galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 13.22
Ὅτι δ’ ἀεὶ μεμνῆσθαι χρὴ τῶν συνενδεικνυμένων ἁπάντων , κᾂν παραλειφθῇ ποτε ἐπὶ τῷ λόγῳ , πολλάκις εἴρηται πρόσθεν . ἀλλὰ νῦν γε τὴν ἀπὸ τῶν μορίων ἔνδειξιν μόνην πρόκειται διελθεῖν , οἷον εὐθὺς ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν , εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο , τοῦτο γοῦν ἔνεστιν ἅπαντι νοῆσαι προχείρως , ὅτι πρόκειται τοῦ ἐγκεφάλου πρῶτον μὲν ἡ παχεῖα μῆνιγξ , ἐοικυῖα ταῖς ἐκτὸς ταύταις βύρσαις · ἐπ’ αὐτῇ δ’ ἐστὶ τὸ κρανίον . ἀναγκαῖον οὖν ἐκλύεσθαι τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων τὴν δύναμιν , ἐν τοῖς προβλήμασι πυκνοῖς καὶ σκληροῖς οὖσι · καὶ εἰ μὴ ῥαφαὶ κατὰ τὸ τῆς κεφαλῆς ὀστοῦν ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγεγόνεισαν , οὐδὲν ἂν μέγα τῶν φαρμάκων οὐδὲν ἤνυσεν ἔξωθεν ἐπιτιθέμενον . ἐπεὶ δὲ καὶ αἱ ῥαφαὶ , καὶ μάλιστα ἡ στεφανιαία , παρίησιν ἔσω ῥᾳδίως οὐ τὰς ποιότητας μόνας τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων , ἀλλὰ καὶ τὰς οὐσίας , ὅταν γε ᾖ λεπτομερὴς , εἰκότως πολλὰ τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ὠφελεῖται παθῶν ὑπὸ τῆς τῶν ἔξωθεν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων δυνάμεως . ἐγὼ γοῦν ἀπ’ ἐμαυτοῦ πειραθεὶς οἶδα , καταντληθέντος ῥοδίνῳ ψυχρῷ , ταχίστης τε καὶ σαφεστάτης εἴσω διαδόσεως αἰσθανόμενος ἐν τῷ ﻿ κατὰ τὸ βρέγμα τόπῳ . καὶ μέντοι καὶ διαφορὰ παμπόλλη τοῖς ἀνθρώποις ὁρᾶται πρὸς ἀλλήλους ἐναργῶς ἐπὶ τῆς ῥαφῆς τῆσδε καὶ πρὸ τῆς ἀνατομῆς . ἐθεασάμεθα γοῦν τινων ἐξυρημένων ἔτι ἐν τῷ μασσᾶσθαι σαφεστάτην κίνησιν τῆς συναρθρώσεως τῶν κατὰ τὴν στεφανιαίαν ῥαφὴν ὀστῶν , ὡς εἶναι πρόδηλον ὅτι χαλαρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἐκείνοις ἡ σύνθεσις ἦν τῶν ὀστῶν τῆς κεφαλῆς . εἰκότως οὖν κατὰ τοῦτο μάλιστα τὸ χωρίον ἐπιφέρουσιν ἅπαντες ἰατροὶ τὰς ἐπιβροχὰς τῇ κεφαλῇ , κατὰ διαδοχὴν μὲν ἀπὸ τῶν πρώτως εὑρόντων ἐπὶ τοὔργον ἐρχόμενοι , θεώμενοι δὲ καὶ αὐτοὶ , ὅσοι γε προσέχουσι τὸν νοῦν οὐκ ἀργῶς τοῖς γινομένοις , ὅπως μὲν ἡ ῥαφὴ φαίνηται κινουμένη σαφῶς , ὅπως δ’ αἰσθάνωνται κατὰ τοῦτο τὸ μέρος οἱ ἄνθρωποι , τάχιστα θερμαινόμενοί τε καὶ ψυχόμενοι διὰ τῶν ἔξωθεν αὐτοῖς ὁμιλούντων · πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις καὶ λεπτότατόν ἐστιν ἐν τούτῳ τῷ μέρει τὸ κρανίον καὶ ἀραιότατον . ὅταν οὖν τινος εἴσω διικνεῖσθαι φαρμάκου τὴν δύναμιν ἰσχυρῶς ἐθελήσῃς , κατὰ τοῦτο μάλιστα τὸ χωρίον ἐπιτίθει . κάλλιον δὲ καὶ μετὰ ἀνατρίψεως αὐτὸ πράττειν , ἀποκείραντα τῶν τριχῶν ἢ ξυρῶντα τελέως · εἰ δ’ ὑγρὸν εἴη τὸ προσφερόμενον , ἐξ ὑψηλοτέρου βάλλοντα καὶ οἷον κατακρουνίζοντα · διικνεῖται γὰρ εἴσω μᾶλλον ὑπὸ τῆς βολῆς ὠθούμενον . ὥσπερ δ’ ἐνταῦθα τὸ σφοδρότερον τῆς βολῆς συμφέρον ἐστὶν , οὕτως ἐπ’ ὀφθαλμῶν ἀλυσιτελές · ἐν κεφαλῇ μὲν γὰρ ὀστοῦν ἐστὶ τὸ πληττόμενον , ἐπὶ ὀφθαλμοῦ δὲ ὑμενώδη τινὰ καὶ ἀσθενῆ σώματα . καὶ κατὰ μὲν τὴν κεφαλὴν ἕτερον μέν ἐστι