galenus.de-optima-corporis-nostri-constitutione 2
Τίς οὖν κοινὴ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐστὶν ἔννοια ἀρίστης κατασκευῆς σώματος ; ἀκοῦσαι μὲν γὰρ ἔστιν οὐχ ὁμοίως αὐτῶν λεγόντων τῇ λέξει , νοούντων δ’ ἁπάντων ἓν καὶ ταὐτὸν πρᾶγμα . τὸ γοῦν ὑγιεινότατον σῶμα πάντες μὲν ἑξῆς ἐπαινοῦσιν , ὥσπερ οὖν καὶ τὸ εὐεκτικώτατον , εἰς ἓν πρᾶγμα βλέποντες ἀμφότεροι , καὶ τούτῳ τὴν διάνοιαν ἐπιβαλόντες , οὐ μὴν οὔτε διηρθρωμένως αὐτὸ νοοῦντες οὔθ’ ἑρμηνεῦσαι σαφῶς ἐπιστάμενοι . καὶ γὰρ καὶ τὰς ἐνεργείας ἁπάντων τῶν τοῦ σώματος μορίων εὐρώστους ἔχειν ἀξιοῦσι , καὶ μὴ ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν νοσωδῶν αἰτιῶν νικᾶσθαι . τούτων δὲ τὸ μὲν ἐν ταῖς ἐνεργείαις κατὰ φύσιν ὑγεία , τὸ δὲ μετὰ ῥώμης τινὸς εὐεξία . κοινὸν δ’ ἀμφοῖν τὸ μὴ ῥᾳδίως ἁλίσκεσθαι νόσοις . ὥστε εὐεκτικὴ μὲν πάντων ἐστὶν ἡ ὑγιεινοτάτη κατάστασις , ἧς ἅπαντες ἄνθρωποι γλίχονται · συμβέβηκε δ’ αὐτῇ τό τ’ ἐν ταῖς ἐνεργείαις κατωρθωμένον καὶ τὸ δύσλυτον . ταύτῃ τοι καὶ δεόντως εὐεξία κέκληται . ἐμφαίνονται μὲν ἤδη καὶ αὐτοῦ τοῦ τῆς ἕξεως ὀνόματος τὸ μόνιμόν τε καὶ δύσλυτον , οὐ μὴν ἀλλ’ ἐπὶ μᾶλλον ἔτι τοῦ τῆς εὐεξίας , ὡς ἂν ἀρίστης τινὸς ἕξεως ὑπαρχούσης . ὥστε καὶ κατασκευὴν ἀρίστην σώματος εἴτε τὴν ὑγιεινοτάτην εἴτε τὴν εὐεκτικωτάτην εἴποιμεν , οὐχ ἁμαρτησόμεθα , καὶ κρινοῦμεν αὐτὴν τῷ δυσλύτῳ τῶν κατωρθωμένων ἐνεργειῶν . ἐπεὶ δὲ τοῦτ’ ἤδη διώρισται , σκεπτέον ἐφεξῆς , ἥτις ἐστὶν ἡ οὐσία τῆς τοιαύτης τοῦ σώματος ἕξεως . ἀρχὴ δὲ κᾀνταῦθα τῆς εὑρέσεως , εἰ ζητήσαιμεν , ὅπως διακειμένου τοῦ σώματος ἐνεργοῦμεν ἄριστα . χρὴ τοίνυν εἰς τοῦτο τῶν ἤδη δεδειγμένων ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασιν ἀναμνησθῆναι · πρῶτον μὲν , ὡς ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ τὰ σώματα ἡμῶν κέκραται . δέδεικται δὲ περὶ τούτου ἐν τῇ περὶ τῶν καθ’ Ἱπποκράτην στοιχείων πραγματείᾳ . δεύτερον δὲ τοῦ διορίσασθαι τὰς κράσεις τῶν μορίων . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τούτων ἐν τοῖς περὶ τῶν κράσεων ὑπομνήμασιν . ἐφεξῆς δὲ τούτων , ὡς ἕκαστον μὲν τῶν ὀργανικῶν τοῦ σώματος μελῶν ἓν ἔχει τῶν ἐν ἑαυτῷ μορίων αἴτιον τῆς ἐνεργείας , τὰ δ’ ἄλλα σύμπαντα τὰ πληροῦντα τὸ πᾶν ὄργανον ἐκείνου χάριν ἐγίνετο . δέδεικται δὲ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως ἐν τῆ περὶ χρείας μορίων πραγματείᾳ . εἴη ἂν οὖν ἀρίστη κατασκευὴ τοῦ σώματος , ἐν ᾗ τὰ ὁμοιομερῆ πάντα ( καλεῖται δ’ οὕτως δηλονότι τὰ πρὸς αἴσθησιν ἁπλᾶ ) τὴν οἰκείαν ἔχει κρᾶσιν . ἡ δὲ ἐκ τούτων ἑκάστου τῶν ὀργανικῶν σύνθεσις ἔν τε τοῖς μεγέθεσιν αὐτῶν , καὶ τοῖς πλήθεσι , καὶ ταῖς διαπλάσεσι , καὶ ταῖς πρὸς ἄλληλα συντάξεσιν ἐμμετρότατα κατεσκεύασται . ὅ τι γὰρ ἁπάσαις ταῖς ἐνεργείαις ἄριστα διάκειται , τοῦτο καὶ δυσπαθέστατον εἶναι ἁπάντων τῶν ἄλλων σωμάτων οὐ χαλεπῶς ἄν τις ἐξεύροι . ὃ γὰρ ἂν ἐνεργῇ μόριον ἄριστα , τοῦτο τῆς μὲν τῶν ὁμοιομερῶν ﻿ εὐκρασίας καὶ τῆς τῶν ὀργάνων συμμέτρου κατασκευῆς ἔκγονον ὑπάρχει . τοιοῦτον δέ ἐστι τὸ προειρημένον σῶμα · δῆλον οὖν ὡς ἐνεργήσει πάντων ἄριστα . ὅτι δὲ καὶ δυσπαθέστατόν ἐστιν , ᾧδ’ ἂν μάλιστα μάθοις .
