galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 4.5
Ὅσα γὰρ τῶν ἑλκῶν , ἁπάντων ὀρθῶς καὶ δεόντως γιγνομένων ὅμως οὐ θεραπεύεται , καλεῖται μὲν ὑπὸ τῶν ἰατρῶν κακοήθη , χρονίζει δὲ πάντως ὅταν τὴν ὡς ἑλκῶν μόνην αὐτοῖς τις ἐπάγει θεραπείαν . ἥτις δ’ ἐστὶ τῶν ἑλκῶν ὡς ἑλκῶν ἴασις ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ διώρισται . ταῦτα γοῦν τὰ ἕλκη καὶ κακοήθη καὶ πεπαλαιωμένα καὶ χρονίζοντα καλοῦσιν , ἀδιαφόρως χρώμενοι τοῖς ὀνόμασιν ἐπ’ αὐτῶν . καὶ δὴ καὶ πρὸς τὸ διαγνῶναι τὴν διάθεσιν , ὅτι κακοήθης , ἅμα τοῖς ἄλλοις γνωρίσμασι καὶ τὸ χρονίζειν αὐτὰ πάντων τῶν δεόντων γιγνομένων ἔχει τινὰ μοῖραν . οὐ μὴν τοῦτό γε αὐτὸ χρονίζειν ἢ χρόνια καλεῖσθαί τε καὶ εἶναι , τὴν προσήκουσαν ἐνδείκνυται θεραπείαν · ἀλλ’ ἐκ μὲν τούτου τὸ μοχθηρῶς διακεῖσθαι τὸ ἡλκωμένον μόριον ἔνεστι συλλογίσασθαι · τούτου δ’ εὑρεθέντος εὐπορῆσαι τῆς θεραπείας . πῶς καὶ τίνα τρόπον ; εἰ μὲν μόνα τὰ περιέχοντα μόρια τὴν ἕλκωσιν οὕτως εἴη διακείμενα , ταῦτ’ ἐξιασάμενον · εἰ δὲ σύμπαν τὸ σῶμα κακοχυμίας τινὸς εὑρίσκοιτο μεστὸν , ἐκείνην ἐκκενώσαντα . σημεῖον μὲν οὖν τῆς κακοχυμίας . τὸ χρονίζειν . τὰ ἕλκη · τοῦ συμφέροντος δ’ ἡ εὕρεσις , οὐκ ἐκ τοῦ χρονίζειν , ἀλλ’ ἐκ τῆς κακοχυμίας . ὥστ’ εἶναι τρία ταῦτ’ ἐφεξῆς ἀλλήλων , τὸ σημεῖον , τὴν διάθεσιν , τὴν θεραπείαν · σημεῖον μὲν τὸ χρονίζειν · διάθεσιν δὲ τὴν κακοχυμίαν · θεραπείαν δὲ τὴν ταύτης κένωσίν . καὶ κατὰ τοῦτο πολλάκις τοὺς παλαιοὺς ὑπερβαίνοντας τὸ μέσον ἐπὶ τὸ τρίτον εὐθέως ἀπὸ τοῦ πρώτου παραγίνεσθαι , ὥσπερ καὶ Ἱπποκράτης ἐποίησεν εἰπών · καὶ ἀπὸ τῶν πεπαλαιωμένων ἑλκῶν ξυμφέρει αἷμα ποιέειν πυκινὰ , ὅπως ἂν δοκέῃ καιρὸς εἶναι · οὐ τῆς παλαιότητος δήπουθεν ἐνδειξαμένης τὴν θεραπείαν , ἀλλὰ τῆς μοχθηρίας τοῦ αἵματος . ἐπιφέρων γοῦν αὐτὸς ἐρεῖ · κωλύει γὰρ μάλιστα μὲν τὰ τοιαῦτα ἕλκεα ὑγιαίνεσθαι , ἔπειτα δὲ καὶ τἄλλα σύμπαντα αἵματος σηπεδὼν , καὶ ὅ τι ἐξ αἵματος μεταστάσιος γεγένηται . καὶ δὴ καὶ μετ’ ὀλίγον αὖθις ὑπὲρ τῶν μὴ συνιόντων εἰς οὐλὴν ἑλκῶν διεξιὼν , οὐδ’ ἢν , φησὶ , τὰ περιέχοντα τοῦ ἕλκεος μελανθῇ αἵματος σηπεδόνι , ἢ καὶ κιρσοῦ παρέχοντος τὴν ἐπιῤῥοὴν , οὐδὲ ταῦτα ἐθέλει συνιέναι , ἢν μὴ τὰ περιέχοντα τοῦ ἕλκεος ὑγιέα ποιήσῃς . εἶτα καὶ περὶ τῶν κιρσῶν τῆς ἰάσεως γράφει . καὶ πρὸς τούτοις ἔτι καθάρσεως μέμνηται τοῦ σύμπαντος σώματος ἐπί τε ἄλλοις τισὶ τρώμασι καὶ οἷς σφακελίσαι κίνδυνος , ἕρπησί τε καὶ πᾶσι τοῖς ἐσθιομένοισιν · οὕτω δ’ ὀνομάζειν εἴωθε τὰ ἀναβιβρωσκόμενα . καὶ μὲν δὴ κᾀν τοῖς ἐφεξῆς πάλιν ὧδέ πώς φησιν · ἐπὶ παντὶ ἕλκει , ἐρυσιπέλατος ἐπιγενομένου , κάθαρσιν ποιέεσθαι παντὸς τοῦ σώματος . καὶ ὅλως εἰ θελήσαις ἐπιμελῶς διελθεῖν τὸ περὶ τῶν ἑλκῶν βιβλίον , εὑρήσεις αὐτὸν ἀεὶ μὲν ἀπὸ τῶν διαθέσεων τὴν ἔνδειξιν λαμβάνοντα · προσχρώμενον δέ ποτε τῷ χρόνῳ πρὸς τὴν τῆς διαθέσεως διάγνωσιν . ὅτι δ’ οὕτω ταῦτ’ ἔχει μάθοις ἂν ἐκ πρώτης μὲν ἀρχῆς τοῦ συγγράμματος , ἐχούσης ὧδε · ἕλκεα ξύμπαντα οὐ χρὴ τέγγειν πλὴν οἴνῳ · ὅτι πολλάκις ἑτέρα διάθεσις ἐπιπλακεῖσα τῷ ἕλκει κωλύει τὴν ὡς ἕλκους προσφέρεσθαι θεραπείαν . καὶ τὴν αἰτίαν διδάσκων φησί τὸ γὰρ ξηρὸν τοῦ ὑγιέος ἐγγυτέρω ἐστὶ , τὸ δ’ ὑγρὸν τοῦ μὴ ὑγιέος . εἶθ’ ἑξῆς τὸ γὰρ ἕλκος ὑγρόν ἐστι · τὸ δὲ ὑγιὲς ξηρόν ἐστι . καὶ διὰ τοῦτο καθ’ ὅλον τὸ σύγγραμμα τῆς θεραπείας τῶν ἑλκῶν ἁπάσης σκοπὸν ποιησάμενος τὸ ξηραίνειν , οὕτως ἤδη τὰ κατὰ μέρος ἐξευρίσκει , σὺν τῷ καὶ πολλάκις ἀναμιμνήσκειν ἡμᾶς τοῦ σκοποῦ . ἔν τε γὰρ τῷ γράψαι , τῶν δὲ ἑλκέων ὅ τι μὲν ἂν ὀξεῖ βέλει ἢ διατμηθῇ , ἢ διακοπῇ , ἐνδέχεται καὶ ἔναιμον φάρμακον τὸ κωλῦον διαπύειν καὶ ἀναξηραῖνον · γίνεται γὰρ ἀποῤῥέοντος τοῦ αἵματος ξηρότερον . καὶ πάλιν · ὁκοῖα δ’ ἂν καθαρθέντα καλῶς καὶ ἐς τὸ δέον ἀεὶ ἐπὶ τὸ ξηρότερον θεραπεύεται , πλὴν εἰ θλασθῇ . καὶ πάλιν , ὅ τι δ’ ἂν μὴ δύνηται προσθεῖναι , ἡ σὰρξ ὑγρὴ ἐοῦσα αἰτίη ἐστίν · ἐν τοῖς τοιούτοις ἅπασιν ἀναμιμνήσκει τοῦ πρώτου σκοποῦ τῶν ἑλκῶν τῆς ἰάσεως . ἕλκους γὰρ ᾗ ἕλκος ἐστὶν ἴαμα τὸ ξηραίνεσθαι μετρίως · εἴρηται δ’ ἡ ἀπόδειξις ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ . τοῦ μέντοι μεθ’ ἑτέρας διαθέσεως ἧς πρώτης χρὴ ποιήσασθαι τὴν ἐπιμέλειαν , οὐκ ἔθ’ ὡς ἕλκους ἐστὶν ἡ θεραπεία μόνου , ἀλλὰ πρώτη μὲν ἐκείνης τῆς διαθέσεως , ἐφεξῆς δὲ τοῦ ἕλκους · εἴτε γὰρ φλεγμονή τις , εἴτε μελανότης , εἴτ’ ἐκχύμωσις , εἴτ’ ἐρυσίπελας , εἴτ’ οἴδημα περὶ τὴν ἡλκωμένην συσταίη σάρκα , πρώτης ἐκείνης χρὴ ποιεῖσθαι τὴν θεραπείαν . ἀλλ’ ὅτι γε τὸ ἕλκος ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ μὴ ὅτι θεραπεύεται προσηκόντως , ἀλλὰ καὶ πολὺ μεῖζον ἑαυτοῦ γίνεται , παντί που δῆλον · εἴτε γὰρ θλασθείη τὰ πέριξ χωρία τοῦ ἕλκους , εἴτε φλεγμονή τις , εἴτ’ ὄγκος ἕτερος ἐν αὐτοῖς συσταίη , τὴν οἰκείαν ἐκείνης τῆς διαθέσεως ἴασιν ἐξευρήσομεν , εὖ εἰδότες ὡς οὐχ οἷόν τ’ ἐστὶν ἰαθῆναι τὸ ἕλκος πρὶν ὑγιᾶναι τὸ χωρίον ἐν ᾧ συνέστη . διὰ τοῦτ’ οὖν καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ἀναμιμνήσκων ἡμᾶς ὧν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ συγγράμματος ἀπεφήνατο , τά τ’ ἄλλα τὰ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα προσέγραψε καὶ μέντοι καὶ τάδε · τῶν δ’ ἑλκέων ὅ τι μὲν ἂν ὀξεῖ βέλει ἢ διατμηθῇ , ἢ διακοπῇ , ἐνδέχεται καὶ ἔναιμον φάρμακον τὸ κωλῦον διαπύειν καὶ ἀναξηραῖνον . εἴ τις δ’ ὑπὸ τοῦ βέλους ἐθλάσθη τε καὶ διεκόπη σὰρξ , ταύτην ἰατρεύειν , ὅπως διάπυος ὡς τάχιστα γένηται · ἧττόν τε γὰρ φλεγμαίνει καὶ ἀνάγκη τὰς σάρκας τὰς θλασθείσας καὶ κοπείσας καὶ σαπείσας καὶ πῦον γεννωμένας ἐκτακῆναι , ἔπειτα βλαστάνειν νέας σάρκας . δηλοῖ γὰρ ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ σαφῶς ὡς μόνας ἐκείνας τῶν ἐν τοῖς ἡλκωμένοις μέρεσι γινομένων διαθέσεων οὐ χρὴ ξηραίνειν ἐφ’ ὧν ὅ τι τάχιστα γεννῆσαι βουλόμεθα πῦον , εὐθὺς συνεμφαίνων ὅτι μετὰ σήψεώς τινος γεννᾶται τὸ πῦον . ἅπαντα δὲ τὰ σηπόμενα θερμῷ καὶ ὑγρῷ τοῦτο πάσχει . καὶ τοίνυν καὶ τὰ διὰ τῆς ὠμηλύσεως καταπλάσματα θερμαίνοντά τε καὶ ὑγραίνοντα προσφέρομεν ἐπὶ πασῶν τῶν ἐκπυῆσαι δεομένων διαθέσεων . ὠμήλυσις γὰρ δι’ ὑδρελαίου καὶ ἄρτος δι’ ὑδρελαίου καὶ καταιόνησις δι’ ὕδατος θερμοῦ πολλοῦ καὶ ἡ τετραφάρμακος δύναμις , ἅπαντά τε τὰ θερμαίνοντα καὶ ὑγραίνοντα διαπύϊσκει τάχιστα . διὰ τοῦτο καὶ τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις , ἐπειδὰν ἤδη σφύζῃ σφοδρότερον , ὡς ἀπελπισθῆναι τὴν χωρὶς διαπυήσεως ἴασιν , ἐπ’ αὐτῶν ἅπαντες οἱ παλαιοὶ τὰ τοιαῦτα προσφέρουσι φάρμακα , πρότερον δ’ οὔ . καὶ τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ἐναργῶς ἡμᾶς διδάσκει κατά τε τὴν προγεγραμμένην ῥῆσιν , ἐν ᾗ κελεύει τὰ μὲν χωρὶς τοῦ ; τεθλάσθαι τετρωμένα μόρια ξηραίνειν ὡς μάλιστα , τὰ δ’ ἅμα θλάσει τινὶ γεγενημένα διαπυΐσκειν ὡς τάχιστα . καὶ μέντοι κᾀπειδὰν εἴπῃ , τὰ δὲ ἕλκεα ὅσα μὴ καλῶς καθαρθέντα ἐς τὸ δέον , ἀεὶ πρότερον ἄρξεται βλαστάνειν , ταῦτα ὑπερσαρκέει μάλιστα · ὁκοῖα δ’ ἂν καθαρθέντα καλῶς καὶ ἐς τὸ δέον ἀεὶ , ἐπὶ τὸ ξηρότερον θεραπεύεται , πλὴν εἰ θλασθῇ , ταῦτα οὐχ ὑπερσαρκέει ὡς ἐπιπολύ . καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα τὸ πλὴν εἰ θλασθῇ προσκείμενον , ἀναμιμνήσκει τοῦ κατὰ τὴν προγεγραμμένην λέξιν εἰρημένου , τοῦ χρῆναι πάντα ξηραίνεσθαι πλὴν τῶν θλασθέντων . οὐδὲ γὰρ ὁπότε τὰ φλεγμαίνοντα καταπλάσσεται θερμαίνοντι καὶ ὑγραίνοντι καταπλάσματι , κατὰ πρῶτον λόγον γίνεται τοῦτο · τοῦτ’ ἔστιν οὐχ ὡς ἴαμα τῆς διαθέσεως , ἀλλ’ ὡς παρηγορία τοῦ συμπτώματος · ἐπεί τοι τὰ τῶν φλεγμονῶν αὐτῶν ἰάματα τῆς ξηροτέρας ἐστὶ δυνάμεως . ἄκουσον γοῦν λέγοντος τοῦ Ἱπποκράτους , καταπλάσματα οἰδημάτων καὶ φλεγμασίης τῆς ἐν τοῖς περιέχουσιν , εἰ ἑφθῇ φλόμος , καὶ τῆς τριφύλλου τὰ φύλλα ὠμὰ καὶ τοῦ ἐπιπέτρου τὰ φύλλα ἑφθὰ καὶ τὸ πόλιον ἅπαντα γὰρ ταῦτα ξηραίνειν πέφυκε , καθότι κᾀν τοῖς περὶ φαρμάκων ὑπομνήμασιν ἐλέγετο . καὶ ἡ σύντομος θεραπεία τῶν φλεγμαινόντων μορίων , διὰ τῶν τοιούτων ἐπιτελεῖται φαρμάκων , ἃ ἤτοι τελέως ἐξιᾶται τὴν διάθεσιν · ἢ εἰ καὶ καταλείπει τι βραχὺ διαπυΐσκον , ἑτέρου χρῄζει φαρμάκου δριμέος ἐκκενοῦν δυναμένου τὸ πῦον · ἢ εἴπερ λεπτὸν εἴη τὸ περιέχον δέρμα καὶ θᾶττον ἀπαλλάξαι τὸν κάμνοντα βουλόμεθα , τομῆς ἐστι χρεία . ἡ δὲ διὰ τῆς ὠμηλύσεως ἀγωγὴ τῶν φλεγμαινόντων ἐκ τοῦ παρηγορικοῦ τρόπου τῆς τέχνης ἐστίν , οὐ τοῦ θεραπευτικοῦ τε καὶ ἀγωνιστικοῦ · ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τῶν τοιούτων διαφορᾶς ἐν τοῖς ἑξῆς πλέον ἐροῦμεν . ὅτι δὲ τὰ ἕλκη πάντα ξηραίνειν ὁ Ἱπποκράτης κελεύει καὶ ὅτι τὸν σκοπὸν εἶναι τῆς ἰάσεως ἀπεφήνατο τῆς διαθέσεως ἐνδειξαμένης , οὐ τοῦ χρόνου , σαφῶς ἤδη μοι δεδεῖχθαι νομίζω . εἰ δέ τις . ἐπὶ μᾶλλον πεισθῆναι βούλεται , τῷ περὶ τῶν ἑλκῶν βιβλίῳ τἀνδρὸς ἐπιπλέον ὁμιλησάτω πάντα , γνώσεται γὰρ ἐναργῶς αὐτό τε τοῦτο τὸ μίαν εἶναι πάντων ἑλκῶν ἴασιν καθόλου . τὴν ὑφ’ ἡμῶν ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ δεδειγμένην , ἔτι τε , πρὸς τούτῳ κᾀκεῖνο μαθήσεται , τὸ μηδεμίαν ὑπάρχειν ἔνδειξιν ἀπὸ τοῦ χρόνου μήτ’ ἐπὶ τῶν ἑλκῶν μήτ’ ἐπὶ τῶν φλεγμονῶν μήθ’ ἁπλῶς ἐπ’ ἄλλης ἡστινοσοῦν διαθέσεως . ἐπεὶ δὲ κατὰ τοῦτο τοῦ λόγου γεγόναμεν , ἐπιδεῖξαι δίκαιον . ὡς οὐ μόνον ὧν ἄρτι διεληλύθαμεν εὑρετὴς ὁ Ἱπποκράτης ἐστὶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὅσα χρὴ γινώσκειν τὸν μέλλοντα καλῶς ἕλκος ἰάσασθαι . φαίνεται γὰρ οὐ μόνον τῶν ἄνευ τινὸς ἑτέρας διαθέσεως ἑλκῶν ἐξευρὼν τὴν ἴασιν , ὡς ἐν τῷ ξηραίνειν ἐστὶν , ἀλλὰ καὶ τῶν διαθέσεων ἁπασῶν , ἑκάστης ἰδίᾳ κατ’ εἶδος . ἤτοι γὰρ οὐκέτ’ ἐπιῤῥεῖ τῷ δεδεγμένῳ τὴν ἕλκωσιν μορίῳ μοχθηρὸς χυμὸς , ἢ ἐπιῤῥεῖ · μηκέτι μὲν οὖν ἐπιῤῥέοντος , αὐτὸ μόνον ἰᾶσθαι χρὴ τὸ πεπονθός · εἰ μὲν ἤτοι πελιδνὸν , ἢ μέλαν , ἢ ἐρυθρὸν εἴη , σχάζοντάς τε καὶ τοῦ αἵματος ἀφαιροῦντας · εἶθ’ οὕτως παραχρῆμα μὲν ἐπιθέντας , ὡς αὐτὸς ἔλεγε , σπόγγον ξηρότερον μᾶλλον ἢ ὑγρότερον · οὐ γὰρ ἀγνοήσειν οἶμαί τινα τὸ ἢ μόριον ἀποφάσεως ἔχον ἐνταῦθα δύναμιν , ὡς εἰ καὶ οὕτως εἶπε , ξηρότερον , οὐχ ὑγρότερον · ἔπειτα δὲ τοῖς ξηραίνουσι φαρμάκοις χρωμένους , εἶτ’ εἰ πάλιν δεήσειεν , αὖθις αἵματος ἀφαιροῦντας · εἶτ’ αὖθις τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἄχρις ἂν ἐξυγιασθῇ τελέως · εἰ δὲ τὰ χείλη σκληρὰ καὶ τυλώδη φαίνοιντο , περιτέμνοντας αὐτά . καὶ γὰρ δὴ καὶ περὶ τούτων φησί · τῶν δ’ ἑλκέων τὰ κυκλοτερῆ ἢν ὑπόκοιλα ᾖ , ἐν κύκλῳ περιτέμνειν χρὴ τὰ ἀφεστῶτα , ἢ πάντα , ἢ τὰ ἡμίσεα τοῦ κύκλου , κατὰ μῆκος τοῦ ἀνθρώπου . γέγραφε δὲ καὶ περὶ τῶν ἅμα τοῖς ἕλκεσιν ὄγκων ἁπάντων , ὡς χρὴ θεραπεύειν , ἕκαστον · ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν κιρσῶν · ὅταν καὶ διὰ τούτους ἕλκη δυσίατα γίγνηται , δῆλον ὡς ἐπιῤῥέοντός τινος ἐξ αὐτῶν τοῖς ἡλκωμένοις μορίοις . οὕτως δὲ κᾀπειδὰν ἐξ ὅλου τοῦ σώματος ἡ ἐπιῤῥοὴ γίγνηται , καθαίρειν κελεύει τὸ πᾶν ἐν οὐδενὶ τούτων ἀπὸ τοῦ χρόνου τὴν ἔνδειξιν . λαμβάνων ; ἐπεί τοι καὶ γελοῖον ἀπὸ μιᾶς κοινότητος ἐνδείξεις οὕτω πολλὰς καὶ διαφερούσας καὶ πολλάκις ἐναντίας γίγνεσθαι . εἰ γὰρ καὶ συγχωρήσαιμεν ἔνδειξίν τινα περὶ τοῦ χρόνου λαμβάνεσθαι , τίς ποτέ ἐστιν αὐτὴ δίκαιον εἰπεῖν , αὐτὴν ἑνὶ κεφαλαίῳ περιλαβόντα , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ποιοῦμεν οὐχ ἡμεῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Θεσσαλός . ἓν γοῦν ἐνδείκνυται καθόλου τὸ στεγνὸν πάθος αὐτῷ τὸ χαλᾷν ὥσπερ γε καὶ τὸ ῥοῶδες ἓν ἕτερον τὸ στέλλειν . ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτὰ τὰ ἕλκη τὸ μὲν ῥυπαρὸν καθαίρεσθαι δεῖται , τὸ δὲ κοῖλον πληροῦσθαι · καὶ τὸ μὲν ὁμαλὲς ἐπουλοῦσθαι , τὸ δὲ ὑπερσαρκοῦν καθαιρεῖσθαι , καὶ κατ’ αὐτὸν ἐκεῖνον · λεξάτω τοίνυν ἡμῖν οὕτω κᾀπὶ τοῦ κεχρονισμένου τι τοιοῦτον ἕτερον ἓν , ὡς ἐπ’ ἐκείνων ἑκάστου · ἀλλ’ οὐκ ἔχει · καὶ γὰρ καὶ περιτέμνειν αὐτά φησι χρῆναι . καίτοι τίς ἂν ἔνδειξις αὕτη νοῦν ἔχουσα περὶ τοῦ χρόνου γίγνοιτο ; καὶ τῷ διὰ τοῦ νάπυος χρῆσθαι φαρμάκῳ , καθ’ οὗ τὸ κενὸν ὄνομα φθέγγεται , τὴν μετασύγκρισιν · ἔτι τε πρὸς τούτοις , τοῖς ἀπὸ ῥαφανίδων ἐμέτοις · καὶ τελευτῶν ἐπειδὰν μηκέθ’ εὑρίσκῃ μηδὲν , ἐλλεβόρῳ ; ἀλλὰ ταῦτα μὲν , ὡς ἔφην , κᾀν τοῖς ἑξῆς ἐπὶ πλέον εἰρήσεται , δεικνύντων ἡμῶν ὡς οὐδὲν ἐπ’ οὐδενὸς νοσήματος ὁ χρόνος ἐνδείκνυται , σημεῖον μέντοι πολλάκις γίγνεται τῆς διαθέσεως .
Lemmas: ὅσος γάρ ὁ ἕλκος , ἅπας ὀρθός καί δεόντως γίγνομαι ὅμως οὐ θεραπεύω , καλέω μέν ὑπό ὁ ἰατρός κακοήθης , χρονίζω δέ πάντως ὅταν ὁ ὡς ἕλκος μόνος αὐτός τις ἐπάγω θεραπεία . ὅστις δέ εἰμί ὁ ἕλκος ὡς ἕλκος ἴασις ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος διορίζω . οὗτος γοῦν ὁ ἕλκος καί κακοήθης καί παλαιόω καί χρονίζω καλέω , ἀδιάφορος χράω ὁ ὄνομα ἐπί αὐτός . καί δή καί πρός ὁ διαγιγνώσκω ὁ διάθεσις , ὅτι κακοήθης , ἅμα ὁ ἄλλος γνώρισμα καί ὁ χρονίζω αὐτός πᾶς ὁ δέω γίγνομαι ἔχω τις μοῖρα . οὐ μήν οὗτος γε αὐτός χρονίζω ἤ χρόνιος καλέω τε καί εἰμί , ὁ προσήκω ἐνδείκνυμι θεραπεία · ἀλλά ἐκ μέν οὗτος ὁ μοχθηρός διάκειμαι ὁ ἑλκόω μόριον ἔνειμι συλλογίζομαι · οὗτος δέ εὑρίσκω εὐπορέω ὁ θεραπεία . πῶς καί τίς τρόπος ; εἰ μέν μόνος ὁ περιέχω μόριον ὁ ἕλκωσις οὕτως εἰμί διάκειμαι , οὗτος ἐξιάομαι · εἰ δέ σύμπας ὁ σῶμα κακοχυμία τις εὑρίσκω μεστός , ἐκεῖνος ἐκκενόω . σημεῖον μέν οὖν ὁ κακοχυμία . ὁ χρονίζω . ὁ ἕλκος · ὁ συμφέρω δέ ὁ εὕρεσις , οὐ ἐκ ὁ χρονίζω , ἀλλά ἐκ ὁ κακοχυμία . ὥστε εἰμί τρεῖς οὗτος ἐφεξῆς ἀλλήλων , ὁ σημεῖον , ὁ διάθεσις , ὁ θεραπεία · σημεῖον μέν ὁ χρονίζω · διάθεσις δέ ὁ κακοχυμία · θεραπεία δέ ὁ οὗτος κένωσις . καί κατά οὗτος πολλάκις ὁ παλαιός ὑπερβαίνω ὁ μέσος ἐπί ὁ τρίτος εὐθύς ἀπό ὁ πρῶτος παραγίγνομαι , ὥσπερ καί Ἱπποκράτης ποιέω λέγω · καί ἀπό ὁ παλαιόω ἕλκος συμφέρω αἷμα ποιέω πυκνός , ὅπως ἄν δοκέω καιρός εἰμί · οὐ ὁ παλαιότης δήπουθεν ἐνδείκνυμι ὁ θεραπεία , ἀλλά ὁ μοχθηρία ὁ αἷμα . ἐπιφέρω γοῦν αὐτός λέγω · κωλύω γάρ μάλα μέν ὁ τοιοῦτος ἕλκος ὑγιαίνω , ἔπειτα δέ καί ἄλλος σύμπας αἷμα σηπεδών , καί ὅς τις ἐκ αἷμα μετάστασις γίγνομαι . καί δή καί μετά ὀλίγος αὖθις ὑπέρ ὁ μή συνέρχομαι εἰς οὐλή ἕλκος διεξέρχομαι , οὐδέ ἐάν , φημί , ὁ περιέχω ὁ ἕλκος μελαίνω αἷμα σηπεδών , ἤ καί κιρσός παρέχω ὁ ἐπιρροή , οὐδέ οὗτος ἐθέλω συνίημι , ἐάν μή ὁ περιέχω ὁ ἕλκος ὑγιής ποιέω . εἶτα καί περί ὁ κιρσός ὁ ἴασις γράφω . καί πρός οὗτος ἔτι κάθαρσις μιμνῄσκω ὁ σύμπας σῶμα ἐπί