galenus.de-optima-corporis-nostri-constitutione 3
Αἱ βλάβαι τοῖς σώμασιν ἡμῶν , αἱ μὲν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν αἰτιῶν , αἱ δ’ ἀπὸ τῶν τῆς τροφῆς ὁρμῶνται περιττωμάτων . αἱ μὲν ἀπ’ αὐτῶν τῶν ἔξωθεν αἰτιῶν ἐγκαυθεῖσί τε καὶ ψυχθεῖσιν , ὑγρανθεῖσί τε καὶ ξηρανθεῖσι πέρα τοῦ προσήκοντος . ἐν τούτῳ δὲ τῷ γένει καὶ κόπους , καὶ λύπας , καὶ ἀγρυπνίας , καὶ φροντίδας ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα θετέον . ἀπὸ δὲ τῶν τῆς τροφῆς περιττωμάτων διτταὶ μὲν κατὰ γένος , ὅτι καὶ ταῦτα διττὰ , τὰ μὲν τῷ ποσῷ , τὰ δὲ τῷ ποιῷ διοχλοῦνται , πολυειδεῖς δὲ κατ’ εἶδος . ὅτι μὲν οὖν τοῖς ἔξωθεν αἰτίοις τὸ συμμέτρως διακείμενον σῶμα δυσάλωτόν ἐστι , πρόδηλον μὲν κᾀξ αὐτῆς τῆς εὐκρασίας , χαλεπῶς καὶ μόγις εἰς ἀμετρίαν κράσεως ἀφικνουμένης τῷ πάντη τῶν ἄκρων ἀφεστάναι πλεῖστον . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ καλῶς ἐνεργεῖν ἄριστ’ ἂν εἴη παρεσκευασμένον εἰς δυσπάθειαν , ἥκιστα καμάτοις ἁλισκόμενον . ὑπάρχει δ’ εὐθὺς τῷ τοιούτῳ σώματι καὶ εὐχυμότατον τῶν ἄλλων ἁπάντων εἶναι , ὥστε καὶ λύπης , καὶ θυμοῦ , καὶ ἀγρυπνίας , καὶ φροντίδος , ὄμβρων τε καὶ αὐχμῶν , καὶ λοιμῶν , καὶ πάντων ἁπλῶς εἰπεῖν τῶν νοσερῶν αἰτιῶν ῥᾷον τῶν ἄλλων ἀνέξεται σωμάτων . μάλιστα γὰρ δὴ τὰ κακόχυμα πρὸς τῶν τοιούτων αἰτιῶν ἐξελέγχεται ῥᾳδίως , ὡς ἂν ἤδη καὶ καθ’ ἑαυτῶν πλησίον ἡκουσῶν νόσων . οὕτω μὲν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν ἡμῖν προσπιπτόντων καὶ λυπούντων τὸ σῶμα δυσαλωτότατός ἐστιν ἡ εἰρημένη διάθεσις . ὅτι δὲ οὐδ’ ὑπὸ τῶν τῆς τροφῆς περιττωμάτων εὐάλωτος ὑπάρχει νόσοις , ᾧδ’ ἂν μάλιστα καὶ τόδε μάθοις , εἰ λογίσαιο μήτε πλῆθος ἐν τῇ τοιαύτῃ φύσει μήτε κακοχυμίαν οὐδεμίαν ἢ ἀθροίζεσθαι ῥᾳδίως , ἢ ἀθροισθεῖσαν λυμαίνεσθαί τι τοῖς ζώοις . ἥ τε γὰρ συμμετρία τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν πρὸς ἀλλήλας καὶ ἡ καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἀρετὴ καὶ γίνεσθαι κωλύει τὰ περιττώματα , καὶ γεννώμενα ῥᾳδίως ἐκκρίνει , κᾂν εἰ μείνειε δέ ποτε μέχρι πλείονος , ἥκιστα νικᾶται πρὸς αὐτῶν . τὸ μὲν γὰρ ὑπὸ τῶν νοσερῶν αἰτιῶν ῥᾳδίως νικᾶσθαι ταῖς ἀσθενέσι τε καὶ δυσκράτοις φύσεσιν ὑπάρχει , τὸ δ’ ἀντέχειν ἐπὶ πλεῖστον ταῖς εὐκράτοις καὶ ἰσχυραῖς , ὁποίαν εἶναι τὴν ἀρίστην ἔφαμεν . ἔχεις δ’ αὐτῆς ἐν μὲν τοῖς περὶ κράσεων ὑπομνήμασιν ὡς εὐκράτου τὰ γνωρίσματα , κατὰ δὲ τὸ ἑπτακαιδέκατον τῆς περὶ χρείας μορίων ὡς συμμέτρως ἐχούσης τοῖς ὀργανικοῖς μορίοις , καὶ νῦν δ’ ἂν οὐδὲν ἧττον ἐκ τῶν νῦν εἰρησομένων ἀναμνησθείης αὐτῶν . ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἐστενωμένον , οὐδ’ ἁπλοῦν ἀκριβῶς , οὐδ’ ἄτμητον πρᾶγμα τὴν ὑγείαν ἐδείξαμεν ἐν τοῖς περὶ αὐτῆς λόγοις , ἀλλ’ εἰς ἱκανὸν πλάτος ἐκτείνεσθαι δυναμένην , δοκεῖ μοι καλῶς ἔχειν , εἰ μέλλει χρήσιμος ὁ λόγος ἔσεσθαι τοῖς ἐργαζομένοις τὴν τέχνην , μὴ μόνον τὸ σπάνιον ἐν αὐτῷ σῶμα καὶ οἷον παράδειγμα τοῦ Πολυκλείτου κανόνος ἐν τῷ λόγῳ πλάττειν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπολειπομένων μὲν αὐτοῦ κατά τι , μὴ μέντοι κατάφωρον ἤδη καὶ μέγα τὸ σφάλμα κεκτημένων ἀναμνησθῆναι . τό τε γὰρ ἑτοίμως γνωρίζειν τὴν ἀρίστην κατασκευὴν τοῦ σώματος , εἰ καὶ σπανίως ἡ γένεσις αὐτοῦ , καὶ τὸ τὰς ἄλλας ἁπάσας , αἷς ὁμιλοῦμεν ὁσημέραι , διαγινώσκειν ῥᾳδίως οὕτως ἂν μάλιστα ἡμῖν ὑπάρξαι . τὸ μὲν γὰρ ἄκρως ἐν ἅπασι κατωρθωμένον , ὡς μήτε τῶν ὁμοιομερῶν μήτε τῶν ὀργανικῶν μορίων μηδὲν ἔχειν ἀμέτρως διακείμενον , οὐ πάνυ τι συνεχῶς , ἀλλ’ ἐν μακροτέραις χρόνων περιόδοις εἴωθε γίνεσθαι , τὸ δ’ ἀπολειπόμενον βραχὺ τοῦδε κᾂν συνεχῶς θεάσαιο .
Lemmas: ὁ βλάβη ὁ σῶμα ἐγώ , ὁ μέν ἀπό ὁ ἔξωθεν αἰτία , ὁ δέ ἀπό ὁ ὁ τροφή ὁρμάω περίσσωμα . ὁ μέν ἀπό αὐτός ὁ ἔξωθεν αἰτία ἐγκαίω τε καί ψύχω , ὑγραίνω τε καί ξηραίνω πέρα ὁ προσήκω . ἐν οὗτος δέ ὁ γένος καί κόπος , καί λύπη , καί ἀγρυπνία , καί φροντίς ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος τίθημι . ἀπό δέ ὁ ὁ τροφή περίσσωμα δισσός μέν κατά γένος , ὅτι καί οὗτος δισσός , ὁ μέν ὁ πός , ὁ δέ ὁ ποιός διοχλέω , πολυειδής δέ κατά εἶδος . ὅτι μέν οὖν ὁ ἔξωθεν αἴτιος ὁ σύμμετρος διάκειμαι σῶμα δυσάλωτος εἰμί , πρόδηλος μέν ἐͅκ αὐτός ὁ εὐκρασία , χαλεπός καί μόγις εἰς ἀμετρία κρᾶσις ἀφικνέομαι ὁ πάντῃ ὁ ἄκρον ἀφίστημι πολύς . οὐ μήν ἀλλά καί ἐκ ὁ καλός ἐνεργέω ἀγαθός ἄν εἰμί παρασκευάζω εἰς