galenus.de-naturalibus-facultatibus 3.4
Ἐπὶ δὲ τῆς γαστρὸς ᾧδε . πρῶτον μὲν τοῖς κλύδωσιν , οἳ δὴ καὶ πεπίστευνται τοῖς ἰατροῖς ἀῤῥώστου κοιλίας εἶναι συμπτώματα , καὶ κατὰ λόγον πεπίστευνται . ἐνίοτε μὲν γὰρ , ἐλάχιστα προσενηνεγμένων , οὐ γίνονται , περιστελλομένης αὐτοῖς ἀκριβῶς τῆς γαστρὸς καὶ σφιγγούσης πανταχόθεν . ἐνίοτε δὲ μεστὴ μὲν ἡ γαστήρ ἐστιν , οἱ κλύδωνες δὲ ὡς ἐπὶ κενῆς ἐξακούονται . κατὰ φύσιν μὲν γὰρ ἔχουσα , καὶ χρωμένη καλῶς τῇ περισταλτικῇ δυνάμει , κᾂν ὀλίγον ᾖ τὸ περιεχόμενον , ἅπαν αὐτὸ περιλαμβάνουσα , χώραν οὐδεμίαν ἀπολείπει κενήν · ἀῤῥωστοῦσα δὲ , καθότι ἂν ἀδυνατήσῃ περιλαβεῖν ἀκριβῶς , ἐνταῦθα εὐρυχωρίαν ἐργαζομένη τινα , συγχωρεῖ τοῖς περιεχομένοις ὑγροῖς κατὰ τὰς τῶν σχημάτων μεταλλαγὰς ἄλλοτε ἀλλαχόσε μεταῤῥεῖν καὶ κλύδωνας ἀποτελεῖν . εὐλόγως οὖν , ὅτι μηδὲ πέψουσιν ἱκανῶς , οἱ ἐν τῷδε τῷ συμπτώματι γενόμενοι προσδοκῶσιν · οὐ γὰρ ἐνδέχεται πέψαι καλῶς ἄῤῥωστον γαστέρα . τοῖς τοιούτοις δὲ καὶ μέχρι πλείονος ἐν αὐτῇ φαίνεται παραμένον τὸ βάρος , ὡς ἂν καὶ βραδύτερον πέττουσι . καὶ μὴν θαυμάσειεν ἄν τις ἐπ’ αὐτῶν τούτων μάλιστα τὸ πολυχρόνιον τῆς ἐν τῇ γαστρὶ διατριβῆς , οὐ τῶν σιτίων μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ πόματος . οὐ γὰρ , ὅπερ ἂν ᾠήθη τις , ὡς τὸ τῆς γαστρὸς στόμα τὸ κάτω , στενὸν ὑπάρχον ἀκριβῶς , οὐδὲν παρίησι , πρὶν ἀκριβῶς λειωθῆναι , τοῦτ’ αἴτιον ὄντως ἐστί . πολλοὶ γοῦν πολλάκις ὀπωρῶν ὀστᾶ μέγιστα καταπίνουσι πάμπολλα , καί τις δακτύλιον χρυσοῦν ἐν τῷ στόματι φυλάττων ἄκων κατέπιε , καὶ ἄλλος τις νόμισμα , καὶ ἄλλος ἄλλο τι σκληρὸν καὶ δυσκατέργαστον · ἀλλ’ ὅμως ἅπαντες οὗτοι ῥᾳδίως ἀπεπάτησαν , ἃ κατέπιον , οὐδενὸς αὐτοῖς ἀποκολουθήσαντος συμπτώματος . εἰ δέ γ’ ἡ στενότης τοῦ πόρου τῆς γαστρὸς αἰτία τοῦ μένειν ἐπιπλέον ἦν τοῖς ἀτρίπτοις σιτίοις , οὐδὲν ἂν τούτων ποτὲ διεχώρησεν . ἀλλὰ καὶ τὸ τὰ πόματ’ αὐτοῖς ἐν τῇ γαστρὶ παραμένειν ἐπὶ πλεῖστον , ἱκανὸν ὑπάγειν τὴν ὑπόνοιαν τοῦ πόρου τῆς στενότητος . ὅλως γὰρ , εἴπερ ἦν ἐν τῷ κεχυλῶσθαι