galenus.de-motu-musculorum-libri-ii 1.3
Ἅπας μὲν οὖν τένων εἰς ὀστοῦν καταφύεται τοὐπίπαν , οὐ μὴν ἅπας γε μῦς εἰς τένοντα τελευτᾷ . τῶν γ’ οὖν τὴν γλῶτταν κινούντων μυῶν οὐδενὶ τένων φύεται , οὐδὲ γὰρ ἐδεῖτο κινεῖν οὐδὲν ὀστοῦν ἡ γλῶττα , μέλλουσά γε καὶ φωνὴν διαρθρώσειν , καὶ χυμοὺς διακρίνειν , καὶ τῇ μασσήσει τε καὶ τῇ καταπόσει συνεργήσειν . εἰ δέ τῳ δοκεῖ καὶ ἡ καρδία παραπλησίως ἔχειν , οὐκ ἀκριβῶς οὗτος κατεσκέψατο σῶμα μυὸς , ἢ πάντως ἂν ἔγνω πολὺ διαφέρουσαν αὐτὴν καὶ πάχει , καὶ διαπλάσει , καὶ πλοκῇ , καὶ σκληρότητι μυός . καὶ μὲν δὴ καὶ τοῖς ἔργοις οὐδὲν ἐοίκασιν . ἡ μὲν γὰρ ἐν τῇ διπλῇ καὶ συνθέτῳ κινήσει διὰ παντὸς ἐκ διαστολῆς καὶ συστολῆς συγκειμένη , μηδὲν τῆς ὁρμῆς τοῦ ζώου πρὸς τὸ γενέσθαι δεομένη · τοῖς μυσὶ δ’ οὔθ’ αἱ κινήσεις ὅμοιαι , καὶ χωρὶς ὁρμῆς οὐκ ἂν γένοιντο . σύνδεσμοι μὲν γάρ τινές εἰσιν ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς καρδίας , ἀκριβῶς ἐοικότες τένουσιν , ὑπὲρ ὧν τῆς χρείας ἑτέρωθι λέγομεν . ἀκουέτω δὲ νῦν τοὔνομα κατὰ τὸ κοινὸν τοῦ συνδέσμου σημαινόμενον . ἀλλὰ τά γε χείλη τοῦ στόματος , ἀκριβεῖ συγκράσει δέρματος καὶ μυὸς γεγονότα , χωρὶς ὀστοῦ κινεῖται . ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ κινοῦνται μὲν καθ’ ὁρμὴν καὶ αὐτοὶ ὑπὸ μυῶν , οὐδὲν δ’ αὐτοῖς ὀστοῦν συγκινεῖται . καὶ μὴν καὶ τὸ δέρμα τὸ κατὰ τὸ μέτωπόν τε καὶ τὰς ὀφρῦς καὶ τὰ πλεῖστα μέρη τοῦ προσώπου τῶν ὀστῶν ἀτρεμούντων κινεῖται καθ’ ὁρμήν . τοσόνδε μέντοι τὸ διαφέρον ἐστὶ τῷ δέρματι τούτῳ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς χείλεσιν , ὅτι τῷ μὲν ἀντὶ τούτου ὑποτέτακται μυώδης φύσις λεπτὴ , τοὺς δ’ ὀφθαλμοὺς μᾶλλον οἱ μύες κινοῦσιν , ἡ δὲ τῶν χειλῶν φύσις δέρματος κραθέντος μυῒ γίνεται . εἰ δὲ καὶ ὁ στόμαχος τῆς γαστρὸς , ὃν οἰσοφάγον ἐκάλουν οἱ παλαιοὶ , αὐτός τε μῦς ἐστι καὶ τὰ τοῦ μυὸς ἔργα τοῖς ζώοις ὑπηρετεῖ , εἴη ἂν καὶ οὗτος ὁ μῦς οὔτε εἰς τένοντα τελευτῶν , οὔτε ὀστοῦν συγκινῶν . ὁ μέντοι κατὰ τὸν τράχηλον τῆς τὸ οὖρον ὑποδεχομένης κύστεως τήν τε οὐσίαν τοῦ σώματος ἀκριβῶς ἔοικε μυῒ , καὶ τοὖργον αὐτῷ μυὸς , ὥσπερ οὖν καὶ τὸ κατὰ τὴν