galenus.de-morborum-differentiis 12
Ἐπὶ δὲ τὰς συνθέτους ἤδη μετιέναι καιρὸς ἀπὸ τῶν ὁμοιομερῶν αὖθις ἀρξαμένους σωμάτων . ἔσται δὴ κατὰ μὲν τὴν προτέραν ὑπόθεσιν ἐξ εὐρύτητός τε καὶ στεγνώσεως πόρων νόσημά τι σύνθετον , οὐχ ἑκάστου τῶν κατὰ μέρος πόρων ἀμφότερα πάσχοντος , ἀλλὰ ἐναλλὰξ , τῶν μὲν στεγνουμένων , τῶν δ’ εὐρυνομένων σωμάτων , ὡς μηδὲν μᾶλλον εὐρύτητα πόρων ἢ στέγνωσιν ἔχειν αἰτιᾶσθαι κατὰ τὸ σύμπαν ὁμοιομερὲς σῶμα , μηδ’ . εἶναί τι λαβεῖν αἰσθητὸν αὐτοῦ μέρος , ᾧ θάτερον ὑπάρχει μόνον , ἀλλ’ αἰεὶ τὸ λαμβανόμενον ἅπαν ὑπ’ ἀμφοτέρων συνέχεσθαι . κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ὑπόθεσιν ἐπὶ μὲν ταῖς ποιότησι μόναις ἐξισταμέναις τοῦ κατὰ φύσιν ἐν ἑκάστῳ τῶν ὁμοιομερῶν σωμάτων ἔσται σύνθετα νοσήματα τέτταρα , θερμὸν ἅμα καὶ ξηρὸν , καὶ θερμὸν ἅμα καὶ ὑγρὸν , καὶ ψυχρὸν ἅμα καὶ ξηρὸν , καὶ ψυχρὸν ἅμα καὶ ὑγρόν · οὐσίας δέ τινος ἐπιῤῥυείσης αὐτοῖς , ὁμοίως ἕτερα τέτταρα , τὰς αὐτὰς τῶν ποιοτήτων ἔχοντα συζυγίας . ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ τῆς συνεχείας διαίρεσις οὐκ ἐν τοῖς συνθέτοις μόνον ὀργάνοις , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἁπλοῖς ἐγγίνεται σώμασιν , ἐπιπλακήσεταί ποτε καὶ ἥδε τοῖς τε νῦν εἰρημένοις συνθέτοις νοσήμασι κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ὑποθέσεις καὶ τοῖς εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ παντὸς λόγου γεγραμμένοις τοῖς ἁπλοῖς . οὐ γὰρ ἀδύνατον ἡλκῶσθαί τε ἅμα καὶ ξηρότερον εἶναι τοῦ κατὰ φύσιν ἢ ὑγρότερον ἢ ψυχρότερον ἢ θερμότερον τὸ μόριον , οὐδ’ ἡλκῶσθαι μὲν ἅμα καὶ ὑγρότερον ὑπάρχειν , οὐχὶ δὲ καὶ θερμότερον εἶναι . τά γ’ οὖν ἡλκωμένα τε ἅμα καὶ φλεγμαίνοντα μόρια τριχῇ τοῦ . κατὰ φύσιν ἐξίσταται , διὰ μὲν τὴν ἕλκωσιν ἀπολλύντα τὴν ἕνωσιν τῶν οἰκείων μορίων , ὅτι δὲ φλεγμαίνει , θερμότερά τε καὶ ὑγρότερα τοῦ κατὰ φύσιν ἀποτελούμενα . τὸν γὰρ δὴ ὄγκον τὸν ἐν αὐτοῖς , ὅταν μὲν ἐπὶ τοσοῦτον αἴρηται μέγεθος , ὡς βλάπτειν τι δι’ αὐτὸ τοῦτο τὴν ἐνέργειαν , ἤδη νόσημα νομιστέον , ἄλλως δὲ σύμπτωμά τε καὶ πάθημα μόνον , ὥσπερ καὶ τὴν ὀδύνην . ἅπαντ’ οὖν τὰ φλεγμαίνοντά τε ἅμα καὶ ἡλκωμένα σώματα τριχῇ μὲν ἐξ ἀνάγκης , τετραχῇ δ’ ἔστιν ὅτε νοσεῖ , φλεγμονὴν ὀνομαζόντων ἡμῶν δηλονότι νῦν οὐ τὴν οἷον φλόγωσιν τῶν μορίων , ὥσπερ ἦν ἔθος τοῖς παλαιοῖς , ἀλλὰ τὸν ἐρυθρόν τε καὶ ἀντίτυπον καὶ ὀδυνηρὸν ὄγκον . οὕτω δὲ καὶ τοῖς ἐρυσιπέλασι συμπίπτει πόθ’ ἕλκη . τοῖς μὲν γὰρ ἄνθραξιν ἀδύνατον ἄλλως συστῆναι , μέσα δὲ τούτων ἐστὶ τὴν φύσιν ἕρπητές τε καὶ καρκῖνοι , τὰ πολλὰ μὲν ἅμα τοῖς ἕλκεσιν , ἔστιν ὅτε δὲ καὶ χωρὶς ἐκείνων συνιστάμενα . σύνθετα γοῦν ἐστι τὰ τοιαῦτα πάντα νοσήματα , κᾂν χωρὶς ἕλκους γίγνηται · καθ’ ἕνα μὲν τρόπον , ὅτι πάντα περιττῆς ὑγρότητος ἤτοι θερμῆς ἢ ψυχρᾶς ἐστιν ἔγγονα , χολῆς μὲν ξανθῆς ἐρυσίπελας , μελαίνης δὲ καρκῖνος αἵματος δὲ φλεγμονὴ , καὶ φλέγματος οἴδημα · καθ’ ἕτερον δὲ , διότι τῶν εἰρημένων χυμῶν , εἰ καὶ κατὰ τὴν ἰδέαν ὑγροὶ σύμπαντες εἰσὶν , ἀλλὰ τήν γε δύναμιν οὐχ ὑγροί · ὁ μὲν γὰρ τῆς μελαίνης χολῆς ξηρὸς καὶ ψυχρός · ὁ δὲ τῆς ξανθῆς ξηρὸς καὶ θερμός · ὁ δὲ τοῦ φλέγματος ὑγρὸς καὶ ψυχρός · ὑγρὸν δὲ καὶ θερμὸν τὸ αἷμα · κατὰ δ’ αὖ τρίτον τρόπον , ὅτι πάντα ἀλλήλοις ἐπιπλέκεται , καὶ σπάνιόν ἐστιν εὑρεῖν ἕκαστον αὐτῶν εἰλικρινές . ἀναμέμικται γὰρ ὡς τὰ πολλὰ ταῖς μὲν φλεγμοναῖς ἢ ἐρυσιπελατῶδες , ἢ οἰδηματῶδες , ἢ σκιῤῥῶδές τι , τοῖς δ’ ἐρυσιπέλασιν ἢ φλεγμονῶδες , ἢ οἰδηματῶδες , ἢ σκιῤῥῶδες , καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἑκάστῳ . σύνθετα τοίνυν γίγνεται πολυειδῶς ἅπαντα τοιαῦτα νοσήματα · καὶ ῥηθήσεται ﻿ περὶ αὐτῶν ἐπὶ πλέον ἔν τε τῷ περὶ τῶν νοσερῶν αἰτίων γράμματι , καὶ ἐν τῷ μετ’ αὐτὸ , τῷ τῶν νοσωδῶν συμπτωμάτων , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι διὰ τῆς θεραπευτικῆς πραγματείας , ἧσπερ ἕνεκα σύμπαντα ταῦτα γράφεται .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ σύνθετος ἤδη μεθίημι καιρός ἀπό ὁ ὁμοιομερής αὖθις ἄρχω σῶμα . εἰμί δή κατά μέν ὁ πρότερος ὑπόθεσις ἐκ εὐρύτης τε καί στέγνωσις πόρος νόσημα τις σύνθετος , οὐ ἕκαστος ὁ κατά μέρος πόρος ἀμφότερος πάσχω , ἀλλά ἐναλλάξ , ὁ μέν στεγνόω , ὁ δέ εὐρύνω σῶμα , ὡς μηδείς μάλα εὐρύτης πόρος ἤ στέγνωσις ἔχω αἰτιάομαι κατά ὁ σύμπας ὁμοιομερής σῶμα , μηδέ . εἰμί τις λαμβάνω αἰσθητός αὐτός μέρος , ὅς ἕτερος ὑπάρχω μόνος , ἀλλά ἀεί ὁ λαμβάνω ἅπας ὑπό ἀμφότερος συνέχω . κατά δέ ὁ δεύτερος ὑπόθεσις ἐπί μέν ὁ ποιότης μόνος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ἐν ἕκαστος ὁ ὁμοιομερής σῶμα εἰμί σύνθετος νόσημα τέσσαρες , θερμός ἅμα καί ξηρός , καί θερμός ἅμα καί ὑγρός , καί ψυχρός ἅμα καί ξηρός , καί ψυχρός ἅμα καί ὑγρός · οὐσία δέ τις ἐπιρρέω αὐτός , ὅμοιος ἕτερος τέσσαρες , ὁ αὐτός ὁ ποιότης ἔχω συζυγία . ἐπεί