galenus.de-naturalibus-facultatibus 2.8
Ὥσπερ οὖν οὐδὲ τὰ περὶ τῆς γενέσεως τῶν χυμῶν , ὑπὲρ ὧν οὐδὲν ἔχων εἰπεῖν , ἀλλ’ οὐδὲ μέχρι τοῦ μετρίου πιθανὸν , οἴεται παρακρούεσθαι σκηπτόμενος , ὡς οὐδὲ χρήσιμος ὅλως ἐστὶν ἡ τῶν τοιούτων ἐπίσκεψις . εἶτα , ὦ πρὸς Διὸς , ὅπως μὲν τὰ σιτία κατὰ τὴν γαστέρα πέττεται , χρήσιμον ἐπίστασθαι , πῶς δ’ ἐν ταῖς φλεψὶν ἡ χολὴ γίνεται , περιττόν ; καὶ τῆς κενώσεως ἄρα φροντιστέον αὐτῆς μόνης , ἀμελητέον δὲ τῆς γενέσεως ; ὥσπερ οὐκ ἄμεινον ὑπάρχον μακρῷ τὸ κωλύειν εὐθὺς ἐξαρχῆς γεννᾶσθαι πλείονα , τοῦ πράγματα ἔχειν ἐκκενοῦντας . θαυμαστὸν δὲ καὶ τὸ διαπορεῖν , εἴτ’ ἐν τῷ σώματι τὴν γένεσιν αὐτῆς ὑποθετέον , εἴτ’ εὐθὺς ἔξωθεν ἐν τοῖς σιτίοις περιέχεσθαι φατέον . εἰ γὰρ δὴ τοῦτο καλῶς ἠπόρηται , τί οὐχὶ καὶ περὶ τοῦ αἵματος ἐπισκεψόμεθα , πότερον ἐν τῷ σώματι λαμβάνει τὴν γένεσιν , ἢ ἐν τοῖς σιτίοις παρέσπαρται , καθάπερ οἱ τὰς ὁμοιομερείας ὑποτιθέμενοί φασι ; καὶ μὴν πολλῷ γε ἦν χρησιμώτερον ζητεῖσθαι , ποῖα τῶν σιτίων ὁμολογεῖ τῇ τῆς αἱματώσεως ἐνεργείᾳ , καὶ ποῖα διαφέρεται , τοῦ ζητεῖν , τίνα μὲν τῇ τῆς γαστρὸς ἐνεργείᾳ νικᾶται ῥᾳδίως , τίνα δ’ ἀντιβαίνει καὶ μάχεται . τούτων μὲν γὰρ ἡ ἔκλεξις εἰς πέψιν μόνην , ἐκείνων δ’ εἰς αἵματος χρηστοῦ διαφέρει γένεσιν . οὐδὲν γὰρ ἴσον ἐστὶν , ἢ μὴ χρηστὸν αἷμα γεννηθῆναι , ἢ μὴ καλῶς ἐν τῇ γαστρὶ χυλωθῆναι τὴν τροφήν . πῶς δ’ οὐκ αἰδεῖται , τὰς μὲν τῆς πέψεως ἀποτυχίας διαιρούμενος , ὡς πολλαί τέ εἰσι καὶ κατὰ πολλὰς γίνονται προφάσεις , ὑπὲρ δὲ τῶν τῆς αἱματώσεως σφαλμάτων οὐδ’ ἄχρι ῥήματος ἑνὸς , οὐδ’ ἄχρι συλλαβῆς μιᾶς φθεγξάμενος ; καὶ μὴν εὑρίσκεταί γε καὶ παχὺ καὶ λεπτὸν ἐν ταῖς φλεψὶν αἷμα , καὶ τοῖς μὲν ἐρυθρότερον , τοῖς δὲ ξανθότερον , τοῖς δὲ μελάντερον , τοῖς δὲ φλεγματωδέστερον . εἰ δ’ , ὅτι καὶ δυσῶδες οὐχ ἕνα τρόπον , ἀλλ’ ἐν πολλαῖς πάνυ διαφοραῖς , ἀῤῥήτοις μὲν λόγῳ , σαφεστάταις δ’ αἰσθήσεσι φαίνεται γιγνόμενον , εἰδείη τις , οὐκ οἶμαι μετρίως ἔτι καταγνώσεσθαι τῆς Ἐρασιστράτου ῥᾳθυμίας αὐτὸν , οὕτω γ’ ἀναγκαίαν εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης θεωρίαν παραλιπόντος . ἐναργῆ γὰρ δὴ καὶ τὰ περὶ τῶν ὑδέρων ἁμαρτήματα , τῇ ῥᾳθυμίᾳ ταύτῃ κατὰ λόγον ἠκολουθηκότα . τό τε γὰρ τῇ στενοχωρίᾳ τῶν ὁδῶν κωλύεσθαι νομίζειν πρόσω τοῦ ἥπατος ἰέναι τὸ αἷμα , καὶ μηδέποτ’ ἂν ἄλλως ὕδερον δύνασθαι συστῆναι , πῶς οὐκ ἐσχάτην ἐνδείκνυται ῥᾳθυμίαν ; τό τε μὴ διὰ τὸν σπλῆνα , μήτε δι’ ἄλλο τι μόριον , ἀλλ’ ἀεὶ διὰ τὸν ἐν ἥπατι σκίῤῥον ὕδερον οἴεσθαι γίγνεσθαι , τελέως ἀργοῦ τὴν διάνοιαν ἀνθρώπου καὶ μηδενὶ τῶν ὁσημέραι γιγνομένων παρακολουθοῦντος . ἐπὶ μέν γε χρονίαις αἱμοῤῥοΐσιν ἐπισχεθείσαις , ἢ διὰ κένωσιν ἄμετρον εἰς ψύξιν ἐσχάτην ἀγούσαις τὸν ἄνθρωπον , οὐχ ἅπαξ , οὐδὲ δὶς , ἀλλὰ πολλάκις ἤδη τεθεάμεθα συστάντας ὑδέρους · ὥσπερ γε καὶ γυναιξὶν ἥ τε τῆς ἐφ’ ἑκάστῳ μηνὶ καθάρσεως ἀπώλεια παντελὴς , καὶ ἄμετρος κένωσις , ὅταν αἱμοῤῥαγήσωσί ποτε αἱ μῆτραι σφοδρῶς , ἐπεκαλέσαντο πολλάκις ὕδερον , καί τισιν αὐτῶν ὁ γυναικεῖος ὀνομαζόμενος ῥοῦς εἰς τοῦτ’ ἐτελεύτησε τὸ πάθος · ἵνα τοὺς ἀπὸ τῶν κενεώνων ἀρχομένους ἢ ἄλλου τινὸς τῶν ἐπικαίρων μορίων ὑδέρους παραλίπω , σαφῶς μὲν καὶ αὐτοὺς ἐξελέγχοντας τὴν Ἐρασιστράτειον ὑπόληψιν , ἀλλ’ οὐχ οὕτως ἐναργῶς , ὡς οἱ διὰ κατάψυξιν σφοδρὰν τῆς ὅλης ἕξεως ἀποτελούμενοι . πρώτη γὰρ αὕτη γενέσεως ὑδέρων αἰτία , διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς αἱματώσεως γιγνομένη , τρόπον ὁμοιότατον ταῖς ἐπὶ τῇ τῶν σιτίων ἀπεψίᾳ διαῤῥοίαις . οὐ μὴν ἐσκίῤῥωταί γε κατὰ τοὺς τοιούτους ὑδέρους οὐδ’ ἄλλο τι σπλάγχνον , οὐδὲ τὸ ἧπαρ . ἀλλ’ Ἐρασίστρατος ὁ σοφὸς ὑπεριδὼν καὶ καταφρονήσας , ὧν οὔθ’ Ἱπποκράτης , οὔτε Διοκλῆς , οὔτε Πραξαγόρας , οὔτε Φιλιστίων , ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἀρίστων φιλοσόφων οὐδεὶς κατεφρόνησεν , οὔτε Πλάτων , οὔτ’ Ἀριστοτέλης , οὔτε Θεόφραστος , ὅλας ἐνεργείας ὑπερβαίνει , καθάπερ τι σμικρὸν καὶ τὸ τυχὸν τῆς τέχνης παραλιπὼν μέρος , οὐδ’ ἀντειπεῖν ἀξιώσας , εἴτ’ ὀρθῶς , εἴτε καὶ μὴ σύμπαντες οὗτοι θερμῷ , ψυχρῷ , ξηρῷ καὶ ὑγρῷ , τοῖς μὲν ὡς δρῶσι , τοῖς δ’ ὡς πάσχουσι , τὰ κατὰ τὸ σῶμα τῶν ζώων ἁπάντων διοικεῖσθαί φασι , καὶ ὡς τὸ θερμὸν ἐν αὐτοῖς εἴς τε τὰς ἄλλας ἐνεργείας καὶ μάλιστα εἰς τὴν τῶν χυμῶν γένεσιν τὸ πλεῖστον δύναται . ἀλλὰ τὸ μὲν μὴ πείθεσθαι τοσούτοις τε καὶ τηλικούτοις ἀνδράσι καὶ πλεῖον αὐτὸν οἴεσθαί τι γινώσκειν ἀνεμέσητον · τὸ δὲ μήτ’ ἀντιλογίας ἀξιῶσαι μήτε μνήμης οὕτως ἔνδοξον δόγμα θαυμαστήν τινα τὴν ὑπεροψίαν ἐνδείκνυται . καίτοι σμικρότατός ἐστι τὴν γνώμην καὶ ταπεινὸς ἐσχάτως ἐν ἁπάσαις ταῖς ἀντιλογίαις , ἐν μὲν τοῖς περὶ τῆς πέψεως λόγοις τοῖς σήπεσθαι τὰ σιτία νομίζουσι φιλοτίμως ἀντιλέγων , ἐν δὲ τοῖς περὶ τῆς ἀναδόσεως τοῖς διὰ τὴν παράθεσιν τῶν ἀρτηριῶν ἀναδίδοσθαι τὸ διὰ τῶν φλεβῶν αἷμα νομίζουσιν , ἐν δὲ τοῖς περὶ τῆς ἀναπνοῆς τοῖς περιωθεῖσθαι τὸν ἀέρα φάσκουσιν . οὐκ ὤκνησε δὲ οὐδὲ τοῖς ἀτμοειδῶς εἰς τὴν κύστιν ἰέναι τὰ οὖρα νομίζουσιν ἀντειπεῖν , οὐδὲ τοῖς εἰς τὸν πνεύμονα φέρεσθαι τὸ ποτόν . οὕτως ἐν ἅπασι τὰς χειρίστας ἐπιλεγόμενος δόξας ἀγάλλεται διατρίβων ἐπὶ πλέον ταῖς ἀντιλογίαις · ἐπὶ δὲ τῆς τοῦ αἵματος γενέσεως , οὐδὲν ἀτιμοτέρας οὔσης τῆς ἐν τῇ γαστρὶ χυλώσεως τῶν σιτίων , οὔτ’ ἀντειπεῖν τινι τῶν πρεσβυτέρων ἠξίωσεν , οὔτ’ αὐτὸς εἰσηγήσασθαί τινα ἑτέραν γνώμην ἐτόλμησεν , ὁ περὶ πασῶν τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν ἐν ἀρχῇ τῶν καθόλου λόγων ὑποσχόμενος ἐρεῖν , ὅπως τε γίνονται καὶ δι’ ὧν τινων τοῦ ζώου μορίων . ἢ τῆς μὲν πέπτειν τὰ σιτία πεφυκυίας δυνάμεως ἀῤῥωστούσης , ἀπεπτήσει τὸ ζῶον , τῆς δ’ αἱματούσης τὰ πεφθέντα , οὐδὲν ἔσται πάθημα τὸ παράπαν , ἀλλ’ ἀδαμαντίνη τις ἡμῖν αὕτη μόνη καὶ ἀπαθής ἐστιν ; ἢ ἄλλο τι τῆς ἀῤῥωστίας αὐτῆς ἔκγονον ὑπάρξει , καὶ οὐχ ὕδερος ; δῆλος οὖν ἐναργῶς ὁ Ἐρασίστρατός ἐστιν , ἐξ ὧν ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις οὐδὲ ταῖς φαυλοτάταις δόξαις ἀντιλέγειν ὤκνησεν , ἐνταυθοῖ δ’ οὐδ’ ἀντειπεῖν τοῖς πρόσθεν , οὐδ’ αὐτὸς εἰπεῖν τι καινὸν ἐτόλμησε , τὸ σφάλμα τῆς ἑαυτοῦ γνωρίζων αἱρέσεως . τί γὰρ ἂν καὶ λέγειν ἔσχεν ὑπὲρ αἵματος , ἄνθρωπος εἰς μηδὲν τῷ συμφύτῳ θερμῷ χρώμενος ; τί δὲ περὶ ξανθῆς χολῆς , ἢ μελαίνης , ἢ φλέγματος ; ὅτι νὴ Δία δυνατόν ἐστιν , ἀναμεμιγμένην τοῖς σιτίοις εὐθὺς ἔξωθεν παραγίνεσθαι τὴν χολήν . λέγει γοῦν ᾧδέ πως αὐτοῖς ὀνόμασι · Πότερον δ’ ἐν τῇ περὶ τὴν κοιλίαν κατεργασία τῆς τροφῆς γεννᾶται τοιαύτη ὑγρασία , ἢ μεμιγμένη τοῖς ἔξωθεν προσφερομένοις παραγίνεται , οὐδὲν χρήσιμον πρὸς τὴν ἰατρικὴν ἐπεσκέφθαι . καὶ μὴν , ὦ γενναιότατε , καὶ κενοῦσθαι χρῆναι φάσκεις τὸν χυμὸν τοῦτον ἐκ τοῦ ζώου , καὶ μεγάλως λυπεῖν , εἰ μὴ κενωθείη . πῶς οὖν οὐδὲν ἐξ αὐτοῦ χρηστὸν ὑπολαμβάνων γίνεσθαι τολμᾷς ἄχρηστον λέγειν εἰς ἰατρικὴν εἶναι τὴν περὶ τῆς γενέσεως αὐτοῦ σκέψιν ; ὑποκείσθω γὰρ , ἐν μὲν τοῖς σιτίοις περιέχεσθαι , μὴ διακρίνεσθαι δ’ ἀκριβῶς ἐν ἥπατι · ταῦτα γὰρ ἀμφότερα νομίζεις εἶναι δυνατά . καὶ μὴν οὐ σμικρὸν ἐνταῦθα τὸ διαφέρον , ἢ ἐλαχίστην , ἢ παμπόλλην χολὴν ἐν ἑαυτοῖς περιέχοντα προσάρασθαι τὰ σιτία . τὰ μὲν γὰρ ἀκίνδυνα πάντη , τὰ δὲ παμπόλλην περιέχοντα , τῷ μὴ δύνασθαι πᾶσαν αὐτὴν ἐν ἥπατι καθαρθῆναι καλῶς , αἴτια καταστήσεται τῶν τ’ ἄλλων παθῶν , ὧν αὐτὸς Ἐρασίστρατος ἐπὶ πλήθει χολῆς γίνεσθαί φησι , καὶ τῶν ἰκτερικῶν οὐχ ἥκιστα . πῶς οὖν οὐκ ἀναγκαιότατον ἰατρῷ γινώσκειν , πρῶτον μὲν , ὡς ἐν τοῖς σιτίοις αὐτοῖς ἔξωθεν ἡ χολὴ περιέχεται · δεύτερον δ’ , ὡς τὸ μὲν τεῦτλον , εἰ τύχοι , παμπόλλην , ὁ δ’ , ἄρτος ἐλαχίστην , καὶ τὸ μὲν ἔλαιον πλείστην , ὁ δ’ οἶνος ἐλαχίστην , ἕκαστόν τε τῶν ἄλλων ἄνισον τῷ πλήθει περιέχει τὴν χολήν . πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἴη γελοιότατος , ὃς ἂν ἑκὼν αἱρῆται τὰ πλείονα χολὴν ἐν ἑαυτοῖς περιέχοντα πρὸ τῶν ἐναντίων ; τί δ’ εἰ μὴ περιέχεται μὲν ἐν τοῖς σιτίοις ἡ χολὴ , γίνεται δ’ ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασιν ; ἢ οὐχὶ καὶ τοῦτο χρήσιμον ἐπίστασθαι , τίνι μὲν καταστάσει σώματος ἕπεται πλείων αὐτῆς ἡ γένεσις , τίνι δ’ ἐλάττων ; ἀλλοιοῦν γὰρ δήπου καὶ μεταβάλλειν οἷοί τ’ ἐσμὲν καὶ τρέπειν ἐπὶ τὸ βέλτιον ἀεὶ τὰς μοχθηρὰς καταστάσεις τοῦ σώματος . ἀλλ’ εἰ μὴ γιγνώσκοιμεν , καθότι μοχθηρά ἐστι , καὶ πῇ τῆς δεούσης ἐξίσταται , πῶς ἂν αὐτὴν ἐπανάγειν οἷοί τε εἴημεν ἐπὶ τὸ κρεῖττον ; οὔκουν ἄχρηστόν ἐστιν εἰς τὰς ἰάσεις , ὡς Ἐρασίστρατός φησιν , ἐπίστασθαι τἀληθὲς αὐτὸ περὶ γενέσεως χολῆς . οὐ μὴν οὐδ’ ἀδύνατον οὐδ’ ἀσαφὲς ἐξευρεῖν , ὅτι μὴ τῷ πλείστην ἐν ἑαυτῷ περιέχειν τὸ μέλι τὴν ξανθὴν χολὴν , ἀλλ’ ἐν τῷ σώματι μεταβαλλόμενον , εἰς αὐτὴν ἀλλοιοῦταί τε καὶ τρέπεται . πικρὸν γὰρ ἂν ἦν γευομένοις , εἰ χολὴν ἔξωθεν εὐθὺς ἐν ἑαυτῷ περιεῖχεν , ἅπασί τ’ ἂν ὡσαύτως τοῖς ἀνθρώποις ἴσον αὐτῆς ἐγέννα τὸ πλῆθος . ἀλλ’ οὐχ ᾧδ’ ἔχει τἀληθές . ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἀκμάζουσι , καὶ μάλιστ’ εἰ φύσει θερμότεροι , καὶ βίον εἶεν βιοῦντες ταλαίπωρον , ἅπαν εἰς ξανθὴν χολὴν μεταβάλλει τὸ μέλι · τοῖς γέρουσι δ’ ἱκανῶς ἐστιν ἐπιτήδειον , ὡς ἂν οὐκ εἰς χολὴν , ἀλλ’ εἰς αἷμα τὴν ἀλλοίωσιν ἐκείνοις λαμβάνον . Ἐρασίστρατος δὲ , πρὸς τῷ μηδὲν τούτων γινώσκειν , οὐδὲ περὶ τὴν διαίρεσιν τοῦ λόγου σωφρονεῖ , πότερον ἐν τοῖς σιτίοις ἡ χολὴ περιέχεται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , ἢ κατὰ τὴν ἐν τῇ κοιλίᾳ κατεργασίαν ἐγένετο , μηδὲν εἶναι χρήσιμον εἰς ἰατρικὴν ἐπεσκέφθαι λέγων . ἐχρῆν γὰρ δήπου προσθεῖναί τι καὶ περὶ τῆς ἐν ἥπατι καὶ φλεψὶ γενέσεως αὐτῆς , ἐν τοῖσδε τοῖς ὀργάνοις γεννᾶσθαι τὴν χολὴν ἅμα τῷ αἵματι , τῶν παλαιῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων ἀποφῃναμένων . ἀλλὰ τοῖς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς σφαλεῖσι καὶ διαμαρτάνουσι τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ τοιαῦτά τε ληρεῖν ἀναγκαῖόν ἐστι , καὶ προσέτι τῶν χρησιμωτάτων εἰς τὴν τέχνην παραλιπεῖν τὴν ζήτησιν . ἡδέως οὖν , ἐνταῦθα τοῦ λόγου γεγονὼς , ἠρόμην τοὺς ὁμιλῆσαι φάσκοντας αὐτὸν ἐπὶ πλεῖστον τοῖς ἐκ τοῦ περιπάτου φιλοσόφοις , εἰ γινώσκουσιν , ὅσα περὶ τοῦ κεκρᾶσθαι τὰ σώματα ἡμῶν ἐκ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ πρὸς Ἀριστοτέλους εἴρηταί τε καὶ ἀποδέδεικται · καὶ ὡς τὸ θερμὸν ἐν αὐτοῖς ἐστι τὸ δραστικώτατον , καὶ ὡς τῶν ζώων ὅσα μὲν θερμότερα φύσει , ταῦτα πάντως ἔναιμα , τὰ δ’ ἐπὶ πλεῖστον ψυχρότερα πάντως ἄναιμα , καὶ διὰ τοῦτο τοῦ χειμῶνος , ἀργὰ καὶ ἀκίνητα κεῖται , φωλεύοντα δίκην νεκρῶν . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῆς χροιᾶς τοῦ αἵματος οὐκ Ἀριστοτέλει μόνον , ἀλλὰ καὶ Πλάτωνι . καὶ ἡμεῖς νῦν , ὅπερ ἤδη καὶ πρόσθεν εἴπομεν , οὐ τὰ καλῶς ἀποδεδειγμένα τοῖς παλαιοῖς λέγειν προὐθέμεθα , μήτε τῇ γνώμῃ , μήτε τῇ λέξει τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ὑπερβαλέσθαι δυνάμενοι · τὰ δ’ ἤτοι χωρὶς ἀποδείξεως ὡς ἐναργῆ πρὸς αὐτῶν εἰρημένα , τῷ μηδ’ ὑπονοῆσαι μοχθηροὺς οὕτως ἔσεσθαί τινας σοφιστὰς , οἳ καταφρονήσουσι τῆς ἐν αὐτοῖς ἀληθείας , ἢ καὶ παραλελειμμένα τελέως ὑπ’ ἐκείνων , ἀξιοῦμεν εὑρίσκειν τε καὶ ἀποδεικνύναι . περὶ δὲ τῆς τῶν χυμῶν γενέσεως οὐκ οἶδ’ εἴ τις ἔχει προσθεῖναί τι σοφώτερον , ὧν Ἱπποκράτης εἶπε , καὶ Ἀριστοτέλης , καὶ Πραξαγόρας , καὶ Φιλότιμος , καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν παλαιῶν . ἀποδέδεικται γὰρ ἐκείνοις τοῖς ἀνδράσιν , ἀλλοιουμένης τῆς τροφῆς ἐν ταῖς φλεψὶν ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας , αἷμα μὲν ὑπὸ τῆς συμμετρίας τῆς κατ’ αὐτὴν , οἱ δ’ ἄλλοι χυμοὶ διὰ τὰς ἀμετρίας γινόμενοι . καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ πάνθ’ ὁμολογεῖ τὰ φαινόμενα . καὶ γὰρ τῶν ἐδεσμάτων ὅσα μέν ἐστι θερμότερα φύσει , χολωδέστερα , τὰ δὲ ψυχρότερα φλεγματωδέστερα . καὶ τῶν ἡλικιῶν ὡσαύτως χολωδέστεραι μὲν αἱ θερμότεραι φύσει , φλεγματωδέστεραι δ’ αἱ ψυχρότεραι . καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲ , καὶ τῶν χωρῶν , καὶ τῶν ὡρῶν , καὶ πολὺ δὴ πρότερον ἔτι τῶν φύσεων αὐτῶν αἱ μὲν ψυχρότεραι φλεγματωδέστεραι , χολωδέστεραι δὲ αἱ θερμότεραι . καὶ νοσήματα τὰ μὲν ψυχρὰ τοῦ φλέγματος ἔκγονα , τὰ δὲ θερμὰ τῆς ξανθῆς χολῆς . καὶ ὅλως οὐδέν ἐστιν εὑρεῖν τῶν ἁπάντων , ὃ μὴ τούτῳ τῷ λόγῳ μαρτυρεῖ . πῶς δ’ οὐ μέλλει ; διὰ γὰρ τὴν ἐκ τῶν τεττάρων ποιοτήτων ποιὰν κρᾶσιν ἑκάστου τῶν μορίων ὡδί πως ἐνεργοῦντος , ἀνάγκη πᾶσα καὶ διὰ τὴν βλάβην αὐτῶν ἢ διαφθείρεσθαι τελέως , ἢ ἐμποδίζεσθαί γε τὴν ἐνέργειαν , καὶ οὕτως νοσεῖν τὸ ζῶον , ἢ ὅλον , ἢ κατὰ μόρια . καὶ πρῶτά γε καὶ γενικώτατα νοσήματα τέτταρα τὸν ἀριθμὸν ὑπάρχει , θερμότητι καὶ ψυχρότητι καὶ ξηρότητι καὶ ὑγρότητι διαφέροντα . τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Ἐρασίστρατος ὁμολογεῖ , καίτοι μὴ βουλόμενος . ὅταν γὰρ ἐν τοῖς πυρετοῖς χείρους τῶν σιτίων τὰς πέψεις γίγνεσθαι λέγῃ , μὴ διότι τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἡ συμμετρία διέφθαρται , καθάπερ οἱ πρόσθεν ὑπελάμβανον , ἀλλ’ ὅτι περιστέλλεσθαι καὶ τρίβειν ἡ γαστὴρ οὐχ ὁμοίως δύναται βεβλαμμένη τὴν ἐνέργειαν , ἐρέσθαι δίκαιον αὐτὸν , ὑπὸ τίνος ἡ τῆς γαστρὸς ἐνέργεια βέβλαπται . γενομένου γὰρ , εἰ τύχοι , βουβῶνος ἐπὶ προσπταίσματι , πρὶν μὲν πυρέξαι τὸν ἄνθρωπον , οὐκ ἂν χεῖρον ἡ γαστὴρ πέψειεν · οὐ γὰρ ἱκανὸν ἦν οὐδέτερον αὐτῶν , οὔθ’ ὁ βουβὼν , οὔτε τὸ ἕλκος , ἐμποδίσαι τι καὶ βλάψαι τὴν ἐνέργειαν τῆς γαστρός . εἰ δὲ πυρέξειεν , εὐθὺς μὲν αἱ πέψεις γίνονται χείρους , εὐθὺς δὲ καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς γαστρὸς βεβλάφθαι φαμὲν , ὀρθῶς λέγοντες . ἀλλ’ ὑπὸ τίνος ἐβλάβη , προσθεῖναι χρὴ τῷ λόγῳ . τὸ μὲν γὰρ ἕλκος οὐχ οἶόν τ’ ἦν αὐτὴν βλάπτειν , ὥσπερ οὐδ’ ὁ βουβών · ἦ γὰρ ἂν ἔβλαπτε καὶ πρὸ τοῦ πυρετοῦ . εἰ δὲ μὴ ταῦτα , δῆλον ὡς ἡ τῆς θερμασίας πλεονεξία . δύο γὰρ ταῦτα προσεγένετο τῷ βουβῶνι , ἡ τῆς κατὰ τὰς ἀρτηρίας τε καὶ τὴν καρδίαν κινήσεως ἀλλοίωσις , καὶ ἡ τῆς κατὰ φύσιν θερμασίας πλεονεξία . ἀλλ’ ἡ μὲν τῆς κινήσεως ἀλλοίωσις οὐ μόνον οὐδὲν βλάψει τὴν ἐνέργειαν τῆς γαστρὸς , ἀλλὰ καὶ προσωφελήσει κατ’ ἐκεῖνα τῶν