ἕδραν , εἴτ’ οὖν ἕνα μόνον ἐκεῖνον τὸν μῦν , εἴτε πλείους συμφυεῖς χρὴ νομίζειν . κινεῖται δ’ οὐδ’ ὑπὸ τούτων οὐδὲν ὀστοῦν , ὥσπερ οὐδ’ ὑπὸ τῶν εἰς τοὺς ὄρχεις καὶ τὸ αἰδοῖον καθηκόντων . ἐν κεφαλαίῳ δὲ κατὰ πάντων τῶν μυῶν λεκτέον , ὅτι κινήσεως τῆς καθ’ ὁρμὴν ὄντες ὄργανα ποτὲ μὲν ἑαυτοὺς μόνους κινοῦσι συστέλλοντες , ὡς οἱ τῆς ἕδρας τε καὶ τῆς κύστεως , ποτὲ δὲ καὶ τὸ δέρμα πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν ἑλκόμενοι συνεπισπῶνται , καθάπερ οἱ κατὰ τὰ χείλη καὶ τὸ μέτωπον , καὶ ὅλως οἱ κατὰ τὸ πρόσωπον . ἐκ τούτων μὲν οὖν οὐδεὶς ἀποφύεται τένων · οἱ δ’ . ἄλλοι πάντες μύες , ὅσοι μὲν ὀστᾶ κινοῦσιν , εἰς τένοντας τελευτῶσι τοὐπίπαν , ἢ μείζους , ἢ ἐλάττους , ὅσοι δ’ ἄλλο τι τούτων , τοῖς μέν εἰσι τένοντες , τοῖς δ’ οὔ . κινοῦσι δὲ ἄλλο τι καὶ οὐκ ὀστοῦν οἵ τε τῶν ὀφθαλμῶν , καὶ οἱ τῆς γλώττης , καὶ οἱ τῶν ὄρχεών τε καὶ τοῦ αἰδοίου , καὶ οἱ τῆς φάρυγγος , καὶ οἱ κατὰ τὸν λάρυγγα μάλιστα · καλεῖται δ’ οὕτω τὸ ἄνω πέρας τῆς τραχείας ἀρτηρίας , ὅπερ καὶ κεφαλὴν ὀνομάζουσι βρόγχου τε καὶ φάρυγγος . οἱ μὲν οὖν τῶν ὀφθαλμῶν ὑμενώδεσι μὲν , ἀλλὰ ἰσχυραῖς ἀπονευρώσεσιν , εἰς τὸν σκληρὸν καὶ νευρώδη χιτῶνα τὸν περικείμενον τῷ ῥαγοειδεῖ καθήκουσιν . οἱ δὲ τοῦ αἰδοίου τε καὶ τῶν ὄρχεων , οὐδεμίαν ἀπονεύρωσιν ποιησάμενοι , τοῖς σαρκώδεσι σφῶν αὐτῶν μορίοις ἐμφύονται . τῶν δὲ κατὰ τὴν φάρυγγα καὶ τὸν λάρυγγα μυῶν τοῖς μὲν ἀμυδραί τινες ἀπονευρώσεις , τοῖς δὲ οὐδ’ ὅλως εἰσί . κινήσεως δὲ τρόπος ἄλλος ἄλλοθι φαίνεται . κατὰ μέν γε τὴν γλῶτταν οὐκ ἔστιν ἥντινα κίνησιν οὐκ ἂν ἴδοις · ἄνω τε γὰρ καὶ κάτω , καὶ πρόσω , καὶ ὀπίσω , καὶ τῇδε κᾀκεῖσε φαίνεται περιφερομένη , καὶ τὰ μὲν οἷον ἀνακλωμένη τε καὶ ἀναπτυσσομένη , τὰ δὲ καὶ κυκλοτερῶς πάντη περιφερομένη . κατὰ δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς τέτταρες μέν εἰσιν εὐθεῖαι κινήσεις ἄνω καὶ κάτω , καὶ εἰς δεξιὰ , καὶ ἀριστερὰ , δύο δ’ ἄλλαι περιστρεφομένων ἐν κύκλῳ . δύο δὲ τῶν κατὰ τοὺς κροτάφους μυῶν · ἐρειδόντων μὲν γὰρ ἀλλήλοις τοὺς ὀδόντας τείνονταί τε καὶ κυρτοῦνται , κεχῃνότων δὲ χαλῶνται καὶ προστέλλονται . καὶ μὴν