galenus.de-morborum-differentiis 7
Διὰ τοῦτ’ οὖν οἵ τε βλαισοὶ καὶ ῥαιβοὶ καὶ οἱ λείας ἔχοντες τὰς βάσεις χεῖρον ἐνεργοῦσι τοῖς σκέλεσιν ἁμαρτίᾳ τοῦ προσήκοντος σχήματος . οὕτω δὲ καὶ ὅσοι κάταγμα σχόντες οὐκ ὀρθῶς διεπλάσθησαν , οὐδ’ αὐτοὶ καλῶς ἐνεργοῦσι τῷ κώλῳ . κακῶς δὲ καὶ ὅσοι διὰ μέγεθος ἀρθρίτιδος ἐξεστράφησαν , ἢ , τῶν ὀφρύων περιθραυσθεισῶν τῶν κατὰ τὰς διαρθρώσεις , ἑτοίμως ὑπερβαῖνον καὶ ἐκπῖπτον ἔσχον τὸ ἄρθρον , ἢ , πώρου κατ’ αὐτὸ πλείονος ἐπιτραφέντος ἐν ταῖς τοιαύταις διαθέσεσι , δυσκίνητον ὑπὸ στενοχωρίας τὴν ὅλην ἔσχον διάρθρωσιν . αὗται μὲν οὖν ἐπίκτητοι κακίαι σχημάτων . σύμφυτοι δὲ κυουμένων ἔτι κατὰ τὴν πρώτην διάπλασιν ἐμποδισθεῖσαν ἐν ἅπαντι μορίῳ τοῦ σώματος γίγνονται , νοσῶδες ἐκείνῳ τῷ μορίῳ τὸ ζῶον ἐργαζόμεναι . χρὴ γὰρ καὶ τὸ τῆς καρδίας σχῆμα , καὶ τὸ τοῦ πνεύμονος , καὶ τὸ τῆς γαστρὸς , ἐγκεφάλου τε καὶ γλώσσης , καὶ σπληνὸς , καὶ νεφρῶν , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων φυλάττεσθαι · γενομένης γάρ τινος βλάβης ἀμφ’ αὐτὰ , χεῖρον ἀνάγκη καὶ τὸ οἰκεῖον ἔργον ἀποτελεῖσθαι τοῦ σύμπαντος ὀργάνου . καὶ μὴν καὶ τὸ τῶν κοιλοτήτων ἁπασῶν τῶν κατὰ τὰ μόρια μέγεθός τε καὶ πλῆθος εἰ μὴ φυλάττοιτο , βλάπτοιτο ἂν ἐξ ἀνάγκης καὶ διὰ ταῦθ’ ἡ ἐνέργεια . πολλὰ δὲ τὰ τοιαῦτα νοσήματα , τὰ μὲν συμφύσει τινὶ , τὰ δὲ ἐμφράξει γλίσχρων ὑγρῶν καὶ παχέων συνιστάμενα , τὰ δ’ αὖ αὐαινομένων τῶν σωμάτων , ἢ στενοχωρουμένων ὑπό τινος τῶν περικειμένων , ἐμπίπτοντος αὐτοῖς καὶ θλίβοντος . ἐνίοτε δὲ καὶ αὐτῶν τῶν τοὺς τοιούτους πόρους ἐχόντων σωμάτων ἡ οὐσία σκιῤῥουμένη τε καὶ φλεγμαίνουσα , καὶ σφακελίζουσα , καὶ διαπυϊσκομένη , καὶ οἰδισκομένη , καὶ ἄλλως ὁπωσοῦν ἐπίκτητον μέγεθος προσλαμβάνουσα , κᾄπειτα τὸν ὄγκον εἰς τὰς ἐντὸς ἀποχέουσα κοιλότητας , ἐμφράττει τοὺς πόρους , ἑτέρους ὄντας τούτους ἐκείνων τῶν πόρων , ὧν οἱ τῆς προτέρας αἱρέσεως