galenus.de-naturalibus-facultatibus 1.17
Τῶν δὲ νεωτέρων ὅσοι τοῖς τούτων ὀνόμασιν ἑαυτοὺς ἐσέμνυναν , Ἐρασιστρατείους τε καὶ Ἀσκληπιαδείους ἐπονομάσαντες , ὁμοίως τοῖς ὑπὸ τοῦ βελτίστου Μενάνδρου κατὰ τὰς κωμῳδίας εἰσαγομένοις οἰκέταις , Δάοις τέ τισι καὶ Γέταις , οὐδὲν ἡγουμένοις , φησὶ , πεπρᾶχθαι γενναῖον , εἰ μὴ τρὶς ἐξαπατήσειαν τὸν δεσπότην , οὕτω καὶ αὐτοὶ κατὰ πολλὴν σχολὴν ἀναίσχυντα σοφίσματα συνέθεσαν , οἱ μὲν , ἵνα μηδ’ ὅλως ἐξελεγχθῇ ποτε Ἀσκληπιάδης ψευδόμενος , οἱ δ’ , ἵνα κακῶς ἐροῦσιν , ἃ καλῶς ἐσιώπησεν Ἐρασίστρατος . ἀλλὰ τῶν μὲν Ἀσκληπιαδείων ἅλις . οἱ δ’ Ἐρασιστράτειοι λέγειν ἐπιχειροῦντες , ὅπως οἱ νεφροὶ διηθοῦσι τὸ οὖρον , ἅπαντα δρῶσί τε καὶ πάσχουσι , καὶ παντοῖοι γίγνονται , πιθανόν τι ζητοῦντες ἐξευρεῖν αἴτιον , ὁλκῆς μὴ δεόμενον . οἱ μὲν δὴ πλησίον Ἐρασιστράτου τοῖς χρόνοις γενόμενοι τὰ μὲν ἄνω τῶν νεφρῶν μόρια καθαρὸν αἷμα λαμβάνειν φασὶ , τὸ βάρος δ’ ἔχειν τὸ ὑδατῶδες περίττωμα , βρίθειν τε καὶ ὑποῤῥεῖν κάτω · διηθούμενον δ’ ἐνταῦθα κατὰ τοὺς νεφροὺς αὐτοὺς , χρηστὸν οὕτω γενόμενον , ἅπασι τοῖς κάτω τῶν νεφρῶν ἐπιπέμπεσθαι τὸ αἷμα . καὶ μέχρι γέ τινος ηὐδοκίμησεν ἥδε ἡ δόξα , καὶ ἤκμασε , καὶ ἀληθὴς ἐνομίσθη · χρόνῳ δ’ ὕστερον καὶ αὐτοῖς τοῖς Ἐρασιστρατείοις ὕποπτος ἐφάνη , καὶ τελευτῶντες ἀπέστησαν αὐτῆς . αἰτεῖσθαι γὰρ ἐδόκουν δύο ταῦτα , μήτε συγχωρούμενα πρός τινος , ἀλλ’ οὐδ’ ἀποδειχθῆναι δυνάμενα , πρῶτον μὲν τὸ βάρος τῆς ὀῤῥώδους ὑγρότητος ἐν τῇ κοίλῃ πρώτῃ φλεβὶ γεννώμενον , ὥσπερ οὐκ ἐξ ἀρχῆς ὑπάρχον , ὁπότ’ ἐκ τῆς κοιλίας εἰς ἧπαρ ἀνεφέρετο . τί δὴ οὖν οὐκ εὐθὺς ἐν ἐκείνοις τοῖς χωρίοις ὑπέῤῥει κάτω ; πῶς δ’ ἄν τῳ δόξειεν εὐλόγως εἰρῆσθαι συντελεῖν εἰς τὴν ἀνάδοσιν ἡ ὑδατώδης ὑγρότης , εἴπερ οὕτως ἐστὶ βαρεῖα ; δεύτερον δ’ ἄτοπον , ὅτι κᾂν κάτω συγχωρηθῇ φέρεσθαι πᾶσα , καὶ μηκέτ’ εἶναι κατ’ ἄλλο χωρίον , ἢ τὴν κοίλην φλέβα , τίνα τρόπον εἰς τοὺς νεφροὺς ἐμπεσεῖται , χαλεπὸν , μᾶλλον δ’ ἀδύνατον εἰπεῖν , μήτ’ ἐν τοῖς κάτω μέρεσι κειμένων αὐτῶν τῆς φλεβὸς , ἀλλ’ ἐκ τῶν πλαγίων , μήτ’ ἐμφυομένης αὐτοῖς τῆς κοίλης , ἀλλ’ ἀπόφυσίν τινα μόνην εἰς ἑκάτερα πεμπούσης , ὥσπερ καὶ εἰς τἄλλα πάντα μόρια . τίς οὖν ἡ διαδεξαμένη ταύτην δόξα τὴν καταγνωσθεῖσαν ; ἐμοὶ μὲν ἠλιθιωτέρα μακρῷ φαίνεται τῆς προτέρας . ἤκμασε δ’ οὖν καὶ αὕτη ποτέ . φασὶ γὰρ , εἰ κατὰ τῆς γῆς ἐκχυθῇ μεμιγμένον ἔλαιον ὕδατι , διάφορον ἑκάτερον ὁδὸν βαδιεῖσθαι καὶ ῥυήσεσθαι , τὸ μὲν τῇδε , τὸ δὲ τῇδε . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν εἶναί φασιν , εἰ τὸ μὲν ὑδατῶδες ὑγρὸν εἰς τοὺς νεφροὺς ῥεῖ , τὸ δ’ αἱματῶδες διὰ τῆς κοίλης φέρεται κάτω . κατέγνωσται οὖν ἤδη καὶ ἥδε ἡ δόξα . διὰ τί γὰρ , ἀπὸ τῆς κοίλης μυρίων ἐκπεφυκυιῶν φλεβῶν , αἷμα μὲν εἰς τὰς ἄλλας ἁπάσας , ἡ δ’ ὀῤῥώδης ὑγρότης εἰς τὰς ἐπὶ τοὺς νεφροὺς φερομένας ἐκτρέπεται ; τοῦτ’ αὐτὸ τὸ ζητούμενον οὐκ εἰρήκασιν , ἀλλὰ τὸ γινόμενον εἰπόντες μόνον οἴονται τὴν αἰτίαν ἀποδεδωκέναι . πάλιν οὖν , τὸ τρίτον τῷ σωτῆρι , τὴν χειρίστην ἁπασῶν δόξαν , ἐξευρημένην δὲ νῦν ὑπὸ Λύκου τοῦ Μακεδόνος , εὐδοκιμοῦσάν τε διὰ τὸ καινὸν , ἤδη λέγωμεν . ἀπεφῄνατο γὰρ δὴ ὁ Λύκος οὗτος , ὥσπερ ἐξ ἀδύτου τινὸς χρησμὸν ἀποφθεγγόμενος , περίττωμα τῆς τῶν νεφρῶν θρέψεως εἶναι τὸ οὖρον . ὅτι μὲν οὖν αὐτὸ τὸ πινόμενον ἅπαν οὖρον γίνεται , πλὴν εἴ τι κατὰ τῶν διαχωρημάτων ὑπῆλθεν , ἢ εἰς ἱδρῶτας ἀπεχώρησεν , ἢ κατὰ τὴν ἄδηλον διαπνοὴν , ἐναργῶς ἐνδείκνυται τὸ πλῆθος τῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν οὐρουμένων . ἐν χειμῶνι δὲ μάλιστα μαθεῖν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἀργούντων μὲν , κωθωνιζομένων δὲ , καὶ μάλιστ’ εἰ λεπτὸς ὁ οἶνος εἴη καὶ πόριμος · οὐροῦσι γὰρ οὗτοι διὰ ταχέων , ὀλίγου δεῖν , ὅσον περ καὶ πίνουσιν . ὅτι δὲ καὶ ὁ Ἐρασίστρατος οὕτως ἐγίνωσκεν , οἱ τὸ πρῶτον αὐτοῦ ἀνεγνωκότες