καὶ ἡ τοῦ κατὰ τὸν βραχίονα μυὸς τοῦ μεγάλου κίνησις ἱκανῶς ἐπιφανὴς , ἐν μὲν τῷ κάμπτειν κατ’ ἀγκῶνα κυρτουμένου τε καὶ εἰς ἑαυτὸν συνιόντος , ἐν δὲ ταῖς ἐκτάσεσι χαλωμένου τε καὶ προστελλομένου . τὰς δ’ αὐτὰς κινήσεις ὁ τοῦ πήχεως μῦς ὁ μέγας ἐναργῶς ἐντὸς ἔχει φαινομένας , ἐν μὲν τῷ κατακάμπτειν τοὺς δακτύλους κυρτούμενός τε καὶ συντεινόμενος , ἐκτεινόντων δὲ καὶ αὐτὸς ἐκτεινόμενός τε καὶ χαλώμενος καὶ προστελλόμενος . οὕτως δὲ καὶ οἱ ἄλλοι μύες ὀλίγου δεῖν ἅπαντες οἱ κατὰ τὰ κῶλα διττὰς ἔχοντες φανοῦνται κινήσεις , εἰ γυμνώσεις αὐτοὺς τοῦ δέρματος · οἱ μὲν γὰρ εἰρημένοι καὶ χωρὶς τοῦ γυμνῶσαι διὰ μέγεθος . ἐν τοῖς ἰσχνοῖς γὰρ καὶ μυώδεσι σώμασιν οἱ πλεῖστοι τῶν μυῶν ἐναργῶς φαίνονται κινούμενοι , πρὶν γυμνωθῆναι τοῦ δέρματος . ἰδίαν δέ τινα κίνησιν , ὅτι καὶ τὸ σχῆμα διάφορον , ὁ κατὰ τὴν ἕδραν ἐκτήσατο μῦς τοῖς συσπαστοῖς βαλαντίοις ἀνάλογον . ἀτὰρ οὖν καὶ τὸ διάφραγμα τοιούτῳ τινὶ προσέοικε , πλὴν ὅτι μὴ διατέτρηται . τούτου μὲν οὖν τὴν κίνησιν ἐναργῶς κατόψει , διελὼν μὲν τὸ περιτόναιον , παραστείλας δὲ τὰ ὑποκείμενα σπλάγχνα . τῶν δ’ ἄλλων τῶν κατά τε τὸν ﻿ θώρακα καὶ τὸ σύμπαν ἐπιγάστριον μυῶν ἀρκεῖ τὸ δέρμα μόνον ἀφελεῖν . συμβέβηκε δ’ αὐτοῖς κατ’ ἐπιγάστριον ἐναντίον παρὰ τοὺς ἐν τοῖς κώλοις τε καὶ κατὰ τὸ πρόσωπον μῦς . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ , ἡνίκα ἐκτείνονταί τε καὶ πρὸς τὴν ἀρχὴν ἀνασπῶνται , κυρτοῦνται · οὗτοι δὲ τεινόμενοι μὲν προστέλλονται , κυρτοῦνται δὲ χαλώμενοι .
Lemmas: ἅπας μέν οὖν τένων εἰς ὀστέον καταφύω ἐπίπαν , οὐ μήν ἅπας γε μῦς εἰς τένων τελευτάω . ὁ γε οὖν ὁ γλῶσσα κινέω μῦς οὐδείς τένων φύω , οὐδέ γάρ δέω κινέω οὐδείς ὀστέον ὁ γλῶσσα , μέλλω γε καί φωνή διαρθρόω , καί χυμός διακρίνω , καί ὁ μασσήσις τε καί ὁ κατάποσις συνεργέω . εἰ δέ τις δοκέω καί ὁ καρδία παραπλήσιος ἔχω , οὐ ἀκριβής οὗτος κατασκέπτομαι σῶμα μῦς , ἤ πάντως ἄν γιγνώσκω πολύς διαφέρω αὐτός καί πάχος , καί διάπλασις , καί πλοκή , καί σκληρότης μῦς . καί μέν δή καί ὁ ἔργον οὐδείς ἔοικα . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ διπλός καί σύνθετος κίνησις διά πᾶς ἐκ διαστολεύς καί συστολή σύγκειμαι , μηδείς ὁ ὁρμή ὁ ζῷον πρός ὁ γίγνομαι δέω · ὁ μῦς δέ οὔτε ὁ κίνησις ὅμοιος , καί χωρίς ὁρμή οὐ ἄν γίγνομαι . σύνδεσμος μέν γάρ τις εἰμί ἐν ὁ κοιλία ὁ καρδία , ἀκριβής ἔοικα τένων , ὑπέρ ὅς ὁ χρεία ἑτέρωθι λέγω . ἀκούω δέ νῦν ὄνομα κατά ὁ κοινός ὁ σύνδεσμος σημαίνω . ἀλλά ὁ γε χεῖλος ὁ στόμα , ἀκριβής σύγκρασις δέρμα καί μῦς γίγνομαι , χωρίς ὀστέον κινέω . ὡσαύτως δέ καί ὁ ὀφθαλμός κινέω μέν κατά ὁρμή καί αὐτός ὑπό μῦς , οὐδείς δέ αὐτός ὀστέον συγκινέω . καί μήν καί ὁ δέρμα ὁ κατά ὁ μέτωπον τε καί ὁ ὀφρύς καί ὁ πολύς μέρος ὁ πρόσωπον ὁ ὀστέον ἀτρεμέω κινέω κατά ὁρμή . τοσόσδε μέντοι ὁ διαφέρω εἰμί ὁ δέρμα οὗτος καί ὁ ὀφθαλμός καί ὁ χεῖλος , ὅτι ὁ μέν ἀντί οὗτος ὑποτάσσω μυώδης φύσις λεπτός , ὁ δέ ὀφθαλμός μάλα ὁ μῦς κινέω , ὁ δέ ὁ χεῖλος φύσις δέρμα κεράννυμι μῦς γίγνομαι . εἰ δέ καί ὁ στόμαχος ὁ γαστήρ , ὅς οἰσοφάγος καλέω ὁ παλαιός , αὐτός τε μῦς εἰμί καί ὁ ὁ μῦς ἔργον ὁ ζῷον ὑπηρετέω , εἰμί ἄν καί οὗτος ὁ μῦς οὔτε εἰς τένων τελευτάω , οὔτε ὀστέον συγκινέω . ὁ μέντοι κατά ὁ τράχηλος ὁ ὁ οὖρος ὑποδέχομαι κύστις ὁ τε οὐσία ὁ σῶμα ἀκριβής ἔοικα μῦς , καί ἔργον αὐτός μῦς , ὥσπερ οὖν καί ὁ κατά ὁ ἕδρα , εἴτε οὖν εἷς μόνος ἐκεῖνος ὁ μῦς , εἴτε πολύς συμφυής χρή νομίζω . κινέω δέ οὐδέ ὑπό οὗτος οὐδείς ὀστέον , ὥσπερ οὐδέ ὑπό ὁ εἰς ὁ ὄρχις καί ὁ αἰδοῖον καθήκω . ἐν κεφάλαιος δέ κατά πᾶς ὁ μῦς λεκτέος , ὅτι κίνησις ὁ κατά ὁρμή εἰμί ὄργανον ποτέ μέν ἑαυτοῦ μόνος κινέω συστέλλω , ὡς ὁ ὁ ἕδρα τε καί ὁ κύστις , ποτέ δέ καί ὁ δέρμα πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀρχή ἕλκω συνεπισπάω , καθά ὁ κατά ὁ χεῖλος καί ὁ μέτωπον , καί ὅλος ὁ κατά ὁ πρόσωπον . ἐκ οὗτος μέν οὖν οὐδείς ἀποφύω τένων · ὁ δέ . ἄλλος πᾶς μῦς , ὅσος μέν ὀστέον κινέω , εἰς τένων τελευτάω ἐπίπαν , ἤ μέγας , ἤ ἐλαχύς , ὅσος δέ ἄλλος τις οὗτος , ὁ μέν εἰμί τένων , ὁ δέ οὐ . κινέω δέ ἄλλος τις καί οὐ ὀστέον ὁ τε ὁ ὀφθαλμός , καί ὁ ὁ γλῶσσα , καί ὁ ὁ ὄρχις τε καί ὁ αἰδοῖον , καί ὁ ὁ φάρυγξ , καί ὁ κατά ὁ λάρυγξ μάλα · καλέω δέ οὕτως ὁ ἄνω πέρας ὁ τραχύς ἀρτηρία , ὅς καί κεφαλή ὀνομάζω βρόγχος