ἡγεμόνες ὑπετίθεντο κατὰ τὴν τῶν πρώτων καὶ ἀπαθῶν στοιχείων σύνοδον γίνεσθαι . τοὺς γὰρ τῶν ἐντέρων , καὶ φλεβῶν , καὶ ἀρτηριῶν , καὶ πάντων τῶν τοιούτων ὀργάνων πόρους , τούτους δὴ τοὺς μεγάλους τε καὶ σαφεῖς ἅπαντες ἐναργῶς ὁρῶμεν . εἰ δὲ καὶ διαλανθάνοι ποτὲ τὴν αἴσθησιν ὑπὸ σμικρότητος ὁ τοιοῦτος πόρος , οὐδ’ οὗτος ἐκ ταὐτοῦ γένους ἐστὶν ἐκείνοις τοῖς πόροις , οὓς ἡ προτέρα τῶν αἱρέσεων ὑπετίθετο . κατὰ δὴ τὰς τοιαύτας ἁπάσας διαθέσεις , ἐν αἷς , τῶν σωμάτων αὐτῶν εἰς ὄγκον τινὰ ἀρθέντων , ἀποκλείεσθαί τε καὶ στενοχωρεῖσθαι τοὺς πόρους συμβαίνει , ποτὲ μὲν ἓν ἔσται νόσημα μόνον , ἡ ἔμφραξις ἡ τὴν ἐνέργειαν βλάπτουσα , ποτὲ δὲ καὶ τοῦτο μὲν , ἀλλὰ καὶ ἡ τῶν σωμάτων διάθεσις ἡ τὴν ἔμφραξιν ἐργασαμένη . μηδεμίαν οὖν ἔχοντος ἰδίαν ἐνέργειαν τοῦ τὸν ὄγκον κεκτημένου σώματος , ἓν μὲν τὸ νόσημα ἔσται τὸ κατὰ τὴν ἔμφραξιν , αἰτία δὲ αὐτοῦ καὶ οὐκ ἔτι νόσημά ἐστιν ἡ τοῦ τὸν ὄγκον ἔχοντος σώματος διάθεσις . εἰ μὲν γὰρ ὁ χιτὼν τῆς ἐν τοῖς σιμοῖς τοῦ ἥπατος , εἰ τύχοι , φλεβὸς ὁτιοῦν τοιοῦτον παθὼν ἐστεγνώθη τὸν πόρον , ἐξ οὗ μεταλαμβάνει τὸ αἷμα τὰ ἐν τοῖς κυρτοῖς τοῦ ἥπατος ἀγγεῖα , δύο ἂν οὕτως εἴη νοσήματα , τό τε τῆς φλεβὸς αὐτῆς , ἣ πέπονθε , καὶ ἡ κατὰ τὸν πόρον ἔμφραξις . ἐμποδίζει γοῦν ἡ μὲν τῆς φλεβὸς διάθεσις αἵματος χρηστοῦ γένεσιν , ἡ δὲ ἔμφραξις ἀνάδοσιν · ἐνέργεια δ’ ἑκατέρου τούτων ἀναγκαία τῷ ζώῳ . δῆλον γὰρ , ὡς αἱ διαθέσεις αἱ βλάπτουσαι τὰς ἐνεργείας πρώτως αὗται λέγοιντ’ ἂν εἶναι νοσήματα . τῆς μέντοι φλεβὸς αὐτῆς μηδὲν πεπονθυίας , εἰ διὰ γλίσχρους τινὰς ἢ παχεῖς χυμοὺς σφηνωθέντας ἐν τοῖς πόροις ἡ ἀνάδοσις βλάπτοιτο , μόνον ἂν τοῦτ’ εἴη νόσημα κατὰ τὸ σπλάγχνον ἡ ἔμφραξις . οὕτω δὲ καὶ κατὰ τὸ ἔντερον εἰ μὲν ἔμφραξις εἴη μόνον , ἓν ἔσται καὶ τὸ νόσημα · φλεγμαίνοντος δὲ αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἀποκλείοντος τὴν ἐντὸς