galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 5.1
Τὴν τῶν ἑλκῶν ἴασιν ὡς ἄν τις ἄριστα ποιοῖτο διὰ τῶν ἔμπροσθεν τοῦδε δυοῖν ὑπομνημάτων διερχόμενος , καὶ τοὺς ἄλλους μὲν ἅπαντας ἰατροὺς ὅσοι χωρὶς τοῦ ζητεῖσθαι τὰ στοιχεῖα τῶν ἁπλῶν ἐν ἡμῖν μορίων ἅπτονται τῆς τέχνης οὐ δυναμένους οὐδὲν ἰάσασθαι μεθόδῳ , πάντων δὲ μάλιστα τοὺς τὴν Θεσσαλοῦ πρεσβεύοντας αἵρεσιν ; ἐπέδειξα . οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι τά γ’ ἐν τοῖς διαφέρουσι μέρεσιν ἕλκη διαφόρως θεραπεύειν ἀξιοῦσιν ὑπὸ τῆς πείρας δεδιδαγμένοι · τοῖς δ’ ἀπὸ τοῦ Θεσσαλοῦ διὰ τὸ περιττὸν τῆς σοφίας ἅπαν ἕλκος ὁμοίας δοκεῖ δεῖσθαι θεραπείας , ἐν ὅτῳπερ ἂν ᾖ μέρει τοῦ ζώου γεγονός · εἰ μὲν γὰρ εἴη κοῖλον , ἀναπληρώσεως αὐτό φασι χρῄζειν · εἰ δ’ ὁμαλὲς , ἐπουλώσεως · εἰ δ’ ὑπερσαρκοῦν , καθαιρέσεως · εἰ δ’ ἔναιμόν τε καὶ πρόσφατον κολλήσεως · ὥσπερ τῷ ταῦτα γινώσκειν , ἀκόλουθον ἐξ ἀνάγκης τὸ θεραπεύειν ὀρθῶς , ἀλλ’ οὐχὶ κοινὸν μὲν τοῦτο καὶ πρὸς τοὺς ἰδιώτας ὑπάρχον , οὐδεὶς οὖν ἀγνοεῖ τῶν ῥηθέντων οὐδέν . οὐ μὴν οὔθ’ ὡς χρὴ σαρκῶσαι τὸ κοῖλον οὔθ’ ὡς ἐπουλῶσαι τὸ πεπληρωμένον , ἢ καταστεῖλαι τὸ ὑπεραυξανόμενον , ἢ συμφῦσαι τὸ καθαρόν τε καὶ μὴ κοῖλον ἐπίστανται · μόνον γὰρ , οἶμαι , τῶν ἰατρῶν τὰ τοιαῦτα τῶν ἔργων ἐστὶν ἤτοι γ’ ἐκ λόγου τινὸς , ἢ ἐξ ἐμπειρίας , ἢ ἐκ συναμφοτέρου τὴν εὕρεσιν ἔχοντα . πάλιν οὖν ἀναλαβόντες ἐν κεφαλαίοις , ὑπὲρ αὐτῶν διεξέλθωμεν ἕνεκα τοῦ συνάψαι τὴν ἀρχὴν τῶν μελλόντων λεχθήσεσθαι τῇ τελευτῇ τῶν φθανόντων εἰρῆσθαι . πᾶν ἕλκος ἐδείχθη ξηραινόντων χρῄζειν φαρμάκων · ἀλλὰ τὸ μὲν κοῖλον ἧττόν τε τῶν ἄλλων καὶ πρὸς τῷ μετρίως ξηραίνειν τὸ ῥύπτειν ἐχόντων , τὸ δὲ τῆς ἑνώσεως τῶν χειλῶν δεόμενον , οἶα τὰ καλούμενα πρὸς τῶν ἰατρῶν ἐστιν ἔναιμα , τῶν τε μᾶλλον ἔτι ξηραινόντων καὶ χωρὶς τοῦ ῥύπτειν ἀτρέμα στυφόντων · ἔτι δὲ μᾶλλον ὅσα τῶν ἑλκῶν εἰς οὐλὴν ἀχθῆναι δεῖται , ξηραινόντων τε χρῄζει φαρμάκων καὶ στυφόντων οὐκ ἀγεννῶς . εἰ δὲ ἡ σὰρξ αὐτῶν ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν ἀρθείη , δριμέων τε καὶ καθαιρετικῶν , ἅπερ ἐξ ἀνάγκης εἶναι θερμὰ καὶ ξηρά . συμπτώματος δέ τινος ἑτέρου προσγινομένου τοῖς ἕλκεσιν ἀπὸ τῆς ἐκείνου φύσεως ὁ σκοπὸς τῆς ἰάσεως ἐλαμβάνετο · κᾀκ τούτου πάλιν ἡ τῶν φαρμάκων δύναμις . εἰ μὲν γὰρ ῥύπος ἐπιτραφείη , τῶν ἀφαιρούντων αὐτὸν εἶναι τὴν χρείαν · ἅπερ ἅπανθ’ ὑπάρχει ῥυπτικὰ πολὺ δή . τι πλέον ἢ κατὰ τὰ σαρκοῦντα . πλέονος δ’ ὑγρότητος ἐν αὐτοῖς φανείσης , ἔτι μᾶλλον ξηραίνειν χρῆναι τὸ φάρμακον , οὐκ ἐξιστάμενον τῆς οἰκείας ἰδέας . ἀλλ’ εἰ μὲν κολλητικὸν εἴη , ξηραῖνόν τε καὶ στῦφον , εἰ δὲ σαρκωτικὸν , ξηραῖνόν τε καὶ ῥύπτον · ἐφ’ ἑκάστου τε τῶν ἄλλων ὥσπερ εἴρηται . δυσκράτου δὲ τῆς ὑποκειμένης γεγονυίας σαρκὸς , ἐκείνης προτέρας ἰᾶσθαι τὴν δυσκρασίαν , τὴν μὲν ξηροτέραν τοῦ κατὰ φύσιν ὑγραίνοντας , τὴν δ’ ὑγροτέραν ξηραίνοντας , καὶ τὴν μὲν θερμοτέραν ψύχοντας ; τὴν δὲ ψυχροτέραν θερμαίνοντας , καὶ εἰ κατὰ συζυγίαν δέ τίνα δύσκρατος ὑπάρχοι , καὶ τὴν τοῦ φαρμάκου δύναμιν ἐξ ὑπεναντίου κατ’ ἀμφοτέρας αἱρεῖσθαι τὰς συζυγίας . κοινὸν γὰρ εἶναι τοῦτό γε τῶν παρὰ φύσιν ἁπάντων ὡς μηδὲν δύνασθαι πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανελθεῖν ἄνευ τῶν ἐναντίων ἑαυτῷ τῇ δυνάμει . προσεπισκοπεῖσθαι δ’ ἐν τῷδε καὶ τὰς αὐτῆς τῆς δυσκρασίας αἰτίας εἴτε κοιναὶ τοῦ σώματος ἅπαντας ὑπάρχοιεν , εἴτε μορίων τινῶν ἐξαίρετοι , κατὰ συμπάθειαν ἀδικοῦσαι τὸ ἡλκωμένον . ἐξιᾶσθαι δὲ προτέραν μὲν τὴν τῆς γινομένης δυσκρασίας αἰτίαν , ἐφεξῆς δὲ καὶ τῆς ἤδη γεγενημένης · εἶναι γὰρ δεῖ καὶ τοῦτον τὸν σκοπὸν ἁπάντων κοινὸν τῶν ὑπ’ αἰτίου τινὸς ἐπιγιγνομένων . ἐδείξαμεν δὲ καὶ τὰς ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τῶν ἑλκῶν διαφόρούς ἐνδείξεις καὶ τὰς ἀπὸ τῆς τῶν πεπονθότων σωμάτων κράσεως , ἑτέρως ἐχούσας ταῖς προειρημέναις . ἐκεῖναι μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν παρὰ φύσιν ὑπάρχουσαι τῶν ἐναντίων ἅπασι χρῄζουσιν · αὗται δ’ ἐκ τῶν κατὰ φύσιν ὁρμώμεναι τῶν ὁμοίων · τὸ μὲν γὰρ ξηρότερον μόριον ξηραίνεσθαι δεῖ μᾶλλον , τὸ δὲ ἧττον τοιοῦτον ἧττον ξηραίνεσθαι χρή . