galenus.de-naturalibus-facultatibus 1.7
Ἐπὶ δὲ τὴν αὐξητικὴν ἤδη μεταβάντες δύναμιν , αὐτό γε τοῦθ’ ὑπομνήσωμεν πρῶτον , ὡς ὑπάρχει μὲν καὶ αὕτη τοῖς κυουμένοις , ὥσπερ καὶ ἡ θρεπτική · ἀλλ’ οἷον ὑπηρέτιδές τινές εἰσι τηνικαῦτα τῶν προειρημένων δυνάμεων , ἀλλοιώσεως καὶ διαπλάσεως , οὐκ ἐν ἑαυταῖς ἔχουσαι τὸ πᾶν κῦρος . ἐπειδὰν δὲ τὸ τέλειον ἀπολάβῃ μέγεθος τὸ ζῶον , ἐν τῷ μετὰ τὴν ἀποκύησιν χρόνῳ παντὶ μέχρι τῆς ἀκμῆς ἡ μὲν αὐξητικὴ τηνικαῦτα κρατεῖ · βοηθοὶ δ’ αὐτῆς καὶ οἷον ὑπηρέτιδες ἥ τ’ ἀλλοιωτικὴ δύναμίς ἐστι καὶ ἡ θρεπτική . τί οὖν τὸ ἴδιόν ἐστι τῆς αὐξητικῆς δυνάμεως ; εἰς πᾶν μέρος ἐκτεῖναι τὰ πεφυκότα . καλεῖται δ’ οὕτω τὰ στερεὰ μόρια τοῦ σώματος , ἀρτηρίαι , καὶ φλέβες , καὶ νεῦρα , καὶ ὀστᾶ , καὶ χόνδροι , καὶ ὑμένες , καὶ σύνδεσμοι , καὶ οἱ χιτῶνες ἅπαντες , οὓς στοιχειώδεις καὶ ὁμοιομερεῖς καὶ ἁπλοῦς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐκαλοῦμεν . ὅτῳ δὲ τρόπῳ τὴν εἰς πᾶν μέρος ἔκτασιν ἴσχουσιν , ἐγὼ φράσω , παράδειγμά τι πρότερον εἰπὼν ἕνεκα τοῦ σαφοῦς . τὰς κύστεις τῶν ὑῶν λαβόντες οἱ παῖδες , πληροῦσί τε πνεύματος καὶ τρίβουσιν ἐπὶ τῆς τέφρας πλησίον τοῦ πυρὸς , ὡς ἀλεαίνεσθαι μὲν , βλάπτεσθαι δὲ μηδέν . καὶ πολλή γε αὕτη ἡ παιδιὰ περί τε τὴν Ἰωνίαν καὶ ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν οὐκ ὀλίγοις ἐστίν . ἐπιλέγουσι δὲ δὴ καί τινα ἔπη τρίβοντες ἐν μέτρῳ τέ τινι καὶ μέλει καὶ ῥυθμῷ · καὶ ἔστι πάντα ταῦτα ῥήματα παρακέλευσις τῇ κύστει πρὸς τὴν αὔξησιν . ἐπειδὰν δ’ ἱκανῶς αὐτοῖς διατετάσθαι δοκῇ , πάλιν ἐμφυσῶσί τε καὶ ἐπιδιατείνουσι , καὶ αὖθις τρίβουσι , καὶ τοῦτο πλεονάκις ποιοῦσιν , ἄχρις ἂν αὐτοῖς ἡ κύστις ἱκανῶς ἔχειν δοκῇ τῆς αὐξήσεως . ἀλλ’ ἐν τούτοις γε τοῖς ἔργοις τῶν παίδων ἐναργῶς , ὅσον εἰς μέγεθος ἐπιδίδωσιν ἡ ἐντὸς εὐρυχωρία τῆς κύστεως , τοσοῦτον ἀναγκαῖον εἰς λεπτότητα καθαιρεῖσθαι τὸ σῶμα . καὶ εἴγε τὴν λεπτότητα ταύτην ἀνατρέφειν οἱ παῖδες οἷοί τε ἦσαν , ὁμοίως ἂν τῇ φύσει τὴν κύστιν ἐκ μικρᾶς μεγάλην ἀπειργάζοντο . νυνὶ δὲ τοῦτ’ αὐτοῖς ἐνδεῖ τὸ ἔργον , οὐδὲ καθ’ ἕνα τρόπον εἰς μίμησιν ἐνδεχόμενον ἀχθῆναι , μὴ ὅτι τοῖς παισὶν , ἀλλ’ οὐδ’ ἄλλῳ τινὶ τῶν τελείων · μόνης γὰρ τῆς φύσεως ἴδιόν ἐστιν . ὥστ’ ἤδη σοι δῆλον , ὡς ἀναγκαία τοῖς αὐξανομένοις ἡ θρέψις . εἰ γὰρ διατείνοιτο μὲν , ἀνατρέφοιτο δὲ μὴ , φαντασίαν ψευδῆ μᾶλλον , οὐκ αὔξησιν ἀληθῆ τὰ τοιαῦτα σώματα κτήσεται . καίτοι καὶ τὸ διατείνεσθαι πάντη μόνοις τοῖς ὑπὸ φύσεως αὐξανομένοις ὑπάρχει . τὰ γὰρ ὑφ’ ἡμῶν διατεινόμενα σώματα , κατὰ μίαν τινὰ διάστασιν τοῦτο πάσχοντα , μειοῦται τοῖς λοιποῖς . οὐδὲ γάρ ἐστιν εὑρεῖν οὐδὲν , ὃ συνεχὲς ἔτι μένον καὶ ἀδιάσπαστον εἰς τὰς τρεῖς διαστάσεις ἐπεκτεῖναι δυνάμεθα . μόνης οὖν τῆς φύσεως τὸ πάντη διϊστάναι συνεχὲς ἑαυτῷ μένον ἔτι καὶ τὴν ἀρχαίαν ἅπασαν ἰδέαν φυλάττον τὸ σῶμα . καὶ τοῦτ’ ἔστιν ἡ αὔξησις , ἄνευ τῆς ἐπιῤῥεούσης τε καὶ προσπλαττομένης τροφῆς μὴ δυναμένη γενέσθαι .