galenus.de-morborum-temporibus-liber 1
Οἷόν τι τοῖς ζώοις ἐστὶν ἡ κατὰ τὰς ἡλικίας διαφορὰ , τοιοῦτον τοῖς νοσήμασιν οὓς ὀνομάζουσι καιρούς . οὔτε γὰρ ὁ χρόνος ἁπλῶς δηλοῦται διὰ τῆσδε τῆς προσηγορίας , οὔθ’ ὁ προσήκων χρόνος , ὑπὲρ οὗ καὶ τὰ βοηθήματα σκοπούμεθα · μόνη δὲ ἡ τῶν νοσημάτων , ὡς εἴρηται , ἡλικία , χρόνων ἀμοιβαῖς ὑπαλλαττομένη , καθάπερ καὶ τὸ ζῶον ταῖς ἡλικίαις . ἔοικε δὲ καὶ τοῦτο τοῖς φθαρτοῖς σώμασιν ὑπάρχειν πᾶσι , τοῖς μὲν μᾶλλον , τοῖς δὲ ἧττον , ὡς εἴ γε διαπαντὸς ἔμεινεν αὐτῶν ἀπαράλλακτος καὶ ἄτρεπτος ἡ φύσις , τὴν οὐσίαν τὴν ἑαυτῆς φυλάττουσα , οὐκ ἂν ἐφθείρετο . καθάπερ οὖν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ γεννηθέντες αὐξανόμεθα μέχρι τῆς ἀκμῆς , εἶτ’ ἐντεῦθεν ἀρξάμενοι φθίνειν ἕως ἐσχάτου τέλους ἀφικνούμεθα φθορᾶς , ὅσοι πάσας διεξέρχεσθαι μέλλομεν τὰς ἡλικίας , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῶν ἀῤῥωστημάτων ἕκαστον μετὰ τὴν πρώτην σύστασιν τῆς γενέσεως αὐτῶν ὁδῷ τῇ ἐπὶ τὸ μεῖζον παραυξήσει χρώμενον μέχρι τῆς ἀκμῆς ἵεται , ἕως ἀνάλογον τῆς πρόσθεν αὐξήσεως μειούμενον εἰς παντελῆ διάλυσιν ἐλθεῖν . τάχα δ’ ἂν ἴσως δόξειε ταύτῃ μόνον διαφέρειν ἡ τῶν νοσημάτων κατὰ χρόνον ἐξαλλαγὴ τῆς κατὰ τὰ ζῶα ἡλικίας , ὅτι τοῖς μὲν ζώοις ἴδιός ἐστιν ὁ χρόνος τῆς γεννήσεως , ἐν ᾧ διαπλάττεται πάντα τὰ μόρια τὰ πρὸς τὴν ζωὴν ἀναγκαῖα , τῶν νοσημάτων δὲ οὐδείς ἐστι χρόνος τοιοῦτος ἴδιος , ἀλλ’ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσβολῆς αὐξάνεται . καὶ τοῦτ’ εἰκότως γίγνεται · τὰ μὲν γὰρ ζῶα σώματά ἐστι , τὰ δὲ νοσήματα τοῖς σώμασι συμβεβηκότα . διάπλασιν μὲν οὖν καὶ γένεσιν ἐπιζητεῖ ἡ τῶν σωμάτων ἰδιότης , τὰ συμβαίνοντα δ’ αὐτοῖς , ἅτε μηδεμιᾶς διαπλάσεως δεόμενα , κατὰ τὴν πρώτην εἰσβολὴν εὐθέως ἅμα τὴν γένεσιν ἔχει καὶ πρὸς τὴν αὔξησιν ἐπείγεται . τίς γὰρ ἂν εἴη φλεγμονῆς γένεσις , ὁποία ζώου κυουμένου διάπλασις ; ἢ τίς ἐρυσιπέλατος , ἢ τίς εἰ οὕτως ἔτυχε πυρετοῦ ; φαίνεται γὰρ ἕκαστον τούτων εὐθὺς ἅμα τῷ πρῶτον ἄρξασθαι τοιοῦτον ὑπάρχον τὴν ἰδέαν , ὁποῖόν ἐστι τὸ μέγιστον ἐν ταὐτῷ γένει , λειπόμενον