galenus.de-motu-musculorum-libri-ii 1.4
Πότερον οὖν ( τοῦτο γὰρ ἐξ ἀρχῆς προὔκειτο σκοπεῖσθαι ) τοσοῦτοι τρόποι κινήσεως ὑπάρχουσι τοῖς μυσὶν , ὅσοι περ καὶ φαίνονται κατά τε τὰς διαιρέσεις καὶ πρὶν γυμνῶσαι τὰ μόρια , ἢ πολὺ μὲν ἐλάττους εἰσὶ , φαίνονται δὲ πολλοί ; τά τε γὰρ ἄλλα καὶ τὸ μὴ μίαν πᾶσι τοῖς μυσὶν ὑπάρχειν κίνησιν ἄτοπον , ὥσπερ εἰ καὶ τῶν ἀρτηριῶν ἄλλην ἄλλης κίνησιν ἔφασκέ τις ὑπάρχειν · ἀεὶ γὰρ φαίνεται διὰ τῶν ὁμοίων ὀργάνων ὁμοίως ἐνεργεῖν ἡ φύσις . τὸ μὲν οὖν ἓξ ὑπάρχειν κινήσεις ἅπασι τοῖς μυσὶν , ὅπερ ἤδη τινὲς ἔφασαν , ἐναργῶς ἐξελέγχεται . τῶν γὰρ κατὰ τὰς χεῖρας καὶ τὰ σκέλη μυῶν οὐδεὶς ἐκτάσεως καὶ συστολῆς τρίτην τινὰ ἴσχει κίνησιν ἑτέραν , ὥσπερ οὐδ’ οἱ κροταφῖται μύες · ἐναργῶς γὰρ καὶ τούτων ἑκατέρῳ δύο κινήσεις εἰσίν . εἰ δὲ τὸ κῶλον ὅλον εἰς ἓξ τόπους μεταφέρουσιν οἱ μύες , οὐδὲν τοῦτό γε ἀπόρημα πρὸς τὸ μὴ οὐ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν διττὴν εἶναι τὴν κίνησιν . εἰ μὲν γὰρ εἷς μῦς ἐκίνει τὸ κῶλον ὅλον , ἀναγκαῖον ἂν ἦν , ὅσαι περ αἱ τοῦ κώλου , τοσαύτας εἶναι καὶ τὰς τοῦ μυὸς κινήσεις . ἐπεὶ δ’ οὐ μόνον ἓξ , ἀλλὰ καὶ πολὺ πλείους εἰσὶν ἑκάστῳ τῶν κώλων οἱ μύες , οὐδὲν δή που θαυμαστὸν , ἄλλην ὑπ’ ἄλλου τῷ κώλῳ γίνεσθαι κίνησιν . ἀλλ’ οἶμαι τὴν γλῶτταν ἐξαπατῆσαι τοὺς τὰ τοιαῦτα ἀποφῃναμένους , οἰηθέντας ἕνα μῦν αὐτὴν ὑπάρχειν . καὶ εἰ ὄντως εἷς ἦν μῦς , ἐναργῶς ἂν ἀπεδείκνυτο , πολλὰς εἶναι κινήσεις ἑνὸς μυός · νῦν δὲ , οὐ γάρ ἐστιν εἷς , ἀλλὰ πολλοὶ κινοῦσι μύες αὐτὴν , τοὐναντίον οἶμαι περανθήσεσθαι τὸ μὴ πολλὰς ἑκάστου μυὸς εἶναι τὰς κινήσεις . ἢ μάταιον ἂν εἴη τὸ πλῆθος αὐτῶν , εἰ δι’ ἑνὸς ἁπάσας ἀποτελεῖσθαι δυνατὸν ἦν . ἀλλ’ ἑκάτερος , φασὶ , τῶν ὀφθαλμῶν τέτταρας εὐθείας κινεῖται κινήσεις . ὀρθῶς , ὦ τᾶν . καὶ γὰρ καὶ μύες εὐθεῖς τέτταρες · ἦν δ’ ἂν εἷς καθ’ ἑκάτερον , εἰ πάσας κινεῖν ἐπεφύκει . ὡς οὖν , εἴπερ ἦν εἷς , ἐπεραίνετο τέτταρας εἶναι τὰς κινήσεις , οὕτως , ἐπειδὴ τοσοῦτοι τὸν ἀριθμόν εἰσιν , ὅσαι περ αἱ κινήσεις , ὑφ’ ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν μίαν γίνεσθαι περανθήσεται , καθάπερ καὶ τῶν περιστρεφόντων αὐτὸν ἑκατέρου μίαν . καὶ μὴν καὶ πρὸς ὑμῶν αὐτῶν , φασὶν , ὡμολόγηται , κᾂν εἰ μὴ πλείους , δύο γοῦν καθ’ ἕκαστον μυῶν φαίνεσθαι κινήσεις . πῶς οὖν ὁ λόγος μίαν εἶναι βούλεται ; ἔστι δὲ τοῦτο οὐδὲν ἄτοπον . ἡ μὲν γὰρ ὡς ἐνέργεια κίνησις μία καθ’ ἕκαστον , ἡ δ’ ἐναντία κατὰ συμβεβηκός . ἐνεργεῖ μὲν γὰρ ἕλκων ἐφ’ ἑαυτὸν τὸ κινούμενον μόριον , οὐκ ἐνεργεῖ δ’ , ὅταν εἰς τὸν ἐναντίον τόπον ὑπ’ ἄλλου μυὸς ἀπάγηται . καὶ διὰ τοῦτ’ οὐδὲν τῶν κινουμένων μορίων ἑνὶ κέχρηται μυῒ , ἀλλ’ εἰ μὲν ἄνωθέν τις ἐμφύοιτο , πάντως ἄλλος ἀντεμφύεται κάτωθεν , εἰ δ’ ἐκ τῶν δεξιῶν , πάντως ἄλλος ἐκ τῶν ἀριστερῶν . ἕκαστον γὰρ τῶν κινουμένων μορίων , οἷον ὑφ’ ἡνίων τινῶν τῶν μυῶν εἰς τἀναντία διειλημμένον , ἐναλλὰξ ἔχει τὸν μὲν ἐκτεινόμενον αὐτῶν , τὸν δὲ χαλώμενον . ὁ μὲν οὖν ἐκταθεὶς ἕλκει πρὸς ἑαυτὸν , ὁ δὲ χαλασθεὶς ἕλκεται σὺν τῷ μορίῳ . καὶ διὰ τοῦτο κινοῦνται μὲν κατ’ ἀμφοτέρας τὰς κινήσεις ἀμφότεροι , τὸ δ’ ἐνεργεῖν τείνεσθαι τὸν κινούμενόν ἐστιν , οὐχ ἕπεσθαι , ἕπεται δὲ , ὅταν αὐτὸς ἀργῶν ὥσπερ καὶ ἄλλο τι τῶν τοῦ κώλου μορίων μεταφέρηται . ἆρ’ οὖν ἤδη τολμῶμεν ἀποφαίνεσθαι μὲν , μίαν ἁπάντων μυῶν ξύμφυτον κίνησιν εἶναι , ἢ μηδέπω , πρὶν ἂν ἡμῖν ὁμολογήσῃ πάντα τὰ κατ’ αὐτοὺς φαινόμενα ; ἐμοὶ μὲν οὖν τοῦτο μακρῷ δοκεῖ βέλτιον ὑπάρχειν . τίνα τοίνυν τὰ κατ’ αὐτοὺς φαινόμενα , λέγωμεν ἑξῆς μηδὲν παραλιπόντες . ἓν μὲν δὴ καὶ πρῶτον , οὗ μέρος εἴρηταί πως ἤδη κατ’ ἀρχὰς , ὅτι , διατεμνομένων αὐτῶν ὅλων ἐγκαρσίων , ἀπόλλυται τελέως κίνησίς τις ἐν τοῖς ὑποτεταγμένοις μορίοις , ἐντεμνομένων δὲ παραβλάπτεται . τὸ δὲ τῆς βλάβης ποσὸν τῷ ποσῷ τῆς τομῆς ἕπεται , μᾶλλον μὲν