galenus.de-naturalibus-facultatibus 2.3
Λῆρος οὖν μακρός ἐστιν ἅπασα τῶν πόρων ὑπόθεσις εἰς φυσικὴν ἐνέργειαν . εἰ μὴ γὰρ δύναμίς τις σύμφυτος ἑκάστῳ τῶν ὀργάνων ὑπὸ τῆς φύσεως εὐθὺς ἐξαρχῆς δοθείη , διαρκεῖν οὐ δυνήσεται τὰ ζῶα , μὴ ὅτι τοσοῦτον ἐτῶν ἀριθμὸν , ἀλλ’ οὐδ’ ἡμερῶν ὀλιγίστων . ἀνεπιτρόπευτα γὰρ ἐάσαντες αὐτὰ , καὶ τέχνης καὶ προνοίας ἔρημα , μόναις δὲ ταῖς τῶν ὑλῶν οἰακιζόμενα ῥοπαῖς , οὐδαμοῦ δυνάμεως οὐδεμιᾶς τῆς μὲν ἑλκούσης τὸ προσῆκον ἑαυτῇ , τῆς δ’ ἀπωθούσης τὸ ἀλλότριον , τῆς δ’ ἀλλοιούσης τε καὶ προσφυούσης τὸ θρέψον , οὐκ οἶδ’ ὅπως οὐκ ἂν εἴημεν καταγέλαστοι , περί τε τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν διαλεγόμενοι , καὶ πολὺ μᾶλλον ἔτι περὶ τῶν ψυχικῶν καὶ συμπάσης γε τῆς ζωῆς . οὐδὲ γὰρ ζῇν , οὐδὲ διαμένειν οὐδενὶ τῶν ζώων οὐδ’ εἰς ἐλάχιστον χρόνον ἔσται δυνατὸν , εἰ τοσαῦτα κεκτημένον ἐν ἑαυτῷ μόρια , καὶ οὕτω διαφέροντα , μήθ’ ἑλκτικῇ τῶν οἰκείων χρήσεται δυνάμει , μήτ’ ἀποκριτικῇ τῶν ἀλλοτρίων , μήτ’ ἀλλοιωτικῇ τῶν θρεψόντων . καὶ μὴν εἰ ταύτας ἔχοιμεν , οὐδὲν ἔτι πόρων μικρῶν ἢ μεγάλων ἐξ ὑποθέσεως ἀναποδείκτου λαμβανομένων εἰς οὔρου καὶ χολῆς διάκρισιν δεόμεθα καί τινος ἐπικαίρου θέσεως , ἐν ᾧ μόνῳ σωφρονεῖν ἔοικεν ὁ Ἐρασίστρατος , ἅπαντα καλῶς τεθῆναί τε καὶ διαπλασθῆναι τὰ μόρια τοῦ σώματος ὑπὸ τῆς φύσεως οἰόμενος . ἀλλ’ εἰ παρακολουθήσειεν ἑαυτῷ , φύσιν ὀνομάζοντι τεχνικὴν , εὐθὺς μὲν ἐξ ἀρχῆς ἅπαντα καλῶς διαπλάσασάν τε καὶ διαθεῖσαν εὑρήσει τοῦ ζώου τὰ μόρια , μετὰ δὲ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν , ὡς οὐδὲν ἔλειπεν , ἔτι προαγαγοῦσαν εἰς φῶς αὐτὸ σύν τισι δυνάμεσιν , ὧν ἄνευ ζῇν οὐκ ἠδύνατο , καὶ μετὰ ταῦτα κατὰ βραχὺ προσαυξήσασαν μέχρι τοῦ πρέποντος μεγέθους , οὐκ οἶδα πῶς ὑπομένει πόρων σμικρότησιν ἢ μεγέθεσιν ἤ τισιν ἄλλαις οὕτω ληρώδεσιν ὑποθέσεσι φυσικὰς ἐνεργείας ἐπιτρέπειν . ἡ γὰρ διαπλάττουσα τὰ μόρια φύσις ἐκείνη καὶ καταβραχὺ προσαύξουσα πάντως δήπου καὶ δι’ ὅλων αὐτῶν ἐκτέταται , καὶ γὰρ ὅλα δι’ ὅλων , οὐκ ἔξωθεν μόνον , αὐτὰ διαπλάττει τε καὶ τρέφει καὶ προσαύξει . Πραξιτέλης μὲν γὰρ , ἢ Φειδίας , ἤ τις ἄλλος ἀγαλματοποιὸς ἔξωθεν μόνον ἐκόσμουν τὰς ὕλας , καθὰ καὶ ψαύειν αὐτῶν ἠδύναντο , τὸ βάθος δ’ ἀκόσμητον , καὶ ἀργὸν , καὶ ἄτεχνον , καὶ ἀπρονόητον ἀπέλιπον , ὡς ἂν μὴ δυνάμενοι κατελθεῖν εἰς αὐτὸ , καὶ καταδῦναι , καὶ θιγεῖν ἁπάντων τῆς ὕλης τῶν μερῶν . ἡ φύσις δὲ οὐχ οὕτως , ἀλλὰ τὸ μὲν ὀστοῦ μέρος ἅπαν ὀστοῦν ἀποτελεῖ , τὸ δὲ σαρκὸς σάρκα , τὸ δὲ πιμελῆς πιμελὴν , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον . οὐδὲν γάρ ἐστιν ἄψαυστον αὐτῇ μέρος , οὐδ’ ἀνεξέργαστον , οὐδ’ ἀκόσμητον . ἀλλὰ τὸν μὲν κηρὸν ὁ Φειδίας οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν ἐλέφαντα καὶ χρυσὸν , ἀλλ’ οὐδὲ τὸν χρυσὸν κηρόν · ἕκαστον γὰρ αὐτῶν μένον , οἷον ἦν ἐξαρχῆς , ἔξωθεν μόνον ἠμφιεσμένον εἶδός τι καὶ σχῆμα τεχνικὸν , ἄγαλμα τέλειον γέγονεν . ἡ φύσις δὲ οὐδὲ μιᾶς ἔτι φυλάττει τῶν ὑλῶν τὴν ἀρχαίαν ἰδέαν . αἷμα γὰρ ἂν ἦν οὕτως ἅπαντα τοῦ ζώου τὰ μόρια , τὸ παρὰ τῆς κυούσης ἐπιῤῥέον τῷ σπέρματι δίκην κηροῦ τινος , ὕλης μιᾶς καὶ μονοειδοῦς ὑποβεβλημένης τῷ τεχνίτῃ . γίνεται δ’ ἐξ αὐτῆς οὐδὲν τῶν τοῦ ζώου μορίων οὔτ’ ἐρυθρὸν οὕτως , οὔθ’ ὑγρόν . ὀστοῦν γοῦν καὶ χόνδρος , καὶ ἀρτηρία , καὶ φλὲψ , καὶ νεῦρον , καὶ πιμελὴ , καὶ ἀδὴν , καὶ ὑμὴν , καὶ μυελὸς , ἄναιμα μὲν , ἐξ αἵματος δὲ γέγονε . τίνος δ’ ἀλλοιώσαντος , καὶ τίνος πήξαντος αὐτὸ , καὶ τίνος διαπλάσαντος , ἐδεόμην ἄν μοι τὸν Ἐρασίστρατον αὐτὸν ἀποκρίνασθαι . πάντως γὰρ ἂν εἶπεν , ἤτοι τὴν φύσιν , ἢ τὸ σπέρμα , ταὐτὸν μὲν λέγων καθ’ ἑκάτερου , διαφόροις δ’ ἐπινοίαις ἑρμηνεύων . ὃ γὰρ ἦν πρότερον σπέρμα , τοῦθ’ , ὅταν ἄρξηται φύειν τε καὶ διαπλάττειν τὸ ζῶον , φύσις τις γίνεται . καθάπερ γὰρ ὁ Φειδίας , εἶχε μὲν τὰς δυνάμεις τῆς τέχνης , καὶ πρὶν ψαύειν τῆς ὕλης , ἐνήργει δ’ αὖ ἐν αὐταῖς περὶ τὴν ὕλην . ἅπασα γὰρ δύναμις ἀργεῖ , ἀποροῦσα τῆς οἰκείας ὕλης . οὕτω καὶ τὸ σπέρμα τὰς μὲν δυνάμεις οἴκοθεν ἐκέκτητο , τὰς δ’ ἐνεργείας οὐκ ἐκ τῆς ὕλης ἔλαβεν , ἀλλὰ περὶ τὴν ὕλην ἐπεδείξατο . καὶ μὴν εἰ πολλῷ μὲν ἐπικλύζοιτο