galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 1.7
Πόθεν , φήσεις , ἐπὶ τοῦτ’ ἐλθόντες ; ἐξ ἀναποδείκτου μὲν ἀξιώματος , ὁμολογουμένου δὲ πᾶσιν , ὅτι πρὸς τὴν νόησιν ἐναργὲς ὑπάρχει . τί δὲ τοῦτ’ ἔστι ; τὸ μηδὲν χωρὶς αἰτίας γίνεσθαι · τούτου γὰρ μὴ συγχωρηθέντος , οὐδὲ ζητεῖν δυνάμεθα τὴν αἰτίαν τοῦ βεβλάφθαι τὴν ὄψιν , ἢ ἀπολωλέναι παντελῶς · ἀλλ’ ἐπεὶ τῶν πρὸς νόησιν ἐναργῶν ἐστιν , ὑποθέμενοί τινα τῆς βλάβης ὑπάρχειν αἰτίαν , ἐπὶ τὸ ζητεῖν αὐτὴν ἀφικνούμεθα . ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν , εἴτε διάθεσίν τινα σώματος , εἴτε πως διακείμενον σῶμα προσαγορεύειν ἐθέλοις , οὐδὲν μὲν εἴς γε τὰ παρόντα διαφέρει · πάντως δ’ οὖν ἤτοι τὸ νόσημα αὐτὸ φήσεις ὑπάρχειν αὐτὴν , ἢ εἴπερ τὸ νόσημά ἐστιν ἡ βλάβη τῆς ἐνεργείας , ἡ βλάπτουσα διάθεσις αὐτὴν αἰτία τοῦ νοσήματος ὑπάρξει . καὶ γίνεται κᾀνταῦθα πάλιν ὑπὲρ ὀνόματος ἡ ἀμφισβήτησις , ἤτοι τὴν ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς διάθεσιν , ὑφ’ ἧς ἡ ὄψις βλάπτεται , νόσον ἡμῶν ὀνομαζόντων , ἢ αὐτὴν τὴν βλάβην τῆς ἐνεργείας · ἀλλ’ εἴτε τὴν βεβλαμμένην ἐνέργειαν ἐθέλοι τις ὀνομάζειν νόσον , ἀνάγκη δήπου τοῦτον πολὺ πρότερον ὑγείαν ὑποθέσθαι τὴν κατὰ φύσιν ἔχουσαν ἐνέργειαν · εἴτε τὴν διάθεσιν , ὑφ’ ἧς ἡ ﻿ ἐνέργεια βλάπτεται , καὶ τοῦτον πολὺ πρότερον ἐπὶ τῆς κατὰ φύσιν εἴτ’ οὖν διαθέσεως εἴτε καὶ κατασκευῆς ἐθέλει καλεῖν , ἐπιφέρειν τὸ τῆς ὑγείας ὄνομα . τὸ δ’ ἐν ταῖς ἐνεργείαις ὑποθέμενον εἶναι τὴν ὑγίειαν , ἐν ταῖς διαθέσεσιν ὑπολαμβάνειν συνίστασθαι τὴν νόσον , ἢ ἔμπαλιν ἐν μὲν τῇ κατασκευῇ τῶν μορίων τὴν ὑγείαν , ἐν δὲ τῇ βλάβῃ τῶν ἐνεργειῶν τὴν νόσον , ἄξιον τῶν τε ἄλλων μεθοδικῶν ἐστι καὶ δὴ καὶ τοῦ τῆς ἐμπληξίας αὐτῶν ἀρχηγοῦ Θεσσαλοῦ . πάντες γοῦν σχεδὸν οἱ ἀπὸ τῆς ἀμεθόδου τε καὶ μανιώδους ταύτης αἱρέσεως τὴν μὲν ὑγείαν εὐστάθειαν τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργειῶν εἶναί φασι καὶ ἰσχὺν , τὴν δὲ νόσον οὐκ ἔτι βλάβην ἐνεργείας καὶ ἀσθένειαν , ἀλλ’ οἱ μὲν διάθεσίν τινα σώματος , οἱ δὲ σῶμά πως διακείμενον · ἧς τίς ἂν εὑρεθείη μείζων ἐμπληξία ; τοῦτο μέντοι κᾂν ὁ τυχὼν ἐξεύροι , τὸ μὴ δεῖν ἐν ἑτέρῳ μὲν γένει τὴν ὑγείαν , ἐν ἑτέρῳ δὲ τὴν νόσον , ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ πάντως ἄμφω τίθεσθαι · τὰ γὰρ ἐναντία κατὰ πλεῖστόν ἐστιν ἀλλήλων διεστηκότα ἐν τῷ αὐτῷ γένει , καθάπερ λευκὸν καὶ μέλαν , ἓν γὰρ ἀμφοῖν γένος τὸ χρῶμα . καὶ τοίνυν εἴπερ ἐναντία ἐστὶν ὑγεία καὶ νόσος , ἐν ᾧπερ ἂν ᾖ τῷ γένει τῶν κατὰ φύσιν ἡ ὑγεία , τούτου τοῦ γένους ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἡ νόσος ὑπάρξει · ὥστε εἰ μὲν ἐνέργεια κατὰ φύσιν ἡ ὑγεία , πάντως δή που παρὰ φύσιν ἐνέργειά τις ἡ νόσος ἐστίν · εἰ δ’ ἤτοι διάθεσίς τις ἢ κατασκευὴ κατὰ φύσιν ἡ ὑγεία ἐστὶ , καὶ ἡ νόσος ἐξ ἀνάγκης ἔσται διάθεσίς τις ἢ κατασκευὴ παρὰ φύσιν . ὁ μὲν οὖν Θεσσαλὸς · οὐδ’ ἐπεχείρησεν ὅλως ἀφορίσασθαι νόσον , ἀλλὰ χρὴ μαντεύεσθαι κατὰ τίνος ἐπιφέρει τοὔνομα πράγματος . ὅτι μὲν γὰρ οὐδὲν διαφέρειν ἡγεῖται νόσημα πάθους ἐπεδείξαμέν σοι δι’ αὐτῶν τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ , παράλληλα τιθέντος ἄμφω καὶ μεταλαμβάνοντος ἑκάτερον εἰς θάτερον , ὡς οὐδὲν διαφέρον ἢ οὕτως ἢ ἐκείνως εἰπεῖν · οἱ δ’ ἀπ’ αὐτοῦ πάντες ἄνω καὶ κάτω στρέφονται , λυγιζόμενοί τε καὶ παρακαλυπτόμενοι , καὶ πάντα ποιοῦντες ὡς ἤτοι παντάπασιν ἀσαφῶς εἰπεῖν ἢ μηδ’ ὅλως , ὥσπερ αὐτὸς ὁ Θεσσαλὸς καὶ πρὸ τούτου Θεμίσων ὁ τὴν ῥίζαν αὐτοῖς τῆς ἐμπληξίας ταύτης ὑποθέμενος . εἰ δή σοι τὰ Πρόκλου καὶ Ῥηγίνου καὶ Ἀντιπάτρου λέγοιμι , καὶ πρὸς τούτοις Εὐδήμου καὶ Μνασέου καὶ Φίλωνος καὶ Διονυσίου , λάθοιμ’ ἂν ἐμαυτὸν ἐκπεσὼν τῆς προκειμένης νῦν πραγματείας , ἐπιστημονικῆς τε οὔσης καὶ τὸ χρήσιμον αὐτὸ πειρωμένης ἐκδιδάσκειν . ἀλλὰ τῆς μὲν ἐκείνων διαφωνίας ἴσως ἄν ποτε καὶ ὕστερον εἴη μνημονεῦσαι , καὶ σὺν αὐτοῖς γε τοῖς νῦν εἰρημένοις τοῦ πάντα σοφώτερον ἐπιταράξαντός τε καὶ συγχέαντος αὐτῶν τὰ πράγματα Μενεμάχου , καὶ τοῦ ληρώδους Ὀλυμπικοῦ , καὶ μετ’ αὐτοῦ Ἀπολλωνίδου καὶ Σωρανοῦ καὶ τοῦ νῦν ἔτι ζῶντος Ἰουλιανοῦ · τούτῳ μέν γε καὶ ἡμεῖς ἐνετύχομεν , ἵνα καὶ παρὰ ζῶντος ἀνθρώπου φωνῆς ἐκμάθωμεν λήρους μακροὺς , εἶχε δ’ οὖν οὐδ’ οὗτος λέγειν ὅ τί ποτ’ ἐστὶ πάθος καὶ νόσημα . καὶ τεκμήριόν γε τούτου μέγιστον · ἐτῶν γὰρ ἤδη πλειόνων ἢ εἴκοσι γεγονότων ἐξ οὗπερ ἡμεῖς ἐπὶ τῆς Ἀλεξανδρείας αὐτῷ τούτῳ συνεγενόμεθα , γεγραφὼς εἰσαγωγὰς ἄλλας ἐπ’ ἄλλαις , ἀεὶ γὰρ αὐτὰς μετατίθησί τε καὶ μεταῤῥυθμίζει τῷ μηδέποτ’ ἀρκεῖσθαι ταῖς γραφείσαις , κατ’ οὐδεμίαν αὐτῶν ἐτόλμησεν εἰπεῖν ὅ τί ποτ’ ἐστὶ νόσος , καίτοι γε μηδὲν πρὸς ἔπος ἐν αὐταῖς διεξέρχεται μέχρι τοῦ καὶ τὰ τοιαῦτα ζητεῖν , εἰ ζωγραφία χρήσιμος ἰατροῖς ἐστιν · ἀλλ’ ὅμως τοσαῦτά τε καὶ τοιαῦτα γράφων , καὶ δῆλος ὢν , ὥσπερ καὶ Μενέμαχος , ὅτι σαφῶς ἔγνωκε τῆς μεθοδικῆς αἱρέσεως τὴν ἀτοπίαν , οὐδέπω καὶ τήμερον ἔγραψεν ἐν ταῖς εἰσαγωγαῖς ὅ τί ποτε νόσον ἢ πάθος ὀνομάζει . ἐμοὶ δ’ οὖν ἐρομένῳ ποτ’ αὐτὸν οὕτω μακρῶς τε ἅμα καὶ ἀσαφῶς διῆλθεν , ὡς ὧν μὲν ἔλεγε συνιέναι μηδενὸς , ἀναγκασθῆναι δὲ τό γε τοσοῦτον εἰπεῖν πρὸς αὐτὸν , ὡς διαφέρεσθαί μοι δοκοίη πρὸς Ὀλυμπικὸν , καίτοι πάππον αὐτοῦ τῆς διδασκαλίας ὄντα · μαθητὴς γάρ ἐστιν οὗτος ὁ Ἰουλιανὸς Ἀπολλωνίου τοῦ Κυπρίου , ἐκεῖνος δ’ ἦν Ὀλυμπικοῦ φοιτητής . ὁ τοίνυν Ὀλυμπικὸς , ὡς ἔφην , ὁρίσασθαι τολμήσας ὑγείαν τε καὶ πάθος , τὴν μὲν ὑγείαν διάθεσιν ἔφησε κατὰ ἐκτότητα νόσου · τὸ δ’ αὖ πάθος τροπὴν τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν , ἐπίμονον . ἔστι μὲν δὴ καὶ τούτων ἑκάτερον ἀλογίας παμπόλλης ἀνάπλεων , ἣν καὶ τότε διῆλθον τῷ Ἰουλιανῷ καὶ νῦν ἐπὶ κεφαλαίων ἐρῶ . τὸ γοῦν συγχέον , ἔφην , ἐστὶν ἐκεῖνο , τὸ μὴ μόνον ἁπλῶς οὕτως εἰπεῖν τὸν Ὀλυμπικὸν ὑγείαν εἶναι διάθεσιν κατὰ ἐκτότητα νόσου , ἀλλὰ προσθεῖναι τῷ λόγῳ ἣν διάθεσιν ὁριζόμεθα εὐστάθειαν τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργημάτων καὶ ἰσχύν · οὐ γὰρ ἔχω συμβαλεῖν εἴτε ἐν τῇ τῶν ἐνεργειῶν εὐσταθείᾳ μόνῃ τὴν ὑγείαν , εἴτε ἐν τῇ τοῦ σώματος διαθέσει , εἴτ’ ἐν ἀμφοῖν ὑποτίθεται · τάχα δ’ ὥσπερ εἴωθε χρῆσθαι τοῖς τῶν Ἑλλήνων ὀνόμασιν ἀλλοκότως τε καὶ τεταραγμένως ἅμα τοῖς ἄλλοις ἅπασι μεθοδικοῖς , οὕτω καὶ νῦν οὐκ ἐπὶ τὸ σῶμα τὴν διάθεσιν , ἀλλ’ ἐπὶ τὰς ἐνεργείας ἀναφέρει , ὥστε ἡμᾶς ἀκοῦσαι τοῦ λόγου κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον · ὑγεία ἐστὶ διάθεσις ἐνεργειῶν κατὰ ἐκτότητα νόσου . δίκαιον δ’ ἦν , οἶμαι , προσθεῖναι τῷ λόγῳ δυοῖν θάτερον αὐτὸν , ἢ ἐνεργειῶν , ἢ σώματος , ἵν’ ἤτοι γένηται τοιοῦτος ὁ λόγος , ὑγεία ἐστὶ διάθεσις ἐνεργειῶν κατὰ ἐκτότητα νόσου · ἢ νὴ Δία τοιοῦτος , ὑγεία ἐστὶ διάθεσις σώματος κατὰ ἐκτότητα νόσου · καὶ μέν γε καὶ εἰ ἄμφω συνθεῖναι προῄρητο , καὶ οὕτως ἐνεχώρει σαφῶς τε ἅμα καὶ διὰ βραχέων εἰπεῖν , ὑγεία ἐστὶ διάθεσις ἐνεργειῶν τε καὶ σώματος κατὰ ἐκτότητα νόσου . τί δ’ , ὅταν ἐπιφέρων εἴπῃ , ἣν διάθεσιν · ﻿ ὁριζόμεθα εὐστάθειαν τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργημάτων καὶ ἰσχύν ; πότερον μέρος ὑποληπτέον εἶναι τοῦτο τοῦ προειρημένου καὶ χρὴ συνάπτειν ἡμᾶς ὅλον τὸν λόγον ὡδί πως · ὑγεία ἐστὶ διάθεσις σώματος κατὰ ἐκτότητα νόσου καὶ εὐστάθεια τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργημάτων καὶ ἰσχύς · ἢ τέλειός ἐστιν ὁ λόγος οὗτος αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν , ὅ τί ποτ’ ἐστὶν ὑγεία διδάσκων , ὥσπέρ γε καὶ ἤρεσεν ἐνίοις τῶν μεθοδικῶν , εὐστάθειαν ἀποφηναμένοις εἶναι τῶν κατὰ φύσιν ἐνεργειῶν τὴν ὑγείαν ; ἀλλ’ εἴπερ οὗτος τέλειος , ὁ προειρημένος οὐκ οἶδ’ ὅ τι διδάσκει , διάθεσιν εἶναι λέγων τὴν ὑγείαν . ἐκεῖνο μὲν γὰρ ὃ ἔφη , τὸ κατὰ ἐκτότητα νόσου , τοιοῦτόν ἐστιν οἷον καὶ παῖδα γελάσαι . εἰ γὰρ δὴ συγχωρήσομεν οὕτως ὁρίζεσθαι , δηλονότι καὶ ἡ νόσος ἔσται διάθεσις σώματος κατὰ ἐκτότητα ὑγείας , ἵνα ἕκαστος τῶν ὅρων ἡμῖν οὐ τοῦ τί ποτ’ ἐστὶ τὸ ὑποκείμενον , ἀλλὰ τοῦ τί ποτ’ οὐκ ἔστι , γένηται διδάσκαλος . ἐάσθω δ’ ἔφην , εἰ βούλει καὶ ταῦτα , καὶ γὰρ πάρεργά , πώς ἐστιν · ἀλλ’ ἐκεῖνό γε παρελθεῖν τε καὶ παριδεῖν οὐκ ἐγχωρεῖ , τὸ κατὰ μὲν τὴν τῆς ὑγείας διδασκαλίαν ἅπαντα προσέρχεσθαι ταῖς ἐνεργείαις ἤτοι μόναις ἢ μετὰ τοῦ συγχέαι καὶ περιπλέξαι καὶ ἀναμῖξαί πως ἀσαφῶς τὸ τῆς διαθέσεως ὄνομα , καθάπερ ὁ Ὀλυμπικός · ἐν δὲ τῷ τοῦ πάθους , οὐκέτι μεμνῆσθαι τῶν ἐνεργειῶν · ἀπέχρησε γὰρ εἰπεῖν αὐτῷ , πάθος ἐστὶ τροπὴ τοῦ σώματος ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐπίμονος . ἐχρῆν δ’ , ἔφην , ἐν ταῖς ἐνεργείαις , ἢ ἐν ταῖς διαθέσεσιν , ἄμφω τάττειν αὐτόν . ὃ δέ μοι πρὸς ταῦτ’ ἀπεκρίνατο , καὶ ἤδη μέν σοι πολλάκις εἶπον , Ἱέρων κράτιστε , καὶ νῦν τ’ ἀναμνῆσαι προσήκει , τὸ μηδὲν εἶναι θαυμαστὸν , ἐν μὲν τῇ τῶν ἐνεργειῶν εὐσταθείᾳ σὺν ἰσχύι τετάχθαι τὴν ὑγείαν , ἐν δὲ τῇ παρὰ φύσιν τοῦ σώματος διαθέσει τὴν νόσον · οὐ γάρ ἐστιν ἐναντία , καθάπερ σὺ νομίζεις , ἔφησεν , ἔστι γάρ τι μέσον αὐτῶν , ὃ μήθ’ ὑγεία μήτε νόσος ἐστίν . ἀκούσας · οὖν ἐγὼ τὸν λόγον τοῦτον ἐχωρίσθην ἐκπεπληγμένος τε καὶ λυπούμενος ἅμα , χρὴ γὰρ ὁμολογεῖν τὸ συμβάν · ἔμπροσθεν μὲν γὰρ οὐδενὶ τῶν ἐν τοιαύτῃ δόξῃ τελέως ἐνετετυχήκειν ἐμπλήκτῳ , τότε δ’ ἐντυχὼν πρῶτον εἰκότως ἐξεπλάγην , οὐχ ὅτι μόνος ἐκεῖνος οὕτως ἦν ἀναίσθητος , ἀλλ’ ὅτι πολλῷ σκαιοτέρους . ἑαυτοῦ τοσούτους εἶχε μαθητὰς , οἳ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀρχὴν τῆς διδασκαλίας ὁρῶντες οὕτως ἐσφαλμένους τοὺς μεθοδικοὺς , οὐκ ἀφίστανται τῆς αἱρέσεως , ἢ εἴπερ οὐδ’ ὅλως ὁρῶσι , τελέως εἰσὶν ἀπόπληκτοι . τί γὰρ δὴ καὶ πρὸς ἔπος οὐκ εἶναι τὴν νόσον ἐναντίον ὑγείᾳ , διότι μέσον αὐτῶν ἐστί τι ; δῆλον γὰρ ὡς οὐδὲ τὸ λευκὸν ἐναντίον ἔσται τῷ μέλανι , διότι μέσον αὐτῶν ἐστι τὸ ξανθόν τε καὶ τὸ φαιὸν , ἐρυθρόν τε καὶ ὠχρὸν ἕκαστόν τε τῶν ἄλλων χρωμάτων · οὐδὲ τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ , καὶ γὰρ καὶ τούτων ἐστὶ μέσα χλιαρόν τε καὶ εὔκρατον . οἱ μὲν δὴ σοφώτατοι μεθοδικοὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν εὐθέως πεπτωκότες οὐ σμικρὸν οὐδὲ τὸ τυχὸν πτῶμα τί ἂν ἔτι τῶν ἐφεξῆς ἀληθῶν καταμάθοιεν ; οὐδὲ ἓν δήπου , δειχθήσεται γὰρ ἅπαντα τὰ κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἐκ τούτων ἠρτημένα καὶ δεόντως , εἴ γ’ ἐν ταῖς μεθόδῳ τινὶ συνισταμέναις τέχναις ἀρχὴ τῆς συστάσεως ἡ τοῦ τέλους ἐστὶν ἔννοια . πεπλημμέληται μὲν οὖν καὶ ἄλλοις πολλοῖς εἰς τὴν τοῦ τέλους ἔννοιαν οὐκ ὀλίγα , τῶν μὲν τὸ ὑγιάζειν ὡς τὸ πολὺ τέλος εἶναι λεγόντων τῆς ἰατρικῆς , τῶν δὲ τὰ σύμφορα πράττειν ὡς πρὸς τὴν ὑγείαν , τῶν δ’ ἐκκόπτειν τὰς νοσώδεις αἰτίας , τῶν δὲ τὰ παρ’ ἑαυτῶν ἅπαντα ποιεῖσθαι , τῶν δ’ ὡς ἂν ἑκάστῳ παραστῇ καὶ δεήσῃ , καὶ περὶ τούτων ἰδίᾳ διορίσασθαι · ἀλλ’ οὐδεὶς οὕτως ἔμπληκτος ὡς ἐν ἄλλῳ μὲν γένει τὴν ὑγείαν , ἐν ἄλλῳ δὲ ὑποθέσθαι τὴν νόσον , ἀλλ’ ἤτοι ταῖς κατὰ φύσιν ἐνεργείαις προσέχων ἢ ταῖς κατασκευαῖς τῶν μορίων , ἃς ἔνιοι διαθέσεις ὀνομάζουσιν · εἴτε δ’ ἐν ταῖς κατὰ φύσιν ἐνεργείαις ἐστὶ τὸ ὑγιαίνειν , ἐν ταῖς παρὰ φύσιν ἔσται τὸ νοσεῖν · εἴτε ἐν ταῖς κατασκευαῖς ταῖς κατὰ φύσιν , ἐν ταῖς παρὰ φύσιν ἔσται κατασκευαῖς ἦ νόσος · εἴτ’ ἐν ταῖς διαθέσεσιν , ἐν ταύταις καὶ τὸ νοσεῖν . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βαθείας τινὸς εἰς τοῦτο θεωρίας ἐστὶ χρεία , μόνον δ’ ἀπόχρη τὸ μὴ διεστράφθαι . τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ὡς εἰ τὸ βλέπειν ὑγιαίνειν ἐστὶν , ὅτι τὸ νοσεῖν ἔσται τὸ ἀμβλυώττειν , ἢ ὅλως τὸ μὴ βλέπειν ; τίς δ’ οὐ συνίησιν ὡς εἰ τὸ ἀκούειν ὑγιαίνειν ἐστὶν , ὅτι νοσεῖν ἔσται τό τε μόγις ἀκούειν καὶ τὸ μηδ’ ὅλως ἀκούειν ; οὕτω δὲ καὶ εἰ τὸ πέττειν ὑγιαίνειν ἐστὶ , τὸ ἀπεπτεῖν τε καὶ δυσπεπτεῖν ἔσται νοσεῖν ; καὶ εἰ τὸ κινεῖσθαι καθ’ ὁρμὴν ἔστιν ὑγεία , νόσος ἂν εἴη δήπου σπασμὸς καὶ παλμὸς καὶ παράλυσις καὶ τρόμος καὶ συλλήβδην εἰπεῖν ἅπαν ὅ τί περ ἂν ἤτοι τελέως ἀναιρεῖ τὴν καθ’ ὁρμὴν κίνησιν ἢ ἐμποδίζει γέ πως αὐτήν . ὡσαύτως δὲ εἰ τὸ κατὰ φύσιν αἰσθάνεσθαι τῆς ὑγείας ἐστὶν , ἡ ἀναισθησία καὶ δυσαισθησία καὶ νάρκη καὶ ὀδύνη νόσοι γενήσονται · καὶ εἰ τὸ τεταγμένως ἀναπνεῖν ὑγεία , ἄπνοια καὶ δύσπνοια νόσος . ἀλλ’ εἴπερ ταῦτα νόσοι , πρόδηλον ὡς αἱ διαθέσεις τῶν μορίων ὑφ’ ὧν ἀποτελοῦνται , νόσων εἰσὶν αἰτίαι , καὶ οὐ χρὴ λέγειν οὔτε φλεγμονὴν οὔτε . σκίῤῥον οὔτ’ ἐρυσίπελας οὔτε ἀπόστασιν οὔθ’ ἕλκος οὔτε οἴδημα νοσήματα · καὶ εἴπερ ταῦτα νοσήματα , πρόδηλον ὡς οὐδὲν ἐκείνων νόσημα . δύο γάρ ἐστι γένη πραγμάτων οὐδὲν ὁμοίων , ἀλλὰ πάντῃ τε διαλλαττόντων καὶ ὅλῃ τῇ φύσει διαφερόντων · ὀνομάζουσι δὲ τὸ μὲν ἕτερον τῶν γενῶν σῶμα , τὸ δ’ ἕτερον ἐνέργειαν . ὀφθαλμὸς μὲν οὖν καὶ γλῶττα καὶ οὖς καὶ σκέλος ἕκαστόν τε τῶν τοιούτων σῶμά πως ἔχον ἐστίν · ὄψις δὲ καὶ ἀκοὴ καὶ διάλεξις καὶ βάδισις ἐνέργειαι τῶν εἰρημένων σωμάτων . εἴπερ οὖν ἐν ﻿ τῷ πὼς ἔχειν τὰ σώματα τὸ νοσεῖν , ἐν τῷ πὼς ἔχειν τὰς ἐνεργείας τὸ νοσεῖν οὐκ ἔσται · εἰ δέ γ’ ἐν τούτῳ τὸ νοσεῖν εἴη , πρόδηλον αὖ πάλιν ὡς οὐκ ἔστιν ἐν τῇ τῶν σωμάτων διαθέσει . τὸ μέντοι τὴν μὲν διάθεσιν αἰτίαν εἶναι , τὴν δὲ ἐνέργειαν τὸ γιγνόμενον ὑπὸ τῆς τοῦ σώματος διαθέσεως , ὁμολογεῖσθαι χρὴ καὶ φυλάττεσθαι παντὸς μᾶλλον , ὥστε καὶ ὅστις ἀγνοεῖ τοῦτο , περί τι τῶν ἀναγκαίων ἔσφαλται πραγμάτων · ὁ δ’ ἤτοι τὴν βλάβην τῆς ἐνεργείας ἢ τὴν διάθεσιν τοῦ σώματος ὀνομάζων νόσημα , κᾂν εἰ μὴ δεόντως ὀνομάζοι , δύναται γοῦν ὀρθὴν ἔχειν τὴν δόξαν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν πραγμάτων · ἔστι δ’ οὐκ ἐκ τῶν ὀνομάτων τὸ καλῶς ἰάσασθαι τὰς νόσους , ἀλλ’ ἐκ τῆς τῶν πραγμάτων ὀρθῆς ὑπολήψεως . εὐθὺς δὲ καὶ τοῦτ’ αὐτὸ πολλοὺς τῶν ἰατρῶν ἔστιν εὑρεῖν ἀγνοοῦντας , καὶ νομίζοντας ἐν πράγμασί τι διαφέρεσθαι τοὺς τὰς διαθέσεις τῶν σωμάτων ἡγουμένους εἶναι νοσήματα πρὸς τοὺς ἐν ταῖς βλάβαις τῶν ἐνεργειῶν ὑπολαμβάνοντας αὐτὰ συνίστασθαι · καὶ τούτων πάντων τῶν ἁμαρτημάτων , ὅπερ εἴρηταί τε πολλάκις ἤδη καὶ αὖθις εἰρήσεται , ἓν αἴτιον ὑπάρχει τὸ μὴ γεγυμνάσθαι κατὰ τὴν λογικὴν μέθοδον τοὺς ἐπιχειροῦντας ὁτιοῦν ἐξευρίσκειν λογικῶς , ἀλλ’ ἅμα μὲν ἀποχωρεῖν τῆς ἐμπειρίας , ὡς γεγυμνασμένους τὸν λογισμὸν , ἅμα δ’ ἀγυμνάστους ὄντας ἐν αὐτῷ σφάλλεσθαι μέγιστα . μυριάκις γοῦν ὑπὲρ ὀνομάτων αὐτοὺς εὑρίσκω διαφερομένους ὡς ὑπὲρ πραγμάτων · αὖθις δ’ ἂν , εἰ τύχοι , πρᾶγμά τι μέγιστον ἀγνοοῦντες , ὄνομα νομίζουσιν ἀγνοεῖν , ὥσπέρ γε κᾀπὶ τοῦ προκειμένου νῦν ἡμῖν οὐκ ἴσασι διακρίνειν , ὡς ἡ μὲν κατασκευὴ τῶν σωμάτων αἰτίας ἔχει λόγον , ἡ δ’ ἐνέργεια τὸ πρὸς ἐκείνης ἐστὶν ἀποτελούμενον , οὐδ’ ὡς τὸ θεραπευόμενον ἡ τοῦ σώματός ἐστι διάθεσις · ἕπεται γὰρ ἐξ ἀνάγκης ταύτῃ κατὰ φύσιν μὲν ἐχούσῃ κατὰ φύσιν ἐνεργεῖν , ἐξισταμένῃ δὲ τοῦ κατὰ φύσιν εὐθὺς καὶ τὴν ἐνέργειαν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτρέπειν . ἐν τούτῳ δὲ τὸ πᾶν ἐστι , καὶ τοῦτο ἀρχὴ καὶ οἷον στοιχεῖόν τι πρῶτον ἁπάσης τῆς θεραπευτικῆς ὑπάρχει μεθόδου · τὸ δὲ εἴτ’ αὐτὸ τοῦτο χρὴ προσαγορεύειν νόσον , εἴτε τὴν βλάβην τῆς ἐνεργείας , ὑπὲρ ὀνόματός ἐστιν ἀμφισβητούντων . εἰρήσεται μὲν οὖν τί μοι καὶ περὶ τῆς τῶν ὀνομάτων χρήσεως , ὥσπερ εἴρηται καὶ πρόσθεν ἤδη δι’ ἑτέρων . ἀλλὰ νῦν οὔπω διαστέλλομαι περὶ αὐτῶν , ἵν’ ἔργῳ τοῦτ’ αὐτὸ μᾶλλον βεβαιώσωμαι , καὶ δείξω τίς ἀρχὴ καὶ ῥίζα τῆς θεραπευτικῆς ἐστι μεθόδου , περὶ ἣν εὐθὺς ἄλλοι τε πολλοὶ τῶν λογικούς τε καὶ δογματικοὺς ἑαυτοὺς ὀνομασάντων καὶ οἱ βέλτιστοι σφάλλονται μεθοδικοί . τοῦτο μὲν οὖν καὶ ἤδη πως φαίνεται τοῖς συνετοῖς , ὡς οὐδὲν ἄλλο ἐστὶ τὸ θεραπευόμενον ὑπὸ τῶν ἰατρῶν πλὴν ἡ τῶν σωμάτων διάθεσις , ὡς ἐν τῷ μετὰ ταῦτα λόγῳ δειχθήσεται .
Lemmas: πόθεν , φημί , ἐπί οὗτος ἔρχομαι ; ἐκ ἀναπόδεικτος μέν ἀξίωμα , ὁμολογέω δέ πᾶς , ὅτι πρός ὁ νόησις ἐναργής ὑπάρχω . τίς δέ οὗτος εἰμί ; ὁ μηδείς χωρίς αἰτία γίγνομαι · οὗτος γάρ μή συγχωρέω , οὐδέ ζητέω δύναμαι ὁ αἰτία ὁ βλάπτω ὁ ὄψις , ἤ ἀπόλλυμι παντελής · ἀλλά ἐπεί ὁ πρός νόησις ἐναργής εἰμί , ὑποτίθημι τις ὁ βλάβη ὑπάρχω αἰτία , ἐπί ὁ ζητέω αὐτός ἀφικνέομαι . οὗτος οὖν ὁ αἰτία , εἴτε διάθεσις τις σῶμα , εἴτε πως διάκειμαι σῶμα προσαγορεύω ἐθέλω , οὐδείς μέν εἰς γε ὁ πάρειμι διαφέρω · πάντως δέ οὖν ἤτοι ὁ νόσημα αὐτός φημί ὑπάρχω αὐτός , ἤ εἴπερ ὁ νόσημα εἰμί ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια , ὁ βλάπτω διάθεσις αὐτός αἰτία ὁ νόσημα ὑπάρχω . καί γίγνομαι ᾀνταῦθη πάλιν ὑπέρ ὄνομα ὁ ἀμφισβήτησις , ἤτοι ὁ ἐν ὁ ὀφθαλμός διάθεσις , ὑπό ὅς ὁ ὄψις βλάπτω , νόσος ἐγώ ὀνομάζω , ἤ αὐτός ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια · ἀλλά εἴτε ὁ βλάπτω ἐνέργεια ἐθέλω τις ὀνομάζω νόσος , ἀνάγκη δήπου οὗτος πολύς πρότερος ὑγεία ὑποτίθημι ὁ κατά φύσις ἔχω ἐνέργεια · εἴτε ὁ διάθεσις , ὑπό ὅς ὁ ﻿ ἐνέργεια βλάπτω , καί οὗτος πολύς πρότερος ἐπί ὁ κατά φύσις εἴτε οὖν διάθεσις εἴτε καί κατασκευή ἐθέλω καλέω , ἐπιφέρω ὁ ὁ ὑγεία ὄνομα . ὁ δέ ἐν ὁ ἐνέργεια ὑποτίθημι εἰμί ὁ ὑγίεια , ἐν ὁ διάθεσις ὑπολαμβάνω συνίστημι ὁ νόσος , ἤ ἔμπαλιν ἐν μέν ὁ κατασκευή ὁ μόριον ὁ ὑγεία , ἐν δέ ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια ὁ νόσος , ἄξιος ὁ τε ἄλλος μεθοδικός εἰμί καί δή καί ὁ ὁ ἐμπληξία αὐτός ἀρχηγός Θεσσαλός . πᾶς γοῦν σχεδόν ὁ ἀπό ὁ ἀμέθοδος τε καί μανιώδης οὗτος αἵρεσις ὁ μέν ὑγεία εὐστάθεια ὁ κατά φύσις ἐνέργεια εἰμί φημί καί ἰσχύς , ὁ δέ νόσος οὐ ἔτι βλάβη ἐνέργεια καί ἀσθένεια , ἀλλά ὁ μέν διάθεσις τις σῶμα , ὁ δέ σῶμα πως διάκειμαι · ὅς τίς ἄν εὑρίσκω μέγας ἐμπληξία ; οὗτος μέντοι ἔͅν ὁ τυγχάνω ἐξευρίσκω , ὁ μή δέω ἐν ἕτερος μέν γένος ὁ ὑγεία , ἐν ἕτερος δέ ὁ νόσος , ἀλλά ἐν αὐτός πάντως ἄμφω τίθημι · ὁ γάρ ἐναντίος κατά πολύς εἰμί ἀλλήλων διΐστημι ἐν ὁ αὐτός γένος , καθά λευκός καί μέλας , εἷς γάρ ἄμφω γένος ὁ χρῶμα . καί τοίνυν εἴπερ ἐναντίος εἰμί ὑγεία καί νόσος , ἐν ὅς ἄν εἰμί ὁ γένος ὁ κατά φύσις ὁ ὑγεία , οὗτος ὁ γένος ἐν ὁ παρά φύσις ὁ νόσος ὑπάρχω · ὥστε εἰ μέν ἐνέργεια κατά φύσις ὁ ὑγεία , πάντως δή που παρά φύσις ἐνέργεια τις ὁ νόσος εἰμί · εἰ δέ ἤτοι διάθεσις τις ἤ κατασκευή κατά φύσις ὁ ὑγεία εἰμί , καί ὁ νόσος ἐκ ἀνάγκη εἰμί διάθεσις τις ἤ κατασκευή παρά φύσις . ὁ μέν οὖν Θεσσαλός · οὐδέ ἐπιχειρέω ὅλος ἀφορίζω νόσος , ἀλλά χρή μαντεύομαι κατά τίς ἐπιφέρω ὄνομα πρᾶγμα . ὅτι μέν γάρ οὐδείς διαφέρω ἡγέομαι νόσημα πάθος ἐπιδείκνυμι σύ διά αὐτός ὁ σύγγραμμα αὐτός , παράλληλος τίθημι ἄμφω καί μεταλαμβάνω ἑκάτερος