εὐρυχωρίαν καὶ κωλύοντος ἰέναι κάτω τὰ περιττώματα , δύο ἂν εἴη καὶ τὰ νοσήματα . πολλάκις μὲν γὰρ ὑπὸ νοσήματος γίγνεται νόσημα , καθάπερ ἐπί τε τῶν προειρημένων ἔχει , κᾀπειδὰν ἐπὶ φλεγμοναῖς , ἢ ἐρυσιπέλασιν , ἢ ἕρπησιν , ἢ ἄνθραξιν , ἤ τινι τοιούτῳ ἐπιγένηται πυρετός . ἐνίοτε δὲ τὸ μὲν ἀποτελούμενον ἐνεργείας ἐστὶ βλάβη , καὶ χρὴ καλεῖν αὐτὸ πάθημά τε καὶ σύμπτωμα , τὸ δ’ αἴτιον αὐτοῦ δηλονότι νόσημα , καθάπερ ἡ μὲν ἔμφραξις τοῦ μηκέτι ἀναδίδοσθαι τὴν τροφὴν , ἡ κατάψυξις δὲ τῆς δυσαισθησίας αἴτιον ὑπάρχει , νόσημα οὖσα συμπτώματος . ὅταν δ’ αὐτὴ μὲν ἡ διάθεσις ἐνέργειαν βλάπτῃ πρώτως , τὸ δ’ αἴτιον αὐτῆς μὴ βλάπτῃ πρώτως , τὴν μὲν διάθεσιν νόσημα , τὸ δ’ ἐργαζόμενον αὐτὴν αἰτίαν ὀνομάζειν χρὴ νοσήματος , ὥσπερ ἐπί τε τῶν γλίσχρων ἔχει χυμῶν καὶ τῆς ἐμφράξεως · αὐτὴ μὲν γὰρ ἡ ἔμφραξις τὸ νόσημά ἐστιν , οἱ χυμοὶ δὲ αἴτιοι τοῦ νοσήματος . ἅπαντ’ οὖν ὅσα περὶ τὰς κοιλότητας γίνεται νοσήματα , ποτὲ μὲν ἐμφραττομένων , ﻿ ποτὲ δὲ ἀμέτρως εὐρυνομένων , ὑπὸ τὸ τῆς διαπλάσεως τοῦ μέρους ἀναχθήσεται γένος · ἐμποδίζεται γάρ πως ἐν τούτοις ἅπασιν ἡ φυσικὴ διάπλασις . ἀλλὰ μὲν δὴ καὶ λειότης καὶ τραχύτης οὐδ’ αὗται ματαίως ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγένοντο διαπλαττούσης τὰ μόρια . συστήσεται γοῦν κᾀνταῦθα νοσήματα κατὰ πάντα τὰ μόρια , τοῦ μὲν φύσει λείου τραχυνθέντος , τοῦ δ’ αὖ τραχέος λείου γενομένου . φανερώτατα δ’ αὐτῶν τοῖς ἰατροῖς ἐστι τά τ’ ἐν τοῖς ὀστοῖς γινόμενα τραχυνομένοις τε καὶ λειαινομένοις , αἵ τε τῆς φάρυγγος τραχύτητες ἐργαζόμεναι βῆχας . χρὴ δὲ κᾀνταῦθα γινώσκειν , ὡς ἐνίοτε τὸ σχῆμα τοῦ μορίου βλαβὲν ἐκάκωσεν ἅμα ἑαυτῷ τινα πόρον , οἷόν τι κᾀπὶ τῆς ῥινὸς φαίνεται γιγνόμενον , ἐπειδὰν ὑπὸ πληγῆς βιαίου ποτὲ σιμωθεῖσα στεγνωθῇ τὸν ἐντὸς πόρον εἰς τοσοῦτον , ὡς ἤτοι μηδ’ ὅλως ἢ μόγις ἀναπνεῖν δι’ αὐτοῦ . δῆλον οὖν , ὡς ἐν ταῖς τοιαύταις