σύγγραμμα τῶν καθόλου λόγων ἐπίστανται . ὥσθ’ ὁ Λύκος οὔτ’ ἀληθῆ λέγων φαίνεται , οὔτ’ Ἐρασιστράτεια , δῆλον δὲ , ὡς οὔτ’ Ἀσκληπιάδεια , πολὺ δὲ μᾶλλον οὔθ’ Ἱπποκράτεια . λευκῷ τοίνυν , κατὰ τὴν παροιμίαν , ἔοικε κόρακι , μήτ’ αὐτοῖς τοῖς κόραξιν ἀναμιχθῆναι δυναμένῳ διὰ τὴν χρόαν , μήτε ταῖς περιστεραῖς διὰ τὸ μέγεθος . ἀλλ’ οὔτι που τούτου γ’ ἕνεκα παροπτέος . ἴσως γάρ τι λέγει θαυμαστὸν , ὃ μηδεὶς τῶν ἔμπροσθεν ἔγνω . τὸ μὲν οὖν ἅπαντα τὰ τρεφόμενα μόρια ποιεῖν τι περίττωμα συγχωροῦμεν , τὸ δὲ τοὺς νεφροὺς μόνους , οὕτω σμικρὰ σώματα , χόας ὅλους τέτταρας ἢ καὶ πλείους ἴσχειν ἐνίοτε περιττώματος , οὔθ’ ὁμολογούμενον , οὔτε λόγον ἔχον . τὸ γὰρ ἑκάστου τῶν μειζόνων σπλάγχνων περίττωμα πλεῖον ἀναγκαῖον ὑπάρχειν . οἷον αὐτίκα τὸ τοῦ πνεύμονος , εἴπερ ἀνάλογον τῷ μεγέθει τοῦ σπλάγχνου γίνοιτο , πολλαπλάσιον ἔσται δήπου τοῦ κατὰ τοὺς νεφροὺς , ὥσθ’ ὅλος μὲν ὁ θώραξ ἐμπλησθήσεται , πνιγήσεται δ’ αὐτίκα τὸ ζῶον . ἀλλ’ εἰ ἴσως φήσει τις γίγνεσθαι καθ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων μορίων περίττωμα , διὰ ποίων κύστεων ἐκκρίνεται ; εἰ γὰρ οἱ νεφροὶ τοῖς κωθωνιζομένοις τρεῖς ἢ τέτταρας ἐνίοτε χόας ποιοῦσι περιττώματος , ἑκάστου τῶν ἄλλων σπλάγχνων πολλῷ πλείους ἔσονται , καὶ πίθου τινὸς οὕτω μεγίστου δεήσει τοῦ δεξομένου τὰ πάντων περιττώματα . καίτοι πολλάκις , ὅσον ἔπιέ τις , ὀλίγου δεῖν , ἅπαν οὔρησεν , ὡς ἂν ἐπὶ τοὺς νεφροὺς φερομένου τοῦ πόματος ἅπαντος . ἔοικεν οὖν ὁ τὸ τρίτον ἐξαπατῶν οὕτως οὐδὲν ἀνύειν , ἀλλ’ εὐθὺς γεγονέναι κατάφωρος , καὶ μένειν ἔτι τὸ ἐξαρχῆς ἄπορον Ἐρασιστράτῳ τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι , πλὴν Ἱπποκράτους . διατρίβω δ’ ἑκὼν ἐν τῷ τόπῳ , σαφῶς εἰδὼς , ὅτι μηδὲν εἰπεῖν ἔχει μηδεὶς ἄλλος περὶ τῆς τῶν νεφρῶν ἐνεργείας , ἀλλ’ ἀναγκαῖον , ἢ τῶν μαγείρων ἀμαθεστέρους φαίνεσθαι , μηδ’ ὅτι διηθεῖται δι’ αὐτῶν τὸ οὖρον ὁμολογοῦντας , ἢ τοῦτο