εἰς ἕτερος , ὡς οὐδείς διαφέρω ἤ οὕτως ἤ ἐκεῖνος λέγω · ὁ δέ ἀπό αὐτός πᾶς ἄνω καί κάτω στρέφω , λυγίζω τε καί παρακαλύπτω , καί πᾶς ποιέω ὡς ἤτοι παντάπασι ἀσαφής λέγω ἤ μηδέ ὅλος , ὥσπερ αὐτός ὁ Θεσσαλός καί πρό οὗτος Θεμίσων ὁ ὁ ῥίζα αὐτός ὁ ἐμπληξία οὗτος ὑποτίθημι . εἰ δή σύ ὁ Πρόκλος καί Ῥηγῖνος καί Ἀντίπατρος λέγω , καί πρός οὗτος Εὔδημος καί Μνασέας καί Φίλων καί Διονύσιος , λανθάνω ἄν ἐμαυτοῦ ἐκπίπτω ὁ πρόκειμαι νῦν πραγματεία , ἐπιστημονικός τε εἰμί καί ὁ χρήσιμος αὐτός πειράω ἐκδιδάσκω . ἀλλά ὁ μέν ἐκεῖνος διαφωνία ἴσως ἄν ποτέ καί ὕστερον εἰμί μνημονεύω , καί σύν αὐτός γε ὁ νῦν λέγω ὁ πᾶς σοφός ἐπιταράσσω τε καί συγχέω αὐτός ὁ πρᾶγμα Μενέμαχος , καί ὁ ληρώδης Ὀλυμπικός , καί μετά αὐτός Ἀπολλωνίδης καί Σωρανός καί ὁ νῦν ἔτι ζάω Ἰουλιανός · οὗτος μέν γε καί ἐγώ ἐντυγχάνω , ἵνα καί παρά ζάω ἄνθρωπος φωνή ἐκμανθάνω λῆρος μακρός , ἔχω δέ οὖν οὐδέ οὗτος λέγω ὅς τίς ποτέ εἰμί πάθος καί νόσημα . καί τεκμήριον γε οὗτος μέγας · ἔτος γάρ ἤδη πολύς ἤ εἴκοσι γίγνομαι ἐκ ὅς ἐγώ ἐπί ὁ Ἀλεξάνδρεια αὐτός οὗτος συγγίγνομαι , γράφω εἰσαγωγή ἄλλος ἐπί ἄλλος , ἀεί γάρ αὐτός μετατίθημι τε καί μεταρρυθμίζω ὁ μηδέποτε ἀρκέω ὁ γράφω , κατά οὐδείς αὐτός τολμάω λέγω ὅς τίς ποτέ εἰμί νόσος , καίτοι γε μηδείς πρός ἔπος ἐν αὐτός διεξέρχομαι μέχρι ὁ καί ὁ τοιοῦτος ζητέω , εἰ ζωγραφία χρήσιμος ἰατρός εἰμί · ἀλλά ὅμως τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος γράφω , καί δῆλος εἰμί , ὥσπερ καί Μενέμαχος , ὅτι σαφής γιγνώσκω ὁ μεθοδικός αἵρεσις ὁ ἀτοπία , οὐδέπω καί σήμερον γράφω ἐν ὁ εἰσαγωγή ὅς τις ποτέ νόσος ἤ πάθος ὀνομάζω . ἐγώ δέ οὖν ἔρομαι ποτέ αὐτός οὕτως μακρός τε ἅμα καί ἀσαφής διέρχομαι , ὡς ὅς μέν λέγω συνίημι μηδείς , ἀναγκάζω δέ ὁ γε τοσοῦτος λέγω πρός αὐτός , ὡς διαφέρω ἐγώ δοκέω πρός Ὀλυμπικός , καίτοι πάππος αὐτός ὁ διδασκαλία εἰμί · μαθητής γάρ εἰμί οὗτος ὁ Ἰουλιανός Ἀπολλώνιον ὁ Κύπριος , ἐκεῖνος δέ εἰμί Ὀλυμπικός φοιτητής . ὁ τοίνυν Ὀλυμπικός , ὡς φημί , ὁρίζω τολμάω ὑγεία τε καί πάθος , ὁ μέν ὑγεία διάθεσις φημί κατά ἐκτότης νόσος · ὁ δέ αὖ πάθος τροπή ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις , ἐπίμονος . εἰμί μέν δή καί οὗτος ἑκάτερος ἀλογία πάμπολυς ἀνάπλεος , ὅς καί τότε διέρχομαι ὁ Ἰουλιανός καί νῦν ἐπί κεφάλαιος λέγω . ὁ γοῦν συγχέω , φημί , εἰμί ἐκεῖνος , ὁ μή μόνος ἁπλῶς οὕτως λέγω ὁ Ὀλυμπικός ὑγεία εἰμί διάθεσις κατά ἐκτότης νόσος , ἀλλά προστίθημι ὁ λόγος ὅς διάθεσις ὁρίζω εὐστάθεια ὁ κατά φύσις ἐνέργημα καί ἰσχύς · οὐ γάρ ἔχω συμβάλλω εἴτε ἐν ὁ ὁ ἐνέργεια εὐστάθεια μόνος ὁ ὑγεία , εἴτε ἐν ὁ ὁ σῶμα διάθεσις , εἴτε ἐν ἄμφω ὑποτίθημι · τάχα δέ ὥσπερ εἴωθα χράω ὁ ὁ Ἕλλην ὄνομα ἀλλόκοτος τε καί τεταραγμένως ἅμα ὁ ἄλλος ἅπας μεθοδικός , οὕτως καί νῦν οὐ ἐπί ὁ σῶμα ὁ διάθεσις , ἀλλά ἐπί ὁ ἐνέργεια ἀναφέρω , ὥστε ἐγώ ἀκούω ὁ λόγος κατά οὗτος ὁ τρόπος · ὑγεία εἰμί διάθεσις ἐνέργεια κατά ἐκτότης νόσος . δίκαιος δέ εἰμί , οἴομαι , προστίθημι ὁ λόγος δύο ἕτερος αὐτός , ἤ ἐνέργεια , ἤ σῶμα , ἵνα ἤτοι γίγνομαι τοιοῦτος ὁ λόγος , ὑγεία εἰμί διάθεσις ἐνέργεια κατά ἐκτότης νόσος · ἤ νή Ζεύς τοιοῦτος , ὑγεία εἰμί διάθεσις σῶμα κατά ἐκτότης νόσος · καί μέν γε καί εἰ ἄμφω συντίθημι προλέγω , καί οὕτως ἐγχωρέω σαφής τε ἅμα καί διά βραχύς λέγω , ὑγεία εἰμί διάθεσις ἐνέργεια τε καί σῶμα κατά ἐκτότης νόσος . τίς δέ , ὅταν ἐπιφέρω λέγω , ὅς διάθεσις · ﻿ ὁρίζω εὐστάθεια ὁ κατά φύσις ἐνέργημα καί ἰσχύς ; πότερος μέρος ὑπολαμβάνω εἰμί οὗτος ὁ προλέγω καί χρή συνάπτω ἐγώ ὅλος ὁ λόγος ὡδί πως · ὑγεία εἰμί διάθεσις σῶμα κατά ἐκτότης νόσος καί εὐστάθεια ὁ κατά φύσις ἐνέργημα καί ἰσχύς · ἤ τέλειος εἰμί ὁ λόγος οὗτος αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ὅς τίς ποτέ εἰμί ὑγεία διδάσκω , ὥσπερ γε καί ἀρέσκω ἔνιοι ὁ μεθοδικός , εὐστάθεια ἀποφαίνω εἰμί ὁ κατά φύσις ἐνέργεια ὁ ὑγεία ; ἀλλά εἴπερ οὗτος τέλειος , ὁ προλέγω οὐ οἶδα ὅς τις διδάσκω , διάθεσις εἰμί λέγω ὁ ὑγεία . ἐκεῖνος μέν γάρ ὅς φημί , ὁ κατά ἐκτότης νόσος , τοιοῦτος εἰμί οἷος καί παῖς γελάω . εἰ γάρ δή συγχωρέω οὕτως ὁρίζω , δηλονότι καί ὁ νόσος εἰμί διάθεσις σῶμα κατά ἐκτότης ὑγεία , ἵνα ἕκαστος ὁ ὅρος ἐγώ οὐ ὁ τίς ποτέ εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά ὁ τίς ποτέ οὐ εἰμί , γίγνομαι διδάσκαλος . ἐάω δέ φημί , εἰ βούλομαι καί οὗτος , καί γάρ πάρεργος , πως εἰμί · ἀλλά ἐκεῖνος γε παρέρχομαι τε καί παροράω οὐ ἐγχωρέω , ὁ κατά μέν ὁ ὁ ὑγεία διδασκαλία ἅπας προσέρχομαι ὁ ἐνέργεια ἤτοι μόνος ἤ μετά ὁ συγχέω καί περιπλέκω καί ἀναμίσγω πως ἀσαφής ὁ ὁ διάθεσις ὄνομα , καθά ὁ Ὀλυμπικός · ἐν δέ ὁ ὁ πάθος , οὐκέτι μιμνῄσκω ὁ ἐνέργεια · ἀποχράω γάρ λέγω αὐτός , πάθος εἰμί τροπή ὁ σῶμα ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις ἐπίμονος . χρή δέ , φημί , ἐν ὁ ἐνέργεια , ἤ ἐν ὁ διάθεσις , ἄμφω τάσσω αὐτός . ὅς δέ ἐγώ πρός οὗτος ἀποκρίνω , καί ἤδη μέν σύ πολλάκις λέγω , Ἱέρων κρατύς , καί νῦν τε ἀναμιμνῄσκω προσήκω , ὁ μηδείς εἰμί θαυμαστός , ἐν μέν ὁ ὁ ἐνέργεια εὐστάθεια σύν ἰσχύς τάσσω ὁ ὑγεία , ἐν δέ ὁ παρά φύσις ὁ σῶμα διάθεσις ὁ νόσος · οὐ γάρ εἰμί ἐναντίος , καθά σύ νομίζω , φημί , εἰμί γάρ τις μέσος αὐτός , ὅς μήτε ὑγεία μήτε νόσος εἰμί . ἀκούω · οὖν ἐγώ ὁ λόγος οὗτος χωρίζω ἐκπλήσσω τε καί λυπέω ἅμα , χρή γάρ ὁμολογέω ὁ συμβαίνω · ἔμπροσθεν μέν γάρ οὐδείς ὁ ἐν τοιοῦτος δόξα τέλειος ἐντυγχάνω ἔμπληκτος , τότε δέ ἐντυγχάνω πρῶτος ἔοικα ἐκπλήσσω , οὐ ὅτι μόνος ἐκεῖνος οὕτως εἰμί ἀναίσθητος , ἀλλά ὅτι πολύς σκαιός . ἑαυτοῦ τοσοῦτος ἔχω μαθητής , ὅς κατά ὁ αὐτός ἀρχή ὁ διδασκαλία ὁράω οὕτως σφάλλω ὁ μεθοδικός , οὐ ἀφίστημι ὁ αἵρεσις , ἤ εἴπερ οὐδέ ὅλος ὁράω , τέλειος εἰμί ἀπόπληκτος . τίς γάρ δή καί πρός ἔπος οὐ εἰμί ὁ νόσος ἐναντίος ὑγεία , διότι μέσος αὐτός εἰμί τις ; δῆλος γάρ ὡς οὐδέ ὁ λευκός ἐναντίος εἰμί ὁ μέλας , διότι μέσος αὐτός εἰμί ὁ ξανθός τε καί ὁ φαιός , ἐρυθρός τε καί ὠχρός ἕκαστος τε ὁ ἄλλος χρῶμα · οὐδέ ὁ θερμός ὁ ψυχρός , καί γάρ καί οὗτος εἰμί μέσος χλιαρός τε καί εὔκρατος . ὁ μέν δή σοφός μεθοδικός κατά ὁ ἀρχή εὐθύς πίπτω οὐ μικρός οὐδέ ὁ τυγχάνω πτῶμα τίς ἄν ἔτι ὁ ἐφεξῆς ἀληθής καταμανθάνω ; οὐδέ εἷς δήπου , δείκνυμι γάρ ἅπας ὁ κατά ὁ ἰατρικός τέχνη ἐκ οὗτος ἀρτάω καί δεόντως , εἰ γε ἐν ὁ μέθοδος τις συνίστημι τέχνη ἀρχή ὁ σύστασις ὁ ὁ τέλος εἰμί ἔννοια . πλημμελέω μέν οὖν καί ἄλλος πολύς εἰς ὁ ὁ τέλος ἔννοια οὐ ὀλίγος , ὁ μέν ὁ ὑγιάζω ὡς ὁ πολύς τέλος εἰμί λέγω ὁ ἰατρικός , ὁ δέ ὁ σύμφορος πράσσω ὡς πρός ὁ ὑγεία , ὁ δέ ἐκκόπτω ὁ νοσώδης αἰτία , ὁ δέ ὁ παρά ἑαυτοῦ ἅπας ποιέω , ὁ δέ ὡς ἄν ἕκαστος παρίστημι καί δέω , καί περί οὗτος ἴδιος διορίζω · ἀλλά οὐδείς οὕτως ἔμπληκτος ὡς ἐν ἄλλος μέν γένος ὁ ὑγεία , ἐν ἄλλος δέ ὑποτίθημι ὁ νόσος , ἀλλά ἤτοι ὁ κατά φύσις ἐνέργεια προσέχω ἤ ὁ κατασκευή ὁ μόριον , ὅς ἔνιοι διάθεσις ὀνομάζω · εἴτε δέ ἐν ὁ κατά φύσις ἐνέργεια εἰμί ὁ ὑγιαίνω , ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί ὁ νοσέω · εἴτε ἐν ὁ κατασκευή ὁ κατά φύσις , ἐν ὁ παρά φύσις εἰμί κατασκευή ἦ νόσος · εἴτε ἐν ὁ διάθεσις , ἐν οὗτος καί ὁ νοσέω . οὐδέ γάρ οὐδέ βαθύς τις εἰς οὗτος θεωρία εἰμί χρεία , μόνος δέ ἀποχράω ὁ μή διαστρέφω . τίς γάρ οὐ οἶδα ὡς εἰ ὁ βλέπω ὑγιαίνω εἰμί , ὅτι ὁ νοσέω εἰμί ὁ ἀμβλυώσσω , ἤ ὅλος ὁ μή βλέπω ; τίς δέ οὐ συνίημι ὡς εἰ ὁ ἀκούω ὑγιαίνω εἰμί , ὅτι νοσέω