galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 9.7
Ἀνελθόντες οὖν αὖθις ἐπὶ τὴν μέθοδον ὑπὲρ τῆς τοῦ κάμνοντος ἐπισκεψώμεθα δυνάμεως , εἴτε συντελεῖ τι πρὸς τὴν θεραπείαν , εἴτ’ οὐδὲν ὅλως , ὡς ἔδοξέ τισιν . ἔοικε δὲ τοῖς ἄχρηστον εἰς θεραπείας εὕρεσιν εἶναι φαμένοις τὴν δύναμιν οὐκ οἰκεία τοῖς ἔργοις τῆς τέχνης ἡ σκέψις , ἀλλὰ λογικωτέρα μᾶλλον , ὡς σοφισταῖς γεγονέναι . λέγουσι μὲν γὰρ ἐκ τῆς διαθέσεως ἣν θεραπεύομεν εἶναι τὴν ἔνδειξίν ὧν χρὴ πράττειν , οὐκ ἐκ τῆς δυνάμεως . ἀμέλει καὶ ὥρας καὶ χώρας καὶ καταστάσεις καὶ ἡλικίας καὶ ἔθη καὶ κράσεις σωμάτων ἀχρήστους εἶναί φασι κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον . εἶθ’ ὅταν ἀναγκάζονται τὴν θεραπείαν ἐξαλλάττειν , διὰ ταῦτα τῶν ἐν ἀρχῇ ῥηθέντων ἑαυτοῖς ἐπιλανθανόμενοι , τὰ μὲν αὐτῶν ἀντενδείκνυσθαί φασιν ἐνίοτε τοῖς θεραπευτικοῖς σκοποῖς , τὰ δ’ εἰς ὕλας βοηθημάτων εἶναι χρήσιμα , καθάπερ καὶ τὰ μόρια τοῦ ζώου . καὶ γὰρ ἐπ’ ἐκείνων τὴν αὐτὴν στρέφονται στροφὴν , ἐν ἀρχῇ μὲν τῶν λόγων ἄχρηστα πρὸς τὴν τῆς θεραπείας εὕρεσιν ὑπάρχειν αὐτὰ φάσκοντες , ὕστερον δ’ ὅτ’ ἂν ἐξελέγχωνται , πρὸς μὲν τὴν ἔνδειξιν τῆς θεραπείας ἄχρηστα λέγοντες , εἰς δὲ τὴν τῆς ὕλης ἐξάλλαξιν , ἢ εὕρεσιν , ἢ διαφορὰν , ἢ ποιότητα , καὶ γὰρ καὶ ὀνομάζουσιν οὐχ . ὡσαύτως ἅπαντες , ἀναγκαῖα συγχωροῦντες ὑπάρχειν . ὅπερ οὖν εἶπον ἀρτίως , ἀναλήψομαι καὶ νῦν , ὡς ἐκ τοῦ χρησίμου τῆς τέχνης μεταβαίνοντες εἰς λογικὴν ἀφικνοῦνται σκέψιν . ἔστι μὲν γὰρ τὸ χρήσιμον ἐξευρεῖν βοηθήματα δι’ ὧν ὁ κάμνων θεραπευθήσεται · καταλιπόντες δ’ ἐκεῖνοι τοῦτο περὶ ὀνομάτων ἐρίζουσιν , ἐνδείξεις τε καὶ ἀντενδείξεις λέγοντες καὶ κοινότητας καὶ σκοποὺς καὶ ὕλας βοηθημάτων , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα τῇ διαφορᾷ τῶν ὀνομάτων ἀπολογεῖσθαι νομίζοντες , ὑπὲρ ὧν ἀπεφήναντο ψευδῶς . ἐγὼ δ’ οὐ κωλύω μὲν αὐτοὺς ὀνόμασιν οἷς ἂν ἐθέλωσι χρῆσθαι · μεμνῆσθαι δὲ ἀξιῶ τῶν ἐξ ἀρχῆς προτεθέντων , ἅπερ ἐστὶ βοηθημάτων εὑρέσεις · εἰς ἃς ὅ τι περ ἂν φαίνηται συντελοῦν ὁπωσοῦν ἀναγκαῖον αὐτὸ φατέον εἰς τὴν θεραπείαν ὑπάρχειν . οὕτως οὖν καὶ ἡ δύναμις εἴτ’ ἀναγκαία σκοπεῖσθαι τοῖς ἰατροῖς ἐπὶ τῶν ἀῤῥωστούντων εἴτ’ οὐκ ἀναγκαία σκοπῶμεν . ἐγὼ μὲν γάρ φημι πολλάκις ἀναγκαιοτάτην ὑπάρχειν αὐτὴν , ὡς πάντα σχεδόν τι τὰ περὶ τὸν κάμνοντα δι’ ἐκείνην πράττεσθαι μόνην , ἔστι δ’ ὅτε μετρίως ἀναγκαίαν , ὡς λαμβάνεσθαι μέν τι καὶ ἐξ αὐτῆς εἰς τὰ ποιητέα , μὴ μέντοι πρὸς αὐτήν γε τὸ πᾶν κῦρος ἀναφέρεσθαι τῶν πρακτέων . αὖθις δ’ ἄν σοι δείξαιμι τὴν δύναμιν οὕτω βραχὺ συντελοῦσαν εἰς τὴν τῶν βοηθημάτων εὕρεσιν , ὡς διὰ σμικρότητα καὶ λανθάνειν ἐνίοτε καὶ παραπέμπεσθαι καὶ σιωπᾶσθαι , καθάπερ ὅλως οὐκ οὖσαν ἐκ τῶν χρησίμων σκοπῶν . ἀλλ’ ὅπερ ἐπὶ τῆς δυνάμεώς ἐστι , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὑπάρχει τῶν ἐνδεικνυμένων . ἄλλοτε γὰρ αὐτῶν ἄλλο τὸ μὲν ἧττον δύναται , τὸ δὲ πλέον · ἐνίοτε δὲ οὕτως ἰσχυρόν ἐστιν ὡς μόνον ἐνδείκνυσθαι δοκεῖν , ἢ οὕτως ἀσθενὲς ὡς παραλείπεσθαι .
