galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 2.3
Ἐν ἐκείνοις μὲν οὖν ἅπαντα κατὰ μέρος ἐπεξέρχομαι , τά τε νοσήματα καὶ τὰ συμπτώματα καὶ τὰς αἰτίας · ἐνταυθοῖ δὲ δύο ἔτι προσθεὶς ταῦτα , ἀναγκαῖα γινώσκεσθαι τοῖς ἀσκήσουσι τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον , ἐπὶ τὸ χρῆσθαι τοῖς εὑρισκομένοις τηνικαῦτα μεταβήσομαι . τίνα δὲ τὰ δύο ταῦτ’ ἐστὶν ἃ μέλλω λέξειν ; ἓν μὲν ὅπῃ διαφέρει νόσημα πάθους · ἕτερον δὲ ὅτι χωρὶς τοῦ γνῶναι τὰ στοιχεῖα τοῦ σώματος , ἐξ ὧν πρῶτον γέγονεν , ἀμήχανον ἐξευρεῖν τὰ νοσήματα . ταῦτ’ οὖν ἐγὼ μὲν πειράσομαι διελθεῖν ἐπιμελέστατα , τοὺς δ’ ἀναλεξομένους αὐτὰ παρακαλῶ μὴ πρότερον ἐπ’ αὐτὴν μετιέναι τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον , πρὶν ὁπόσα τὰ πάντα ἐστὶ νοσήματα καὶ αὐτοὺς ζητῆσαι κατὰ μόνας , καὶ τοῖς ὑφ’ ἡμῶν γεγραμμένοις ἐπιμελῶς ἐντυχεῖν . ὡς οὖν ταῦτα ποιησάντων , ἄρξομαι τοῦ λόγου . τρεῖς ἐδείχθησαν οὖσαι διαθέσεις ἐν τῷ σώματι παρὰ φύσιν , αἰτίων τε καὶ νοσημάτων καὶ συμπτωμάτων · αἰτίων μὲν οἷον τοῦ πλήθους , ἢ τῆς διαφθορᾶς · νοσημάτων δὲ οἷον τῆς φλεγμονῆς , ἢ τοῦ ἕλκους · συμπτωμάτων δὲ οἷον τῆς ἀχροίας , ἢ τῆς ἰσχνότητος . ἔξωθεν δὲ τούτων ἐστὶ τὰ ἀμέτρως ἐκκρινόμενα τοῦ σώματος , ἢ παρὰ φύσιν ἐπεχόμενα , καὶ τῶν ἐνεργειῶν αἱ βλάβαι , κοινῇ μὲν ἅπαντα προσαγορευόμενα συμπτώματα , γένος δ’ οὐχ ἓν ἔχοντα · διάθεσις μὲν γάρ τίς ἐστι σώματος ἡ ἄχροια · τὸ δὲ ἐκκρινόμενον ἢ ἐπεχόμενον ἕπεται μὲν , διάθεσις δ’ οὐκ ἔστιν · οὕτω δὲ καὶ ἡ ἐνέργεια βεβλαμμένη τε καὶ ἀβλαβὴς οὖσα διάθεσις μὲν οὐκ ἔστιν , ἕπεται δὲ ἐξ ἀνάγκης τῇ τοῦ μορίου διαθέσει . τὸ μὲν οὖν οἴδημα καὶ ἡ φλεγμονὴ τῶν ἁπλῶς ὄντων ἐστὶ , κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὸ πλῆθος , εἰ τύχοι , τοῦ αἵματος , ἢ τοῦ σώματος ἡ ὠχρότης · ἡ δ’ ἐνέργεια τῶν μὲν ἁπλῶς ὄντων οὐκ ἔστιν , ἢ οὐχ ὁμοίως γε τούτοις ὄντων · οὐδένα γὰρ αὐτῆς χρόνον ὑπομένει τὰ μόρια , καθάπερ οὐδὲ τὰ τῆς λέξεως , οὐδ’ ὅλως κινήσεως οὐδεμιᾶς , ἀλλ’ ἕκαστον τούτων ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι λαμβάνει . διττοῦ δ’ ὄντος γένους κινήσεως , τοῦ μὲν κατὰ τόπον , τοῦ δὲ κατὰ ποιότητα , φορὰ μὲν τὸ πρότερον , ἀλλοίωσις δὲ τὸ δεύτερον