τῷ αἵματι τὸ σπέρμα , διαφθείροιτ’ ἄν · εἰ δ’ ὅλως ἀποροίη , παντάπασιν ἀργοῦν , οὐκ ἂν γίγνοιτο φύσις . ἵν’ οὖν μήτε φθείρηται , καὶ γένηται φύσις ἀντὶ σπέρματος , ὀλίγον ἐπιῤῥεῖν ἀναγκαῖον αὐτῷ τοῦ αἵματος . μᾶλλον δ’ οὐκ ὀλίγον αὐτὸ χρὴ λέγειν , ἀλλὰ σύμμετρον τῷ πλήθει τοῦ σπέρματος . τίς οὖν ὁ μετρῶν αὐτοῦ τὸ ποσὸν τῆς ἐπιῤῥοῆς ; τίς ὁ κωλύων ἰέναι πλέον ; τίς ὁ προτρέπων , ἵν’ ἐνδεέστερον μὴ εἴη ; τίνα ζητήσομεν ἐνταῦθα τρίτον ἐπιστάτην τοῦ ζώου τῆς γενέσεως , ὃς χορηγήσει τὸ σύμμετρον αἷμα τῷ σπέρματι ; τί ἂν εἶπεν Ἐρασίστρατος , εἰ ζῶν ταῦτ’ ἠρωτήθη ; τὸ σπέρμα αὐτὸ δηλονότι . τοῦτο γάρ ἐστιν ὁ τεχνίτης , ὁ ἀναλογῶν τῷ Φειδίᾳ · τὸ δ’ αἷμα τῷ κηρῷ προσέοικεν . οὔκουν ἐπιτρέπει τὸν κηρὸν αὐτὸν ἑαυτῷ τὸ μέτρον ἐξευρίσκειν , ἀλλὰ τὸν Φειδίαν . ἕλξει δ’ αἷμα τοσοῦτον ὁ τεχνίτης εἰς ἑαυτὸν , ὁπόσου δεῖται . ἀλλ’ ἐνταῦθα χρὴ προσέχειν ἤδη τὸν νοῦν , καὶ σκοπεῖν , μή πως λάθωμεν τῷ σπέρματι λογισμόν τινα καὶ νοῦν χαρισάμενοι · οὕτω γὰρ ἂν οὔτε σπέρμα ποιήσαιμεν , οὔτε φύσιν , ἀλλ’ ἤδη ζῶον αὐτό . καὶ μὴν εἰ φυλάξομεν ἀμφότερα , τήν θ’ ὁλκὴν τοῦ συμμέτρου , καὶ χωρὶς λογισμοῦ δύναμίν τινα , καθάπερ ἡ λίθος ἑλκτικὴν εἶχε τοῦ σιδήρου , καὶ τῷ σπέρματι φήσομεν ἐνυπάρχειν αἵματος ἐπισπαστικήν . ἠναγκάσθημεν οὖν πάλιν κᾀνταῦθα , καθάπερ ἤδη πολλάκις ἔμπροσθεν , ἑλκτικήν τινα δύναμιν ὁμολογῆσαι κατὰ τὸ σπέρμα · τί δ’ ἦν τὸ σπέρμα ; ἡ ἀρχὴ τοῦ ζώου ἡ δραστική . ἡ γὰρ δὴ ὑλικὴ τὸ καταμήνιόν ἐστιν . εἶτα αὐτῆς τῆς ἀρχῆς πρώτῃ ταύτῃ τῇ δυνάμει χρωμένης , ἵνα γένηται τῶν ὑπ’ αὐτῆς τι δεδημιουργημένων , ἄμοιρον εἶναι τῆς οἰκείας δυνάμεως οὐκ ἐνδέχεται . πῶς οὖν Ἐρασίστρατος αὐτὴν οὐκ οἶδεν , εἰ δὴ πρώτη μὲν αὕτη τοῦ σπέρματος ἐνέργεια , σύμμετρον αἵματος ἐπισπᾶσθαι πρὸς ἑαυτό ; σύμμετρον δ’ ἂν εἴη τὸ λεπτὸν οὕτω καὶ ἀτμῶδες , ὥστ’ εὐθὺς εἰς πᾶν μόριον ἑλκόμενον τοῦ σπέρματος δροσοειδῶς μηδαμοῦ τὴν ἑαυτοῦ παρεμφαίνειν ἰδέαν . οὕτω γὰρ αὐτοῦ καὶ κρατήσει ῥᾳδίως τὸ σπέρμα , καὶ ταχέως ἐξομοιώσει , καὶ τροφὴν ἑαυτῷ ποιήσεται , κᾄπειτ’ , οἶμαι , δεύτερον