Lemmas: τίς οὖν κοινός πᾶς ἄνθρωπος εἰμί ἔννοια ἀγαθός κατασκευή σῶμα ; ἀκούω μέν γάρ εἰμί οὐ ὅμοιος αὐτός λέγω ὁ λέξις , νοέω δέ ἅπας εἷς καί αὐτός πρᾶγμα . ὁ γοῦν ὑγιεινός σῶμα πᾶς μέν ἑξῆς ἐπαινέω , ὥσπερ οὖν καί ὁ εὐεκτικός , εἰς εἷς πρᾶγμα βλέπω ἀμφότερος , καί οὗτος ὁ διάνοια ἐπιβάλλω , οὐ μήν οὔτε διηρθρωμένως αὐτός νοέω οὔτε ἑρμηνεύω σαφής ἐπίσταμαι . καί γάρ καί ὁ ἐνέργεια ἅπας ὁ ὁ σῶμα μόριον εὔρωστος ἔχω ἀξιόω , καί μή ῥᾴδιος ὑπό ὁ νοσώδης αἰτία νικάω . οὗτος δέ ὁ μέν ἐν ὁ ἐνέργεια κατά φύσις ὑγεία , ὁ δέ μετά ῥώμη τις εὐεξία . κοινός δέ ἄμφω ὁ μή ῥᾴδιος ἁλίσκομαι νόσος . ὥστε εὐεκτικός μέν πᾶς εἰμί ὁ ὑγιεινός κατάστασις , ὅς ἅπας ἄνθρωπος γλίχομαι · συμβαίνω δέ αὐτός ὁ τε ἐν ὁ ἐνέργεια κατορθόω καί ὁ δύσλυτος . ταύτῃ τοι καί δεόντως εὐεξία καλέω . ἐμφαίνω μέν ἤδη καί αὐτός ὁ ὁ ἕξις ὄνομα ὁ μόνιμος τε καί δύσλυτος , οὐ μήν ἀλλά ἐπί μάλα ἔτι ὁ ὁ εὐεξία , ὡς ἄν ἀγαθός τις ἕξις ὑπάρχω . ὥστε καί κατασκευή ἀγαθός σῶμα εἴτε ὁ ὑγιεινός εἴτε ὁ εὐεκτικός λέγω , οὐ ἁμαρτάνω , καί κρίνω αὐτός ὁ δύσλυτος ὁ κατορθόω ἐνέργεια . ἐπεί δέ οὗτος ἤδη διορίζω , σκοπέω ἐφεξῆς , ὅστις εἰμί ὁ οὐσία ὁ τοιοῦτος ὁ σῶμα ἕξις . ἀρχή δέ ᾀνταῦθη ὁ εὕρεσις , εἰ ζητέω , ὅπως διάκειμαι ὁ σῶμα ἐνεργέω ἀγαθός . χρή τοίνυν εἰς οὗτος ὁ ἤδη δείκνυμι ἐν ἕτερος ὑπόμνημα ἀναμιμνῄσκω · πρῶτος μέν , ὡς ἐκ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός ὁ σῶμα ἐγώ κεράννυμι . δείκνυμι δέ περί οὗτος ἐν ὁ περί ὁ κατά Ἱπποκράτης στοιχεῖον πραγματεία . δεύτερος δέ ὁ διορίζω ὁ κρᾶσις ὁ μόριον . λέγω δέ καί περί οὗτος ἐν ὁ περί ὁ κρᾶσις ὑπόμνημα . ἐφεξῆς δέ οὗτος , ὡς ἕκαστος μέν ὁ ὀργανικός ὁ σῶμα μέλος εἷς ἔχω ὁ ἐν ἑαυτοῦ μόριον αἴτιος ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ ἄλλος σύμπας ὁ πληρόω ὁ πᾶς ὄργανον ἐκεῖνος χάριν γίγνομαι . δείκνυμι δέ καί περί οὗτος αὔταρκος ἐν ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία . εἰμί ἄν οὖν ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα , ἐν ὅς ὁ ὁμοιομερής πᾶς ( καλέω δέ οὕτως δηλονότι ὁ πρός αἴσθησις ἁπλόος ) ὁ οἰκεῖος ἔχω κρᾶσις . ὁ δέ ἐκ οὗτος ἕκαστος ὁ ὀργανικός σύνθεσις ἐν τε ὁ μέγεθος αὐτός , καί ὁ πλῆθος , καί ὁ διάπλασις , καί ὁ πρός ἀλλήλων σύνταξις ἔμμετρος κατασκευάζω . ὅς τις γάρ ἅπας ὁ ἐνέργεια ἀγαθός διάκειμαι , οὗτος καί δυσπαθής εἰμί ἅπας ὁ ἄλλος σῶμα οὐ χαλεπός ἄν τις ἐξευρίσκω . ὅς γάρ ἄν ἐνεργέω μόριον ἀγαθός , οὗτος ὁ μέν ὁ ὁμοιομερής ﻿ εὐκρασία καί ὁ ὁ ὄργανον σύμμετρος κατασκευή ἔκγονος ὑπάρχω . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ προλέγω σῶμα · δῆλος οὖν ὡς ἐνεργέω πᾶς ἀγαθός . ὅτι δέ καί δυσπαθής εἰμί , ὧδε ἄν μάλα μανθάνω .