τὸ πληττόμενον , ἄλλο δὲ τὸ θεραπευόμενον , ὃ τῆς μὲν πληγῆς οὐκ αἰσθάνεται , τῆς δὲ διὰ τὴν βολὴν ἀφικνουμένης εἰς αὐτὸ δυνάμεως ἀπολαύσει · κατὰ δὲ τὸν ὀφθαλμὸν οὐκ ἄλλο μέν τι τὸ πληττόμενον , ἄλλο δὲ τὸ θεραπευόμενόν ἐστιν · ἀλλ’ ὅπερ χρὴ θεραπευθῆναι , τοῦτο καὶ πλήττεται σφοδρῶς . ἔτι τε πρὸς τούτοις τὸ μὲν ὀστοῦν τῆς κεφαλῆς ἀναίσθητόν ἐστιν , αἰσθητικώτερον δὲ μόριον ὁ ὀφθαλμός . ἐγχεῖν οὖν αὐτῷ τὰ φάρμακα , πρῶτον μὲν ἐπαίροντας τὸ ἄνω βλέφαρον , ὡς ὅτι μαλακώτατα , δεύτερον δὲ μὴ καταράσσοντας , καθάπερ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς . ἐξευρίσκειν δὲ καὶ αὐτὰ τὰ ἐγχεόμενα μετὰ τῶν φαρμάκων ὑγρὰ , φύσεως ἀδηκτοτάτης . καί μοι δοκοῦσιν οἱ παλαιοὶ μετὰ πολλῆς περισκέψεως ἐπὶ τὸ τῶν ὠῶν ὑγρὸν ἀφικέσθαι , τό τε ἀδηκτότατον αὐτοῦ καὶ τὸ γλίσχρον ἑλόμενοι . διὰ μὲν γὰρ τοῦ μηδ’ ὅλως δάκνειν ὁ προειρημένος αὐτοῖς ἐπληροῦτο σκοπός · διὰ δὲ τοῦ γλίσχρου συντέλειά τις εἰς ἀνωδυνίαν ἐγίγνετο · λεαίνειν γὰρ πέφυκε τὰ τοιαῦτα τῶν ὑγρῶν ἁπάσας τὰς τραχύτητας , ὅσαι διὰ ῥεῦμα γίγνονται δριμύ . καὶ προσέτι μονιμώτερα τῶν ὑδατωδῶν τε καὶ λεπτῶν ὑγρῶν ἐστι τὰ παχέα μετρίως καὶ γλίσχρα . ὅτι μὲν οὖν τὸ χωρὶς τοῦ δάκνειν γλίσχρον , ὅταν καὶ μετρίως ᾖ θερμὸν , ἀνωδυνώτατόν ἐστιν , ἔμαθες δή που κᾀπὶ τῶν κατὰ τὴν γαστέρα δακνωδῶν διαχωρημάτων , ἐφ’ ὧν ἐνιέμενον στέαρ εὐθέως πραΰνει τὴν ὀδύνην . ὅτι δὲ καὶ διαμένειν ἄμεινόν ἐστι τὸ τοιοῦτον ὑγρὸν ἐν τῷ πεπονθότι μορίῳ πρόδηλον . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν κατὰ τὴν γαστέρα τὸ κλύζειν συνεχῶς ἀνιαρόν · ἐπὶ δὲ τῶν κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν ἀνατείνειν τὸ βλέφαρον . ἥ γε μὴν εὐαισθησία τοῦ μορίου καὶ τὸ λεῖον αἱρεῖσθαι πάντως τὸ μέλλον ἐνίεσθαι καὶ μηδὲν ἐν αὐτῷ ἔχειν τραχὺ καὶ ψαμμῶδες ἐνδείκνυται . διὰ τοῦτ’ οὖν ἐπενοήθη καλῶς ἥ τ’ ἐκ τῶν ὠῶν ὑγρότης καὶ τὸ λελειῶσθαι χρῆναι σφόδρα ἀκριβῶς , ὅσα γε τῶν γεωδῶν σωμάτων ἀναμίγνυται τοῖς ὀφθαλμικοῖς φαρμάκοις . ὅταν γε μὴν ὀδύναι γίγνωνται σφοδραὶ κατ’ αὐτοὺς , ἀναμνησθεὶς ὅσα περὶ γενέσεως ἁπασῶν ὀδυνῶν ἔμαθες , ἐπισκέπτου κατὰ τίνα διάθεσιν ἐξ αὐτῶν ὀδυνᾶσθαι συμβαίνει τὸν ὀφθαλμὸν ἐν ταῖς φλεγμοναῖς , ὑπὲρ ὧν νῦν ὁ λόγος ἐστίν . ἤτοι γὰρ ἐπὶ τὸ δάκνεσθαι σφοδρῶς ἐκ τῆς τῶν ἐπιῤῥεόντων δριμύτητος , ἢ διὰ τὸ τείνεσθαι πεπληρωμένους τοὺς χιτῶνας αὐτῶν , ἢ δι’ ἔντασίν τινα παχέων ὑγρῶν ἢ πνευμάτων φυσωδῶν , ὀδύναι γίνονται σφοδραὶ κατ’ αὐτούς . τὰς μὲν οὖν δήξεις διά τε τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἀντισπῶντας κάτω καὶ κενοῦντας θεραπεύειν προσήκει καὶ αὐτῷ τῷ μορίῳ τοῦ ὠοῦ τὸ ὑγρὸν ἐγχέοντας , ὅπως ἀλύπως ἐκκλύζηται σὺν αὐτῷ τὸ δριμὺ ῥεῦμα . προπεπεμμένης δὲ τῆς φλεγμονῆς ἤδη καὶ κενοῦ τοῦ σώματος ὄντος , ἐπιτηδειότατα τούτοις ἐστὶ λουτρά · καὶ γὰρ ἀνώδυνοι παραχρῆμα γίνονται καὶ παύεται τὸ ἐπιῤῥέον ὑγρὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς , ἐκκριθέντος μὲν τοῦ πλείστου δι’ ὅλου τοῦ σώματος ἐν τοῖς