galenus.de-naturalibus-facultatibus 1.12
Ὅτι μὲν οὖν ἀναγκαῖον ὁμοίωσιν εἶναί τινα τοῦ τρέφοντος τῷ τρεφομένῳ τὴν θρέψιν , ἄντικρυς δῆλον . οὐ μὴν ὑπάρχουσάν γε ταύτην τὴν ὁμοίωσιν , ἀλλὰ φαινομένην μόνον εἶναί φασιν οἱ μήτε τεχνικὴν οἰόμενοι τὴν φύσιν , μήτε προνοητικὴν τοῦ ζώου , μήθ’ ὅλως ἔχουσάν τινας οἰκείας δυνάμεις , αἷς χρωμένη τὰ μὲν ἕλκει , τὰ δὲ κατέχει , τὰ δ’ ἀλλοιοῖ , τὰ δ’ ἐκκρίνει . καὶ δύο αὗται γεγόνασιν αἱρέσεις κατὰ γένος ἐν ἰατρικῇ τε καὶ φιλοσοφίᾳ τῶν ἀποφῃναμένων τὶ περὶ φύσεως ἀνδρῶν , ὅσοι γ’ αὐτῶν γινώσκουσιν , ὅ τι λέγουσι , καὶ τὴν ἀκολουθίαν ὧν ὑπέθεντο θεωροῦσί τε ἅμα καὶ διαφυλάττουσιν . ὡς ὅσοί γε μηδ’ αὐτὸ τοῦτο συνιᾶσιν , ἀλλ’ ἁπλῶς , ὅ τι ἂν ἐπὶ γλῶτταν ἔλθῃ , ληροῦσιν , ἐν οὐδετέρᾳ τῶν αἱρέσεων ἀκριβῶς καταμένοντες , οὐδὲ μεμνῆσθαι τῶν τοιούτων προσήκει . τίνες οὖν αἱ δύο αἱρέσεις αὗται , καὶ τίς ἡ τῶν ἐν αὐταῖς ὑποθέσεων ἀκολουθία ; τὴν ὑποβεβλημένην οὐσίαν γενέσει καὶ φθορᾷ πᾶσαν ἡνωμένην τε ἅμα καὶ ἀλλοιοῦσθαι δυναμένην ὑπέθετο θάτερον γένος τῆς αἱρέσεως · ἀμετάβλητον δὲ καὶ ἀναλλοίωτον , καὶ κατατετμημένην εἰς λεπτὰ , καὶ κεναῖς ταῖς μεταξὺ χώραις διειλημμένην , ἡ λοιπή . καὶ τοίνυν ὅσοι γε τῆς ἀκολουθίας τῶν ὑποθέσεων αἰσθάνονται , κατὰ μὲν τὴν δευτέραν αἵρεσιν οὔτε φύσεως οὔτε ψυχῆς ἰδίαν τινὰ νομίζουσιν οὐσίαν ἢ δύναμιν ὑπάρχειν , ἀλλ’ ἐν τῇ ποιᾷ συνόδῳ τῶν πρώτων σωμάτων ἐκείνων καὶ ἀπαθῶν τῶν ἁπλῶν ἀποτελεῖσθαι . κατὰ δὲ τὴν προτέραν εἰρημένην αἵρεσιν οὐχ ὑστέρα τῶν σωμάτων ἡ φύσις , ἀλλὰ πολλῷ προτέρα τε καὶ πρεσβυτέρα . καὶ τοίνυν κατὰ μὲν τούτους αὕτη τὰ σώματα τῶν ζώων καὶ τῶν φυτῶν συνίστησι , δυνάμεις τινὰς ἔχουσα , τὰς μὲν ἑλκτικάς τε ἅμα καὶ ὁμοιωτικὰς τῶν οἰκείων , τὰς δ’ ἀποκριτικὰς τῶν ἀλλοτρίων , καὶ τεχνικῶς ἅπαντα διαπλάττει τε γεννῶσα καὶ προνοεῖται τῶν γεννωμένων ἑτέραις αὖθίς τισι δυνάμεσι , στοργικῇ μέν τινι καὶ προνοητικῇ τῶν ἐγγόνων , κοινωνικῇ δὲ καὶ φιλικῇ τῶν ὁμογενῶν . κατὰ δ’ αὖ τοὺς ἑτέρους οὔτε τούτων οὐδὲν ὑπάρχει ταῖς φύσεσιν , οὔτ’ ἔννοιά τίς ἐστι τῇ ψυχῇ σύμφυτος ἐξ ἀρχῆς , οὐκ ἀκολουθίας , οὐ μάχης , οὐ διαιρέσεως , οὐ συνθέσεως , οὐ δικαίων , οὐκ ἀδίκων , οὐ καλῶν , οὐκ αἰσχρῶν , ἀλλ’ ἐξ αἰσθήσεώς τε καὶ δι’ αἰσθήσεως ἅπαντα τὰ γινόμενά φασιν ἡμῖν ἐγγίνεσθαι , καὶ φαντασίαις τισὶ καὶ μνήμαις οἰακίζεσθαι τὰ ζῶα . ἔνιοι