τὸ θᾶττον ὑπιέναι , τά τε ῥοφήματα ἂν οὕτω καὶ τὸ γάλα καὶ ὁ τῆς πτισάνης χυλὸς αὐτίκα διεξῄει πᾶσιν . ἀλλ’ οὐχ ᾧδ’ ἔχει . τοῖς μὲν γὰρ ἀσθενέσιν ἐπὶ πλεῖστον ἐμπλεῖ ταῦτα , καὶ κλύδωνας ἐργάζεται παραμένοντα , καὶ θλίβει , καὶ βαρύνει τὴν γαστέρα · τοῖς δ’ ἰσχυροῖς οὐ μόνον τούτων οὐδὲν συμβαίνει , ἀλλὰ καὶ πολὺ πλῆθος ἄρτων καὶ κρεῶν ὑποχωρεῖ ταχέως . οὐ μόνον δ’ ἐκ τοῦ περιτετάσθαι καὶ βαρύνεσθαι τὴν γαστέρα , καὶ μεταῤῥεῖν ἄλλοτ’ εἰς ἄλλα μέρη μετὰ κλύδωνος , τὸ παραμένειν ἐπὶ πλέον ἐν αὐτῇ πάντως τοῖς οὕτως ἔχουσι τεκμήραιτ’ ἄν τις , ἀλλὰ κᾀκ τῶν ἐμέτων . ἔνιοι γὰρ οὐ μετὰ τρεῖς ὥρας ἢ τέτταρας , ἀλλὰ νυκτῶν ἤδη μέσων , παμπόλλου μεταξὺ χρόνου διελθόντος ἐπὶ ταῖς προσφοραῖς , ἀνήμεσαν ἀκριβῶς πάντα τὰ ἐδηδεσμένα . καὶ μὲν δὴ καὶ ζώων ὁτιοῦν ἐμπλήσας ὑγρᾶς τροφῆς , ὥσπερ ἡμεῖς πολλάκις ἐπὶ συῶν ἐπειράθημεν , ἐξ ἀλεύρων μεθ’ ὕδατος οἷον κυκεῶνά τινα δόντες αὐτοῖς , ἔπειτα μετὰ τρεῖς που καὶ τέτταρας ὥρας ἀνατεμόντες , εἰ οὕτω καὶ σὺ πράξειας , εὑρήσεις ἔτι κατὰ τὴν γαστέρα τὰ ἐδηδεσμένα . πέρας γὰρ αὐτοῖς ἐστι τῆς ἐνταῦθα μονῆς , οὐχ ἡ χύλωσις , ἥν καὶ ἐκτὸς ἔτι ὄντων μηχανήσασθαι δυνατόν ἐστιν , ἀλλ’ ἡ πέψις , ἕτερόν τι τῆς χυλώσεως οὖσα , καθάπερ αἱμάτωσίς τε καὶ θρέψις . ὡς γὰρ κᾀκεῖνα δέδεικται ποιοτήτων μεταβολῇ γιγνόμενα , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ ἐν τῇ γαστρὶ πέψις τῶν σιτίων εἰς τὴν οἰκείαν ἐστὶ τῷ τρεφομένῳ ποιότητα μεταβολή . καὶ ὅταν γε πεφθῇ τελέως , ἀνοίγνυται μὲν τηνικαῦτα τὸ κάτω στόμα , καὶ διεκπίπτει δι’ αὐτοῦ τὰ σιτία ῥᾳδίως , εἰ καὶ πλῆθός τι μεθ’ ἑαυτῶν ἔχοντα τύχοι λίθων , ἢ ὀστῶν , ἢ γιγάρτων , ἤ τινος ἄλλου χυλωθῆναι μὴ δυναμένου . καί σοι τοῦτ’ ἔνεστιν ἐπὶ ζώου θεάσασθαι , στοχασαμένῳ τὸν καιρὸν τῆς κάτω διεξόδου . καὶ μέν γε καὶ εἰ σφαλείης ποτὲ τοῦ καιροῦ , καὶ μηδὲν μήπω κάτω παρέρχοιτο , πεπτομένων ἔτι κατὰ τὴν γαστέρα τῶν σιτίων , οὐδ’ οὕτως ἄκαρπος ἡ ἀνατομή σοι γενήσεται . θεάσῃ γὰρ ἐπ’ αὐτῶν , ὅπερ ὀλίγῳ πρόσθεν ἐλέγομεν , ἀκριβῶς μὲν μεμυκότα