galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 11.4
Ἐπεὶ δὲ ἡ σηπεδὼν ἤτοι γε ὁμοτίμως ἐν ἅπασι συνίσταται τοῖς ἀγγείοις ἢ ἐν τοῖς μεγίστοις καὶ κυριωτάτοις , ἃ δὴ μεταξὺ βουβώνων τ’ ἐστὶ καὶ μασχαλῶν , ἢ καθ’ ἕν τι μόριον ἤτοι φλεγμαῖνον , ἢ καὶ χωρὶς φλεγμονῆς , ἐν ἑαυτῷ περιέχον οἷόν περ ἐν ἑστίᾳ τινὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ πυρετοῦ , καθ’ ἑκάστην τῶν εἰρημένων διαφορῶν ἰδίᾳ χρὴ γυμνάσασθαι . καὶ πρώτην γε τὴν ἤτοι κατὰ τὰ μέγιστα τῶν ἀγγείων ἢ σύμπανθ’ ἅμα γινομένην τῷ λόγῳ προχειρησόμεθα . τὸν γὰρ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ διαθέσει πυρετὸν εἶναι μὲν δήπου σύνοχον ἀναγκαῖον , ἰαθῆναι δ’ ἀδύνατον ἄνευ τοῦ παύσασθαι τὴν σηπεδόνα . παύσασθαι δ’ οὐ δύναται μενούσης τῆς αἰτίας . ἐκκόπτειν οὖν χρὴ τὴν αἰτίαν αὐτῆς , εἰ μέλλει προτέρα μὲν ἡ σῆψις , ἐπ’ αὐτῇ δ’ ὁ πυρετὸς ἰαθήσεσθαι . τίς οὖν ἡ αἰτία τῆς ὁμοτίμου σηπεδόνος ἐν ἅπασι τοῖς ἀγγείοις ἀναμνησθῆναι χρὴ πρῶτον , ἢ τίς ποθ’ ἡμῖν ἐδείκνυτο σηπεδόνος αἰτία , κᾄπειθ’ ἑξῆς ζητῆσαι τὴν τῆς ὁμαλῶς γινομένης ἐν ἅπαντι μέρει τοῦ ζώου . δέδεικται τοίνυν ἐν ταῖς τῶν νόσων αἰτίαις ὡς ἐκεῖνα μόνα σήπεται τῶν σωμάτων ὅσα φύσιν ἔχοντα θερμὴν καὶ ὑγρὰν ἀδιάπνευστα καὶ ἀῤῥίπιστα μένει ἐν θερμῷ καὶ ὑγρῷ χωρίῳ . εἰ δ’ ἐν κινήσει τε εἴη καὶ ῥιπίζοιτο καὶ διαπνέοιτο , δύναιτ’ ἂν ἄσηπτα φυλάττεσθαι , καὶ μάλισθ’ ὅσα σώματα διοικοῦσιν αἱ φύσεις , ὥσπερ τὰ τῶν ζώων τε καὶ τῶν φυτῶν · αὗται γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἑαυταῖς ἔχουσι συμφύτους κινήσεις , ὡς ἐν τοῖς τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασιν ἐδείκνυμεν , αἷς ἀποκρίνουσι τὰ περιττά . δέδεικται δὲ καὶ δι’ ἄλλων δυοῖν βιβλίων πηλίκη τίς ἡ χρεία τῆς τ’ ἀναπνοῆς ἐστι καὶ τῶν σφυγμῶν , ὑπὲρ τοῦ ῥιπίζεσθαι καὶ διαπνεῖσθαι τὸ σῶμα καὶ τὴν κατὰ φύσιν ἑαυτοῦ φυλάττειν θερμασίαν . εἴπερ οὖν τι μέλλει σαφῶς σήπεσθαι τῶν κατ’ αὐτὸ . τὰς εἰρημένας χρὴ διαπνοὰς ἐπισχεθῆναι . πῶς δ’ ἂν καὶ δύναιντο αἱ καθ’ ὅλον τὸ ζῶον εἰς τοῦτ’ ἐλθεῖν ἄνευ στεγνώσεως . ἤτοι γ’ ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἀγγείων γινομένης ἢ κατὰ σύμπαν τὸ δέρμα ; κατὰ μὲν οὖν τὰ πέρατα τῶν ἀγγείων ἡ στέγνωσις γίγνοιτ’ ἂν , ἢ διὰ σφοδράν τινα ἔξωθεν ψύξιν , ἢ διὰ πάχος , ἢ πλῆθος , ἢ γλισχρότητα τῶν περιεχομένων ἐν αὐτοῖς χυμῶν , ἀθροώτερον ῥευσάντων ἐπὶ τὴν ἔξω φοράν . γίγνεται