωρίνου λόγῳ τοῖς μὲν γὰρ πρεσβυτέροις αὐτὸ δὴ τοῦτο ἦν δίδαγμα , τὸ μηδὲν εἶναι κριτήριον ἀνθρώπῳ δεδομένον ὑπὸ τῆς φύσεως , ᾧ παραβάλλων ἕκαστον τῶν ὄντων ἀκριβῶς διαγνώσεται . διὸ μήδ’ ἀποφήνασθαι περὶ μηδενὸς ἠξίουν , ἀλλὰ περὶ πάντων ἐπέχειν ἀεί . ἀλλ’ εἰ δὴ τοῖς φυσικοῖς κριτηρίοις αἴσθησιν ἱκανῶς συγχωρήσουσιν ἡμῖν , οὐδὲν ἔτι δεησόμεθα τῆς εἰς ἑκάτερα ἐπιχειρήσεως , ἀλλ’ ἑτέρου τινὸς ἀπαιτήσεως , μᾶλλον μὲν τοὺς τεχνίτας παρέχοντας τοῖς μαθηταῖς εὐθέως , ἀλλ’ ἕτερον τὸ λογίζεσθαι , τὸ καλούμενον ὑπὸ τῶν πολλῶν ψηφίζειν . τοῦτο δ’ ἔστι τὸ ἐπισταθῆναι τῷ γυμναζομένῳ , καὶ τούτῳ προσέχειν τὸν νοῦν , ἐν οἷς σφάλλεται , καὶ ταῦτα ἐπανορθούμενον μόνα . παραπλησίως δὲ καὶ ὁ παιδοτρίβης ἐπανορθοῦται τὰ τῶν παλαιόντων ἁμαρτήματα . καὶ ὁ γραμματικὸς , καὶ ὁ ῥήτωρ , καὶ γεωμέτρης , καὶ μουσικὸς , οὕτω διδάσκουσιν οὐ διασείοντες , οὐδὲ σαλεύοντες τῶν μαθητῶν ἣν ἔχουσι πίστιν ἐπὶ τοῖς φυσικοῖς κριτηρίοις , ἀλλ’ ἐφεστῶτες αὐτοῖς γυμναζομένοις , ἄχρι περ ἂν ἀναμαρτήτους ἀποδείξωσι , τὰς κατὰ μέρος ἐνεργείας , ἀλλ’ οὐχὶ τὴν ἐποχὴν εἰσάγοντες . οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ καὶ ταῖς ἐνεργείαις σὺν αἰσθήσεσιν ἀπιστεῖν ἀνατιθέντες , ἢ τοῖς ὑπό ﻿ του βεβαίως γιγνωσκομένοις καταφρονεῖν . ὁ γοῦν Καρνεάδης οὐδὲ τοῦτο τὸ πάντων ἐναργέστατον συγχωρεῖ πιστεύειν , ὅτι τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα μεγέθη καὶ ἀλλήλοις ἴσα γίγνεται . τοὺς μὲν οὖν λόγους , οἷς ἐπιχειρεῖ λύειν καὶ ταῦτα καὶ ἄλλα πάμπολλα τῶν ἐναργῶς τὶ εἶναί σοι φαινομένων τε καὶ πιστευομένων , ἔτι καὶ εἰς τόδε σωζομένους ἔχομεν . ἀπόκεινται γὰρ ἐν γράμμασιν ὑπὸ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ συναθροισθέντες . αἱ λύσεις δ’ οὔθ’ ὑπ’ ἐκείνων , οὔθ’ ὑπ’ ἄλλου τινὸς εἴρηνται τῶν μετ’ αὐτὸν Ἀκαδημιακῶν . ἆρ’ οὖν εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο , τοῦτο γοῦν ἐδήλωσε μόνον , ὅτι σοφίσματά εἰσιν οἱ λόγοι πάντες οὗτοι , καὶ ζητητέον τὴν λύσιν αὐτῶν ὑμῖν , ὦ μαθηταί . μοχθηρὸν μὲν γὰρ τοῦτο , σμικρότερον δ’ ὅμως οὐ πεποιήκασιν οἱ γράψαντες μὲν αὐτοὺς , μὴ δηλώσαντες δ’ ὑμῖν , ὁποῖοί τινές εἰσι .