τὸν πυλωρὸν , ἅπασαν δὲ τὴν γαστέρα περιστελλομένην τοῖς σιτίοις τρόπον ὁμοιότατον , ὅνπερ καὶ αἱ μῆτραι τοῖς κυουμένοις . οὐ γάρ ἐστιν οὐδέπω κενὴν εὑρεῖν χώραν , οὔτε κατὰ τὰς ὑστέρας , οὔτε κατὰ τὴν κοιλίαν , οὔτε κατὰ τὰς κύστεις ἀμφοτέρας , οὔτε κατὰ τὴν χοληδόχον ὀνομαζομένην , οὔτε τὴν ἑτέραν · ἀλλ’ εἴτε ὀλίγον εἴη τὸ περιεχόμενον ἐν αὐταῖς , εἴτε πολὺ , μεσταὶ καὶ πλήρεις αὐτῶν αἱ κοιλίαι φαίνονται , περιστελλομένων ἀεὶ τῶν χιτώνων τοῖς περιεχομένοις , ὅταν γε κατὰ φύσιν ἔχῃ τὸ ζῶον . Ἐρασίστρατος δὲ οὐκ οἶδ’ ὅπως τὴν περιστολὴν τῆς γαστρὸς ἁπάντων αἰτίαν ἀποφαίνει , καὶ τῆς λειώσεως τῶν σιτίων , καὶ τῆς τῶν περιττωμάτων ὑποχωρήσεως , καὶ τῆς τῶν κεχυλωμένων ἀναδόσεως . ἐγὼ μέντοι μυριάκις ἐπὶ ζῶντος ἔτι τοῦ ζώου διελὼν τὸ περιτόναιον εὗρον ἀεὶ τὰ μὲν ἔντερα πάντα περιστελλόμενα τοῖς ἐνυπάρχουσι , τὴν κοιλίαν δ’ οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν ταῖς ἐδωδαῖς ἄνωθέν τε καὶ κάτωθεν αὐτὰ καὶ πανταχόθεν ἀκριβῶς περιειληφυῖαν ἀκίνητον , ὡς δοκεῖν ἡνῶσθαι , καὶ περιπεφυκέναι τοῖς σιτίοις · ἐν δὲ τούτῳ καὶ τὸν πυλωρὸν εὕρισκον ἀεὶ μεμυκότα καὶ κεκλεισμένον ἀκριβῶς , ὥσπερ τὸ τῶν ὑστερῶν στόμα ταῖς ἐγκύμοσιν · ἐπὶ μέντοι ταῖς πέψεσι συμπεπληρωμέναις ἀνέῳκτο μὲν ὁ πυλωρὸς , ἡ γαστὴρ δὲ περισταλτικῶς ἐκινεῖτο παραπλησίως τοῖς ἐντέροις .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ γαστήρ ὧδε . πρῶτος μέν ὁ κλύδων , ὅς δή καί πιστεύω ὁ ἰατρός ἄρρωστος κοιλία εἰμί σύμπτωμα , καί κατά λόγος πιστεύω . ἐνίοτε μέν γάρ , ἐλαχύς προσφέρω , οὐ γίγνομαι , περιστέλλω αὐτός ἀκριβής ὁ γαστήρ καί σφίγγω πανταχόθεν . ἐνίοτε δέ μεστός μέν ὁ γαστήρ εἰμί , ὁ κλύδων δέ ὡς ἐπί κενός ἐξακούω . κατά φύσις μέν γάρ ἔχω , καί χράω καλός ὁ περισταλτικός δύναμις , ἔͅν ὀλίγος εἰμί ὁ περιέχω , ἅπας αὐτός περιλαμβάνω , χώρα οὐδείς ἀπολείπω κενός · ἀρρωστέω δέ , καθότι ἄν ἀδυνατέω περιλαμβάνω ἀκριβής , ἐνταῦθα εὐρυχωρία ἐργάζομαι τις , συγχωρέω ὁ περιέχω ὑγρός κατά ὁ ὁ σχῆμα μεταλλαγή ἄλλοτε ἀλλαχόσε μεταρρέω