δέ καί ὁ ὁ συνέχεια διαίρεσις οὐ ἐν ὁ σύνθετος μόνος ὄργανον , ἀλλά καί ἐν ὁ ἁπλόος ἐγγίγνομαι σῶμα , ἐπιπλέκω ποτέ καί ὅδε ὁ τε νῦν λέγω σύνθετος νόσημα κατά ἀμφότερος ὁ ὑπόθεσις καί ὁ εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ πᾶς λόγος γράφω ὁ ἁπλόος . οὐ γάρ ἀδύνατος ἑλκόω τε ἅμα καί ξηρός εἰμί ὁ κατά φύσις ἤ ὑγρός ἤ ψυχρός ἤ θερμός ὁ μόριον , οὐδέ ἑλκόω μέν ἅμα καί ὑγρός ὑπάρχω , οὐ δέ καί θερμός εἰμί . ὁ γε οὖν ἑλκόω τε ἅμα καί φλεγμαίνω μόριον τριχῆ ὁ . κατά φύσις ἐξίστημι , διά μέν ὁ ἕλκωσις ἀπόλλυμι ὁ ἕνωσις ὁ οἰκεῖος μόριον , ὅτι δέ φλεγμαίνω , θερμός τε καί ὑγρός ὁ κατά φύσις ἀποτελέω . ὁ γάρ δή ὄγκος ὁ ἐν αὐτός , ὅταν μέν ἐπί τοσοῦτος ἀείρω μέγεθος , ὡς βλάπτω τις διά αὐτός οὗτος ὁ ἐνέργεια , ἤδη νόσημα νομίζω , ἄλλος δέ σύμπτωμα τε καί πάθημα μόνος , ὥσπερ καί ὁ ὀδύνη . ἅπας οὖν ὁ φλεγμαίνω τε ἅμα καί ἑλκόω σῶμα τριχῆ μέν ἐκ ἀνάγκη , τετραχῇ δέ εἰμί ὅτε νοσέω , φλεγμονή ὀνομάζω ἐγώ δηλονότι νῦν οὐ ὁ οἷος φλόγωσις ὁ μόριον , ὥσπερ εἰμί ἔθος ὁ παλαιός , ἀλλά ὁ ἐρυθρός τε καί ἀντίτυπος καί ὀδυνηρός ὄγκος . οὕτως δέ καί ὁ ἐρυσίπελας συμπίπτω πότε ἕλκος . ὁ μέν γάρ ἄνθραξ ἀδύνατος ἄλλος συνίστημι , μέσος δέ οὗτος εἰμί ὁ φύσις ἕρπης τε καί καρκῖνος , ὁ πολύς μέν ἅμα ὁ ἕλκος , εἰμί ὅτε δέ καί χωρίς ἐκεῖνος συνιστάω . σύνθετος γοῦν εἰμί ὁ τοιοῦτος πᾶς νόσημα , ἔͅν χωρίς ἕλκος γίγνομαι · κατά εἷς μέν τρόπος , ὅτι πᾶς περισσός ὑγρότης ἤτοι θερμός ἤ ψυχρός εἰμί ἔγγονος , χολή μέν ξανθός ἐρυσίπελας , μέλας δέ καρκῖνος αἷμα δέ φλεγμονή , καί φλέγμα οἴδημα · κατά ἕτερος δέ , διότι ὁ λέγω χυμός , εἰ καί κατά ὁ ἰδέα ὑγρός σύμπας εἰμί , ἀλλά ὁ γε δύναμις οὐ ὑγρός · ὁ μέν γάρ ὁ μέλας χολή ξηρός καί ψυχρός · ὁ δέ ὁ ξανθός ξηρός καί θερμός · ὁ δέ ὁ φλέγμα ὑγρός καί ψυχρός · ὑγρός δέ καί θερμός ὁ αἷμα · κατά δέ αὖ τρίτος τρόπος , ὅτι πᾶς ἀλλήλων ἐπιπλέκω , καί σπάνιος εἰμί εὑρίσκω ἕκαστος αὐτός εἰλικρινής . ἀναμείγνυμι γάρ ὡς ὁ πολύς ὁ μέν φλεγμονή ἤ ἐρυσιπελατώδης , ἤ οἰδηματώδης , ἤ σκιρρώδης τις , ὁ δέ ἐρυσίπελας ἤ φλεγμονώδης , ἤ οἰδηματώδης , ἤ σκιρρώδης , καί ὁ ἄλλος ὅμοιος ἕκαστος . σύνθετος τοίνυν γίγνομαι πολυειδής ἅπας τοιοῦτος νόσημα · καί λέγω ﻿ περί αὐτός ἐπί πολύς ἐν τε ὁ περί ὁ νοσερός αἴτιος γράμμα , καί ἐν ὁ μετά αὐτός , ὁ ὁ νοσώδης σύμπτωμα , καί πρός οὗτος ἔτι διά ὁ θεραπευτικός πραγματεία , ὅς ἕνεκα σύμπας οὗτος γράφω .