τε ἄλλος τις τραῦμα καί ὅς σφακελίζω κίνδυνος , ἕρπης τε καί πᾶς ὁ ἐσθίω · οὕτως δέ ὀνομάζω εἴωθα ὁ ἀναβιβρώσκω . καί μέν δή εἰͅν ὁ ἐφεξῆς πάλιν ὧδε πως φημί · ἐπί πᾶς ἕλκος , ἐρυσίπελας ἐπιγίγνομαι , κάθαρσις ποιέω πᾶς ὁ σῶμα . καί ὅλος εἰ ἐθέλω ἐπιμελής διέρχομαι ὁ περί ὁ ἕλκος βιβλίον , εὑρίσκω αὐτός ἀεί μέν ἀπό ὁ διάθεσις ὁ ἔνδειξις λαμβάνω · προσχράομαι δέ ποτέ ὁ χρόνος πρός ὁ ὁ διάθεσις διάγνωσις . ὅτι δέ οὕτως οὗτος ἔχω μανθάνω ἄν ἐκ πρῶτος μέν ἀρχή ὁ σύγγραμμα , ἔχω ὧδε · ἕλκος σύμπας οὐ χρή τέγγω πλήν οἶνος · ὅτι πολλάκις ἕτερος διάθεσις ἐπιπλέκω ὁ ἕλκος κωλύω ὁ ὡς ἕλκος προσφέρω θεραπεία . καί ὁ αἰτία διδάσκω φημί ὁ γάρ ξηρός ὁ ὑγιής ἐγγύς εἰμί , ὁ δέ ὑγρός ὁ μή ὑγιής . εἶτα ἑξῆς ὁ γάρ ἕλκος ὑγρός εἰμί · ὁ δέ ὑγιής ξηρός εἰμί . καί διά οὗτος κατά ὅλος ὁ σύγγραμμα ὁ θεραπεία ὁ ἕλκος ἅπας σκοπός ποιέω ὁ ξηραίνω , οὕτως ἤδη ὁ κατά μέρος ἐξευρίσκω , σύν ὁ καί πολλάκις ἀναμιμνῄσκω ἐγώ ὁ σκοπός . ἐν τε γάρ ὁ γράφω , ὁ δέ ἕλκος ὅς τις μέν ἄν ὀξύς βέλος ἤ διατμέω , ἤ διακόπτω , ἐνδέχομαι καί ἔναιμος φάρμακον ὁ κωλύω διαφύω καί ἀναξηραίνω · γίγνομαι γάρ ἀπορρέω ὁ αἷμα ξηρός . καί πάλιν · ὁποῖος δέ ἄν καθαίρω καλός καί εἰς ὁ δέω ἀεί ἐπί ὁ ξηρός θεραπεύω , πλήν εἰ θλάω . καί πάλιν , ὅς τις δέ ἄν μή δύναμαι προστίθημι , ὁ σάρξ ὑγρός εἰμί αἰτία εἰμί · ἐν ὁ τοιοῦτος ἅπας ἀναμιμνῄσκω ὁ πρῶτος σκοπός ὁ ἕλκος ὁ ἴασις . ἕλκος γάρ ᾗ ἕλκος εἰμί ἴαμα ὁ ξηραίνω μέτριος · λέγω δέ ὁ ἀπόδειξις ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον . ὁ μέντοι μετά ἕτερος διάθεσις ὅς πρῶτος χρή ποιέω ὁ ἐπιμέλεια , οὐ ἔτι ὡς ἕλκος εἰμί ὁ θεραπεία μόνος , ἀλλά πρῶτος μέν ἐκεῖνος ὁ διάθεσις , ἐφεξῆς δέ ὁ ἕλκος · εἴτε γάρ φλεγμονή τις , εἴτε μελανότης , εἴτε ἐκχύμωσις , εἴτε ἐρυσίπελας , εἴτε οἴδημα περί ὁ ἑλκόω συνίστημι σάρξ , πρῶτος ἐκεῖνος χρή ποιέω ὁ θεραπεία . ἀλλά ὅτι γε ὁ ἕλκος ἐν οὗτος ὁ χρόνος μή ὅτι θεραπεύω προσηκόντως , ἀλλά καί πολύς μέγας ἑαυτοῦ γίγνομαι , πᾶς που δῆλος · εἴτε γάρ θλάσκω ὁ πέριξ χωρίον ὁ ἕλκος , εἴτε φλεγμονή τις , εἴτε ὄγκος ἕτερος ἐν αὐτός συνίστημι , ὁ οἰκεῖος ἐκεῖνος ὁ διάθεσις ἴασις ἐξευρίσκω , εὖ οἶδα ὡς οὐ οἷος τε εἰμί ἰάομαι ὁ ἕλκος πρίν ὑγιαίνω ὁ χωρίον ἐν ὅς συνίστημι . διά οὗτος οὖν καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ἀναμιμνῄσκω ἐγώ ὅς εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ σύγγραμμα ἀποφαίνω , ὁ τε ἄλλος ὁ μικρός πρόσθεν λέγω προσγράφω καί μέντοι καί ὅδε · ὁ δέ ἕλκος ὅς τις μέν ἄν ὀξύς βέλος ἤ διατμέω , ἤ διακόπτω , ἐνδέχομαι καί ἔναιμος φάρμακον ὁ κωλύω διαφύω καί ἀναξηραίνω . εἰ τις δέ ὑπό ὁ βέλος θλάω τε καί διακόπτω σάρξ , οὗτος ἰατρεύω , ὅπως διάπυος ὡς ταχύς γίγνομαι · ἥσσων τε γάρ φλεγμαίνω καί ἀνάγκη ὁ σάρξ ὁ θλάω καί κόπτω καί σήπω καί πυός γεννάω ἐκτήκω , ἔπειτα βλαστάνω νέος σάρξ . δηλόω γάρ ἐν οὗτος ὁ λόγος σαφής ὡς μόνος ἐκεῖνος ὁ ἐν ὁ ἑλκόω μέρος γίγνομαι διάθεσις οὐ χρή ξηραίνω ἐπί ὅς ὅς τις ταχύς γεννάω βούλομαι πυός , εὐθύς συνεμφαίνω ὅτι μετά σῆψις τις γεννάω ὁ πυός . ἅπας δέ ὁ σήπω θερμός καί ὑγρός οὗτος πάσχω . καί τοίνυν καί ὁ διά ὁ ὠμήλυσις κατάπλασμα θερμαίνω τε καί ὑγραίνω προσφέρω ἐπί πᾶς ὁ ἐκπυέω δέω διάθεσις . ὠμήλυσις γάρ διά ὑδρέλαιον καί ἄρτος διά ὑδρέλαιον καί καταιόνησις διά ὕδωρ θερμός πολύς καί ὁ τετραφάρμακος δύναμις , ἅπας τε ὁ θερμαίνω καί ὑγραίνω διαπύισκω ταχύς . διά οὗτος καί ὁ φλεγμαίνω μόριον , ἐπειδάν ἤδη σφύζω σφοδρός , ὡς ἀπελπίζω ὁ χωρίς διαπύησις ἴασις , ἐπί αὐτός ἅπας ὁ παλαιός ὁ τοιοῦτος προσφέρω φάρμακον , πρότερος δέ οὐ . καί οὗτος καί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ἐναργής ἐγώ διδάσκω κατά τε ὁ προγράφω ῥῆσις , ἐν ὅς κελεύω ὁ μέν χωρίς ὁ ; τίθλημι τιτρώσκω μόριον ξηραίνω ὡς μάλα , ὁ δέ ἅμα θλάσις τις γίγνομαι διαπυΐͅσκω ὡς ταχύς . καί μέντοι ἐͅπειδάν λέγω , ὁ δέ ἕλκος ὅσος μή καλός καθαίρω εἰς ὁ δέω , ἀεί πρότερος ἄρχω βλαστάνω , οὗτος ὑπερσαρκέω μάλα · ὁποῖος δέ ἄν καθαίρω καλός καί εἰς ὁ δέω ἀεί , ἐπί ὁ ξηρός θεραπεύω , πλήν εἰ θλάω , οὗτος οὐ ὑπερσαρκέω ὡς ἐπιπολύ . καί γάρ καί ἐνταῦθα ὁ πλήν εἰ θλάω πρόσκειμαι , ἀναμιμνῄσκω ὁ κατά ὁ προγράφω λέξις λέγω , ὁ χρή πᾶς ξηραίνω πλήν ὁ θλάω . οὐδέ γάρ ὁπότε ὁ φλεγμαίνω καταπλάσσω θερμαίνω καί ὑγραίνω κατάπλασμα , κατά πρῶτος λόγος γίγνομαι οὗτος · οὗτος εἰμί οὐ ὡς ἴαμα ὁ διάθεσις , ἀλλά ὡς παρηγορία ὁ σύμπτωμα · ἐπεί τοι ὁ ὁ φλεγμονή αὐτός ἴαμα ὁ ξηρός εἰμί δύναμις . ἀκούω γοῦν λέγω ὁ Ἱπποκράτης , κατάπλασμα οἴδημα καί φλεγμασία ὁ ἐν ὁ περιέχω , εἰ ἑφθός φλόμος , καί ὁ τρίφυλλος ὁ φύλλον ὠμός καί ὁ ἐπίπετρον ὁ φύλλον ἑφθός καί ὁ πόλιον ἅπας γάρ οὗτος ξηραίνω φύω , καθότι εἰͅν ὁ περί φάρμακον ὑπόμνημα λέγω . καί ὁ σύντομος θεραπεία ὁ φλεγμαίνω μόριον , διά ὁ τοιοῦτος ἐπιτελέω φάρμακον , ὅς ἤτοι τέλειος ἐξιάομαι ὁ διάθεσις · ἤ εἰ καί καταλείπω τις βραχύς διαπυίσκω , ἕτερος χρῄζω φάρμακον δριμύς ἐκκενόω δύναμαι ὁ πυός · ἤ εἴπερ λεπτός εἰμί ὁ περιέχω δέρμα καί ταχύς ἀπαλλάσσω ὁ κάμνω βούλομαι , τομή εἰμί χρεία . ὁ δέ διά ὁ ὠμήλυσις ἀγωγή ὁ φλεγμαίνω ἐκ ὁ παρηγορικός τρόπος ὁ τέχνη εἰμί , οὐ ὁ θεραπευτικός τε καί ἀγωνιστικός · ἀλλά περί μέν ὁ ὁ τοιοῦτος διαφορά ἐν ὁ ἑξῆς πολύς λέγω . ὅτι δέ ὁ ἕλκος πᾶς ξηραίνω ὁ Ἱπποκράτης κελεύω καί ὅτι ὁ σκοπός εἰμί ὁ ἴασις ἀποφαίνω ὁ διάθεσις ἐνδείκνυμι , οὐ ὁ χρόνος , σαφής ἤδη ἐγώ δείκνυμι νομίζω . εἰ δέ τις . ἐπί μάλα πείθω βούλομαι , ὁ περί ὁ ἕλκος βιβλίον ἀνήρ ἐπιπολύ ὁμιλέω πᾶς , γιγνώσκω γάρ ἐναργής αὐτός τε οὗτος ὁ εἷς εἰμί πᾶς ἕλκος ἴασις καθόλου . ὁ ὑπό ἐγώ ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος δείκνυμι , ἔτι τε , πρός οὗτος ᾀκεῖνὄν μανθάνω , ὁ μηδείς ὑπάρχω ἔνδειξις ἀπό ὁ χρόνος μήτε