ἐπισπάσεται καὶ τρίτον , ὡς ὄγκον ἑαυτῷ καὶ πλῆθος ἀξιόλογον ἐργάσασθαι τραφέντι . καὶ μὴν ἤδη καὶ ἡ ἀλλοιωτικὴ δύναμις ἐξεύρηται , μηδ’ αὐτὴ πρὸς Ἐρασιστράτου γεγραμμένη . τρίτη δ’ ἂν ἡ διαπλαστικὴ φανείη , καθ’ ἣν πρῶτον μὲν οἷον ἐπίπαγόν τινα λεπτὸν ὑμένα περιτίθησιν ἑαυτῷ τὸ σπέρμα , τὸν ὑφ’ Ἱπποκράτους ἐπὶ τῆς ἑκταίας γονῆς , ἣν ἐκπεσεῖν ἔλεγε τῆς μουσουργοῦ , τῷ τῶν ὠῶν εἰκασθέντα χιτῶνι · μετὰ δὲ τοῦτον ἤδη καὶ τἄλλ’ , ὅσα πρὸς ἐκείνου λέγεται διὰ τοῦ περὶ φύσεως παιδίου γράμματος . ἀλλ’ εἰ τῶν διαπλασθέντων ἕκαστον οὕτω μείνειε σμικρὸν , ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο , τί ἂν εἴη πλέον ; αὐξάνεσθαι τοίνυν αὐτὰ χρή . πῶς οὖν αὐξηθήσεται ; πάντη διατεινόμενά τε ἅμα καὶ τρεφόμενα . καί μοι τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἐπὶ τῆς κύστεως , ἣν οἱ παῖδες ἐμφυσῶντες ἔτριβον , ἀναμνησθεὶς μαθήσῃ μᾶλλον κᾀκ τῶν νῦν ῥηθησομένων . ἐννόησον γὰρ δὴ , τὴν καρδίαν οὕτω σμικρὰν εἶναι κατ’ ἀρχὰς , ὡς κέγχρου μηδὲν διαφέρειν , ἢ , εἰ βούλει , κυάμου . καὶ ζήτησον , ὅπως ἂν ἄλλως αὕτη γένοιτο μεγάλη , χωρὶς τοῦ πάντη διατεινομένην τρέφεσθαι δι’ ὅλης αὐτῆς , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐδείκνυτο τὸ σπέρμα τρεφόμενον . ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο Ἐρασίστρατος οἶδεν , ὁ τὴν τέχνην τῆς φύσεως ὑμνῶν , ἀλλ’ οὕτως αὐξάνεσθαι τὰ ζῶα νομίζει , καθάπερ τινὰ κρησέραν , ἢ σειρὰν , ἢ σάκκον , ἢ τάλαρον , ὧν ἑκάστῳ κατὰ τὸ πέρας ἐπιπλεκομένων ὁμοίων ἑτέρων τοῖς ἐξ ἀρχῆς αὐτὰ συντιθεῖσιν , ἡ πρόσθεσις γίνεται . ἀλλὰ τούτου γ’ οὐκ αὔξησίς ἐστιν , ἀλλὰ γένεσις , ὦ σοφώτατε . γίνεται γὰρ ὁ θύλακος , καὶ ὁ σάκκος , καὶ τὸ ἱμάτιον , καὶ ἡ οἰκία , καὶ τὸ πλοῖον , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , ὅταν μηδέπω τὸ προσῆκον εἶδος , οὗ χάριν ὑπὸ τοῦ τεχνίτου δημιουργεῖται , συμπεπληρωμένον ἔχῃ . πότ’ οὖν αὐξάνεται ; ὅταν ἤδη τέλειος ὢν ὁ τάλαρος , ὡς ἔχειν πυθμένα τινὰ , καὶ στόμα , καὶ οἷον γαστέρα , καὶ τὰ τούτων μεταξὺ , μείζων ἅπασι τούτοις γένηται . καὶ πῶς ἔσται τοῦτο ; φήσει τις . πῶς δ’ ἄλλως , ἢ εἰ ζῶον ἐξαίφνης ἢ φυτὸν ὁ τάλαρος ἡμῖν γένοιτο ; μόνων γὰρ τῶν ζώντων ἡ αὔξησις . σὺ δ’ ἴσως οἴει τὴν οἰκοδομουμένην οἰκίαν αὐξάνεσθαι , καὶ τὸν τάλαρον πλεκόμενον , καὶ θοιμάτιον ὑφαινόμενον . ἀλλ’ οὐχ ὧδ’ ἔχει . τοῦ μὲν γὰρ ἤδη συμπεπληρωμένου κατὰ τὸ εἶδος ἡ αὔξησις · τοῦ ἔτι γινομένου ἡ εἰς τὸ εἶδος ὁδὸς , οὐκ αὔξησις , ἀλλὰ γένεσις ὀνομάζεται · αὐξάνεται μὲν γὰρ τὸ ὂν , γίνεται δὲ τὸ μὴ ὄν .
Lemmas: λῆρος οὖν μακρός εἰμί ἅπας ὁ πόρος ὑπόθεσις εἰς φυσικός ἐνέργεια . εἰ μή γάρ δύναμις τις σύμφυτος ἕκαστος ὁ ὄργανον ὑπό ὁ φύσις εὐθύς ἐξαρχῆς δίδωμι , διαρκέω οὐ δύναμαι ὁ ζῷον , μή ὅτι τοσοῦτος ἔτος ἀριθμός , ἀλλά οὐδέ ἡμέρα ὀλίγιστος . ἀνεπιτρόπευτος γάρ ἐάω αὐτός , καί τέχνη καί πρόνοια ἐρῆμος , μόνος δέ ὁ ὁ ὕλη οἰακίζω ῥοπή , οὐδαμοῦ δύναμις οὐδείς ὁ μέν ἕλκω ὁ προσήκω ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἀπωθέω ὁ ἀλλότριος , ὁ δέ ἀλλοιόω τε καί προσφύω ὁ τρέφω , οὐ οἶδα ὅπως οὐ ἄν εἰμί καταγέλαστος , περί τε ὁ φυσικός ἐνέργεια διαλέγω , καί πολύς μάλα ἔτι περί ὁ ψυχικός καί σύμπας γε ὁ ζωή . οὐδέ γάρ ζάω , οὐδέ διαμένω οὐδείς ὁ ζῷον οὐδέ εἰς ἐλαχύς χρόνος εἰμί δυνατός , εἰ τοσοῦτος κτάομαι ἐν ἑαυτοῦ μόριον , καί οὕτως διαφέρω , μήτε ἑλκτικός ὁ οἰκεῖος χράω δύναμις , μήτε ἀποκριτικός ὁ ἀλλότριος , μήτε ἀλλοιωτικός ὁ τρέφω . καί μήν εἰ οὗτος ἔχω , οὐδείς ἔτι πόρος μικρός ἤ μέγας ἐκ ὑπόθεσις ἀναπόδεικτος λαμβάνω εἰς οὖρον καί χολή διάκρισις δέω καί τις ἐπίκαιρος θέσις , ἐν ὅς μόνος σωφρονέω ἔοικα ὁ Ἐρασίστρατος , ἅπας καλός τίθημι τε καί διαπλάσσω ὁ μόριον ὁ σῶμα ὑπό ὁ φύσις οἴομαι . ἀλλά εἰ παρακολουθέω ἑαυτοῦ , φύσις ὀνομάζω τεχνικός , εὐθύς μέν ἐκ ἀρχή ἅπας καλός διαπλάσσω τε καί διατίθημι εὑρίσκω ὁ ζῷον ὁ μόριον , μετά δέ ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , ὡς οὐδείς λείπω , ἔτι προάγω εἰς φάος αὐτός σύν τις δύναμις , ὅς ἄνευ ζάω οὐ δύναμαι , καί μετά οὗτος κατά βραχύς προσαυξάνω μέχρι ὁ πρέπω μέγεθος , οὐ οἶδα πῶς ὑπομένω πόρος μικρότης ἤ μέγεθος ἤ τις ἄλλος οὕτως ληρώδης ὑπόθεσις φυσικός ἐνέργεια ἐπιτρέπω . ὁ γάρ διαπλήσσω ὁ μόριον φύσις ἐκεῖνος καί καταβραχύς προσαυξάνω πάντως δήπου καί διά ὅλος αὐτός ἐκτείνω , καί γάρ ὅλος διά ὅλος , οὐ ἔξωθεν μόνος , αὐτός διαπλήσσω τε καί τρέφω καί προσαυξάνω . Πραξιτέλης μέν γάρ , ἤ Φειδίας , ἤ τις ἄλλος ἀγαλματοποιός ἔξωθεν μόνος κοσμέω ὁ ὕλη , καθά καί ψαύω αὐτός δύναμαι , ὁ βάθος δέ ἀκόσμητος , καί ἀργός , καί ἄτεχνος , καί ἀπρονόητος ἀπολείπω , ὡς ἄν μή δύναμαι κατέρχομαι εἰς αὐτός , καί καταδύω , καί θιγγάνω ἅπας ὁ ὕλη ὁ μέρος . ὁ φύσις δέ οὐ οὕτως , ἀλλά ὁ μέν ὀστέον μέρος ἅπας ὀστέον ἀποτελέω , ὁ δέ σάρξ σάρξ , ὁ δέ πιμελή πιμελή , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . οὐδείς γάρ εἰμί ἄψαυστος αὐτός μέρος , οὐδέ ἀνεξέργαστος , οὐδέ ἀκόσμητος . ἀλλά ὁ μέν κηρός ὁ Φειδίας οὐ δύναμαι ποιέω ἐλέφας καί χρυσός , ἀλλά οὐδέ ὁ χρυσός κηρός · ἕκαστος γάρ αὐτός μένω , οἷος εἰμί ἐξαρχῆς , ἔξωθεν μόνος ἀμφιέννυμι εἶδος τις καί σχῆμα τεχνικός , ἄγαλμα τέλειος γίγνομαι . ὁ φύσις δέ οὐδέ εἷς ἔτι φυλάσσω ὁ ὕλη ὁ ἀρχαῖος ἰδέα . αἷμα γάρ ἄν εἰμί οὕτως ἅπας ὁ ζῷον ὁ μόριον , ὁ παρά ὁ κύω ἐπιρρέω ὁ σπέρμα δίκη κηρός τις , ὕλη εἷς καί μονοειδής ὑποβάλλω ὁ τεχνίτης . γίγνομαι δέ ἐκ αὐτός οὐδείς ὁ ὁ ζῷον μόριον οὔτε ἐρυθρός οὕτως , οὔτε ὑγρός . ὀστέον γοῦν καί χόνδρος , καί ἀρτηρία , καί φλέψ , καί νεῦρον , καί πιμελή , καί ἀδήν , καί ὑμήν , καί μυελός , ἄναιμος μέν , ἐκ αἷμα δέ γίγνομαι . τίς δέ ἀλλοιόω , καί τίς πήγνυμι αὐτός , καί τίς διαπλάσσω , δέω ἄν ἐγώ ὁ Ἐρασίστρατος αὐτός ἀποκρίνω . πάντως γάρ ἄν λέγω , ἤτοι ὁ φύσις , ἤ ὁ σπέρμα , αὐτός μέν λέγω κατά ἑκάτερος , διάφορος δέ ἐπίνοια ἑρμηνεύω . ὅς γάρ εἰμί πρότερος σπέρμα , οὗτος , ὅταν ἄρχω φύω τε καί διαπλάσσω ὁ ζῷον , φύσις τις γίγνομαι . καθά γάρ ὁ Φειδίας , ἔχω μέν ὁ δύναμις ὁ τέχνη , καί πρίν ψαύω ὁ ὕλη , ἐνεργέω δέ αὖ ἐν αὐτός περί ὁ ὕλη . ἅπας γάρ δύναμις ἀργέω , ἀπορέω ὁ οἰκεῖος ὕλη . οὕτως καί ὁ σπέρμα ὁ μέν δύναμις οἴκοθεν κτάομαι , ὁ δέ ἐνέργεια οὐ ἐκ ὁ ὕλη λαμβάνω , ἀλλά περί