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ αὐξητικός ἤδη μεταβαίνω δύναμις , αὐτός γε οὗτος ὑπομιμνῄσκω πρῶτος , ὡς ὑπάρχω μέν καί οὗτος ὁ κυέω , ὥσπερ καί ὁ θρεπτικός · ἀλλά οἷον ὑπήρετις τις εἰμί τηνικαῦτα ὁ προλέγω δύναμις , ἀλλοίωσις καί διάπλασις , οὐ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ πᾶς κῦρος . ἐπειδάν δέ ὁ τέλειος ἀπολαμβάνω μέγεθος ὁ ζῷον , ἐν ὁ μετά ὁ ἀποκύησις χρόνος πᾶς μέχρι ὁ ἀκμή ὁ μέν αὐξητικός τηνικαῦτα κρατέω · βοηθός δέ αὐτός καί οἷος ὑπήρετις ὁ τε ἀλλοιωτικός δύναμις εἰμί καί ὁ θρεπτικός . τίς οὖν ὁ ἴδιος εἰμί ὁ αὐξητικός δύναμις ; εἰς πᾶς μέρος ἐκτείνω ὁ φύω . καλέω δέ οὕτως ὁ στερεός μόριον ὁ σῶμα , ἀρτηρία , καί φλέψ , καί νεῦρον , καί ὀστέον , καί χόνδρος , καί ὑμήν , καί σύνδεσμος , καί ὁ χιτών ἅπας , ὅς στοιχειώδης καί ὁμοιομερής καί ἁπλόος ὀλίγος ἔμπροσθεν καλέω . ὅστις δέ τρόπος ὁ εἰς πᾶς μέρος ἔκτασις ἴσχω , ἐγώ φράζω , παράδειγμα τις πρότερος λέγω ἕνεκα ὁ σαφής . ὁ κύστις ὁ ὗς λαμβάνω ὁ παῖς , πληρόω τε πνεῦμα καί τρίβω ἐπί ὁ τέφρα πλησίον ὁ πῦρ , ὡς ἀλεαίνω μέν , βλάπτω δέ μηδείς . καί πολύς γε οὗτος ὁ παιδιά περί τε ὁ Ἰωνία καί ἐν ἄλλος ἔθνος οὐ ὀλίγος εἰμί . ἐπιλέγω δέ δή καί τις ἔπος τρίβω ἐν μέτρον τε τις καί μέλος καί ῥυθμός · καί εἰμί πᾶς οὗτος ῥῆμα παρακέλευσις ὁ κύστις πρός ὁ αὔξησις . ἐπειδάν δέ ἱκανός αὐτός διατείνω δοκέω , πάλιν ἐμφυσάω τε καί ἐπιδιατείνω , καί αὖθις τρίβω , καί οὗτος πλεονάκις ποιέω , ἄχρι ἄν αὐτός ὁ κύστις ἱκανός ἔχω δοκέω ὁ αὔξησις . ἀλλά ἐν οὗτος γε ὁ ἔργον ὁ παῖς ἐναργής , ὅσος εἰς μέγεθος ἐπιδίδωμι ὁ ἐντός εὐρυχωρία ὁ κύστις , τοσοῦτος ἀναγκαῖος εἰς λεπτότης καθαιρέω ὁ σῶμα . καί εἰ ὁ λεπτότης οὗτος ἀνατρέφω ὁ παῖς οἷος τε εἰμί , ὅμοιος ἄν ὁ φύσις ὁ κύστις ἐκ μικρός μέγας ἀπεργάζομαι . νυνί δέ οὗτος αὐτός ἐνδέω ὁ ἔργον , οὐδέ κατά εἷς τρόπος εἰς μίμησις ἐνδέχομαι ἄγω , μή ὅτι ὁ παῖς , ἀλλά οὐδέ ἄλλος τις ὁ τέλειος · μόνος γάρ ὁ φύσις ἴδιος εἰμί . ὥστε ἤδη σύ δῆλος , ὡς ἀναγκαῖος ὁ αὐξάνω ὁ θρέψις . εἰ γάρ διατείνω μέν , ἀνατρέφω δέ μή , φαντασία ψευδής μάλα , οὐ αὔξησις ἀληθής ὁ τοιοῦτος σῶμα κτάομαι . καίτοι καί ὁ διατείνω πάντῃ μόνος ὁ ὑπό φύσις αὐξάνω ὑπάρχω . ὁ γάρ ὑπό ἐγώ διατείνω σῶμα , κατά εἷς τις διάστασις οὗτος πάσχω , μειόω ὁ λοιπός . οὐδέ γάρ εἰμί εὑρίσκω οὐδείς , ὅς συνεχής ἔτι μένω καί ἀδιάσπαστος εἰς ὁ τρεῖς διάστασις ἐπεκτείνω δύναμαι . μόνος οὖν ὁ φύσις ὁ πάντῃ διίστημι συνεχής ἑαυτοῦ μένω ἔτι καί ὁ ἀρχαῖος ἅπας ἰδέα φυλάσσω ὁ σῶμα . καί οὗτος εἰμί ὁ αὔξησις , ἄνευ ὁ ἐπιρρέω τε καί προσπλήσσω τροφή μή δύναμαι γίγνομαι .