galenus.de-naturalibus-facultatibus 1.10
Δοκῶ γάρ μοι δείξειν τὰ περὶ τὴν φυσικὴν τῆς τροφῆς οἰκονομίαν ὄργανά τε καὶ τὰς δυνάμεις αὐτῶν διὰ ταύτην γεγονότα . ἐπειδὴ γὰρ ἡ ἐνέργεια ταύτης τῆς δυνάμεως ἐξομοίωσίς ἐστιν , ὁμοιοῦσθαι δὲ καὶ μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα πᾶσι τοῖς οὖσίν ἐστιν ἀδύνατον , εἰ μή τινα ἔχει κοινωνίαν ἤδη καὶ συγγένειαν ἐν ταῖς ποιότησι , διὰ τοῦτο πρῶτον μὲν οὐκ ἐκ πάντων ἐδεσμάτων πᾶν ζῶον τρέφεσθαι πέφυκεν · ἔπειτα δ’ οὐκ ἐξ ὧν οἷόν τ’ ἐστὶν , οὐδ’ ἐκ τούτων παραχρῆμα . καὶ διὰ ταύτην τὴν ἀνάγκην πλειόνων ὀργάνων ἀλλοιωτικῶν τῆς τροφῆς ἕκαστον τῶν ζώων χρῄζει . ἵνα μὲν γὰρ τὸ ξανθὸν ἐρυθρὸν γένηται , καὶ τὸ ἐρυθρὸν ξανθὸν , ἁπλῆς καὶ μιᾶς δεῖται τῆς ἀλλοιώσεως · ἵνα δὲ τὸ λευκὸν μέλαν , ἢ τὸ μέλαν λευκὸν , ἁπασῶν τῶν μεταξύ . καὶ τοίνυν καὶ τὸ μαλακώτατον οὐκ ἂν ἀθρόως σκληρότατον γένοιτο , καὶ τὸ σκληρότατον οὐκ ἂν εὐθέως μαλακώτατον · ὥσπερ οὐδὲ τὸ δυσωδέστατον εὐωδέστατον , οὐδ’ ἔμπαλιν τὸ εὐωδέστατον δυσωδέστατον ἐξαίφνης γένοιτο . πῶς οὖν ἐξ αἵματος ὀστοῦν ἄν ποτε γένοιτο , μὴ παχυνθέντος πρότερον ἐπὶ πλεῖστον αὐτοῦ καὶ λευκανθέντος ; ἢ πῶς ἐξ ἄρτου τὸ αἷμα , μὴ καταβραχὺ μὲν ἀποθεμένου τὴν λευκότητα , καταβραχὺ δὲ λαβόντος τὴν ἐρυθρότητα ; σάρκα μὲν γὰρ ἐξ αἵματος γενέσθαι ῥᾷστον . εἰ γὰρ ἐς τοσοῦτον αὐτὸ παχύνει ἡ φύσις , ὡς σύστασίν τινα σχεῖν , καὶ μηκέτ’ εἶναι ῥυτὸν , ἡ πρώτη καὶ νεοπαγὴς οὕτως ἂν εἴη σάρξ . ὀστοῦν δ’ ἵνα γένηται , πολλοῦ μὲν δεῖται χρόνου , πολλῆς δ’ ἐργασίας καὶ μεταβολῆς τῷ αἵματι . ὅτι δὲ καὶ τῷ ἄρτῳ , καὶ πολλῷ μᾶλλον θριδακίνῃ καὶ τεύτλῳ καὶ τοῖς ὁμοίοις παμπόλλης δεῖται τῆς ἀλλοιώσεως εἰς αἵματος γένεσιν , οὐδὲ τοῦτ’ ἄδηλον . ἓν μὲν δὴ τοῦτ’ αἴτιον τοῦ πολλὰ γενέσθαι τὰ περὶ τὴν τῆς τροφῆς ἀλλοίωσιν ὄργανα . Δεύτερον δὲ τῶν περιττωμάτων ἡ φύσις . ὡς γὰρ ὑπὸ βοτανῶν οὐδ’ ὅλως δυνάμεθα τρέφεσθαι , καίτοι τῶν βοσκημάτων τρεφομένων , οὕτως ὑπὸ ῥαφανίδων τρεφόμεθα μὲν , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὑπὸ τῶν κρεῶν . τούτων μὲν γὰρ ὀλίγου δεῖν ὅλων ἡ φύσις ἡμῶν κρατεῖ , καὶ μεταβάλλει , καὶ ἀλλοιοῖ , καὶ χρηστὸν ἐξ αὐτῶν αἷμα συνίστησιν . ἐν δὲ τῇ ῥαφανίδι τὸ μὲν οἰκεῖόν τε καὶ μεταβληθῆναι δυνάμενον , μόλις δὲ τοῦτο καὶ σὺν πολλῇ τῇ κατεργασίᾳ , παντάπασιν ἐλάχιστον · ὅλη δ’ ὀλίγου