galenus.de-naturalibus-facultatibus 3.3
Εἰκὸς οὖν καὶ τὴν δύναμιν ἐναργέστερον ἐν ταῖς μήτραις φωράσειν ἡμᾶς τὴν καθεκτικὴν , ὅσῳ καὶ πολυχρονιωτέραν τῆς γαστρὸς τὴν ἐνέργειαν κέκτηται . μησὶ γὰρ ἐννέα που ταῖς πλείσταις τῶν γυναικῶν ἐν αὐταῖς τελειοῦται τὰ κυήματα , μεμυκυίαις μὲν ἅπαντι τῷ αὐχένι , περιεχούσαις δὲ πανταχόθεν αὐτὰ σὺν τῷ χορίῳ . καὶ πέρας γε τῆς τοῦ στόματος μύσεως καὶ τῆς τοῦ κυουμένου κατὰ τὰς μήτρας μονῆς ἡ χρεία τῆς ἐνεργείας ἐστίν . οὐ γὰρ ὡς ἔτυχεν , οὐδ’ ἀλόγως ἱκανὰς περιστέλλεσθαι καὶ κατέχειν τὸ ἔμβρυον ἡ φύσις ἀπειργάσατο τὰς ὑστέρας , ἀλλ’ ἵν’ εἰς τὸ πρέπον ἀφίκηται μέγεθος τὸ κυούμενον . ὅταν οὖν , οὗ χάριν ἐνήργουν τῇ καθεκτικῇ δυνάμει , συμπεπληρωμένον ᾖ , ταύτην μὲν ἀνέπαυσάν τε καὶ εἰς ἠρεμίαν ἀνήγαγον · ἀντ’ αὐτῆς δ’ ἑτέρᾳ χρῶνται τῇ τέως ἡσυχαζούσῃ , τῇ προωστικῇ . ἦν δ’ ἄρα καὶ τῆς ἐκείνης ἡσυχίας ὅρος ἡ χρεία , καὶ τῆς γ’ ἐνεργείας ὡσαύτως ἡ χρεία . καλούσης μὲν γὰρ αὐτῆς , ἐνεργεῖ , μὴ καλούσης δὲ , ἡσυχάζει . καὶ χρὴ πάλιν . κᾀνταῦθα καταμαθεῖν τῆς φύσεως τὴν τέχνην , ὡς οὐ μόνον ἐνεργειῶν χρησίμων δυνάμεις ἐνέθηκεν ἑκάστῳ τῶν ὀργάνων , ἀλλὰ καὶ τοῦ τῶν ἡσυχιῶν τε καὶ κινήσεων καιροῦ προὐνοήσατο . καλῶς μὲν γὰρ ἁπάντων γιγνομένων τῶν κατὰ τὴν ὑστέραν , ἡ ἀποκριτικὴ δύναμις ἡσυχάζει τελέως , ὥσπερ οὐκ οὖσα · κακοπραγίας δέ τινος γενομένης , ἢ περὶ τὸ χορίον , ἢ περί τινα τῶν ἄλλων ὑμένων , ἢ περὶ τὸ κυούμενον αὐτὸ , καὶ τῆς τελειώσεως αὐτοῦ παντάπασιν ἀπογνωσθείσης , οὐκέτ’ ἀναμένουσι τὸν ἐννεάμηνον αἱ μῆτραι χρόνον , ἀλλ’ ἡ μὲν καθεκτικὴ δύναμις αὐτίκα δὴ πέπαυται , καὶ παραχωρεῖ κινεῖσθαι τῇ πρότερον ἀργούσῃ , πράττει δ’ ἤδη τι καὶ πραγματεύεται χρηστὸν ἡ ἀποκριτική τε καὶ προωστική · καὶ γὰρ οὖν καὶ ταύτην οὕτως ἐκάλεσαν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῇ τὰ ὀνόματα θέμενοι , καθάπερ καὶ ταῖς ἄλλαις . καί πως ὁ λόγος ἔοικεν ὑπὲρ ἀμφοτέρων ἀποδείξειν ἅμα · καὶ γάρ τοι καὶ διαδεχομένας αὐτὰς ἀλλήλας , καὶ παραχωροῦσαν ἀεὶ τὴν ἑτέραν τῇ λοιπῇ , καθότι ἂν ἡ χρεία κελεύῃ , καὶ τὴν διδασκαλίαν κοινὴν οὐκ ἀπεικός ἐστι δέχεσθαι . τῆς μὲν οὖν καθεκτικῆς δυνάμεως ἔργον περιστεῖλαι τὰς μήτρας τῶν κυουμένων πανταχόθεν , ὥστ’ εὐλόγως ἁπτομέναις μὲν ταῖς μαιευτρίαις τὸ στόμα μεμυκὸς αὐτῶν φαίνεται , καὶ ταῖς κυούσαις δ’ αὐταῖς κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας , καὶ μάλιστα κατ’ αὐτὴν ἐκείνην , ἐν ᾗπερ ἄν ἡ τῆς γονῆς σύλληψις γίνηται , κινουμένων τε καὶ συντρεχουσῶν εἰς ἑαυτὰς τῶν ὑστερῶν αἴσθησις γίνεται . καὶ ἢν ἄμφω ταῦτα συμβαίη , μῦσαι μὲν τὸ στόμα χωρὶς φλεγμονῆς ἤ τινος ἄλλου παθήματος , αἴσθησιν δὲ τῆς κατὰ τὴν μήτραν κινήσεως ἀκολουθῆσαι , πρὸς αὑτὰς ἤδη τὸ σπέρμα τὸ παρὰ τοῦ ἀνδρὸς εἰληφέναι τε καὶ κατέχειν αἱ γυναῖκες νομίζουσι . ταῦτα δ’ οὐχ ἡμεῖς νῦν ἀναπλάττομεν αὐταῖς , ἀλλ’ ἐκ μακρᾶς πείρας δοκιμασθέντα πᾶσι γέγραπται σχεδόν τι τοῖς περὶ τούτων πραγματευσαμένοις . Ἡρόφιλός γε μὴν , ὡς οὐδὲ πυρῆνα μήλης οὐκ ἂν δέχοιτο τῶν μητρῶν τὸ στόμα , πρὶν ἀποκύειν τὴν γυναῖκα , καὶ ὡς οὐδὲ τοὐλάχιστον ἔτι διέστηκε , πρὶν ὑπάρξηται κύειν , καὶ ὡς ἐπὶ πλέον ἀναστομοῦνται κατὰ τὰς τῶν ἐπιμηνίων φορὰς , οὐκ ὤκνησε γράφειν . συνομολογοῦσι δ’ αὐτῷ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες οἱ περὶ τούτων πραγματευσάμενοι , καὶ πρῶτός γε πάντων ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων Ἱπποκράτης ἀπεφῄνατο μύειν τὸ στόμα τῶν ὑστερῶν ἔν τε ταῖς κυήσεσι καὶ ταῖς φλεγμοναῖς , ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς κυήσεσιν οὐκ ἐξιστάμενον τῆς φύσεως , ἐν δὲ ταῖς φλεγμοναῖς σκληρὸν γιγνόμενον . ἐπὶ δέ γε τῆς ἐναντίας , τῆς ἐκκριτικῆς , ἀνοίγνυται μὲν τὸ στόμα , προέρχεται δ’ ὁ πυθμὴν ἅπας ὅσον οἶόν τ’ ἐγγυτάτω τοῦ στόματος , ἀπωθούμενος ἔξω τὸ ἔμβρυον · ἅμα δ’ αὐτῷ καὶ τὰ συνεχῆ μέρη , τὰ οἷον πλευρὰ τοῦ παντὸς ὀργάνου , συνεπιλαμβανόμενα παντὸς τοῦ ἔργου , θλίβει τε καὶ προωθεῖ πᾶν ἔξω τὸ ἔμβρυον . καὶ πολλαῖς τῶν γυναικῶν ὠδῖνες