galenus.de-naturalibus-facultatibus 2.4
Καὶ ταῦτ’ Ἐρασίστρατος οὐκ οἶδεν , ὃν οὐδὲν λανθάνει , εἴπερ ὅλως ἀληθεύουσιν οἱ ἀπ’ αὐτοῦ φάσκοντες ὡμιληκέναι τοῖς ἐκ τοῦ Περιπάτου φιλοσόφοις αὐτόν . ἄχρι μὲν οὖν τοῦ τὴν φύσιν ὑμνεῖν ὡς τεχνικὴν , κᾀγὼ γνωρίζω τὰ τοῦ Περιπάτου δόγματα , τῶν δ’ ἄλλων οὐδὲν οὐδ’ ἐγγύς . εἰ γάρ τις ὁμιλήσειε τοῖς Ἀριστοτέλους καὶ . Θεοφράστου γράμμασι , τῆς Ἱπποκράτους ἂν αὐτὰ δόξειε φυσιολογίας ὑπομνήματα συγκεῖσθαι , τὸ θερμὸν , καὶ τὸ ψυχρὸν , καὶ τὸ ξηρὸν , καὶ τὸ ὑγρὸν εἰς ἄλληλα δρῶντα καὶ πάσχοντα · καὶ τούτων αὐτῶν δραστικώτατον μὲν τὸ θερμὸν , δεύτερον δὲ τῇ δυνάμει τὸ ψυχρὸν , Ἱπποκράτους ταῦτα σύμπαντα πρώτου , δευτέρου δ’ Ἀριστοτέλους εἰπόντος . τρέφεσθαι δὲ δι’ ὅλων αὐτῶν τὰ τρεφόμενα , καὶ κεράννυσθαι δι’ ὅλων τὰ κεραννύμενα , καὶ ἀλλοιοῦσθαι δι’ ὅλων τὰ ἀλλοιούμενα , καὶ ταῦτ’ Ἱπποκράτειά τε ἅμα καὶ Ἀριστοτέλεια . καὶ τὴν πέψιν ἀλλοίωσίν τινα ὑπάρχειν καὶ μεταβολὴν τοῦ τρέφοντος εἰς τὴν οἰκείαν τοῦ τρεφομένου ποιότητα , τὴν δ’ ἐξαιμάτωσιν ἀλλοίωσιν εἶναι , καὶ τὴν θρέψιν ὡσαύτως , καὶ τὴν αὔξησιν ἐκ τῆς πάντη διατάσεως τοῦ σώματος καὶ θρέψεως γίνεσθαι . τὴν δ’ ἀλλοίωσιν ὑπὸ τοῦ θερμοῦ μάλιστα συντελεῖσθαι , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν θρέψιν , καὶ τὴν πέψιν , καὶ τὴν τῶν χυμῶν ἁπάντων γένεσιν . ἤδη δὲ καὶ τοῖς περιττώμασι τὰς ποιότητας ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἐγγίνεσθαι . ταῦτα σύμπαντα , καὶ πρὸς τούτοις ἕτερα πολλὰ , τά τε τῶν προειρημένων δυνάμεων , καὶ τὰ τῶν νοσημάτων τῆς γενέσεως , καὶ τὰ τῶν ἰαμάτων τῆς εὑρέσεως , Ἱπποκράτης μὲν πρῶτος ἁπάντων ὧν ἴσμεν ὀρθῶς εἶπεν , Ἀριστοτέλης δὲ δεύτερος ὀρθῶς ἐξηγήσατο . καὶ μὴν καὶ εἰ ταῦτα σύμπαντα τοῖς ἐκ τοῦ Περιπάτου δοκεῖ , καθάπερ οὖν δοκεῖ , μηδὲν δ’ αὐτὸν ἀρέσκει τὸν Ἐρασίστρατον , τί ποτε βούλεται τοῖς Ἐρασιστρατείοις ἡ πρὸς τοὺς φιλοσόφους ἐκείνους τοῦ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἡγεμόνος ὁμιλία ; θαυμάζουσι μὲν γὰρ αὐτὸν ὡς θεὸν , καὶ πάντ’ ἀληθεύειν νομίζουσιν . εἰ δ’ οὕτως ἔχοι ταῦτα , πάμπολυ δήπου τῆς ἀληθείας ἐσφάλθαι χρὴ νομίζειν τοὺς ἐκ τοῦ Περιπάτου φιλοσόφους , οἷς μηδὲν ὧν Ἐρασίστρατος ὑπελάμβανεν ἀρέσκει . καὶ μὴν ὥσπερ τιν’ εὐγένειαν αὐτῷ τῆς φυσιολογίας τὴν πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους συνουσίαν ἐκπορίζουσι . πάλιν οὖν ἀναστρέψωμεν τὸν λόγον ἑτέρως , ἢ ὡς ὀλίγῳ πρόσθεν ἐτύχομεν εἰπόντες . εἴπερ γὰρ οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου καλῶς ἐφυσιολόγησαν , οὐδὲν ἂν εἴη ληρωδέστερον Ἐρασιστράτου . καὶ δίδωμι τοῖς Ἐρασιστρατείοις αὐτοῖς τὴν αἵρεσιν · ἢ γὰρ τὸν πρότερον λόγον , ἢ τοῦτον προσοίσονται . λέγει δ’ ὁ μὲν πρῶτος , οὐδὲν ὀρθῶς ἐγνωκέναι περὶ φύσεως τοὺς Περιπατητικοὺς , ὁ δὲ δεύτερος , Ἐρασίστρατον . ἐμὸν μὲν οὖν ὑπομνῆσαι τῶν δογμάτων τὴν μάχην , ἐκείνων δ’ ἡ αἵρεσις . ἀλλ’ οὐκ ἂν ἀποσταῖεν τοῦ μὴ θαυμάζειν τὸν Ἐρασίστρατον . οὐκοῦν σιωπησάτωσαν περὶ τῶν ἐκ τοῦ Περιπάτου φιλοσόφων . παμπόλλων γὰρ ὄντων δογμάτων φυσικῶν περί τε γενέσεως καὶ φθορᾶς τῶν ζώων , καὶ ὑγιείας , καὶ νόσου , καὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν , ἓν μόνον εὑρεθήσεται ταὐτὸν Ἐρασιστράτῳ κᾀκείνοις τοῖς ἀνδράσι , τὸ τινὸς ἕνεκα πάντα ποιεῖν τὴν φύσιν , καὶ μάτην μηδέν . ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο μέχρι λόγου κοινὸν , ἔργῳ δὲ μυριάκις Ἐρασίστρατος αὐτὸ διαφθείρει . μάτην γὰρ ὁ σπλὴν ἐγένετο , μάτην δὲ τὸ ἐπίπλοον , μάτην δὲ εἰς τοὺς νεφροὺς ἀρτηρίαι καταφυόμεναι , σχεδὸν ἁπασῶν τῶν ἀπὸ τῆς μεγάλης ἀρτηρίας βλαστανουσῶν οὖσαι μέγισται , μάτην δ’ ἄλλα μυρία κατά γε τὸν Ἐρασιστράτειον λόγον . ἅπερ εἰ μὲν οὐδ’ ὅλως γινώσκει , βραχὺ μαγείρου σοφώτερός ἐστιν ἐν ταῖς ἀνατομαῖς · εἰ δ’ εἰδὼς οὐ λέγει τὴν χρείαν αὐτῶν , οἴεται δηλονότι παραπλησίως τῷ σπληνὶ μάτην αὐτὰ γεγονέναι . καίτοι τί ταῦτ’ ἐπεξέρχομαι , τῆς περὶ χρείας μορίων ὄντα πραγματείας μελλούσης ἡμῖν ἰδίᾳ περαίνεσθαι ; πάλιν οὖν ἀναλάβωμεν τὸν αὐτὸν λόγον , εἰπόντες τέ τι βραχὺ πρὸς τοὺς Ἐρασιστρατείους ἔτι , τῶν ἐφεξῆς ἐχώμεθα . δοκοῦσι γάρ μοι μηδὲν ἀνεγνωκέναι τῶν Ἀριστοτέλους οὗτοι συγγραμμάτων , ἀλλ’ ἄλλων