galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 5.5
Ἀναλαβόντες οὖν αὖθις τὰ κεφάλαια τῆσδε τῆς μεθόδου , καθ’ ἣν ἰᾶσθαι χρὴ τὰς προχείρους αἱμοῤῥαγίας , ἑξῆς ἐπὶ τὰς διὰ βάθους γιγνομένας ἀφικώμεθα τῷ λόγῳ . τὸ τοίνυν ἐκχεόμενον αἷμα τῶν ἀγγείων ἢ τῷ μηκέτι ἐπιῤῥεῖν αὐτὸ παύσαιτ’ ἂν , ἢ τῷ στεγνωθῆναι τὴν διαίρεσιν , ἢ ἅμα ἀμφοτέρων γιγνομένων , ὅπερ , οἶμαι , βέλτιστόν ἐστιν . ἐπιῤῥεῖν μὲν οὖν κωλύεται διά τε λειποθυμίαν καὶ ἀντίσπασιν καὶ παροχέτευσιν καὶ ψύξιν ὅλου τε τοῦ σώματος , καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον αὐτοῦ τοῦ τετρωμένου μορίου . κατὰ τοῦτον γοῦν τὸν λόγον καὶ τὸ ψυχρὸν ὕδωρ ποθὲν , ἐπέσχεν αἱμοῤῥαγίας πολλάκις , ἔξωθέν τε καταντλούμενον αὐτό τε τὸ ὕδωρ ψυχρὸν , ὀξύκρατόν τε καὶ οἶνος στρυφνὸς , ὅσα τ’ ἄλλα στύφειν ἢ ἁπλῶς ψύχειν πέφυκε . στεγνοῦται δὲ ἡ διαίρεσις ἢ μύσαντος , ἢ φραχθέντος τοῦ διηρημένου . μύει μὲν οὖν στυφόμενόν τε καὶ ψυχόμενον , ἐπιδέσει τε συναγόμενον καὶ βρόχῳ διαλαμβανόμενον . ἐμφράττεται δὲ ἢ ἔνδοθεν , ἢ ἔξωθεν · ἔνδοθεν μὲν ὑπὸ θρόμβου , ἔξωθεν δὲ ὑπό τε τούτου καὶ μοτῶν καὶ σπόγγων , ἐσχάρας τε καὶ τῶν ἐμπλαστικῶν φαρμάκων , ἔτι τε τῶν περικειμένων σωμάτων προσταλέντων · ὅπως δ’ ἐργάσῃ τῶν εἰρημένων ἕκαστον εἴρηται . τὰ δ’ ἐκ τοῦ βάθους αἱμοῤῥαγοῦντα βρόχοις μὲν οὐκ ἄν τις οὐδ’ ἐπιδέσει θεραπεύσειεν , ὥσπερ οὐδὲ καυστηρίοις , οὐδ’ ἁπλῶς εἰπεῖν ὅσα διὰ τοῦ ψαύειν αὐτοῦ τοῦ διῃρημένου σώματος ἢ μέρος ἐπιτεχνώμεθα · δι’ ἀντισπάσεως δὲ καὶ παροχετεύσεως ἐδεσμάτων τε καὶ πομάτων ἐμπλαττόντων τε καὶ ψυχόντων καὶ στυφόντων φαρμάκων · ἄφθονον δὲ καὶ τὴν τῶν τοιούτων ὕλην ἐν ταῖς οἰκείαις ἔχεις πραγματείαις . ἡ δ’ ἀπὸ τῶν μορίων ἔνδειξις τοῖς κοινοῖς τῆς θεραπείας σκοποῖς τοῖς εἰρημένοις ἐξ ἐπιμέτρου καθ’ ἕκαστον πάθημα πρόσεισιν · ὀργάνοις γοῦν ἐνίοτε χρώμεθα διὰ τὴν ἰδιότητα τοῦ μέρους , ἄλλοις μὲν ἐπὶ μήτρας , ἄλλοις δὲ ἐπὶ κύστεως , ἄλλοις δὲ ἐπὶ τῶν παχέων ἁπάντων ἐντέρων . εἰς ταῦτα μὲν γὰρ διὰ κλυστῆρος , εἰς μήτραν δὲ διὰ μητρεγχυτῶν τῶν ἐπιτηδείων τι φαρμάκων ἐνίεμεν · ὥσπερ γε καὶ εἰς κύστιν διὰ τῶν εὐθυτρήτων καθετήρων . σπανιώτεραι μὲν οὖν αἱ ἐκ τούτων αἱμοῤῥαγίαι · γίγνονται δ’ οὖν ποτε κᾂν εἰ μὴ τῷ λαύρῳ κινδυνώδεις , ἀλλὰ τῷ γε χρονίζειν οὐκ ἀκίνδυνοι . τεττάρων γοῦν ἡμερῶν οἶδά ποτε διὰ μήτρας φερόμενον αἷμα , πρὸς οὐδὲν τῶν βοηθημάτων εἶξαν ἄχρι τῆς τετάρτης , χυλῷ δὲ χρησαμένων ἡμῶν ἀρνογλώσσου παντάπασιν ἐπαύσατο . κάλλιστον μὲν οὖν τοῦτο τὸ φάρμακόν ἐστι καὶ πρὸς τὰς ἐξ ἀναβρώσεως αἱμοῤῥαγίας · εἴωθα δ’ αὐτῷ μιγνύειν τι τηνικαῦτα καὶ τῶν ἰσχυροτέρων φαρμάκων ἄλλοτε ἄλλο , πρὸς ὅλην ἀποβλέπων τὴν διάθεσιν , ὅπερ ἀεὶ χρὴ πράττειν , οὐ μικρὸν ἔχοντας εἰς ἅπαντα παράγγελμα . κατὰ γοῦν αὐτὰ ταῦτα τὰ ἐκ μήτρας , ἢ ἐκ κύστεως , ἢ ἐντέρων αἱμοῤῥαγοῦντα , σκέπτεσθαι μὲν χρὴ καὶ τὸ τῆς αἱμοῤῥαγίας ποσόν · ἵν’ ἤδη τὸν μὲν πρῶτον ἔχωμεν ἐν τῇ θεραπείᾳ σκοπὸν τοῦτον , ἢ τὸν δεύτερον · οὐ μὴν οὐδὲ τῆς ὅλης διαθέσεως ἀσκέπτως ἔχειν . εἰ μὲν γὰρ ἔῤῥωγεν ἀγγεῖόν τι τῶν μεγάλων , ἤ ἰσχυρῶς ἀνεστόμωται , τῶν αὐστηρῶν φαρμάκων ἐστὶ χρεία , ὡς βαλαυστίου καὶ ὑποκυστίδος καὶ ῥοῦ καὶ ὀμφακίου καὶ ἀκακίας καὶ κηκῖδος ὀμφακίτιδος καὶ τῶν τῆς ῥοιᾶς λεμμάτων · εἰ δ’ ἤτοι μικρόν ἐστι τὸ ἐῤῥωγὸς ἀγγεῖον , ἢ ἀνεστόμωται μετρίως , ὡς ὀλίγον εἶναι τὸ φερόμενον αἷμα , καὶ ἀλόη καὶ μάννα καὶ ὁ τῆς πίτυος φλοιὸς , ἥ τε σφραγὶς ἡ Λημνία καὶ ὁ τῆς Αἰγυπτίας ἀκάνθης καρπὸς ; ἔτι τε κρόκος καὶ λίθος ﻿ ὁ αἱματίτης ὀνομαζόμενος , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα δι’ οἴνου μεγάλως αὐστηροῦ χρηστὰ φάρμακα . μὴ παρόντος δὲ μήτ’ οἴνου τοιούτου μήτ’ ἀρνογλώσσου μήτε στρύχνου , καὶ γὰρ καὶ ταῦτα ἐπιτήδεια , ἀφεψεῖν ἐν ὕδατι βλαστοὺς βάτου καὶ κυνοσβάτου καὶ μυρσίνης καὶ σχίνου καὶ κισσοῦ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἁπάντων τῶν στυφόντων , εἴτε ῥίζα τις , εἴτε καρπὸς , εἴτε φλοιὸς , εἴτε βλάστημα τύχοι · διὰ τοῦτο καὶ τᾶν στυφόντων μήλων καὶ μάλιστα τῶν κυδωνίων · ἔτι τε μύρτων καὶ μεσπίλων ἐπιτήδειόν ἐστιν εἰς τὰ παρόντα τὸ ἀφέψημα .