λουτροῖς , ἐπικερασθέντος δὲ τοῦ λοιποῦ . τὰς δ’ ἐπὶ τῇ πληρώσει τάσεις διά τε κενώσεως αἵματος καὶ γαστρὸς ὑπαγωγῆς καὶ τρίψεως τῶν κάτω μορίων ἰάσασθαι προσήκει · εἰ δ’ ἀναγκαζοίμεθά ποτε , καὶ δεσμοῖς τῶν κώλων , ἔπειτα πυριάσεσιν αὐτοῦ τοῦ φλεγμαίνοντος μορίου , δι’ ὕδατος ποτίμου θερμοῦ συμμέτρως · τὰς δ’ ἐντάσεις προκενώσαντα κᾀπὶ τούτων τὸ πᾶν σῶμα καὶ μέντοι καὶ ἀντισπάσαντα κάτω τὴν ῥοπὴν τῶν χυμῶν . ἑξῆς αὐτοῖς τοῖς τοπικοῖς ὀνομαζομένοις βοηθήμασι θεραπεύειν , οὐ τοῖς ἀποκρουομένοις καὶ ἀναστέλλουσι φαρμάκοις χρώμενον , ἀλλὰ τοῖς διαφοροῦσι . πυριατέον οὖν αὐτοὺς , ὡς ἀρτίως εἴρηται , καὶ τὸ τῆς τήλεως ἐγχυτέον ἀφέψημα , προπλύναντας ἐπιμελῶς τὴν τῆλιν , ὅπως μηδὲν αὐτῇ προσιζηκὸς ἤτοι κόνεως ἢ ψάμμου λάθῃ . διαφορητικὸν γὰρ ἀλύπως ἐστὶ τὸ φάρμακον τοῦτο , πάντων μάλιστα τῶν ὀφθαλμοῖς προσφερομένων . μεμνῆσθαι δὲ χρὴ τῶν κοινῶν παραγγελμάτων ἐπὶ πάντων τῶν κατὰ μέρος . ὧν ἓν καὶ τόδ’ ἐστὶν , ὡς τὰ διαφορητικὰ φάρμακα πλήθους ὄντος ἐν ὅλῳ σώματι μορίοις τισὶ προσφερόμενα ﻿ πληροῖ μᾶλλον ἢ κενοῖ . ταῦτά τε οὖν καὶ τὰ ἄλλα θεραπεύων νοσήματα καὶ τὰς φλεγμονὰς , ὑπὲρ ὧν νῦν ὁ λόγος ἐστὶ , μηδενὶ θαῤῥήσεις τῶν διαφορητικῶν ὀνομαζομένων βοηθημάτων , πρὶν τῇ τοῦ σώματος ὅλου χρήσασθαι κενώσει . πρόσεχε δὲ κᾀκείνῳ τὸν νοῦν ἐπὶ πάντων παθῶν , οὐ μόνον φλεγμονῶν , ὡς ἐνίοτε τὸ μὲν ὅλον σῶμα μετρίως διάκειται κατά τε ποιότητα καὶ συμμετρίαν χυμῶν · ἓν δέ τι τῶν ὑπερκειμένων ἢ δύο τῷ κάμνοντι μορίῳ τὴν ἑαυτοῦ περιουσίαν ἐκπέμπει · καθάπερ ἀμέλει κᾀπὶ τῶν ὀφθαλμῶν οὐ σπανιάκις , ἀλλὰ καὶ πάνυ πολλάκις ἰδεῖν ἐστι γιγνόμενον , ἐπιπεμπούσης αὐτοῖς τῆς κεφαλῆς τὸ ῥεῦμα . πρόδηλον οὖν , οἶμαι , κᾀπὶ τούτων ἐστὶν ὡς χρὴ τὴν κεφαλὴν ἰάσασθαι προτέραν , εὑρόντα τὴν διάθεσιν αὐτῆς , ᾗ τῶν περιττωμάτων ἡ γένεσις ἕπεται . καὶ τά γε χρονίζοντα τῶν ὀφθαλμῶν ῥεύματα θεραπεύομεν ἀφιστάμενοι μὲν αὐτῶν τῶν ὀφθαλμῶν , ἐπὶ δὲ τὴν τῆς κεφαλῆς ἀφικνούμενοι πρόνοιαν · ἐκ μὲν τοῦ γένους τῶν δυσκρασιῶν οὖσαν , ἐνδεικνυμένην δὲ θεραπείαν ἐναντίαν ἑαυτῇ , καθὸ δέδεικται πρόσθεν . ὡς τὰ πολλὰ μὲν οὖν ἤτοι ψυχρὰ δυσκρασία γίγνεται βλαβερὰ κατὰ τὴν κεφαλὴν ἢ ὑγρά · καὶ δῆλον ὅτι καὶ ἀμφότεραι συνέρχονται . σπανιώτεραι δέ εἰσιν αἱ διὰ θερμότητα δριμὺ ῥεῦμα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπιπέμπουσαι , καθ’ ἃς οὐ προσήκει τοῖς διὰ θαψίας καὶ τοῦ νάπυος χρῆσθαι φαρμάκοις , ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν , ἐλαίῳ μὲν ὀμφακίνῳ τε καὶ Ἱσπανῷ καὶ ῥοδίνῳ , λουτροῖς δὲ ποτίμων ὑδάτων πλείοσιν . ἐνίοτε μὲν οὖν ὁ ἐγκέφαλος ἐπιπέμπει τὸ ῥεῦμα · καὶ χρὴ τούτου μὲν τὴν κρᾶσιν ἐπανορθοῦσθαι τοῖς ὅλης τῆς κεφαλῆς ἐπιθέμασιν . ἐνίοτε δὲ τῶν ἀγγείων ἐστὶ τὸ πάθος ἤτοι τῶν φλεβῶν ἢ τῶν ἀρτηριῶν ἀτονωτέρων ὑπαρχουσῶν , ὡς δέχεσθαι τὴν τῶν ἄλλων ἀγγείων περιουσίαν . ἡνίκα ἐκτέμνοντές τι μέρος αὐτῶν ἢ καὶ διατέμνοντες ὅλα μέχρι πολλοῦ βάθους , διαλαμβάνομεν οὐλῇ σκληρᾷ τὰ μεταξὺ διορίζοντες μόρια τοῦ τμηθέντος , ὡς μηκέτ’ εἶναι συνεχῆ , μηδ’ ἐπιῤῥεῖν ἐκ τοῦ ἑτέρου πρὸς τὸ ἕτερον . ἀλλ’ ὅταν γε τῶν ἐν τῷ βάθει κειμένων ἀγγείων τῶν ἄνωθεν ἡκόντων ἅμα τοῖς νεύροις ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἢ τὸ πάθημα , τούτων οὐδὲν οἷόν τ’ ἐστὶ πρᾶξαι · διὸ καὶ δυσίατα πάντα τὰ τοιαῦτα ῥεύματα γίγνεται . τὰ δ’ ἔξωθεν ἀγγεῖα καὶ χωρὶς χειρουργίας ἔνεστι ῥῶσαι , φαρμάκοις καταχρίοντα τονωτικοῖς . ἐνίοτε δὲ καὶ θερμὸν αἷμα καὶ ἀτμῶν μεστὸν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀναφέρεται καὶ πληθύει μάλιστα κατὰ τὰς ἀρτηρίας . ἐφ’ οὗ χρησιμώτατον εὕρηται βοήθημα τοῖς ἰατροῖς ἡ ἀρτηριοτομία . χρὴ δὲ ξυροῦντα τὴν κεφαλὴν ἐπιμελῶς ἅπτεσθαι τῶν τ’ ὀπίσω καὶ καθ’ ἑκάτερον οὖς ἀρτηριῶν καὶ τῶν ἐν τῷ μετώπῳ τε καὶ τοὺς κροτάφους . ὅσοι δ’ αὐτῶν θερμότεραί σοι φαίνονται τῶν ἄλλων εἶναι καὶ μᾶλλον σφύζειν , ἐκείνας τέμνειν · ὅσαι δὲ μικραί τέ εἰσι καὶ ὑπὸ τῷ δέρματι , κᾂν μέρος αὐτῶν ἐκτέμνῃς , ὥσπερ ἐν τοῖς σκέλεσιν ἐπὶ τῶν κιρσῶν εἰώθαμεν πράττειν , ἄμεινον ἐργάσῃ . καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς γέ τις ὀφθαλμικῶν οὐχ ὁ φαυλότατος ἐξέκοπτε τῶν ἐποχουμένων τοῖς κροταφίταις μυσὶν ἀρτηριῶν οὐκ ὀλιγίστην μοῖραν . ὡς τὰ πολλὰ μὲν οὖν ἀνασπᾶται τῆς ἐκτμηθείσης ἀρτηρίας τὰ καταλειπόμενα μόρια πρὸς τὸ συνεχὲς ἀμφοτέρων , καὶ μᾶλλον γίνεται τοῦτο ἐπί τε τῶν μικρῶν ἀγγείων καὶ ἧττον σφυζόντων . εἰ δ’ ἐν τῷ γυμνοῦν φαίνοιτό σοι μέγα τὸ ἀγγεῖον ἢ μεγάλως σφύζοι , ἀσφαλέστερον αὐτῷ βρόχον περιβάλλοντα πρότερον , οὕτως ἐκκόπτειν τὸ μεταξύ . γιγνέσθωσαν δ’ οἱ τοιοῦτοι τῶν βρόχων ἐξ ὕλης δυσσήπτου · τοιαύτη δ’ ἐστὶν ἐν Ῥώμῃ μὲν ἡ τῶν Γαϊετανῶν ὀνομαζομένων , ἐκ μὲν τῆς τῶν Κελτῶν χώρας κομιζομένων , πιπρασκομένων δὲ μάλιστα κατὰ τὴν ἱερὰν ὁδὸν , ἥτις ἐκ τοῦ τῆς Ῥώμης ἱεροῦ κατάγει πρὸς τὰς ἀγοράς . τούτων μὲν οὖν ἐν Ῥώμῃ ῥᾷστον εὐπορῆσαι · καὶ γὰρ εὐωνότατα πιπράσκεται . κατ’ ἄλλην δὲ πόλιν ἰατρεύοντί σοι παρασκευάσθω τῶν νημάτων τι τῶν σηρικῶν ὀνομαζομένων . ἔχουσι γὰρ αἱ πλούσιαι γυναῖκες αὐτὰ πολλαχόθι τῆς ὑπὸ Ῥωμαίων ἀρχῆς , καὶ μάλιστα ἐν μεγάλαις πολέσιν , ἐν αἷς εἰσι πολλαὶ τῶν τοιούτων γυναικῶν . εἰ δὲ μὴ παρείη τοῦτο , τῶν κατ’ ἐκείνην τὴν χώραν ἐν ᾗπερ ἂν ὢν τυγχάνῃς ἐκλέγου τὴν ἀσηπτοτέραν ὕλην , οἵα πέρ ἐστιν ἡ τῶν ἰσχνῶν χορδῶν · αἱ μὲν γὰρ εὔσηπτοι ταχέως ἀποπίπτουσι τῶν ἀγγείων . ἡμεῖς δὲ βουλόμεθα περισαρκωθέντων αὐτῶν ἀποπίπτειν τὸν βρόχον . ἡ γὰρ ἐπιτρεφομένη τοῖς ἀποτετμημένοις μέρεσι τῶν ἀγγείων σὰρξ ἐπίθεμα γίγνεται καὶ μύει τὸ στόμιον αὐτῶν . ἐπειδὰν δὲ φθάσῃ γενέσθαι , καιρὸς ἤδη τοῖς βρόχοις ἀκινδύνως ἀποῤῥυῆναι . τὰς μέντοι φλέβας , ὅτ’ ἄν ποτε ἐκτέμνῃς τι μόριον αὐτῶν , οὐκ ἀναγκαῖον οὕτως ἀσήπτοις ὕλαις διαδεῖν , ἀλλ’ ἀρκεῖ καὶ τῶν ἄλλων τις . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀρτηριῶν ἡ διηνεκὴς κίνησις ἀνοίγνυσι τὰ στόματα τῶν τετμημένων ἀγγείων · ἐπὶ δὲ τῶν φλεβῶν , ὅταν ἅπαξ μύσῃ καθ’ ὁντιναοῦν τρόπον ἤτοι πιληθέντα δι’ ἐπιδέσεως ἢ στυφθέντα διὰ φαρμάκων , ἐπιτρέπει τῇ πέριξ σαρκὶ περιφύεσθαι , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀκίνητον ἔχῃ τὸ μέρος ὁ χειρουργηθεὶς ἄνθρωπος , ἔτι δὲ μᾶλλον , ἐὰν καὶ ἀνάῤῥοπον ἔχῃ ἐπὶ κενῷ τῷ σύμπαντι σώματι . καὶ γάρ τοι καὶ τοὺς κιρσοὺς οὕτω θεραπεύομεν . ὀνομάζεται δὲ κιρσὸς ἡ ἀνευρυσμένη φλέψ . ἀνευρύνεται δ’ ἐν ὄρχεσί τε καὶ σκέλεσι τοὐπίπαν . ἐπεὶ δὲ γραφομένων ἔτι τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων ἠξίωσαν οὐκ ὀλίγοι τῶν ἑταίρων ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆς ὅλης πραγματείας ἁπάντων ἐφεξῆς με τῶν κατὰ χειρουργίαν μνημονεῦσαι , διὰ τοῦτο καὶ νῦν ὁ περὶ τῶν κιρσῶν ἀναβεβλήσθω λόγος . ὄντων δ’ οὐκ ὀλίγων κατὰ μέρος ἐν ὀφθαλμοῖς παθῶν εἰδικωτέρας θεραπείας δεομένων , οὐδ’ ὑπὲρ ἐκείνων ἔτι λέγειν ἐνταυθοῖ προσήκει . τῷ μὲν γὰρ ἐπιμελῶς ἀνεγνωκότι τὰ πρόσθεν εἰρημένα καὶ φύσει συνετῷ ῥᾷστόν ἐστι κατὰ τὴν ἀκολουθίαν ἐξευρίσκειν ἅπαντα · τοῖς δὲ μὴ τοιούτοις ἄμεινον ἰδίᾳ γράψαι θεραπευτικὴν πραγματείαν ἁπάντων τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς παθῶν , ἐπεὶ καὶ πολλοὶ τῶν ἑταίρων οὕτως ἀξιοῦσιν .
Lemmas: ὅτι δέ ἀεί μιμνῄσκω χρή ὁ συνενδείκνυμι ἅπας , ἔͅν παραλείπω ποτέ ἐπί ὁ λόγος , πολλάκις λέγω πρόσθεν . ἀλλά νῦν γε ὁ ἀπό ὁ μόριον ἔνδειξις μόνος πρόκειμαι διέρχομαι , οἷος εὐθύς ἐπί ὁ κατά ὁ κεφαλή , εἰ καί μηδείς ἄλλος , οὗτος γοῦν ἔνειμι ἅπας νοέω πρόχειρος , ὅτι πρόκειμαι ὁ ἐγκέφαλος πρῶτος μέν ὁ παχύς μήνιγξ , ἔοικα ὁ ἐκτός οὗτος βύρσα · ἐπί αὐτός δέ εἰμί ὁ κρανίον . ἀναγκαῖος οὖν ἐκλύω ὁ ἐπιτίθημι φάρμακον ὁ δύναμις , ἐν ὁ πρόβλημα πυκνός καί σκληρός εἰμί · καί εἰ μή ῥαφή κατά ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι , οὐδείς ἄν μέγας ὁ φάρμακον οὐδείς ἀνύω ἔξωθεν ἐπιτίθημι . ἐπεί δέ καί ὁ ῥαφή , καί μάλα ὁ στεφανιαῖος , παρίημι ἔσω ῥᾴδιος οὐ ὁ ποιότης μόνος ὁ ἐπιτίθημι φάρμακον , ἀλλά καί ὁ οὐσία , ὅταν γε εἰμί λεπτομερής , ἔοικα πολύς ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ὠφελέω πάθος ὑπό ὁ ὁ ἔξωθεν ἐπιτίθημι φάρμακον δύναμις . ἐγώ γοῦν ἀπό ἐμαυτοῦ πειράω οἶδα , καταντλέω ῥόδινος ψυχρός , ταχύς τε καί σαφής εἴσω διάδοσις αἰσθάνομαι ἐν ὁ ﻿ κατά ὁ βρέγμα τόπος . καί μέντοι καί διαφορά πάμπολυς ὁ ἄνθρωπος ὁράω πρός ἀλλήλων ἐναργής ἐπί ὁ ῥαφή ὅδε καί πρό ὁ ἀνατομή . θεάομαι γοῦν τις ξυρέω ἔτι ἐν ὁ μασσάομαι σαφής κίνησις ὁ συνάρθρωσις ὁ κατά ὁ στεφανιαῖος ῥαφή ὀστέον , ὡς εἰμί πρόδηλος ὅτι χαλαρός ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ σύνθεσις εἰμί ὁ ὀστέον ὁ κεφαλή . ἔοικα οὖν κατά οὗτος μάλα ὁ χωρίον ἐπιφέρω ἅπας ἰατρός ὁ ἐπιβροχή ὁ κεφαλή , κατά διαδοχή μέν ἀπό ὁ πρῶτος εὑρίσκω ἐπί ἔργον ἔρχομαι , θεάομαι δέ καί αὐτός , ὅσος γε προσέχω ὁ νόος οὐ ἀργός ὁ γίγνομαι , ὅπως μέν ὁ ῥαφή φαίνω κινέω σαφής , ὅπως δέ αἰσθάνομαι κατά οὗτος ὁ μέρος ὁ ἄνθρωπος , ταχύς θερμαίνω τε καί ψύχω διά ὁ ἔξωθεν αὐτός ὁμιλέω · πρός γάρ αὖ ὁ ἄλλος καί λεπτός εἰμί ἐν οὗτος ὁ μέρος