δ’ ἐκείνου μόνον τῷ μεγέθει . θερμότερον γοῦν ἑαυτοῦ σὺν ὄγκῳ μείζονι μετ’ ὀδύνης τε ἅμα καὶ τάσεως γίνεται τὸ φλεγμαῖνον · ἀλλὰ ταῦτα κατὰ μὲν τὴν εἰσβολὴν μικρὰ , τοὐντεῦθεν αὐξάνεται μέχρι τινὸς μεγέθους , οὐκ ἴσου πᾶσιν , ὅθεν ἐφεξῆς ἤτοι διεφορήθη τοῖς βοηθήμασιν ὁ παρὰ φύσιν ὄγκος ἅμα τῷ καὶ τὴν ὀδύνην αὐτῷ καὶ τὴν θερμότητα συναποπαύεσθαι , ἢ μετέβαλεν εἰς πῦον . αὗται γὰρ αἱ τῆς φλεγμονῆς λύσεις , ἄν γε μέλλῃ λύεσθαι · περὶ τούτων γὰρ ἡμῖν ὁ λόγος ἔστω πρότερον , ἀναβεβλημένης κατὰ τὸ παρὸν εἰς ὕστερον τῆς περὶ τῶν μὴ λυομένων νοσημάτων ἐπισκέψεως . χρόνος οὖν οὐδείς ἐστιν ἴδιος ἐξαίρετος ἀποτεταγμένος τῇ γενέσει τῆς φλεγμονῆς , ἕτερος τοῦ τῆς αὐξήσεως , ἀλλ’ εἷς ὁ σύμπας , ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσβολῆς ἄχρι τῆς ἀκμῆς αὐξανομένου τοῦ πάθους . οὕτω δ’ ἔχει καὶ περὶ τῶν ἐρυσιπελάτων ἁπάντων τε τῶν ἄλλων . καὶ γὰρ καὶ ὁ πυρετὸς ἐν γένει μὲν , οἶμαι , τῆς παρὰ φύσιν ἐστὶ θερμασίας · ταύτης δὲ οὐκ ἀποτέτμηται ὁ χρόνος ἴδιος τῆς γενέσεως , ἀλλ’ ἐπειδὰν πρῶτον ἄρξηται τὸ σῶμα θερμότερον ἑαυτοῦ γίνεσθαι πυρετώδει θερμασίᾳ , τοὐντεῦθεν ἕτερος ἐφ’ ἑτέρῳ καιρὸς ἐκδέχεται τὴν αὔξησιν τοῦ πάθους , ἄχρι τῆς παντελοῦς ἀκμῆς , ἣν ἐν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἔσχατον τὸ μέγεθος εἶναι νοοῦμεν .
Lemmas: οἷος τις ὁ ζῷον εἰμί ὁ κατά ὁ ἡλικία διαφορά , τοιοῦτος ὁ νόσημα ὅς ὀνομάζω καιρός . οὔτε γάρ ὁ χρόνος ἁπλῶς δηλόω διά ὅδε ὁ προσηγορία , οὔτε ὁ προσήκω χρόνος , ὑπέρ ὅς καί ὁ βοήθημα σκοπέω · μόνος δέ ὁ ὁ νόσημα , ὡς λέγω , ἡλικία , χρόνος ἀμοιβή ὑπαλλάσσω , καθά καί ὁ ζῷον ὁ ἡλικία . ἔοικα δέ καί οὗτος ὁ φθαρτός σῶμα ὑπάρχω πᾶς , ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων , ὡς εἰ γε διαπαντός μένω αὐτός ἀπαράλλακτος καί ἄτρεπτος ὁ φύσις , ὁ οὐσία ὁ ἑαυτοῦ φυλάσσω , οὐ ἄν φθείρω . καθά οὖν καί ἐγώ αὐτός γεννάω αὐξάνω μέχρι ὁ ἀκμή , εἶτα ἐντεῦθεν ἄρχω φθίω ἕως ἔσχατος τέλος ἀφικνέομαι φθορά , ὅσος πᾶς διεξέρχομαι μέλλω ὁ ἡλικία , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἀρρώστημα ἕκαστος