galenus.de-motu-musculorum-libri-ii 2.5
Οὐκ οὖν πιστὸς ὁ λόγος ὁ τὰς τοῖς κοιμωμένοις τε καὶ κεκαρωμένοις γινομένας ἐνεργείας φυσικὰς ἁπάσας εἶναι λέγων · οὐ γὰρ ἀληθὲς ἐν τῷ καθόλου τὸ τοιοῦτο . τί γὰρ , ὅτι μεταφέρουσι καὶ κινοῦσι παντοίως τὰ κῶλα ; τί δ’ , ὅτι φθέγγονται κοιμώμενοι ; μὴ καὶ ταῦτα φύσεως ἔργα φήσουσιν ; ἀλλ’ οὐ παρακολουθοῦμεν αὐτοῖς τῇ διανοίᾳ γιγνομένοις , ἐρεῖ τις ἴσως . οὐδὲ γὰρ τῇ τῶν βλεφάρων κινήσει διὰ παντὸς , οὐδ’ , ὅταν δημηγορῇς , ἢ ῥητορεύῃς , ἢ διαλέγῃ , προσέχεις τῇ διανοίᾳ ταῖς τῶν μορίων ἁπάντων κινήσεσιν , οὐδ’ , ὅταν Ἀθήναζε βαδίζῃς ἐκ Πειραιῶς , πάσαις ταῖς ἐπὶ μέρος ἐνεργείαις τῶν σκελῶν . οἱ μέν γε φροντισταὶ πολλάκις ἔλαθον αὑτοὺς τὴν ὁδὸν διανύσαντες καὶ παρελθόντες τὸ χωρίον , ἐφ’ ὅ τὴν ἀρχὴν ὥρμησαν . ἆρ’ οὖν τὸ βαδίζειν οὔτε ψυχῆς ἔργον οὔτε καθ’ ὁρμὴν γίνεται ; ὁμοίως γὰρ ἡμᾶς ἔοικεν ἥ τε νῦν διαλανθάνειν βάδισις , ἥ τ’ ἐν τοῖς ὕπνοις , κίνησις μὲν τῶν κινουμένων μορίων , ἐνέργεια δὲ τονικὴ τῶν μὴ κινουμένων . ὥσθ’ , ἣν ἂν αἰτίαν ἐπὶ τῶν ἐγρηγορότων εἴπῃς τοῦ μὴ παρακολουθεῖν πολλάκις ταῖς κατὰ μέρος ἐνεργείας , ταύτην ἐπὶ τοὺς κοιμωμένους τε καὶ κεκαρωμένους μεταφέρειν , καὶ μηκέτι θαυμάζειν , πῶς πολλὰ τῶν καθ’ ὁρμὴν ἔργων καὶ τούτοις γίνεται . τὸ δ’ ἀποροῦντα τῆς αἰτίας ἑτοίμως ἀποφαίνεσθαι , μηδὲν τῶν τοιούτων ἔργων γίγνεσθαι καθ’ ὁρμὴν , ὅρα μὴ προπετὲς ᾖ . εἰ μὲν οὖν μηδενὶ κριτηρίῳ σαφεστέρῳ τὰ τοιαῦτα κρίνεσθαι δύναται , πότερα προαιρέσεως ἢ φύσεώς ἐστιν ἔργα , τί ἄλλο ἢ τὸ μηδὲν δεῖν ὑπὲρ αὐτῶν ἀποφαίνεσθαι περαίνεται ; καὶ δίκαιον ἀπορητικοὺς γίνεσθαι μᾶλλον ἐπί γε τῶν . τοιούτων , ἢ προπετῶς δογματίζειν . εἰ δ’ ἔχομεν ἐναργέστατον κριτήριον τῶν καθ’ ὁρμὴν ἔργων , ὥσπερ οὖν ἔχομεν , ἀποφαινώμεθα θαῤῥοῦντες , οὐ μόνον ἕκαστον τῶν εἰρημένων , ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναπνοὴν αὐτὴν γίνεσθαι καθ’ ὁρμὴν , ἄχρι γ’ ἂν ὑποπίπτειν καὶ αὐτὴ φαίνηται τῷ κριτηρίῳ . τί τοίνυν ἐστὶν , ᾧ κρίνομεν τὰ καθ’ ὁρμὴν ἔργα ; πολλά σοι νομίζω δώσειν , οὐχ ἓν κριτήριον , ἅπαντα ἀλλήλοις ὁμολογοῦντα . καὶ γὰρ εἰ τὰ γινόμενα παῦσαι προελόμενος δύναιο , καὶ εἰ μὴ γινόμενα