δυσπάθεια , ἦκα κάματος ἁλίσκομαι . ὑπάρχω δέ εὐθύς ὁ τοιοῦτος σῶμα καί εὔχυμος ὁ ἄλλος ἅπας εἰμί , ὥστε καί λύπη , καί θυμός , καί ἀγρυπνία , καί φροντίς , ὄμβρος τε καί αὐχμός , καί λοιμός , καί πᾶς ἁπλῶς λέγω ὁ νοσερός αἰτία ῥᾴδιος ὁ ἄλλος ἀνέχω σῶμα . μάλα γάρ δή ὁ κακόχυμος πρός ὁ τοιοῦτος αἰτία ἐξελέγχω ῥᾴδιος , ὡς ἄν ἤδη καί κατά ἑαυτοῦ πλησίον ἥκω νόσος . οὕτως μέν ὑπό ὁ ἔξωθεν ἐγώ προσπίπτω καί λυπέω ὁ σῶμα δυσάλωτος εἰμί ὁ λέγω διάθεσις . ὅτι δέ οὐδέ ὑπό ὁ ὁ τροφή περίσσωμα εὐάλωτος ὑπάρχω νόσος , ὧδε ἄν μάλα καί ὅδε μανθάνω , εἰ λογίζομαι μήτε πλῆθος ἐν ὁ τοιοῦτος φύσις μήτε κακοχυμία οὐδείς ἤ ἀθροίζω ῥᾴδιος , ἤ ἀθροίζω λυμαίνομαι τις ὁ ζῷον . ὁ τε γάρ συμμετρία ὁ φυσικός ἐνέργεια πρός ἀλλήλων καί ὁ κατά ἕκαστος αὐτός ἀρετή καί γίγνομαι κωλύω ὁ περίσσωμα , καί γεννάω ῥᾴδιος ἐκκρίνω , ᾄν εἰ μένω δέ ποτέ μέχρι πολύς , ἦκα νικάω πρός αὐτός . ὁ μέν γάρ ὑπό ὁ νοσερός αἰτία ῥᾴδιος νικάω ὁ ἀσθενής τε καί δύσκρατος φύσις ὑπάρχω , ὁ δέ ἀντέχω ἐπί πολύς ὁ εὔκρατος καί ἰσχυρός , ὁποῖος εἰμί ὁ ἀγαθός φημί . ἔχω δέ αὐτός ἐν μέν ὁ περί κρᾶσις ὑπόμνημα ὡς εὔκρατος ὁ γνώρισμα , κατά δέ ὁ ἑπτακαιδέκατος ὁ περί χρεία μόριον ὡς σύμμετρος ἔχω ὁ ὀργανικός μόριον , καί νῦν δέ ἄν οὐδείς ἥσσων ἐκ ὁ νῦν λέγω ἀναμιμνῄσκω αὐτός . ἐπειδή γάρ οὐ στενόω , οὐδέ ἁπλόος ἀκριβής , οὐδέ ἄτμητος πρᾶγμα ὁ ὑγεία δείκνυμι ἐν ὁ περί αὐτός λόγος , ἀλλά εἰς ἱκανός πλάτος ἐκτείνω δύναμαι , δοκέω ἐγώ καλός ἔχω , εἰ μέλλω χρήσιμος ὁ λόγος εἰμί ὁ ἐργάζομαι ὁ τέχνη , μή μόνος ὁ σπάνιος ἐν αὐτός σῶμα καί οἷος παράδειγμα ὁ Πολύκλειτος κανών ἐν ὁ λόγος πλάσσω , ἀλλά καί ὁ ἀπολείπω μέν αὐτός κατά τις , μή μέντοι κατάφωρος ἤδη καί μέγας ὁ σφάλμα κτάομαι ἀναμιμνῄσκω . ὁ τε γάρ ἑτοῖμος γνωρίζω ὁ ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα , εἰ καί σπάνιος ὁ γένεσις αὐτός , καί ὁ ὁ ἄλλος ἅπας , ὅς ὁμιλέω ὁσημέραι , διαγιγνώσκω ῥᾴδιος οὕτως ἄν μάλα ἐγώ ὑπάρχω . ὁ μέν γάρ ἄκρος ἐν ἅπας κατορθόω , ὡς μήτε ὁ ὁμοιομερής μήτε ὁ ὀργανικός μόριον μηδείς ἔχω ἄμετρος διάκειμαι , οὐ πάνυ τις συνεχής , ἀλλά ἐν μακρός χρόνος περίοδος εἴωθα γίγνομαι , ὁ δέ ἀπολείπω βραχύς ὅδε ἔͅν συνεχής θεάομαι .