galenus.de-naturalibus-facultatibus 3.14
Ἀλλὰ μὴν καὶ ὡς ἐν ἑκάστῃ τῶν ἀρτηριῶν ἐστί τις δύναμις ἐκ τῆς καρδίας ἐπιῤῥέουσα , καθ’ ἣν διαστέλλονταί τε καὶ συστέλλονται , δέδεικται δι’ ἑτέρων . εἴπερ οὖν συνθείης ἄμφω , τό τε ταύτην εἶναι τὴν κίνησιν αὐτῆς , τό τε πᾶν τὸ διαστελλόμενον ἕλκειν ἐκ τῶν πλησίον εἰς ἑαυτὸ , θαυμαστὸν οὐδέν σοι φανεῖται , τὰς ἀρτηρίας , ὅσαι μὲν εἰς τὸ δέρμα περαίνουσιν αὐτῶν , ἐπισπᾶσθαι τὸν ἔξωθεν ἀέρα διαστελλομένας · ὅσαι δὲ κατά τι πρὸς τὰς φλέβας ἀνεστόμωνται , τὸ λεπτότατον ἐν αὐταῖς καὶ ἀτμωδέστατον ἐπισπᾶσθαι τοῦ αἵματος · ὅσαι δ’ ἐγγὺς τῆς καρδίας εἰσὶν , ἐξ αὐτῆς ἐκείνης ποιεῖσθαι τὴν ὁλκήν . ἐν γὰρ τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθία τὸ κουφότατόν τε καὶ λεπτότατον ἕπεται πρότερον τοῦ βαρυτέρου τε καὶ παχυτέρου . κουφότατον δ’ ἐστὶ καὶ λεπτότατον ἁπάντων τῶν κατὰ σῶμα πρῶτον μὲν τὸ πνεῦμα , δεύτερον δ’ ὁ ἀτμὸς , ἐπὶ τούτῳ δὲ τρίτον , ὅσον ἂν ἀκριβῶς ᾖ κατειργασμένον τε καὶ λελεπτυσμένον αἷμα . ταῦτ’ οὖν εἰς ἑαυτὰς ἕλκουσιν αἱ ἀρτηρίαι πανταχόθεν · αἱ μὲν εἰς τὸ δέρμα καθήκουσαι τὸν ἔξωθεν ἀέρα · πλησίον τε γὰρ αὐταῖς οὗτός ἐστιν , ἐν τοῖς μάλιστά τε κουφότατος · τῶν δ’ ἄλλων ἡ μὲν ἐπὶ τὸν τράχηλον ἐκ τῆς καρδίας ἀνιοῦσα καὶ ἡ κατὰ ῥάχιν , ἤδη δὲ καὶ ὅσαι τούτων ἐγγὺς , ἐξ αὐτῆς μάλιστα τῆς καρδίας . ὅσαι δὲ καὶ τῆς καρδίας ποῤῥωτέρω καὶ τοῦ δέρματος , ἕλκειν ταύταις ἀναγκαῖον ἐκ τῶν φλεβῶν τὸ κουφότατον τοῦ αἵματος · ὥστε καὶ τῶν εἰς τὴν γαστέρα τε καὶ τὰ ἔντερα καθηκουσῶν ἀρτηριῶν , ἀπὸ τῆς ἐπὶ ῥάχει πεφυκυίας , ἁπασῶν τὴν ὁλκὴν ἐν τῷ διαστέλλεσθαι γίνεσθαι παρά τε τῆς καρδίας αὐτῆς καὶ τῶν παρακειμένων αὐτῇ φλεβῶν παμπόλλων οὐσῶν . οὐ γὰρ δὴ ἔκ γε τῶν ἐντέρων καὶ τῆς κοιλίας , τροφὴν οὕτω παχεῖάν τε καὶ βαρεῖαν ἐν ἑαυτοῖς ἐχόντων , δύνανταί τι μεταλαμβάνειν , ὅ τι καὶ ἄξιον λόγου , φθάνουσαι πληροῦσθαι τοῖς κουφοτέροις . οὐδὲ γὰρ , εἰ καθιεὶς αὐλίσκον εἰς ἀγγεῖον ὕδατός τε καὶ ψάμμου πλῆρες ἐπισπάσαιο τῷ στόματι τὸν ἐκ τοῦ ἀγγείου ἀέρα , δύναιτ’ ἂν ἀκολουθῆσαί σοι πρὸ τοῦ ὕδατος ψάμμος . ἀεὶ γὰρ ἐν τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθίᾳ τὸ κουφότερον ἕπεται πρότερον . οὔκουν χρὴ θαυμάζειν , εἰ παντελῶς ὀλίγον ἐκ τῆς κοιλίας , ὅσον ἂν ἀκριβῶς ᾖ κατειργασμένον , εἰς τὰς ἀρτηρίας παραγίνεται , φθανούσας πληροῦσθαι τῶν κουφοτέρων .
Lemmas: ἀλλά μήν καί ὡς ἐν ἕκαστος ὁ ἀρτηρία εἰμί τις δύναμις ἐκ ὁ καρδία ἐπιρρέω , κατά ὅς διαστέλλω τε καί συστέλλω , δείκνυμι διά ἕτερος . εἴπερ οὖν συντίθημι ἄμφω , ὁ τε οὗτος εἰμί ὁ κίνησις αὐτός , ὁ τε πᾶς ὁ διαστέλλω ἕλκω ἐκ ὁ πλησίον εἰς ἑαυτοῦ , θαυμαστός οὐδείς σύ φαίνω , ὁ ἀρτηρία , ὅσος μέν εἰς ὁ δέρμα περαίνω αὐτός , ἐπισπάω ὁ ἔξωθεν ἀήρ διαστέλλω · ὅσος δέ κατά τις πρός ὁ φλέψ ἀναστομόω , ὁ λεπτός ἐν αὐτός καί ἀτμώδης ἐπισπάω ὁ αἷμα · ὅσος δέ ἐγγύς ὁ καρδία εἰμί , ἐκ αὐτός ἐκεῖνος ποιέω ὁ ὁλκή . ἐν γάρ ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία ὁ κοῦφος τε καί λεπτός ἕπομαι πρότερος ὁ βαρύς τε καί παχύς . κοῦφος δέ εἰμί καί λεπτός ἅπας ὁ κατά σῶμα πρῶτος μέν ὁ πνεῦμα , δεύτερος δέ ὁ ἀτμός , ἐπί οὗτος δέ τρίτος , ὅσος ἄν ἀκριβής εἰμί κατεργάζομαι τε καί λεπτύνω αἷμα . οὗτος οὖν εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω ὁ ἀρτηρία πανταχόθεν · ὁ μέν εἰς ὁ δέρμα καθήκω ὁ ἔξωθεν ἀήρ · πλησίον τε γάρ αὐτός οὗτος εἰμί , ἐν ὁ μάλα τε κοῦφος · ὁ δέ ἄλλος ὁ μέν ἐπί ὁ τράχηλος ἐκ ὁ καρδία ἀνέρχομαι καί ὁ κατά ῥάχις , ἤδη δέ καί ὅσος οὗτος ἐγγύς , ἐκ αὐτός μάλα ὁ καρδία . ὅσος δέ καί ὁ καρδία πρόσω καί ὁ δέρμα , ἕλκω οὗτος ἀναγκαῖος ἐκ ὁ φλέψ ὁ κοῦφος ὁ αἷμα · ὥστε καί ὁ εἰς ὁ γαστήρ τε καί ὁ ἔντερον καθήκω ἀρτηρία , ἀπό ὁ ἐπί ῥάχις φύω , ἅπας ὁ ὁλκή ἐν ὁ διαστέλλω γίγνομαι παρά τε ὁ καρδία αὐτός καί ὁ παράκειμαι αὐτός φλέψ πάμπολυς εἰμί . οὐ γάρ δή ἐκ γε ὁ ἔντερον καί ὁ κοιλία , τροφή οὕτως παχύς τε καί βαρύς ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , δύναμαι τις μεταλαμβάνω , ὅς τις καί ἄξιος λόγος , φθάνω πληρόω ὁ κοῦφος . οὐδέ γάρ , εἰ καθίημι αὐλίσκος εἰς ἀγγεῖον ὕδωρ τε καί ψάμμος πλήρης ἐπισπάω ὁ στόμα ὁ ἐκ ὁ ἀγγεῖον ἀήρ , δύναμαι ἄν ἀκολουθέω σύ πρό ὁ ὕδωρ ψάμμος . ἀεί γάρ ἐν ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία ὁ κοῦφος ἕπομαι πρότερος . οὔκουν χρή θαυμάζω , εἰ παντελής ὀλίγος ἐκ ὁ κοιλία , ὅσος ἄν ἀκριβής εἰμί κατεργάζομαι , εἰς ὁ ἀρτηρία παραγίγνομαι , φθάνω πληρόω ὁ κοῦφος .