δ’ αὐτῶν καὶ ῥητῶς ἀπεφῄναντο , μηδεμίαν εἶναι ψυχῇ δύναμιν , ᾗ λογιζόμεθα , ἀλλ’ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν ἄγεσθαι παθῶν ἡμᾶς , καθάπερ βοσκήματα , πρὸς μηδὲν ἀνανεῦσαι μηδ’ ἀντειπεῖν δυναμένους . καθ’ οὓς δηλονότι καὶ ἀνδρεία , καὶ φρόνησις , καὶ σωφροσύνη , καὶ ἐγκράτεια λῆρός ἐστι μακρός · καὶ φιλοῦμεν οὔτ’ ἀλλήλους , οὔτε τὰ ἔγγονα , καὶ τοῖς θεοῖς οὐδὲν ἡμῶν μέλει . καταφρονοῦσι δὲ καὶ τῶν ὀνειράτων , καὶ τῶν οἰωνῶν , καὶ τῶν συμβόλων , καὶ πάσης ἀστρολογίας , ὑπὲρ ὧν ἡμεῖς μὲν ἰδίᾳ καὶ δι’ ἑτέρου γράμματος ἐπιπλέον ἐσκέμμεθα περὶ τῶν Ἀσκληπιάδου τοῦ ἰατροῦ σκοπούμενοι δογμάτων . ἔνεστι δὲ τῷ βουλομένῳ , κᾀκείνοις μὲν ὁμιλῆσαι τοῖς λόγοις , καὶ νῦν δ’ ἤδη σκοπεῖν , ὥσπερ τινῶν δυοῖν ὁδῶν ὑποκειμένων , ὁποτέραν βέλτιόν ἐστιν ἡμῖν τρέπεσθαι . Ἱπποκράτης μὲν γὰρ τὴν πρότερον ῥηθεῖσαν ἐτράπετο , καθ’ ἣν ἥνωται μὲν ἡ οὐσία , καὶ ἀλλοιοῦται , καὶ σύμπνουν ὅλον ἐστὶ καὶ σύῤῥουν τὸ σῶμα , καὶ ἡ φύσις ἅπαντα τεχνικῶς καὶ δικαίως πράττει , δυνάμεις ἔχουσα , καθ’ ἃς ἕκαστον τῶν μορίων ἕλκει μὲν ἐφ’ ἑαυτὸ τὸν οἰκεῖον ἑαυτῷ χυμὸν , ἕλξαν δὲ προσφύει παντὶ τῷ μέρει τῷ ἐν αὐτῷ , καὶ τελέως ἐξομοιοῖ , τὸ δὲ μὴ κρατηθὲν ἐν τούτῳ μηδὲ τὴν παντελῆ δυνηθὲν ἀλλοίωσίν τε καὶ ὁμοιότητα , τοῦ τρεφομένου καταδέξασθαι δι’ ἑτέρας αὖ τινος ἀποκριτικῆς δυνάμεως ἀποτρίβεται .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν ἀναγκαῖος ὁμοίωσις εἰμί τις ὁ τρέφω ὁ τρέφω ὁ θρέψις , ἄντικρυς δῆλος . οὐ μήν ὑπάρχω γε οὗτος ὁ ὁμοίωσις , ἀλλά φαίνω μόνος εἰμί φημί ὁ μήτε τεχνικός οἴομαι ὁ φύσις , μήτε προνοητικός ὁ ζῷον , μήτε ὅλος ἔχω τις οἰκεῖος δύναμις , ὅς χράω ὁ μέν ἕλκω , ὁ δέ κατέχω , ὁ δέ ἀλλοιόω , ὁ δέ ἐκκρίνω . καί δύο οὗτος γίγνομαι αἵρεσις κατά γένος ἐν ἰατρικός τε καί φιλοσοφία ὁ ἀποφῄνομαι τίς περί φύσις ἀνήρ , ὅσος γε αὐτός γιγνώσκω , ὅς τις λέγω , καί ὁ ἀκολουθία ὅς ὑποτίθημι θεωρέω τε ἅμα καί διαφυλάσσω . ὡς ὅσος γε μηδέ αὐτός οὗτος συνίημι , ἀλλά ἁπλῶς , ὅς τις ἄν ἐπί γλῶσσα ἔρχομαι , ληρέω , ἐν οὐδέτερος ὁ αἵρεσις ἀκριβής καταμένω , οὐδέ μιμνῄσκω ὁ τοιοῦτος προσήκω . τίς οὖν ὁ δύο αἵρεσις οὗτος , καί τίς ὁ ὁ ἐν αὐτός ὑπόθεσις ἀκολουθία ; ὁ ὑποβάλλω οὐσία γένεσις καί φθορά πᾶς ἑνόω τε ἅμα καί ἀλλοιόω δύναμαι ὑποτίθημι ἕτερος γένος ὁ αἵρεσις · ἀμετάβλητος δέ καί ἀναλλοίωτος , καί κατατέμνω εἰς λεπτός , καί κενός ὁ μεταξύ χώρα διαλαμβάνω , ὁ λοιπός . καί τοίνυν ὅσος γε ὁ ἀκολουθία ὁ ὑπόθεσις αἰσθάνομαι , κατά μέν ὁ δεύτερος αἵρεσις οὔτε φύσις οὔτε ψυχή ἴδιος τις νομίζω οὐσία ἤ δύναμις ὑπάρχω , ἀλλά ἐν ὁ ποιός σύνοδος ὁ πρῶτος σῶμα ἐκεῖνος καί ἀπαθής ὁ ἁπλόος ἀποτελέω . κατά δέ ὁ πρότερος λέγω αἵρεσις οὐ ὕστερος ὁ σῶμα ὁ φύσις , ἀλλά πολύς πρότερος τε καί πρέσβυς . καί τοίνυν κατά μέν οὗτος οὗτος ὁ σῶμα ὁ ζῷον καί ὁ φυτόν συνίστημι , δύναμις τις ἔχω , ὁ μέν ἑλκτικός τε ἅμα καί ὁμοιωτικός ὁ οἰκεῖος , ὁ δέ ἀποκριτικός ὁ ἀλλότριος , καί τεχνικός ἅπας διαπλήσσω τε γεννάω καί προνοέω ὁ γεννάω ἕτερος αὖθις τις δύναμις , στοργικός μέν τις καί προνοητικός ὁ ἔγγονος , κοινωνικός δέ καί φιλικός ὁ ὁμογενής . κατά δέ αὖ ὁ ἕτερος οὔτε οὗτος οὐδείς ὑπάρχω ὁ φύσις , οὔτε ἔννοια τις εἰμί ὁ ψυχή σύμφυτος ἐκ ἀρχή , οὐ ἀκολουθία , οὐ μάχη , οὐ διαίρεσις , οὐ σύνθεσις , οὐ δίκαιος , οὐ ἄδικος , οὐ καλός , οὐ αἰσχρός , ἀλλά ἐκ αἴσθησις τε καί διά αἴσθησις ἅπας ὁ γίγνομαι φημί ἐγώ ἐγγίγνομαι , καί φαντασία τις καί μνήμη οἰακίζω ὁ ζῷον . ἔνιοι δέ αὐτός καί ῥητός ἀπέφ-ᾄναμαι , μηδείς εἰμί ψυχή δύναμις , ὅς λογίζομαι , ἀλλά ὑπό ὁ αἰσθητός ἄγω πάθος ἐγώ , καθά βόσκημα , πρός μηδείς ἀνανεύω μηδέ ἀντιλέγω δύναμαι . κατά ὅς δηλονότι καί ἀνδρεία , καί φρόνησις , καί σωφροσύνη , καί ἐγκράτεια λῆρος εἰμί μακρός · καί φιλέω οὔτε ἀλλήλων , οὔτε ὁ ἔγγονος , καί ὁ θεός οὐδείς ἐγώ μέλω . καταφρονέω δέ καί ὁ ὄνειρος , καί ὁ οἰωνός , καί ὁ σύμβολος , καί πᾶς ἀστρολογία , ὑπέρ ὅς ἐγώ μέν ἴδιος καί διά ἕτερος γράμμα ἐπιπολύ σκοπέω περί ὁ Ἀσκληπιάδης ὁ ἰατρός σκοπέω δόγμα . ἔνειμι δέ ὁ βούλομαι , κᾀκέϊνος μέν ὁμιλέω ὁ λόγος , καί νῦν δέ ἤδη σκοπέω , ὥσπερ τις δύο ὁδός ὑπόκειμαι , ὁπότερος ἀγαθός εἰμί ἐγώ τρέπω . Ἱπποκράτης μέν γάρ ὁ πρότερος λέγω τρέπω , κατά ὅς ἑνόω μέν ὁ οὐσία , καί ἀλλοιόω , καί σύμπνους ὅλος εἰμί καί σύρροος ὁ σῶμα , καί ὁ φύσις ἅπας τεχνικός καί δίκαιος πράσσω , δύναμις ἔχω , κατά ὅς ἕκαστος ὁ μόριον ἕλκω μέν ἐπί ἑαυτοῦ ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ χυμός , ἕλκω δέ προσφύω πᾶς ὁ μέρος ὁ ἐν αὐτός , καί τέλειος ἐξομοιόω , ὁ δέ μή κρατέω ἐν οὗτος μηδέ ὁ παντελής δύναμαι ἀλλοίωσις τε καί ὁμοιότης , ὁ τρέφω καταδέχομαι διά ἕτερος αὖ τις ἀποκριτικός δύναμις ἀποτρίβω .