ἀπολλυμένης τῆς κινήσεως ἐν ταῖς μείζοσι διαιρέσεσιν , ἧττον δὲ ἐπ’ ἐλάττοσι . τὰ δ’ αὐτὰ νόμιζέ μοι πάντα καὶ ἐπὶ τῶν τενόντων εἰρῆσθαι . καὶ γὰρ οὖν καὶ τούτους εἰ μὲν ὅλους διατέμοις , παραλύσεις τῆς κινήσεως τῶν μορίων , εἰ δὲ ἐντέμοις , παραβλάψεις τοσοῦτον , ὅσον ἐνέτεμες . εἰ μὲν οὖν ἅπασα κίνησις ἀπόλοιτο τοῦ μέρους , ἑνὸς τμηθέντος μυὸς , ἐπεραίνετ’ ἂν , οἶμαι , πασῶν τῶν κινήσεων ἐξηγεῖσθαι τὸν ἕνα τοῦτον μῦν · εἰ δ’ αὖθις μία μόνη κίνησις ἀπόλοιτο , ἑνὸς τμηθέντος μυὸς , ἐπεραίνετ’ ἂν , οἶμαι , ταύτης μιᾶς μόνης , ἧς ἦν ὁ τμηθεὶς ἡγεμών . ἐπεὶ δὲ οὔτε μίαν μόνην οὔτε πάσας ἀπόλλυσθαι συμβέβηκεν , ἀλλὰ πάντως δύο , περαίνεσθαι δόξειεν ἂν ὑφ’ ἑνὸς μυὸς γίνεσθαι κινήσεις δύο . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ ὁ ἐκ τῶν ἐναντίων μερῶν τεταγμένος μῦς ἢ τένων τμηθεὶς τὰς αὐτὰς δύο κινήσεις ἀπόλλυσιν , αὖθις αὖ κᾀκεῖνον ἴσως κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον κύριον ἐροῦμεν τῶν αὐτῶν δυεῖν κινήσεων , ὧν καὶ ἐπιτροπεύουσιν ἢ βλάπτουσιν ὁμοίως . ὥστε , κᾂν εἷς ὁστισοῦν τῶν μυῶν ἀπόλλυται , τὴν τῶν ἐναντίων κίνησιν συναπόλλυσθαι . ποιεῖν δὲ οὐχ ὁμοίως πεφύκασιν , ἀλλ’ ἑκάτερος τὴν ἑτέραν μόνην . ἀνάγκη γὰρ τούτων θάτερον ἀληθὲς ﻿ ὑπάρχειν , ὁπότερον δὲ , πειρατέον ἀποδεῖξαι , πρότερόν γε σαφέστερον εἰπόντας , ὅτι τῶν διαδεχομένων ἀλλήλας κινήσεων ἀνάγκη τῆς ἑτέρας ἀπολλυμένης καὶ τὴν λοιπὴν συναπόλλυσθαι . ἔστω γὰρ ἀπολωλέναι τὴν ἐκτείνειν πεφυκυῖαν τὸ μόριον κίνησιν . οὐκοῦν καμφθήσεται μὲν τὴν πρώτην , μενεῖ δὲ ἐν τούτῳ διὰ παντὸς , ἐκταθῆναι μὲν οὐκ ἔτι δυνάμενον , ὅτι τῆς ἐκτεινούσης ἐστέρηται κινήσεως , ὅτι δὲ ἐκταθῆναι μηκέτι δύναται , διὰ τοῦτο οὐδὲ ἔτι καμφθῆναι , κάμπτεται γὰρ τὸ φθάνον ἐκτετάσθαι . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὴν κάμπτειν πεφυκυῖαν τὸ μόριον κίνησιν εἴπερ ἀπολέσθαι συμβῇ , ἐκταθήσεται μὲν τήν γε πρώτην , ἀκίνητον δὲ τοῦ λοιποῦ γενήσεται , μηκέτι δυνηθὲν ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν κάμψιν , ἧς προηγουμένης ἕπεται τὸ ἐκτείνεσθαι . τοῦτο μὲν δὴ παντὸς ἀληθὲς μᾶλλον εἶναι φαίνεται , τὸ συναπόλλυσθαι τὰς διαδεχομένας ἀλλήλας ἐναντίας κινήσεις . καὶ διὰ τοῦτο ὀρθῶς ἔχει ζητῆσαι , πότερον δύο κινήσεις ὑπ’ ἀμφοτέρων γίνονται μυῶν , ἢ μία μὲν ὑφ’ ἑκατέρου , συναπόλλυται δ’ ἡ λοιπὴ τῇ ἑτέρᾳ .
Lemmas: πότερος οὖν ( οὗτος γάρ ἐκ ἀρχή πρόκειμαι σκοπέω ) τοσοῦτος τρόπος κίνησις ὑπάρχω ὁ μῦς , ὅσος περ καί φαίνω κατά τε ὁ διαίρεσις καί πρίν γυμνόω ὁ μόριον , ἤ πολύς μέν ἐλαχύς εἰμί , φαίνω δέ πολύς ; ὁ τε γάρ ἄλλος καί ὁ μή εἷς πᾶς ὁ μῦς ὑπάρχω κίνησις ἄτοπος , ὥσπερ εἰ καί ὁ ἀρτηρία ἄλλος ἄλλος κίνησις φάσκω τις ὑπάρχω · ἀεί γάρ φαίνω διά ὁ ὅμοιος ὄργανον ὅμοιος ἐνεργέω ὁ φύσις . ὁ μέν οὖν ἕξ ὑπάρχω κίνησις ἅπας ὁ μῦς , ὅς ἤδη τις φημί , ἐναργής ἐξελέγχω . ὁ γάρ κατά ὁ χείρ καί ὁ σκέλος μῦς οὐδείς ἔκτασις καί συστολή τρίτος τις ἴσχω κίνησις ἕτερος , ὥσπερ οὐδέ ὁ κροταφίτης μῦς · ἐναργής γάρ καί οὗτος ἑκάτερος δύο κίνησις εἰμί . εἰ δέ ὁ κῶλον ὅλος εἰς ἕξ τόπος μεταφέρω ὁ μῦς , οὐδείς οὗτος γε ἀπόρημα πρός ὁ μή οὐ κατά ἕκαστος αὐτός δισσός εἰμί ὁ κίνησις . εἰ μέν γάρ εἷς μῦς κινέω ὁ κῶλον ὅλος , ἀναγκαῖος ἄν εἰμί , ὅσος περ ὁ ὁ κῶλον , τοσοῦτος εἰμί καί ὁ ὁ μῦς κίνησις . ἐπεί δέ οὐ μόνος ἕξ , ἀλλά καί πολύς πολύς εἰμί ἕκαστος ὁ κῶλον ὁ μῦς , οὐδείς δή που θαυμαστός , ἄλλος ὑπό ἄλλος ὁ κῶλον γίγνομαι κίνησις . ἀλλά οἴομαι ὁ γλῶσσα ἐξαπατάω ὁ ὁ τοιοῦτος ἀποφῄνω , οἴομαι εἷς μῦς αὐτός ὑπάρχω . καί εἰ ὄντως εἷς εἰμί μῦς , ἐναργής ἄν ἀποδείκνυμι , πολύς εἰμί κίνησις εἷς μῦς · νῦν δέ , οὐ γάρ εἰμί εἷς , ἀλλά πολύς κινέω μῦς αὐτός , ἐναντίος οἴομαι περαίνω ὁ μή πολύς ἕκαστος μῦς εἰμί ὁ κίνησις . ἤ μάταιος ἄν εἰμί ὁ πλῆθος αὐτός , εἰ διά εἷς ἅπας ἀποτελέω