galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 7.6
Ἑτέρα γάρ ἐστιν ἡ ξηρότης τῶν ἐκ τῆς ὑγροπαγοῦς οὐσίας συνεστώτων , ὁποῖόν ἐστι πιμελὴ καὶ σὰρξ , ἐκτακέντων . καὶ τρίτη γε πρὸς ταύταις τῆς οἰκείας ὑγρότητος , ἐξ ἧς τρέφεται τὰ μόρια , τελέως ἀπολλυμένης . περιέχεται δ’ αὐτὴ κατὰ πάντα τοῦ ζώου τὰ μόρια δροσοειδῶς ἐν αὐτοῖς παρεσπαρμένη , καὶ λέλεκται πολλάκις ἤδη περὶ αὐτῆς ἑτέρωθι · ταύτην οὖν ἐνθεῖναι τοῖς μορίοις οὐχ οἷόν τε χωρὶς τροφῆς · καὶ διὰ τοῦτο χαλεπωτάτη τῶν τοιούτων ἐστὶ διαθέσεων ἡ ἴασις · ἄλλη δὲ ξηρότης ἐστὶν ἡ κατὰ τὰς ἀρτηρίας καὶ φλέβας τὰς ἰδίας ἑκάστου τῶν μορίων συνισταμένη . γίγνεται δὲ καὶ αὕτη δηλονότι κατὰ τὴν τοῦ αἵματος ἔνδειαν . ἁπάσας ταύτας ξηρότητας ἐσχάτως βλάπτουσιν αἱ τῶν αὐστηρῶν ἐδεσμάτων καὶ πομάτων καὶ φαρμάκων προσφοραί · ἐκδαπανῶσι γὰρ εἰ καί τι λείποιτο τῆς ἐν αὐτοῖς ὑγρότητος ἐμφύτου , τὸ μὲν ἐκπίνουσαι , τὸ δὲ ἐκθλίβουσαι διὰ τῶν πόρων εἰς τὴν ἐντὸς εὐρύτητα τῆς κοιλίας , τὸ δ’ ἐπὶ τὰ συνεχῆ μόρια διωθούμεναι . θεραπεύειν οὖν αὐτὰς προσήκει , τὸ μὲν συνιζηκὸς τῶν πόρων ἀναπεταννύντα , τὸ δ’ εἰς τὰ παρακείμενα μόρια διωσθὲν ἐπισπώμενον , ὑγραινούσῃ τε τροφῇ πληροῦντα τῆς οἰκείας ὑγρότητος ἕκαστον τῶν ὁμοιομερῶν , ὥσπερ καὶ ἡμεῖς τὸν ἐξηρασμένον ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ἐθεραπεύσαμεν ἄνθρωπον . ἐν μὲν γὰρ τῇ κατὰ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν ἀντιθέσει μηδεμίαν ἐπικρατοῦσαν ἐναργῶς ἔχοντα δυσκρασίαν μήτε καθ’ ὅλον τὸ σῶμα μήτε κατὰ τὴν γαστέρα , ξηρὸν δὲ καὶ λεπτὸν ἱκανῶς γεγενημένον , ἐκ τοῦ μὴ πέττειν καλῶς ἀτονούσης τῆς κοιλίας ἐπὶ τῇ κατὰ ξηρότητα δυσκρασίᾳ . τούτου γὰρ ὁ μὲν σκοπὸς τῆς θεραπείας ἦν ὑγρᾶναι τήν τε γαστέρα καὶ σύμπαν τὸ σῶμα . τίσι δ’ ἐνεργείαις ἐχρησάμεθα ταῖς κατὰ μέρος , ἐπὶ τίσι τε μάλισθ’ ὕλαις ὑπὲρ τοῦ τυχεῖν τοῦ σκοποῦ διελθεῖν ἄμεινον . οἴκημα μὲν αὐτῷ παρεσκευασάμην ἐγγυτάτω τοῦ βαλανείου · τοιαῦτα δ’ ἐστὶν , ὡς οἶσθα , πολλὰ κατὰ τὰς τῶν πλουσίων οἰκίας · ἐξ αὐτοῦ δ’ εὐθέως ἕωθεν εἰς τὸ βαλανεῖον εἰσεφερόμην ἐπὶ σινδόνων , ὅπως μὴ καταξηραίνοιτό τε δι’ ἑαυτοῦ κινούμενος ἐκλύοιτό τε πρὸ τοῦ δέοντος καιροῦ · τούτων γὰρ τὸ μὲν εἰς αὐτὴν τὴν διάθεσιν συντελεῖ , τὸ δὲ συντέμνει τὴν ἐν τῷ βαλανείῳ διατριβήν . ἐπὶ , πλεῖστον γὰρ χρὴ τὸν ἄνθρωπον ἐνδιατρίβειν τῷ ὕδατι · καὶ διὰ τοῦτο καὶ αἱ κολυμβῆθραι βελτίους εἰσὶ τῶν μικρῶν πυέλων καὶ μάλισθ’ ὅσαι πλησίον ὑπάρχουσι τῆς ἔξωθεν θύρας , ὡς μηδὲ διὰ μακροῦ τὴν ἐκ τοῦ ὕδατος αὐτῷ πρὸς τοὐκτὸς εἶναι φοράν · οὐ γὰρ δὴ τοῦ ἀέρος ἐπὶ τῶν οὕτως ἐχόντων χρῄζομεν . ἔστω δ’ ἀκριβῶς εὔκρατον τὸ ὕδωρ · τὸ μὲν ψυχρότερον λεληθυῖαν ψύξιν ἐναπεργάζεται τοῖς ἀσθενοῦσι σώμασι , τὸ δὲ θερμότερον συνάγει καὶ σφίγγει τοὺς πόρους καὶ πυκνοῖ . ἡμεῖς δ’ ἀνεῖναι καὶ χαλάσαι καὶ ἀνευρῦναι δεόμεθα συνιζηκότας αὐτούς · ὅπερ ἡ τῶν εὐκράτων ὑδάτων ἐργάζεται ποιότης · ἡδίστη γὰρ οὖσα προκαλεῖται τὴν φύσιν ἐξαπλοῦσθαι καὶ ἀποτείνεσθαι πανταχόσε πρὸς τὸ τερπνὸν , ἀνάπαλιν τοῖς ἀήδεσιν · ἀποχωρεῖ , γὰρ ἀπὸ τούτων καὶ φεύγει πρὸς τὸ βάθος . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν ἐπὶ μὲν τῇ τῶν ἀνιώντων ὁμιλίᾳ πιλεῖσθαι καὶ σφίγγεσθαι καὶ σκληρύνεσθαι τὰ σώματα καὶ τοὺς πόρους αὐτῶν συνάγεσθαι καὶ πυκνοῦσθαι , τοῖς δ’ ἐναντίοις τοῖς ἥδουσιν ἕπεσθαι τὰ ἐναντία · χεῖσθαι μὲν γὰρ καὶ μαλάττεσθαι τὰ σώματα , τοὺς πόρους δ’ εὐρύνεσθαι . μετὰ δὲ τὸ τοιοῦτον λουτρὸν εὐθέως . ἐδίδομεν ὄνειον γάλα τὴν ὄνον εἰς τὸν οἶκον εἰσάγοντες ἐν ᾧ κατέκειτο . ἐπεπείσμεθα γὰρ ὡς μάλιστα μὲν , εἰ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον οἷόν τε ἦν θηλάζειν τὴν ὄνον , οὕτως ἂν ἐθεραπεύθη τάχιστα τούτου δ’ ἔχοντος · ἀηδίαν ἐλάχιστον χρόνον ὁμιλεῖν αὐτὸ τῷ πέριξ ἀέρι , τάχιστα μεταβάλλεσθαι πεφυκὸς , ὁμοίως τῷ σπέρματι · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο χρόνον οὐδένα χρὴ διαμένειν ἔξω τῶν οἰκείων ὀργάνων , εἰ μέλλει τὴν ἑαυτοῦ φυλάξειν δύναμιν · ἀλλ’ ἢ ἐν τοῖς τοῦ ἄῤῥενος εἶναι μορίοις , ἢ τοῖς τῆς θηλείας συνῆφθαι . καὶ δὴ καὶ τὸ γάλα κάλλιστον μὲν εἰ ἐξ αὐτῶν τῶν θηλῶν ἐπισπῷτό τις , ὥσπερ Εὐρυφῶν καὶ Ἡρόδοτος καὶ Πρόδικος ἀξιοῦσιν · οἳ τοσοῦτον ἄρα τεθαῤῥήκεσαν αὐτῷ πρὸς ἀνάθρεψιν σωμάτων ὥστε καὶ τοὺς ὑπὸ φθόης συντετηκότας ἐκέλευον ἐντιθεμένου τοῦ τιτθοῦ τῆς γυναικὸς τὴν θηλὴν βδάλλειν τὸ γάλα . τοῦτο δὲ οὐχ ὑπομενόντων ποιεῖν τῶν πλείστων ἄμεινόν ἐστιν ὅτι τάχιστα θερμὸν μεταφέρειν ἐκ τῶν τιτθῶν εἰς τὴν κοιλίαν τοῦ κάμνοντος αὐτό . τὸ μὲν οὖν ἀνθρώπειον ὡς ἂν ὁμόφυλον ἄριστον . ἐπεὶ δ’ ὑπομένουσιν οἱ πόλλοι γάλα γυναικὸς προσφέρεσθαι δίκην παιδίων , ὡς ὄνοις αὐτοῖς δοτέον ὄνειον γάλα . τοῦτο γάρ ἐστι πάντων τῶν ἄλλων ἄριστον εἰς τὴν ἐνεστῶσαν διάθεσιν · λεπτότατον γὰρ ὑπάρχει , ἥκιστά τε τυροῦται καὶ τάχιστα διαδίδοται πανταχόσε . δεῖται δ’ ἀμφοῖν τούτοιν ὁ πεπονθὼς τὴν γαστέρα · τοῦ μὲν μὴ τυροῦσθαι , διὰ τὴν κοινὴν χρείαν · ἅπαντας γὰρ βλάπτει τοῦτο · τοῦ διαδίδοσθαι δὲ , διά τε τὸ δεῖσθαι ταχείας θρέψεως καὶ ὅτι μεμύκασιν αὐτῆς αἱ διέξοδοι . τοῦτό τε οὖν δοτέον αὐτὸ καθ’ αὑτὸ καὶ μέλι χλιαρὸν ὀλίγον ἐπιμιγνύειν αὐτῷ . μεγίστη δ’ ἔστω φροντὶς ἀμφοῖν τῆς ἀρετῆς ἐν ταῖς τοιαύταις διαθέσεσι . τὸ μὲν οὖν μέλι τὸ ξανθὸν τὴν χροιὰν καὶ ἡδὺ τὴν ὀσμὴν καὶ καθαρὸν οὕτως ὡς ὅλον ﻿ διαυγεῖσθαι καὶ γευομένοις ἐπ’ ὀλίγον δριμὺ καὶ ἥδιστον · εἰς τοσοῦτό τε συνεστὼς ὡς ἐπαρθὲν τῷ δακτύλῳ καταῤῥεῖν χαμᾶζε , συνεχὲς ἑαυτῷ διαμένον ἁπάντων ἄριστον . εἰ δ’ ἀποῤῥηγνύοιτο κατά τι καὶ μὴ μένοι συνεχὲς , ἐπὶ τὴν γῆν κατατεινόμενον ἤτοι παχύτερόν ἐστιν ἢ λεπτότερον ἢ ἀνομοιομερές . ὀνομάζω δὲ ἀνομοιομερὲς , ὥσπερ οὖν καὶ αὐτὰ τοὔνομα ἐνδείκνυται , τὸ συγκείμενον ἐξ ἀνομοίων μερῶν . εὑρήσεις οὖν αὐτὸ διαθεώμενος ἤτοι παχύτητας ἢ ὑγρότητας ἐμφερομένας ἔχον , οὐχ ὁμοίας ἀλλήλαις τε καὶ τῷ παντί . κηρωδέστερον οὖν μέλι τό τε παχὺ καὶ ᾧ τοιαῦταί τινες ἐμφέρονται παχύτητες . περιπτωματικώτερον δὲ καὶ ἀκατεργαστότερον καὶ δυσπεπτότερον τό θ’ ὑγρὸν ὅλον ᾧ τε πολλαὶ κατὰ τὰ μόρια κατεσπαρμέναι φαίνονται σταγόνες ὑγρότητος · ᾧ δ’ ἐμφέρεταί τις ἢ κηροῦ ποιότης , ἢ προπόλεως , ἤ τις ἄλλη τοιαύτη γευομένοις οὐ μόνον οὐκ ἄριστον , ἀλλ’ ἤδη καὶ φαῦλον . ὅλως γὰρ οὐδεμίαν ἐξέχουσαν ἑτέρου οὐδενὸς πράγματος ἐν αὐτῷ χρὴ περιέχεσθαι ποιότητα . διόπερ οὐδὲ τὸ τῶν θύμων ὄζον ἐναργῶς ἐπαινῶ · ἀκατεργαστότερον γάρ ἐστι τοῦτο καὶ οὐκ ἀκριβῶς πως μέλι · καίτοι τινας οἶδα τὸ τοιοῦτον ἐπαινοῦντας , ὥστε καὶ τῶν πιπρασκόντων ἔνιοι κόπτοντες τὸν θύμον ἐπιβάλλουσιν , ὅπως αὐτοῦ ὄζοι καὶ δόξειεν εἶναι κάλλιστον . ἀλλ’ ἐγὼ τὸ μὲν οὕτως ἀναιδῶς ὄζον οὐκ ἐπαινῶ · καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον , εἰ ἐπεμβληθείη τι θύμου τὸ δ’ ἀμυδράν τινα ποιότητα κατ’ ὀσμὴν ἢ γεῦσιν φέρον οὐ μέμφομαι . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὸ γάλα μηδεμίαν ἔξωθεν ἐπιδεικνύσθω ποιότητα κατ’ ὀσμὴν ἢ γεῦσιν · ἀλλ’ ἔστω γλυκὺ μὲν ὡς ἔνι μάλιστα καὶ συνεχὲς ἑαυτῷ καὶ λαμπρὸν , ὡς γάλακτι πρέπει · πρὸ πάντων δ’ ὁμοιομερὲς εἰς ὅσον ἐγχωρεῖ γάλακτι γενέσθαι τοιούτῳ · τελείαν γὰρ οὐκ ἐπιδέχεται τὴν ἀρετὴν , ὥσπερ τὸ μέλι τὸ ἄριστον . ὅπως δ’ εἴη τοιοῦτον , καὶ τροφὰς τῷ ζώῳ παρασκευαστέον ἐπιτηδείους καὶ γυμνάσια γυμναστέον σύμμετρα , καὶ εἴ τινα θηλάζει πῶλον , ἀφαιρετέον . ὅτι δὲ καὶ ἡλικίᾳ τὸ ἀκμαιότατον εἶναι προσήκει παντί που δῆλον . ἐπιμελητέον δὲ καὶ ὅπως εὐπεπτότατον ἔσται , καταφρονοῦντας τῶν γελασόντων , εἰ καὶ τὰς ὄνους διαιτήσειν μέλλομεν . εἰ γὰρ οἱ περὶ Βαίνετον καὶ Πράσινον ἐσπουδακότες ὀσφραίνονται τὰς κόπρους τῶν ἵππων ἕνεκα τοῦ γνῶναι πῶς κατεργάζονται τὰς τροφὰς , ὡς ἐκ τούτου τὴν ὅλην αὐτῶν εὐεξίαν κατανοήσωσι , καὶ ἡμᾶς δήπου χρὴ πολὺ δὴ μᾶλλον εἰς ἀνθρώπου σωτηρίαν ἅπαντα προορᾶσθαι τὰ τοιαῦτα , καὶ πόας τε παρέχειν τῷ ζώῳ μὴ λίαν ὑγρὰς καὶ χόρτου καὶ κριθῆς τὸ σύμμετρον · οὐκ ἀμελεῖν δὲ οὐδὲν ψύχειν καὶ ἀνατρίβειν καὶ ἀποῤῥύπτειν καὶ καθαίρειν τὸ τῆς ὄνου σῶμα . εἰ μὲν οὖν ἀποπατήσειεν ὑγρότερα καὶ δυσωδέστερα καὶ μετὰ φύσης μεστὰ φαίνοιτο , πρόδηλον δήπουθεν ὡς οὐκ ἔπεψε καλῶς · ὥστε ἤ τι τῶν τροφῶν ἀφελεῖν , ἢ προσθεῖναι τοῖς γυμνασίοις , ἢ ὑπαλλάξαι χρὴ τὰς ποιότητας , ἢ τὴν περὶ τὰς τρίψεις τε καὶ ψύξεις ἐπιμέλειαν οὐ τὴν αὐτὴν ποιεῖσθαι , σκληρότερα δ’ ἀποπατήσαντος τοῦ ζώου πρὸς τἀναντία βλέπειν κᾀκείνων τι μετακοσμεῖν . ἐγὼ γὰρ εἰ πάνθ’ ὅσα χρὴ σκοπεῖσθαι περὶ τὸ ζῶον οὗ τῷ γάλακτι χρῆσθαι μέλλοιμεν ἑξῆς ἅπαντα λέγοιμι , τῆς ὑγιεινῆς ὅλης ὑπομνήσομαι πραγματείας , ἣν ἀναγκαῖον μέν ἐστι γινώσκειν τὸν χρηστὸν παρασκευάσοντα τὸ γάλα , λέγειν δ’ οὐ νῦν καιρὸς , ἑτέρωθί γε διειλεγμένον τελεώτατα ὑπὲρ αὐτῆς . ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπάνειμι . καί μοι πάλιν ἀναμιμνήσκου τοῦ λελουμένου τε καὶ τὸ γάλα προσενεγκαμένου . τοῦτον οὖν τὸν ἄνθρωπον ἡσυχάζειν ἐάσαντες ἄχρι τοῦ δευτέρου λουτροῦ τρίψομεν τηνικαῦτα μετρίως τε ἅμα καὶ λιπαρῶς , εἰ ἀκριβῶς κατείργασται τὸ δοθὲν γάλα ταῖς ἐρυγαῖς τε καὶ τῷ τῆς γαστρὸς ὄγκῳ τεκμηράμενοι . σύμμετρος δὲ ἀπὸ τοῦ πρώτου λουτροῦ πρὸς τὸ δεύτερον , ὡρῶν ἰσημερινῶν τεττάρων ἢ πέντε χρόνος , εἴ γε τὸ τρίτον ἔτι μέλλοις λούειν αὐτὸν , εἰ δὲ μὴ , πλεόνων . λούσεις δὲ τὸ τρίτον , ἢν εἰθισμένος ᾖ λουτροῖς χρῆσθαι πλείοσιν · οὗτοι γὰρ καὶ χαίρουσι καὶ ὀνίνανται πολλάκις λουόμενοι . καὶ μὲν δὴ καὶ ἐπαλείψομεν αὐτὸν ἐλαίῳ πρὶν ἀμφιέννυσθαι καθ’ ἕκαστον λουτρόν · εἰς ἀνάθρεψιν γὰρ συντελεῖ καὶ τοῦτο , καθάπερ καὶ αἱ τρίψεις . εἴρηται δὲ ὑπὲρ ἁπάντων τῶν τοιούτων τῆς δυνάμεως ὁ λογισμὸς ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς · οὐδὲν μὴν χεῖρον ἀναμνῆσαι καὶ νῦν