galenus.de-motu-musculorum-libri-ii 1.2
Λείποι δ’ ἂν ἔτι περὶ τῆς τῶν τενόντων φύσεως εἰπεῖν πρὸς τὸ μηδὲν ἀσαφὲς ὑπολείπεσθαι τοῖς ἑξῆς λόγοις . ὅτι μὲν οὖν οἷον μικτή τις ἡ φύσις ἐστὶ τῶν τενόντων ἔκ τε τῶν συνδέσμων καὶ τῶν νεύρων , εἴρηται μὲν οὖν καὶ τοῦτο πρόσθεν , ἀλλ’ ὁ λογισμὸς αὐτοῦ παραλέλειπται , νῦν δὲ προσκείσεται . σκληρότερός ἐστιν ὁ τένων νεύρου τοσοῦτον , ὅσον συνδέσμου μαλακώτερος , ἀλλὰ καὶ τὸν ὄγκον τοῦ σώματος τηλικοῦτος , οἷος ἐξ ἀμφοῖν μάλιστα γεγονέναι , καὶ σύνδεσμος μὲν ἅπας ἀναίσθητος , νεῦρον δὲ ἅπαν αἰσθητικόν . ὁ δὲ τένων οὔτ’ ἀναίσθητος , ὅτι καὶ νεύρου μετέσχεν , οὔθ’ οὕτως αἰσθητικὸς , ὡς τὸ νεῦρον , οὐ γάρ ἐστι νεῦρον μόνον . εἰς ὅσον οὖν μέτεστιν αὐτῷ συνδέσμου φύσεως , εἰς τοσοῦτον ἤμβλυνται τὸ τῆς αἰσθήσεως ἀκριβές . ἀλλὰ κᾀκ τοῦ φύεσθαι μὲν ἐκ τῆς τελευτῆς τοῦ μυὸς τὸν τένοντα , καταφύεσθαι δὲ εἰς τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ τό τε νεῦρον καὶ τοὺς συνδέσμους , εἶτ’ εἰς ὅλον διασπείρεσθαι τὸν μῦν , εὔλογον ἐξ ἀμφοῖν γεγονέναι τὸν τένοντα . σαφέστερον δ’ ἂν μάθοις αὐτὸ διὰ τῆς ἀνατομῆς . ἐναργῶς γὰρ ὄψει τὴν μὲν ἀρχὴν , ἣν καλοῦσι κεφαλὴν μυὸς , νευρωδεστέραν , τὰ δὲ μέσα σαρκωδέστερα , ἴνα περ αἱ καλούμεναι κοιλίαι τῶν μυῶν εἰσιν . ἐντεῦθεν δ’ αὖθις ἀεὶ καὶ μᾶλλον ἔτι νευρωδέστερος γίνεται κατὰ τὴν αὐτὴν τῇ πρόσθεν ἀναλογίαν . καὶ τέλος εἰς τοσοῦτον μᾶλλον νευρῶδες φαίνεται τὸ κάτω πέρας , εἰς ὅσον περ καὶ κατὰ τὴν κεφαλήν . τὸ δὲ νεῦρον τὸ καθῆκον εἰς αὐτὸν κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἔμφυσιν εἰς ὀλίγας νενέμηται μοίρας · ἐκείνων δ’ αὖθις εἰς ἑτέρας τεμνομένων , καὶ τούτων τεμνομένων αὖθις εἰς ἄλλας , καὶ μέχρι τοσούτου τῆς σχίσεως προϊούσης , ὥστ’ εἰς ὑμενώδεις καὶ πάνυ λεπτὰς ἶνας τελευτῆσαι , καὶ πάλιν ἐκ τούτων τῶν μορίων συνιόντων πρὸς ἄλληλα καὶ ποιούντων νεῦρα , μείζονα μὲν τὸν ὄγκον τῶν ἔμπροσθεν , ἐλάττονα δὲ τὸ πλῆθος , ἐν τῇ τελευτῇ τοῦ μυὸς ἴσα τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ μέγεθος ταῦτα τοῖς κατὰ τὴν πρώτην ἀρχὴν γίνεται . ἐπεὶ δ’ αὖθις ὁ τένων φύεται πολὺ μείζων τοῦ καθήκοντος εἰς τὸν μῦν νεύρου , δῆλον οὖν , ὡς οὐκ ἐκ τοῦ νεύρου μόνον ἐγένετο , ἀλλά τι καὶ τῶν συνδέσμων τῆς φύσεως προσέλαβε , καὶ οὐκ ὀλίγον γε τοῦτο . πολλαχόθι μὲν γὰρ ἑξαπλάσιος , πολλαχόθι δὲ καὶ δεκαπλάσιος τῷ πάχει τοῦ νεύρου φαίνεται . καὶ προσηκόντως ἄρα τοιοῦτός τε καὶ τηλικοῦτος ἐγένετο , μέλλων γε καὶ τὴν τοῦ νεύρου καὶ τὴν τοῦ συνδέσμου χρείαν παρέξειν . συνδεῖ μὲν γὰρ τὸν μῦν τοῖς ὑποκειμένος ὀστοῖς , εἰς ἃ καταφύεται , καὶ ταύτῃ μὲν οὐδὲν διαφέρει συνδέσμου · αἰσθάνεται δὲ καὶ κινεῖται , καὶ ταύτῃ πάλιν νεύρου μετέχει . μείζων δὲ ἐγένετο τοῦ νεύρου , μέλλων γε κινήσειν αὐτὸς τὸ ὀστοῦν . καταφύεται γὰρ ὡς τὸ πολὺ πᾶς τένων εἰς ὀστοῦ μὲν πέρας παρηλειμμένον χόνδρῳ , οὐ μὴν τὸ τυχόν γε τούτου πέρας , οὐδ’ ὡς ἔτυχεν αὐτὸς , ἀλλ’ αὐτὸς μὲν πλατυνθεὶς , ἑλίττεται περὶ τοῦ ὀστοῦ τὸ ἄνω , ὃ καλεῖται κεφαλή . οὕτως γὰρ ἔμελλεν ὑπὸ τοῦ μυὸς ἑλκόμενος ὁ τένων αὐτὸς συμφυὲς ὂν αὐτῷ τὸ ὑποκείμενον ὀστοῦν συνεφέλκεσθαι . δεσμοῦ μὲν γὰρ ἀσφαλοῦς τινος ἔδει τῷ μυῒ πρὸς τὸ κινηθησόμενον ὀστοῦν ὑφ’ ἑαυτοῦ , καὶ οὐδὲν ἦν ἐπιτηδειότερον συνδέσμου εἰς τοῦτο . τὸ δὲ νεῦρον τὸ ἀπ’ ἐγκεφάλου , ὁδός τις ὂν δυνάμεως κινητικῆς , ἕνεκα τοῦ μεταδοῦναι ταύτης συμπαρεξετάθη τε καὶ συνανεμίχθη τῷ συνδέσμῳ , καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοῖν ὁ τένων ἐγένετο .
Lemmas: λείπω δέ ἄν ἔτι περί ὁ ὁ τένων φύσις λέγω πρός ὁ μηδείς ἀσαφής ὑπολείπω ὁ ἑξῆς λόγος . ὅτι μέν οὖν οἷος μικτός τις ὁ φύσις εἰμί ὁ τένων ἐκ τε ὁ σύνδεσμος καί ὁ νεῦρον , λέγω μέν οὖν καί οὗτος πρόσθεν , ἀλλά ὁ λογισμός αὐτός παραλείπω , νῦν δέ πρόσκειμαι . σκληρός εἰμί ὁ τένων νεῦρον τοσοῦτος , ὅσος σύνδεσμος μαλακός , ἀλλά καί ὁ ὄγκος ὁ σῶμα τηλικοῦτος , οἷος ἐκ ἄμφω μάλα γίγνομαι , καί σύνδεσμος μέν ἅπας ἀναίσθητος , νεῦρον δέ ἅπας αἰσθητικός . ὁ δέ τένων οὔτε ἀναίσθητος , ὅτι καί νεῦρον μετέχω , οὔτε οὕτως αἰσθητικός , ὡς ὁ νεῦρον , οὐ γάρ εἰμί νεῦρον μόνος . εἰς ὅσος οὖν μέτειμι αὐτός σύνδεσμος φύσις , εἰς τοσοῦτος ἀμβλύνω ὁ ὁ αἴσθησις ἀκριβής . ἀλλά ἐͅκ ὁ φύω μέν ἐκ ὁ τελευτή ὁ μῦς ὁ τένων , καταφύω δέ εἰς ὁ κεφαλή αὐτός ὁ τε νεῦρον καί ὁ σύνδεσμος , εἶτα εἰς ὅλος διασπείρω ὁ μῦς , εὔλογος ἐκ ἄμφω γίγνομαι ὁ τένων . σαφής δέ ἄν μανθάνω αὐτός διά ὁ ἀνατομή . ἐναργής γάρ ὁράω ὁ μέν ἀρχή , ὅς καλέω κεφαλή μῦς , νευρώδης , ὁ δέ μέσος σαρκώδης , ἵνα περ ὁ καλέω κοιλία ὁ μῦς εἰμί . ἐντεῦθεν δέ αὖθις ἀεί καί μάλα ἔτι νευρώδης γίγνομαι κατά ὁ αὐτός ὁ πρόσθεν ἀναλογία . καί τέλος εἰς τοσοῦτος μάλα νευρώδης φαίνω ὁ κάτω πέρας , εἰς ὅσος περ καί κατά ὁ κεφαλή . ὁ δέ νεῦρον ὁ καθήκω εἰς αὐτός κατά μέν ὁ πρῶτος ἔμφυσις εἰς ὀλίγος νέμω μοῖρα · ἐκεῖνος δέ αὖθις εἰς ἕτερος τέμνω , καί οὗτος τέμνω αὖθις εἰς ἄλλος , καί μέχρι τοσοῦτος ὁ σχίσις προέρχομαι , ὥστε εἰς ὑμενώδης καί πάνυ λεπτός ἴς τελευτάω , καί πάλιν ἐκ οὗτος ὁ μόριον συνέρχομαι πρός ἀλλήλων καί ποιέω νεῦρον , μέγας μέν ὁ ὄγκος ὁ ἔμπροσθεν , ἐλαχύς δέ ὁ πλῆθος , ἐν ὁ τελευτή ὁ μῦς ἴσος ὁ ἀριθμός καί ὁ μέγεθος οὗτος ὁ κατά ὁ πρῶτος ἀρχή γίγνομαι . ἐπεί δέ αὖθις ὁ τένων φύω πολύς μέγας ὁ καθήκω εἰς ὁ μῦς νεῦρον , δῆλος οὖν , ὡς οὐ ἐκ ὁ νεῦρον μόνος γίγνομαι , ἀλλά τις καί ὁ σύνδεσμος ὁ φύσις προσλαμβάνω , καί οὐ ὀλίγος γε οὗτος . πολλαχόθι μέν γάρ ἑξαπλάσιος , πολλαχόθι δέ καί δεκαπλάσιος ὁ πάχος ὁ νεῦρον φαίνω . καί προσηκόντως ἄρα τοιοῦτος τε καί τηλικοῦτος γίγνομαι , μέλλω γε καί ὁ ὁ νεῦρον καί ὁ ὁ σύνδεσμος χρεία παρέχω . συνδέω μέν γάρ ὁ μῦς ὁ ὑποκέννυμι ὀστέον , εἰς ὅς καταφύω , καί ταύτῃ μέν οὐδείς διαφέρω σύνδεσμος · αἰσθάνομαι δέ καί κινέω , καί ταύτῃ πάλιν νεῦρον μετέχω . μέγας δέ γίγνομαι ὁ νεῦρον , μέλλω γε κινέω αὐτός ὁ ὀστέον . καταφύω γάρ ὡς ὁ πολύς πᾶς τένων εἰς ὀστέον μέν πέρας παρηίπω χόνδρος , οὐ μήν ὁ τυγχάνω γε οὗτος πέρας , οὐδέ ὡς τυγχάνω αὐτός , ἀλλά αὐτός μέν πλατύνω , ἑλίσσω περί ὁ ὀστέον ὁ ἄνω , ὅς καλέω κεφαλή . οὕτως γάρ μέλλω ὑπό ὁ μῦς ἕλκω ὁ τένων αὐτός συμφυής εἰμί αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ὀστέον συνεφέλκω . δεσμός μέν γάρ ἀσφαλής τις δέω ὁ μῦς πρός ὁ κινέω ὀστέον ὑπό ἑαυτοῦ , καί οὐδείς εἰμί ἐπιτήδειος σύνδεσμος εἰς οὗτος . ὁ δέ νεῦρον ὁ ἀπό ἐγκέφαλος , ὁδός τις εἰμί δύναμις κινητικός , ἕνεκα ὁ μεταδίδωμι οὗτος συμπαρεκτείνω τε καί συναναμείγνυμι ὁ σύνδεσμος , καί οὕτως ἐκ ἄμφω ὁ τένων γίγνομαι .