διαθέσεσιν ἡ μὲν στενοχωρία τοῦ πόρου τὸ νόσημά ἐστι , ( πρώτως γὰρ αὕτη τὴν τῆς ἀναπνοῆς ἐνέργειαν ἐμποδίζει , ) προηγουμένη δ’ αὐτῆς αἰτία τῆς ῥινὸς ἡ σιμότης , βλάβη τοῦ κατὰ φύσιν ἐν αὐτῇ σχήματος ὑπάρχουσα . κατὰ μὲν δὴ τὸ τῆς διαπλάσεως γένος τὸ ἐξιστάμενον τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τοσοῦτον , ὡς ἐνέργειαν ἤδη βλάπτειν , αἱ προειρημέναι διαφοραὶ τῶν νοσημάτων γενήσονται .
Lemmas: διά οὗτος οὖν ὁ τε βλαισός καί ῥαιβός καί ὁ λεῖος ἔχω ὁ βάσις κακός ἐνεργέω ὁ σκέλος ἁμαρτία ὁ προσήκω σχῆμα . οὕτως δέ καί ὅσος κάταγμα ἔχω οὐ ὀρθός διαπλάσσω , οὐδέ αὐτός καλός ἐνεργέω ὁ κῶλον . κακός δέ καί ὅσος διά μέγεθος ἀρθρῖτις ἐκστρέφω , ἤ , ὁ ὀφρύς περιθραύω ὁ κατά ὁ διάρθρωσις , ἑτοῖμος ὑπερβαίνω καί ἐκπίπτω ἔχω ὁ ἄρθρον , ἤ , πῶρος κατά αὐτός πολύς ἐπιτρέφω ἐν ὁ τοιοῦτος διάθεσις , δυσκίνητος ὑπό στενοχωρία ὁ ὅλος ἔχω διάρθρωσις . οὗτος μέν οὖν ἐπίκτητος κακία σχῆμα . σύμφυτος δέ κυέω ἔτι κατά ὁ πρῶτος διάπλασις ἐμποδίζω ἐν ἅπας μόριον ὁ σῶμα γίγνομαι , νοσώδης ἐκεῖνος ὁ μόριον ὁ ζῷον ἐργάζομαι . χρή γάρ καί ὁ ὁ καρδία σχῆμα , καί ὁ ὁ πνεύμων , καί ὁ ὁ γαστήρ , ἐγκέφαλος τε καί γλῶσσα , καί σπλήν , καί νεφρός , καί ὁ ἄλλος ἅπας φυλάσσω · γίγνομαι γάρ τις βλάβη ἀμφί αὐτός , κακός ἀνάγκη καί ὁ οἰκεῖος ἔργον ἀποτελέω ὁ σύμπας ὄργανον . καί μήν καί ὁ ὁ κοιλότης ἅπας ὁ κατά ὁ μόριον μέγεθος τε καί πλῆθος εἰ μή φυλάσσω , βλάπτω ἄν ἐκ ἀνάγκη καί διά οὗτος ὁ ἐνέργεια . πολύς δέ ὁ τοιοῦτος νόσημα , ὁ μέν σύμφυσις τις , ὁ δέ ἔμφραξις γλίσχρος ὑγρός καί παχύς συνιστάω , ὁ δέ αὖ αὐαίνω ὁ σῶμα , ἤ στενοχωρέω ὑπό τις ὁ περίκειμαι , ἐμπίπτω αὐτός καί θλίβω . ἐνίοτε δέ καί αὐτός ὁ ὁ τοιοῦτος πόρος ἔχω σῶμα ὁ οὐσία σκιρρέω τε καί φλεγμαίνω , καί σφακελίζω , καί διαπυΐσκομαι , καί οἰδίσκω , καί ἄλλος ὁπωσοῦν ἐπίκτητος μέγεθος προσλαμβάνω , ᾄπειτα ὁ ὄγκος εἰς ὁ ἐντός ἀποχέω κοιλότης , ἐμφράσσω ὁ πόρος , ἕτερος εἰμί οὗτος ἐκεῖνος ὁ πόρος , ὅς ὁ ὁ πρότερος αἵρεσις ἡγεμών ὑποτίθημι κατά ὁ ὁ πρῶτος καί ἀπαθής στοιχεῖον σύνοδος γίγνομαι . ὁ γάρ ὁ ἔντερον , καί φλέψ , καί ἀρτηρία , καί πᾶς ὁ τοιοῦτος ὄργανον πόρος , οὗτος δή ὁ μέγας τε καί σαφής ἅπας ἐναργής ὁράω . εἰ δέ καί διαλανθάνω ποτέ ὁ αἴσθησις ὑπό μικρότης ὁ τοιοῦτος πόρος , οὐδέ οὗτος ἐκ αὐτός γένος εἰμί ἐκεῖνος ὁ πόρος , ὅς ὁ πρότερος ὁ αἵρεσις ὑποτίθημι . κατά δή ὁ τοιοῦτος ἅπας διάθεσις , ἐν ὅς , ὁ σῶμα αὐτός εἰς ὄγκος τις ἀραρίσκω , ἀποκλείω τε καί στενοχωρέω ὁ πόρος συμβαίνω , ποτέ μέν εἷς εἰμί νόσημα μόνος , ὁ ἔμφραξις ὁ ὁ ἐνέργεια βλάπτω , ποτέ δέ καί οὗτος μέν , ἀλλά καί ὁ ὁ σῶμα διάθεσις ὁ ὁ ἔμφραξις ἐργάζομαι . μηδείς οὖν ἔχω ἴδιος ἐνέργεια ὁ ὁ ὄγκος κτάομαι σῶμα , εἷς μέν ὁ νόσημα εἰμί ὁ κατά ὁ ἔμφραξις , αἰτία δέ αὐτός καί οὐ ἔτι νόσημα εἰμί ὁ ὁ ὁ ὄγκος ἔχω σῶμα διάθεσις . εἰ μέν γάρ ὁ χιτών ὁ ἐν ὁ σιμός ὁ ἧπαρ , εἰ τυγχάνω , φλέψ ὁστισοῦν τοιοῦτος πάσχω στεγνόω ὁ πόρος , ἐκ ὅς μεταλαμβάνω ὁ αἷμα ὁ ἐν ὁ κυρτός ὁ ἧπαρ ἀγγεῖον , δύο ἄν οὕτως εἰμί νόσημα , ὁ τε ὁ φλέψ αὐτός , ὅς πάσχω , καί ὁ κατά ὁ πόρος ἔμφραξις . ἐμποδίζω γοῦν ὁ μέν ὁ φλέψ διάθεσις αἷμα χρηστός γένεσις , ὁ δέ ἔμφραξις ἀνάδοσις · ἐνέργεια δέ ἑκάτερος οὗτος ἀναγκαῖος ὁ ζῷον . δῆλος γάρ , ὡς ὁ διάθεσις ὁ βλάπτω ὁ ἐνέργεια πρῶτος οὗτος λέγω ἄν εἰμί νόσημα . ὁ μέντοι φλέψ αὐτός μηδείς πάσχω , εἰ διά γλίσχρος τις ἤ παχύς χυμός σφηνόω ἐν ὁ πόρος ὁ ἀνάδοσις βλάπτω , μόνος ἄν οὗτος εἰμί νόσημα κατά ὁ σπλάγχνον ὁ ἔμφραξις . οὕτως δέ καί κατά ὁ ἔντερον εἰ μέν ἔμφραξις εἰμί μόνος , εἷς εἰμί καί ὁ νόσημα · φλεγμαίνω δέ αὐτός καί διά οὗτος ἀποκλείω ὁ ἐντός εὐρυχωρία καί κωλύω ἔρχομαι κάτω ὁ περίσσωμα , δύο ἄν εἰμί καί ὁ νόσημα . πολλάκις μέν γάρ ὑπό νόσημα γίγνομαι νόσημα , καθά ἐπί τε ὁ προλέγω ἔχω , ἐͅπειδάν