ὀνομάζεται . πᾶσα μὲν οὖν ἐνέργεια κίνησίς ἐστι δραστική · πᾶσα δ’ ἀλλοίωσις κίνησις παθητικὴ τοῦ ἀλλοιουμένου , πάσχει γάρ τι τὸ ἀλλοιούμενον . αἱ τοίνυν διαθέσεις , ἐπειδὰν ἀλλοιοῦνται , κινοῦνται · παυσάμεναι δὲ τοῦ κινεῖσθαι , ἠλλοίωνται μὲν , ἀλλοιοῦνται δ’ οὐκ ἔτι . πᾶν γὰρ τὸ ὁπωσοῦν ἔχον ἔν τινι πάντως ἐστὶ διαθέσει · τὸ δ’ ἐν δυσλύτῳ διαθέσει καθ’ ἕξιν ﻿ ἤδη διάκειται · ἀλλοιοῦται μὲν ὁ μελαινόμενος , ἠλλοίωται δὲ ὁ μελανθείς · ὥστ’ εἶναι τὴν ἀλλοίωσιν γένεσιν ποιότητος , ἢ διαθέσεως , ἢ ὅπως ἂν ἐθέλῃς ὀνομάζειν . οὐ μάχεται δὲ τὸ λέγειν ἀλλαγὴν εἶναι τοῦ προϋπάρχοντος τὴν ἀλλοίωσιν τῷ λέγειν γένεσιν αὐτὴν εἶναι ποιότητος · ἅμα γὰρ ἄμφω συμπίπτει , καὶ ἡ πρόσθεν ὑπάρχουσα τῷ σώματι μεταβολὴ , καὶ νῦν ἄλλη γίγνεται . τοῦ γοῦν ἐν ἡλίῳ διατρίψαντος ἀλλοιοῦται μὲν ἡ λευκότης , γεννᾶται δὲ ἡ μελανότης · καὶ τοῦ παρὰ πυρὶ θαλπομένου μεταβάλλει μὲν ἡ ψυχρότης , γίγνεται δὲ ἡ θερμότης . ὅταν δὲ τοῦδέ τινος , ὃ οὐκ ἔστιν οὐσία , γένεσιν εἶναι λέγωμεν , οὐ ταὐτὸν δηλοῦμεν ἐν τῇ λέξει τῇδε κᾀπειδὰν ἁπλῶς ὀνομάσωμεν γένεσιν · ἡ μὲν γὰρ ἁπλῶς ὀνομαζομένη γένεσις ὁδός ἐστιν εἰς οὐσίαν , ἡ δὲ τοῦδέ τινος γένεσις , εἰς τὴν ὡς ἂν εἴποι τις ὕπαρξιν ἐκείνου . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐν παρέργῳ λελέχθω , ὃ δὲ ἐν τῷ λόγῳ μάλιστα προὔκειτο , σχεδὸν ἤδη διώρισται , τὸ τὰ μὲν ἐν γενέσει τε καὶ μεταβολῇ καὶ ἀλλοιώσει καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἐν κινήσει τοῦ εἶναι μεταλαμβάνειν , τῶν δ’ ὑπομένειν τὴν οὐσίαν · ὑγεία μὲν οὖν καὶ νόσος , ὅσαι τε συμπτωμάτων ἢ αἰτίων εἰσὶ διαθέσεις , ἢ ἕξεις , ὑπομενόντων εἰσίν · αἱ δ’ ἐνέργειαι πᾶσαι καὶ αἱ καθ’ ὁτιοῦν ἀλλοιώσεις ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι κέκτηνται , καὶ τὸ καθ’ ὁτιοῦν κινούμενον σῶμα κατ’ ἐκεῖνο πάσχει , καὶ ἡ κίνησις αὐτοῦ πάθος ἐστίν . οἱ μὲν οὖν παλαιοὶ καὶ τὰς ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν ἁπάσας κινήσεις , ὅσαι γε μὴ δραστικαὶ , πάθη προσαγορεύουσιν , ὥσπερ οὖν ἐνεργείας τὰς δραστικὰς , οὕτω καὶ αὐτὰς τῶν αἰσθήσεων τὰς ἀλλοιώσεις ὁ Πλάτων ὀνομάζει πάθη · τοῖς νεωτέροις δ’ οὐκ οἶδ’ ὅπως δόξαν , ἐπὶ τῆς παρὰ φύσιν μόνης κινήσεως κεῖται