δ’ αὐτοῖς τοῦτο καὶ διὰ γυμνάσια τὰ κατὰ παλαίστραν ἢ ἄλλως ἐπιτηδευθέντα καὶ δι’ ὁδοιπορίας συντόνους ἢ διὰ τὸ περιέχον ἐξαίφνης ἐκ κρύους εἰς θάλπος μεταβαλόν . ἐνίοτε δὲ καὶ διὰ θυμὸν οἱ χυμοὶ ζέσαντες ἀθρόα καὶ χρησάμενοι τῇ πρὸς τοὐκτὸς φύσει τὰς εἰρημένας στεγνώσεις εἰργάσαντο . χρὴ τοίνυν ὅστις ἰᾶσθαι μέλλει τὸν προκείμενον ἐν ἐν τῷ λόγῳ πυρετὸν , ἅμα μὲν ἐκκόπτειν αὐτοῦ τὴν αἰτίαν , ἅμα δὲ καὶ τὴν ἤδη γεγενημένην ὑπ’ αὐτῆς ἐν τῷ ζώῳ θερμασίαν ἐμψύχειν . ὅπως μὲν οὖν ἐκείνην χρὴ ψύχειν ἔμπροσθεν εἴρηται · τὴν δ’ αἰτίαν ἐκκόπτειν προσήκει , κατὰ τὴν ἰδίαν ἑκάστης φύσιν ἐξευρίσκοντα τὴν ἐναντίωσιν · εἰ μὲν ὑπὸ ψυχρᾶς αἰτίας ἐπιλήθη τε καὶ πυκνὸν εἴργασται τὸ σῶμα . χαλῶντα καὶ ἀραιοῦντα παντοίως αὐτό · δι’ ἔμφραξιν δὲ τοῦτο παθὸν ἐκφράττοντα . τὸ δὲ ἐκφράττον εὑρήσεις κᾀνταῦθα , τῷ τῆς ἐναντιώσεως προσέχων σκοπῷ · τοὺς μὲν γὰρ πολλοὺς χυμοὺς κενώσεις , τοὺς παχεῖς δὲ καὶ γλίσχρους ἐργάσῃ λεπτούς τε καὶ ῥυτούς . εἰ δὲ καὶ πλείω συνέλθοι ποτὲ αἴτια , πρὸς ἅπαντα ἐνιστάμενος ἐξ ὑπεναντίου · δυνατὸν γὰρ δήπου καὶ πεπιλῆσθαι τὸ σῶμα καὶ πεπυκνῶσθαι τοὺς πόρους καὶ πολλοὺς καὶ γλίσχρους εἶναι τοὺς χυμούς . ἐν δὲ ταῖς τοιαύταις ἐπιπλοκαῖς , εἴ τι μεμνήμεθα τῶν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένων , ἄρχεσθαι προσήκει ἀπὸ τῆς φλεβοτομίας , ἐκκενοῦντα τὸ πλῆθος , ἀφικνεῖσθαι δ’ ἐπὶ τῷ λεπτύνειν τοὺς χυμοὺς , εἶθ’ ἑξῆς ἐπὶ τὸ χαλᾷν τὰ πεπιλημένα καὶ ἀραιοῦν τὰ πεπυκνωμένα . ταυτὶ μὲν οὖν ἐκ τῆς νοσώδους διαθέσεως ἐνδεικτικῶς ληπτέον .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ σηπεδών ἤτοι γε ὁμότιμος ἐν ἅπας συνίστημι ὁ ἀγγεῖον ἤ ἐν ὁ μέγας καί κύριος , ὅς δή μεταξύ βουβών τε εἰμί καί μασχάλη , ἤ κατά εἷς τις μόριον ἤτοι φλεγμαίνω , ἤ καί χωρίς φλεγμονή , ἐν ἑαυτοῦ περιέχω οἷος περ ἐν ἑστία τις ὁ ἀρχή ὁ πυρετός , κατά ἕκαστος ὁ λέγω διαφορά ἴδιος χρή γυμνάζω . καί πρῶτος γε ὁ ἤτοι κατά ὁ μέγας ὁ ἀγγεῖον ἤ σύμπας ἅμα γίγνομαι ὁ λόγος προχειρέω . ὁ γάρ ἐπί ὁ τοιοῦτος διάθεσις πυρετός εἰμί μέν δήπου συνοχος ἀναγκαῖος , ἰάομαι δέ ἀδύνατος ἄνευ ὁ παύω ὁ σηπεδών . παύω δέ οὐ δύναμαι μένω ὁ αἰτία . ἐκκόπτω οὖν χρή ὁ αἰτία αὐτός , εἰ μέλλω πρότερος μέν ὁ σῆψις , ἐπί αὐτός δέ ὁ πυρετός ἰάομαι . τίς οὖν ὁ αἰτία ὁ ὁμότιμος σηπεδών ἐν ἅπας ὁ ἀγγεῖον ἀναμιμνῄσκω χρή πρῶτος , ἤ τίς ποτέ ἐγώ δείκνυμι σηπεδών αἰτία , ἔͅπειτα ἑξῆς ζητέω ὁ ὁ ὁμαλής γίγνομαι ἐν ἅπας μέρος ὁ ζῷον . δείκνυμι τοίνυν ἐν ὁ ὁ νόσος αἰτία ὡς ἐκεῖνος μόνος σήπω ὁ σῶμα ὅσος φύσις ἔχω θερμός καί ὑγρός ἀδιάπνευστος καί ἀρρίπιστος μένω ἐν θερμός καί ὑγρός χωρίον . εἰ δέ ἐν κίνησις τε εἰμί καί ῥιπίζω καί διαπνέω , δύναμαι ἄν ἄσηπτος φυλάσσω , καί μάλα ὅσος σῶμα διοικέω ὁ φύσις , ὥσπερ ὁ ὁ ζῷον τε καί ὁ φυτόν · οὗτος γάρ ἐκ ἀρχή ἑαυτοῦ ἔχω σύμφυτος κίνησις , ὡς ἐν ὁ ὁ φυσικός δύναμις ὑπόμνημα δείκνυμι , ὅς ἀποκρίνω ὁ περισσός . δείκνυμι δέ καί διά ἄλλος δύο βιβλίον πηλίκος τίς ὁ χρεία ὁ τε ἀναπνοή εἰμί καί ὁ σφυγμός , ὑπέρ ὁ ῥιπίζω καί διαπνέω ὁ σῶμα καί ὁ κατά φύσις ἑαυτοῦ φυλάσσω θερμασία . εἴπερ οὖν τις μέλλω σαφής σήπω ὁ κατά αὐτός . ὁ λέγω χρή διαπνοή ἐπέχω . πῶς δέ ἄν καί δύναμαι ὁ κατά ὅλος ὁ ζῷον εἰς οὗτος ἔρχομαι ἄνευ στέγνωσις . ἤτοι γε ἐν ὁ πέρας ὁ ἀγγεῖον γίγνομαι ἤ κατά σύμπας ὁ δέρμα ; κατά μέν οὖν ὁ πέρας ὁ ἀγγεῖον ὁ στέγνωσις γίγνομαι ἄν , ἤ διά σφοδρός τις ἔξωθεν ψῦξις , ἤ διά πάχος , ἤ πλῆθος , ἤ γλισχρότης ὁ περιέχω ἐν αὐτός χυμός , ἀθρόος ῥέω ἐπί ὁ ἔξω φορά . γίγνομαι δέ αὐτός οὗτος καί διά γυμνάσιον ὁ κατά παλαίστρα ἤ ἄλλος ἐπιτηδεύω καί διά ὁδοιπορία σύντονος ἤ διά ὁ περιέχω ἐξαίφνης ἐκ κρύος εἰς θάλπος μεταβάλλω . ἐνίοτε δέ καί διά θυμός ὁ χυμός ζέω ἀθρόος καί χράω ὁ πρός ἑκτός φύσις ὁ λέγω στέγνωσις ἐργάζομαι . χρή τοίνυν ὅστις ἰάομαι μέλλω ὁ πρόκειμαι ἐν ἐν ὁ λόγος πυρετός , ἅμα μέν ἐκκόπτω αὐτός ὁ αἰτία , ἅμα δέ καί ὁ ἤδη γίγνομαι ὑπό αὐτός ἐν ὁ ζῷον θερμασία ἐμψύχω . ὅπως μέν οὖν ἐκεῖνος χρή ψύχω ἔμπροσθεν λέγω · ὁ δέ αἰτία ἐκκόπτω προσήκω , κατά ὁ ἴδιος ἕκαστος φύσις ἐξευρίσκω ὁ ἐναντίωσις · εἰ μέν ὑπό ψυχρός αἰτία πιλέω τε καί πυκνός ἐργάζομαι ὁ σῶμα . χαλάω καί ἀραιόω παντοίως αὐτός · διά ἔμφραξις δέ οὗτος πάσχω ἐκφράσσω . ὁ δέ ἐκφράσσω εὑρίσκω ᾀνταῦθη , ὁ ὁ ἐναντίωσις προσέχω σκοπός · ὁ μέν γάρ πολύς χυμός κενόω , ὁ παχύς δέ καί γλίσχρος ἐργάζομαι λεπτός τε καί ῥυτός . εἰ δέ καί πολύς συνέρχομαι ποτέ αἴτιος , πρός ἅπας ἐνίστημι ἐκ ὑπεναντίος · δυνατός γάρ δήπου καί πιλέω ὁ σῶμα καί πυκνόω ὁ πόρος καί πολύς καί γλίσχρος εἰμί ὁ χυμός . ἐν δέ ὁ τοιοῦτος ἐπιπλοκή , εἰ τις μιμνῄσκω ὁ ἐν ὁ ἔμπροσθεν λέγω , ἄρχω προσήκω ἀπό ὁ φλεβοτομία , ἐκκενόω ὁ πλῆθος , ἀφικνέομαι δέ ἐπί ὁ λεπτύνω ὁ χυμός , εἶτα ἑξῆς ἐπί ὁ χαλάω ὁ πιλέω καί ἀραιόω ὁ πυκνόω . οὗτος μέν οὖν ἐκ ὁ νοσώδης διάθεσις ἐνδεικτικός λαμβάνω .