ἀκούοντες , ὡς δεινὸς ἦν περὶ φύσιν ὁ ἄνθρωπος , καὶ ὡς οἱ ἀπὸ τῆς στοᾶς κατ’ ἴχνη τῆς ἐκείνου φυσιολογίας βαδίζουσιν , εἷθ’ εὑρόντες ἕν τι τῶν περιφερομένων δογμάτων κοινὸν αὐτῷ πρὸς Ἐρασίστρατον , ἀναπλάσαι τινὰ συνουσίαν αὐτῷ πρὸς ἐκείνους τοὺς ἄνδρας . ἀλλ’ ὅτι μὲν τῆς Ἀριστοτέλους φυσιολογίας οὐδὲν Ἐρασιστράτῳ μέτεστιν , ὁ κατάλογος τῶν προειρημένων ἐνδείκνυται δογμάτων · ἃ πρώτου μὲν Ἱπποκράτους ἦν , δευτέρου δ’ Ἀριστοτέλους , τρίτων δὲ τῶν Στωϊκῶν , ἑνὸς μόνου μετατιθεμένου , τοῦ τὰς ποιότητας εἶναι σώματα . τάχα δ’ ἂν τῆς λογικῆς ἕνεκα θεωρίας ὡμιληκέναι φαῖεν τὸν Ἐρασίστρατον τοῖς ἐκ τοῦ περιπάτου φιλοσόφοις · οὐκ εἰδότες , ὡς ἐκεῖνοι μὲν ψευδεῖς δεῖς καὶ ἀπεράντους οὐκ ἔγραψαν λόγους , τὰ δ’ Ἐρασιστράτεια βιβλία παμπόλλους ἔχει τοὺς τοιούτους . τάχ’ ἂν οὖν ἤδη τις θαυμάζοι καὶ διαποροίη , τί παθὼν ὁ Ἐρασίστρατος εἰς τοσοῦτον τῶν Ἱπποκράτους δογμάτων ἀπετράπετο , καὶ διὰ τί τῶν ἐν ἥπατι πόρων τῶν χοληδόχων , ἅλις γὰρ ἤδη νεφρῶν , ἀφελόμενος τὴν ἑλκτικὴν δύναμιν , ἐπίκαιρον αἰτιᾶται θέσιν , καὶ στομάτων στενότητα , καὶ χώραν τινὰ κοινὴν , εἰς ἣν παράγουσι μὲν αἱ ἀπὸ τῶν πυλῶν τὸ ἀκάθαρτον αἷμα , μεταλαμβάνουσι δὲ πρότεροι μὲν οἱ πόροι τὴν χολὴν , δεύτεραι δ’ αἱ ἀπὸ τῆς κοίλης φλεβὸς τὸ καθαρὸν αἷμα . πρὸς γὰρ τῷ μηδὲν ἂν βλαβῆναι τὴν ὁλκὴν εἰπὼν , ἄλλων μυρίων ἔμελλεν ἀμφισβητουμένων ἀπαλλάξασθαι λόγων .
Lemmas: καί οὗτος Ἐρασίστρατος οὐ οἶδα , ὅς οὐδείς λανθάνω , εἴπερ ὅλος ἀληθεύω ὁ ἀπό αὐτός φάσκω ὁμιλέω ὁ ἐκ ὁ Περίπατος φιλόσοφος αὐτός . ἄχρι μέν οὖν ὁ ὁ φύσις ὑμνέω ὡς τεχνικός , ἐͅγώ γνωρίζω ὁ ὁ Περίπατος δόγμα , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς οὐδέ ἐγγύς . εἰ γάρ τις ὁμιλέω ὁ Ἀριστοτέλης καί . Θεόφραστος γράμμα , ὁ Ἱπποκράτης ἄν αὐτός δοκέω φυσιολογία ὑπόμνημα σύγκειμαι , ὁ θερμός , καί ὁ ψυχρός , καί ὁ ξηρός , καί ὁ ὑγρός εἰς ἀλλήλων δράω καί πάσχω · καί οὗτος αὐτός δραστικός μέν ὁ θερμός , δεύτερος δέ ὁ δύναμις ὁ ψυχρός , Ἱπποκράτης οὗτος σύμπας πρῶτος , δεύτερος δέ Ἀριστοτέλης λέγω . τρέφω δέ διά ὅλος αὐτός ὁ τρέφω , καί κεράννυμι