τοὔνομα . ἰδίως μὲν οὖν τὸ πάθος ἐπὶ πάσης τῆς ἔξωθεν κινήσεως ἐλέγετο παρὰ τῶν παλαιῶν , ἤδη δὲ καταχρώμενοι καὶ τὰς ἐκ πάθους μὲν γεγενημένας τῶν διαθέσεων , οὐκέτι δ’ ἐν κινήσει , πάθη προσαγορεύουσιν · οὐ μὴν χρονιώτερόν γε οὐδὲ δυσλυτώτερον ἡ διάθεσις τῆς ἕξεως , ὥσπερ οὐδὲ ἡ ἀῤῥωστία · ἀλλ’ αἱ τοιαῦται νομοθεσίαι τῶν ὀνομάτων ὑπὸ τῶν νεωτέρων ἐπεισήχθησαν . εἴρηται δὲ ἐπιπλέον ὑπὲρ τῶν ἰατρικῶν ὀνομάτων ἑτέρωθι , καὶ νῦν οὐ τοῦτο πρόκειται σκοπεῖν , ἀλλ’ ὅπως ἡμεῖς χρησόμεθα , διελέσθαι μόνον ἀναγκαῖον ἔδοξε σαφηνείας ἕνεκα . τὴν γὰρ ἐναντίαν ὑγείᾳ διάθεσιν , ὑφ’ ἧς ἐνέργειαν λέγομεν βλάπτεσθαι , νόσημα μόνον προσαγορεύομεν , εἴτε πολυχρόνιος , εἴτε ὀλιγοχρόνιος , εἴτ’ ἐν ἀκαρεῖ χρόνῳ γίγνοιτο · τὰς δ’ ἄλλας ἁπάσας τὰς προηγουμένας τούτων ἐν αἰτίας λόγῳ διαθέσεις παρὰ φύσιν , αὐτὸ τοῦτο μόνον , αἰτίας , οὐ πάθη · τὰ δ’ ἑπόμενα ταύταις , ὅσα μὲν ἐνεργειῶν εἰσι βλάβαι , συμπτώματά τε καὶ πάθη , κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὰς ἀμέτρους ἐκκρίσεις ἢ ἐπισχέσεις · ὅσαι δὲ διαθέσεις , ὥσπερ καὶ ἡ ἄχροια , πρὸς τῷ τοῦ πάθους τε καὶ τοῦ συμπτώματος ὀνόματι διαθέσεις ὀνομάζομεν , ὥσπερ οὖν καί εἰσι . κοινὸν μὲν δὴ τούτων ἁπάντων τὸ παρὰ φύσιν καὶ τῶν αἰτίων καὶ τῶν νοσημάτων καὶ τῶν συμπτωμάτων · ἴδιον δὲ τῶν μὲν νοσημάτων τὸ βλάπτειν ἐνέργειαν , τῶν δὲ συμπτωμάτων τὸ τούτοις ἕπεσθαι , τῶν δὲ αἰτίων τὸ προηγεῖσθαι . οὔτ’ οὖν ὅστις κίνησιν εἶπε παρὰ φύσιν εἶναι τὴν νόσον οἶδεν ὃ λέγει , καθάπερ ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ διήλθομεν ἐνίους τῶν μεθοδικῶν οὕτως ἀφορίσασθαι προσθέντας ἐκ περιττοῦ τὸ ἐπίμονον · οὐδ’ ὅστις τροπὴν ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν , οὐδὲν γὰρ μᾶλλον αἰτίας , ἢ νοσήματος , ἢ συμπτώματος ὁ λόγος · ἅπαντα γὰρ ταῦτα διαθέσεις εἰσὶ παρὰ φύσιν , ἀλλ’ εἰ μὲν ὀλιγοχρόνια , δῆλον ὡς ὀξέα , εἰ δὲ δύσλυτα , χρόνια . διοίσει δ’ οὐδὲν ἢ νόσον , ἢ νόσημα λέγειν , ὥσπερ οὐδὲ πάθος , ἢ πάθημα · καὶ μὲν δὴ καὶ ὅτι τὸ πάθους ὄνομα καὶ κατὰ τοῦ νοσήματος ἐπιφέρουσιν οἱ παλαιοὶ , καθάπερ καὶ τὴν ἀῤῥωστίαν καὶ τὴν ἀσθένειαν , ἐπιδέδεικται καὶ τοῦτ’ ἐν τοῖς περὶ τῶν ἰατρικῶν ὀνομάτων , καὶ ὡς οὐδὲν διαφέρει λέγειν