galenus.de-morborum-temporibus-liber 7
Αὐτὴ μὲν οὖν ἡ τομὴ τῶν εἰς ἀπυρεξίαν ληγόντων ἁπάντων ἐστὶ πυρετῶν , ἀμφημερινῶν , τριταίων , τεταρταίων , ὡς ἓξ ἐχόντων τὰ μέρη διαφέροντα ἀλλήλων ἰδέαις εὐσήμοις · ἑτέρα δὲ , τῶν μὴ διαλειπόντων , εἰς πέντε μέρη διαιρουμένων . εἰσὶ δὲ καὶ οὗτοι πάμπολλοι , τινὲς μὲν ἑκάστης ἡμέρας παροξυνόμενοι , τινὲς δὲ διὰ τρίτης · οὐ μὴν οἵ γε διὰ τετάρτης πολλάκις , ἀλλ’ ἐν τῷ σπανίῳ , φαίνονται γινόμενοι · τὸ πλεῖστον γὰρ αὐτῶν γένος εἰς ἀπυρεξίαν παύεται . διττὴ δὲ καὶ τούτων ἐστὶν ἡ ἰδέα τῶν εἰς ἀπυρεξίαν μὴ παυομένων , ἀμφημερινῶν , τριταίων , τεταρταίων . ἔνιοι μὲν γὰρ αὐτῶν καὶ τὸ μέγεθος ἀποτίθενται τοῦ σφυγμοῦ καὶ τὸ τάχος καὶ τὴν πυκνότητα καὶ τὴν σκληρότητα · τινὲς δὲ τὰ μὲν ἄλλα τρία πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανάγουσι , φυλάττουσι δὲ ταχύτητα οἱ μὲν πλεῖον , οἱ δὲ ἧττον . ἀλλ’ οὐ τοῦ νῦν παρόντος λόγου περὶ ἐκείνων διαιρεῖσθαι · πρόκειται γὰρ ἐξαριθμῆσαι τὰ μόρια τῆς περιόδου καθ’ ἕκαστον γένος νοσήματος . εἰρηκότες οὖν ὀλίγον ἔμπροσθεν , ὡς ἕξ εἰσι τὰ πάντα κατὰ τοὺς διαλείποντας πυρετοὺς , ἑξῆς διερχόμεθα τὰ μέρη τῶν μὴ διαλειπόντων , πέντε εἶναι λέγοντες , ὅταν τὰ μὲν ἄλλα παραπλησίως αὐτοῖς ὑπάρχῃ , μόνον δὲ λείπῃ τὸ τῆς ἀπυρεξίας . ἡ δ’ ἐν τοῖς ἄλλοις μέρεσιν ὁμοιότης ἔξ ἀνάγκης ἐστὶ , τὸ τῆς εἰσβολῆς τῶν παροξυσμῶν μετὰ συστολῆς γίγνεσθαι , ὀνομάζω δ’ οὕτω τὸ μετὰ τοῦ ψύχεσθαι , τούτῳ γὰρ ἕπεται κατὰ τοὺς σφυγμοὺς εἴσω μᾶλλον κινεῖσθαι μετὰ μικρότητος , ἀποχωροῦντος εἰς τὰ σπλάγχνα τοῦ αἵματος , ᾧ πάλιν ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ τῆς ἀνωμαλίας , εἶθ’ ἑξῆς τὸ τῆς ἀναβάσεως , ἀκμῆς τε καὶ παρακμῆς . ἐφ’ ὧν μέντοι χωρὶς αἰσθητῆς συστολῆς εἰσβολὴ γίγνεται παροξυσμοῦ , τοὺς τρεῖς καιροὺς εἰς ἕνα μεταπίπτειν ἀναγκαῖόν ἐστι , καὶ γίγνεσθαι τὸ σύμπαν μέχρι τῆς ἀκμῆς ἀνάβασιν . ὅπου γὰρ οὐκ ἐγένετο συστολὴ , δῆλον ὡς οὐδ’ ἀνωμαλία . τὴν δὲ ἀκμὴν οὐδ’ ἄν ποτε εἶδον ἀπολείπουσαν , ἀλλ’ ἀεὶ διαμένουσαν αἰσθητὴν ἰσότητα κατὰ πάντας τοὺς πυρετοὺς ἐπί τινα χρόνον · εἰσβολὴν μέντοι μυριάκις ἐθεασάμην ἄνευ τῶν εἰρημένων τῆς ἀρχῆς συμπτωμάτων , ὧν τὸ μὲν κυριώτατον ἦν ἁπάσαις ὀλίγου δεῖν ταῖς ἀρχαῖς ἡ ψύξις συνοῦσα τῶν παροξυσμῶν , ὥσπερ καὶ ἡ ἐπὶ τὰ ἔσω τῶν ἀρτηριῶν κίνησις , ὑπὲρ ἧς εἴρηται μὲν ἐπιπλέον ἐν τῇ περὶ τῶν σφυγμῶν πραγματείᾳ , κατὰ δὲ τὸν ἐνεστῶτα λόγον ἀρκεῖ τῷ τάχει τῆς συστολῆς ἀφορίζειν αὐτήν . ὅσα δ’ ἄλλα συμπτώματά τε καὶ σημεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν παροξυσμῶν ἐστιν ἴδια , προείρηται τὰ μὲν ἐπιγινόμενα τῇ περιψύξει , τὰ δ’ ἄλλα ἄλλως συμβαίνειν · σμικρότης μὲν τῶν σφυγμῶν καὶ ἀραιότης καὶ βραδυτὴς διαστολῆς ἐπὶ τῇ καταψύξει , ῥῖγος δ’ ἐπ’ ἄλλαις προφάσεσιν , ἃς ἐν ταῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίαις εἴπομεν . ἀλλ’ ὅλον τὸ γένος τοῦτο τῶν παροξυσμῶν παντάπασιν , ὡς ἔφην , ἀπόλλυται , καὶ πολλοὺς πολλάκις ἡμεῖς ἐκωλύσαμεν ὑπὸ τῶν θαυμαστῶν τούτων ἰατρῶν ἤτοι γ’ ἐπὶ τὸ λουτρὸν πεμφθέντας , ἢ τροφὴν προσενέγκασθαι κελευθέντας , ὡς ὑπερβεβηκότας ἤδη τὰς ὑπόπτους ὥρας τοῦ παροξυσμοῦ . συμβαίνει δὲ αὐτοὺς ἀγνοοῦντας ἀκριβῶς ἅπτεσθαι τῆς ἀρτηρίας , ἐν τοῖς τοιούτοις σφάλμασι καθίστασθαι . ἅπασι γὰρ τοῖς οὕτω παροξυνομένοις ἡ συστολὴ θάττων γίγνεται · γνωρίζειν δ’ αὐτὴν οὐ παντός ἐστιν , ἀλλὰ δεῖται μάλιστα τοῦτο τὸ ἔργον , εἴπερ τι καὶ ἄλλο τῆς τέχνης , ἀσκήσεως ἱκανῆς , ἣν οὐχ οὐχ οἷόν τε ποιήσασθαι , πρὶν τεχνωθῆναι τὸν εἰρημένον ὑφ’ ἡμῶν τρόπον ἐν τῷ πρώτῳ τῆς διαγνώσεως τῶν σφυγμῶν . εἰ μὲν οὖν τις εἴη γνωστικὸς τῆς συστολῆς τῶν ἀρτηριῶν , ἐγχωρεῖ τούτῳ τίθεσθαι τοῦτ’ αὐτὸ τὸ μέρος τοῦ παροξυσμοῦ , καθ’ ὃ τὴν συστολὴν ὠκυτέραν ἐγνώρισε γεγενημένην ἄνευ τῆς διαστολῆς , ἀρχὴν τῆς περιόδου · τὸ δ’ ἐφεξῆς τῷδε ἐπανάβασιν , ἄχρι τῆς ἀκμῆς · εἰ δὲ μὴ γνωρίζοι μηδὲ τοῦτο , ﻿ φαίνοιτο δὲ ἀθλίπτως αὐτῷ παντοίως ἡ εἰσβολὴ γεγενημένη , τὸ μέχρι τῆς ἀκμῆς μέρος τοῦ παροξυσμοῦ πᾶν ἐπανάβασιν , ἢ ἐπίδοσιν , ἢ αὔξησιν ὀνομάσει · τέμνων δ’ αὐτὴν εἰς πρῶτα καὶ τελευταῖα καὶ μέσα κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἦττον , οὐκ εἴδεσι διαφόροις , ὡς ἔμπροσθεν ἔλεγον ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν περιψύξεων . ἐν τοῖς τοιούτοις οὖν πυρετοῖς οἱ πάντες ἔσονται καιροὶ τρεῖς , αὔξησις , ἀκμὴ , μείωσις · οὐδὲν γὰρ χεῖρον οὐδὲ μείωσιν ὀνομάζειν τὸν καιρὸν ἐκεῖνον , ἐν ᾧ τοῦ μεγέθους ἀφαιρεῖταί τι τοῦ πυρετοῦ · ἐν ὅσοις δ’ οὐκ ἔστι περίοδος , οἷον καὶ τοῖς συνόχοις ὀνομαζομένοις , τούτοις τοῖς πυρετοῖς