galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 3.1
Εἴπερ οὖν , ὦ Ἱέρων , ἡ ἔνδειξις ἐκ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως ὁρμωμένη τὸ δέον ἐξευρίσκει , τὴν ἀρχὴν τῆς τῶν ἰαμάτων εὑρέσεως ἐκ τῆς τῶν νοσημάτων αὐτῶν ἀνάγκη γίγνεσθαι · καὶ γὰρ καὶ ἄτοπον ἕτερον μὲν εἶναι τὸ ἐνδεικνύμενον τὴν θεραπείαν , ἕτερον δὲ τὸ θεραπευόμενον · ἕκαστον γὰρ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τι δύναται δηλῶσαι μᾶλλον ἢ ὑπὲρ ἄλλου τοῦτο μὲν δὴ κᾀν τοῖς ἐφεξῆς ἔσται σαφέστερον . ἐπεὶ δὲ πάντες ὁμολογοῦσιν ἐκ τῶν διαθέσεων τὰς πρώτας ἐνδείξεις λαμβάνειν , οὐ χρὴ μηκύνειν ἔτι περιττῶς τὸν λόγον ἀποδεικνύντας ὡς ἐντεῦθεν ἄρχεσθαι προσήκει , μᾶλλον δ’ ὅτι μήτε τὸ ξύμπαν τοῦτ’ ἐστὶ μήθ’ ὅλως μέγα τι μέρος , ὡς οἱ μεθοδικοὶ νομίζουσιν , ἀλλὰ σμικρότατόν τε καὶ ἀρχὴν μόνον ἐπιδεῖξαι πειραθῶμεν . αὐτοὶ δή φασιν ἐκεῖνοι τὸν μὲν ἐν τῇ κύστει λίθον , ὅτι τῷ γένει παρὰ φύσιν , ἐνδείκνυσθαι τὴν ἄρσιν . οὕτω δὲ καὶ τὰς ἀκροχορδόνας καὶ τὰς μυρμηκίας ἀθερώματά τε καὶ στεατώματα καὶ μελικηρίδας , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . τὸ δ’ εἰς τὸν ὄσχεον ἐμπεπτωκὸς ἔντερον , ὅτι τῷ τόπῳ παρὰ φύσιν , ἅπαντά τε τὰ ἐξηρθρηκότα τὴν εἰς τὴν οἰκείαν χώραν ἐπάνοδον ἐνδείκνυται . καὶ μὴν οὐδὲν τούτων οὐδέπω τεχνικὸν , ἀλλ’ ὅπερ , οἶμαι , καὶ τοῖς ἰδιώταις ἅπασιν ὑπάρχει γινώσκειν · ἐμβληθῆναι γοῦν ἑαυτῶν κελεύουσι τὸ κῶλον , ὅταν ἐξηρθρηκότος αἰσθάνωνται καὶ ἀφαιρεθῆναι τὴν ἀκροχορδόνα καὶ τὸ ἕλκος εἰς οὐλὴν ἀχθῆναι καὶ τὸ ῥεῦμα τῆς κοιλίας ἐπισχεθῆναι . τὸ δὲ δι’ ὧν χρὴ ταῦτα ποιεῖν οὐκ ἴσασι . καὶ τοῦτ’ ἔστιν ὃ χρὴ προστιθέναι τὸν ἰατρόν . ὥστε ἡ ἀπὸ τῶν νοσημάτων ἔνδειξις ἀρχὴ μέν ἐστι καὶ οἱονεὶ ὁρμητήριόν τι τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου , τῆς τέχνης δ’ οὔπω τῆς ἰατρικῆς μόριον οὐδὲν , ἢ οὐκ ἀξιόλογόν γε μόριον , οὐδὲ ἴδιον , ἀλλ’ ὅπερ καὶ τοῖς ἰδιώταις ὑπάρχει κοινόν . ὁ τοίνυν ἐξευρεῖν δυνάμενος ὑφ’ ὧντινων ἔσται τὸ δηλούμενον ἐκ τῇς πρώτης ἐνδείξεως , οὗτός ἐστιν ὁ τῶν νοσημάτων θεραπευτής · καὶ εἰ μὲν διὰ τῆς ἐμπειρίας εὕροι , τηρητικός τέ τις καὶ ἐμπειρικὸς ὀνομασθησόμενος , εἰ δὲ διὰ λόγου τινὸς , ἢ μεθόδου , λογικός τε καὶ μεθοδικὸς καὶ δογματικός . οὐκοῦν ὁ μὲν ἰδιώτης , ἄνωθεν γὰρ ταὐτὸ ῥητέον , ἥκει παρὰ τὸν ἰατρὸν , ἐμβαλεῖν κελεύων τὸ κῶλον , ἢ διαπλάσαι τὸ συντετριμμένον ὀστοῦν , ἢ ἐξελεῖν τὴν μελικηρίδα . τὸ δ’ ὅπως χρὴ τούτων ἕκαστον ποιῆσαι τῆς ἰατρικῆς ἐστι τέχνης εὕρημα . οἱ μὲν οὖν ἐμπειρικοὶ δι’ ἐμπειρίας εὑρίσκεσθαι πάντα φασίν · ἡμεῖς δὲ τὰ μὲν ἐμπειρίᾳ , τὰ δὲ λόγῳ . μήτε γὰρ ἐκείνην ἱκανὴν εἶναι πάντα μήτε μόνον . εὑρίσκειν τὸν λόγον . οὐ μὴν ἀξιοῦμέν γε συγκεχυμένην ποιεῖσθαι τὴν διδασκαλίαν , ἀλλ’ ἰδίᾳ μὲν τὴν ἐμπειρικὴν , ἰδίᾳ δὲ τὴν λογικὴν , ἵν’ ὅσην ἑκατέρα δύναμιν ἔχῃ σαφῶς εὑρεθῇ . καὶ νῦν ἡμῖν πρόκειται περὶ τῆς λογικῆς εὑρέσεως εἰπεῖν . ἆρ’ οὖν ἔχομέν τινα μέθοδον ᾗ χρώμενοι τῶν εἰρημένων ἕκαστον εὑρήσομεν ; ἀνελεῖν λέγω τὸ περιττὸν τῷ γένει καὶ μεταθεῖναι τὸ τὴν οἰκείαν χώραν ὑπηλλαχὸς , ἑνῶσαί τε τῆς συνεχείας λελυμένον . ἢ τὴν ἐμπειρικὴν ὑπ’ αὐτὰ παρακαλέσομεν ; ἐγὼ μὲν καὶ πάνυ πέπεισμαι μέθοδον ὑπάρχειν τινὰ τῆς τῶν ζητουμένων εὑρέσεως , ἧς ἀρχὴν εἶναι τὴν ἐκ τῶν νοσημάτων ἑκάστου προσπίπτοντα σκοπόν . ἡ γὰρ τῆς συνεχείας λύσις τὴν ἕνωσιν ἐπιζητεῖ · κατὰ μὲν ὀστοῦν κάταγμα λεγομένη , κατὰ δὲ τὸ σαρκῶδες μέρος ἕλκος , ὥσπερ γε καὶ τὸ τραῦμα καὶ τὸ ῥῆγμα καὶ τὸ σπάσμα , τὸ μὲν ἐν σαρκώδει μορίῳ διὰ τοῦ . τρωθῆναι γεγονὸς , τὸ δὲ ῥῆγμα καὶ τὸ σπάσμα χωρὶς τοῦ τρωθῆναι , σαρκώδους μὲν ἐν τῷ ῥήγματι μορίου τῆς συνεχείας λυθέντος , νευρώδους δὲ ἐν τῷ σπάσματι . τούτων ἁπάντων ὁ μὲν σκοπὸς ἕνωσις . εἴτε δ’ οἷόν τε τυχεῖν αὐτοῦ καθ’ ἅπαν , εἴτ’ οὐκ ἐγχωρεῖ πολλαχόθι , τοῦτ’ αὐτὸ πρῶτον ἤδη τεχνίτου γινώσκειν . ἰδιώτης γὰρ οὐδεὶς οἶδεν οὔθ’ ὅτι τῶν φρενῶν τὸ νευρῶδες οὔθ’ ὅτι τὰ λεπτὰ τῶν ἐντέρων οὐκ ἐγχωρεῖ δέξασθαι τὸν σκοπὸν , οὐ μὴν οὐδὲ περὶ πόσθης , οὐδὲ περὶ τοῦ λεπτοῦ τῶν γνάθων οἶδεν · ἀλλ’ οὐδ’ εἰ τερηδὼν ὀστοῦ δύναται θεραπευθῆναι , καθάπερ ἐν σαρκὶ διάβρωσις · οὐδ’ εἰ τὸ κάταγμα συμφῦναι , καθάπερ τὸ τραῦμα , κατὰ ταὐτὰ δὲ οὐδ’ εἰ πωρωθῆναι δύναται γιγνώσκει · ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ καταγμάτων ὁ ἰδιώτης οὐδὲν οἶδεν , εἴτε χρὴ τὴν πώρωσιν ἀναμένειν , εἴτ’ ἄλλως ἰᾶσθαι . πολὺ δὲ μᾶλλον οὐδὲ εἰ καρδίας τρωθείσης ἢ πνεύμονος ἢ γαστρὸς ἢ ἥπατος ἐλπίζειν χρὴ τὴν ἴασιν · οὐδ’ ὅλως οὐδὲν οὐκέτι περαιτέρω τοῦ πρώτου σκοποῦ γιγνώσκει τῶν ἰδιωτῶν οὐδείς . τοῦτ’ οὖν αὐτὸ πρῶτον ἤδη τῆς τέχνης ἔργον , ἤτοι τυχεῖν ἐλπίζειν τοῦ τέλους ἢ ἀπογινώσκειν τοῦ τυχεῖν · διττὴ δ’ ἡ γνῶσις αὐτοῦ καὶ τρίτην οὐκ ἐγχωρεῖ γενέσθαι · διὰ μὲν τῆς ἐμπειρίας ἡ ἑτέρα , μακροῦ δηλονότι χρόνου δεομένη · διὰ δὲ τῆς αὐτοῦ τοῦ πράγματος φύσεως ἡ ἑτέρα · καὶ γὰρ τὴν οὐσίαν ἑκάστου τῶν μορίων ἐπισκέψεται καὶ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν χρείαν καὶ τὴν θέσιν , ἐξ ὧν ὁρμωμένη τό τ’ ἀδύνατον ἰαθῆναι προγνώσεται καὶ τοῦ δυνατοῦ δέξασθαι τὴν ἴασιν ὑπὲρ τῆς τῶν βοηθημάτων εὑρέσεως ἐπισκέψεται .
Lemmas: εἴπερ οὖν , ὦ Ἱέρων , ὁ ἔνδειξις ἐκ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ὁρμάω ὁ δέω ἐξευρίσκω , ὁ ἀρχή ὁ ὁ ἴαμα εὕρεσις ἐκ ὁ ὁ νόσημα αὐτός ἀνάγκη γίγνομαι · καί γάρ καί ἄτοπος ἕτερος μέν εἰμί ὁ ἐνδείκνυμι ὁ θεραπεία , ἕτερος δέ ὁ θεραπεύω · ἕκαστος γάρ ὑπέρ ἑαυτοῦ τις δύναμαι δηλόω μάλα ἤ ὑπέρ ἄλλος οὗτος μέν δή ἐͅν ὁ ἐφεξῆς εἰμί σαφής . ἐπεί δέ πᾶς ὁμολογέω ἐκ ὁ διάθεσις ὁ πρῶτος ἔνδειξις λαμβάνω , οὐ χρή μηκύνω ἔτι περισσός ὁ λόγος ἀποδείκνυμι ὡς ἐντεῦθεν ἄρχω προσήκω , μάλα δέ ὅτι μήτε ὁ σύμπας οὗτος εἰμί μήτε ὅλος μέγας τις μέρος , ὡς ὁ μεθοδικός