ἀῤῥωστίαν ἢ ἀῤῥώστημα · καὶ μέν γε καὶ ὡς τοὺς νοσοῦντας αὐτοὺς οὐ νοσοῦντας μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀῤῥωστοῦντας καὶ ἀσθενοῦντας καὶ κάμνοντας ὀνομάζουσιν , ἐπιδέδεικται δὲ καὶ τοῦτο δι’ ἐκείνων τῶν ὑπομνημάτων . λοιπὸν δ’ ἂν εἴη νῦν , οὗπερ ἕνεκα ταῦτ’ εἴρηται πάντα , προσθέντας ἐπί τι τῶν ἑξῆς ἤδη μετιέναι . τί δὲ τοῦτ’ ἔστιν ; οὐκ ἄλλο τοῦ πολλάκις ἤδη καὶ πρόσθεν εἰνημένου , τοῦ πρῶτόν τε καὶ μάλιστα τοῦτο σπουδάζειν τοὺς ἰατροὺς , καὶ τοῦτο σχεδὸν αὐτῶν ἔργον ὑπάρχειν ἴδιον , ἐκκόπτειν τὰς νόσους · εὐθὺς γὰρ ἅμα τούτῳ καὶ ἡ βλάβη τῆς ἐνεργείας οἴχεται , καὶ τἄλλα συμπτώματα πάντα συναναιρεῖται . χρῄζουσι μὲν γὰρ πάντες οἱ ἄνθρωποι πρώτης καὶ μάλιστα τῆς κατὰ φύσιν ἐνεργείας , δι’ ἐκείνην δὲ καὶ τῆς ὑγείας · καὶ ἀποθέσθαι γε βούλονται τὴν βλάβην τῆς ἐνεργείας , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν νόσον · οὐ μὴν τῇ γε βλάβῃ τῆς ἐνεργείας , ἀλλὰ τῇ νόσῳ προσφέρουσι τὰ βοηθήματα , τουτέστι τῇ παρὰ φύσιν διαθέσει τῇ βλαπτούσῃ τὴν ἐνέργειαν . ὅστις οὖν οὐκ οἶδεν αὐτῶν τῶν κατὰ φύσιν ὑπαρχόντων τοῖς μορίοις τά τ’ ἄλλως συμβεβηκότα καὶ τὰ τῆς ἐνεργείας αἴτια διορίσαι , πῶς τοῦτον εἰκὸς ἐξευρεῖν τὴν διάθεσιν ὑφ’ ἧς πρώτως ἡ ἐνέργεια βλάπτεται ; τὰ μὲν γὰρ ἄλλως συμβεβηκότα τοῖς σώμασι , κᾂν μυριάκις ἀλλοιωθείη , βλάπτειν τὴν ἐνέργειαν οὐ δύνανται , ἕως ἂν ὑφ’ ὧν ἐγίγνετο κατὰ φύσιν ἔχῃ πάντα · τούτων δ’ εἴπερ τι κᾂν ἓν ἀλλοιωθῇ , βλαβῆναι τὴν ἐνέργειαν εὐθὺς ﻿ ἀναγκαῖον εἰς τοσοῦτον εἰς ὅσον περ καὶ ὠφελεῖται κατὰ φύσιν ἔχοντος .
Lemmas: ἐν ἐκεῖνος μέν οὖν ἅπας κατά μέρος ἐπεξέρχομαι , ὁ τε νόσημα καί ὁ σύμπτωμα καί ὁ αἰτία · ἐνταυθοῖ δέ δύο ἔτι προστίθημι οὗτος , ἀναγκαῖος γιγνώσκω ὁ ἀσκέω ὁ θεραπευτικός μέθοδος , ἐπί ὁ χράω ὁ εὑρίσκω τηνικαῦτα μεταβαίνω . τίς δέ ὁ δύο οὗτος εἰμί ὅς μέλλω λέγω ; εἷς μέν ὅπῃ διαφέρω νόσημα πάθος · ἕτερος δέ ὅτι χωρίς ὁ γιγνώσκω ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα , ἐκ ὅς πρῶτος γίγνομαι , ἀμήχανος ἐξευρίσκω ὁ νόσημα . οὗτος οὖν ἐγώ μέν πειράω διέρχομαι ἐπιμελής , ὁ δέ ἀναλέξω αὐτός παρακαλέω μή πρότερος ἐπί αὐτός μεθίημι ὁ θεραπευτικός μέθοδος , πρίν ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί νόσημα καί αὐτός ζητέω κατά μόνος , καί ὁ ὑπό ἐγώ γράφω ἐπιμελής ἐντυγχάνω . ὡς οὖν οὗτος ποιέω , ἄρχω ὁ λόγος . τρεῖς δείκνυμι εἰμί διάθεσις ἐν ὁ σῶμα παρά φύσις , αἴτιος τε καί νόσημα καί σύμπτωμα · αἴτιος μέν οἷος ὁ πλῆθος , ἤ ὁ διαφθορά · νόσημα δέ οἷος ὁ φλεγμονή , ἤ ὁ ἕλκος · σύμπτωμα δέ οἷος ὁ ἄχροια , ἤ ὁ ἰσχνότης . ἔξωθεν δέ οὗτος εἰμί ὁ ἄμετρος ἐκκρίνω ὁ σῶμα , ἤ παρά φύσις ἐπέχω , καί ὁ ἐνέργεια ὁ βλάβη , κοινῇ μέν ἅπας προσαγορεύω σύμπτωμα , γένος δέ οὐ εἷς ἔχω · διάθεσις μέν γάρ τις εἰμί σῶμα ὁ ἄχροια · ὁ δέ ἐκκρίνω ἤ ἐπέχω ἕπομαι μέν , διάθεσις δέ οὐ εἰμί · οὕτως δέ καί ὁ ἐνέργεια βλάπτω τε καί ἀβλαβής εἰμί διάθεσις μέν οὐ εἰμί , ἕπομαι δέ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὁ μόριον διάθεσις . ὁ μέν οὖν οἴδημα καί ὁ φλεγμονή ὁ ἁπλῶς εἰμί εἰμί , κατά αὐτός δέ καί ὁ πλῆθος , εἰ τυγχάνω , ὁ αἷμα , ἤ ὁ σῶμα ὁ ὠχρότης · ὁ δέ ἐνέργεια ὁ μέν ἁπλῶς εἰμί οὐ εἰμί , ἤ οὐ ὅμοιος γε οὗτος εἰμί · οὐδείς γάρ αὐτός χρόνος ὑπομένω ὁ μόριον , καθά οὐδέ ὁ ὁ λέξις , οὐδέ ὅλος κίνησις οὐδείς , ἀλλά ἕκαστος οὗτος ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί λαμβάνω . δισσός δέ εἰμί γένος κίνησις , ὁ μέν κατά τόπος , ὁ δέ κατά ποιότης , φορά μέν ὁ πρότερος , ἀλλοίωσις δέ ὁ δεύτερος ὀνομάζω . πᾶς μέν οὖν ἐνέργεια κίνησις εἰμί δραστικός · πᾶς δέ ἀλλοίωσις κίνησις παθητικός ὁ ἀλλοιόω , πάσχω γάρ τις ὁ ἀλλοιόω . ὁ τοίνυν διάθεσις , ἐπειδάν ἀλλοιόω , κινέω · παύω δέ ὁ κινέω , ἀλλοιόω μέν , ἀλλοιόω δέ οὐ ἔτι . πᾶς γάρ ὁ ὁπωσοῦν ἔχω ἐν τις πάντως εἰμί διάθεσις · ὁ δέ ἐν δύσλυτος διάθεσις κατά ἕξις ﻿ ἤδη διάκειμαι · ἀλλοιόω μέν ὁ μελαίνω , ἀλλοιόω δέ ὁ μελαίνω · ὥστε εἰμί ὁ ἀλλοίωσις γένεσις ποιότης , ἤ διάθεσις , ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω ὀνομάζω . οὐ μάχομαι δέ ὁ λέγω ἀλλαγή εἰμί ὁ προϋπάρχω ὁ ἀλλοίωσις ὁ λέγω γένεσις αὐτός εἰμί ποιότης · ἅμα γάρ ἄμφω συμπίπτω , καί ὁ πρόσθεν ὑπάρχω ὁ σῶμα μεταβολή , καί νῦν ἄλλος γίγνομαι . ὁ γοῦν ἐν ἥλιος διατρίβω ἀλλοιόω μέν ὁ λευκότης , γεννάω δέ ὁ μελανότης · καί ὁ παρά πῦρ θάλπω μεταβάλλω μέν ὁ ψυχρότης , γίγνομαι δέ ὁ θερμότης . ὅταν δέ ὅδε τις , ὅς οὐ εἰμί οὐσία , γένεσις εἰμί λέγω , οὐ αὐτός