δεῖν ἐστιν περιττωματικὴ , καὶ διεξέρχεται τὰ τῆς πέψεως ὄργανα , βραχέος ἐξ αὐτῆς εἰς τὰς φλέβας ἀναληφθέντος αἵματος , καὶ οὐδὲ τούτου τελέως χρηστοῦ . δευτέρας οὖν αὖθις ἐδέησε διακρίσεως τῇ φύσει τῶν ἐν ταῖς φλεψὶ περιττωμάτων . καὶ χρεία καὶ τούτοις ὁδῶν τέ τινων ἑτέρων ἐπὶ τὰς ἐκκρίσεις αὐτὰ παραγουσῶν , ὡς μὴ λυμαίνοιτο τοῖς χρηστοῖς , ὑποδοχῶν τέ τινων , οἷον δεξαμενῶν , ἐν αἷς ὅταν ἱκανὸν ἀθροιζόμενον πλῆθος ἀφίκηται , τηνικαῦτ’ ἐκκριθήσεται . δεύτερον δή σοι καὶ τοῦτο γένος τῶν ἐν τῷ σώματι μορίων ἐξεύρηται , τοῖς περιττώμασι τῆς τροφῆς ἀνακείμενον . ἄλλο δὲ τρίτον , ὑπὲρ τοῦ πάντη φέρεσθαι , καθάπερ τινὲς ὁδοὶ πολλαὶ διὰ τοῦ σώματος ὅλου κατατετμημέναι · μία μὲν γὰρ εἴσοδος ἡ διὰ τοῦ στόματος ἅπασι τοῖς σιτίοις , οὐχ ἓν δὲ τὸ τρεφόμενον , ἀλλὰ πάμπολλά τε καὶ πάμπολυ διεστῶτα . μὴ τοίνυν θαύμαζε τὸ πλῆθος τῶν ὀργάνων , ὅσα θρέψεως ἕνεκεν ἡ φύσις ἐδημιούργησε . τὰ μὲν γὰρ ἀλλοιοῦντα προπαρασκευάζει τὴν ἐπιτήδειον ἑκάστῳ μορίῳ τροφὴν , τὰ δὲ διακρίνει τὰ περιττώματα , τὰ δὲ παραπέμπει , τὰ δ’ ὑποδέχεται , τὰ δ’ ἐκκρίνει , τὰ δ’ ὁδοὶ τῆς πάντη φορᾶς εἰσι τῶν χρηστῶν χυμῶν . ὥστ’ , εἴπερ βούλει τὰς δυνάμεις ἁπάσας τῆς φύσεως ἐκμαθεῖν , ὑπὲρ ἑκάστου τούτων ἂν εἴη σοὶ τῶν ὀργάνων ἐπισκεπτέον . ἀρχὴ δ’ αὐτῶν τῆς διδασκαλίας , ὅσα τε τοῦ τέλους ἐγγὺς ἔργα τε τῆς φύσεώς ἐστι καὶ μόρια , καὶ δυνάμεις αὐτῶν .
Lemmas: δοκέω γάρ ἐγώ δείκνυμι ὁ περί ὁ φυσικός ὁ τροφή οἰκονομία ὄργανον τε καί ὁ δύναμις αὐτός διά οὗτος γίγνομαι . ἐπειδή γάρ ὁ ἐνέργεια οὗτος ὁ δύναμις ἐξομοίωσις εἰμί , ὁμοιόω δέ καί μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων πᾶς ὁ εἰμί εἰμί ἀδύνατος , εἰ μή τις ἔχω κοινωνία ἤδη καί συγγένεια ἐν ὁ ποιότης , διά οὗτος πρῶτος μέν οὐ ἐκ πᾶς ἔδεσμα πᾶς ζῷον τρέφω φύω · ἔπειτα δέ οὐ ἐκ ὅς οἷος τε εἰμί , οὐδέ ἐκ οὗτος παραχρῆμα . καί διά οὗτος ὁ ἀνάγκη πολύς ὄργανον ἀλλοιωτικός ὁ τροφή ἕκαστος ὁ ζῷον χρῄζω . ἵνα μέν γάρ ὁ ξανθός ἐρυθρός γίγνομαι , καί ὁ ἐρυθρός ξανθός , ἁπλόος καί εἷς δέω ὁ ἀλλοίωσις · ἵνα δέ ὁ λευκός μέλας , ἤ ὁ μέλας λευκός , ἅπας ὁ μεταξύ . καί τοίνυν καί ὁ μαλακός οὐ ἄν ἀθρόος σκληρός γίγνομαι , καί ὁ σκληρός οὐ ἄν εὐθύς μαλακός · ὥσπερ οὐδέ ὁ δυσώδης εὐώδης , οὐδέ ἔμπαλιν ὁ εὐώδης δυσώδης ἐξαίφνης γίγνομαι . πῶς οὖν ἐκ αἷμα ὀστέον ἄν ποτέ γίγνομαι , μή παχύνω πρότερος ἐπί πολύς αὐτός καί λευκαίνω ; ἤ πῶς ἐκ ἄρτος ὁ αἷμα , μή καταβραχύς μέν ἀποτίθημι ὁ λευκότης , καταβραχύς δέ λαμβάνω ὁ ἐρυθρότης ; σάρξ μέν γάρ ἐκ αἷμα γίγνομαι ῥᾴδιος . εἰ γάρ εἰς τοσοῦτος αὐτός παχύνω ὁ φύσις , ὡς σύστασις τις ἔχω , καί μηκέτι εἰμί ῥυτός , ὁ πρῶτος καί νεοπαγής οὕτως ἄν εἰμί σάρξ . ὀστέον δέ ἵνα γίγνομαι , πολύς μέν δέω χρόνος , πολύς δέ ἐργασία καί μεταβολή ὁ αἷμα . ὅτι δέ καί ὁ ἄρτος , καί πολύς μάλα θριδακίνη καί τεῦτλον καί ὁ ὅμοιος πάμπολυς δέω ὁ ἀλλοίωσις εἰς αἷμα γένεσις , οὐδέ οὗτος ἄδηλος . εἷς μέν δή οὗτος αἴτιος ὁ πολύς γίγνομαι ὁ περί ὁ ὁ τροφή ἀλλοίωσις ὄργανον . δεύτερος δέ ὁ περίσσωμα ὁ φύσις . ὡς γάρ ὑπό βοτάνη οὐδέ ὅλος δύναμαι τρέφω , καίτοι ὁ βόσκημα τρέφω , οὕτως ὑπό ῥαφανίς τρέφω μέν , ἀλλά οὐ ὡς ὑπό ὁ κρέας . οὗτος μέν γάρ ὀλίγος δέω ὅλος ὁ φύσις ἐγώ κρατέω , καί μεταβάλλω , καί ἀλλοιόω , καί χρηστός ἐκ αὐτός αἷμα συνίστημι . ἐν δέ ὁ ῥαφανίς ὁ μέν οἰκεῖος τε καί μεταβάλλω δύναμαι , μόλις δέ οὗτος καί σύν πολύς ὁ κατεργασία , παντάπασι ἐλαχύς · ὅλος δέ ὀλίγος δέω εἰμί περισσωματικός , καί διεξέρχομαι ὁ ὁ πέψις ὄργανον , βραχύς ἐκ αὐτός εἰς ὁ φλέψ ἀναλαμβάνω αἷμα , καί οὐδέ οὗτος τέλειος χρηστός . δεύτερος οὖν αὖθις δέω διάκρισις ὁ φύσις ὁ ἐν ὁ φλέψ περίσσωμα . καί χρεία καί οὗτος ὁδός τε τις ἕτερος ἐπί ὁ ἔκκρισις αὐτός παράγω , ὡς μή λυμαίνομαι ὁ χρηστός , ὑποδοχή τε τις , οἷος δεξαμενή , ἐν ὅς ὅταν ἱκανός ἀθροίζω πλῆθος ἀφικνέομαι , τηνικαῦτα ἐκκρίνω . δεύτερος δή σύ καί οὗτος γένος ὁ ἐν ὁ σῶμα μόριον ἐξευρίσκω , ὁ περίσσωμα ὁ τροφή ἀνάκειμαι . ἄλλος δέ τρίτος , ὑπέρ ὁ πάντῃ φέρω , καθά τις ὁδός πολύς διά ὁ σῶμα ὅλος κατατέμνω · εἷς μέν γάρ εἴσοδος ὁ διά ὁ στόμα ἅπας ὁ σιτίον , οὐ εἷς δέ ὁ τρέφω , ἀλλά πάμπολυς τε καί πάμπολυς διΐστημι . μή τοίνυν θαυμάζω ὁ πλῆθος ὁ ὄργανον , ὅσος θρέψις ἕνεκα ὁ φύσις δημιουργέω . ὁ μέν γάρ ἀλλοιόω προπαρασκευάζω ὁ ἐπιτήδειος ἕκαστος μόριον τροφή , ὁ δέ διακρίνω ὁ περίσσωμα , ὁ δέ παραπέμπω , ὁ δέ ὑποδέχομαι , ὁ δέ ἐκκρίνω , ὁ δέ ὁδός ὁ πάντῃ φορά εἰμί ὁ χρηστός χυμός . ὥστε , εἴπερ βούλομαι ὁ δύναμις ἅπας ὁ φύσις ἐκμανθάνω , ὑπέρ ἕκαστος οὗτος ἄν εἰμί σύ ὁ ὄργανον ἐπισκοπέω . ἀρχή δέ αὐτός ὁ διδασκαλία , ὅσος τε ὁ τέλος ἐγγύς ἔργον τε ὁ φύσις εἰμί καί μόριον , καί δύναμις αὐτός .