ὁ κρανίον καί ἀραῖος . ὅταν οὖν τις εἴσω διικνέομαι φάρμακον ὁ δύναμις ἰσχυρός ἐθέλω , κατά οὗτος μάλα ὁ χωρίον ἐπιτίθημι . καλός δέ καί μετά ἀνάτριψις αὐτός πράσσω , ἀποκείρω ὁ θρίξ ἤ ξυρέω τέλειος · εἰ δέ ὑγρός εἰμί ὁ προσφέρω , ἐκ ὑψηλός βάλλω καί οἷος κατακρουνίζω · διϊκνέομαι γάρ εἴσω μάλα ὑπό ὁ βολή ὠθέω . ὥσπερ δέ ἐνταῦθα ὁ σφοδρός ὁ βολή συμφέρω εἰμί , οὕτως ἐπί ὀφθαλμός ἀλυσιτελής · ἐν κεφαλή μέν γάρ ὀστέον εἰμί ὁ πλήσσω , ἐπί ὀφθαλμός δέ ὑμενώδης τις καί ἀσθενής σῶμα . καί κατά μέν ὁ κεφαλή ἕτερος μέν εἰμί ὁ πλήσσω , ἄλλος δέ ὁ θεραπεύω , ὅς ὁ μέν πληγή οὐ αἰσθάνομαι , ὁ δέ διά ὁ βολή ἀφικνέομαι εἰς αὐτός δύναμις ἀπολαύω · κατά δέ ὁ ὀφθαλμός οὐ ἄλλος μέν τις ὁ πλήσσω , ἄλλος δέ ὁ θεραπεύω εἰμί · ἀλλά ὅς χρή θεραπεύω , οὗτος καί πλήσσω σφοδρός . ἔτι τε πρός οὗτος ὁ μέν ὀστέον ὁ κεφαλή ἀναίσθητος εἰμί , αἰσθητικός δέ μόριον ὁ ὀφθαλμός . ἐγχέω οὖν αὐτός ὁ φάρμακον , πρῶτος μέν ἐπαίρω ὁ ἄνω βλέφαρον , ὡς ὅτι μαλακός , δεύτερος δέ μή καταρραίνω , καθά ἐπί ὁ κεφαλή . ἐξευρίσκω δέ καί αὐτός ὁ ἐγχέω μετά ὁ φάρμακον ὑγρός , φύσις ἄδηκτος . καί ἐγώ δοκέω ὁ παλαιός μετά πολύς περίσκεψις ἐπί ὁ ὁ ᾠόν ὑγρός ἀφικνέομαι , ὁ τε ἄδηκτος αὐτός καί ὁ γλίσχρος αἱρέω . διά μέν γάρ ὁ μηδέ ὅλος δάκνω ὁ προλέγω αὐτός πληρόω σκοπός · διά δέ ὁ γλίσχρος συντέλεια τις εἰς ἀνωδυνία γίγνομαι · λεαίνω γάρ φύω ὁ τοιοῦτος ὁ ὑγρός ἅπας ὁ τραχύτης , ὅσος διά ῥεῦμα γίγνομαι δριμύς . καί προσέτι μόνιμος ὁ ὑδατώδης τε καί λεπτός ὑγρός εἰμί ὁ παχύς μέτριος καί γλίσχρος . ὅτι μέν οὖν ὁ χωρίς ὁ δάκνω γλίσχρος , ὅταν καί μέτριος εἰμί θερμός , ἀνώδυνος εἰμί , μανθάνω δή που εἰͅπί ὁ κατά ὁ γαστήρ δακνώδης διαχώρημα , ἐπί ὅς ἐνίημι στέαρ εὐθύς πραύνω ὁ ὀδύνη . ὅτι δέ καί διαμένω ἀγαθός εἰμί ὁ τοιοῦτος ὑγρός ἐν ὁ πάσχω μόριον πρόδηλος . ἐπί μέν γάρ ὁ κατά ὁ γαστήρ ὁ κλύζω συνεχής ἀνιαρός · ἐπί δέ ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός ἀνατείνω ὁ βλέφαρον . ὁ γε μήν εὐαισθησία ὁ μόριον καί ὁ λεῖος αἱρέω πάντως ὁ μέλλω ἐνίημι καί μηδείς ἐν αὐτός ἔχω τραχύς καί ψαμμώδης ἐνδείκνυμι . διά οὗτος οὖν ἐπινοέω καλός ὁ τε ἐκ ὁ ᾠόν ὑγρότης καί ὁ λειόω χρή σφόδρα ἀκριβής , ὅσος γε ὁ γεώδης σῶμα ἀναμείγνυμι ὁ ὀφθαλμικός φάρμακον . ὅταν γε μήν ὀδύνη γίγνομαι σφοδρός κατά αὐτός , ἀναμιμνῄσκω ὅσος περί γένεσις ἅπας ὀδύνη μανθάνω , ἐπισκοπέω κατά τίς διάθεσις ἐκ αὐτός ὀδυνάω συμβαίνω ὁ ὀφθαλμός ἐν ὁ φλεγμονή , ὑπέρ ὅς νῦν ὁ λόγος εἰμί . ἤτοι γάρ ἐπί ὁ δάκνω σφοδρός ἐκ ὁ ὁ ἐπιρρέω δριμύτης , ἤ διά ὁ τείνω πληρόω ὁ χιτών αὐτός , ἤ διά ἔντασις τις παχύς ὑγρός ἤ πνεῦμα φυσώδης , ὀδύνη γίγνομαι σφοδρός κατά αὐτός . ὁ μέν οὖν δῆξις διά τε ὁ καθαίρω φάρμακον ἀντισπάω κάτω καί κενόω θεραπεύω προσήκω καί αὐτός ὁ μόριον ὁ ᾠόν ὁ ὑγρός ἐγχέω , ὅπως ἄλυπος ἐκκλύζω σύν αὐτός ὁ δριμύς ῥεῦμα . προπέσσω δέ ὁ φλεγμονή ἤδη καί κενός ὁ σῶμα εἰμί , ἐπιτήδειος οὗτος εἰμί λουτρόν · καί γάρ ἀνώδυνος παραχρῆμα γίγνομαι καί παύω ὁ ἐπιρρέω ὑγρός ὁ ὀφθαλμός , ἐκκρίνω