βίαιοι τὰς μήτρας ὅλας ἐκπεσεῖν ἠνάγκασαν , ἀμέτρως χρησαμέναις τῇ τοιαύτη δυνάμει , παραπλησίου τινὸς γιγνομένου τῷ πολλάκις ἐν πάλαις τισὶ καὶ φιλονεικίαις συμβαίνοντι , ὅταν ἀνατρέψαι τε καὶ καταβαλεῖν ἑτέρους σπεύδοντες αὐτοῖς συγκαταπέσωμεν . οὕτω γὰρ καὶ αἱ μῆτραι τὸ ἔμβρυον ὠθοῦσαι συνεξέπεσον ἐνίοτε , καὶ μάλισθ’ ὅταν οἱ πρὸς τὴν ῥάχιν αὐτῶν σύνδεσμοι χαλαροὶ φύσει τυγχάνωσιν ὄντες . ἔστι δὲ καὶ τοῦτο θαυμαστόν τι τῆς φύσεως σόφισμα , τὸ , ζῶντος τοῦ κυήματος , ἀκριβῶς πάνυ τὸ στόμα μεμυκέναι τῶν μητρῶν , ἀποθανόντος δὲ , παραχρῆμα διανοίγεσθαι τοσοῦτον , ὅσον εἰς τὴν ἔξοδον αὐτοῦ διαφέρει . καὶ μέντοι καὶ αἱ μαῖαι τὰς τικτούσας οὐκ εὐθὺς ἀνιστῶσιν , οὐδ’ ἐπὶ τῶν δίφρων καθίζουσιν , ἀλλ’ ἅπτονται πρότερον ἀνοιγομένου τοῦ στόματος κατὰ βραχὺ , καὶ πρῶτον μὲν , ὥστε τὸν μικρὸν δάκτυλον καθιέναι , διεστηκέναι φασὶν , ἔπειτα ἤδη καὶ μεῖζον , καὶ κατὰ βραχὺ δὴ πυνθανομένοις ἡμῖν ἀποκρίνονται τὸ μέγεθος τῆς διαστάσεως ἐπαυξανόμενον . ὅταν δ’ ἱκανὸν ᾖ πρὸς τὴν τοῦ κυουμένου δίοδον , ἀνιστῶσιν αὐτὰς καὶ καθίζουσι , καὶ προθυμεῖσθαι κελεύουσιν ἀπώσασθαι τὸ παιδίον . ἔστι δὲ τοῦτο τὸ ἔργον , ὃ παρ’ ἑαυτῶν αἱ κύουσαι προστιθέασιν , οὐκέτι τῶν ὑστερῶν , ἀλλὰ τῶν κατ’ ἐπιγάστριον μυῶν , οἳ πρὸς τὴν ἀποπάτησίν τε καὶ τὴν οὔρησιν ἡμῖν συντελοῦσιν . οὕτω μὲν ἐπὶ τῶν μητρῶν ἐναργῶς αἱ δύο φαίνονται δυνάμεις .
Lemmas: ἔοικα οὖν καί ὁ δύναμις ἐναργής ἐν ὁ μήτρα φωράω ἐγώ ὁ καθεκτικός , ὅσος καί πολυχρόνιος ὁ γαστήρ ὁ ἐνέργεια κτάομαι . μείς γάρ ἐννέα που ὁ πολύς ὁ γυνή ἐν αὐτός τελειόω ὁ κύημα , μύω μέν ἅπας ὁ αὐχήν , περιέχω δέ πανταχόθεν αὐτός σύν ὁ χόριον . καί πέρας γε ὁ ὁ στόμα μύσις καί ὁ ὁ κυέω κατά ὁ μήτρα μονή ὁ χρεία ὁ ἐνέργεια εἰμί . οὐ γάρ ὡς τυγχάνω , οὐδέ ἄλογος ἱκανός περιστέλλω καί κατέχω ὁ ἔμβρυον ὁ φύσις ἀπεργάζομαι ὁ ὑστέρα , ἀλλά ἵνα εἰς ὁ πρέπω ἀφικνέομαι μέγεθος ὁ κυέω . ὅταν οὖν , ὅς χάριν ἐνεργέω ὁ καθεκτικός δύναμις , συμπληρόω εἰμί , οὗτος μέν ἀναπαύω τε