νομίζω , ἀλλά μικρός τε καί ἀρχή μόνος ἐπιδείκνυμι πειράω . αὐτός δή φημί ἐκεῖνος ὁ μέν ἐν ὁ κύστις λίθος , ὅτι ὁ γένος παρά φύσις , ἐνδείκνυμι ὁ ἄρσις . οὕτως δέ καί ὁ ἀκροχορδόνη καί ὁ μυρμηκία ἀθέρωμα τε καί στεάτωμα καί μελικηρίς , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . ὁ δέ εἰς ὁ ὄσχεος ἐμπίπτω ἔντερον , ὅτι ὁ τόπος παρά φύσις , ἅπας τε ὁ ἐξαρθρέω ὁ εἰς ὁ οἰκεῖος χώρα ἐπάνοδος ἐνδείκνυμι . καί μήν οὐδείς οὗτος οὐδέπω τεχνικός , ἀλλά ὅς , οἴομαι , καί ὁ ἰδιώτης ἅπας ὑπάρχω γιγνώσκω · ἐμβάλλω γοῦν ἑαυτοῦ κελεύω ὁ κῶλον , ὅταν ἐξαρθράνω αἰσθάνομαι καί ἀφαιρέω ὁ ἀκροχορδών καί ὁ ἕλκος εἰς οὐλή ἄγω καί ὁ ῥεῦμα ὁ κοιλία ἐπέχω . ὁ δέ διά ὅς χρή οὗτος ποιέω οὐ οἶδα . καί οὗτος εἰμί ὅς χρή προστίθημι ὁ ἰατρός . ὥστε ὁ ἀπό ὁ νόσημα ἔνδειξις ἀρχή μέν εἰμί καί οἱονεί ὁρμητήριον τις ὁ θεραπευτικός μέθοδος , ὁ τέχνη δέ οὔπω ὁ ἰατρικός μόριον οὐδείς , ἤ οὐ ἀξιόλογος γε μόριον , οὐδέ ἴδιος , ἀλλά ὅς καί ὁ ἰδιώτης ὑπάρχω κοινός . ὁ τοίνυν ἐξευρίσκω δύναμαι ὑπό ὅστις εἰμί ὁ δηλέομαι ἐκ ὁ πρῶτος ἔνδειξις , οὗτος εἰμί ὁ ὁ νόσημα θεραπευτής · καί εἰ μέν διά ὁ ἐμπειρία εὑρίσκω , τηρητικός τε τις καί ἐμπειρικός ὀνομάζω , εἰ δέ διά λόγος τις , ἤ μέθοδος , λογικός τε καί μεθοδικός καί δογματικός . οὐκοῦν ὁ μέν ἰδιώτης , ἄνωθεν γάρ αὐτός λέγω , ἥκω παρά ὁ ἰατρός , ἐμβάλλω κελεύω ὁ κῶλον , ἤ διαπλάσσω ὁ συντρίβω ὀστέον , ἤ ἐξαιρέω ὁ μελικηρίς . ὁ δέ ὅπως χρή οὗτος ἕκαστος ποιέω ὁ ἰατρικός εἰμί τέχνη εὕρημα . ὁ μέν οὖν ἐμπειρικός διά ἐμπειρία εὑρίσκω πᾶς φημί · ἐγώ δέ ὁ μέν ἐμπειρία , ὁ δέ λόγος . μήτε γάρ ἐκεῖνος ἱκανός εἰμί πᾶς μήτε μόνος . εὑρίσκω ὁ λόγος . οὐ μήν ἀξιόω γε συγχέω ποιέω ὁ διδασκαλία , ἀλλά ἴδιος μέν ὁ ἐμπειρικός , ἴδιος δέ ὁ λογικός , ἵνα ὅσος ἑκάτερος δύναμις ἔχω σαφής εὑρίσκω . καί νῦν ἐγώ πρόκειμαι περί ὁ λογικός εὕρεσις λέγω . ἆρα οὖν ἔχω τις μέθοδος ὅς χράω ὁ λέγω ἕκαστος