ἐπὶ κεφαλαίων αὐτῶν . εἴτε γὰρ ὕδωρ ἐπιχέοις θερμὸν εὔκρατον ὁτῳδήποτε μορίῳ τοῦ σώματος , εἴτε τρίβοις , εἴτε λούοις , εἴθ’ ὁπωσοῦν ἄλλως θερμαίνοις , ὄψει γιγνόμενον ὅπερ Ἱπποκράτης ἐπὶ τῶν ὕδατι θερμῷ καταντλουμένων εἶπε · τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἀείρεται , ἔπειτα δὲ ἰσχναίνεται . διὰ τοῦτο σαρκῶσαι μὲν ἡμῖν βουλομένοις ὁτιοῦν σῶμα μέχρι τοσούτου θερμαντέον ὡς εἰς ὄγκον ἀρθῆναι . διαφορῆσαι δὲ καὶ κενῶσαι μέχρι τοσούτου χρονιστέον ὡς ἰσχνωθῆναι τὸ πρότερον ὀγκωθέν . ἀκριβῶς δὲ τὸν νοῦν προσέχειν χρὴ τὸν ἐπιστατοῦντα ταῖς τοιαύταις ἐνεργείαις καὶ μάλιστα ἐφ’ ὧν βούλεται σαρκῶσαι · τοῦ μὲν γὰρ διαφορῆσαι πλατὺς ὁ καιρὸς , ὥστε οὐδ’ ἑκὼν ἁμάρτοις ἂν αὐτοῦ · τοῦ σαρκῶσαι δ’ ὀξύς · ὅταν γὰρ πρῶτον ὀγκωθῇ , τότε παύσασθαι χρή · τὸ δ’ ὀγκωθῆναι τοῦτο καθ’ ἕκαστον τῶν σωμάτων ἴδιόν ἐστιν . οὐ γὰρ οἷόν τε τὸν τῷ λόγῳ προκείμενον νῦν τὸν ἰσχνὸν εἰς ὄγκον ἀφικέσθαι τοῖς ὑγιαίνουσιν ἴσον · ἀλλ’ ὅταν ἐπ’ ὀλίγον ἀρθῇ , διαφορεῖται παραυτίκα . χρὴ τοίνυν ἀκριβῶς ﻿ προσέχειν τὸν νοῦν , ὅπως μὴ λάθῃ σε παρελθὼν ὁ καιρός . ἐὰν γοῦν ἀνατρίβῃς τὸν ἄκρως ἰσχνὸν , ἀρκεῖ τὸ ἐρύθημα μόνον · ἐάν τε λούῃς , τὸ θερμῆναι μετρίως · ἐπέκεινα δὲ τοῦδε χρονίζων καταλύσεις μᾶλλον ἢ θρέψεις αὐτόν . ἐπαλείφειν δὲ ἐλαίῳ μετὰ τὰ λουτρὰ χάριν τοῦ μὴ διαπνεῖσθαι πλέον τοῦ προσήκοντος , ἀλλ’ ἐμπεφράχθαι τοῦ δέρματος τοὺς πόρους . εἴη δ’ ἂν εὐθέως αὐτὸ τοῦτο τῆς μὲν ξηρότητος ἄκος , οἷον πρόβλημα δέ τι πρὸς τὴν ἐκ τοῦ περιέχοντος βλάβην . καὶ εἰ μὲν οὖν ἥδοιτο τῷ γάλακτι , καὶ μετὰ τὸ δεύτερον αὐτῷ δώσομεν λουτρόν · εἰ δὲ μὴ , πτισάνην ἀκριβῶς καθεψημένην , ἢ χόνδρον ὡς πτισάνην κατεσκευασμένον . εἶτ’ αὖθις ἡσυχάσαντα πάλιν πρὸς τὸ τρίτον ἄξομεν λουτρὸν ἢ ἄντικρυς ἐπὶ τὸ δεῖπνον . ἄρτος δ’ ἔστω παρεσκευασμένος αὐτῷ κλιβανίτης καθαρὸς ἐπιμελῶς μὲν ὠπτημένος , ἔχων δὲ ζύμης τε καὶ ἁλῶν αὐτάρκων . ὄψον τε τῶν πετραίων ἰχθύων , ἢ ὀνίσκος ἐκ λευκοῦ ζωμοῦ . καὶ μὴν καὶ τὰ πτερὰ καὶ οἱ ὄρχεις τῶν ἐν γάλακτι τρεφομένων ἀλεκτρυόνων ἐπιτήδειοι , μὴ παρόντων δὲ τούτων ἄλλοις χρηστέον . οὕτω δὲ καὶ πέρδιξι καὶ στρουθοῖς χρῆσθαι τοῖς ὀρείοις τε καὶ μαλακοσάρκοις , φυλάττεσθαι δὲ τά θ’ ἕλεια καὶ σκληρόσαρκα · συνελόντι δὲ φάναι , τὸ κεφάλαιον τῆς τροφῆς , εὔπεπτος ἔστω καὶ τρόφιμος , ἥκιστα δὲ καὶ γλίσχρος καὶ περιττωματική . τροφιμώτατον οὖν ἐστιν ἁπάντων ὧν ἴσμεν ἐδεσμάτων χοίρειον κρέας , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως τοῖς εἰρημένοις εὔπεπτον καὶ χυμοῦ γλίσχρου καὶ παχέος γεννητικόν . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἄλλως οἷόν τε διακεῖσθαι τὸ ἄκρως τρόφιμον . ἴσχεσθαι γὰρ αὐτὸ χρὴ καὶ προσπλάττεσθαι δυσαπολύτως , οὐ διαῤῥεῖν ὑπὸ λεπτότητος . οὐ μὴν εἴς γε τὰ παρόντα χρηστόν . εἰ μὲν γὰρ ἡ τροφὴ ἑαυτὴν πέττουσα καὶ ἀναδιδοῦσα καὶ τοῖς τρεφομένοις ὁμοιοῦσα , προσεφύετο τοῖς πλείστης ἀναθρέψεως δεομένοις , τροφιμωτάτων ἂν ἔδει σιτίων . ἐπεὶ δ’ οὐκ ἄλλο μέν ἐστι τὸ τρέφεσθαι δεόμενον , ἄλλο δὲ τὸ ταῦτα κατεργαζόμενον , ἀλλ’ ἑαυτῷ τε τὴν τροφὴν ἐπισπᾶται τὸ τρέφεσθαι μέλλον , ἑαυτῷ τε μεταβάλλει καὶ πέττει καὶ προσφύει καὶ ἐξομοιοῖ , διττὸν ἕξει σκοπὸν τῆς τῶν σιτίων ἐπιτηδειότητος · ἕνα μὲν οὖν αὐτοῦ τοῦ σιτίου τὴν φύσιν , ἕτερον δὲ τὴν οἰκείαν τε αὐτῷ καὶ σύμφυτον δύναμιν . ἐξ οὖν τῶν εἰρημένων εὔδηλον ὡς οὔτε τὸ τροφιμώτατον σιτίον ἄριστον εἰς τὰ δεόμενα σώματα πλείονος ἀναθρέψεως · οὐ γὰρ ὑπάρχει τῷ τοιούτῳ τὸ πέττεσθαι ῥᾳδίως · οὔτε τὸ εὐπεπτότατον , ὅτι γε μηδὲ τοῦτο δυνατὸν εἶναι τροφιμώτατον . ἐναντιουμένων οὖν ἀλλήλοις τῶν σκοπῶν οὐ χρὴ τοῦ ἑτέρου τῆς ἀκρότητος ὀριγνώμενον ἐπιλαθέσθαι θατέρου παντάπασιν , ἀλλ’ ἀμφοῖν ἀεὶ μεμνημένον , εἰς ὅσον οἷόν τέ ἐστι μιγνύειν αὐτούς . τούτου μὲν δή μοι διαπαντὸς μέμνησο τοῦ παραγγέλματος . οἴνου δ’ ἐφεξῆς ποιότητός τε καὶ ποσότητος μνημονεύσωμεν , μεγίστην ἔχοντος εἰς τὰ τοιαῦτα δύναμιν , ἐπειδὴ καὶ μόνῳ τούτῳ ποτῷ χρηστέον εἶναί φημι πᾶσι τοῖς ἀναθρέψεως δεομένοις σώμασιν ἄνευ τοῦ πυρέττειν . ἔστω τοίνυν ὡς ἐν παραδείγματι μὲν εἰπεῖν , οἷος ὁ Σαβῖνος μὲν ἐπὶ τῆς Ἰταλίας , Ἀρσύνιος δὲ κατὰ τὴν Ἀσίαν , ὡς δὲ τύπῳ τε καὶ ὅλῳ τῷ γένει περιλαβεῖν , ὁ ὑδατώδης μὲν τἄλλα , βραχεῖαν δ’ ἔχων τὴν στύψιν . ὑδατώδη δ’ οἶνον ὀνομάζω τὸν λεπτὸν καὶ λαμπρὸν τὸν λευκὸν , ὃς καὶ καθαρὸν καὶ ὀλιγοφόρον , ὡς Ἱπποκράτης ἐκάλεσεν . ὀλιγοφόρος δ’ ἐστὶν , ὡς ἂν ἐν τῷ κεράννυσθαι , τὴν τοῦ ὕδατος μίξιν ὀλιγίστην φέρει . τουτέστιν ὁ ἀσθενέστατός τε καὶ ὑδατωδέστατος ὡς ἐν οἴνοις · ὁ γὰρ ἀνεχόμενος ὕδατος πλείστου μίξιν ἐν τῷ κεράννυσθαι σφοδρότατός ἐστι καὶ ἰσχυρότατος . ὠνόμαζε τὸν τοιοῦτον ὁ Ἱπποκράτης οἰνώδη . ἀλλὰ τοῦτον μὲν φυλάττεσθαι , πλήττοντα τὰς ἀσθενεῖς δυνάμεις . ὁ δ’ ὑδατώδης μὲν , αὐστηρὸς δὲ , ἐπιτήδειος , ὡς ἂν τὴν τοῦ ὕδατος