καί εἰς ἠρεμία ἀνάγω · ἀντί αὐτός δέ ἕτερος χράω ὁ τέως ἡσυχάζω , ὁ προωστικός . εἰμί δέ ἄρα καί ὁ ἐκεῖνος ἡσυχία ὅρος ὁ χρεία , καί ὁ γε ἐνέργεια ὡσαύτως ὁ χρεία . καλέω μέν γάρ αὐτός , ἐνεργέω , μή καλέω δέ , ἡσυχάζω . καί χρή πάλιν . ᾀνταῦθη καταμανθάνω ὁ φύσις ὁ τέχνη , ὡς οὐ μόνος ἐνέργεια χρήσιμος δύναμις ἐντίθημι ἕκαστος ὁ ὄργανον , ἀλλά καί ὁ ὁ ἡσυχία τε καί κίνησις καιρός προνοοῦμαι . καλός μέν γάρ ἅπας γίγνομαι ὁ κατά ὁ ὑστέρα , ὁ ἀποκριτικός δύναμις ἡσυχάζω τέλειος , ὥσπερ οὐ εἰμί · κακοπραγία δέ τις γίνομαι , ἤ περί ὁ χόριον , ἤ περί τις ὁ ἄλλος ὑμήν , ἤ περί ὁ κυέω αὐτός , καί ὁ τελείωσις αὐτός παντάπασι ἀπογιγνώσκω , οὐκέτι ἀναμένω ὁ ἐννεάμηνος ὁ μήτρα χρόνος , ἀλλά ὁ μέν καθεκτικός δύναμις αὐτίκα δή παύω , καί παραχωρέω κινέω ὁ πρότερος ἀργέω , πράσσω δέ ἤδη τις καί πραγματεύομαι χρηστός ὁ ἀποκριτικός τε καί προωστικός · καί γάρ οὖν καί οὗτος οὕτως καλέω ἀπό ὁ ἔργον αὐτός ὁ ὄνομα τίθημι , καθά καί ὁ ἄλλος . καί πως ὁ λόγος ἔοικα ὑπέρ ἀμφότερος ἀποδείκνυμι ἅμα · καί γάρ τοι καί διαδέχομαι αὐτός ἀλλήλων , καί παραχωρέω ἀεί ὁ ἕτερος ὁ λοιπός , καθότι ἄν ὁ χρεία κελεύω , καί ὁ διδασκαλία κοινός οὐ ἀφίημι εἰμί δέχομαι . ὁ μέν οὖν καθεκτικός δύναμις ἔργον περιστέλλω ὁ μήτρα ὁ κυέω πανταχόθεν , ὥστε εὔλογος ἅπτω μέν ὁ μαιεύτρια ὁ στόμα μύω αὐτός φαίνω , καί ὁ κυέω δέ αὐτός κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα , καί μάλα κατά αὐτός ἐκεῖνος , ἐν ὅς ἄν ὁ ὁ γονή σύλληψις γίγνομαι , κινέω τε καί συντρέχω εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὑστέρα αἴσθησις γίγνομαι . καί ἐάν ἄμφω οὗτος συμβαίνω , μύω μέν ὁ στόμα χωρίς φλεγμονή ἤ τις ἄλλος πάθημα , αἴσθησις δέ ὁ κατά ὁ μήτρα κίνησις ἀκολουθέω , πρός ἑαυτοῦ ἤδη ὁ σπέρμα ὁ παρά ὁ ἀνήρ λαμβάνω τε καί κατέχω ὁ γυνή νομίζω . οὗτος δέ οὐ ἐγώ νῦν ἀναπλάσσω αὐτός , ἀλλά ἐκ μακρός πεῖρα δοκιμάζω πᾶς γράφω σχεδόν τις ὁ περί οὗτος πραγματεύομαι . Ἡρόφιλος γε μήν , ὡς οὐδέ πυρήν μήλης οὐ ἄν