ὁ ὕλη ἐπιδείκνυμι . καί μήν εἰ πολύς μέν ἐπικλύζω ὁ αἷμα ὁ σπέρμα , διαφθείρω ἄν · εἰ δέ ὅλος ἀφοράω , παντάπασι ἀργέω , οὐ ἄν γίγνομαι φύσις . ἵνα οὖν μήτε φθείρω , καί γίγνομαι φύσις ἀντί σπέρμα , ὀλίγος ἐπιρρέω ἀναγκαῖος αὐτός ὁ αἷμα . μάλα δέ οὐ ὀλίγος αὐτός χρή λέγω , ἀλλά σύμμετρος ὁ πλῆθος ὁ σπέρμα . τίς οὖν ὁ μετρέω αὐτός ὁ ποσός ὁ ἐπιρροή ; τίς ὁ κωλύω ἔρχομαι πολύς ; τίς ὁ προτρέπω , ἵνα ἐνδεής μή εἰμί ; τίς ζητέω ἐνταῦθα τρίτος ἐπιστάτης ὁ ζῷον ὁ γένεσις , ὅς χορηγέω ὁ σύμμετρος αἷμα ὁ σπέρμα ; τίς ἄν λέγω Ἐρασίστρατος , εἰ ζάω οὗτος ἐρωτάω ; ὁ σπέρμα αὐτός δηλονότι . οὗτος γάρ εἰμί ὁ τεχνίτης , ὁ ἀναλογέω ὁ Φειδίας · ὁ δέ αἷμα ὁ κηρός προσέοικα . οὔκουν ἐπιτρέπω ὁ κηρός αὐτός ἑαυτοῦ ὁ μέτρον ἐξευρίσκω , ἀλλά ὁ Φειδίας . ἕλκω δέ αἷμα τοσοῦτος ὁ τεχνίτης εἰς ἑαυτοῦ , ὁπόσος δέω . ἀλλά ἐνταῦθα χρή προσέχω ἤδη ὁ νόος , καί σκοπέω , μή πως λανθάνω ὁ σπέρμα λογισμός τις καί νόος χαρίζω · οὕτως γάρ ἄν οὔτε σπέρμα ποιέω , οὔτε φύσις , ἀλλά ἤδη ζῷον αὐτός . καί μήν εἰ φυλάσσω ἀμφότερος , ὁ τε ὁλκή ὁ σύμμετρος , καί χωρίς λογισμός δύναμις τις , καθά ὁ λίθος ἑλκτικός ἔχω ὁ σίδηρος , καί ὁ σπέρμα φημί ἐνυπάρχω αἷμα ἐπισπαστικός . ἀναγκάζω οὖν πάλιν ᾀνταῦθη , καθά ἤδη πολλάκις ἔμπροσθεν , ἑλκτικός τις δύναμις ὁμολογέω κατά ὁ σπέρμα · τίς δέ εἰμί ὁ σπέρμα ; ὁ ἀρχή ὁ ζῷον ὁ δραστικός . ὁ γάρ δή ὑλικός ὁ καταμήνιος εἰμί . εἶτα αὐτός ὁ ἀρχή πρῶτος οὗτος ὁ δύναμις χράω , ἵνα γίγνομαι ὁ ὑπό αὐτός τις δημιουργέω , ἄμοιρος εἰμί ὁ οἰκεῖος δύναμις οὐ ἐνδέχομαι . πῶς οὖν Ἐρασίστρατος αὐτός οὐ οἶδα , εἰ δή πρῶτος μέν οὗτος ὁ σπέρμα ἐνέργεια , σύμμετρος αἷμα ἐπισπάω πρός ἑαυτοῦ ; σύμμετρος δέ ἄν εἰμί ὁ λεπτός οὕτως καί ἀτμώδης , ὥστε εὐθύς εἰς πᾶς μόριον ἕλκω ὁ σπέρμα δροσοειδής μηδαμοῦ ὁ ἑαυτοῦ παρεμφαίνω ἰδέα . οὕτως γάρ αὐτός καί κρατέω ῥᾴδιος ὁ σπέρμα , καί ταχύς ἐξομοιόω , καί τροφή ἑαυτοῦ ποιέω , ἔͅπειτα , οἴομαι , δεύτερος ἐπισπάω καί τρίτος , ὡς ὄγκος ἑαυτοῦ καί πλῆθος ἀξιόλογος ἐργάζομαι τρέφω . καί μήν ἤδη καί ὁ ἀλλοιωτικός δύναμις ἐξευρίσκω , μηδέ αὐτός πρός Ἐρασίστρατος γράφω . τρίτος δέ ἄν ὁ διαπλαστικός φαίνω , κατά ὅς πρῶτος μέν οἷος ἐπίπαγος τις λεπτός ὑμήν περιτίθημι ἑαυτοῦ ὁ σπέρμα , ὁ ὑπό Ἱπποκράτης ἐπί ὁ ἑκταῖος γονή , ὅς ἐκπίπτω λέγω ὁ μουσουργός , ὁ ὁ ᾠόν εἰκάζω χιτών · μετά δέ οὗτος ἤδη καί ἄλλος , ὅσος πρός ἐκεῖνος λέγω διά ὁ περί φύσις παιδίον γράμμα . ἀλλά εἰ ὁ διαπλάσσω ἕκαστος οὕτως μένω μικρός , ὡς ἐκ ἀρχή γίγνομαι , τίς ἄν εἰμί πολύς ; αὐξάνω τοίνυν αὐτός χρή . πῶς οὖν αὐξάνω ; πάντῃ διατείνω τε ἅμα καί τρέφω . καί ἐγώ ὁ ἔμπροσθεν λέγω ἐπί ὁ κύστις , ὅς ὁ παῖς ἐμφυσάω τρίβω , ἀναμιμνῄσκω μανθάνω μάλα ἐͅκ ὁ νῦν λέγω . ἐννοέω γάρ δή , ὁ καρδία οὕτως μικρός εἰμί κατά ἀρχή , ὡς κέγχρος μηδείς διαφέρω , ἤ , εἰ βούλομαι , κύαμος . καί ζητέω , ὅπως ἄν ἄλλος οὗτος γίγνομαι μέγας , χωρίς ὁ πάντῃ διατείνω τρέφω διά ὅλος αὐτός , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν δείκνυμι ὁ σπέρμα τρέφω . ἀλλά οὐδέ οὗτος Ἐρασίστρατος οἶδα , ὁ ὁ τέχνη ὁ φύσις ὑμνέω , ἀλλά οὕτως αὐξάνω ὁ ζῷον νομίζω , καθά τις κρησέρα , ἤ σειρά , ἤ σάκκος , ἤ τάλαρος , ὅς ἕκαστος κατά ὁ πέρας ἐπιπλέκω ὅμοιος ἕτερος ὁ ἐκ ἀρχή αὐτός συντίθημι , ὁ πρόσθεσις γίγνομαι . ἀλλά οὗτος γε οὐ αὔξησις εἰμί , ἀλλά γένεσις , ὦ σοφός . γίγνομαι γάρ ὁ θύλακος , καί ὁ σάκκος , καί ὁ ἱμάτιον , καί ὁ οἰκίον , καί ὁ πλοῖον , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὅταν μηδέπω ὁ προσήκω εἶδος , ὅς χάριν ὑπό ὁ τεχνίτης δημιουργέω , συμπληρόω ἔχω . πότε οὖν αὐξάνω ; ὅταν ἤδη τέλειος εἰμί ὁ τάλαρος , ὡς ἔχω πυθμήν τις , καί στόμα , καί οἷος γαστήρ , καί ὁ οὗτος μεταξύ , μέγας ἅπας οὗτος γίγνομαι . καί πῶς εἰμί οὗτος ; φημί τις . πῶς δέ ἄλλος , ἤ εἰ ζῷον ἐξαίφνης ἤ φυτόν ὁ τάλαρος ἐγώ γίγνομαι ; μόνος γάρ ὁ ζάω ὁ αὔξησις . σύ δέ ἴσως οἴομαι ὁ οἰκοδομέω οἰκία αὐξάνω , καί ὁ τάλαρος πλέκω , καί θοιμάτιος ὑφαίνω . ἀλλά οὐ ὧδε ἔχω . ὁ μέν γάρ ἤδη συμπληρόω κατά ὁ εἶδος ὁ αὔξησις · ὁ ἔτι γίγνομαι ὁ εἰς ὁ εἶδος ὁδός , οὐ αὔξησις , ἀλλά γένεσις ὀνομάζω · αὐξάνω μέν γάρ ὁ εἰμί , γίγνομαι δέ ὁ μή εἰμί .