galenus.de-morborum-temporibus-liber 3
Παραδείγματος οὖν ἕνεκεν ἐπὶ τριταίου πυρετοῦ πρῶτον ἡμῖν ὁ λόγος γινέσθω . φρίκη μετρία τῶν τοιούτων πυρετῶν ἄρχεται , εἶτ’ ἄκρων ψύξις ἅμα φρίκαις μείζοσιν , εἶτ’ ἤδη καὶ ῥιγοῦσι καὶ ψύχονται τὰ πλεῖστα τοῦ σώματος . ὁ δὲ σφυγμὸς αὐτῶν ἐν τῷδε τῷ καιρῷ σκληρότερός τε καὶ μικρότερος γίνεται τοῦ πρόσθεν , ὠκύτερός τε σαφῶς κατὰ τὴν συστολὴν , τοῖς εἰδόσιν αἰσθάνεσθαι συστολῆς · ὡς ἥ γε διαστολὴ τὰ πολλὰ μὲν ἑαυτῆς βραδυτέρα , καὶ μάλιστα κατὰ τὴν εἰσβολὴν , ἐνίοτε δ’ ἄν σοι δόξειεν ὁμοία διαμένειν τῇ προϋπαρχούσῃ καταστάσει . καὶ μὲν δὴ καὶ τῶν ἠρεμιῶν ἡ μὲν ἐπὶ τῇ συστολῇ μακροτέρα πώς ἐστιν · ἡ δ’ ἐπὶ τῇ διαστολῇ κατὰ τὸν αὐτὸν ἐκείνῃ τρόπον ὡς τὰ πολλὰ μὲν ἴση τῇ πρόσθεν , ἔστι δὲ ὅτε οὐκ ἴση . ταῦτα ἐνίοις μὲν ὥραις γίνεσθαι πέφυκεν ἰσημεριναῖς δυσὶ , τισὶ δὲ ἤτοι πλείοσιν αὐτῶν , ἢ ἐλάττοσιν · εἶθ’ ὁ σφυγμὸς , ἀρξάμενος μείζων θ’ ἅμα καὶ θάττων καὶ πυκνότερος γίγνεσθαι , κατὰ βραχὺ προστίθησιν ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων . εὐθὺς δὲ καὶ θερμότεροι σφῶν αὐτῶν ἀποτελοῦνται σὺν ταῖς εἰρημέναις τοῦ σφυγμοῦ μεταβολαῖς , ὥστ’ ἔνιοι πολλῆς αἰσθάνονται θερμασίας ἔνδον , ἔτι κατεψυγμένοι τὰ κῶλα , καὶ τὸ σύμπαν εἰπεῖν ἀνωμαλία τις ἐπικρατεῖ κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον οὐ σμικρὰ περὶ τὸ σῶμα · δεύτερος οὗτος ὁ χρόνος ἐκείνου τοῦ πρώτου , καθ’ ὃν ἐκ τῆς πρόσθεν καταστάσεως ἐψύχθη μὲν ὅλον τὸ σῶμα , τοῦ σφυγμοῦ δ’ ἡ μετάπτωσις εἰς τἀναντία τοῖς πρόσθεν ἐγένετο . κατὰ μέν γε τὴν ἀπυρεξίαν , ἥτις ἡμῖν καλείσθω διάλειμμα , διότι καὶ ὁ Ἱπποκράτης οὕτως ὠνόμασιν , ὁ σφυγμὸς ἐν τῇ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν καταστάσει , τοιοῦτον δὲ τὸ κάλλιστον διάλειμμα , μεταβάλλει γὰρ ἐξαίφνης εἰς τὰς εἰρημένας ὀλίγον ἔμπροσθεν διαφορὰς ἅμα τῷ κατεψύχθαι τὸ ζῶον , εἶτ’ αὖθις εἰς τἀναντία τρέπεται μετὰ τοῦ θερμαίνεσθαι . πρῶτος οὖν χρόνος ἐναργῶς ἐστι τῆς ὅλης περιόδου , καθ’ ὃν ἐψύχθη τὸ σῶμα σὺν ταῖς εἰρημέναις τοῦ σφυγμοῦ μεταβολαῖς , ἤτοι ἐξ ὑγείας , ἢ ἐκ διαλείμματος εἰς τοῦτο ἀφικόμενος · ἕτερος δ’ ἐπὶ τούτῳ δεύτερος , ὁ τῆς εἰς τὰ ἐναντία μεταβολῆς τῶν τε σφυγμῶν καὶ τῆς θερμασίας , ἄχρι περ ἂν ὁμαλῶς γένηται θερμὸς ὁ σύμπας ὄγκος τοῦ σώματος · εἶτ’ ἐπ’ αὐτῷ τρίτος , αὐξανομένης μὲν ἔτι τῆς θερμασίας , ἀνάλογον δ’ αὐτῇ καὶ τῶν σφυγμῶν ἐπιδιδόντων εἰς μέγεθος καὶ τάχος καὶ πυκνότητα · τετάρτη δὲ κατάστασις ἐπὶ ταῖς εἰρημέναις τρισὶν ὁρᾶται , τῶν εἰρημένων ἁπάντων ἴσον ἑαυτοῖς φυλαττόντων τὸ μέγεθος , ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν · εἶτ’ ἐντεῦθεν ἄλλος πέμπτος , ὅταν ἤδη μὲν ἐλάττων ἡ θερμασία γίνηται σαφῶς , ἀτμὸς δὲ ἐκκρίνηται διὰ τοῦ δέρματος , ὁ σφυγμὸς δὲ ἐπὶ τὴν κατὰ φύσιν ἐπανέρχηται κατάστασιν , ἀποτιθέμενος ἃ παρὰ φύσιν ἐπεκτήσατο πάντα , μεγέθους τε πέρι καὶ ταχυτῆτος καὶ πυκνότητος . ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ καὶ ἱδρὼς τοῖς πλείστοις αὐτῶν γίνεται , καὶ μετὰ τοῦτον ὁ τοῦ διαλείμματος ἀφικνεῖται χρόνος , ἕκτος ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις . οὐδὲν δὲ τούτων ὑπόθεσίς ἐστιν ἀδήλου πράγματος , ἀλλ’ ἐναργῶς ὁσημέραι σχεδὸν ἅπασι τοῖς πυρέττουσι τριταῖον πυρετὸν οὕτω φαίνεται γιγνόμενον · καὶ χρὴ προσθεῖναι τῷ λόγῳ τὸ πρὸς Ἱπποκράτους ﻿ εἰρημένον , ὡς μέχρι μὲν τούτου καὶ μὴ ἰατρὸς ἂν δύναιτο γινώσκειν ὀρθῶς , εἰ τὰς τοῦ σφυγμοῦ τροπὰς ἐξέλοιμεν τοῦ λόγου . περιεργότεραι γὰρ ἢ κατὰ τὸν ἰδιώτην αὗταί εἰσιν , ἡ δὲ τῆς θερμασίας μεταβολὴ , κᾂν εἰ μὴ βούλοιντο παρακολουθεῖν οἱ πάσχοντες , αὐτὴ κεντρίζειν τε καὶ νύττειν αὐτοὺς πέφυκεν , ὡς μὴ λαθεῖν . ἐξηγοῦνται γοῦν πάντες οἱ κάμνοντες οὕτως , ἐξαίφνης μὲν αὐτοῖς ἤτοι γ’ ἀνωμαλίαν ἢ φρίκην διαδραμεῖν , εἶτ’ ἐντεῦθεν ἅμα καταψύξει τῶν ἀκραίων ἐπιτείνεσθαι τὰς φρίκας , ἀκολουθῆσαι δὲ αὐταῖς τὸ ῥῖγος · εἶτ’ αὖθις τοῦ μὲν ῥίγους γενέσθαι ποτὲ καὶ παῦλαν , ἐκλύεσθαι δὲ τὴν περίψυξιν τῶν ἄκρων , αἴσθησιν δὲ φλογώσεως ἔνδον εἶναι καὶ δίψος · ἐπὶ δὲ τούτοις αὖθις οἴχεσθαι μὲν ἅπασαν ἀνωμαλίαν , ὁμαλῶς δὲ καίεσθαι τὸ σύμπαν σῶμα , καὶ τοῦτο ἀεὶ καὶ μᾶλλον αὐτοῖς γίνεσθαι , καὶ στῆναί γέ ποτε καὶ μεῖναι τὴν θερμασίαν ὁμοίαν ἑαυτῇ · εἶθ’ ὕστερον αἴσθησιν αὐτοῖς ἐκλυομένης γενέσθαι , καὶ τοῦτο μέχρι τῆς καταστάσεως ἐκείνης μὴ παύεσθαι γινόμενον , ἐν ᾗ πρῶτον ᾔσθοντο μηκέτι πυρουμένων αὐτῶν . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν τριταίων πυρετῶν αἱ κατὰ μέρος διαφοραὶ τῆς περιόδου τοιαῦταί τινες ὑπάρχουσιν · ἐπ’ ἄλλων δὲ ἄλλαι διαφοραὶ πυρετῶν εἰσιν , ὑπὲρ ὧν ἐφεξῆς ἐρῶ .
Lemmas: παράδειγμα οὖν ἕνεκα ἐπί τριταῖος πυρετός πρῶτος ἐγώ ὁ λόγος γίγνομαι . φρίκη μέτριος ὁ τοιοῦτος πυρετός ἄρχω , εἶτα ἄκρος ψῦξις ἅμα φρίκη μέγας , εἶτα ἤδη καί ῥιγόω καί ψύχω ὁ πολύς ὁ σῶμα . ὁ δέ σφυγμός αὐτός ἐν ὅδε ὁ καιρός σκληρός τε καί μικρός γίγνομαι ὁ πρόσθεν , ὠκύς τε σαφής κατά ὁ συστολή , ὁ οἶδα αἰσθάνομαι συστολή · ὡς ὁ γε διαστολή ὁ πολύς μέν ἑαυτοῦ βραδύς , καί μάλα κατά ὁ εἰσβολή , ἐνίοτε δέ ἄν σύ δοκέω ὅμοιος διαμένω ὁ προυπάρχω κατάστασις . καί μέν δή καί ὁ ἠρεμία ὁ μέν ἐπί ὁ συστολή μακρός πως εἰμί · ὁ δέ ἐπί ὁ διαστολή κατά ὁ αὐτός ἐκεῖνος τρόπος ὡς ὁ πολύς μέν ἴσος ὁ πρόσθεν , εἰμί δέ ὅτε οὐ ἴσος . οὗτος ἔνιοι μέν ὥρα γίγνομαι φύω ἰσημερινός δύο , τις δέ ἤτοι πολύς αὐτός , ἤ ἐλαχύς · εἶτα ὁ σφυγμός , ἄρχω μέγας τε ἅμα καί ταχύς καί πυκνός γίγνομαι , κατά βραχύς προστίθημι ἕκαστος ὁ λέγω . εὐθύς δέ καί θερμός σφεῖς αὐτός ἀποτελέω σύν ὁ λέγω ὁ σφυγμός μεταβολή , ὥστε ἔνιοι πολύς αἰσθάνομαι θερμασία ἔνδον , ἔτι καταψύχω ὁ κῶλον , καί ὁ σύμπας λέγω ἀνωμαλία τις ἐπικρατέω κατά οὗτος ὁ χρόνος οὐ μικρός περί ὁ σῶμα · δεύτερος οὗτος ὁ χρόνος ἐκεῖνος ὁ πρῶτος , κατά ὅς ἐκ ὁ πρόσθεν κατάστασις ψύχω μέν ὅλος ὁ σῶμα , ὁ σφυγμός δέ ὁ μετάπτωσις εἰς ἐναντίος ὁ πρόσθεν γίγνομαι . κατά μέν γε ὁ ἀπυρεξία , ὅστις ἐγώ καλέω διάλειμμα , διότι καί ὁ Ἱπποκράτης οὕτως ὤνομα , ὁ σφυγμός ἐν ὁ κατά φύσις εἰμί ὡς πρός ὁ ἡμέτερος αἴσθησις κατάστασις , τοιοῦτος δέ ὁ καλός διάλειμμα , μεταβάλλω γάρ ἐξαίφνης εἰς ὁ λέγω ὀλίγος ἔμπροσθεν διαφορά ἅμα ὁ καψύχσομαι ὁ ζῷον , εἶτα αὖθις εἰς ἐναντίος τρέπω μετά ὁ θερμαίνω . πρῶτος οὖν χρόνος ἐναργής εἰμί ὁ ὅλος περίοδος , κατά ὅς ψύχω ὁ σῶμα σύν ὁ λέγω ὁ σφυγμός μεταβολή , ἤτοι ἐκ ὑγεία , ἤ ἐκ διάλειμμα