συγχωρήσαντας μηδὲν ἔτ’ ἔχειν εἰπεῖν ἕτερον αἴτιον τῆς διακρίσεως πλὴν τῆς ὁλκῆς . ἀλλ’ εἰ μὴ τῶν οὔρων ἡ φορὰ τῇ πρὸς τὸ κενούμενον ἀκολουθίᾳ γίγνεται , δῆλον ὡς οὐδ’ ἡ τοῦ αἵματος , οὐδ’ ἡ τῆς χολῆς , ἢ , εἴπερ ἐκείνων , καὶ τούτου . πάντως γὰρ ὡσαύτως ἀναγκαῖον ἐπιτελεῖσθαι , καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν Ἐρασίστρατον . εἰρήσεται δὲ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ αὐτῶν ἐν τῷ μετὰ ταῦτα γράμματι .
Lemmas: ὁ δέ νέος ὅσος ὁ οὗτος ὄνομα ἑαυτοῦ σεμνύνω , Ἐρασιστράτειος τε καί Ἀσκληπιάδειος ἐπονομάζω , ὅμοιος ὁ ὑπό ὁ ἀγαθός Μένανδρος κατά ὁ κωμῳδία εἰσάγω οἰκέτης , Δᾶος τε τις καί Γέται , οὐδείς ἡγέομαι , φημί , πράσσω γενναῖος , εἰ μή τρίς ἐξαπατάω ὁ δεσπότης , οὕτως καί αὐτός κατά πολύς σχολή ἀναίσχυντος σόφισμα συντίθημι , ὁ μέν , ἵνα μηδέ ὅλος ἐξελέγχω ποτέ Ἀσκληπιάδης ψεύδω , ὁ δέ , ἵνα κακός λέγω , ὅς καλός σιωπάω Ἐρασίστρατος . ἀλλά ὁ μέν Ἀσκληπιάδειος ἅλις . ὁ δέ Ἐρασιστράτειος λέγω ἐπιχειρέω , ὅπως ὁ νεφρός διηθέω ὁ οὖρος , ἅπας δράω τε καί πάσχω , καί παντοῖος γίγνομαι , πιθανός τις ζητέω ἐξευρίσκω αἴτιος , ὁλκή μή δέω . ὁ μέν δή πλησίον Ἐρασίστρατος ὁ χρόνος γίγνομαι ὁ μέν ἄνω ὁ νεφρός μόριον καθαρός αἷμα λαμβάνω φημί , ὁ βάρος δέ ἔχω ὁ ὑδατώδης περίσσωμα , βρίθω τε καί ὑπορρέω κάτω · διηθέω δέ ἐνταῦθα κατά ὁ νεφρός αὐτός , χρηστός οὕτως γίγνομαι , ἅπας ὁ κάτω ὁ νεφρός ἐπιπέμπω ὁ αἷμα . καί μέχρι γε τις εὐδοκιμέω ὅδε ὁ δόξα , καί ἀκμάζω , καί ἀληθής νομίζω · χρόνος δέ ὕστερον καί αὐτός ὁ Ἐρασιστράτειος ὕποπτος φαίνω , καί τελευτάω ἀφίστημι αὐτός . αἰτέω γάρ δοκέω δύο οὗτος , μήτε συγχωρέω πρός τις , ἀλλά οὐδέ ἀποδείκνυμι δύναμαι , πρῶτος μέν ὁ βάρος ὁ ὀρρώδης ὑγρότης ἐν ὁ κοῖλος πρῶτος φλέψ γεννάω , ὥσπερ οὐ ἐκ ἀρχή ὑπάρχω , ὁπότε ἐκ ὁ κοιλία εἰς ἧπαρ ἀναφέρω . τίς δή οὖν οὐ εὐθύς ἐν ἐκεῖνος ὁ χωρίον ὑπέρρω κάτω ; πῶς δέ ἄν τις δοκέω