δηλόω ἐν ὁ λέξις ὅδε ἐͅπειδάν ἁπλῶς ὀνομάζω γένεσις · ὁ μέν γάρ ἁπλῶς ὀνομάζω γένεσις ὁδός εἰμί εἰς οὐσία , ὁ δέ ὅδε τις γένεσις , εἰς ὁ ὡς ἄν λέγω τις ὕπαρξις ἐκεῖνος . ἀλλά οὗτος μέν ἐν πάρεργος λέγω , ὅς δέ ἐν ὁ λόγος μάλα πρόκειμαι , σχεδόν ἤδη διορίζω , ὁ ὁ μέν ἐν γένεσις τε καί μεταβολή καί ἀλλοίωσις καί ἁπλῶς λέγω ἐν κίνησις ὁ εἰμί μεταλαμβάνω , ὁ δέ ὑπομένω ὁ οὐσία · ὑγεία μέν οὖν καί νόσος , ὅσος τε σύμπτωμα ἤ αἴτιος εἰμί διάθεσις , ἤ ἕξις , ὑπομένω εἰμί · ὁ δέ ἐνέργεια πᾶς καί ὁ κατά ὁστισοῦν ἀλλοίωσις ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί κτάομαι , καί ὁ κατά ὁστισοῦν κινέω σῶμα κατά ἐκεῖνος πάσχω , καί ὁ κίνησις αὐτός πάθος εἰμί . ὁ μέν οὖν παλαιός καί ὁ ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω ἅπας κίνησις , ὅσος γε μή δραστικός , πάθος προσαγορεύω , ὥσπερ οὖν ἐνέργεια ὁ δραστικός , οὕτως καί αὐτός ὁ αἴσθησις ὁ ἀλλοίωσις ὁ Πλάτων ὀνομάζω πάθος · ὁ νεώτερος δέ οὐ οἶδα ὅπως δόξα , ἐπί ὁ παρά φύσις μόνος κίνησις κεῖμαι ὄνομα . ἴδιος μέν οὖν ὁ πάθος ἐπί πᾶς ὁ ἔξωθεν κίνησις λέγω παρά ὁ παλαιός , ἤδη δέ καταχράομαι καί ὁ ἐκ πάθος μέν γίγνομαι ὁ διάθεσις , οὐκέτι δέ ἐν κίνησις , πάθος προσαγορεύω · οὐ μήν χρόνιος γε οὐδέ δύσλυτος ὁ διάθεσις ὁ ἕξις , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀρρωστία · ἀλλά ὁ τοιοῦτος νομοθεσία ὁ ὄνομα ὑπό ὁ νέος ἐπεισάγω . λέγω δέ ἐπιπολύ ὑπέρ ὁ ἰατρικός ὄνομα ἑτέρωθι , καί νῦν οὐ οὗτος πρόκειμαι σκοπέω , ἀλλά ὅπως ἐγώ χράω , διαιρέω μόνος ἀναγκαῖος δοκέω σαφήνεια ἕνεκα . ὁ γάρ ἐναντίος ὑγεία διάθεσις , ὑπό ὅς ἐνέργεια λέγω βλάπτω , νόσημα μόνος προσαγορεύω , εἴτε πολυχρόνιος , εἴτε ὀλιγοχρόνιος , εἴτε ἐν ἀκαρής χρόνος γίγνομαι · ὁ δέ ἄλλος ἅπας ὁ προηγέομαι οὗτος ἐν αἰτία λόγος διάθεσις παρά φύσις , αὐτός οὗτος μόνος , αἰτία , οὐ πάθος · ὁ δέ ἕπομαι οὗτος , ὅσος μέν ἐνέργεια εἰμί βλάβη , σύμπτωμα τε καί πάθος , κατά αὐτός δέ καί ὁ ἄμετρος ἔκκρισις ἤ ἐπίσχεσις · ὅσος δέ διάθεσις , ὥσπερ καί ὁ ἄχροια , πρός ὁ ὁ πάθος τε καί ὁ σύμπτωμα ὄνομα διάθεσις ὀνομάζω , ὥσπερ οὖν καί εἰμί . κοινός μέν δή οὗτος ἅπας ὁ παρά φύσις καί ὁ αἴτιος καί ὁ νόσημα καί ὁ σύμπτωμα · ἴδιος δέ ὁ μέν νόσημα ὁ βλάπτω ἐνέργεια , ὁ δέ σύμπτωμα ὁ οὗτος ἕπομαι , ὁ δέ αἴτιος ὁ προηγέομαι . οὔτε οὖν ὅστις κίνησις λέγω παρά φύσις εἰμί ὁ νόσος οἶδα ὅς λέγω , καθά ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος διέρχομαι ἔνιοι ὁ μεθοδικός οὕτως ἀφορίζω προστίθημι ἐκ περισσός ὁ ἐπίμονος · οὐδέ ὅστις τροπή ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις , οὐδείς γάρ μάλα αἰτία , ἤ νόσημα , ἤ σύμπτωμα ὁ λόγος · ἅπας γάρ οὗτος διάθεσις εἰμί παρά φύσις , ἀλλά εἰ μέν ὀλιγοχρόνιος , δῆλος ὡς ὀξύς , εἰ δέ δύσλυτος , χρόνιος . διαφέρω δέ οὐδείς ἤ νόσος , ἤ νόσημα λέγω , ὥσπερ οὐδέ πάθος , ἤ πάθημα · καί μέν δή καί ὅτι ὁ πάθος ὄνομα καί κατά ὁ νόσημα ἐπιφέρω ὁ παλαιός , καθά καί ὁ ἀρρωστία καί ὁ ἀσθένεια , ἐπιδείκνυμι καί οὗτος ἐν ὁ περί ὁ ἰατρικός ὄνομα , καί ὡς οὐδείς διαφέρω λέγω ἀρρωστία ἤ ἀρρώστημα · καί μέν γε καί ὡς ὁ νοσέω αὐτός οὐ νοσέω μόνος , ἀλλά καί ἀρρωστέω καί ἀσθενέω καί κάμνω ὀνομάζω , ἐπιδείκνυμι δέ καί οὗτος διά ἐκεῖνος ὁ ὑπόμνημα . λοιπός δέ ἄν εἰμί νῦν , ὅς ἕνεκα οὗτος λέγω πᾶς , προστίθημι ἐπί τις ὁ ἑξῆς ἤδη μεθίημι . τίς δέ οὗτος εἰμί ; οὐ ἄλλος ὁ πολλάκις ἤδη καί πρόσθεν ἔνημαι , ὁ πρῶτος τε καί μάλα οὗτος σπουδάζω ὁ ἰατρός , καί οὗτος σχεδόν αὐτός ἔργον ὑπάρχω ἴδιος , ἐκκόπτω ὁ νόσος · εὐθύς γάρ ἅμα οὗτος καί ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια οἴχομαι , καί ἄλλος σύμπτωμα πᾶς συναναιρέω . χρῄζω μέν γάρ πᾶς ὁ ἄνθρωπος πρῶτος καί μάλα ὁ κατά φύσις ἐνέργεια , διά ἐκεῖνος δέ καί ὁ ὑγεία · καί ἀποτίθημι γε βούλομαι ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια , καί διά οὗτος καί ὁ νόσος · οὐ μήν ὁ γε βλάβη ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ὁ νόσος προσφέρω ὁ βοήθημα , τουτέστι ὁ παρά φύσις διάθεσις ὁ βλάπτω ὁ ἐνέργεια . ὅστις οὖν οὐ οἶδα αὐτός ὁ κατά φύσις ὑπάρχω ὁ μόριον ὁ τε ἄλλος συμβαίνω καί ὁ ὁ ἐνέργεια αἴτιος διορίζω , πῶς οὗτος ἔοικα ἐξευρίσκω ὁ διάθεσις ὑπό ὅς πρῶτος ὁ ἐνέργεια βλάπτω ; ὁ μέν γάρ ἄλλος συμβαίνω ὁ σῶμα , ἔͅν μυριάκις ἀλλοιόω , βλάπτω ὁ ἐνέργεια οὐ δύναμαι , ἕως ἄν ὑπό ὅς γίγνομαι κατά φύσις ἔχω πᾶς · οὗτος δέ εἴπερ τις ἔͅν εἷς ἀλλοιόω , βλάπτω ὁ ἐνέργεια εὐθύς ﻿ ἀναγκαῖος εἰς τοσοῦτος εἰς ὅσος περ καί ὠφελέω κατά φύσις ἔχω .