Lemmas: ἐγώ δέ οὔτε ἄλλος τις καταληπτός ἡγέομαι σημαίνω παρά ὁ γνωστός , οὔτε ἄλλος τις ὁ καταλαμβάνω ὁ βέβαιος γιγνώσκω , ἀνάλογος δέ αὐτός λέγω ὁ τε κατάληψις καί ὁ καταληπτικός φαντασία . ἐπειδή γάρ ἔνιοι μέν οἴομαι ἤ βλέπω , ἤ ἀκούω , ἤ ὅλος αἰσθάνομαι , καθά ἐν ὄνειρος καί μανία , ἔνιοι δέ οὐ οἴομαι μόνος , ἀλλά καί κατά ἀλήθεια ὁράω , ἤ ὅλος αἰσθάνομαι , οὗτος μέν ὁ δεύτερος πᾶς ἄνθρωπος πλήν Ἀκαδημιακός τε καί Πυρρώνειος εἰς βέβαιος γνῶσις ἥκω νομίζω , ὅς δέ ὄναρ ἤ παραπαίω ὁ ψυχή φαντάζω , ψευδής οὗτος ὑπάρχω . εἰ μέν δή συγχωρέω αὐτός οὗτος οὕτως ἔχω , ἐξαλείφω , ἐν ὅς γράφω , μήτε ὁ μαίνομαι ὁ σωφρονέω , μήτε ὁ νοσέω ὁ ὑγιαίνω , μήτε ὁ κοιμάω ὁ ἐγείρω πιστός ὑπάρχω εἰς ὁ ὁ πρᾶγμα γνῶσις . εἰ δέ οὐδείς μάλα ἐκεῖνος εἰμί ἤ ὁ ἐναντίος διάκειμαι γνωστός , συγχέω μέν δήπου ὁ ὁ ἀλήθεια κριτήριον , οὔτε αὐτός ὁ διδάσκαλος ὁ Ἀκαδημιακός , οὔτε ὁ μαθητής αὐτός δύναμαι κρίνω ὁ εἰς ἑκάτερος ὁ ἀντίκειμαι λέγω λόγος . ἔτι δέ οὐ δέω ὁ ἀρχή τοιοῦτος διδάσκαλος , δύναμαι γε καί αὐτός ὁ γράφω ὁ ἀπό ὁ αἵρεσις ἀντιδιαιρέω ἀναγιγνώσκω , καί οὐδείς ἥσσων ὁ Ἀκαδημιακός οἶδα , ἔͅν ἀσαφής αὐτός τίς εἰμί , ὁ μέν παρά ὁ Χρύσιππος ὁ Στωϊκός διδάσκαλος ἀσφαλής ὀνομάζω εἰμί , ὁ δέ παρά Θεόφραστος καί Ἀριστοτέλης ὁ περιπατητικός . οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ἄλλος , ὥστε οὐδείς ἄν τις λείπω πρός διδασκαλία ὁ Ἀκαδημιακός , ὅσος ἐπί ὁ Φαβωρῖνος λόγος ὁ μέν γάρ πρέσβυς αὐτός δή οὗτος εἰμί δίδαγμα , ὁ μηδείς εἰμί κριτήριον ἄνθρωπος δίδωμι ὑπό ὁ φύσις , ὅς παραβάλλω ἕκαστος ὁ εἰμί ἀκριβής διαγιγνώσκω . διό μηδέ ἀποφαίνω περί μηδείς ἀξιόω , ἀλλά περί πᾶς ἐπέχω ἀεί . ἀλλά εἰ δή ὁ φυσικός κριτήριον αἴσθησις ἱκανός συγχωρέω ἐγώ , οὐδείς ἔτι δέω ὁ εἰς ἑκάτερος ἐπιχείρησις , ἀλλά ἕτερος τις ἀπαίτησις , μάλα μέν ὁ τεχνίτης παρέχω ὁ μαθητής εὐθύς , ἀλλά ἕτερος ὁ λογίζομαι , ὁ καλέω ὑπό ὁ πολύς ψηφίζω . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐφίστημι ὁ γυμνάζω , καί οὗτος προσέχω ὁ νόος , ἐν ὅς σφάλλω , καί οὗτος ἐπανορθόω μόνος . παραπλήσιος δέ καί ὁ παιδοτρίβης ἐπανορθόω ὁ ὁ παλαίω ἁμάρτημα . καί ὁ γραμματικός , καί ὁ ῥήτωρ , καί γεωμέτρης , καί μουσικός , οὕτως διδάσκω οὐ διασείω , οὐδέ σαλεύω ὁ μαθητής ὅς ἔχω πίστις ἐπί ὁ φυσικός κριτήριον , ἀλλά ἐφίστημι αὐτός γυμνάζω , ἄχρι περ ἄν ἀναμάρτητος ἀποδείκνυμι , ὁ κατά μέρος ἐνέργεια , ἀλλά οὐ ὁ ἐποχή εἰσάγω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ καί ὁ ἐνέργεια σύν αἴσθησις ἀπιστέω ἀνατίθημι , ἤ ὁ ὑπό ﻿ τις βέβαιος γιγνώσκω καταφρονέω . ὁ γοῦν Καρνεάδης οὐδέ οὗτος ὁ πᾶς ἐναργής συγχωρέω πιστεύω , ὅτι ὁ ὁ αὐτός ἴσος μέγεθος καί ἀλλήλων ἴσος γίγνομαι . ὁ μέν οὖν λόγος , ὅς ἐπιχειρέω λύω καί οὗτος καί ἄλλος πάμπολυς ὁ ἐναργής τίς εἰμί σύ φαίνω τε καί πιστεύω , ἔτι καί εἰς ὅδε σῴζω ἔχω . ἀπόκειμαι γάρ ἐν γράμμα ὑπό ὁ μαθητής αὐτός συναθροίζω . ὁ λύσις δέ οὔτε ὑπό ἐκεῖνος , οὔτε ὑπό ἄλλος τις λέγω ὁ μετά αὐτός Ἀκαδημιακός . ἆρα οὖν εἰ καί μηδείς ἄλλος , οὗτος γοῦν δηλόω μόνος , ὅτι σόφισμα εἰμί ὁ λόγος πᾶς οὗτος , καί ζητέω ὁ λύσις αὐτός σύ , ὦ μαθητής . μοχθηρός μέν γάρ οὗτος , μικρός δέ ὅμως οὐ ποιέω ὁ γράφω μέν αὐτός , μή δηλόω δέ σύ , ὁποῖος τις εἰμί .