εἰς οὗτος ἀφικνέομαι · ἕτερος δέ ἐπί οὗτος δεύτερος , ὁ ὁ εἰς ὁ ἐναντίος μεταβολή ὁ τε σφυγμός καί ὁ θερμασία , ἄχρι περ ἄν ὁμαλής γίγνομαι θερμός ὁ σύμπας ὄγκος ὁ σῶμα · εἶτα ἐπί αὐτός τρίτος , αὐξάνω μέν ἔτι ὁ θερμασία , ἀνάλογος δέ αὐτός καί ὁ σφυγμός ἐπιδίδωμι εἰς μέγεθος καί τάχος καί πυκνότης · τέταρτος δέ κατάστασις ἐπί ὁ λέγω τρεῖς ὁράω , ὁ λέγω ἅπας ἴσος ἑαυτοῦ φυλάσσω ὁ μέγεθος , ὡς πρός ὁ ἡμέτερος αἴσθησις · εἶτα ἐντεῦθεν ἄλλος πέμπτος , ὅταν ἤδη μέν ἐλαχύς ὁ θερμασία γίγνομαι σαφής , ἀτμός δέ ἐκκρίνω διά ὁ δέρμα , ὁ σφυγμός δέ ἐπί ὁ κατά φύσις ἐπανέρχομαι κατάστασις , ἀποτίθημι ὅς παρά φύσις ἐπικτάομαι πᾶς , μέγεθος τε περί καί ταχυτής καί πυκνότης . ἐν οὗτος ὁ χρόνος καί ἱδρώς ὁ πολύς αὐτός γίγνομαι , καί μετά οὗτος ὁ ὁ διάλειμμα ἀφικνέομαι χρόνος , ἕκτος ἐπί ὁ λέγω . οὐδείς δέ οὗτος ὑπόθεσις εἰμί ἄδηλος πρᾶγμα , ἀλλά ἐναργής ὁσημέραι σχεδόν ἅπας ὁ πυρέσσω τριταῖος πυρετός οὕτως φαίνω γίγνομαι · καί χρή προστίθημι ὁ λόγος ὁ πρός Ἱπποκράτης ﻿ λέγω , ὡς μέχρι μέν οὗτος καί μή ἰατρός ἄν δύναμαι γιγνώσκω ὀρθός , εἰ ὁ ὁ σφυγμός τροπή ἐξαιρέω ὁ λόγος . περίεργος γάρ ἤ κατά ὁ ἰδιώτης οὗτος εἰμί , ὁ δέ ὁ θερμασία μεταβολή , ἔͅν εἰ μή βούλομαι παρακολουθέω ὁ πάσχω , αὐτός κεντρίζω τε καί νύσσω αὐτός φύω , ὡς μή λανθάνω . ἐξηγέομαι γοῦν πᾶς ὁ κάμνω οὕτως , ἐξαίφνης μέν αὐτός ἤτοι γε ἀνωμαλία ἤ φρίκη διατρέχω , εἶτα ἐντεῦθεν ἅμα κατάψυξις ὁ ἀκραῖος ἐπιτείνω ὁ φρίκη , ἀκολουθέω δέ αὐτός ὁ ῥῖγος · εἶτα αὖθις ὁ μέν ῥῖγος γίγνομαι ποτέ καί παῦλα , ἐκλύω δέ ὁ περίψυξις ὁ ἄκρον , αἴσθησις δέ φλόγωσις ἔνδον εἰμί καί δίψος · ἐπί δέ οὗτος αὖθις οἴχομαι μέν ἅπας ἀνωμαλία , ὁμαλής δέ καίω ὁ σύμπας σῶμα , καί οὗτος ἀεί καί μάλα αὐτός γίγνομαι , καί ἵστημι γε ποτέ καί μένω ὁ θερμασία ὅμοιος ἑαυτοῦ · εἶτα ὕστερον αἴσθησις αὐτός ἐκλύω γίγνομαι , καί οὗτος μέχρι ὁ κατάστασις ἐκεῖνος μή παύω γίγνομαι , ἐν ὅς πρῶτος αἰσθάνομαι μηκέτι πυρόω αὐτός . ἐπί μέν οὖν ὁ τριταῖος πυρετός ὁ κατά μέρος διαφορά ὁ περίοδος τοιοῦτος τις ὑπάρχω · ἐπί ἄλλος δέ ἄλλος διαφορά πυρετός εἰμί , ὑπέρ ὅς ἐφεξῆς λέγω .