Lemmas: ἀνέρχομαι οὖν αὖθις ἐπί ὁ μέθοδος ὑπέρ ὁ ὁ κάμνω ἐπισκοπέω δύναμις , εἴτε συντελέω τις πρός ὁ θεραπεία , εἴτε οὐδείς ὅλος , ὡς δοκέω τις . ἔοικα δέ ὁ ἄχρηστος εἰς θεραπεία εὕρεσις εἰμί φημί ὁ δύναμις οὐ οἰκεῖος ὁ ἔργον ὁ τέχνη ὁ σκέψις , ἀλλά λογικός μάλα , ὡς σοφιστής γίγνομαι . λέγω μέν γάρ ἐκ ὁ διάθεσις ὅς θεραπεύω εἰμί ὁ ἔνδειξις ὅς χρή πράσσω , οὐ ἐκ ὁ δύναμις . ἀμέλει καί ὥρα καί χώρα καί κατάστασις καί ἡλικία καί ἔθος καί κρᾶσις σῶμα ἄχρηστος εἰμί φημί κατά ὁ αὐτός λόγος . εἶτα ὅταν ἀναγκάζω ὁ θεραπεία ἐξαλλάσσω , διά οὗτος ὁ ἐν ἀρχή λέγω ἑαυτοῦ ἐπιλανθάνομαι , ὁ μέν αὐτός ἀντενδείκνυμι φημί ἐνίοτε ὁ θεραπευτικός σκοπός , ὁ δέ εἰς ὕλη βοήθημα εἰμί χρήσιμος , καθά καί ὁ μόριον ὁ ζῷον . καί γάρ ἐπί ἐκεῖνος ὁ αὐτός στρέφω στροφή , ἐν ἀρχή μέν ὁ λόγος ἄχρηστος πρός ὁ ὁ θεραπεία εὕρεσις ὑπάρχω αὐτός φάσκω , ὕστερον δέ ὅτε ἄν ἐξελέγχω , πρός μέν ὁ ἔνδειξις ὁ θεραπεία ἄχρηστος λέγω , εἰς δέ ὁ ὁ ὕλη ἐξάλλαξις , ἤ εὕρεσις , ἤ διαφορά , ἤ ποιότης , καί γάρ καί ὀνομάζω οὐ . ὡσαύτως ἅπας , ἀναγκαῖος συγχωρέω ὑπάρχω . ὅς οὖν λέγω ἄρτιος , ἀναλαμβάνω καί νῦν , ὡς ἐκ ὁ χρήσιμος ὁ τέχνη μεταβαίνω εἰς λογικός ἀφικνέομαι σκέψις . εἰμί μέν γάρ ὁ χρήσιμος ἐξευρίσκω βοήθημα διά ὅς ὁ κάμνω θεραπεύω · καταλείπω δέ ἐκεῖνος οὗτος περί ὄνομα ἐρίζω , ἔνδειξις τε καί ἀντένδειξις λέγω καί κοινότης καί σκοπός καί ὕλη βοήθημα , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος ὁ διαφορά ὁ ὄνομα ἀπολογέομαι νομίζω , ὑπέρ ὅς ἀποφαίνω ψευδής . ἐγώ δέ οὐ κωλύω μέν αὐτός ὄνομα ὅς ἄν ἐθέλω χράω · μιμνῄσκω δέ ἀξιόω ὁ ἐκ ἀρχή προτίθημι , ὅς εἰμί βοήθημα εὕρεσις · εἰς ὅς ὅς τις περ ἄν φαίνω συντελέω ὁπωσοῦν ἀναγκαῖος αὐτός φημί εἰς ὁ θεραπεία ὑπάρχω . οὕτως οὖν καί ὁ δύναμις εἴτε ἀναγκαῖος σκοπέω ὁ ἰατρός ἐπί ὁ ἀρρωστέω εἴτε οὐ ἀναγκαῖος σκοπέω . ἐγώ μέν γάρ φημί πολλάκις ἀναγκαῖος ὑπάρχω αὐτός , ὡς πᾶς σχεδόν τις ὁ περί ὁ κάμνω διά ἐκεῖνος πράσσω μόνος , εἰμί δέ ὅτε μέτριος ἀναγκαῖος , ὡς λαμβάνω μέν τις καί ἐκ αὐτός εἰς ὁ ποιέω , μή μέντοι πρός αὐτός γε ὁ πᾶς κῦρος ἀναφέρω ὁ πράσσω . αὖθις δέ ἄν σύ δείκνυμι ὁ δύναμις οὕτως βραχύς συντελέω εἰς ὁ ὁ βοήθημα εὕρεσις , ὡς διά μικρότης καί λανθάνω ἐνίοτε καί παραπέμπω καί σιωπάω , καθά ὅλος οὐ εἰμί ἐκ ὁ χρήσιμος σκοπός . ἀλλά ὅς ἐπί ὁ δύναμις εἰμί , οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας ὑπάρχω ὁ ἐνδείκνυμι . ἄλλοτε γάρ αὐτός ἄλλος ὁ μέν ἥσσων δύναμαι , ὁ δέ πολύς · ἐνίοτε δέ οὕτως ἰσχυρός εἰμί ὡς μόνος ἐνδείκνυμι δοκέω , ἤ οὕτως ἀσθενής ὡς παραλείπω .