καί κλύδων ἀποτελέω . εὔλογος οὖν , ὅτι μηδέ πέσσω ἱκανός , ὁ ἐν ὅδε ὁ σύμπτωμα γίγνομαι προσδοκάω · οὐ γάρ ἐνδέχομαι πέσσω καλός ἄρρωστος γαστήρ . ὁ τοιοῦτος δέ καί μέχρι πολύς ἐν αὐτός φαίνω παραμένω ὁ βάρος , ὡς ἄν καί βραδύς πέσσω . καί μήν θαυμάζω ἄν τις ἐπί αὐτός οὗτος μάλα ὁ πολυχρόνιος ὁ ἐν ὁ γαστήρ διατριβή , οὐ ὁ σιτίον μόνος , ἀλλά καί ὁ πόμα . οὐ γάρ , ὅς ἄν οἴομαι τις , ὡς ὁ ὁ γαστήρ στόμα ὁ κάτω , στενός ὑπάρχω ἀκριβής , οὐδείς παρίημι , πρίν ἀκριβής λειόω , οὗτος αἴτιος ὄντως εἰμί . πολύς γοῦν πολλάκις ὀπώρα ὀστέον μέγας καταπίνω πάμπολυς , καί τις δακτύλιος χρύσεος ἐν ὁ στόμα φυλάσσω ἄκων καταπίνω , καί ἄλλος τις νόμισμα , καί ἄλλος ἄλλος τις σκληρός καί δυσκατέργαστος · ἀλλά ὅμως ἅπας οὗτος ῥᾴδιος ἀποπατέω , ὅς καταπίνω , οὐδείς αὐτός ἀποκολουθέω σύμπτωμα . εἰ δέ γε ὁ στενότης ὁ πόρος ὁ γαστήρ αἴτιος ὁ μένω ἐπιπολύ εἰμί ὁ ἄτριπτος σιτίον , οὐδείς ἄν οὗτος ποτέ διαχωρέω . ἀλλά καί ὁ ὁ πόμα αὐτός ἐν ὁ γαστήρ παραμένω ἐπί πολύς , ἱκανός ὑπάγω ὁ ὑπόνοια ὁ πόρος ὁ στενότης . ὅλος γάρ , εἴπερ εἰμί ἐν ὁ χυλόω ὁ ταχύς ὑφίημι , ὁ τε ῥόφημα ἄν οὕτως καί ὁ γάλα καί ὁ ὁ πτισάνη χυλός αὐτίκα διεξέρχομαι πᾶς . ἀλλά οὐ ὧδε ἔχω . ὁ μέν γάρ ἀσθενής ἐπί πολύς ἐμπλέω οὗτος , καί κλύδων ἐργάζομαι παραμένω , καί θλίβω , καί βαρύνω ὁ γαστήρ · ὁ δέ ἰσχυρός οὐ μόνος οὗτος οὐδείς συμβαίνω , ἀλλά καί πολύς πλῆθος ἄρτος καί κρέας ὑποχωρέω ταχύς . οὐ μόνος δέ ἐκ ὁ περιτείνω καί βαρύνω ὁ γαστήρ , καί μεταρρέω ἄλλοτε εἰς ἄλλος μέρος μετά κλύδων , ὁ παραμένω ἐπί πολύς ἐν αὐτός πάντως ὁ οὕτως ἔχω τεκμαίρομαι ἄν τις , ἀλλά ἐͅκ ὁ ἔμετος . ἔνιοι γάρ οὐ μετά τρεῖς ὥρα ἤ τέσσαρες , ἀλλά νύξ ἤδη μέσος , πάμπολυς μεταξύ χρόνος διέρχομαι ἐπί ὁ προσφορά , ἀνεμέω ἀκριβής πᾶς ὁ ἐσθίω . καί μέν δή καί ζῷον ὁστισοῦν ἐμπίμπλημι ὑγρός τροφή , ὥσπερ ἐγώ πολλάκις ἐπί ὗς πειράω , ἐκ ἄλευρον μετά ὕδωρ οἷος κυκεών τις δίδωμι αὐτός , ἔπειτα μετά τρεῖς που καί τέσσαρες ὥρα ἀνατέμνω , εἰ οὕτως καί σύ πράσσω , εὑρίσκω ἔτι κατά ὁ γαστήρ ὁ ἐσθίω . πέρας γάρ αὐτός εἰμί ὁ ἐνταῦθα μονή , οὐ ὁ χύλωσις , ὅς καί ἐκτός ἔτι εἰμί μηχανάομαι δυνατός εἰμί , ἀλλά ὁ πέψις , ἕτερος τις ὁ χύλωσις εἰμί , καθά αἱμάτωσις τε καί θρέψις . ὡς γάρ κοᾀκίς δείκνυμι ποιότης μεταβολή γίγνομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἐν ὁ γαστήρ πέψις ὁ σιτίον εἰς ὁ οἰκεῖος εἰμί ὁ τρέφω ποιότης μεταβολή . καί ὅταν γε πέσσω τέλειος , ἀνοίγνυμι μέν τηνικαῦτα ὁ κάτω στόμα , καί διεκπίτνω διά αὐτός ὁ σιτίον ῥᾴδιος , εἰ καί πλῆθος τις μετά ἑαυτοῦ ἔχω τυγχάνω λίθος , ἤ ὀστέον , ἤ γίγαρτον , ἤ τις ἄλλος χυλόω μή δύναμαι . καί σύ οὗτος ἔνειμι ἐπί ζῷον θεάομαι , στοχάζομαι ὁ καιρός ὁ κάτω διέξοδος . καί μέν γε καί εἰ σφάλλω ποτέ ὁ καιρός , καί μηδείς μήπω κάτω παρέρχομαι , πέσσω ἔτι κατά ὁ γαστήρ ὁ σιτίον , οὐδέ οὕτως ἄκαρπος ὁ ἀνατομή σύ γίγνομαι . θεάομαι γάρ ἐπί αὐτός , ὅς ὀλίγος πρόσθεν λέγω , ἀκριβής μέν μύω ὁ πυλωρός , ἅπας δέ ὁ γαστήρ περιστέλλω ὁ σιτίον τρόπος ὅμοιος , ὅς καί ὁ μήτρα ὁ κυέω . οὐ γάρ εἰμί οὐδέπω κενός εὑρίσκω χώρα , οὔτε κατά ὁ ὑστέρα , οὔτε κατά ὁ κοιλία , οὔτε κατά ὁ κύστις ἀμφότερος , οὔτε κατά ὁ χοληδόχος ὀνομάζω , οὔτε ὁ ἕτερος · ἀλλά εἴτε ὀλίγος εἰμί ὁ περιέχω ἐν αὐτός , εἴτε πολύς , μεστός καί πλήρης αὐτός ὁ κοιλία φαίνω , περιστέλλω ἀεί ὁ χιτών ὁ περιέχω , ὅταν γε κατά φύσις ἔχω ὁ ζῷον . Ἐρασίστρατος δέ οὐ οἶδα ὅπως ὁ περιστολή ὁ γαστήρ ἅπας αἰτία ἀποφαίνω , καί ὁ λείωσις ὁ σιτίον , καί ὁ ὁ περίσσωμα ὑποχώρησις , καί ὁ ὁ χυλόω ἀνάδοσις . ἐγώ μέντοι μυριάκις ἐπί ζάω ἔτι ὁ ζῷον διαιρέω ὁ περιτόναιον εὑρίσκω ἀεί ὁ μέν ἔντερον πᾶς περιστέλλω ὁ ἐνυπάρχω , ὁ κοιλία δέ οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ἐπί μέν ὁ ἐδωδή ἄνωθεν τε καί κάτωθεν αὐτός καί πανταχόθεν ἀκριβής περιλαμβάνω ἀκίνητος , ὡς δοκέω ἑνόω , καί περιφύζω ὁ σιτίον · ἐν δέ οὗτος καί ὁ πυλωρός εὑρίσκω ἀεί μύω καί κλείω ἀκριβής , ὥσπερ ὁ ὁ ὑστέρα στόμα ὁ ἐγκύμων · ἐπί μέντοι ὁ πέψις συμπληρόω ἀνοίγνυμι μέν ὁ πυλωρός , ὁ γαστήρ δέ περισταλτικός κινέω παραπλήσιος ὁ ἔντερον .