ἐπί φλεγμονή , ἤ ἐρυσίπελας , ἤ ἕρπης , ἤ ἄνθραξ , ἤ τις τοιοῦτος ἐπιγίγνομαι πυρετός . ἐνίοτε δέ ὁ μέν ἀποτελέω ἐνέργεια εἰμί βλάβη , καί χρή καλέω αὐτός πάθημα τε καί σύμπτωμα , ὁ δέ αἴτιος αὐτός δηλονότι νόσημα , καθά ὁ μέν ἔμφραξις ὁ μηκέτι ἀναδίδωμι ὁ τροφή , ὁ κατάψυξις δέ ὁ δυσαισθησία αἴτιος ὑπάρχω , νόσημα εἰμί σύμπτωμα . ὅταν δέ αὐτός μέν ὁ διάθεσις ἐνέργεια βλάπτω πρῶτος , ὁ δέ αἴτιος αὐτός μή βλάπτω πρῶτος , ὁ μέν διάθεσις νόσημα , ὁ δέ ἐργάζομαι αὐτός αἰτία ὀνομάζω χρή νόσημα , ὥσπερ ἐπί τε ὁ γλίσχρος ἔχω χυμός καί ὁ ἔμφραξις · αὐτός μέν γάρ ὁ ἔμφραξις ὁ νόσημα εἰμί , ὁ χυμός δέ αἴτιος ὁ νόσημα . ἅπας οὖν ὅσος περί ὁ κοιλότης γίγνομαι νόσημα , ποτέ μέν ἐμφράσσω , ﻿ ποτέ δέ ἄμετρος εὐρύνω , ὑπό ὁ ὁ διάπλασις ὁ μέρος ἀνάγω γένος · ἐμποδίζω γάρ πως ἐν οὗτος ἅπας ὁ φυσικός διάπλασις . ἀλλά μέν δή καί λειότης καί τραχύτης οὐδέ οὗτος μάταιος ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι διαπλήσσω ὁ μόριον . συνίστημι γοῦν ᾀνταῦθη νόσημα κατά πᾶς ὁ μόριον , ὁ μέν φύσις λεῖος τραχύνω , ὁ δέ αὖ τραχύς λεῖος γίγνομαι . φανερός δέ αὐτός ὁ ἰατρός εἰμί ὁ τε ἐν ὁ ὀστέον γίγνομαι τραχύνω τε καί λεαίνω , ὁ τε ὁ φάρυγξ τραχύτης ἐργάζομαι βήξ . χρή δέ ᾀνταῦθη γιγνώσκω , ὡς ἐνίοτε ὁ σχῆμα ὁ μόριον βλάπτω κακόω ἅμα ἑαυτοῦ τις πόρος , οἷος τις εἰͅπί ὁ ῥίς φαίνω γίγνομαι , ἐπειδάν ὑπό πληγή βίαιος ποτέ σιμόω στεγνόω ὁ ἐντός πόρος εἰς τοσοῦτος , ὡς ἤτοι μηδέ ὅλος ἤ μόγις ἀναπνέω διά αὐτός . δῆλος οὖν , ὡς ἐν ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ μέν στενοχωρία ὁ πόρος ὁ νόσημα εἰμί , ( πρῶτος γάρ οὗτος ὁ ὁ ἀναπνοή ἐνέργεια ἐμποδίζω , ) προηγέομαι δέ αὐτός αἰτία ὁ ῥίς ὁ σιμότης , βλάβη ὁ κατά φύσις ἐν αὐτός σχῆμα ὑπάρχω . κατά μέν δή ὁ ὁ διάπλασις γένος ὁ ἐξίστημι ὁ κατά φύσις εἰς τοσοῦτος , ὡς ἐνέργεια ἤδη βλάπτω , ὁ προλέγω διαφορά ὁ νόσημα γίγνομαι .