galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 12.6
Μεταβῶμεν δὲ ἐπὶ τοὺς ἐναντίαν μὲν ἔχοντας αὐτοῖς τὴν διάθεσιν , ὁμοίως δὲ τούτοις συγκοπτομένους , ἂν μὴ προσχῇ τις ἀκριβῶς αὐτοῖς . εἰσὶ δ’ οὗτοι λεπτοὺς ἱκανῶς ἔχοντες τοὺς χυμοὺς , ὡς διαφορεῖσθαι τάχιστα . καὶ δὴ καὶ θεραπευτέον αὐτοὺς ἐναντίως τοῖς προειρημένοις . ἐκείνους μὲν γὰρ ἐκκενοῦμεν κατὰ βραχὺ συνεχῶς διὰ τὸ μὴ φέρειν ἀθρόαν τὴν κένωσιν · τοὺς δ’ οὕτως ἔχοντας θρέψομεν κατὰ βραχὺ συνεχῶς . εἰ δ’ ἐξ ἀρχῆς παραλάβωμεν ἔτι τῆς δυνάμεως ἐῤῥωμένης , οὐδὲ κατὰ βραχύ · δύνανται γὰρ οἱ τοιοῦτοι καὶ πλείονος εἰς ἅπαξ δοθείσης περιγίγνεσθαι τροφῆς . ὥσπερ δὲ τοὺς ἐκ πλήθους ὠμῶν χυμῶν κινδυνεύοντας συγκοπῆναι παντάπασιν ἐλέγομεν ὀλεθρίως ἔχειν , ὅταν τὸ ἧπαρ αὐτῶν ἢ ἡ κοιλία φλεγμαίνῃ , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τοὺς νῦν ὑποκειμένους ἐν τῷ λόγῳ νομιστέον ἀνιάτως ἔχειν , ἢν φλεγμήνῃ τι τούτων σπλάγχνον , καμνούσης ἤδη τῆς δυνάμεως · οὔτε γὰρ οἷόν τε τρέφειν αὐτοὺς συνεχῶς , ἀλλ’ ἐν ταῖς παρακμαῖς μόνον , οὔτε μὴ τρέφοντας οἷόν τε διασώζειν αὐτούς ἐστιν . ἐπὶ μὲν τῶν τοιούτων διαθέσεων ἡ νεκρώδης ἐν τῷ προσώπῳ κατάστασις ἐν τάχει γίνεται · ῥὶς ὀξεῖα , ὀφθαλμοὶ κοῖλοι καὶ τἄλλα ὅσα τούτοις ἐφεξῆς λέλεκται . ἐάν τε γὰρ ἐκκρίνωσι πλέον , ἐάν τε ἀγρυπνήσωσιν ἢ λυπηθῶσιν , ἢ μὴ θᾶττον τραφῶσιν , αὐτίκα τοιοῦτον ἴσχουσι τὸ πρόσωπον . εἰ μὲν οὖν σύν τινι τούτων ἤ τισιν ὀφθεῖεν οἱ τοιοῦτοι , μικρότερον εἶναι νόμιζε τὸ κακὸν ἢ εἰ χωρὶς τούτων ἐλεπτύνθησαν · εἰ δ’ ἄνευ τούτων , ὀλέθριον · ἔτι δὲ μᾶλλον , εἰ κατ’ ἀρχὰς τοῦ νοσήματος οὕτως ἔχοιεν · οὐδὲ γὰρ ἐξαρκέσουσιν εἰς τὴν πέψιν αὐτοῦ . ταῦτ’ ἄρα καὶ ὁ Ἱπποκράτης ἔφη · καὶ ἢν μέν τι τουτέων ὁμολογῇ , ἧττον νομίζειν δεινὸν εἶναι . κατ’ ἀρχὴν μὲν γὰρ τοῦ νοσήματος , ὡς προεῖπον , εἰ καὶ μετά τινος τῶν προειρημένων οὕτως ἔχοιεν , οὐκ ἀγαθόν · ἧττον μὲν τοῦτο δεινὸν ἢ εἰ καὶ μηδὲ μετὰ τούτων τινός · ἀλλὰ τῷ διαφορεῖσθαι ῥᾳδίως χαλεπόν . οὐ μόνον δὲ ἀπολεπτυνθέντος οὕτω τοῦ τε πνεύματος αὐτοῖς καὶ τοῦ αἵματος ἡ διαφόρησις εἴωθε γίνεσθαι πολλάκις , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀποκριτικῆς δυνάμεως