ζώων , ἐν οἶς εἰς τὴν πέψιν ὑπετίθετο πλεῖστον δύνασθαι τὸ διὰ τῶν ἀρτηριῶν εἰς τὴν κοιλίαν ἐμπίπτον πνεῦμα . διὰ λοιπὴν οὖν ἔτι καὶ μόνην τὴν ἄμετρον θερμασίαν ἡ βλάβη τῆς ἐνεργείας τῇ γαστρί . τὸ μὲν γὰρ πνεῦμα σφοδρότερόν τε καὶ συνεχέστερον καὶ πλέον ἐμπίπτει νῦν ἢ πρότερον . ὥστε ταύτῃ μὲν μᾶλλον πέψει τὰ διὰ τὸ πνεῦμα καλῶς πέττοντα ζῶα · διὰ λοιπὴν δ’ ἔτι τὴν παρὰ φύσιν θερμασίαν ἀπεπτήσει . τὸ γὰρ καὶ τῷ πνεύματι φάναι τιν’ ὑπάρχειν ἰδιότητα , καθ’ ἣν πέπτει , κᾄπειτα ταύτην πυρεττόντων διαφθείρεσθαι , καθ’ ἕτερον τρόπον ἐστὶν ὁμολογῆσαι τὸ ἄτοπον . ἐρωτηθέντες γὰρ αὖθις , ὑπὸ τίνος ἠλλοιώθη τὸ πνεῦμα , μόνην ἕξουσιν ἀποκρίνεσθαι τὴν παρὰ φύσιν θερμασίαν , καὶ μάλιστ’ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὴν κοιλίαν · οὐδὲ γὰρ πλησιάζει κατ’ οὐδὲν τούτων τῷ βουβῶνι . καὶ τί τῶν ζώων ἐκείνων , ἐν οἷς ἡ τοῦ πνεύματος ἰδιότης μέγα δύναται , μνημονεύω , παρὸν ἐπ’ ἀνθρώποις , ἐν οἷς ἢ οὐδὲν , ἢ παντάπασιν ἀμυδρόν τι καὶ μικρὸν ὠφελεῖ , ποιεῖσθαι τὸν λόγον ; ἀλλ’ ὅτι μὲν ἐν τοῖς πυρετοῖς οὗτοι κακῶς πέπτουσιν , ὁμολογεῖ καὶ αὐτὸς , καὶ τήν γε αἰτίαν προστιθεὶς βεβλάφθαι φησὶ τῆς γαστρὸς τὴν ἐνέργειαν . οὐ μὴν ἄλλην γέ τινα πρόφασιν τῆς βλάβης εἰπεῖν ἔχει πλὴν τῆς παρὰ φύσιν θερμασίας . ἀλλ’ εἰ βλάπτει τὴν ἐνέργειαν ἡ παρὰ φύσιν θερμασία , μὴ κατά τι συμβεβηκὸς , ἀλλὰ διὰ τὴν αὑτῆς οὐσίαν τε καὶ δύναμιν , ἐκ τῶν πρώτων ἂν εἴη νοσημάτων . καὶ μὴν οὐκ ἐνδέχεται τῶν πρώτων μὲν εἶναι νοσημάτων τὴν ἀμετρίαν τῆς θερμασίας , τὴν δ’ ἐνέργειαν ὑπὸ τῆς εὐκρασίας μὴ γίγνεσθαι . οὐδὲ γὰρ δι’ ἄλλο δυνατὸν γίνεσθαι τὴν δυσκρασίαν αἰτίαν τῶν πρώτων νοσημάτων , ἀλλ’ ἢ διὰ τὴν εὐκρασίαν διαφθειρομένην . τῷ γὰρ ὑπὸ ταύτης γίνεσθαι τὰς ἐνεργείας , ἀνάγκη καὶ τὰς πρώτας αὐτῶν βλάβας διαφθειρομένης γίνεσθαι . ὅτι μὲν οὖν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν Ἐρασίστρατον ἡ εὐκρασία τοῦ θερμοῦ τῶν ἐνεργειῶν αἰτία , τοῖς θεωρεῖν τὸ ἀκόλουθον δυναμένοις ἱκανῶς ἀποδεδεῖχθαι νομίζω . τούτου δ’ ὑπάρχοντος ἡμῖν , οὐδὲν ἔτι χαλεπὸν ἐφ’ ἑκάστης ἐνεργείας τῇ μὲν εὐκρασίᾳ τὸ βέλτιον ἕπεσθαι λέγειν , τῇ δὲ δυσκρασίᾳ τὰ χείρω . καὶ τοίνυν , εἴπερ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , τὸ μὲν αἷμα τῆς συμμέτρου θερμασίας , τὴν δὲ ξανθὴν χολὴν τῆς ἀμέτρου νομιστέον ὑπάρχειν ἔγγονον . οὕτω γὰρ καὶ ἡμῖν ἔν τε ταῖς θερμαῖς ἡλικίαις , καὶ τοῖς θερμοῖς χωρίοις , καὶ ταῖς θερμαῖς ὥραις τοῦ ἔτους , καὶ ταῖς θερμαῖς καταστάσεσιν , ὡσαύτως δὲ καὶ ταῖς θερμαῖς κράσεσι τῶν ἀνθρώπων , καὶ τοῖς ἐπιτηδεύμασί τε καὶ τοῖς διαιτήμασι καὶ τοῖς νοσήμασι τοῖς θερμοῖς , εὐλόγως ἡ ξανθὴ χολὴ πλείστη φαίνεται γιγνομένη . τὸ δ’ ἀπορεῖν , εἴτ’ ἐν τοῖς σώμασι τῶν ἀνθρώπων ὁ χυμὸς οὗτος ἔχει τὴν γένεσιν , εἴτ’ ἐν τοῖς σιτίοις περιέχεται , μηδ’ , ὅτι τοῖς ὑγιαίνουσιν ἀμέμπτως , ὅταν ἀσιτήσωσι παρὰ τὸ ἔθος ὑπό τινος περιστάσεως πραγμάτων ἀναγκασθέντες , ἐφ’ ὧν μὲν πικρὸν τὸ στόμα γίνεται , χολώδη δὲ τὰ οὖρα , δάκνεται δ’ ἡ γαστὴρ , ἑωρακότος ἐστὶν , ἀλλ’ ὥσπερ ἐξαίφνης νῦν εἰς τὸν κόσμον ἐληλυθότος , καὶ μήπω τὰ κατ’ αὐτὸν φαινόμενα γινώσκοντος . ἐπεὶ τίς οὐκ οἶδεν , ὡς ἕκαστον τῶν ἑψομένων ἐπὶ πλέον ἁλυκώτερον μὲν τὸ πρῶτον , ὕστερον δὲ πικρότερον γίγνεται ; κᾂν εἰ τὸ μέλι δὲ βουληθείης αὐτὸ τὸ πάντων γλυκύτατον ἐπὶ πλεῖστον ἕψειν , ἀποδείξεις καὶ τοῦτο πικρότατον · ὃ γὰρ τοῖς ἄλλοις , ὅσα μὴ φύσει θερμὰ παρὰ τῆς ἑψήσεως ἐγγίνεται , τοῦτ’ ἐκ φύσεως ὑπάρχει τῷ μέλιτι . διὰ τοῦτ’ οὖν ἑψόμενον οὐ γίνεται γλυκύτερον · ὅσον γὰρ ἐχρῆν εἶναι θερμότητος εἰς γένεσιν γλυκύτητος , ἀκριβῶς αὐτῷ τοῦτο πᾶν οἴκοθεν ὑπάρχει . ὃ τοίνυν ἔξωθεν τοῖς ἐλλιπῶς θερμοῖς ἦν ὠφέλιμον , τοῦτ’ ἐκείνῳ βλάβη τε καὶ ἀμετρία γίγνεται · καὶ διὰ τοῦτο θᾶττον τῶν ἄλλων ἑψόμενον ἀποδείκνυται πικρόν . δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τοῖς θερμοῖς φύσει καὶ τοῖς ἀκμάζουσιν ἑτοίμως εἰς χολὴν μεταβάλλεται · θερμὸν γὰρ θερμῷ πλησιάζον εἰς ἀμετρίαν κράσεως ἑτοίμως ἐξίσταται , καὶ φθάνει χολὴ γιγνόμενον , οὐχ αἷμα . δεῖται τοίνυν ψυχρᾶς μὲν κράσεως ἀνθρώπου , ψυχρᾶς δ’ ἡλικίας , ἵν’ εἰς αἵματος ἄγηται φύσιν . οὔκουν ἄπο τρόπου συνεβούλευσεν Ἱπποκράτης , μὴ συμφέρον τὸ μέλι τοῖς φύσει πικροχόλοις , ὡς ἂν θερμοτέρας δηλονότι κράσεως ὑπάρχουσιν . οὕτω δὲ τοῖς νοσήμασι τοῖς πικροχόλοις πολέμιον εἶναι τὸ μέλι , καὶ τῇ τῶν γερόντων ἡλικίᾳ φίλιον , οὐχ Ἱπποκράτης μόνον , ἀλλὰ καὶ πάντες ἰατροὶ λέγουσιν , οἱ μὲν ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ τὴν δύναμιν ἐνδειξαμένης εὑρόντες , οἱ δ’ ἐκ τῆς πείρας μόνης . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῖς ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας ἰατροῖς ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα τετήρηται γιγνόμενον , ἀλλὰ χρηστὸν μὲν γέροντι , νέῳ δ’ οὐ χρηστὸν , καὶ τῷ μὲν φύσει πικροχόλῳ βλαβερὸν , ὠφέλιμον δὲ τῷ φλεγματώδει · καὶ τῶν νοσημάτων ὡσαύτως τοῖς μὲν πικροχόλοις ἐχθρὸν , τοῖς δὲ φλεγματώδεσι φίλον · ἑνὶ δὲ λόγῳ , τοῖς μὲν θερμοῖς σώμασιν , ἢ διὰ φύσιν , ἢ διὰ νόσον , ἢ δι’ ἡλικίαν , ἢ δι’ ὥραν , ἢ διὰ χώραν , ἢ δι’ ἐπιτήδευμα , χολῆς γεννητικὸν , αἵματος δὲ τοῖς ἐναντίοις . καὶ μὴν οὐκ ἐνδέχεται ταὐτὸν ἔδεσμα τοῖς μὲν χολὴν γεννᾷν , τοῖς δ’ αἷμα , μὴ οὐκ ἐν τῷ σώματι τῆς γενέσεως αὐτῶν ἐπιτελουμένης . εἰ γὰρ δὴ οἴκοθέν γε καὶ παρ’ ἑαυτοῦ τῶν ἐδεσμάτων ἕκαστον ἔχον , καὶ οὐκ ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασι μεταβαλλόμενον ἐγέννα τὴν χολὴν , ἐν ἅπασιν ἂν ὁμοίως αὐτοῖς τοῖς σώμασιν ἐγέννα , καὶ τὸ μὲν πικρὸν ἔξω γευομένοις ἦν ἂν , οἶμαι , χολῆς ποιητικὸν , εἰ δέ τι γλυκὺ καὶ χρηστὸν , οὐκ ἂν οὐδὲ τὸ βραχύτατον ἐξ αὐτοῦ χολῆς ἐγεννᾶτο . καὶ μὴν οὐ τὸ μέλι μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν γλυκέων τοῖς προειρημένοις σώμασι , τοῖς δι’ ὁτιοῦν τῶν εἰρημένων θερμοῖς οὖσιν , εἰς χολὴν ἑτοίμως ἐξίσταται . καίτοι ταῦτ’ οὐκ οἶδ’ ὅπως ἐξηνέχθην εἰπεῖν οὐ προελόμενος , ἀλλ’ ὑπ’ αὐτῆς τοῦ λόγου τῆς ἀκολουθίας ἀναγκασθείς . εἴρηται δ’ ἐπὶ πλεῖστον ὑπὲρ αὐτῶν Ἀριστοτέλει τε καὶ Πραξαγόρᾳ , τὴν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος γνώμην ὀρθῶς ἐξηγησαμένοις .
Lemmas: ὥσπερ οὖν οὐδέ ὁ περί ὁ γένεσις ὁ χυμός , ὑπέρ ὅς οὐδείς ἔχω λέγω , ἀλλά οὐδέ μέχρι ὁ μέτριος πιθανός , οἴομαι παρακρούω σκήπτω , ὡς οὐδέ χρήσιμος ὅλος εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος ἐπίσκεψις . εἶτα , ὦ πρός Ζεύς , ὅπως μέν ὁ σιτίον κατά ὁ γαστήρ πέσσω , χρήσιμος ἐπίσταμαι , πῶς δέ ἐν ὁ φλέψ ὁ χολή γίγνομαι , περισσός ; καί ὁ κένωσις ἄρα φροντίζω αὐτός μόνος , ἀμελητέος δέ ὁ γένεσις ; ὥσπερ οὐ ἀγαθός ὑπάρχω μακρός ὁ κωλύω εὐθύς ἐξαρχῆς γεννάω πολύς , ὁ πρᾶγμα ἔχω ἐκκενόω . θαυμαστός δέ καί ὁ διαπορέω , εἶτα ἐν ὁ σῶμα ὁ γένεσις αὐτός ὑποθετέος , εἶτα εὐθύς ἔξωθεν ἐν ὁ σιτίον περιέχω φημί . εἰ γάρ δή οὗτος καλός ἀπορέω , τίς οὐ καί περί ὁ αἷμα ἐπισκοπέω , πότερος ἐν ὁ σῶμα λαμβάνω ὁ γένεσις , ἤ ἐν ὁ σιτίον παρασπείρω , καθά ὁ ὁ ὁμοιομέρεια ὑποτίθημι φημί ; καί μήν πολύς γε εἰμί χρήσιμος ζητέω , ποῖος ὁ σιτίον ὁμολογέω ὁ ὁ αἱμάτωσις ἐνέργεια , καί ποῖος διαφέρω , ὁ ζητέω , τίς μέν ὁ ὁ γαστήρ ἐνέργεια νικάω ῥᾴδιος , τίς δέ ἀντιβαίνω καί μάχομαι . οὗτος μέν γάρ ὁ ἔκλεξις εἰς πέψις μόνος , ἐκεῖνος δέ εἰς αἷμα χρηστός διαφέρω γένεσις . οὐδείς γάρ ἴσος εἰμί , ἤ μή χρηστός αἷμα γεννάω , ἤ μή καλός ἐν ὁ γαστήρ χυλόω ὁ τροφή . πῶς δέ οὐ αἰδέομαι , ὁ μέν ὁ πέψις ἀποτυχία διαιρέω , ὡς πολύς τε εἰμί καί κατά πολύς γίγνομαι πρόφασις , ὑπέρ δέ ὁ ὁ αἱμάτωσις σφάλμα οὐδέ ἄχρι ῥῆμα εἷς , οὐδέ ἄχρι συλλαβή εἷς φθέγγομαι ; καί μήν εὑρίσκω γε καί παχύς καί λεπτός ἐν ὁ φλέψ αἷμα , καί ὁ μέν ἐρυθρός , ὁ δέ ξανθός , ὁ δέ μέλας , ὁ δέ φλεγματώδης . εἰ δέ , ὅτι καί δυσώδης οὐ εἷς τρόπος , ἀλλά ἐν πολύς πάνυ διαφορά , ἄρρητος μέν λόγος , σαφής δέ αἴσθησις φαίνω γίγνομαι , οἶδα τις , οὐ οἴομαι μέτριος ἔτι καταγιγνώσκω ὁ Ἐρασίστρατος ῥαθυμία αὐτός , οὕτως γε ἀναγκαῖος εἰς ὁ ἔργον ὁ τέχνη θεωρία παραλείπω . ἐναργής γάρ δή καί ὁ περί ὁ ὕδερος ἁμάρτημα , ὁ ῥαθυμία οὗτος κατά λόγος ἀκολουθέω . ὁ τε γάρ ὁ στενοχωρία ὁ ὁδός κωλύω νομίζω πρόσω ὁ ἧπαρ ἔρχομαι ὁ αἷμα , καί μηδέποτε ἄν ἄλλος ὕδερος δύναμαι συνίστημι , πῶς οὐ ἔσχατος ἐνδείκνυμι ῥαθυμία ; ὁ τε μή διά ὁ σπλήν , μήτε διά ἄλλος τις μόριον , ἀλλά ἀεί διά ὁ ἐν ἧπαρ σκίρρος ὕδερος οἴομαι γίγνομαι , τέλειος ἀργός ὁ διάνοια ἄνθρωπος καί μηδείς ὁ ὁσημέραι γίγνομαι παρακολουθέω . ἐπί μέν γε χρόνιος αἱμορροΐς ἐπέχω , ἤ διά κένωσις ἄμετρος εἰς ψῦξις ἔσχατος ἄγω ὁ ἄνθρωπος , οὐ ἅπαξ , οὐδέ δίς , ἀλλά πολλάκις ἤδη θεάομαι συνίστημι ὕδερος · ὥσπερ γε καί γυνή ὁ τε ὁ ἐπί ἕκαστος μείς κάθαρσις ἀπώλεια παντελής , καί ἄμετρος κένωσις , ὅταν αἱμορραγέω ποτέ ὁ μήτρα σφοδρός , ἐπικαλέω πολλάκις ὕδερος , καί τις αὐτός ὁ γυναικεῖος ὀνομάζω ῥόος εἰς οὗτος τελευτάω ὁ πάθος · ἵνα ὁ ἀπό ὁ κενεών ἄρχω ἤ ἄλλος τις ὁ ἐπίκαιρος μόριον ὕδερος παραλείπω , σαφής μέν καί αὐτός ἐξελέγχω ὁ Ἐρασιστράτειος ὑπόληψις , ἀλλά οὐ οὕτως ἐναργής , ὡς ὁ διά κατάψυξις σφοδρός ὁ ὅλος ἕξις ἀποτελέω . πρῶτος γάρ οὗτος γένεσις ὕδερος αἰτία , διά ὁ ἀποτυχία ὁ αἱμάτωσις γίγνομαι , τρόπος ὅμοιος ὁ ἐπί ὁ ὁ σιτίον ἀπεψία διάρροια . οὐ μήν σκίρορω γε κατά ὁ τοιοῦτος ὕδερος οὐδέ ἄλλος τις σπλάγχνον , οὐδέ ὁ ἧπαρ . ἀλλά Ἐρασίστρατος ὁ σοφός ὑπεροράω καί καταφρονέω , ὅς οὔτε