ἐκπεφευγὼς ἀσθένειαν καὶ μηδέπω τὴν οἴνου βλάβην ἔχων . ἐκ τούτων οὖν τῶν σκοπῶν εὑρήσεις αὐτοῦ καὶ τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν κρᾶσιν . ὁ μὲν γὰρ νέος ὑδατωδέστερός τε καὶ ἀσθενέστερός πως ἢ ὡς οἴνῳ πρέπει , μετὰ καὶ τοῦ δυσπεπτότερος εἶναι καὶ περιττωματικώτερος . ὁ δὲ πρεσβύτερος οἰνωδέστερός τε καὶ ἰσχυρότερος ἢ ὡς τοῖς παροῦσιν ἁρμόττει . διὸ καὶ θᾶττον ἐτῶν ἓξ ὁ εὐγενὴς Σαβῖνος οὐκ ἐπιτήδειος , ἐμπλέων ἐπὶ πλεῖστον ἔν τε τῷ στομάχῳ καὶ τῇ γαστρὶ καὶ κλύδωνας ἐργαζόμενος . εὐγενῆ δ’ ὀνομάζω τὸν αὐστηρὸν , ὁμοίως μὲν Σαβῖνον , ὁμοίως δὲ Ἀδριανόν τε καὶ Ἀλβανὸν , ὁμοίως δὲ Ἀρσύνιόν τε καὶ Τιτακαζηνὸν , ὅσοι τε ἄλλοι τοιοῦτοι · λέλεκται γὰρ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ ἁπάντων οἴνων ἰδίᾳ . πρὸς τούτους οὖν ἀναφέρων τοὺς σκοποὺς καὶ τὴν πρὸς τὸ ὕδωρ αὐτοῦ ποιεῖσθαι κρᾶσιν · ἔτι δ’ ἂν μᾶλλον ἀκριβῶς στοχάζοιο τῶν εἰρημένων , εἰ τῆς τοῦ ὕδατος κακίας τὰ κεφάλαια διὰ μνήμης ἔχοις · ἤρτηται δὲ ἐκ τῆς ψυχρότητος αὐτοῦ πάντα , δι’ ἣν ἐν τοῖς ὑποχονδρίοις τε μέχρι πλείστου παραμένει καὶ κλύδωνας ἐργάζεται καὶ πνευματοῦται καὶ διαφθείρεται καὶ τῆς γαστρὸς ἐκλύει τὸν τόνον , ὡς καὶ τὰς πέψεις διὰ τοῦτο χείρους γίγνεσθαι · συμπράττει δ’ οὐδὲ ταῖς ἀναδόσεσι τῆς τροφῆς οὐδὲν ὅ τι καὶ ἄξιον λόγου . καὶ μέν γε καὶ αἱ τῶν προειρημένων οἴνων ἀρεταὶ ταῖς νῦν εἰρημέναις κακίαις ἐξ ὑπεναντίου τὴν φύσιν ἔχουσιν · οὔτε γὰρ ἐμφυσῶσι τὸ ὑποχόνδριον , ἀλλ’ εἰ καὶ φυσωδέστερόν πως εἴη προστέλλουσιν , οὔτε χρονίζουσιν αὐτόθι τῷ τῆς θερμασίας συμμέτρῳ , τάς θ’ ὁδοὺς τῆς ἀναδόσεως ἀνοιγνύντες , αὐτοί τε συνεπωθοῦντες ﻿ ἅμα καὶ συναναφέροντες τὴν τροφὴν εἰς τάχος τῇ κατὰ τὴν ἀνάδοσιν ἐνεργείᾳ συντελοῦσιν , εὔχυμοι τ’ εἰσὶ καὶ κατακεραστικοὶ καὶ πεπτικοὶ τῶν κατὰ γαστέρα τε καὶ φλέβας . αὐξάνουσι δὲ καὶ τὴν δύναμιν τῶν ὀργάνων καὶ τὰ περιττώματα πρὸς τὰς ἐκκρίσεις ποδηγοῦσι . ταῦτ’ ἄρα καὶ οὐρητικοὶ τῶν ἄλλων οἴνων οἱ τοιοῦτοι μᾶλλόν εἰσιν , ὡς ἂν αὐτοί τε ταχέως διερχόμενοι τὸ σύμπαν σῶμα καὶ τὰ περιττώματα τῇ ῥύμῃ τῆς φορᾶς ἑαυτοῖς συνεκκρίνοντες . εἴρηται μὲν οὖν ἑτέρωθι τελεώτερον ὑπὲρ τῆς τῶν οἴνων δυνάμεως , ὥσπέρ γε καὶ περὶ τῆς τῶν σιτίων · καὶ χρὴ τὸν μεθόδῳ τὴν τέχνην ἐργάζεσθαι βουλόμενον ἰδίας τῶν ὑλῶν ἁπασῶν ἐκμαθόντα τὰς δυνάμεις μηκέτι καθ’ ἕκαστον πάθος ἀκούειν ἀξιοῦν , ἀλλ’ αὐτὸ μόνον ἐπιγνόντα τὸ τῆς θεραπείας εἶδος εὑρετικὸν εἶναι τῆς ἁρμοζούσης διαίτης . ἐγὼ δ’ οὐκ ὀκνήσω , κηδόμενος τῶν τἀληθῆ σπευδόντων ἐκμανθάνειν , ἐφάψασθαι καὶ τῆς τοιαύτης διδασκαλίας , ἕνεκα τοῦ τοὺς ἀγυμναστοτέρους τὸν λογισμὸν ἀπὸ τῶν καθόλου μεταβαίνειν ἐπὶ τὰ κατὰ μέρος ὑπὸ τῶν παραδειγμάτων ποδηγουμένους . ὅσον οὖν ὑπόλοιπόν ἐστι προσθετέον αὖθις . ὁ σκοπὸς τῆς ποσότητος ἐπὶ μὲν τοῦ πόματος , ὡς μηδέ ποτ’ ἐμπλεῦσαι τῇ γαστρὶ καὶ κλύδωνος ἐργάζεσθαί τινα αἴσθησιν , ἐπὶ δὲ τῶν σιτίων , μάλιστα μὲν εἰ οἷόν τε , μηδὲ βαρῦναί ποτε αὐτήν · χαλεπὸν δὲ τὸ τοιοῦτον ἢ ἴσως ἀδύνατον , ἐν ἀτόνῳ γαστρὶ φυλάξασθαι παντάπασιν , δεύτερον δ’ ὅτι τάχιστα παύσασθαι τὸ βάρος · ἐφεξῆς δὲ διάτασίν τε καὶ πνευμάτωσιν ὑποχονδρίων φυλάττεσθαι . εἰ μὲν δὴ συμπέσοι τοιοῦτό τι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν , ἀνάλογον τῷ μεγέθει τοῦ συμπτώματος ἀφελεῖν χρὴ τῶν σιτίων ἐπὶ τῆς ὑστεραίας · εἰ δ’ ἀμέμπτως ἅπαντα γίγνοιτο , προσθεῖναι βραχύ τι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐπὶ τῆς τρίτης ἡμέρας ἢ ἀφαιρεῖν ἢ προσθεῖναι , τῇ προηγουμένῃ παραβάλλοντας . καὶ οὕτως ἄχρι παντὸς ἀναθρεπτικῶς τε καὶ ἀναληπτικῶς ἅπαντα διαπράττεσθαι κινήσεσιν , αἰωρήσεσι καὶ περιπάτοις ἀνάλογον τῇ τοῦ σώματος ἐπιδόσει , προστιθέντα καὶ τἄλλα πάντα κατὰ τὸν ἀναληπτικὸν ὀνομαζόμενον τρόπον , ὃς οὐ τῷ γένει διενήνοχε τοῦ νῦν ἡμῖν ἐνεστῶτος , ἀλλὰ τῷ σύμπαν ὡσαύτως ἔχειν ἐπ’ ἐκείνου τὸ σῶμα , καθάπερ ἡ γαστὴρ ἐπὶ τοῦδε . συμβαίνει δὲ μάλιστα κατὰ τὰ χρόνια τῶν ἀῤῥωστημάτων , ὅταν ἡ σύμφυτος ὑγρότης ἑκάστου μέρους , ἐξ ἧς πρώτης τρέφεται , κινδυνεύει μηκέτι εἶναι · τὴν μὲν γὰρ αὐτῶν τῶν στερεῶν σωμάτων ξηρότητα τῶν ἀδυνάτων ἐστὶν ἐπανορθώσασθαι , καθάπερ καὶ τὸ γῆρας , ὡς κᾀν τῷ περὶ μαρασμοῦ δέδεικται λόγῳ · τὴν ὑγρότητα δὲ κᾂν ἀπόληται τελέως , οἷόν τε γεννῆσαι κατὰ τὴν εἰρημένην ἀρτίως δίαιταν . ἐν μὲν οὖν ταῖς ἄλλαις ἀναλήψεσιν οὐδὲν ἐξαίρετον ἡ γαστὴρ πέπονθεν · ἐν δὲ τῇ νῦν προκειμένῃ διαθέσει τὸ νόσημα μέν ἐστι τῆς γαστρὸς , λεπτύνεται δὲ τῷ χρόνῳ τὸ σύμπαν σῶμα μὴ καλῶς τρεφόμενον · εὔλογον οὖν ἀκριβεστέρας δεῖσθαι διαίτης τούσδε , διὰ τὸ περὶ τὰς πέψεις ἄῤῥωστον , ἀλλ’ ὅταν γε βελτίους γένωνται , κατὰ βραχὺ μετάγειν αὐτοὺς ἐπὶ τὴν ἀναθρεπτικὴν καὶ ἀναληπτικὴν ὀνομαζομένην ἀγωγήν . γίγνοιτο δ’ ἂν τοῦτο τρίψεσί τε πλείοσιν ἢ πρόσθεν αἰωρήσεσί τε χρωμένων . ὑπαλλάττειν δ’ ἐν τούτῳ χρὴ καὶ τῶν τροφῶν τό τε ποσὸν καὶ τὸ ποιὸν , ὡς καὶ πλείω καὶ ἰσχυρότερα σιτία τῶν ἔμπροσθεν διδόναι . καὶ τοῦ χρόνου δὲ προϊόντος , ὅταν ἤδη πλησίον ἥκωσι τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως , ἀποχωρῆσαι πτισάνης καὶ γάλακτος · ἔτι δὲ τῶν ἐκ χόνδρου ῥοφημάτων ἐπὶ τὰ συνήθη προσάγοντας σιτία · εἶτα καὶ τοὺς ἰχθύας ἀφελεῖν , εἰ μὴ δι’ ἔθους εἶεν , ἐπὶ τοῖς πτηνοῖς διαιτωμένους · ἐδωδῆς τε χοιρείων κρεῶν , ἄρξασθαι μὲν ἀπὸ ποδὸς ἐν πτισάνῃ καθεψημένου · μετὰ ταῦτα δὲ καὶ ὁ κωλὴν ἂν ληφθείη καλῶς , ἔπειτα ἤδη καὶ τἄλλα μόρια · τὸ μὲν πρῶτον ἱερείου νέου καὶ , εἰ χειμὼν εἴη , πρὸ μιᾶς ἡμέρας ἐσφαγμένου · τὸ γὰρ ἕωλον εὐπεπτότερόν ἐστι τοῦ προσφάτου . θέρους δ’ ἀρκεῖ τεθύσθαι μὲν ἕωθεν τὸ ἱερεῖον , ἐσθίεσθαι δὲ περὶ δυσμὰς ἡλίου · πειρατέον γὰρ ἄχρι παντὸς μὲν διαφυλάττειν ὃ παρῃνέσαμεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ἡνίκ’ εἰς ἑσπέραν ἠξιοῦμεν , δίδοσθαι τὴν ἰσχυροτέραν τροφὴν , οὐ μικρῶν ἀγαθῶν ἀπολαβόντων τῶν οὕτω διαιτωμένων · γνώσῃ δ’ ἐπισκεψάμενος ἀκριβέστερον · ἄμεινον γὰρ ἐπ’ ἀρχὴν ἀναγαγεῖν τὸν λόγον . ἐπειδὴ δέονται μὲν οἱ οὕτως ἔχοντες ὅτι πλείστου τοῦ θρέψαντος , οὐ δύνανται δὲ πέττειν οὐδὲ τὰ μέτρια , κατὰ βραχὺ καὶ πολλάκις ἄμεινον αὐτοῖς διδόναι . διὰ τοῦτο οὖν οὐ μόνον ἅπαξ οὐχ οἷόν τ’ ἐστὶ τρέφειν αὐτοὺς ἱκανῶς , ἀλλ’ οὐδὲ δὶς , ἕως ἂν ὦσιν ἰσχνότατοι · καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν εἴωθα τρὶς αὐτοὺς τρέφειν . ὅταν μέντοι βελτίους ἑαυτῶν ἐναργῶς ἤδη φαίνονται γεγονότες , ἀρκεῖ καὶ δὶς αὐτοὺς τρέφειν . τοσαύτην οὖν εὔλογον εἶναι αὐτοῦ τὴν πρώτην τροφὴν , ὡς ἀκριβῶς ἅπασαν πεπέφθαι πρὶν ἢ τὴν δευτέραν λαμβάνεσθαι . τοῦτο δὲ οὐχ οἷόν τε ταῖς ἰσχυροτέραις ὑπάρξαι . ληπτέον οὖν ἀσθενῆ τὴν πρώτην , ὡς πεφθῆναί τε τάχιστα καὶ ὑπελθεῖν αὐτῆς τὸ περίττωμα καὶ κενῇ καὶ καθαρᾷ τῇ γαστρὶ τὴν δευτέραν δοθῆναι τροφήν . ἀλλ’ ἐπεὶ μὴ μόνον ἡσυχία καὶ ὕπνος , ἀλλὰ καὶ χρόνος μακρότερος ἐκδέχεται τὴν ταύτης οἰκονομίαν , εὔλογον ὅσα τῶν σιτίων ἰσχυρότερα κατὰ τοῦτον μάλιστα δίδοσθαι τὸν καιρόν . ἀμέλει καὶ οἱ ἀθλοῦντες οὕτω πράττουσιν ἅπαντες , οὐ λόγου μόνον ἐξευρόντος αὐτοῖς τινος , ἀλλὰ καὶ τῆς πολυχρονίου πείρας μαρτυρούσης . καὶ μέντοι καὶ ὅπερ ἐκεῖνοι πράττουσιν , οὐδὲν χεῖρόν ἐστι καὶ τοὺς ἀναληπτικῶς ἀγομένους ποιεῖν καὶ μὴ πίνειν ἐπὶ τῷ δείπνῳ παραυτίκα , πρὶν πεφθῆναι ﻿ τὴν τροφήν · ἐμπλέει γὰρ τὰ σιτία πινόντων , ὡς μὴ ψαύειν αὐτῶν τὸ τῆς γαστρὸς σῶμα , μέσης ἱσταμένης τῆς ὑγρότητος . εἰ δὲ διψώδεις εἶεν , ἀπέχειν μὲν αὐτοὺς τὸ πάμπαν ἀνιαρόν τε ἅμα καὶ ἀλυσιτελές · ὀλίγον δὲ δοτέον ὡς παραμυθήσασθαι τὴν ἀνίαν καὶ πραῧναι τὸ δίψος . ἐπειδὰν δὲ πέψωσι τὴν τροφὴν , ἐπιτρέπειν αὐτάρκως πιεῖν · ἀναδίδοται γὰρ οὕτω πραξάντων τάχιστα . μετὰ δὲ τὸν ὕπνον , ἕωθεν μὲν ἀποπατήσαντα καὶ βραχύ τι περιπατήσαντα τρῖψαι συμμέτρως . ἡ δὲ σύμμετρος ἐπὶ τούτων τρίψις ἐστὶν , ὡς θερμῆναι τὸ σῶμα · κᾄπειτα αἰώραις χρηστέον · εἶτ’ αὖθις λουτέον τε καὶ τριπτέον ἐντὸς τοῦ μέσου τῆς ἡμέρας , ἢ πάντως γε περὶ τὸ μέσον ὡς ἱκανὸν γίγνεσθαι τὸ πρὸς τὴν ἑσπέραν διάστημα . τὸ δ’ ὅτι καὶ τῶν οἴκων ἐν οἷς ὁ ἀναλαμβανόμενος διαιτᾶται φροντιστέον ἐστὶν ἐν τοῖς μάλιστα , ὅπως μὴ ψυχρότεροι τοῦ προσήκοντος ἢ θερμότεροι γενηθῶσιν , οὐδὲν δέομαι λέγειν · ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα δυνατὸν ἑαυτῷ τινα χωρὶς ἡμῶν εὑρίσκειν , οὐ μόνον ἐκ τῶν ἐνταῦθα λελεγμένων ὁρμώμενον , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὑγιεινῆς πραγματείας . ἔστι γὰρ ἡ ἀναληπτικὴ δίαιτα μέση τῆς ὑγιεινῆς τε καὶ θεραπευτικῆς . ὥστε ἐκ τῶν καθ’ ἑκατέραν λεγομένων οὐδὲν ἔτι χαλεπὸν ἑαυτῷ τινα τὸ μέσον ἐξευρίσκειν . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ οὐχ ἓν εἶδος ἅπασι διαίτης ἐν ἔθει · τοῖς μὲν γὰρ ἅπαξ , τοῖς δὲ δὶς σιτεῖσθαι , καὶ τοῖς μὲν θᾶττον , τοῖς δ’ εἰς ἑσπέραν ἄρχεσθαι τῆς προσφορᾶς ἔθος ἐστί . καὶ δὴ καὶ τὰ ἐσθιόμενα τοῖς μὲν ἰχθύες εἰσὶ τὸ πλεῖστον ἢ ὅλως τὰ ἐκ τῆς θαλάττης , τοῖς δὲ λάχανα μᾶλλον ἢ ὅλως τὰ ἐκ κήπων τοῖς δὲ ὀπῶραι , τοῖς δὲ ὄσπρια , τοῖς δὲ ἀκρόδρυα , τοῖς δὲ κρέα τετραπόδων ζώων , ἄλλοις ἄλλα , τοῖς δὲ ὀρνίθων , ἄλλων ἄλλοις καὶ ταῦτα . καὶ δὴ καὶ τυρῷ καὶ γάλακτι χρῶνταί τινες , οἱ πλεῖστοι μὲν αἰγῶν τοὐπίπαν ἢ βοῶν , ἔνιοι δὲ καὶ ἑτέρων τινῶν . καὶ πίνουσιν οἱ μὲν θερμὸν , οἱ δὲ ψυχρόν · καὶ οἶνον ἢ πολὺν , ἢ ὀλίγον , ἢ οὐδόλως , ἢ τοῖον , ἢ τοῖον . εἰς ταῦτ’ οὖν ἐπανάγειν ἕκαστον εἰς ἅπερ εἴθισται . γέγραπται δὲ καὶ περὶ ἔθους ἀκριβέστερον ἰδίᾳ · καὶ νῦν ἀρκεῖ τό γε τοσοῦτον εἰπεῖν , ὡς οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ἀναληπτικῆς διαίτης , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς νόσους παμπόλλην μοῖραν εἰς ὕλης τροφῆς καὶ φαρμάκου ἔκλεξιν ἐκ τῶν ἐθῶν ἐστι λαβεῖν . ὁ μὲν γὰρ λόγος ὅλου τοῦ γένους ὑπαγορευτικώτερός ἐστι · τὰς δὲ ὕλας ἔκ τε τῶν ἄλλων ὧν εἶπον , ἀτὰρ οὐχ ἥκιστα καὶ ἐκ τῶν ἐθῶν ληπτέον . ἐπιβλέπειν δὲ καὶ τὰς τῶν φύσεων ἰδιότητας . οἶδα γοῦν τινας , εἰ διὰ τῆς νυκτὸς ὁτιοῦν ἀναγκασθεῖεν ἐγρηγορικὸν διαπράξασθαι , μηκέτι κοιμηθῆναι δυναμένους . ἐκείνοις οὖν οὐ χρὴ συμβουλεύειν ἐν τῇ νυκτὶ πίνειν , μή πως δι’ αὐτὸ τοῦτο περιπεσόντες ἀγρυπνίᾳ βλαβῶσι τὰ μέγιστα · ξηραίνει γὰρ ὅλου τοῦ σώματος τὴν ἕξιν ἡ ἀγρυπνία καὶ διὰ τοῦτό ἐστι βλαβερωτάτη τοῖς κατὰ ξηρότητα νοσοῦσιν . ἔνιοι δὲ εἰ γεύσαιντο πτισάνης , αὐτίκα ναυτιῶσιν · ἐνίοις δ’ ὀξύνεται ῥᾳδίως . ὅτι δὲ καὶ τὰ βόεια κρέα πέπτουσί τινες ῥᾳδίως , ἕν τι τῶν τεθρυλημένων ἐστί · καὶ ὡς ἄλλοι πρὸς ἄλλα βρώματά τε καὶ πόματα διάκεινται εὖ τε καὶ κακῶς . οὐ μόνον δ’ ἐκ τούτων , ἀλλὰ κᾀκ τῶν ὡρῶν τε καὶ χωρῶν εὐπορία τῆς ὕλης τῶν διαιτημάτων γίγνεται . καὶ ἤδη πολλοῖς τῶν πρὸ ἐμοῦ πρεσβυτέρων γέγραπται ταῦτα · διὸ κᾀγὼ παρατρέχω μὲν τὰ τοιαῦτα , μόνον ἀναμιμνήσκων αὐτῶν , ὑπὲρ τοῦ μηδὲν παραλείπεσθαι . τὸ παραλελειμμένον δὲ τοῖς νεωτέροις ἰατροῖς ἅπασιν ἐπέξειμι , τὸ τὰς διαθέσεις τῶν σωμάτων θεραπεύειν μεθόδῳ τῶν παλαιῶν , ὡς εἶπον καὶ πρόσθεν , ἀρξαμένων μὲν καλῶς , οὐ συντελεσάντων δὲ τὴν μέθοδον . ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἰτέον αὖθις . αἱ ξηραὶ δυσκρασίαι τῶν σωμάτων αὐτῶν ἁψάμεναι τῶν στερεῶν , εἰ μὲν περί τι μόριον συσταῖεν , ὥσπερ ὑπόκειται νῦν κατὰ τὴν γαστέρα , τελέως οὐκ ἄν ποτε θεραπευθεῖεν , οὐδ’ ἐπανέλθοιεν εἰς τὴν πρὸ τοῦ νοσῆσαι διάθεσιν . ἀλλ’ ὅπερ εἴωθε λέγεσθαι συνήθως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος διδαχθεῖσι τοῖς πολλοῖς , ὡς ἡ νόσος ἐκάκωσε τὴν γαστέρα καὶ ἀσθενῆ παρεσκεύασεν εἰς τὸν ἔπειτα βίον , ἐπὶ ταῖς τοιαύταις μάλιστα συμπίπτει δυσκρασίαις . γέροντος γὰρ οὗτοι ἴσχουσι γαστέρα πρὶν γηρᾶσαι · διὸ καὶ βλάπτονται ῥᾳδίως ὑπὸ σμικρῶν αἰτιῶν , ὥσπερ οἱ γέροντες , καὶ πέττειν οὐ δύνανται καλῶς · ἐξ οὗ συμβαίνει καὶ τὸ σύμπαν αὐτοῖς σῶμα χεῖρον ἴσχειν · οὕτως δὲ κᾂν ἄλλο τι πάθωσι μόριον , ἂν δὲ καὶ τὴν καρδίαν αὐτὴν , ἐν τάχει μαραίνονται · καὶ καλεῖ τὸν τοιοῦτον μαρασμὸν ὁ Φίλιππος ἐκ νόσου γῆρας . οὗτος μὲν οὖν ὁ μαρασμὸς ἐπὶ θάνατον ἄγει συντόμως · ἐφεξῆς δὲ καὶ ὁ ἀπὸ τοῦ ἥπατος ἀρξάμενος · εἶθ’ ὁ ἀπὸ τῆς γαστρός · οἱ δ’ ἐπ’ ἄλλοις μορίοις εἰς τοσοῦτον χρονιώτεροι εἰς ὅσον ἕκαστον αὐτῶν ἀκυρώτερόν ἐστι τῶν εἰρημένων . εἰ δὲ βραχύ τι τὸ τῆς καρδίας σῶμα ξηρανθείη , ταχύγηροι μὲν γίγνονται , διαρκοῦσι δ’ εἰς ἔτη πλείω τῶν ἰσχυρῶς βλαβέντων . μετὰ ταῦτα δ’ ἐφ’ ἥπατι καὶ γαστρὶ , καθάπερ εἴρηται , κᾀπὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἀνάλογον . ἀλλ’ ἥ γε δίαιτα κατὰ γένος ἡ αὐτὴ καὶ ταύτῃ τῇ ξηρότητι καὶ τῇ τὴν ὑγρότητα μόνην ἐκδαπανώσῃ , τὴν τρέφουσαν τὰ στερεά · καὶ πρὸς ταύταις γέ τοι τῇ τρίτῃ ῥηθείσῃ ξηρότητι κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον . εὐιατοτάτη δὲ πασῶν ἐστιν ἡ τετάρτη , καθ’ ἣν αἱ φλέβες ἐκκενοῦνται τῶν χυμῶν . καὶ μᾶλλον ὡς ψυχρότης ἕξεως ἡ τοιαύτη θεραπεύεται διάθεσις ἤπερ ὡς ξηρότης · καὶ ἵνα σαφέστερον εἴπω , τὸ μὲν τῆς ψύξεως ἐπικρατεῖ καὶ ὁ κίνδυνος ﻿ κατὰ τοῦτο . δευτέρα δ’ ἐστὶν ἡ ξηρότης , ὅθεν καὶ ἡ ἴασις ἑτοίμη τε καὶ ταχίστη . δύο γὰρ ἡμέραις εἴ τις αὐτοὺς διαιτήσειε πεφυλαγμένως θερμαίνων τε ἅμα τὰ μέτρια καὶ ἀνατρέφων ἀσφαλῶς , εὐθέως τῇ τρίτῃ προσίενται δίαιταν ἁδροτέραν ἀβλαβῶς · καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον τῇ τετάρτῃ καὶ τῇ πέμπτῃ . καὶ τοῦτο ἄρα ἦν τὸ ὑφ’ Ἱπποκράτους λεγόμενον , τὰ ἐν πολλῷ χρόνῳ λεπτυνόμενα νωθρῶς ἐπανατρέφειν , τὰ ἐν ὀλίγῳ ὀλίγως .
Lemmas: ἕτερος γάρ εἰμί ὁ ξηρότης ὁ ἐκ ὁ ὑγροπαγής οὐσία συνίστημι , ὁποῖος εἰμί πιμελή καί σάρξ , ἐκτήκω . καί τρίτος γε πρός οὗτος ὁ οἰκεῖος ὑγρότης , ἐκ ὅς τρέφω ὁ μόριον , τέλειος ἀπόλλυμι . περιέχω δέ αὐτός κατά πᾶς ὁ ζῷον ὁ μόριον δροσοειδής ἐν αὐτός παρασπείρω , καί λέγω πολλάκις ἤδη περί αὐτός ἑτέρωθι · οὗτος οὖν ἐντίθημι ὁ μόριον οὐ οἷος τε χωρίς τροφή · καί διά οὗτος χαλεπός ὁ τοιοῦτος εἰμί διάθεσις ὁ ἴασις · ἄλλος δέ ξηρότης εἰμί ὁ κατά ὁ ἀρτηρία καί φλέψ ὁ ἴδιος ἕκαστος ὁ μόριον συνίστημι . γίγνομαι δέ καί οὗτος δηλονότι κατά ὁ ὁ αἷμα ἔνδεια . ἅπας οὗτος ξηρότης ἔσχατος βλάπτω ὁ ὁ αὐστηρός ἔδεσμα καί πόμα καί φάρμακον προσφορά · ἐκδαπανάω γάρ εἰ καί τις λείπω ὁ ἐν αὐτός ὑγρότης ἔμφυτος , ὁ μέν ἐκπίνω , ὁ δέ ἐκθλίβω διά ὁ πόρος εἰς ὁ ἐντός εὐρύτης ὁ κοιλία , ὁ δέ ἐπί ὁ συνεχής μόριον διωθέω . θεραπεύω οὖν αὐτός προσήκω , ὁ μέν συνιζακίσκω ὁ πόρος ἀναπετάννυμι , ὁ δέ εἰς ὁ παράκειμαι μόριον διωθέω ἐπισπάω , ὑγραίνω τε τροφή πληρόω ὁ οἰκεῖος ὑγρότης ἕκαστος ὁ ὁμοιομερής , ὥσπερ καί ἐγώ ὁ ξηραίνω ὑπό ὁ ἰατρός θεραπεύω ἄνθρωπος . ἐν μέν γάρ ὁ κατά ὁ θερμός καί ψυχρός ἀντίθεσις