τῆς καθ’ ὅλον τὸν ὄγκον ἀμετρότερον κινηθείσης . ὅπερ εἴωθε μάλιστα γίνεσθαι διὰ τὴν ἀμετρίαν τῆς καθεκτικῆς . τὸ μὲν δὴ τρέφειν ἀναγκαῖον , ὅ τι περ ἂν ᾖ τούτων · ἀναγκαῖον δὲ καὶ τὸ πυκνοῦν τὴν ἐπιφάνειαν , ὥσπερ τῶν προτέρων ἀραιοῦν · ἐκ διαμέτρου γὰρ ἀλλήλαις αἱ διαθέσεις ὑπάρχουσαι καὶ τῆς τῶν βοηθημάτων ἰδέας ἐναντιωτάτης δεήσονται . ψυχρὸν οὖν ἐπὶ τούτων τὸν ἀέρα καὶ στύφοντα ποιητέον · εἴρηται δὲ ἔμπροσθεν ὅπως χρὴ ταῦτα πράττειν . ἀλειπτέον δὲ αὐτοὺς ὁμοίως τοῖς στύφουσιν ἀλείμμασι . καὶ τροφὰς δοτέον οὐ πάνυ τι διαῤῥεούσας ἑτοίμως , οὔτε μελίκρατον οὔτε χυλὸν πτισάνης , ἀλλ’ ἄρτους καὶ τὰ διὰ τοῦ χόνδρου ῥοφήματα καὶ ὀπώρας αὐστηρὰς καὶ δυσφθάρτους , αὐτάς τε καθ’ ἑαυτὰς καὶ μετ’ ἄρτου καὶ χόνδρου δι’ ὕδατος ἑψημένου . δοτέον δὲ τούτοις ἔστιν ὅτε καὶ ὠὰ καὶ μᾶλλον τὰς λεκίθους αὐτῶν , δύσπεπτον γὰρ τὸ λευκόν . ἀλεκτρυόνων τε τῶν γάλακτι τεθραμμένων τοὺς ὄρχεις · δοτέον δὲ καὶ τοὺς ἐγκεφάλους τοὺς ὑείους , ἤτοι γ’ ὀπτηθέντας ἀκριβῶς · ἔναιμοι γὰρ δοθέντες ἐσχάτως βλάπτουσιν · ἢ διὰ τοῦ λευκοῦ ζωμοῦ καλῶς ἑψημένους , ἐμβεβλημένου πράσου καὶ ἀνήθου . καὶ ὅλως ἅπαντα πρακτέον ὑπὲρ τοῦ παχυτέραν μὲν ἐργάσασθαι τὴν ὕλην τῶν χυμῶν , πυκνῶσαι δὲ τὸ δέρμα καὶ διακωλῦσαι τὰς διαπνοάς . ἀναγκαῖος δὲ τούτοις ὁ ὑδατώδης οἶνός ἐστιν , εὐθὺς ἐπὶ τοῖς σιτίοις ἐξ ἀρχῆς λαμβανόμενος . εἰ δ’ ὡς ἐλπίζομεν ἅπαντα γίγνοιτο , καὶ κρεώδους τροφῆς ἐπιδώσομεν αὐτοῖς τι καὶ μάλιστα μετὰ τὴν τετάρτην ἡμέραν , ἤδη τῶν τοὺς πυρετοὺς γεννώντων χυμῶν εἰς πέψιν ἡκόντων . ἐν τοιαύτῃ διαθέσει γενομένου νεανίσκου κατὰ τὸν δέκατον ἐμνήσθην λόγον , ὃν ἐτρέφομεν , ὡς εἶπον , ἑκάστης ἡμέρας καὶ μάλιστά γε πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ . καὶ ὡς ἐξεπίτηδες ἅπαξ μου μὴ διδόντος αὐτῷ τροφὴν ἡ εἰσβολὴ τοῦ παροξυσμοῦ μετὰ συγκοπῆς ἐγένετο . κατὰ τὰς τοιαύτας οὖν θεραπείας ἁπάσας ἤδη μὲν συγκοπτομένου τοῦ κάμνοντος ὁ πρὸς τὸ σύμπτωμα κρατεῖ σκοπός · οὐδέπω δὲ εἰς τοῦθ’ ἥκοντος ἀμφοτέρων στοχαζόμεθα , τοῦ τε μὴ γενέσθαι τὸ σύμπτωμα καὶ τοῦ κατὰ βραχὺ λύειν τὸ νόσημα . θᾶττον δ’ ἄν ἐλύσαμεν αὐτὸ , μὴ δεδιότες τὸ σύμπτωμα . τὸν μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν ὠμῶν χυμῶν βαρυνόμενον , ἅπαξ ἂν οἶμαι ﻿ κενώσαντες ἀπηλλάξαμεν τῆς διαθέσεως , εἴπερ οἷός τε ἦν ἐνεγκεῖν ἀθρόαν κένωσιν καὶ μηδεὶς φόβος ἐφέδρευε συγκοπῆς · τὸν δ’ εὐδιαφόρητον οὐκ ἂν πρὸ τοῦ παροξυσμοῦ τρέφειν ἀναγκαζόμενοι μακρότερον εἰργαζόμεθα τὸ νόσημα . περὶ μὲν δὴ τούτων ἀρκείτω τὰ λελεγμένα .
Lemmas: μεταβαίνω δέ ἐπί ὁ ἐναντίος μέν ἔχω αὐτός ὁ διάθεσις , ὅμοιος δέ οὗτος συγκόπτω , ἐάν μή προσχέω τις ἀκριβής αὐτός . εἰμί δέ οὗτος λεπτός ἱκανός ἔχω ὁ χυμός , ὡς διαφορέω ταχύς . καί δή καί θεραπεύω αὐτός ἐναντίος ὁ προλέγω . ἐκεῖνος μέν γάρ ἐκκενόω κατά βραχύς συνεχής διά ὁ μή φέρω ἀθρόος ὁ κένωσις · ὁ δέ οὕτως ἔχω τρέφω κατά βραχύς συνεχής . εἰ δέ ἐκ ἀρχή παραλαμβάνω ἔτι ὁ δύναμις ῥώννυμι , οὐδέ κατά βραχύς · δύναμαι γάρ ὁ τοιοῦτος καί πολύς εἰς ἅπαξ δίδωμι περιγίγνομαι τροφή . ὥσπερ δέ ὁ ἐκ πλῆθος ὠμός χυμός κινδυνεύω συγκόπτω παντάπασι λέγω ὀλέθριος ἔχω , ὅταν ὁ ἧπαρ αὐτός ἤ ὁ κοιλία φλεγμαίνω , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ νῦν ὑπόκειμαι ἐν ὁ λόγος νομίζω ἀνίατος ἔχω , ἐάν φλεγμαίνω τις οὗτος σπλάγχνον , κάμνω ἤδη ὁ δύναμις · οὔτε γάρ οἷος τε τρέφω αὐτός συνεχής , ἀλλά ἐν ὁ παρακμή μόνος , οὔτε μή τρέφω οἷος τε διασῴζω αὐτός εἰμί . ἐπί μέν ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ νεκρώδης ἐν ὁ πρόσωπον κατάστασις ἐν τάχος γίγνομαι · ῥίς ὀξύς , ὀφθαλμός κοῖλος καί ἄλλος ὅσος οὗτος ἐφεξῆς λέγω . ἐάν τε γάρ ἐκκρίνω πολύς , ἐάν τε ἀγρυπνέω ἤ λυπέω , ἤ μή ταχύς τρέφω , αὐτίκα τοιοῦτος ἴσχω ὁ πρόσωπον . εἰ μέν οὖν σύν τις οὗτος ἤ τις ὁράω ὁ τοιοῦτος , μικρός εἰμί νομίζω ὁ κακός ἤ εἰ χωρίς οὗτος λεπτύνω · εἰ δέ ἄνευ οὗτος , ὀλέθριος · ἔτι δέ μάλα , εἰ κατά ἀρχή ὁ νόσημα οὕτως ἔχω · οὐδέ γάρ ἐξαρκέω εἰς ὁ πέψις αὐτός . οὗτος ἄρα καί ὁ Ἱπποκράτης φημί · καί ἐάν μέν τις οὗτος ὁμολογέω , ἥσσων νομίζω δεινός εἰμί . κατά ἀρχή μέν γάρ ὁ νόσημα , ὡς προλέγω , εἰ καί μετά τις ὁ προλέγω οὕτως ἔχω , οὐ ἀγαθός · ἥσσων μέν οὗτος δεινός ἤ εἰ καί μηδέ μετά οὗτος τις · ἀλλά ὁ διαφορέω ῥᾴδιος χαλεπός . οὐ μόνος δέ ἀπολεπτύνω οὕτως ὁ τε πνεῦμα αὐτός καί ὁ αἷμα ὁ διαφόρησις εἴωθα γίγνομαι πολλάκις , ἀλλά καί ὁ ἀποκριτικός δύναμις ὁ κατά ὅλος ὁ ὄγκος ἄμετρος κινέω . ὅς εἴωθα μάλα γίγνομαι διά ὁ ἀμετρία ὁ καθεκτικός . ὁ μέν δή τρέφω ἀναγκαῖος , ὅς τις περ ἄν εἰμί οὗτος · ἀναγκαῖος δέ καί ὁ πυκνόω ὁ ἐπιφάνεια , ὥσπερ ὁ πρότερος ἀραιόω · ἐκ διάμετρος γάρ ἀλλήλων ὁ διάθεσις ὑπάρχω καί ὁ ὁ βοήθημα ἰδέα ἐναντίος δέω . ψυχρός οὖν ἐπί οὗτος ὁ ἀήρ καί στύφω ποιέω · λέγω δέ ἔμπροσθεν ὅπως χρή οὗτος πράσσω . ἀλειπτέον δέ αὐτός ὅμοιος ὁ στύφω ἄλειμμα . καί τροφή δίδωμι οὐ πάνυ τις διαρρέω ἑτοῖμος , οὔτε μελίκρατον οὔτε χυλός πτισάνη , ἀλλά ἄρτος καί ὁ διά ὁ χόνδρος ῥόφημα καί ὀπώρα αὐστηρός καί δύσφθαρτος , αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ καί μετά ἄρτος καί χόνδρος διά ὕδωρ ἑψάω . δίδωμι δέ οὗτος εἰμί ὅτε καί ᾠόν καί μάλα ὁ λέκιθος αὐτός , δύσπεπτος γάρ ὁ λευκός . ἀλεκτρυών τε ὁ γάλα τρέφω ὁ ὄρχις · δίδωμι δέ καί ὁ ἐγκέφαλος ὁ ὕειος , ἤτοι γε ὀπτάω ἀκριβής · ἔναιμος γάρ δίδωμι ἔσχατος βλάπτω · ἤ διά ὁ λευκός ζωμός καλός ἑψάω , ἐμβάλλω πράσον καί ἄνηθον . καί ὅλος ἅπας πράσσω ὑπέρ ὁ παχύς μέν ἐργάζομαι ὁ ὕλη ὁ χυμός , πυκνόω δέ ὁ δέρμα καί διακωλύω ὁ διαπνοή . ἀναγκαῖος δέ οὗτος ὁ ὑδατώδης οἶνος εἰμί , εὐθύς ἐπί ὁ σιτίον ἐκ ἀρχή λαμβάνω . εἰ δέ ὡς ἐλπίζω ἅπας γίγνομαι , καί κρεώδης τροφή ἐπιδίδωμι αὐτός τις καί μάλα μετά ὁ τέταρτος ἡμέρα , ἤδη ὁ ὁ πυρετός γεννάω χυμός εἰς πέψις ἥκω . ἐν τοιοῦτος διάθεσις γίγνομαι νεανίσκος κατά ὁ δέκατος μιμνῄσκω λόγος , ὅς τρέφω , ὡς λέγω , ἕκαστος ἡμέρα καί μάλα γε πρό ὁ παροξυσμός . καί ὡς ἐξεπίτηδες ἅπαξ ἐγώ μή δίδωμι αὐτός τροφή ὁ εἰσβολή ὁ παροξυσμός μετά συγκοπή γίγνομαι . κατά ὁ τοιοῦτος οὖν θεραπεία ἅπας ἤδη μέν συγκόπτω ὁ κάμνω ὁ πρός ὁ σύμπτωμα κρατέω σκοπός · οὐδέπω δέ εἰς οὗτος ἥκω ἀμφότερος στοχάζομαι , ὁ τε μή γίγνομαι ὁ σύμπτωμα καί ὁ κατά βραχύς λύω ὁ νόσημα . ταχύς δέ ἄν λύω αὐτός , μή δείδω ὁ σύμπτωμα . ὁ μέν γάρ ὑπό ὁ πλῆθος ὁ ὠμός χυμός βαρύνω , ἅπαξ ἄν οἴομαι ﻿ κενόω ἀπαλλάσσω ὁ διάθεσις , εἴπερ οἷος τε εἰμί φέρω ἀθρόος κένωσις καί μηδείς φόβος ἐφεδρεύω συγκοπή · ὁ δέ εὐδιαφόρητος οὐ ἄν πρό ὁ παροξυσμός τρέφω ἀναγκάζω μακρός ἐργάζομαι ὁ νόσημα . περί μέν δή οὗτος ἀρκέω ὁ λέγω .