μέν ὁ πολύς διά ὅλος ὁ σῶμα ἐν ὁ λουτρόν , ἐπικεράννυμι δέ ὁ λοιπός . ὁ δέ ἐπί ὁ πλήρωσις τάσις διά τε κένωσις αἷμα καί γαστήρ ὑπαγωγή καί τρῖψις ὁ κάτω μόριον ἰάομαι προσήκω · εἰ δέ ἀναγκάζω ποτέ , καί δεσμός ὁ κῶλον , ἔπειτα πυρίασις αὐτός ὁ φλεγμαίνω μόριον , διά ὕδωρ πότιμος θερμός σύμμετρος · ὁ δέ ἔντασις προκενόω εἰͅπί οὗτος ὁ πᾶς σῶμα καί μέντοι καί ἀντισπάω κάτω ὁ ῥοπή ὁ χυμός . ἑξῆς αὐτός ὁ τοπικός ὀνομάζω βοήθημα θεραπεύω , οὐ ὁ ἀποκρούω καί ἀναστέλλω φάρμακον χράω , ἀλλά ὁ διαφορέω . πυριατέον οὖν αὐτός , ὡς ἄρτιος λέγω , καί ὁ ὁ τῆλις ἐγχυτέον ἀφέψημα , προπλύνω ἐπιμελής ὁ τῆλις , ὅπως μηδείς αὐτός προσιζακίσκω ἤτοι κόνις ἤ ψάμμος λανθάνω . διαφορητικός γάρ ἄλυπος εἰμί ὁ φάρμακον οὗτος , πᾶς μάλα ὁ ὀφθαλμός προσφέρω . μιμνῄσκω δέ χρή ὁ κοινός παράγγελμα ἐπί πᾶς ὁ κατά μέρος . ὅς εἷς καί ὅδε εἰμί , ὡς ὁ διαφορητικός φάρμακον πλῆθος εἰμί ἐν ὅλος σῶμα μόριον τις προσφέρω ﻿ πληρόω μάλα ἤ κενόω . οὗτος τε οὖν καί ὁ ἄλλος θεραπεύω νόσημα καί ὁ φλεγμονή , ὑπέρ ὅς νῦν ὁ λόγος εἰμί , μηδείς θαρσέω ὁ διαφορητικός ὀνομάζω βοήθημα , πρίν ὁ ὁ σῶμα ὅλος χράω κένωσις . προσέχω δέ κᾀκένος ὁ νόος ἐπί πᾶς πάθος , οὐ μόνος φλεγμονή , ὡς ἐνίοτε ὁ μέν ὅλος σῶμα μέτριος διάκειμαι κατά τε ποιότης καί συμμετρία χυμός · εἷς δέ τις ὁ ὑπέρκειμαι ἤ δύο ὁ κάμνω μόριον ὁ ἑαυτοῦ περιουσία ἐκπέμπω · καθά ἀμέλει εἰͅπί ὁ ὀφθαλμός οὐ σπανιάκις , ἀλλά καί πάνυ πολλάκις ὁράω εἰμί γίγνομαι , ἐπιπέμπω αὐτός ὁ κεφαλή ὁ ῥεῦμα . πρόδηλος οὖν , οἴομαι , ἐͅπὶ οὗτος εἰμί ὡς χρή ὁ κεφαλή ἰάομαι πρότερος , εὑρίσκω ὁ διάθεσις αὐτός , ὅς ὁ περίσσωμα ὁ γένεσις ἕπομαι . καί ὁ γε χρονίζω ὁ ὀφθαλμός ῥεῦμα θεραπεύω ἀφίστημι μέν αὐτός ὁ ὀφθαλμός , ἐπί δέ ὁ ὁ κεφαλή ἀφικνέομαι πρόνοια · ἐκ μέν ὁ γένος ὁ δυσκρασία εἰμί , ἐνδείκνυμι δέ θεραπεία ἐναντίος ἑαυτοῦ , καθό δείκνυμι πρόσθεν . ὡς ὁ πολύς μέν οὖν ἤτοι ψυχρός δυσκρασία γίγνομαι βλαβερός κατά ὁ κεφαλή ἤ ὑγρός · καί δῆλος ὅτι καί ἀμφότερος συνέρχομαι . σπάνιος δέ εἰμί ὁ διά θερμότης δριμύς ῥεῦμα ὁ ὀφθαλμός ἐπιπέμπω , κατά ὅς οὐ προσήκω ὁ διά θαψία καί ὁ νᾶπυ χράω φάρμακον , ἀλλά ἐναντίος ἅπας , ἔλαιον μέν ὀμφάκινος τε καί Ἱσπανός καί ῥόδινος , λουτρόν δέ πότιμος ὕδωρ πολύς . ἐνίοτε μέν οὖν ὁ ἐγκέφαλος ἐπιπέμπω ὁ ῥεῦμα · καί χρή οὗτος μέν ὁ κρᾶσις ἐπανορθόω ὁ ὅλος ὁ κεφαλή ἐπίθεμα . ἐνίοτε δέ ὁ ἀγγεῖον εἰμί ὁ πάθος ἤτοι ὁ φλέψ ἤ ὁ ἀρτηρία ἄτονος ὑπάρχω , ὡς δέχομαι ὁ ὁ ἄλλος ἀγγεῖον περιουσία . ἡνίκα ἐκτέμνω τις μέρος αὐτός ἤ καί διατέμνω ὅλος μέχρι πολύς βάθος , διαλαμβάνω οὐλή σκληρός ὁ μεταξύ διορίζω μόριον ὁ τέμνω , ὡς μηκέτι εἰμί συνεχής , μηδέ ἐπιρρέω ἐκ ὁ ἕτερος πρός ὁ ἕτερος . ἀλλά ὅταν γε ὁ ἐν ὁ βάθος κεῖμαι ἀγγεῖον ὁ ἄνωθεν ἥκω ἅμα ὁ νεῦρον ἐπί ὁ ὀφθαλμός ἤ ὁ πάθημα , οὗτος οὐδείς οἷος τε εἰμί πράσσω · διό καί δυσίατος πᾶς ὁ τοιοῦτος ῥεῦμα γίγνομαι . ὁ δέ ἔξωθεν ἀγγεῖον καί χωρίς χειρουργία ἔνειμι ῥώννυμι , φάρμακον καταχρίω τονωτικός . ἐνίοτε δέ καί θερμός αἷμα καί ἀτμός