δυνατός εἰμί . ἀλλά ἑκάτερος , φημί , ὁ ὀφθαλμός τέσσαρες εὐθύς κινέω κίνησις . ὀρθός , ὦ τᾶν . καί γάρ καί μῦς εὐθύς τέσσαρες · εἰμί δέ ἄν εἷς κατά ἑκάτερος , εἰ πᾶς κινέω φύω . ὡς οὖν , εἴπερ εἰμί εἷς , περαίνω τέσσαρες εἰμί ὁ κίνησις , οὕτως , ἐπειδή τοσοῦτος ὁ ἀριθμός εἰμί , ὅσος περ ὁ κίνησις , ὑπό εἷς ἕκαστος αὐτός εἷς γίγνομαι περαίνω , καθά καί ὁ περιστρέφω αὐτός ἑκάτερος εἷς . καί μήν καί πρός σύ αὐτός , φημί , ὁμολογέω , ἔͅν εἰ μή πολύς , δύο γοῦν κατά ἕκαστος μῦς φαίνω κίνησις . πῶς οὖν ὁ λόγος εἷς εἰμί βούλομαι ; εἰμί δέ οὗτος οὐδείς ἄτοπος . ὁ μέν γάρ ὡς ἐνέργεια κίνησις εἷς κατά ἕκαστος , ὁ δέ ἐναντίος κατά συμβαίνω . ἐνεργέω μέν γάρ ἕλκω ἐπί ἑαυτοῦ ὁ κινέω μόριον , οὐ ἐνεργέω δέ , ὅταν εἰς ὁ ἐναντίος τόπος ὑπό ἄλλος μῦς ἀπάγω . καί διά οὗτος οὐδείς ὁ κινέω μόριον εἷς χράω μῦς , ἀλλά εἰ μέν ἄνωθεν τις ἐμφύω , πάντως ἄλλος ἀντεμφύω κάτωθεν , εἰ δέ ἐκ ὁ δεξιός , πάντως ἄλλος ἐκ ὁ ἀριστερός . ἕκαστος γάρ ὁ κινέω μόριον , οἷος ὑπό ἡνίον τις ὁ μῦς εἰς ἐναντίος διαλαμβάνω , ἐναλλάξ ἔχω ὁ μέν ἐκτείνω αὐτός , ὁ δέ χαλάω . ὁ μέν οὖν ἐκτείνω ἕλκω πρός ἑαυτοῦ , ὁ δέ χαλάω ἕλκω σύν ὁ μόριον . καί διά οὗτος κινέω μέν κατά ἀμφότερος ὁ κίνησις ἀμφότερος , ὁ δέ ἐνεργέω τείνω ὁ κινέω εἰμί , οὐ ἕπομαι , ἕπομαι δέ , ὅταν αὐτός ἀργέω ὥσπερ καί ἄλλος τις ὁ ὁ κῶλον μόριον μεταφέρω . ἆρα οὖν ἤδη τολμάω ἀποφαίνω μέν , εἷς ἅπας μῦς συμφύω κίνησις εἰμί , ἤ μηδέπω , πρίν ἄν ἐγώ ὁμολογέω πᾶς ὁ κατά αὐτός φαίνω ; ἐγώ μέν οὖν οὗτος μακρός δοκέω ἀγαθός ὑπάρχω . τίς τοίνυν ὁ κατά αὐτός φαίνω , λέγω ἑξῆς μηδείς παραλείπω . εἷς μέν δή καί πρῶτος , ὅς μέρος λέγω πως ἤδη κατά ἀρχή , ὅτι , διατέμνω αὐτός ὅλος ἐγκάρσιος , ἀπόλλυμι τέλειος κίνησις τις ἐν ὁ ὑποτάσσω μόριον , ἐντέμνω δέ παραβλάπτω . ὁ δέ ὁ βλάβη ποσός ὁ πός ὁ τομή ἕπομαι , μάλα μέν ἀπόλλυμι ὁ κίνησις ἐν ὁ μέγας διαίρεσις , ἥσσων δέ ἐπί