μετά ὁ πρῶτος σύστασις ὁ γένεσις αὐτός ὁδός ὁ ἐπί ὁ μέγας παραύξησις χράω μέχρι ὁ ἀκμή ἵημι , ἕως ἀνάλογος ὁ πρόσθεν αὔξησις μειόω εἰς παντελής διάλυσις ἔρχομαι . τάχα δέ ἄν ἴσως δοκέω οὗτος μόνος διαφέρω ὁ ὁ νόσημα κατά χρόνος ἐξαλλαγή ὁ κατά ὁ ζῷον ἡλικία , ὅτι ὁ μέν ζῷον ἴδιος εἰμί ὁ χρόνος ὁ γέννησις , ἐν ὅς διαπλήσσω πᾶς ὁ μόριον ὁ πρός ὁ ζωή ἀναγκαῖος , ὁ νόσημα δέ οὐδείς εἰμί χρόνος τοιοῦτος ἴδιος , ἀλλά εὐθύς ἀπό ὁ πρῶτος εἰσβολή αὐξάνω . καί οὗτος ἔοικα γίγνομαι · ὁ μέν γάρ ζῷον σῶμα εἰμί , ὁ δέ νόσημα ὁ σῶμα συμβαίνω . διάπλασις μέν οὖν καί γένεσις ἐπιζητέω ὁ ὁ σῶμα ἰδιότης , ὁ συμβαίνω δέ αὐτός , ἅτε μηδείς διάπλασις δέω , κατά ὁ πρῶτος εἰσβολή εὐθύς ἅμα ὁ γένεσις ἔχω καί πρός ὁ αὔξησις ἐπείγω . τίς γάρ ἄν εἰμί φλεγμονή γένεσις , ὁποῖος ζῷον κυέω διάπλασις ; ἤ τίς ἐρυσίπελας , ἤ τίς εἰ οὕτως τυγχάνω πυρετός ; φαίνω γάρ ἕκαστος οὗτος εὐθύς ἅμα ὁ πρῶτος ἄρχω τοιοῦτος ὑπάρχω ὁ ἰδέα , ὁποῖος εἰμί ὁ μέγας ἐν αὐτός γένος , λείπω δέ ἐκεῖνος μόνος ὁ μέγεθος . θερμός γοῦν ἑαυτοῦ σύν ὄγκος μέγας μετά ὀδύνη τε ἅμα καί τάσις γίγνομαι ὁ φλεγμαίνω · ἀλλά οὗτος κατά μέν ὁ εἰσβολή μικρός , ἐντεῦθεν αὐξάνω μέχρι τις μέγεθος , οὐ ἴσος πᾶς , ὅθεν ἐφεξῆς ἤτοι διαφορέω ὁ βοήθημα ὁ παρά φύσις ὄγκος ἅμα ὁ καί ὁ ὀδύνη αὐτός καί ὁ θερμότης συναποπαύω , ἤ μεταβάλλω εἰς πυός . οὗτος γάρ ὁ ὁ φλεγμονή λύσις , ἐάν γε μέλλω λύω · περί οὗτος γάρ ἐγώ ὁ λόγος εἰμί πρότερος , ἀναβάλλω κατά ὁ πάρειμι εἰς ὕστερον ὁ περί ὁ μή λύω νόσημα ἐπίσκεψις . χρόνος οὖν οὐδείς εἰμί ἴδιος ἐξαιρετός ἀποτάσσω ὁ γένεσις ὁ φλεγμονή , ἕτερος ὁ ὁ αὔξησις , ἀλλά εἷς ὁ σύμπας , ἀπό ὁ πρῶτος εἰσβολή ἄχρι ὁ ἀκμή αὐξάνω ὁ πάθος . οὕτως δέ ἔχω καί περί ὁ ἐρυσίπελας ἅπας τε ὁ ἄλλος . καί γάρ καί ὁ πυρετός ἐν γένος μέν , οἴομαι , ὁ παρά φύσις εἰμί θερμασία · οὗτος δέ οὐ ἀποτέμνω ὁ χρόνος ἴδιος ὁ γένεσις , ἀλλά ἐπειδάν πρῶτος ἄρχω ὁ σῶμα θερμός ἑαυτοῦ γίγνομαι πυρετώδης θερμασία , ἐντεῦθεν ἕτερος ἐπί ἕτερος καιρός ἐκδέχομαι ὁ αὔξησις ὁ πάθος , ἄχρι ὁ παντελής ἀκμή , ὅς ἐν ἕκαστος ὁ εἰμί ἔσχατος ὁ μέγεθος εἰμί νοέω .