ποιῆσαι , καθ’ ὁρμήν ἐστιν . εἰ τοίνυν πρὸς τούτοις καὶ τοῦ θᾶττον ἢ βραδύτερον αὐτὰ γίνεσθαι , καὶ τοῦ πυκνοτέρου ἢ ἀραιοτέρου ἐξουσίαν ἔχοις , ἆρ’ οὐ παντοίως φανερὸν δουλεῦσαι τοὖργον τῇ προαιρέσει ; ἀρτηρίας μὲν οὖν κίνησιν καὶ καρδίας οὔτε παύειν , οὔτ’ ἐπεγείρειν , οὔτε πυκνοτέραν , οὔτ’ ἀραιοτέραν , οὔτε θάττονα ποιῆσαι ἡ προαίρεσις δύναται . διὰ τοῦτο οὐδὲ ψυχῆς ἔργα τά γε τοιαῦτα εἶναί φασιν , ἀλλὰ φύσεως ὑπάρχειν . τὴν δὲ τῶν σκελῶν κίνησιν εἰς πάντα ταῦτα ὁ λογισμὸς ῥυθμίζει . καὶ γὰρ καὶ καταπαύειν γιγνομένην , καὶ πάλιν ἐπεγείρειν ἠρεμοῦσαν , καὶ θάττονα , καὶ βραδυτέραν , καὶ ἀραιοτέραν , καὶ πυκνοτέραν ἐργάζεσθαι δύναται . τὰ δ’ αὐτὰ ταῦτα καὶ περὶ τὴν τῆς ἀναπνοῆς γίνεται κίνησιν , ἐνέργειαν μὲν οὖσαν τῶν φρενῶν καὶ τῶν τοῦ θώρακος μυῶν , ὡς ἐν τοῖς περὶ τῶν τῆς ἀναπνοῆς αἰτίων ἀποδείκνυται , ψυχῆς δὲ ἔργον , οὐ φύσεως , ὑπάρχουσαν , εἴπερ τὸ κινεῖν τοὺς μῦς ψυχῆς ἔργον ἐστίν . οὐ δίκαιον δ’ , ἐν οἷς ἀποροῦμεν αἰτίας , ἀφίστασθαι τῶν ἐναργῶς γιγνωσκομένων . ἐναργῶς μὲν οὖν γιγνώσκεται τὰ κριτήρια τῶν κατὰ προαίρεσιν ἐνεργειῶν · ἀποροῦμεν δὲ αἰτίας , ἐν οἷς οὐ παρακολουθοῦμεν τοῖς κατὰ μέρος ἔργοις . ὁ μὲν οὖν τοῖς ἐναργέσιν ἀπιστῶν ἀναίσθητος , ὁ δ’ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων ἑτοίμως ἀποφαινόμενος προπετὴς , ὁ δὲ διὰ τὴν ἐν τούτοις ἀσάφειαν ὑποπτεύων . καὶ τὰ σαφῆ τῶν τῆς ἀπορίας ἐραστῶν ἐστιν , ὁ δ’ οὐ μόνον ὑποπτεύων , ἀλλὰ καὶ ἀνατρέπειν ἀξιῶν τὰ σαφῆ διὰ τὸ τῶν ἀπόρων ἀσαφὲς ἀβέλτερος ἐσχάτως . μὴ τοίνυν ἡμεῖς ἑκόντες μήτ’ ἀναίσθηται γιγνώμεθα , μήτ’ ἀπορίας ζηλωταὶ , μήτ’ ἀβέλτεροι , μήτ’ ἄλλο μηδὲν τῶν τοιούτων , ἀλλ’ , ὅπερ ὀρθῶς τε ἔχει καὶ μετρίοις ἀνθρώποις προσήκει , τὸ μὲν ἐναργὲς ἑτοίμως λαμβάνωμεν , τὸ δ’ ἄπορον κατὰ σχολὴν ζητῶμεν . ἐναργὲς μὲν οὖν τὸ τῆς ἀναπνοῆς δεσπόζειν τὴν προαίρεσιν , ἄπορον δὲ τὸ , διὰ τίνα αἰτίαν οὐ παρακολουθοῦμεν τῇ διανοίᾳ πολλαῖς τῶν καθ’ ὁρμὴν ἐνεργειῶν . θέντες οὖν ἤδη τὸ ἐναργὲς , ἐπὶ τὴν τῆς αἰτίας ζήτησιν μεταβῶμεν , μηκέτ’ ἐν αὐτῇ πάντως διατεινόμενοι , μηδὲ τὴν ἀλήθειαν φάσκοντες εὑρηκέναι πω , κᾂν ὅτι μάλιστα τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ᾖ πιθανωτέρα . καίτοι οὐδὲ εἴρηκέ τις , ὡς ἐγὼ νομίζω , τὴν αἰτίαν , ἀλλὰ τὴν ζήτησιν μόνον τῆς ἀπορίας γράφοντες , ἣν ἐγὼ νῦν δὴ πέπαυμαι λέγων , αἰτίαν ᾠήθησαν εὑρηκέναι . χρὴ μὲν οὖν ἀποδέχεσθαι κᾀκείνους , εἴθ’ εὗρον , εἴθ’ εὑρεῖν ἔσπευσαν , χρὴ δὲ μηδ’ αὐτοὺς ὀκνεῖν ἐξευρίσκειν τὰ λείποντα .
Lemmas: οὐ οὖν πιστός ὁ λόγος ὁ ὁ ὁ κοιμάω τε καί καρόω γίγνομαι ἐνέργεια φυσικός ἅπας εἰμί λέγω · οὐ γάρ ἀληθής ἐν ὁ καθόλου ὁ τοιοῦτος . τίς γάρ , ὅτι μεταφέρω καί κινέω παντοίως ὁ κῶλον ; τίς δέ , ὅτι φθέγγομαι κοιμάω ; μή καί οὗτος φύσις ἔργον φημί ; ἀλλά οὐ παρακολουθέω αὐτός ὁ διάνοια γίγνομαι , λέγω τις ἴσως . οὐδέ γάρ ὁ ὁ βλέφαρον κίνησις διά πᾶς , οὐδέ , ὅταν δημηγορέω , ἤ ῥητορεύω , ἤ διαλέγω , προσέχω ὁ διάνοια ὁ ὁ μόριον ἅπας κίνησις , οὐδέ , ὅταν Ἀθήναζε βαδίζω ἐκ Πειραιεύς , πᾶς ὁ ἐπί μέρος ἐνέργεια ὁ σκέλος . ὁ μέν γε φροντιστής πολλάκις λανθάνω ἑαυτοῦ ὁ ὁδός διανύω καί παρέρχομαι ὁ χωρίον , ἐπί ὅς ὁ ἀρχή ὁρμάω . ἆρα οὖν ὁ βαδίζω οὔτε ψυχή ἔργον οὔτε κατά ὁρμή γίγνομαι ; ὅμοιος γάρ ἐγώ ἔοικα ὁ τε νῦν διαλανθάνω βάδισις , ὁ τε ἐν ὁ ὕπνος , κίνησις μέν ὁ κινέω μόριον , ἐνέργεια δέ τονικός ὁ μή κινέω . ὥστε , ὅς ἄν αἰτία ἐπί ὁ ἐγείρω λέγω ὁ μή παρακολουθέω πολλάκις ὁ κατά μέρος ἐνέργεια , οὗτος ἐπί ὁ κοιμάω τε καί καρόω μεταφέρω , καί μηκέτι θαυμάζω , πῶς πολύς ὁ κατά ὁρμή ἔργον καί οὗτος γίγνομαι . ὁ δέ ἀπορέω ὁ αἰτία ἑτοῖμος ἀποφαίνω , μηδείς ὁ τοιοῦτος ἔργον γίγνομαι κατά ὁρμή , ὁράω μή προπετής εἰμί . εἰ μέν οὖν μηδείς κριτήριον σαφής ὁ τοιοῦτος κρίνω δύναμαι , πότερος προαίρεσις ἤ φύσις εἰμί ἔργον , τίς ἄλλος ἤ ὁ μηδείς δέω ὑπέρ αὐτός ἀποφαίνω περαίνω ; καί δίκαιος ἀπορητικός γίγνομαι μάλα ἐπί γε ὁ . τοιοῦτος , ἤ προπετής δογματίζω . εἰ δέ ἔχω ἐναργής κριτήριον ὁ κατά ὁρμή ἔργον , ὥσπερ οὖν ἔχω , ἀποφαίνω θαρσέω , οὐ μόνος ἕκαστος ὁ λέγω , ἀλλά καί ὁ ἀναπνοή αὐτός γίγνομαι κατά ὁρμή , ἄχρι γε ἄν ὑποπίπτω καί αὐτός φαίνω ὁ κριτήριον . τίς τοίνυν εἰμί , ὅς κρίνω ὁ κατά ὁρμή ἔργον ; πολύς σύ νομίζω δίδωμι , οὐ εἷς κριτήριον , ἅπας ἀλλήλων ὁμολογέω . καί γάρ εἰ ὁ γίγνομαι παύω προαιρέω