διά ὅλος ὁ κεράννυμι , καί ἀλλοιόω διά ὅλος ὁ ἀλλοιόω , καί οὗτος Ἱπποκράτειον τε ἅμα καί Ἀριστοτέλειος . καί ὁ πέψις ἀλλοίωσις τις ὑπάρχω καί μεταβολή ὁ τρέφω εἰς ὁ οἰκεῖος ὁ τρέφω ποιότης , ὁ δέ ἐξαιμάτωσις ἀλλοίωσις εἰμί , καί ὁ θρέψις ὡσαύτως , καί ὁ αὔξησις ἐκ ὁ πάντῃ διάτασις ὁ σῶμα καί θρέψις γίγνομαι . ὁ δέ ἀλλοίωσις ὑπό ὁ θερμός μάλα συντελέω , καί διά οὗτος καί ὁ θρέψις , καί ὁ πέψις , καί ὁ ὁ χυμός ἅπας γένεσις . ἤδη δέ καί ὁ περίσσωμα ὁ ποιότης ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία ἐγγίγνομαι . οὗτος σύμπας , καί πρός οὗτος ἕτερος πολύς , ὁ τε ὁ προλέγω δύναμις , καί ὁ ὁ νόσημα ὁ γένεσις , καί ὁ ὁ ἴαμα ὁ εὕρεσις , Ἱπποκράτης μέν πρῶτος ἅπας ὅς οἶδα ὀρθός λέγω , Ἀριστοτέλης δέ δεύτερος ὀρθός ἐξηγέομαι . καί μήν καί εἰ οὗτος σύμπας ὁ ἐκ ὁ Περίπατος δοκέω , καθά οὖν δοκέω , μηδείς δέ αὐτός ἀρέσκω ὁ Ἐρασίστρατος , τίς ποτέ βούλομαι ὁ Ἐρασιστράτειος ὁ πρός ὁ φιλόσοφος ἐκεῖνος ὁ ὁ αἵρεσις αὐτός ἡγεμών ὁμιλία ; θαυμάζω μέν γάρ αὐτός ὡς θεός , καί πᾶς ἀληθεύω νομίζω . εἰ δέ οὕτως ἔχω οὗτος , πάμπολυς δήπου ὁ ἀλήθεια σφάλλω χρή νομίζω ὁ ἐκ ὁ Περίπατος φιλόσοφος , ὅς μηδείς ὅς Ἐρασίστρατος ὑπολαμβάνω ἀρέσκω . καί μήν ὥσπερ τις εὐγένεια αὐτός ὁ φυσιολογία ὁ πρός ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος συνουσία ἐκπορίζω . πάλιν οὖν ἀναστρέφω ὁ λόγος ἕτερος , ἤ ὡς ὀλίγος πρόσθεν τυγχάνω λέγω . εἴπερ γάρ ὁ ἐκ ὁ Περίπατος καλός φυσιολογέω , οὐδείς ἄν εἰμί ληρώδης Ἐρασίστρατος . καί δίδωμι ὁ Ἐρασιστράτειος αὐτός ὁ αἵρεσις · ἤ γάρ ὁ πρότερος λόγος , ἤ οὗτος προσφέρω . λέγω δέ ὁ μέν πρῶτος , οὐδείς ὀρθός γιγνώσκω περί φύσις ὁ Περιπατητικός , ὁ δέ δεύτερος , Ἐρασίστρατος . ἐμός μέν οὖν ὑπομιμνῄσκω ὁ δόγμα ὁ μάχη , ἐκεῖνος δέ ὁ αἵρεσις . ἀλλά οὐ ἄν ἀφίστημι ὁ μή θαυμάζω ὁ Ἐρασίστρατος . οὐκοῦν σιωπάω περί ὁ ἐκ ὁ Περίπατος φιλόσοφος . πάμπολυς γάρ εἰμί δόγμα φυσικός περί τε γένεσις καί φθορά ὁ ζῷον , καί ὑγίεια , καί νόσος , καί ὁ θεραπεία αὐτός , εἷς μόνος εὑρίσκω αὐτός Ἐρασίστρατος κᾀκέϊνος ὁ ἀνήρ , ὁ τις ἕνεκα πᾶς ποιέω ὁ φύσις , καί μάτην μηδείς . ἀλλά καί αὐτός οὗτος μέχρι λόγος κοινός , ἔργον δέ μυριάκις Ἐρασίστρατος αὐτός διαφθείρω . μάτην γάρ ὁ σπλήν γίγνομαι , μάτην δέ ὁ ἐπίπλοον , μάτην δέ εἰς ὁ νεφρός ἀρτηρία καταφύω , σχεδόν ἅπας ὁ ἀπό ὁ μέγας ἀρτηρία βλαστάνω εἰμί μέγας , μάτην δέ ἄλλος μυρίος κατά γε ὁ Ἐρασιστράτειος λόγος . ὅς εἰ μέν οὐδέ ὅλος γιγνώσκω , βραχύς μάγειρος σοφός εἰμί ἐν ὁ ἀνατομή · εἰ δέ οἶδα οὐ λέγω ὁ χρεία αὐτός , οἴομαι δηλονότι παραπλήσιος ὁ σπλήν μάτην αὐτός γίγνομαι . καίτοι τίς οὗτος ἐπεξέρχομαι , ὁ περί χρεία μόριον εἰμί πραγματεία μέλλω ἐγώ ἴδιος περαίνω ; πάλιν οὖν ἀναλαμβάνω ὁ αὐτός λόγος , λέγω τε τις βραχύς πρός ὁ Ἐρασιστράτειος ἔτι , ὁ ἐφεξῆς ἔχω . δοκέω γάρ ἐγώ μηδείς ἀναγιγνώσκω ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος σύγγραμμα , ἀλλά ἄλλος ἀκούω , ὡς δεινός εἰμί περί φύσις ὁ ἄνθρωπος , καί ὡς ὁ ἀπό ὁ στοά κατά ἴχνος ὁ ἐκεῖνος φυσιολογία βαδίζω , ἕννυμι εὑρίσκω εἷς τις ὁ περιφέρω δόγμα κοινός αὐτός πρός Ἐρασίστρατος , ἀναπλάσσω τις συνουσία αὐτός πρός ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ . ἀλλά ὅτι μέν ὁ Ἀριστοτέλης φυσιολογία οὐδείς Ἐρασίστρατος μέτειμι , ὁ κατάλογος ὁ προλέγω ἐνδείκνυμι δόγμα · ὅς πρῶτος μέν Ἱπποκράτης εἰμί , δεύτερος δέ Ἀριστοτέλης , τρίτος δέ ὁ Στωϊκός , εἷς μόνος μετατίθημι , ὁ ὁ ποιότης εἰμί σῶμα . τάχα δέ ἄν ὁ λογικός ἕνεκα θεωρία ὁμιλέω φημί ὁ Ἐρασίστρατος ὁ ἐκ ὁ περίπατος φιλόσοφος · οὐ οἶδα , ὡς ἐκεῖνος μέν ψευδής δέω καί ἀπέραντος οὐ γράφω λόγος , ὁ δέ Ἐρασιστράτειον βιβλίον πάμπολυς ἔχω ὁ τοιοῦτος . τάχα ἄν οὖν ἤδη τις θαυμάζω καί διαπορέω , τίς πάσχω ὁ Ἐρασίστρατος εἰς τοσοῦτος ὁ Ἱπποκράτης δόγμα ἀποτρέπω , καί διά τίς ὁ ἐν ἧπαρ πόρος ὁ χοληδόχος , ἅλις γάρ ἤδη νεφρός , ἀφαιρέω ὁ ἑλκτικός δύναμις , ἐπίκαιρος αἰτιάομαι θέσις , καί στόμα στενότης , καί χώρα τις κοινός , εἰς ὅς παράγω μέν ὁ ἀπό ὁ πύλη ὁ ἀκάθαρτος αἷμα , μεταλαμβάνω δέ πρότερος μέν ὁ πόρος ὁ χολή , δεύτερος δέ ὁ ἀπό ὁ κοῖλος φλέψ ὁ καθαρός αἷμα . πρός γάρ ὁ μηδείς ἄν βλάπτω ὁ ὁλκή λέγω , ἄλλος μυρίος μέλλω ἀμφισβητέω ἀπαλλάσσω λόγος .