εἰμί ὁ τε μόγις ἀκούω καί ὁ μηδέ ὅλος ἀκούω ; οὕτως δέ καί εἰ ὁ πέσσω ὑγιαίνω εἰμί , ὁ ἀπεπτέω τε καί δυσπεπτέω εἰμί νοσέω ; καί εἰ ὁ κινέω κατά ὁρμή εἰμί ὑγεία , νόσος ἄν εἰμί δήπου σπασμός καί παλμός καί παράλυσις καί τρόμος καί συλλήβδην λέγω ἅπας ὅς τίς περ ἄν ἤτοι τέλειος ἀναιρέω ὁ κατά ὁρμή κίνησις ἤ ἐμποδίζω γε πως αὐτός . ὡσαύτως δέ εἰ ὁ κατά φύσις αἰσθάνομαι ὁ ὑγεία εἰμί , ὁ ἀναισθησία καί δυσαισθησία καί νάρκη καί ὀδύνη νόσος γίγνομαι · καί εἰ ὁ τεταγμένως ἀναπνέω ὑγεία , ἄπνοια καί δύσπνοια νόσος . ἀλλά εἴπερ οὗτος νόσος , πρόδηλος ὡς ὁ διάθεσις ὁ μόριον ὑπό ὅς ἀποτελέω , νόσος εἰμί αἰτία , καί οὐ χρή λέγω οὔτε φλεγμονή οὔτε . σκίρρος οὔτε ἐρυσίπελας οὔτε ἀπόστασις οὔτε ἕλκος οὔτε οἴδημα νόσημα · καί εἴπερ οὗτος νόσημα , πρόδηλος ὡς οὐδείς ἐκεῖνος νόσημα . δύο γάρ εἰμί γένος πρᾶγμα οὐδείς ὅμοιος , ἀλλά πάντῃ τε διαλλάσσω καί ὅλος ὁ φύσις διαφέρω · ὀνομάζω δέ ὁ μέν ἕτερος ὁ γένος σῶμα , ὁ δέ ἕτερος ἐνέργεια . ὀφθαλμός μέν οὖν καί γλῶσσα καί οὖς καί σκέλος ἕκαστος τε ὁ τοιοῦτος σῶμα πως ἔχω εἰμί · ὄψις δέ καί ἀκοή καί διάλεξις καί βάδισις ἐνέργεια ὁ λέγω σῶμα . εἴπερ οὖν ἐν ﻿ ὁ πως ἔχω ὁ σῶμα ὁ νοσέω , ἐν ὁ πως ἔχω ὁ ἐνέργεια ὁ νοσέω οὐ εἰμί · εἰ δέ γε ἐν οὗτος ὁ νοσέω εἰμί , πρόδηλος αὖ πάλιν ὡς οὐ εἰμί ἐν ὁ ὁ σῶμα διάθεσις . ὁ μέντοι ὁ μέν διάθεσις αἰτία εἰμί , ὁ δέ ἐνέργεια ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ ὁ σῶμα διάθεσις , ὁμολογέω χρή καί φυλάσσω πᾶς μάλα , ὥστε καί ὅστις ἀγνοέω οὗτος , περί τις ὁ ἀναγκαῖος σφάλλω πρᾶγμα · ὁ δέ ἤτοι ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια ἤ ὁ διάθεσις ὁ σῶμα ὀνομάζω νόσημα , ἔͅν εἰ μή δεόντως ὀνομάζω , δύναμαι γοῦν ὀρθός ἔχω ὁ δόξα ὑπέρ αὐτός ὁ πρᾶγμα · εἰμί δέ οὐ ἐκ ὁ ὄνομα ὁ καλός ἰάομαι ὁ νόσος , ἀλλά ἐκ ὁ ὁ πρᾶγμα ὀρθός ὑπόληψις . εὐθύς δέ καί οὗτος αὐτός πολύς ὁ ἰατρός εἰμί εὑρίσκω ἀγνοέω , καί νομίζω ἐν πρᾶγμα τις διαφέρω ὁ ὁ διάθεσις ὁ σῶμα ἡγέομαι εἰμί νόσημα πρός ὁ ἐν ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια ὑπολαμβάνω αὐτός συνίστημι · καί οὗτος πᾶς ὁ ἁμάρτημα , ὅς λέγω τε πολλάκις ἤδη καί αὖθις λέγω , εἷς αἴτιος ὑπάρχω ὁ μή γυμνάζω κατά ὁ λογικός μέθοδος ὁ ἐπιχειρέω ὁστισοῦν ἐξευρίσκω λογικός , ἀλλά ἅμα μέν ἀποχωρέω ὁ ἐμπειρία , ὡς γυμνάζω ὁ λογισμός , ἅμα δέ ἀγύμναστος εἰμί ἐν αὐτός σφάλλω μέγας . μυριάκις γοῦν ὑπέρ ὄνομα αὐτός εὑρίσκω διαφέρω ὡς ὑπέρ πρᾶγμα · αὖθις δέ ἄν , εἰ τυγχάνω , πρᾶγμα τις μέγας ἀγνοέω , ὄνομα νομίζω ἀγνοέω , ὥσπερ γε εἰͅπί ὁ πρόκειμαι νῦν ἐγώ οὐ οἶδα διακρίνω , ὡς ὁ μέν κατασκευή ὁ σῶμα αἰτία ἔχω λόγος , ὁ δέ ἐνέργεια ὁ πρός ἐκεῖνος εἰμί ἀποτελέω , οὐδέ ὡς ὁ θεραπεύω ὁ ὁ σῶμα εἰμί διάθεσις · ἕπομαι γάρ ἐκ ἀνάγκη οὗτος κατά φύσις μέν ἔχω κατά φύσις ἐνεργέω , ἐξίστημι δέ ὁ κατά φύσις εὐθύς καί ὁ ἐνέργεια εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτρέπω . ἐν οὗτος δέ ὁ πᾶς εἰμί , καί οὗτος ἀρχή καί οἷος στοιχεῖον τις πρῶτος ἅπας ὁ θεραπευτικός ὑπάρχω μέθοδος · ὁ δέ εἴτε αὐτός οὗτος χρή προσαγορεύω νόσος , εἴτε ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια , ὑπέρ ὄνομα εἰμί ἀμφισβητέω . λέγω μέν οὖν τις ἐγώ καί περί ὁ ὁ ὄνομα χρῆσις , ὥσπερ λέγω καί πρόσθεν ἤδη διά ἕτερος . ἀλλά νῦν οὔπω διαστέλλω περί αὐτός , ἵνα ἔργον οὗτος αὐτός μάλα βεβαιόω , καί δείκνυμι τίς ἀρχή καί ῥίζα ὁ θεραπευτικός εἰμί μέθοδος , περί ὅς εὐθύς ἄλλος τε πολύς ὁ λογικός τε καί δογματικός ἑαυτοῦ ὀνομάζω καί ὁ ἀγαθός σφάλλω μεθοδικός . οὗτος μέν οὖν καί ἤδη πως φαίνω ὁ συνετός , ὡς οὐδείς ἄλλος εἰμί ὁ θεραπεύω ὑπό ὁ ἰατρός πλήν ὁ ὁ σῶμα διάθεσις , ὡς ἐν ὁ μετά οὗτος λόγος δείκνυμι .