δύναμαι , καί εἰ μή γίγνομαι ποιέω , κατά ὁρμή εἰμί . εἰ τοίνυν πρός οὗτος καί ὁ ταχύς ἤ βραδύς αὐτός γίγνομαι , καί ὁ πυκνός ἤ ἀραιός ἐξουσία ἔχω , ἆρα οὐ παντοίως φανερός δουλεύω ἔργον ὁ προαίρεσις ; ἀρτηρία μέν οὖν κίνησις καί καρδία οὔτε παύω , οὔτε ἐπεγείρω , οὔτε πυκνός , οὔτε ἀραῖος , οὔτε ταχύς ποιέω ὁ προαίρεσις δύναμαι . διά οὗτος οὐδέ ψυχή ἔργον ὁ γε τοιοῦτος εἰμί φημί , ἀλλά φύσις ὑπάρχω . ὁ δέ ὁ σκέλος κίνησις εἰς πᾶς οὗτος ὁ λογισμός ῥυθμίζω . καί γάρ καί καταπαύω γίγνομαι , καί πάλιν ἐπεγείρω ἠρεμέω , καί ταχύς , καί βραδύς , καί ἀραῖος , καί πυκνός ἐργάζομαι δύναμαι . ὁ δέ αὐτός οὗτος καί περί ὁ ὁ ἀναπνοή γίγνομαι κίνησις , ἐνέργεια μέν εἰμί ὁ φρήν καί ὁ ὁ θώραξ μῦς , ὡς ἐν ὁ περί ὁ ὁ ἀναπνοή αἴτιος ἀποδείκνυμι , ψυχή δέ ἔργον , οὐ φύσις , ὑπάρχω , εἴπερ ὁ κινέω ὁ μῦς ψυχή ἔργον εἰμί . οὐ δίκαιος δέ , ἐν ὅς ἀφοράω αἰτία , ἀφίστημι ὁ ἐναργής γιγνώσκω . ἐναργής μέν οὖν γιγνώσκω ὁ κριτήριον ὁ κατά προαίρεσις ἐνέργεια · ἀφοράω δέ αἰτία , ἐν ὅς οὐ παρακολουθέω ὁ κατά μέρος ἔργον . ὁ μέν οὖν ὁ ἐναργής ἀπιστέω ἀναίσθητος , ὁ δέ ὑπέρ ὁ ἄπορος ἑτοῖμος ἀποφαίνω προπετής , ὁ δέ διά ὁ ἐν οὗτος ἀσάφεια ὑποπτεύω . καί ὁ σαφής ὁ ὁ ἀπορία ἐραστής εἰμί , ὁ δέ οὐ μόνος ὑποπτεύω , ἀλλά καί ἀνατρέπω ἀξιόω ὁ σαφής διά ὁ ὁ ἄπορος ἀσαφής ἀβέλτερος ἔσχατος . μή τοίνυν ἐγώ ἑκών μήτε ἀναισθάνομαι γίγνομαι , μήτε ἀπορία ζηλωτής , μήτε ἀβέλτερος , μήτε ἄλλος μηδείς ὁ τοιοῦτος , ἀλλά , ὅς ὀρθός τε ἔχω καί μέτριος ἄνθρωπος προσήκω , ὁ μέν ἐναργής ἑτοῖμος λαμβάνω , ὁ δέ ἄπορος κατά σχολή ζητέω . ἐναργής μέν οὖν ὁ ὁ ἀναπνοή δεσπόζω ὁ προαίρεσις , ἄπορος δέ ὁ , διά τίς αἰτία οὐ παρακολουθέω ὁ διάνοια πολύς ὁ κατά ὁρμή ἐνέργεια . τίθημι οὖν ἤδη ὁ ἐναργής , ἐπί ὁ ὁ αἰτία ζήτησις μεταβαίνω , μηκέτι ἐν αὐτός πάντως διατείνω , μηδέ ὁ ἀλήθεια φάσκω εὑρίσκω πω , ἔͅν ὅτι μάλα ὁ ἔμπροσθεν λέγω εἰμί πιθανός . καίτοι οὐδέ λέγω τις , ὡς ἐγώ νομίζω , ὁ αἰτία , ἀλλά ὁ ζήτησις μόνος ὁ ἀπορία γράφω , ὅς ἐγώ νῦν δή παύω λέγω , αἰτία οἴομαι εὑρίσκω . χρή μέν οὖν ἀποδέχομαι κᾀκέϊνος , εἴτε εὑρίσκω , εἴτε εὑρίσκω σπεύδω , χρή δέ μηδέ αὐτός ὀκνέω ἐξευρίσκω ὁ λείπω .