οὔτε παροξυσμὸς ὅλως τίς ἐστιν , οὔτε τὰ προειρημένα μέρη , τὰ μέντοι τῆς ὅλης νόσου μόρια κατὰ διαφέροντας χρόνους καὶ τούτοις ἐστὶν , ἑτέροις τρόποις διαγινωσκόμενα παρὰ τοὺς ἐν τοῖς παροξυσμοῖς καιροὺς , οὓς ὀλίγον ὕστερον ἐρῶ , καὶ μάλιστα ὅτι σφάλλονται πάντες ἐν αὐτοῖς ἰατροὶ , καίτοιγε Ἱπποκράτους ὀρθότατα διδάξαντος ὑπὲρ αὐτῶν .
Lemmas: αὐτός μέν οὖν ὁ τομή ὁ εἰς ἀπυρεξία λήγω ἅπας εἰμί πυρετός , ἀμφημερινός , τριταῖος , τεταρταῖος , ὡς ἕξ ἔχω ὁ μέρος διαφέρω ἀλλήλων ἰδέα εὔσημος · ἕτερος δέ , ὁ μή διαλείπω , εἰς πέντε μέρος διαιρέω . εἰμί δέ καί οὗτος πάμπολυς , τις μέν ἕκαστος ἡμέρα παροξύνω , τις δέ διά τρίτος · οὐ μήν ὁ γε διά τέταρτος πολλάκις , ἀλλά ἐν ὁ σπάνιος , φαίνω γίγνομαι · ὁ πολύς γάρ αὐτός γένος εἰς ἀπυρεξία παύω . δισσός δέ καί οὗτος εἰμί ὁ ἰδέα ὁ εἰς ἀπυρεξία μή παύω , ἀμφημερινός , τριταῖος , τεταρταῖος . ἔνιοι μέν γάρ αὐτός καί ὁ μέγεθος ἀποτίθημι ὁ σφυγμός καί ὁ τάχος καί ὁ πυκνότης καί ὁ σκληρότης · τις δέ ὁ μέν ἄλλος τρεῖς πρός ὁ κατά φύσις ἐπανάγω , φυλάσσω δέ ταχύτης ὁ μέν πολύς , ὁ δέ ἥσσων . ἀλλά οὐ ὁ νῦν πάρειμι λόγος περί ἐκεῖνος διαιρέω · πρόκειμαι γάρ ἐξαριθμέω ὁ μόριον ὁ περίοδος κατά ἕκαστος γένος νόσημα . λέγω οὖν ὀλίγος ἔμπροσθεν , ὡς ἕξ εἰμί ὁ πᾶς κατά ὁ διαλείπω πυρετός , ἑξῆς διέρχομαι ὁ μέρος ὁ μή διαλείπω , πέντε εἰμί λέγω , ὅταν ὁ μέν ἄλλος παραπλήσιος αὐτός ὑπάρχω , μόνος δέ λείπω ὁ ὁ ἀπυρεξία . ὁ δέ ἐν ὁ ἄλλος μέρος ὁμοιότης ἐκ ἀνάγκη εἰμί , ὁ ὁ εἰσβολή ὁ παροξυσμός μετά συστολή γίγνομαι , ὀνομάζω δέ οὕτως ὁ μετά ὁ ψύχω , οὗτος γάρ ἕπομαι κατά ὁ σφυγμός εἴσω μάλα κινέω μετά μικρότης , ἀποχωρέω εἰς ὁ σπλάγχνον ὁ αἷμα , ὅς πάλιν ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ ὁ ἀνωμαλία , εἶτα ἑξῆς ὁ ὁ ἀνάβασις , ἀκμή τε καί παρακμή . ἐπί ὅς μέντοι χωρίς αἰσθητός συστολή εἰσβολή γίγνομαι παροξυσμός , ὁ τρεῖς καιρός εἰς εἷς μεταπίπτω ἀναγκαῖος εἰμί , καί γίγνομαι ὁ σύμπας μέχρι ὁ ἀκμή ἀνάβασις . ὅπου γάρ οὐ γίγνομαι συστολή , δῆλος ὡς οὐδέ ἀνωμαλία . ὁ δέ ἀκμή οὐδέ ἄν ποτέ ὁράω ἀπολείπω , ἀλλά ἀεί διαμένω αἰσθητός ἰσότης κατά πᾶς ὁ πυρετός ἐπί τις χρόνος · εἰσβολή μέντοι μυριάκις θεάομαι ἄνευ ὁ λέγω ὁ ἀρχή σύμπτωμα , ὅς ὁ μέν κύριος εἰμί ἅπας ὀλίγος δέω ὁ ἀρχή ὁ ψῦξις σύνειμι ὁ παροξυσμός , ὥσπερ καί ὁ ἐπί ὁ ἔσω ὁ ἀρτηρία κίνησις , ὑπέρ ὅς λέγω μέν ἐπιπολύ ἐν ὁ περί ὁ σφυγμός πραγματεία , κατά δέ ὁ ἐνίστημι λόγος ἀρκέω ὁ τάχος ὁ συστολή ἀφορίζω αὐτός . ὅσος δέ ἄλλος σύμπτωμα τε καί σημεῖον ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός εἰμί ἴδιος , προλέγω ὁ μέν ἐπιγίγνομαι ὁ περίψυξις , ὁ δέ ἄλλος ἄλλος συμβαίνω · μικρότης μέν ὁ σφυγμός καί ἀραιότης καί βραδυτής διαστολεύς ἐπί ὁ κατάψυξις , ῥῖγος δέ ἐπί ἄλλος πρόφασις , ὅς ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία λέγω . ἀλλά ὅλος ὁ γένος οὗτος ὁ παροξυσμός παντάπασι , ὡς φημί , ἀπόλλυμι , καί πολύς πολλάκις ἐγώ κωλύω ὑπό ὁ θαυμαστός οὗτος ἰατρός ἤτοι γε ἐπί ὁ λουτρόν πέμπω , ἤ τροφή προσφέρω κελεύω , ὡς ὑπερβαίνω ἤδη ὁ ὕποπτος ὥρα ὁ παροξυσμός . συμβαίνω δέ αὐτός ἀγνοέω ἀκριβής ἅπτω ὁ ἀρτηρία , ἐν ὁ τοιοῦτος σφάλμα καθίστημι . ἅπας γάρ ὁ οὕτως παροξύνω ὁ συστολή ταχύς γίγνομαι · γνωρίζω δέ αὐτός οὐ πᾶς εἰμί , ἀλλά δέω μάλα οὗτος ὁ ἔργον , εἴπερ τις καί ἄλλος ὁ τέχνη , ἄσκησις ἱκανός , ὅς οὐ οὐ οἷος τε ποιέω , πρίν τεχνόω ὁ λέγω ὑπό ἐγώ τρόπος ἐν ὁ πρῶτος ὁ διάγνωσις ὁ σφυγμός . εἰ μέν οὖν τις εἰμί γνωστικός ὁ συστολή ὁ ἀρτηρία , ἐγχωρέω οὗτος τίθημι οὗτος αὐτός ὁ μέρος ὁ παροξυσμός , κατά ὅς ὁ συστολή ὠκύς γνωρίζω γίγνομαι ἄνευ ὁ διαστολεύς , ἀρχή ὁ περίοδος · ὁ δέ ἐφεξῆς ὅδε ἐπανάβασις , ἄχρι ὁ ἀκμή · εἰ δέ μή γνωρίζω μηδέ οὗτος , ﻿ φαίνω δέ ἄθλιπτος αὐτός παντοίως ὁ εἰσβολή γίγνομαι , ὁ μέχρι ὁ ἀκμή μέρος ὁ παροξυσμός πᾶς ἐπανάβασις , ἤ ἐπίδοσις , ἤ αὔξησις ὀνομάζω · τέμνω δέ αὐτός εἰς πρῶτος καί τελευταῖος καί μέσος κατά ὁ μάλα τε καί ἀίσσω , οὐ εἶδος διάφορος , ὡς ἔμπροσθεν λέγω ἐπί ὁ αἰσθητός περίψυξις . ἐν ὁ τοιοῦτος οὖν πυρετός ὁ πᾶς εἰμί καιρός τρεῖς , αὔξησις , ἀκμή , μείωσις · οὐδείς γάρ κακός οὐδέ μείωσις ὀνομάζω ὁ καιρός ἐκεῖνος , ἐν ὅς ὁ μέγεθος ἀφαιρέω τις ὁ πυρετός · ἐν ὅσος δέ οὐ εἰμί περίοδος , οἷος καί ὁ συνοχος ὀνομάζω , οὗτος ὁ πυρετός οὔτε παροξυσμός ὅλος τις εἰμί , οὔτε ὁ προλέγω μέρος , ὁ μέντοι ὁ ὅλος νόσος μόριον κατά διαφέρω χρόνος καί οὗτος εἰμί , ἕτερος τρόπος διαγιγνώσκω παρά ὁ ἐν ὁ παροξυσμός καιρός , ὅς ὀλίγος ὕστερον λέγω , καί μάλα ὅτι σφάλλω πᾶς ἐν αὐτός ἰατρός , καίτοι Ἱπποκράτης ὀρθός διδάσκω ὑπέρ αὐτός .