τε καί φάρυγξ . ὁ μέν οὖν ὁ ὀφθαλμός ὑμενώδης μέν , ἀλλά ἰσχυρός ἀπονεύρωσις , εἰς ὁ σκληρός καί νευρώδης χιτών ὁ περίκειμαι ὁ ῥαγοειδής καθήκω . ὁ δέ ὁ αἰδοῖον τε καί ὁ ὄρχις , οὐδείς ἀπονεύρωσις ποιέω , ὁ σαρκώδης σφεῖς αὐτός μόριον ἐμφύω . ὁ δέ κατά ὁ φάρυγξ καί ὁ λάρυγξ μῦς ὁ μέν ἀμυδρός τις ἀπονεύρωσις , ὁ δέ οὐδέ ὅλος εἰμί . κίνησις δέ τρόπος ἄλλος ἄλλοθι φαίνω . κατά μέν γε ὁ γλῶσσα οὐ εἰμί ὅστις κίνησις οὐ ἄν ὁράω · ἄνω τε γάρ καί κάτω , καί πρόσω , καί ὀπίσω , καί τῇδε ᾀκεῖσε φαίνω περιφέρω , καί ὁ μέν οἷος ἀνακλάω τε καί ἀναπτύσσω , ὁ δέ καί κυκλοτερής πάντῃ περιφέρω . κατά δέ ὁ ὀφθαλμός τέσσαρες μέν εἰμί εὐθύς κίνησις ἄνω καί κάτω , καί εἰς δεξιός , καί ἀριστερός , δύο δέ ἄλλος περιστρέφω ἐν κύκλος . δύο δέ ὁ κατά ὁ κρόταφος μῦς · ἐρείδω μέν γάρ ἀλλήλων ὁ ὀδούς τείνω τε καί κυρτόω , κογιχῄσνω δέ χαλάω καί προστέλλω . καί μήν καί ὁ ὁ κατά ὁ βραχίων μῦς ὁ μέγας κίνησις ἱκανός ἐπιφανής , ἐν μέν ὁ κάμπτω κατά ἀγκών κυρτόω τε καί εἰς ἑαυτοῦ συνέρχομαι , ἐν δέ ὁ ἔκτασις χαλάω τε καί προστέλλω . ὁ δέ αὐτός κίνησις ὁ ὁ πῆχυς μῦς ὁ μέγας ἐναργής ἐντός ἔχω φαίνω , ἐν μέν ὁ κατακάμπτω ὁ δάκτυλος κυρτόω τε καί συντείνω , ἐκτείνω δέ καί αὐτός ἐκτείνω τε καί χαλάω καί προστέλλω . οὕτως δέ καί ὁ ἄλλος μῦς ὀλίγος δέω ἅπας ὁ κατά ὁ κῶλον δισσός ἔχω φαίνω κίνησις , εἰ γυμνόω αὐτός ὁ δέρμα · ὁ μέν γάρ λέγω καί χωρίς ὁ γυμνόω διά μέγεθος . ἐν ὁ ἰσχνός γάρ καί μυώδης σῶμα ὁ πολύς ὁ μῦς ἐναργής φαίνω κινέω , πρίν γυμνόω ὁ δέρμα . ἴδιος δέ τις κίνησις , ὅτι καί ὁ σχῆμα διάφορος , ὁ κατά ὁ ἕδρα κτάομαι μῦς ὁ σύσπαστος βαλλάντιον ἀνάλογος . ἀτάρ οὖν καί ὁ διάφραγμα τοιοῦτος τις προσέοικα , πλήν ὅτι μή διατετραίνω . οὗτος μέν οὖν ὁ κίνησις ἐναργής καθοράω , διαιρέω μέν ὁ περιτόναιον , παραστέλλω δέ ὁ ὑπόκειμαι σπλάγχνον . ὁ δέ ἄλλος ὁ κατά τε ὁ ﻿ θώραξ καί ὁ σύμπας ἐπιγάστριος μῦς ἀρκέω ὁ δέρμα μόνος ἀφαιρέω . συμβαίνω δέ αὐτός κατά ἐπιγάστριος ἐναντίος παρά ὁ ἐν ὁ κῶλον τε καί κατά ὁ πρόσωπον μῦς . ἐκεῖνος μέν γάρ , ἡνίκα ἐκτείνω τε καί πρός ὁ ἀρχή ἀνασπάω , κυρτόω · οὗτος δέ τείνω μέν προστέλλω , κυρτόω δέ χαλάω .