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τοῦ θερμαίνεσθαί τε καὶ ψύχεσθαι · λαμβάνεσθαι . δέ τινα κᾀκ τοῦ κύριον ἢ μὴ τοιοῦτον εἶναι τὸ μόριον ; εὐαίσθητόν τε καὶ δυσαίσθητον , διάφορον ἰάσεως ἔνδειξιν .
Lemmas: ὁ ὁ ἕλκος ἴασις ὡς ἄν τις ἀγαθός ποιέω διά ὁ ἔμπροσθεν ὅδε δύο ὑπόμνημα διέρχομαι , καί ὁ ἄλλος μέν ἅπας ἰατρός ὅσος χωρίς ὁ ζητέω ὁ στοιχεῖον ὁ ἁπλόος ἐν ἐγώ μόριον ἅπτω ὁ τέχνη οὐ δύναμαι οὐδείς ἰάομαι μέθοδος , πᾶς δέ μάλα ὁ ὁ Θεσσαλός πρεσβεύω αἵρεσις ; ἐπιδείκνυμι . ὁ μέν γάρ ἄλλος ὁ γε ἐν ὁ διαφέρω μέρος ἕλκος διάφορος θεραπεύω ἀξιόω ὑπό ὁ πεῖρα διδάσκω · ὁ δέ ἀπό ὁ Θεσσαλός διά ὁ περισσός ὁ σοφία ἅπας ἕλκος ὅμοιος δοκέω δέω θεραπεία , ἐν ὅστις ἄν εἰμί μέρος ὁ ζῷον γίγνομαι · εἰ μέν γάρ εἰμί κοῖλος , ἀναπλήρωσις αὐτός φημί χρῄζω · εἰ δέ ὁμαλής , ἐπούλωσις · εἰ δέ ὑπερσαρκόω , καθαίρεσις · εἰ δέ ἔναιμος τε καί πρόσφατος κόλλησις · ὥσπερ ὁ οὗτος γιγνώσκω , ἀκόλουθος ἐκ ἀνάγκη ὁ θεραπεύω ὀρθός , ἀλλά οὐ κοινός μέν οὗτος καί πρός ὁ ἰδιώτης ὑπάρχω , οὐδείς οὖν ἀγνοέω ὁ λέγω οὐδείς . οὐ μήν οὔτε ὡς χρή σαρκόω ὁ κοῖλος οὔτε ὡς ἐπουλόω ὁ πληρόω , ἤ καταστέλλω ὁ ὑπεραυξάνω , ἤ συμφύω ὁ καθαρός τε καί μή κοῖλος ἐπίσταμαι · μόνος γάρ , οἴομαι , ὁ ἰατρός ὁ τοιοῦτος ὁ ἔργον εἰμί ἤτοι γε ἐκ λόγος τις , ἤ ἐκ ἐμπειρία , ἤ ἐκ συναμφότεροι ὁ εὕρεσις ἔχω . πάλιν οὖν ἀναλαμβάνω ἐν κεφάλαιος , ὑπέρ αὐτός διεξέρχομαι ἕνεκα ὁ συνάπτω ὁ ἀρχή ὁ μέλλω λέγω ὁ τελευτή ὁ φθάνω λέγω . πᾶς ἕλκος δείκνυμι ξηραίνω χρῄζω φάρμακον · ἀλλά ὁ μέν κοῖλος ἥσσων τε ὁ ἄλλος καί πρός ὁ μέτριος ξηραίνω ὁ ῥύπτω ἔχω , ὁ δέ ὁ ἕνωσις ὁ χεῖλος δέω , οἷος ὁ καλέω πρός ὁ ἰατρός εἰμί ἔναιμος , ὁ τε μάλα ἔτι ξηραίνω καί χωρίς ὁ ῥύπτω ἀτρέμας στύφω · ἔτι δέ μάλα ὅσος ὁ ἕλκος εἰς οὐλή ἄγω δέω , ξηραίνω τε χρῄζω φάρμακον καί στύφω οὐ ἀγεννής . εἰ δέ ὁ σάρξ αὐτός ὑπέρ ὁ κατά φύσις ἀείρω , δριμύς τε καί καθαιρετικός , ὅς ἐκ ἀνάγκη εἰμί θερμός καί ξηρός . σύμπτωμα δέ τις ἕτερος προσγίγνομαι ὁ ἕλκος ἀπό ὁ ἐκεῖνος φύσις ὁ σκοπός ὁ ἴασις λαμβάνω · ἐͅκ οὗτος πάλιν ὁ ὁ φάρμακον δύναμις . εἰ μέν γάρ ῥύπος ἐπιτρέφω , ὁ ἀφαιρέω αὐτός εἰμί ὁ χρεία · ὅς ἅπας ὑπάρχω ῥυπτικός πολύς δή . τις πολύς ἤ κατά ὁ σαρκόω . πολύς δέ ὑγρότης ἐν αὐτός φαίνω , ἔτι μάλα ξηραίνω χρή ὁ φάρμακον , οὐ ἐξίστημι ὁ οἰκεῖος ἰδέα . ἀλλά εἰ μέν κολλητικός εἰμί , ξηραίνω τε καί στύφω , εἰ δέ σαρκωτικός , ξηραίνω τε καί ῥύπτω · ἐπί ἕκαστος τε ὁ ἄλλος ὥσπερ λέγω . δύσκρατος δέ ὁ ὑπόκειμαι γίγνομαι σάρξ , ἐκεῖνος πρότερος ἰάομαι ὁ δυσκρασία , ὁ μέν ξηρός ὁ κατά φύσις ὑγραίνω , ὁ δέ ὑγρός ξηραίνω , καί ὁ μέν θερμός ψύχω ; ὁ δέ ψυχρός θερμαίνω , καί εἰ κατά συζυγία δέ τίς δύσκρατος ὑπάρχω , καί ὁ ὁ φάρμακον δύναμις ἐκ ὑπεναντίος κατά ἀμφότερος αἱρέω ὁ συζυγία . κοινός γάρ εἰμί οὗτος γε ὁ παρά φύσις ἅπας ὡς μηδείς δύναμαι πρός ὁ κατά φύσις ἐπανέρχομαι ἄνευ ὁ ἐναντίος ἑαυτοῦ ὁ δύναμις . προσεπισκοπέω δέ ἐν ὅδε καί ὁ αὐτός ὁ δυσκρασία αἰτία εἴτε κοινός ὁ σῶμα ἅπας ὑπάρχω , εἴτε μόριον τις ἐξαιρετός , κατά συμπάθεια ἀδικέω ὁ ἑλκόω . ἐξιάομαι δέ πρότερος μέν ὁ ὁ γίγνομαι δυσκρασία αἰτία , ἐφεξῆς δέ καί ὁ ἤδη γίγνομαι · εἰμί γάρ δέω καί οὗτος ὁ σκοπός ἅπας κοινός ὁ ὑπό αἴτιος τις ἐπιγίγνομαι . δείκνυμι δέ καί ὁ ἀπό ὁ διαφορά ὁ ἕλκος διάφορος ἔνδειξις καί ὁ ἀπό ὁ ὁ πάσχω σῶμα κρᾶσις , ἕτερος ἔχω ὁ προλέγω . ἐκεῖνος μέν γάρ ἀπό ὁ παρά φύσις ὑπάρχω ὁ ἐναντίος ἅπας χρῄζω · οὗτος δέ ἐκ ὁ κατά φύσις ὁρμάω ὁ ὅμοιος · ὁ μέν γάρ ξηρός μόριον ξηραίνω δέω μάλα , ὁ δέ ἥσσων τοιοῦτος ἥσσων ξηραίνω χρή . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐπί ὁ θερμαίνω τε καί ψύχω · λαμβάνω . δέ τις ἐͅκ ὁ κύριος ἤ μή τοιοῦτος εἰμί ὁ μόριον ; εὐαίσθητος τε καί δυσαίσθητος , διάφορος ἴασις ἔνδειξις .