ἐλαχύς . ὁ δέ αὐτός νομίζω ἐγώ πᾶς καί ἐπί ὁ τένων λέγω . καί γάρ οὖν καί οὗτος εἰ μέν ὅλος διατέμνω , παραλύω ὁ κίνησις ὁ μόριον , εἰ δέ ἐντέμνω , παραβλάπτω τοσοῦτος , ὅσος ἐντέμνω . εἰ μέν οὖν ἅπας κίνησις ἀπόλλυμι ὁ μέρος , εἷς τέμνω μῦς , ἐπιρραίνω ἄν , οἴομαι , πᾶς ὁ κίνησις ἐξηγέομαι ὁ εἷς οὗτος μῦς · εἰ δέ αὖθις εἷς μόνος κίνησις ἀπόλλυμι , εἷς τέμνω μῦς , ἐπιρραίνω ἄν , οἴομαι , οὗτος εἷς μόνος , ὅς εἰμί ὁ τέμνω ἡγεμών . ἐπεί δέ οὔτε εἷς μόνος οὔτε πᾶς ἀπόλλυμι συμβαίνω , ἀλλά πάντως δύο , περαίνω δοκέω ἄν ὑπό εἷς μῦς γίγνομαι κίνησις δύο . ἀλλά ἐπεί καί ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος μέρος τάσσω μῦς ἤ τένων τέμνω ὁ αὐτός δύο κίνησις ἀπόλλυμι , αὖθις αὖ καϊ̓κεῖνος ἴσως κατά ὁ αὐτός λόγος κύριος λέγω ὁ αὐτός δύο κίνησις , ὅς καί ἐπιτροπεύω ἤ βλάπτω ὅμοιος . ὥστε , ἔͅν εἷς ὅστις ὁ μῦς ἀπόλλυμι , ὁ ὁ ἐναντίος κίνησις συναπόλλυμι . ποιέω δέ οὐ ὅμοιος φύω , ἀλλά ἑκάτερος ὁ ἕτερος μόνος . ἀνάγκη γάρ οὗτος ἕτερος ἀληθής ﻿ ὑπάρχω , ὁπότερος δέ , πειράω ἀποδείκνυμι , πρότερος γε σαφής λέγω , ὅτι ὁ διαδέχομαι ἀλλήλων κίνησις ἀνάγκη ὁ ἕτερος ἀπόλλυμι καί ὁ λοιπός συναπόλλυμι . εἰμί γάρ ἀπόλλυμι ὁ ἐκτείνω φύω ὁ μόριον κίνησις . οὐκοῦν κάμπτω μέν ὁ πρῶτος , μένω δέ ἐν οὗτος διά πᾶς , ἐκτείνω μέν οὐ ἔτι δύναμαι , ὅτι ὁ ἐκτείνω στερέω κίνησις , ὅτι δέ ἐκτείνω μηκέτι δύναμαι , διά οὗτος οὐδέ ἔτι κάμπτω , κάμπτω γάρ ὁ φθάνω ἐκτείνω . κατά αὐτός δέ καί ὁ κάμπτω φύω ὁ μόριον κίνησις εἴπερ ἀπόλλυμι συμβαίνω , ἐκτείνω μέν ὁ γε πρῶτος , ἀκίνητος δέ ὁ λοιπός γίγνομαι , μηκέτι δύναμαι ἔρχομαι ἐπί ὁ κάμψις , ὅς προηγέομαι ἕπομαι ὁ ἐκτείνω . οὗτος μέν δή πᾶς ἀληθής μάλα εἰμί φαίνω , ὁ συναπόλλυμι ὁ διαδέχομαι ἀλλήλων ἐναντίος κίνησις . καί διά οὗτος ὀρθός ἔχω ζητέω , πότερος δύο κίνησις ὑπό ἀμφότερος γίγνομαι μῦς , ἤ εἷς μέν ὑπό ἑκάτερος , συναπόλλυμι δέ ὁ λοιπός ὁ ἕτερος .