δέχομαι ὁ μήτρα ὁ στόμα , πρίν ἀποκύω ὁ γυνή , καί ὡς οὐδέ ἐλαχύς ἔτι διΐστημι , πρίν ὑπάρχω κύω , καί ὡς ἐπί πολύς ἀναστομόω κατά ὁ ὁ ἐπιμήνιος φορά , οὐ ὀκνέω γράφω . συνομολογέω δέ αὐτός καί ὁ ἄλλος πᾶς ὁ περί οὗτος πραγματεύομαι , καί πρῶτος γε πᾶς ἰατρός τε καί φιλόσοφος Ἱπποκράτης ἀποφῄναμαι μύω ὁ στόμα ὁ ὑστέρα ἐν τε ὁ κύησις καί ὁ φλεγμονή , ἀλλά ἐν μέν ὁ κύησις οὐ ἐξίστημι ὁ φύσις , ἐν δέ ὁ φλεγμονή σκληρός γίγνομαι . ἐπί δέ γε ὁ ἐναντίος , ὁ ἐκκριτικός , ἀνοίγνυμι μέν ὁ στόμα , προέρχομαι δέ ὁ πυθμήν ἅπας ὅσος οἶος τε ἐγγύς ὁ στόμα , ἀπωθέω ἔξω ὁ ἔμβρυον · ἅμα δέ αὐτός καί ὁ συνεχής μέρος , ὁ οἷος πλευρόν ὁ πᾶς ὄργανον , συνεπιλαμβάνομαι πᾶς ὁ ἔργον , θλίβω τε καί προωθέω πᾶς ἔξω ὁ ἔμβρυον . καί πολύς ὁ γυνή ὠδίς βίαιος ὁ μήτρα ὅλος ἐκπίπτω ἀναγκάζω , ἄμετρος χράω ὁ τοιοῦτος δύναμις , παραπλήσιος τις γίγνομαι ὁ πολλάκις ἐν πάλη τις καί φιλονικία συμβαίνω , ὅταν ἀνατρέπω τε καί καταβάλλω ἕτερος σπεύδω αὐτός συγκαταπίπτω . οὕτως γάρ καί ὁ μήτρα ὁ ἔμβρυον ὠθέω συνεκπίπτω ἐνίοτε , καί μάλα ὅταν ὁ πρός ὁ ῥάχις αὐτός σύνδεσμος χαλαρός φύσις τυγχάνω εἰμί . εἰμί δέ καί οὗτος θαυμαστός τις ὁ φύσις σόφισμα , ὁ , ζάω ὁ κύημα , ἀκριβής πάνυ ὁ στόμα μύω ὁ μήτρα , ἀποθνῄσκω δέ , παραχρῆμα διανοίγω τοσοῦτος , ὅσος εἰς ὁ ἔξοδος αὐτός διαφέρω . καί μέντοι καί ὁ μαῖα ὁ τίκτω οὐ εὐθύς ἀνίστημι , οὐδέ ἐπί ὁ δίφρος καθίζω , ἀλλά ἅπτω πρότερος ἀνοίγνυμι ὁ στόμα κατά βραχύς , καί πρῶτος μέν , ὥστε ὁ μικρός δάκτυλος καθίημι , διίστημι φημί , ἔπειτα ἤδη καί μέγας , καί κατά βραχύς δή πυνθάνομαι ἐγώ ἀποκρίνω ὁ μέγεθος ὁ διάστασις ἐπαυξάνω . ὅταν δέ ἱκανός εἰμί πρός ὁ ὁ κυέω δίοδος , ἀνίστημι αὐτός καί καθίζω , καί προθυμέομαι κελεύω ἀπωθέω ὁ παιδίον . εἰμί δέ οὗτος ὁ ἔργον , ὅς παρά ἑαυτοῦ ὁ κύω προστίθημι , οὐκέτι ὁ ὑστέρα , ἀλλά ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς , ὅς πρός ὁ ἀποπάτησις τε καί ὁ οὔρησις ἐγώ συντελέω . οὕτως μέν ἐπί ὁ μήτρα ἐναργής ὁ δύο φαίνω δύναμις .