μηδείς ἐπικρατέω ἐναργής ἔχω δυσκρασία μήτε κατά ὅλος ὁ σῶμα μήτε κατά ὁ γαστήρ , ξηρός δέ καί λεπτός ἱκανός γίγνομαι , ἐκ ὁ μή πέσσω καλός ἀτονέω ὁ κοιλία ἐπί ὁ κατά ξηρότης δυσκρασία . οὗτος γάρ ὁ μέν σκοπός ὁ θεραπεία εἰμί ὑγραίνω ὁ τε γαστήρ καί σύμπας ὁ σῶμα . τίς δέ ἐνέργεια χράω ὁ κατά μέρος , ἐπί τίς τε μάλα ὕλη ὑπέρ ὁ τυγχάνω ὁ σκοπός διέρχομαι ἀγαθός . οἴκημα μέν αὐτός παρασκευάζω ἐγγύς ὁ βαλανεῖον · τοιοῦτος δέ εἰμί , ὡς οἶδα , πολύς κατά ὁ ὁ πλούσιος οἰκία · ἐκ αὐτός δέ εὐθύς ἕωθεν εἰς ὁ βαλανεῖον εἰσφέρω ἐπί σινδών , ὅπως μή καταξηραίνω τε διά ἑαυτοῦ κινέω ἐκλύω τε πρό ὁ δέω καιρός · οὗτος γάρ ὁ μέν εἰς αὐτός ὁ διάθεσις συντελέω , ὁ δέ συντέμνω ὁ ἐν ὁ βαλανεῖον διατριβή . ἐπί , πολύς γάρ χρή ὁ ἄνθρωπος ἐνδιατρίβω ὁ ὕδωρ · καί διά οὗτος καί ὁ κολυμβήθρα ἀγαθός εἰμί ὁ μικρός πυέλος καί μάλα ὅσος πλησίον ὑπάρχω ὁ ἔξωθεν θύρα , ὡς μηδέ διά μακρός ὁ ἐκ ὁ ὕδωρ αὐτός πρός ἑκτός εἰμί φορά · οὐ γάρ δή ὁ ἀήρ ἐπί ὁ οὕτως ἔχω χρῄζω . εἰμί δέ ἀκριβής εὔκρατος ὁ ὕδωρ · ὁ μέν ψυχρός λανθάνω ψῦξις ἐναπεργάζομαι ὁ ἀσθενέω σῶμα , ὁ δέ θερμός συνάγω καί σφίγγω ὁ πόρος καί πυκνόω . ἐγώ δέ ἀνίημι καί χαλάω καί ἀνευρύνω δέω συνινζάνω αὐτός · ὅς ὁ ὁ εὔκρατος ὕδωρ ἐργάζομαι ποιότης · ἡδύς γάρ εἰμί προκαλέω ὁ φύσις ἐξαπλόω καί ἀποτείνω πανταχοῦ πρός ὁ τερπνός , ἀνάπαλιν ὁ ἄηδυς · ἀποχωρέω , γάρ ἀπό οὗτος καί φεύγω πρός ὁ βάθος . οὐδείς οὖν θαυμαστός ἐπί μέν ὁ ὁ ἀνιάω ὁμιλία πιλέω καί σφίγγω καί σκληρύνω ὁ σῶμα καί ὁ πόρος αὐτός συνάγω καί πυκνόω , ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἥδω ἕπομαι ὁ ἐναντίος · χέω μέν γάρ καί μαλάσσω ὁ σῶμα , ὁ πόρος δέ εὐρύνω . μετά δέ ὁ τοιοῦτος λουτρόν εὐθύς . δίδωμι ὄνειος γάλα ὁ ὄνος εἰς ὁ οἶκος εἰσάγω ἐν ὅς κατάκειμαι . πείθω γάρ ὡς μάλα μέν , εἰ αὐτός ὁ ἄνθρωπος οἷος τε εἰμί θηλάζω ὁ ὄνος , οὕτως ἄν θεραπεύω ταχύς οὗτος δέ ἔχω · ἀηδία ἐλαχύς χρόνος ὁμιλέω αὐτός ὁ πέριξ ἀήρ , ταχύς μεταβάλλω φύω , ὅμοιος ὁ σπέρμα · καί γάρ καί οὗτος χρόνος οὐδείς χρή διαμένω ἔξω ὁ οἰκεῖος ὄργανον , εἰ μέλλω ὁ ἑαυτοῦ φυλάσσω δύναμις · ἀλλά ἤ ἐν ὁ ὁ ἄρσην εἰμί μόριον , ἤ ὁ ὁ θῆλυς συνάπτω . καί δή καί ὁ γάλα καλός μέν εἰ ἐκ αὐτός ὁ θηλή ἐπισπάω τις , ὥσπερ Εὐρυφῶν καί Ἡρόδοτος καί Πρόδικος ἀξιόω · ὁ τοσοῦτος ἄρα θαρσέω αὐτός πρός ἀνάθρεψις σῶμα ὥστε καί ὁ ὑπό φθόη συντήκω κελεύω ἐντίθημι ὁ τιτθός ὁ γυνή ὁ θηλή βδάλλω ὁ γάλα . οὗτος δέ οὐ ὑπομένω ποιέω ὁ πολύς ἀγαθός εἰμί ὅτι ταχύς θερμός μεταφέρω ἐκ ὁ τιτθός εἰς ὁ κοιλία ὁ κάμνω αὐτός . ὁ μέν οὖν ἀνθρώπειος ὡς ἄν ὁμόφυλος ἀγαθός . ἐπεί δέ ὑπομένω ὁ πολλός γάλα γυνή προσφέρω δίκη παιδίον , ὡς ὄνος αὐτός δίδωμι ὄνειος γάλα . οὗτος γάρ εἰμί πᾶς ὁ ἄλλος ἀγαθός εἰς ὁ ἐνίστημι διάθεσις · λεπτός γάρ ὑπάρχω , ἦκα τε τυρόω καί ταχύς διαδίδωμι πανταχοῦ . δέω δέ ἄμφω οὗτος ὁ πάσχω ὁ γαστήρ · ὁ μέν μή τυρόω , διά ὁ κοινός χρεία · ἅπας γάρ βλάπτω οὗτος · ὁ διαδίδωμι δέ , διά τε ὁ δέω ταχύς θρέψις καί ὅτι μύω αὐτός ὁ διέξοδος . οὗτος τε οὖν δίδωμι αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί μέλι χλιαρός ὀλίγος ἐπιμείγνυμι αὐτός . μέγας δέ εἰμί φροντίς ἄμφω ὁ ἀρετή ἐν ὁ τοιοῦτος διάθεσις . ὁ μέν οὖν μέλι ὁ ξανθός ὁ χροιά καί ἡδύς ὁ ὀσμή καί καθαρός οὕτως ὡς ὅλος ﻿ διαυγέω καί γεύω ἐπί ὀλίγος δριμύς καί ἡδύς · εἰς τοσοῦτος τε συνίστημι ὡς ἐπαίρω ὁ δάκτυλος καταρρέω χαμᾶζε , συνεχής ἑαυτοῦ διαμένω ἅπας ἀγαθός . εἰ δέ ἀπορρήγνυμι κατά τις καί μή μένω συνεχής , ἐπί ὁ γῆ κατατείνω ἤτοι παχύς εἰμί ἤ λεπτός ἤ ἀνομοιομερής . ὀνομάζω δέ ἀνομοιομερής , ὥσπερ οὖν καί αὐτός ὄνομα ἐνδείκνυμι , ὁ σύγκειμαι ἐκ ἀνόμοιος μέρος . εὑρίσκω οὖν αὐτός διαθεάομαι ἤτοι παχύτης ἤ ὑγρότης ἐμφέρω ἔχω , οὐ ὅμοιος ἀλλήλων τε καί ὁ πᾶς . κηρώδης οὖν μέλι ὁ τε παχύς καί ὅς τοιοῦτος τις ἐμφέρω παχύτης . περιπτωματικός δέ καί ἀκατέργαστος καί δύσπεπτος ὁ τε ὑγρός ὅλος ὅς τε πολύς κατά ὁ μόριον κατασπείρω φαίνω σταγών ὑγρότης · ὅς δέ ἐμφέρω τις ἤ κηρός ποιότης , ἤ πρόπολις , ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος γεύω οὐ μόνος οὐ ἀγαθός , ἀλλά ἤδη καί φαῦλος . ὅλος γάρ οὐδείς ἐξέχω ἕτερος οὐδείς πρᾶγμα ἐν αὐτός χρή περιέχω ποιότης . διόπερ οὐδέ ὁ ὁ θύμος ὄζος ἐναργής ἐπαινέω · ἀκατέργαστος γάρ εἰμί οὗτος καί οὐ ἀκριβής πως μέλι · καίτοι τις οἶδα ὁ τοιοῦτος ἐπαινέω , ὥστε καί ὁ πιπράσκω ἔνιοι κόπτω ὁ θύμος ἐπιβάλλω , ὅπως αὐτός ὄζω καί δοκέω εἰμί καλός . ἀλλά ἐγώ ὁ μέν οὕτως ἀναιδής ὄζω οὐ ἐπαινέω · καί πολύς δή μάλα , εἰ ἐπεμβάλλω τις θύμον ὁ δέ ἀμυδρός τις ποιότης κατά ὀσμή ἤ γεῦσις φέρω οὐ μέμφομαι . κατά αὐτός δέ καί ὁ γάλα μηδείς ἔξωθεν ἐπιδείκνυμι ποιότης κατά ὀσμή ἤ γεῦσις · ἀλλά εἰμί γλυκύς μέν ὡς ἔνειμι μάλα καί συνεχής ἑαυτοῦ καί λαμπρός , ὡς γάλα πρέπω · πρό πᾶς δέ ὁμοιομερής εἰς ὅσος ἐγχωρέω γάλα γίγνομαι τοιοῦτος · τέλειος