ἐπί ὁ ἕλκος μήτε ἐπί ὁ φλεγμονή μήτε ἁπλῶς ἐπί ἄλλος ὅστις διάθεσις . ἐπεί δέ κατά οὗτος ὁ λόγος γίγνομαι , ἐπιδείκνυμι δίκαιος . ὡς οὐ μόνος ὅς ἄρτι διέρχομαι εὑρετής ὁ Ἱπποκράτης εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας ὅσος χρή γιγνώσκω ὁ μέλλω καλός ἕλκος ἰάομαι . φαίνω γάρ οὐ μόνος ὁ ἄνευ τις ἕτερος διάθεσις ἕλκος ἐξευρίσκω ὁ ἴασις , ὡς ἐν ὁ ξηραίνω εἰμί , ἀλλά καί ὁ διάθεσις ἅπας , ἕκαστος ἴδιος κατά εἶδος . ἤτοι γάρ οὐκέτι ἐπιρρέω ὁ δέχομαι ὁ ἕλκωσις μόριον μοχθηρός χυμός , ἤ ἐπιρρέω · μηκέτι μέν οὖν ἐπιρρέω , αὐτός μόνος ἰάομαι χρή ὁ πάσχω · εἰ μέν ἤτοι πελιδνός , ἤ μέλας , ἤ ἐρυθρός εἰμί , σχάζω τε καί ὁ αἷμα ἀφαιρέω · εἶτα οὕτως παραχρῆμα μέν ἐπιτίθημι , ὡς αὐτός λέγω , σπόγγος ξηρός μάλα ἤ ὑγρός · οὐ γάρ ἀγνοέω οἴομαι τις ὁ ἤ μόριον ἀπόφασις ἔχω ἐνταῦθα δύναμις , ὡς εἰ καί οὕτως λέγω , ξηρός , οὐ ὑγρός · ἔπειτα δέ ὁ ξηραίνω φάρμακον χράω , εἶτα εἰ πάλιν δέω , αὖθις αἷμα ἀφαιρέω · εἶτα αὖθις ὁ τοιοῦτος ποιέω ἄχρι ἄν ἐξυγιάζω τέλειος · εἰ δέ ὁ χεῖλος σκληρός καί τυλώδης φαίνω , περιτέμνω αὐτός . καί γάρ δή καί περί οὗτος φημί · ὁ δέ ἕλκος ὁ κυκλοτερής ἐάν ὑπόκοιλος εἰμί , ἐν κύκλος περιτέμνω χρή ὁ ἀφίστημι , ἤ πᾶς , ἤ ὁ ἥμισυς ὁ κύκλος , κατά μῆκος ὁ ἄνθρωπος . γράφω δέ καί περί ὁ ἅμα ὁ ἕλκος ὄγκος ἅπας , ὡς χρή θεραπεύω , ἕκαστος · ὡσαύτως δέ καί περί ὁ κιρσός · ὅταν καί διά οὗτος ἕλκος δυσίατος γίγνομαι , δῆλος ὡς ἐπιρρέω τις ἐκ αὐτός ὁ ἑλκόω μόριον . οὕτως δέ ἐͅπειδάν ἐκ ὅλος ὁ σῶμα ὁ ἐπιρροή γίγνομαι , καθαίρω κελεύω ὁ πᾶς ἐν οὐδείς οὗτος ἀπό ὁ χρόνος ὁ ἔνδειξις . λαμβάνω ; ἐπεί τοι καί γέλοιος ἀπό εἷς κοινότης ἔνδειξις οὕτως πολύς καί διαφέρω καί πολλάκις ἐναντίος γίγνομαι . εἰ γάρ καί συγχωρέω ἔνδειξις τις περί ὁ χρόνος λαμβάνω , τίς ποτέ εἰμί αὐτός δίκαιος λέγω , αὐτός εἷς κεφάλαιος περιλαμβάνω , καθά ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας ποιέω οὐ ἐγώ μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ Θεσσαλός . εἷς γοῦν ἐνδείκνυμι καθόλου ὁ στεγνός πάθος αὐτός ὁ χαλάω ὥσπερ γε καί ὁ ῥοώδης εἷς ἕτερος ὁ στέλλω . ἀλλά καί κατά αὐτός ὁ ἕλκος ὁ μέν ῥυπαρός καθαίρω δέω , ὁ δέ κοῖλος πληρόω · καί ὁ μέν ὁμαλής ἐπουλόω , ὁ δέ ὑπερσαρκέω καθαιρέω , καί κατά αὐτός ἐκεῖνος · λέγω τοίνυν ἐγώ οὕτως εἰͅπί ὁ χρονίζω τις τοιοῦτος ἕτερος εἷς , ὡς ἐπί ἐκεῖνος ἕκαστος · ἀλλά οὐ ἔχω · καί γάρ καί περιτέμνω αὐτός φημί χρή . καίτοι τίς ἄν ἔνδειξις οὗτος νόος ἔχω περί ὁ χρόνος γίγνομαι ; καί ὁ διά ὁ νᾶπυ χράω φάρμακον , κατά ὅς ὁ κενός ὄνομα φθέγγομαι , ὁ μετασύγκρισις · ἔτι τε πρός οὗτος , ὁ ἀπό ῥαφανίς ἔμετος · καί τελευτάω ἐπειδάν μηκέτι εὑρίσκω μηδείς , ἑλλέβορος ; ἀλλά οὗτος μέν , ὡς φημί , ἐͅν ὁ ἑξῆς ἐπί πολύς λέγω , δείκνυμι ἐγώ ὡς οὐδείς ἐπί οὐδείς νόσημα ὁ χρόνος ἐνδείκνυμι , σημεῖον μέντοι πολλάκις γίγνομαι ὁ διάθεσις .