εὑρίσκω ; ἀναιρέω λέγω ὁ περισσός ὁ γένος καί μετατίθημι ὁ ὁ οἰκεῖος χώρα ὑπαλλάσσω , ἑνόω τε ὁ συνέχεια λύω . ἤ ὁ ἐμπειρικός ὑπό αὐτός παρακαλέω ; ἐγώ μέν καί πάνυ πείθω μέθοδος ὑπάρχω τις ὁ ὁ ζητέω εὕρεσις , ὅς ἀρχή εἰμί ὁ ἐκ ὁ νόσημα ἕκαστος προσπίπτω σκοπός . ὁ γάρ ὁ συνέχεια λύσις ὁ ἕνωσις ἐπιζητέω · κατά μέν ὀστέον κάταγμα λέγω , κατά δέ ὁ σαρκώδης μέρος ἕλκος , ὥσπερ γε καί ὁ τραῦμα καί ὁ ῥῆγμα καί ὁ σπάσμα , ὁ μέν ἐν σαρκώδης μόριον διά ὁ . τιτρώσκω γίγνομαι , ὁ δέ ῥῆγμα καί ὁ σπάσμα χωρίς ὁ τιτρώσκω , σαρκώδης μέν ἐν ὁ ῥῆγμα μόριον ὁ συνέχεια λύω , νευρώδης δέ ἐν ὁ σπάσμα . οὗτος ἅπας ὁ μέν σκοπός ἕνωσις . εἴτε δέ οἷος τε τυγχάνω αὐτός κατά ἅπας , εἴτε οὐ ἐγχωρέω πολλαχόθι , οὗτος αὐτός πρῶτος ἤδη τεχνίτης γιγνώσκω . ἰδιώτης γάρ οὐδείς οἶδα οὔτε ὅτι ὁ φρήν ὁ νευρώδης οὔτε ὅτι ὁ λεπτός ὁ ἔντερον οὐ ἐγχωρέω δέχομαι ὁ σκοπός , οὐ μήν οὐδέ περί πόσθη , οὐδέ περί ὁ λεπτός ὁ γνάθων οἶδα · ἀλλά οὐδέ εἰ τερηδών ὀστέον δύναμαι θεραπεύω , καθά ἐν σάρξ διάβρωσις · οὐδέ εἰ ὁ κάταγμα συμφύω , καθά ὁ τραῦμα , κατά αὐτός δέ οὐδέ εἰ πωρόω δύναμαι γιγνώσκω · ὡσαύτως δέ καί περί ὁ ἐν ὁ κεφαλή κάταγμα ὁ ἰδιώτης οὐδείς οἶδα , εἴτε χρή ὁ πώρωσις ἀναμένω , εἴτε ἄλλος ἰάομαι . πολύς δέ μάλα οὐδέ εἰ καρδία τιτρώσκω ἤ πνεύμων ἤ γαστήρ ἤ ἧπαρ ἐλπίζω χρή ὁ ἴασις · οὐδέ ὅλος οὐδείς οὐκέτι πέρα ὁ πρῶτος σκοπός γιγνώσκω ὁ ἰδιώτης οὐδείς . οὗτος οὖν αὐτός πρῶτος ἤδη ὁ τέχνη ἔργον , ἤτοι τυγχάνω ἐλπίζω ὁ τέλος ἤ ἀπογιγνώσκω ὁ τυγχάνω · δισσός δέ ὁ γνῶσις αὐτός καί τρίτος οὐ ἐγχωρέω γίγνομαι · διά μέν ὁ ἐμπειρία ὁ ἕτερος , μακρός δηλονότι χρόνος δέω · διά δέ ὁ αὐτός ὁ πρᾶγμα φύσις ὁ ἕτερος · καί γάρ ὁ οὐσία ἕκαστος ὁ μόριον ἐπισκοπέω καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ χρεία καί ὁ θέσις , ἐκ ὅς ὁρμάω ὁ τε ἀδύνατος ἰάομαι προγιγνώσκω καί ὁ δυνατός δέχομαι ὁ ἴασις ὑπέρ ὁ ὁ βοήθημα εὕρεσις ἐπισκοπέω .