Ἱπποκράτης , οὔτε Διοκλῆς , οὔτε Πραξαγόρας , οὔτε Φιλιστίων , ἀλλά οὐδέ ὁ ἀγαθός φιλόσοφος οὐδείς καταφρονέω , οὔτε Πλάτων , οὔτε Ἀριστοτέλης , οὔτε Θεόφραστος , ὅλος ἐνέργεια ὑπερβαίνω , καθά τις μικρός καί ὁ τυγχάνω ὁ τέχνη παραλείπω μέρος , οὐδέ ἀντιλέγω ἀξιόω , εἴτε ὀρθός , εἴτε καί μή σύμπας οὗτος θερμός , ψυχρός , ξηρός καί ὑγρός , ὁ μέν ὡς δράω , ὁ δέ ὡς πάσχω , ὁ κατά ὁ σῶμα ὁ ζῷον ἅπας διοικέω φημί , καί ὡς ὁ θερμός ἐν αὐτός εἰς τε ὁ ἄλλος ἐνέργεια καί μάλα εἰς ὁ ὁ χυμός γένεσις ὁ πολύς δύναμαι . ἀλλά ὁ μέν μή πείθω τοσοῦτος τε καί τηλικοῦτος ἀνήρ καί πολύς αὐτός οἴομαι τις γιγνώσκω ἀνεμέσητος · ὁ δέ μήτε ἀντιλογία ἀξιόω μήτε μνήμη οὕτως ἔνδοξος δόγμα θαυμαστός τις ὁ ὑπεροψία ἐνδείκνυμι . καίτοι μικρός εἰμί ὁ γνώμη καί ταπεινός ἔσχατος ἐν ἅπας ὁ ἀντιλογία , ἐν μέν ὁ περί ὁ πέψις λόγος ὁ σήπω ὁ σιτίον νομίζω φιλότιμος ἀντιλέγω , ἐν δέ ὁ περί ὁ ἀνάδοσις ὁ διά ὁ παράθεσις ὁ ἀρτηρία ἀναδίδωμι ὁ διά ὁ φλέψ αἷμα νομίζω , ἐν δέ ὁ περί ὁ ἀναπνοή ὁ περιωθέω ὁ ἀήρ φάσκω . οὐ ὀκνέω δέ οὐδέ ὁ ἀτμοειδής εἰς ὁ κύστις ἔρχομαι ὁ οὖρον νομίζω ἀντιλέγω , οὐδέ ὁ εἰς ὁ πνεύμων φέρω ὁ ποτός . οὕτως ἐν ἅπας ὁ χείριστος ἐπιλέγω δόξα ἀγάλλω διατρίβω ἐπί πολύς ὁ ἀντιλογία · ἐπί δέ ὁ ὁ αἷμα γένεσις , οὐδείς ἄτιμος εἰμί ὁ ἐν ὁ γαστήρ χύλωσις ὁ σιτίον , οὔτε ἀντιλέγω τις ὁ πρέσβυς ἀξιόω , οὔτε αὐτός εἰσηγέομαι τις ἕτερος γνώμη τολμάω , ὁ περί πᾶς ὁ φυσικός ἐνέργεια ἐν ἀρχή ὁ καθόλου λόγος ὑπισχνέομαι λέγω , ὅπως τε γίγνομαι καί διά ὅς τις ὁ ζῷον μόριον . ἤ ὁ μέν πέσσω ὁ σιτίον φύω δύναμις ἀρρωστέω , ἀπεπτέω ὁ ζῷον , ὁ δέ αἱματάω ὁ πέσσω , οὐδείς εἰμί πάθημα ὁ παράπαν , ἀλλά ἀδαμάντινος τις ἐγώ οὗτος μόνος καί ἀπαθής εἰμί ; ἤ ἄλλος τις ὁ ἀρρωστία αὐτός ἔκγονος ὑπάρχω , καί οὐ ὕδερος ; δῆλος οὖν ἐναργής ὁ Ἐρασίστρατος εἰμί , ἐκ ὅς ἐν μέν ὁ ἄλλος οὐδέ ὁ φαῦλος δόξα ἀντιλέγω ὀκνέω , ἐνταυθοῖ δέ οὐδέ ἀντιλέγω ὁ πρόσθεν , οὐδέ αὐτός λέγω τις καινός τολμάω , ὁ σφάλμα ὁ ἑαυτοῦ γνωρίζω αἵρεσις . τίς γάρ ἄν καί λέγω ἔχω ὑπέρ αἷμα , ἄνθρωπος εἰς μηδείς ὁ σύμφυτος θερμός χράω ; τίς δέ περί ξανθός χολή , ἤ μέλας , ἤ φλέγμα ; ὅτι νή Ζεύς δυνατός εἰμί , ἀναμίσγω ὁ σιτίον εὐθύς ἔξωθεν παραγίγνομαι ὁ χολή . λέγω γοῦν ὧδε πως αὐτός ὄνομα · πότερος δέ ἐν ὁ περί ὁ κοιλία κατεργασία ὁ τροφή γεννάω τοιοῦτος ὑγρασία , ἤ μείγνυμι ὁ ἔξωθεν προσφέρω παραγίγνομαι , οὐδείς χρήσιμος πρός ὁ ἰατρικός ἐπισκοπέω . καί μήν , ὦ γενναῖος , καί κενόω χρή φάσκω ὁ χυμός οὗτος ἐκ ὁ ζῷον , καί μέγας λυπέω , εἰ μή κενόω . πῶς οὖν οὐδείς ἐκ αὐτός χρηστός ὑπολαμβάνω γίγνομαι τολμάω ἄχρηστος λέγω εἰς ἰατρικός εἰμί ὁ περί ὁ γένεσις αὐτός σκέψις ; ὑπόκειμαι γάρ , ἐν μέν ὁ σιτίον περιέχω , μή διακρίνω δέ ἀκριβής ἐν ἧπαρ · οὗτος γάρ ἀμφότερος νομίζω εἰμί δυνατός . καί μήν οὐ μικρός ἐνταῦθα ὁ διαφέρω , ἤ ἐλαχύς , ἤ πάμπολυς χολή ἐν ἑαυτοῦ περιέχω προσαίρω ὁ σιτίον . ὁ μέν γάρ ἀκίνδυνος πάντῃ , ὁ δέ πάμπολυς περιέχω , ὁ μή δύναμαι πᾶς αὐτός ἐν ἧπαρ καθαίρω καλός , αἴτιος καθίστημι ὁ τε ἄλλος πάθος , ὅς αὐτός Ἐρασίστρατος ἐπί πλῆθος χολή γίγνομαι φημί , καί ὁ ἰκτερικός οὐ ἦκα . πῶς οὖν οὐ ἀναγκαῖος ἰατρός γιγνώσκω , πρῶτος μέν , ὡς ἐν ὁ σιτίον αὐτός ἔξωθεν ὁ χολή περιέχω · δεύτερος δέ , ὡς ὁ μέν τεῦτλον , εἰ τυγχάνω , πάμπολυς , ὁ δέ , ἄρτος ἐλαχύς , καί ὁ μέν ἔλαιον πολύς , ὁ δέ οἶνος ἐλαχύς , ἕκαστος τε ὁ ἄλλος ἄνισος ὁ πλῆθος περιέχω ὁ χολή . πῶς γάρ οὐ ἄν εἰμί γέλοιος , ὅς ἄν ἑκών αἱρέω ὁ πολύς χολή ἐν ἑαυτοῦ περιέχω πρό ὁ ἐναντίος ; τίς δέ εἰ μή περιέχω μέν ἐν ὁ σιτίον ὁ χολή , γίγνομαι δέ ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα ; ἤ οὐ καί οὗτος χρήσιμος ἐπίσταμαι , τίς μέν κατάστασις σῶμα ἕπομαι πολύς αὐτός ὁ γένεσις , τίς δέ ἐλαχύς ; ἀλλοιόω γάρ δήπου καί μεταβάλλω οἷος τε εἰμί καί τρέπω ἐπί ὁ ἀγαθός ἀεί ὁ μοχθηρός κατάστασις ὁ σῶμα . ἀλλά εἰ μή γιγνώσκω , καθότι μοχθηρός εἰμί , καί πῇ ὁ δέω ἐξίστημι , πῶς ἄν αὐτός ἐπανάγω οἷος τε εἰμί ἐπί ὁ κρατύς ; οὔκουν ἄχρηστος εἰμί εἰς ὁ ἴασις , ὡς Ἐρασίστρατος φημί , ἐπίσταμαι ἀληθής αὐτός περί γένεσις χολή . οὐ μήν οὐδέ ἀδύνατος οὐδέ ἀσαφής ἐξευρίσκω , ὅτι μή ὁ πολύς ἐν ἑαυτοῦ περιέχω ὁ μέλι ὁ ξανθός χολή , ἀλλά ἐν ὁ σῶμα μεταβάλλω , εἰς αὐτός ἀλλοιόω τε καί τρέπω . πικρός γάρ ἄν εἰμί γεύω , εἰ χολή ἔξωθεν εὐθύς ἐν ἑαυτοῦ περιέχω , ἅπας τε ἄν ὡσαύτως ὁ ἄνθρωπος ἴσος αὐτός γεννάω ὁ πλῆθος . ἀλλά οὐ ὧδε ἔχω ἀληθής . ἐν μέν γάρ ὁ ἀκμάζω , καί μάλα εἰ φύσις θερμός , καί βίος εἰμί βιάζω ταλαίπωρος , ἅπας εἰς ξανθός χολή μεταβάλλω ὁ μέλι · ὁ γέρων δέ ἱκανός εἰμί ἐπιτήδειος , ὡς ἄν οὐ εἰς χολή , ἀλλά εἰς αἷμα ὁ ἀλλοίωσις ἐκεῖνος λαμβάνω . Ἐρασίστρατος δέ , πρός ὁ μηδείς οὗτος γιγνώσκω , οὐδέ περί ὁ διαίρεσις ὁ λόγος σωφρονέω , πότερος ἐν ὁ σιτίον ὁ χολή περιέχω εὐθύς ἐκ ἀρχή , ἤ κατά ὁ ἐν ὁ κοιλία κατεργασία γίγνομαι , μηδείς εἰμί χρήσιμος εἰς ἰατρικός ἐπισκοπέω λέγω . χρή γάρ δήπου προστίθημι τις καί περί ὁ ἐν ἧπαρ καί φλέψ γένεσις αὐτός , ἐν ὅδε ὁ ὄργανον γεννάω ὁ χολή ἅμα ὁ αἷμα , ὁ παλαιός ἰατρός τε καί φιλόσοφος ἀποφῄνομαι . ἀλλά ὁ εὐθύς ἐκ ἀρχή σφάλλω καί διαμαρτάνω ὁ ὀρθός ὁδός τοιοῦτος τε ληρέω ἀναγκαῖος εἰμί , καί προσέτι ὁ χρήσιμος εἰς ὁ τέχνη παραλείπω ὁ ζήτησις . ἡδύς οὖν , ἐνταῦθα ὁ λόγος γίγνομαι , ἔρομαι ὁ ὁμιλέω φάσκω αὐτός ἐπί πολύς ὁ ἐκ ὁ περίπατος φιλόσοφος , εἰ γιγνώσκω , ὅσος περί ὁ κράω ὁ σῶμα ἐγώ ἐκ θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός πρός Ἀριστοτέλης λέγω τε καί ἀποδείκνυμι · καί ὡς ὁ θερμός ἐν αὐτός εἰμί ὁ δραστικός , καί ὡς ὁ ζῷον ὅσος μέν θερμός φύσις , οὗτος πάντως ἔναιμος , ὁ δέ ἐπί πολύς ψυχρός πάντως ἄναιμος , καί διά οὗτος ὁ χειμών , ἀργός καί ἀκίνητος κεῖμαι , φωλεύω δίκη νεκρός . λέγω δέ καί περί ὁ χροιά ὁ αἷμα οὐ Ἀριστοτέλης μόνος , ἀλλά καί Πλάτων . καί ἐγώ νῦν , ὅς ἤδη καί πρόσθεν λέγω , οὐ ὁ καλός ἀποδείκνυμι ὁ παλαιός λέγω προτίθημι , μήτε ὁ γνώμη , μήτε ὁ λέξις ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος ὑπερβάλλω δύναμαι · ὁ δέ ἤτοι χωρίς ἀπόδειξις ὡς ἐναργής πρός αὐτός λέγω , ὁ μηδέ ὑπονοέω μοχθηρός οὕτως εἰμί τις σοφιστής , ὅς καταφρονέω ὁ ἐν αὐτός ἀλήθεια , ἤ καί παραλείπω τέλειος ὑπό ἐκεῖνος , ἀξιόω εὑρίσκω τε καί ἀποδείκνυμι . περί δέ ὁ ὁ χυμός γένεσις οὐ οἶδα εἰ τις ἔχω προστίθημι τις σοφός , ὅς Ἱπποκράτης λέγω , καί Ἀριστοτέλης , καί Πραξαγόρας , καί Φιλότιμος , καί ἄλλος πολύς ὁ παλαιός . ἀποδείκνυμι γάρ ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ , ἀλλοιόω ὁ τροφή ἐν ὁ φλέψ ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία , αἷμα μέν ὑπό ὁ συμμετρία ὁ κατά αὐτός , ὁ δέ ἄλλος χυμός διά ὁ ἀμετρία γίγνομαι . καί οὗτος ὁ λόγος πᾶς ὁμολογέω ὁ φαίνω . καί γάρ ὁ ἔδεσμα ὅσος μέν εἰμί θερμός φύσις , χολώδης , ὁ δέ ψυχρός φλεγματώδης . καί ὁ ἡλικία ὡσαύτως χολώδης μέν ὁ θερμός φύσις , φλεγματώδης δέ ὁ ψυχρός . καί ὁ ἐπιτήδευμα δέ , καί ὁ χώρα , καί ὁ ὥρα , καί πολύς δή πρότερος ἔτι ὁ φύσις αὐτός ὁ μέν ψυχρός φλεγματώδης , χολώδης δέ ὁ θερμός . καί νόσημα ὁ μέν ψυχρός ὁ φλέγμα ἔκγονος , ὁ δέ θερμός ὁ ξανθός χολή . καί ὅλος οὐδείς εἰμί εὑρίσκω ὁ ἅπας , ὅς μή οὗτος ὁ λόγος μαρτυρέω . πῶς δέ οὐ μέλλω ; διά γάρ ὁ ἐκ ὁ τέσσαρες ποιότης ποιός κρᾶσις ἕκαστος ὁ μόριον ὡδί πως ἐνεργέω , ἀνάγκη πᾶς καί διά ὁ βλάβη αὐτός ἤ διαφθείρω τέλειος , ἤ ἐμποδίζω γε ὁ ἐνέργεια , καί οὕτως νοσέω ὁ ζῷον , ἤ ὅλος , ἤ κατά μόριον . καί πρῶτος γε καί γενικός νόσημα τέσσαρες ὁ ἀριθμός ὑπάρχω , θερμότης καί ψυχρότης καί ξηρότης καί ὑγρότης διαφέρω . οὗτος δέ καί αὐτός ὁ Ἐρασίστρατος ὁμολογέω , καίτοι μή βούλομαι . ὅταν γάρ ἐν ὁ πυρετός κακός ὁ σιτίον ὁ πέψις γίγνομαι λέγω , μή διότι ὁ ἔμφυτος θερμασία ὁ συμμετρία διαφθείρω , καθά ὁ πρόσθεν ὑπολαμβάνω , ἀλλά ὅτι περιστέλλω καί τρίβω ὁ γαστήρ οὐ ὅμοιος δύναμαι βλάπτω ὁ ἐνέργεια , ἔρομαι δίκαιος αὐτός , ὑπό τίς ὁ ὁ γαστήρ ἐνέργεια βλάπτω . γίγνομαι γάρ , εἰ τυγχάνω , βουβών ἐπί πρόσπταισμα , πρίν μέν πυρέσσω ὁ ἄνθρωπος , οὐ ἄν κακός ὁ γαστήρ πέσσω · οὐ γάρ ἱκανός εἰμί οὐδέτερος αὐτός , οὔτε ὁ βουβών , οὔτε ὁ ἕλκος , ἐμποδίζω τις καί βλάπτω ὁ ἐνέργεια ὁ γαστήρ . εἰ δέ πυρέσσω , εὐθύς μέν ὁ πέψις γίγνομαι κακός , εὐθύς δέ καί ὁ ἐνέργεια ὁ γαστήρ βλάπτω φημί , ὀρθός λέγω . ἀλλά ὑπό τίς βλάπτω , προστίθημι χρή ὁ λόγος . ὁ μέν γάρ ἕλκος οὐ οἷος τε εἰμί αὐτός βλάπτω , ὥσπερ οὐδέ ὁ βουβών · ἦ γάρ ἄν βλάπτω καί πρό ὁ πυρετός . εἰ δέ μή οὗτος , δῆλος ὡς ὁ ὁ θερμασία πλεονεξία . δύο γάρ οὗτος προσγίγνομαι ὁ βουβών , ὁ ὁ κατά ὁ ἀρτηρία τε καί ὁ καρδία κίνησις ἀλλοίωσις , καί ὁ ὁ κατά φύσις θερμασία πλεονεξία . ἀλλά ὁ μέν ὁ κίνησις ἀλλοίωσις οὐ μόνος οὐδείς βλάπτω ὁ ἐνέργεια ὁ γαστήρ , ἀλλά καί προσωφελέω κατά ἐκεῖνος ὁ ζῷον , ἐν ὄις εἰς ὁ πέψις ὑποτίθημι πολύς δύναμαι ὁ διά ὁ ἀρτηρία εἰς ὁ κοιλία ἐμπίπτω πνεῦμα . διά λοιπός οὖν ἔτι καί μόνος ὁ ἄμετρος θερμασία ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια ὁ γαστήρ . ὁ μέν γάρ πνεῦμα σφοδρός τε καί συνεχής καί πολύς ἐμπίπτω νῦν ἤ πρότερος . ὥστε ταύτῃ μέν μάλα πέσσω ὁ διά ὁ πνεῦμα καλός πέσσω ζῷον · διά λοιπός δέ ἔτι ὁ παρά φύσις θερμασία ἀπεπτέω . ὁ γάρ καί ὁ πνεῦμα φημί τις ὑπάρχω ἰδιότης , κατά ὅς πέσσω , ᾄπειτη οὗτος πυρέσσω διαφθείρω , κατά ἕτερος τρόπος εἰμί ὁμολογέω ὁ ἄτοπος . ἐρωτάω γάρ αὖθις , ὑπό τίς ἀλλοιόω ὁ πνεῦμα , μόνος ἔχω ἀποκρίνω ὁ παρά φύσις θερμασία , καί μάλα ἐπί ὁ κατά ὁ κοιλία · οὐδέ γάρ πλησιάζω κατά οὐδείς οὗτος ὁ βουβών . καί τίς ὁ ζῷον ἐκεῖνος , ἐν ὅς ὁ ὁ πνεῦμα ἰδιότης μέγας δύναμαι , μνημονεύω , πάρειμι ἐπί ἄνθρωπος , ἐν ὅς ἤ οὐδείς , ἤ παντάπασι ἀμυδρός τις καί μικρός ὠφελέω , ποιέω ὁ λόγος ; ἀλλά ὅτι μέν ἐν ὁ πυρετός οὗτος κακός πέσσω , ὁμολογέω καί αὐτός , καί ὁ γε αἰτία προστίθημι βλάπτω φημί ὁ γαστήρ ὁ ἐνέργεια . οὐ μήν ἄλλος γε τις πρόφασις ὁ βλάβη λέγω ἔχω πλήν ὁ παρά φύσις θερμασία . ἀλλά εἰ βλάπτω ὁ ἐνέργεια ὁ παρά φύσις θερμασία , μή κατά τις συμβαίνω , ἀλλά διά ὁ ἑαυτοῦ οὐσία τε καί δύναμις , ἐκ ὁ πρῶτος ἄν εἰμί νόσημα . καί μήν οὐ ἐνδέχομαι ὁ πρῶτος μέν εἰμί νόσημα ὁ ἀμετρία ὁ θερμασία , ὁ δέ ἐνέργεια ὑπό ὁ εὐκρασία μή γίγνομαι . οὐδέ γάρ διά ἄλλος δυνατός γίγνομαι ὁ δυσκρασία αἰτία ὁ πρῶτος νόσημα , ἀλλά ἤ διά ὁ εὐκρασία διαφθείρω . ὁ γάρ ὑπό οὗτος γίγνομαι ὁ ἐνέργεια , ἀνάγκη καί ὁ πρῶτος αὐτός βλάβη διαφθείρω γίγνομαι . ὅτι μέν οὖν καί κατά αὐτός ὁ Ἐρασίστρατος ὁ εὐκρασία ὁ θερμός ὁ ἐνέργεια αἴτιος , ὁ θεωρέω ὁ ἀκόλουθος δύναμαι ἱκανός ἀποδείκνυμι νομίζω . οὗτος δέ ὑπάρχω ἐγώ , οὐδείς ἔτι χαλεπός ἐπί ἕκαστος ἐνέργεια ὁ μέν εὐκρασία ὁ ἀγαθός ἕπομαι λέγω , ὁ δέ δυσκρασία ὁ κακός . καί τοίνυν , εἴπερ οὗτος οὕτως ἔχω , ὁ μέν αἷμα ὁ σύμμετρος θερμασία , ὁ δέ ξανθός χολή ὁ ἄμετρος νομίζω ὑπάρχω ἔγγονος . οὕτως γάρ καί ἐγώ ἐν τε ὁ θερμός ἡλικία , καί ὁ θερμός χωρίον , καί ὁ θερμός ὥρα ὁ ἔτος , καί ὁ θερμός κατάστασις , ὡσαύτως δέ καί ὁ θερμός κρᾶσις ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ἐπιτήδευμα τε καί ὁ διαίτημα καί ὁ νόσημα ὁ θερμός , εὔλογος ὁ ξανθός χολή πολύς φαίνω γίγνομαι . ὁ δέ ἀπορέω , εἴτε ἐν ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος ὁ χυμός οὗτος ἔχω ὁ γένεσις , εἴτε ἐν ὁ σιτίον περιέχω , μηδέ , ὅτι ὁ ὑγιαίνω ἄμεμπτος , ὅταν ἀσιτέω παρά ὁ ἔθος ὑπό τις περίστασις πρᾶγμα ἀναγκάζω , ἐπί ὅς μέν πικρός ὁ στόμα γίγνομαι , χολώδης δέ ὁ οὖρον , δάκνω δέ ὁ γαστήρ , ὁράω εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ἐξαίφνης νῦν εἰς ὁ κόσμος ἔρχομαι , καί μήπω ὁ κατά αὐτός φαίνω γιγνώσκω . ἐπεί τίς οὐ οἶδα , ὡς ἕκαστος ὁ ἕψω ἐπί πολύς ἁλυκός μέν ὁ πρῶτος , ὕστερον δέ πικρός γίγνομαι ; ᾄν εἰ ὁ μέλι δέ βούλομαι αὐτός ὁ πᾶς γλυκύς ἐπί πολύς ἕψω , ἀποδείκνυμι καί οὗτος πικρός · ὅς γάρ ὁ ἄλλος , ὅσος μή φύσις θερμός παρά ὁ ἕψησις ἐγγίγνομαι , οὗτος ἐκ φύσις ὑπάρχω ὁ μέλι . διά οὗτος οὖν ἕψω οὐ γίγνομαι γλυκύς · ὅσος γάρ χρή εἰμί θερμότης εἰς γένεσις γλυκύτης , ἀκριβής αὐτός οὗτος πᾶς οἴκοθεν ὑπάρχω . ὅς τοίνυν ἔξωθεν ὁ ἐλλιπής θερμός εἰμί ὠφέλιμος , οὗτος ἐκεῖνος βλάβη τε καί ἀμετρία γίγνομαι · καί διά οὗτος ταχύς ὁ ἄλλος ἕψω ἀποδείκνυμι πικρός . διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ θερμός φύσις καί ὁ ἀκμάζω ἑτοῖμος εἰς χολή μεταβάλλω · θερμός γάρ θερμός πλησιάζω εἰς ἀμετρία κρᾶσις ἑτοῖμος ἐξίστημι , καί φθάνω χολή γίγνομαι , οὐ αἷμα . δέω τοίνυν ψυχρός μέν κρᾶσις ἄνθρωπος , ψυχρός δέ ἡλικία , ἵνα εἰς αἷμα ἄγω φύσις . οὔκουν ἀπό τρόπος συμβουλεύω Ἱπποκράτης , μή συμφέρω ὁ μέλι ὁ φύσις πικρόχολος , ὡς ἄν θερμός δηλονότι κρᾶσις ὑπάρχω . οὕτως δέ ὁ νόσημα ὁ πικρόχολος πολέμιος εἰμί ὁ μέλι , καί ὁ ὁ γέρων ἡλικία φίλιος , οὐ Ἱπποκράτης μόνος , ἀλλά καί πᾶς ἰατρός λέγω , ὁ μέν ἐκ ὁ φύσις αὐτός ὁ δύναμις ἐνδείκνυμι εὑρίσκω , ὁ δέ ἐκ ὁ πεῖρα μόνος . οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ ἀπό ὁ ἐμπειρία ἰατρός ἕτερος τις παρά οὗτος τηρέω γίγνομαι , ἀλλά χρηστός μέν γέρων , νέος δέ οὐ χρηστός , καί ὁ μέν φύσις πικρόχολος βλαβερός , ὠφέλιμος δέ ὁ φλεγματώδης · καί ὁ νόσημα ὡσαύτως ὁ μέν πικρόχολος ἐχθρός , ὁ δέ φλεγματώδης φίλος · εἷς δέ λόγος , ὁ μέν θερμός σῶμα , ἤ διά φύσις , ἤ διά νόσος , ἤ διά ἡλικία , ἤ διά ὥρα , ἤ διά χώρα , ἤ διά ἐπιτήδευμα , χολή γεννητικός , αἷμα δέ ὁ ἐναντίος . καί μήν οὐ ἐνδέχομαι αὐτός ἔδεσμα ὁ μέν χολή γεννάω , ὁ δέ αἷμα , μή οὐ ἐν ὁ σῶμα ὁ γένεσις αὐτός ἐπιτελέω . εἰ γάρ δή οἴκοθεν γε καί παρά ἑαυτοῦ ὁ ἔδεσμα ἕκαστος ἔχω , καί οὐ ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα μεταβάλλω γεννάω ὁ χολή , ἐν ἅπας ἄν ὅμοιος αὐτός ὁ σῶμα γεννάω , καί ὁ μέν πικρός ἔξω γεύω εἰμί ἄν , οἴομαι , χολή ποιητικός , εἰ δέ τις γλυκύς καί χρηστός , οὐ ἄν οὐδέ ὁ βραχύς ἐκ αὐτός χολή γεννάω . καί μήν οὐ ὁ μέλι μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ γλυκύς ὁ προλέγω σῶμα , ὁ διά ὁστισοῦν ὁ λέγω θερμός εἰμί , εἰς χολή ἑτοῖμος ἐξίστημι . καίτοι οὗτος οὐ οἶδα ὅπως ἐκφέρω λέγω οὐ προαιρέω , ἀλλά ὑπό αὐτός ὁ λόγος ὁ ἀκολουθία ἀναγκάζω . λέγω δέ ἐπί πολύς ὑπέρ αὐτός Ἀριστοτέλης τε καί Πραξαγόρας , ὁ Ἱπποκράτης καί Πλάτων γνώμη ὀρθός ἐξηγέομαι .