Lemmas: ἀναλαμβάνω οὖν αὖθις ὁ κεφάλαιος ὅδε ὁ μέθοδος , κατά ὅς ἰάομαι χρή ὁ πρόχειρος αἱμορραγία , ἑξῆς ἐπί ὁ διά βάθος γίγνομαι ἀφικνέομαι ὁ λόγος . ὁ τοίνυν ἐκχέω αἷμα ὁ ἀγγεῖον ἤ ὁ μηκέτι ἐπιρρέω αὐτός παύω ἄν , ἤ ὁ στεγνόω ὁ διαίρεσις , ἤ ἅμα ἀμφότερος γίγνομαι , ὅς , οἴομαι , ἀγαθός εἰμί . ἐπιρρέω μέν οὖν κωλύω διά τε λειποθυμία καί ἀντίσπασις καί παροχέτευσις καί ψῦξις ὅλος τε ὁ σῶμα , καί πολύς δή μάλα αὐτός ὁ τιτρώσκω μόριον . κατά οὗτος γοῦν ὁ λόγος καί ὁ ψυχρός ὕδωρ πίνω , ἐπέχω αἱμορραγία πολλάκις , ἔξωθεν τε καταντλέω αὐτός τε ὁ ὕδωρ ψυχρός , ὀξύκρατον τε καί οἶνος στρυφνός , ὅσος τε ἄλλος στύφω ἤ ἁπλῶς ψύχω φύω . στεγνόω δέ ὁ διαίρεσις ἤ μύω , ἤ φράζω ὁ διερέω . μύω μέν οὖν στύφω τε καί ψύχω , ἐπίδεσις τε συνάγω καί βρόχος διαλαμβάνω . ἐμφράσσω δέ ἤ ἔνδοθεν , ἤ ἔξωθεν · ἔνδοθεν μέν ὑπό θρόμβος , ἔξωθεν δέ ὑπό τε οὗτος καί μοτός καί σπόγγος , ἐσχάρα τε καί ὁ ἐμπλαστικός φάρμακον , ἔτι τε ὁ περίκειμαι σῶμα προστέλλω · ὅπως δέ ἐργάζομαι ὁ λέγω ἕκαστος λέγω . ὁ δέ ἐκ ὁ βάθος αἱμορραγέω βρόχος μέν οὐ ἄν τις οὐδέ ἐπίδεσις θεραπεύω , ὥσπερ οὐδέ καυστήριον , οὐδέ ἁπλῶς λέγω ὅσος διά ὁ ψαύω αὐτός ὁ διαιρέω σῶμα ἤ μέρος ἐπιτεχνάομαι · διά ἀντίσπασις δέ καί παροχέτευσις ἔδεσμα τε καί πόμα ἐμπλάσσω τε καί ψύχω καί στύφω φάρμακον · ἄφθονος δέ καί ὁ ὁ τοιοῦτος ὕλη ἐν ὁ οἰκεῖος ἔχω πραγματεία . ὁ δέ ἀπό ὁ μόριον ἔνδειξις ὁ κοινός ὁ θεραπεία σκοπός ὁ λέγω ἐκ ἐπίμετρον κατά ἕκαστος πάθημα πρόσειμι · ὄργανον γοῦν ἐνίοτε χράω διά ὁ ἰδιότης ὁ μέρος , ἄλλος μέν ἐπί μήτρα , ἄλλος δέ ἐπί κύστις , ἄλλος δέ ἐπί ὁ παχύς ἅπας ἔντερον . εἰς οὗτος μέν γάρ διά κλυστήρ , εἰς μήτρα δέ διά μητρεγχύτης ὁ ἐπιτήδειος τις φάρμακον ἐνίημι · ὥσπερ γε καί εἰς κύστις διά ὁ εὐθύτρητος καθετήρ . σπάνιος μέν οὖν ὁ ἐκ οὗτος αἱμορραγία · γίγνομαι δέ οὖν ποτέ ᾄν εἰ μή ὁ λαῦρος κινδυνώδης , ἀλλά ὁ γε χρονίζω οὐ ἀκίνδυνος . τέσσαρες γοῦν ἡμέρα οἶδα ποτέ διά μήτρα φέρω αἷμα , πρός οὐδείς ὁ βοήθημα εἴκω ἄχρι ὁ τέταρτος , χυλός δέ χράω ἐγώ ἀρνόγλωσσον παντάπασι παύω . καλός μέν οὖν οὗτος ὁ φάρμακον εἰμί καί πρός ὁ ἐκ ἀνάβρωσις αἱμορραγία · εἴωθα δέ αὐτός μείγνυμι τις τηνικαῦτα καί ὁ ἰσχυρός φάρμακον ἄλλοτε ἄλλος , πρός ὅλος ἀποβλέπω ὁ διάθεσις , ὅς ἀεί χρή πράσσω , οὐ μικρός ἔχω εἰς ἅπας παράγγελμα . κατά γοῦν αὐτός οὗτος ὁ ἐκ μήτρα , ἤ ἐκ κύστις , ἤ ἔντερον αἱμορραγέω , σκοπέω μέν χρή καί ὁ ὁ αἱμορραγία ποσός · ἵνα ἤδη ὁ μέν πρῶτος ἔχω ἐν ὁ θεραπεία σκοπός οὗτος , ἤ ὁ δεύτερος · οὐ μήν οὐδέ ὁ ὅλος διάθεσις ἄσκεπτος ἔχω . εἰ μέν γάρ ῥήγνυμι ἀγγεῖον τις ὁ μέγας , ἤ ἰσχυρός ἀναστομόω , ὁ αὐστηρός φάρμακον εἰμί χρεία , ὡς βαλαύστιον καί ὑποκιστίς καί ῥόος καί ὀμφάκιος καί ἀκακία καί κηκίς ὀμφακῖτις καί ὁ ὁ ῥοιά λέμμα · εἰ δέ ἤτοι μικρός εἰμί ὁ ῥήγνυμι ἀγγεῖον , ἤ ἀναστομόω μέτριος , ὡς ὀλίγος εἰμί ὁ φέρω αἷμα , καί ἀλόη καί μάννα καί ὁ ὁ πίτυς φλοιός , ὁ τε σφραγίς ὁ Λήμνιος καί ὁ ὁ Αἰγύπτιος ἄκανθα καρπός ; ἔτι τε κρόκος καί λίθος ﻿ ὁ αἱματίτης ὀνομάζω , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος διά οἶνος μέγας αὐστηρός χρηστός φάρμακον . μή πάρειμι δέ μήτε οἶνος τοιοῦτος μήτε ἀρνόγλωσσον μήτε στρύχνον , καί γάρ καί οὗτος ἐπιτήδειος , ἀφέψω ἐν ὕδωρ βλαστός βάτος καί κυνόσβατος καί μυρσίνη καί σχῖνος καί κισσός καί ἁπλῶς λέγω ἅπας ὁ στύφω , εἴτε ῥίζα τις , εἴτε καρπός , εἴτε φλοιός , εἴτε βλάστημα τυγχάνω · διά οὗτος καί ὁ στύφω μῆλον καί μάλα ὁ κυδώνιος · ἔτι τε μύρτον καί μέσπιλον ἐπιτήδειος εἰμί εἰς ὁ πάρειμι ὁ ἀφέψημα .