εὔλογος λέγω συντελέω εἰς ὁ ἀνάδοσις ὁ ὑδατώδης ὑγρότης , εἴπερ οὕτως εἰμί βαρύς ; δεύτερος δέ ἄτοπος , ὅτι ἔͅν κάτω συγχωρέω φέρω πᾶς , καί μηκέτι εἰμί κατά ἄλλος χωρίον , ἤ ὁ κοῖλος φλέψ , τίς τρόπος εἰς ὁ νεφρός ἐμπίπτω , χαλεπός , μάλα δέ ἀδύνατος λέγω , μήτε ἐν ὁ κάτω μέρος κεῖμαι αὐτός ὁ φλέψ , ἀλλά ἐκ ὁ πλάγιον , μήτε ἐμφύω αὐτός ὁ κοῖλος , ἀλλά ἀπόφυσις τις μόνος εἰς ἑκάτερος πέμπω , ὥσπερ καί εἰς ἄλλος πᾶς μόριον . τίς οὖν ὁ διαδέχομαι οὗτος δόξα ὁ καταγιγνώσκω ; ἐγώ μέν ἠλίθιος μακρός φαίνω ὁ πρότερος . ἀκμάζω δέ οὖν καί οὗτος ποτέ . φημί γάρ , εἰ κατά ὁ γῆ ἐκχέω μείγνυμι ἔλαιον ὕδωρ , διάφορος ἑκάτερος ὁδός βαδίζω καί ῥέω , ὁ μέν τῇδε , ὁ δέ τῇδε . θαυμαστός οὖν οὐδείς εἰμί φημί , εἰ ὁ μέν ὑδατώδης ὑγρός εἰς ὁ νεφρός ῥέω , ὁ δέ αἱματώδης διά ὁ κοῖλος φέρω κάτω . καταγιγνώσκω οὖν ἤδη καί ὅδε ὁ δόξα . διά τίς γάρ , ἀπό ὁ κοῖλος μυρίος ἐκφύω φλέψ , αἷμα μέν εἰς ὁ ἄλλος ἅπας , ὁ δέ ὀρρώδης ὑγρότης εἰς ὁ ἐπί ὁ νεφρός φέρω ἐκτρέπω ; οὗτος αὐτός ὁ ζητέω οὐ λέγω , ἀλλά ὁ γίγνομαι λέγω μόνος οἴομαι ὁ αἰτία ἀποδίδωμι . πάλιν οὖν , ὁ τρίτος ὁ σωτήρ , ὁ κακός ἅπας δόξα , ἐξευρίσκω δέ νῦν ὑπό Λύκος ὁ Μακεδών , εὐδοκιμέω τε διά ὁ καινός , ἤδη λέγω . ἀποφῄναμαι γάρ δή ὁ Λύκος οὗτος , ὥσπερ ἐκ ἄδυτος τις χρησμός ἀποφθέγγομαι , περίσσωμα ὁ ὁ νεφρός θρέψις εἰμί ὁ οὖρος . ὅτι μέν οὖν αὐτός ὁ πίνω ἅπας οὖρος γίγνομαι , πλήν εἰ τις κατά ὁ διαχώρημα ὑπέρχομαι , ἤ εἰς ἱδρώς ἀποχωρέω , ἤ κατά ὁ ἄδηλος διαπνοή , ἐναργής ἐνδείκνυμι ὁ πλῆθος ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα οὐρέω . ἐν χειμών δέ μάλα μανθάνω εἰμί ἐπί ὁ ἀργέω μέν , κωθωνίζω δέ , καί μάλα εἰ λεπτός ὁ οἶνος εἰμί καί πόριμος · οὐρέω γάρ οὗτος διά ταχύς , ὀλίγος δέω , ὅσος περ καί πίνω . ὅτι δέ καί ὁ Ἐρασίστρατος οὕτως γιγνώσκω , ὁ ὁ πρῶτος αὐτός ἀναγιγνώσκω σύγγραμμα ὁ καθόλου λόγος ἐπίσταμαι . ὥστε ὁ Λύκος οὔτε ἀληθής λέγω φαίνω , οὔτε Ἐρασιστράτεια , δῆλος δέ , ὡς οὔτε Ἀσκληπιάδεια , πολύς δέ μάλα οὔτε Ἱπποκράτειον . λευκός τοίνυν , κατά ὁ παροιμία , ἔοικα κόραξ , μήτε αὐτός ὁ κόραξ ἀναμείγνυμι δύναμαι διά ὁ χροιά , μήτε ὁ περιστερά διά ὁ μέγεθος . ἀλλά οὔτι που οὗτος γε ἕνεκα παροπτέος . ἴσως γάρ τις λέγω θαυμαστός , ὅς μηδείς ὁ ἔμπροσθεν γιγνώσκω . ὁ μέν οὖν ἅπας ὁ τρέφω μόριον ποιέω τις περίσσωμα συγχωρέω , ὁ δέ ὁ νεφρός μόνος , οὕτως μικρός σῶμα , χοῦς ὅλος τέσσαρες ἤ καί πολύς ἴσχω ἐνίοτε περίσσωμα , οὔτε ὁμολογέω , οὔτε λόγος ἔχω . ὁ γάρ ἕκαστος ὁ μέγας σπλάγχνον περίσσωμα πολύς ἀναγκαῖος ὑπάρχω . οἷος αὐτίκα ὁ ὁ πνεύμων , εἴπερ ἀνάλογος ὁ μέγεθος ὁ σπλάγχνον γίγνομαι , πολλαπλάσιος εἰμί δήπου ὁ κατά ὁ νεφρός , ὥστε ὅλος μέν ὁ θώραξ ἐμπίμπλημι , πνίγω δέ αὐτίκα ὁ ζῷον . ἀλλά εἰ ἴσως φημί τις γίγνομαι κατά ἕκαστος ὁ ἄλλος μόριον περίσσωμα , διά ποῖος κύστις ἐκκρίνω ; εἰ γάρ ὁ νεφρός ὁ κωθωνίζω τρεῖς ἤ τέσσαρες ἐνίοτε χοῦς ποιέω περίσσωμα , ἕκαστος ὁ ἄλλος σπλάγχνον πολύς πολύς εἰμί , καί πίθος τις οὕτως μέγας δέω ὁ δέχομαι ὁ πᾶς περίσσωμα . καίτοι πολλάκις , ὅσος πίνω τις , ὀλίγος δέω , ἅπας οὐρέω , ὡς ἄν ἐπί ὁ νεφρός φέρω ὁ πόμα ἅπας . ἔοικα οὖν ὁ ὁ τρίτος ἐξαπατάω οὕτως οὐδείς ἀνύω , ἀλλά εὐθύς γίγνομαι κατάφωρος , καί μένω ἔτι ὁ ἐξαρχῆς ἄπορος Ἐρασίστρατος τε καί ὁ ἄλλος ἅπας , πλήν Ἱπποκράτης . διατρίβω δέ ἑκών ἐν ὁ τόπος , σαφής οἶδα , ὅτι μηδείς λέγω ἔχω μηδείς ἄλλος περί ὁ ὁ νεφρός ἐνέργεια , ἀλλά ἀναγκαῖος , ἤ ὁ μάγειρος ἀμαθής φαίνω , μηδέ ὅτι διηθέω διά αὐτός ὁ οὖρος ὁμολογέω , ἤ οὗτος συγχωρέω μηδείς ἔτι ἔχω λέγω ἕτερος αἴτιος ὁ διάκρισις πλήν ὁ ὁλκή . ἀλλά εἰ μή ὁ ὅρος ὁ φορά ὁ πρός ὁ κενόω ἀκολουθία γίγνομαι , δῆλος ὡς οὐδέ ὁ ὁ αἷμα , οὐδέ ὁ ὁ χολή , ἤ , εἴπερ ἐκεῖνος , καί οὗτος . πάντως γάρ ὡσαύτως ἀναγκαῖος ἐπιτελέω , καί κατά αὐτός ὁ Ἐρασίστρατος . λέγω δέ ἐπί πολύς ὑπέρ αὐτός ἐν ὁ μετά οὗτος γράμμα .