μεστός ἐπί ὁ κεφαλή ἀναφέρω καί πληθύω μάλα κατά ὁ ἀρτηρία . ἐπί ὅς χρήσιμος εὑρίσκω βοήθημα ὁ ἰατρός ὁ ἀρτηριοτομία . χρή δέ ξυρέω ὁ κεφαλή ἐπιμελής ἅπτω ὁ τε ὀπίσω καί κατά ἑκάτερος οὖς ἀρτηρία καί ὁ ἐν ὁ μέτωπον τε καί ὁ κρόταφος . ὅσος δέ αὐτός θερμός σύ φαίνω ὁ ἄλλος εἰμί καί μάλα σφύζω , ἐκεῖνος τέμνω · ὅσος δέ μικρός τε εἰμί καί ὑπό ὁ δέρμα , ἔͅν μέρος αὐτός ἐκτέμνω , ὥσπερ ἐν ὁ σκέλος ἐπί ὁ κιρσός εἴωθα πράσσω , ἀγαθός ἐργάζομαι . καί ὁ κατά ἐγώ γε τις ὀφθαλμικός οὐ ὁ φαῦλος ἐκκόπτω ὁ ἐποχέομαι ὁ κροταφίτης μῦς ἀρτηρία οὐ ὀλίγιστος μοῖρα . ὡς ὁ πολύς μέν οὖν ἀνασπάω ὁ ἐκτέμνω ἀρτηρία ὁ καταλείπω μόριον πρός ὁ συνεχής ἀμφότερος , καί μάλα γίγνομαι οὗτος ἐπί τε ὁ μικρός ἀγγεῖον καί ἥσσων σφύζω . εἰ δέ ἐν ὁ γυμνόω φαίνω σύ μέγας ὁ ἀγγεῖον ἤ μέγας σφύζω , ἀσφαλής αὐτός βρόχος περιβάλλω πρότερος , οὕτως ἐκκόπτω ὁ μεταξύ . γίγνομαι δέ ὁ τοιοῦτος ὁ βρόχος ἐκ ὕλη δύσσηπτος · τοιοῦτος δέ εἰμί ἐν Ῥώμη μέν ὁ ὁ Γαϊετανός ὀνομάζω , ἐκ μέν ὁ ὁ Κελτοί χώρα κομίζω , πιπράσκω δέ μάλα κατά ὁ ἱερός ὁδός , ὅστις ἐκ ὁ ὁ Ῥώμη ἱερός κατάγω πρός ὁ ἀγορά . οὗτος μέν οὖν ἐν Ῥώμη ῥᾴδιος εὐπορέω · καί γάρ εὔωνος πιπράσκω . κατά ἄλλος δέ πόλις ἰατρεύω σύ παρασκέυαμαι ὁ νῆμα τις ὁ σηρικός ὀνομάζω . ἔχω γάρ ὁ πλούσιος γυνή αὐτός πολλαχόθι ὁ ὑπό Ῥωμαῖος ἀρχή , καί μάλα ἐν μέγας πολύς , ἐν ὅς εἰμί πολύς ὁ τοιοῦτος γυνή . εἰ δέ μή πάρειμι οὗτος , ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ χώρα ἐν ὅς ἄν εἰμί τυγχάνω ἐκλέγω ὁ ἄσηπτος ὕλη , οἷος περ εἰμί ὁ ὁ ἰσχνός χορδή · ὁ μέν γάρ εὔσηπτος ταχύς ἀποπίπτω ὁ ἀγγεῖον . ἐγώ δέ βούλομαι περισαρκόω αὐτός ἀποπίπτω ὁ βρόχος . ὁ γάρ ἐπιτρέφω ὁ ἀποτέμνω μέρος ὁ ἀγγεῖον σάρξ ἐπίθεμα γίγνομαι καί μύω ὁ στόμιον αὐτός . ἐπειδάν δέ φθάνω γίγνομαι , καιρός ἤδη ὁ βρόχος ἀκίνδυνος ἀπορρέω . ὁ μέντοι φλέψ , ὅτε ἄν ποτέ ἐκτέμνω τις μόριον αὐτός , οὐ ἀναγκαῖος οὕτως ἄσηπτος ὕλη διανδάνω , ἀλλά ἀρκέω καί ὁ ἄλλος τις . ἐπί μέν γάρ ὁ ἀρτηρία ὁ διηνεκής κίνησις ἀνοίγνυμι ὁ στόμα ὁ τέμνω ἀγγεῖον · ἐπί δέ ὁ φλέψ , ὅταν ἅπαξ μύω κατά ὅστις τρόπος ἤτοι πιλέω διά ἐπίδεσις ἤ στύφω διά φάρμακον , ἐπιτρέπω ὁ πέριξ σάρξ περιφύομαι , καί μάλα ὅταν ἀκίνητος ἔχω ὁ μέρος ὁ χειρουργέω ἄνθρωπος , ἔτι δέ μάλα , ἐάν καί ἀνάρροπος ἔχω ἐπί κενός ὁ σύμπας σῶμα . καί γάρ τοι καί ὁ κιρσός οὕτως θεραπεύω . ὀνομάζω δέ κιρσός ὁ ἀνευρύνω φλέψ . ἀνευρύνω δέ ἐν ὄρχις τε καί σκέλος ἐπίπαν . ἐπεί δέ γράφω ἔτι ὅδε ὁ ὑπόμνημα ἀξιόω οὐ ὀλίγος ὁ ἑταῖρος ἐπί ὁ τελευτή ὁ ὅλος πραγματεία ἅπας ἐφεξῆς ἐγώ ὁ κατά χειρουργία μνημονεύω , διά οὗτος καί νῦν ὁ περί ὁ κιρσός ἀναβάλλω λόγος . εἰμί δέ οὐ ὀλίγος κατά μέρος ἐν ὀφθαλμός πάθος εἰδικός θεραπεία δέω , οὐδέ ὑπέρ ἐκεῖνος ἔτι λέγω ἐνταυθοῖ προσήκω . ὁ μέν γάρ ἐπιμελής ἀναγιγνώσκω ὁ πρόσθεν λέγω καί φύσις συνετός ῥᾴδιος εἰμί κατά ὁ ἀκολουθία ἐξευρίσκω ἅπας · ὁ δέ μή τοιοῦτος ἀγαθός ἴδιος γράφω θεραπευτικός πραγματεία ἅπας ὁ ἐν ὀφθαλμός πάθος , ἐπεί καί πολύς ὁ ἑταῖρος οὕτως ἀξιόω .