γάρ οὐ ἐπιδέχομαι ὁ ἀρετή , ὥσπερ ὁ μέλι ὁ ἀγαθός . ὅπως δέ εἰμί τοιοῦτος , καί τροφή ὁ ζῷον παρασκευάζω ἐπιτήδειος καί γυμνάσιον γυμνάζω σύμμετρος , καί εἰ τις θηλάζω πῶλος , ἀφαιρετέος . ὅτι δέ καί ἡλικία ὁ ἀκμαῖος εἰμί προσήκω πᾶς που δῆλος . ἐπιμέλω δέ καί ὅπως εὔπεπτος εἰμί , καταφρονέω ὁ γελάω , εἰ καί ὁ ὄνος διαιτέω μέλλω . εἰ γάρ ὁ περί Βαίνετος καί Πράσινος σπουδάζω ὀσφραίνομαι ὁ κόπρος ὁ ἵππος ἕνεκα ὁ γιγνώσκω πῶς κατεργάζομαι ὁ τροφή , ὡς ἐκ οὗτος ὁ ὅλος αὐτός εὐεξία κατανοέω , καί ἐγώ δήπου χρή πολύς δή μάλα εἰς ἄνθρωπος σωτηρία ἅπας προοράω ὁ τοιοῦτος , καί πόα τε παρέχω ὁ ζῷον μή λίαν ὑγρός καί χόρτος καί κριθή ὁ σύμμετρος · οὐ ἀμελέω δέ οὐδείς ψύχω καί ἀνατρίβω καί ἀπορρύπτω καί καθαίρω ὁ ὁ ὄνος σῶμα . εἰ μέν οὖν ἀποπατέω ὑγρός καί δυσώδης καί μετά φύσις μεστός φαίνω , πρόδηλος δήπουθεν ὡς οὐ πέσσω καλός · ὥστε ἤ τις ὁ τροφή ἀφαιρέω , ἤ προστίθημι ὁ γυμνάσιον , ἤ ὑπαλλάσσω χρή ὁ ποιότης , ἤ ὁ περί ὁ τρῖψις τε καί ψῦξις ἐπιμέλεια οὐ ὁ αὐτός ποιέω , σκληρός δέ ἀποπατέω ὁ ζῷον πρός ἐναντίος βλέπω ἐͅκείνω τις μετακοσμέω . ἐγώ γάρ εἰ πᾶς ὅσος χρή σκοπέω περί ὁ ζῷον ὅς ὁ γάλα χράω μέλλω ἑξῆς ἅπας λέγω , ὁ ὑγιεινός ὅλος ὑπομιμνῄσκω πραγματεία , ὅς ἀναγκαῖος μέν εἰμί γιγνώσκω ὁ χρηστός παρασκευάζω ὁ γάλα , λέγω δέ οὐ νῦν καιρός , ἑτέρωθι γε διαλέγω τέλειος ὑπέρ αὐτός . ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι . καί ἐγώ πάλιν ἀναμιμνῄσκω ὁ λούω τε καί ὁ γάλα προσφέρω . οὗτος οὖν ὁ ἄνθρωπος ἡσυχάζω ἐάω ἄχρι ὁ δεύτερος λουτρόν τρίβω τηνικαῦτα μέτριος τε ἅμα καί λιπαρής , εἰ ἀκριβής κατεργάζομαι ὁ δίδωμι γάλα ὁ ἐρυγή τε καί ὁ ὁ γαστήρ ὄγκος τεκμαίρομαι . σύμμετρος δέ ἀπό ὁ πρῶτος λουτρόν πρός ὁ δεύτερος , ὥρα ἰσημερινός τέσσαρες ἤ πέντε χρόνος , εἰ γε ὁ τρίτος ἔτι μέλλω λούω αὐτός , εἰ δέ μή , πολύς . λούω δέ ὁ τρίτος , ἐάν ἐθίζω εἰμί λουτρόν χράω πολύς · οὗτος γάρ καί χαίρω καί ὀνίνημι πολλάκις λούω . καί μέν δή καί ἐπαλείφω αὐτός ἔλαιον πρίν ἀμφιέννυμι κατά ἕκαστος λουτρόν · εἰς ἀνάθρεψις γάρ συντελέω καί οὗτος , καθά καί ὁ τρῖψις . λέγω δέ ὑπέρ ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ δύναμις ὁ λογισμός ἐν ὁ ὑγιεινός · οὐδείς μήν κακός ἀναμιμνῄσκω καί νῦν ἐπί κεφάλαιος αὐτός . εἴτε γάρ ὕδωρ ἐπιχέω θερμός εὔκρατος ὅστις μόριον ὁ σῶμα , εἴτε τρίβω , εἴτε λούω , εἴτε ὁπωσοῦν ἄλλος θερμαίνω , ὁράω γίγνομαι ὅς Ἱπποκράτης ἐπί ὁ ὕδωρ θερμός καταντλέω λέγω · ὁ μέν γάρ πρῶτος ἀείρω , ἔπειτα δέ ἰσχναίνω . διά οὗτος σαρκόω μέν ἐγώ βούλομαι ὁστισοῦν σῶμα μέχρι τοσοῦτος θερμαντέον ὡς εἰς ὄγκος ἀείρω . διαφορέω δέ καί κενόω μέχρι τοσοῦτος χρονιστέον ὡς ἰσχνόω ὁ πρότερος ὀγκόω . ἀκριβής δέ ὁ νόος προσέχω χρή ὁ ἐπιστατέω ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια καί μάλα ἐπί ὅς βούλομαι σαρκόω · ὁ μέν γάρ διαφορέω πλατύς ὁ καιρός , ὥστε οὐδέ ἑκών ἁμαρτάνω ἄν αὐτός · ὁ σαρκόω δέ ὀξύς · ὅταν γάρ πρῶτος ὀγκόω , τότε παύω χρή · ὁ δέ ὀγκόω οὗτος κατά ἕκαστος ὁ σῶμα ἴδιος εἰμί . οὐ γάρ οἷος τε ὁ ὁ λόγος πρόκειμαι νῦν ὁ ἰσχνός εἰς ὄγκος ἀφικνέομαι ὁ ὑγιαίνω ἴσος · ἀλλά ὅταν ἐπί ὀλίγος ἀείρω , διαφορέω παραυτίκα . χρή τοίνυν ἀκριβής ﻿ προσέχω ὁ νόος , ὅπως μή λανθάνω σύ παρέρχομαι ὁ καιρός . ἐάν γοῦν ἀνατρίβω ὁ ἄκρος ἰσχνός , ἀρκέω ὁ ἐρύθημα μόνος · ἐάν τε λούω , ὁ θερμαίνω μέτριος · ἐπέκεινα δέ ὅδε χρονίζω καταλύω μάλα ἤ τρέφω αὐτός . ἐπαλείφω δέ ἔλαιον μετά ὁ λουτρόν χάριν ὁ μή διαπνέω πολύς ὁ προσήκω , ἀλλά ἐμφράσσω ὁ δέρμα ὁ πόρος . εἰμί δέ ἄν εὐθύς αὐτός οὗτος ὁ μέν ξηρότης ἄκος , οἷος πρόβλημα δέ τις πρός ὁ ἐκ ὁ περιέχω βλάβη . καί εἰ μέν οὖν ἥδομαι ὁ γάλα , καί μετά ὁ δεύτερος αὐτός δίδωμι λουτρόν · εἰ δέ μή , πτισάνη ἀκριβής καθεψάω , ἤ χόνδρος ὡς πτισάνη κατασκευάζω . εἶτα αὖθις ἡσυχάζω πάλιν πρός ὁ τρίτος ἄγω λουτρόν ἤ ἄντικρυς ἐπί ὁ δεῖπνον . ἄρτος δέ εἰμί παρασκευάζω αὐτός κριβανίτης καθαρός ἐπιμελής μέν ὀπτάω , ἔχω δέ ζύμη τε καί ἅλς αὐτάρκης . ὄψον τε ὁ πετραῖος ἰχθῦς , ἤ ὀνίσκος ἐκ λευκός ζωμός . καί μήν καί ὁ πτερόν καί ὁ ὄρχις ὁ ἐν γάλα τρέφω ἀλεκτρυών ἐπιτήδειος , μή πάρειμι δέ οὗτος ἄλλος χράω . οὕτως δέ καί πέρδιξ καί στρουθός χράω ὁ ὄρειος τε καί μαλακόσαρκος , φυλάσσω δέ ὁ τε ἕλειος καί σκληρόσαρκος · συναιρέω δέ φημί , ὁ κεφάλαιος ὁ τροφή , εὔπεπτος εἰμί καί τρόφιμος , ἦκα δέ καί γλίσχρος καί περισσωματικός . τρόφιμος οὖν εἰμί ἅπας ὅς οἶδα ἔδεσμα χοίρειος κρέας , ἀλλά οὐ ὅμοιος ὁ λέγω εὔπεπτος καί χυμός γλίσχρος καί παχύς γεννητικός . οὐδέ γάρ οὐδέ ἄλλος οἷος τε διάκειμαι ὁ ἄκρος τρόφιμος . ἴσχω γάρ αὐτός χρή καί προσπλήσσω δυσαπόλυτος , οὐ διαρρέω ὑπό λεπτότης . οὐ μήν εἰς γε ὁ πάρειμι χρηστός . εἰ μέν γάρ ὁ τροφή ἑαυτοῦ πέσσω καί ἀναδίδωμι καί ὁ τρέφω ὁμοιόω , προσφύω ὁ πολύς ἀνάθρεψις δέω , τρόφιμος ἄν δέω σιτίον . ἐπεί δέ οὐ ἄλλος μέν εἰμί ὁ τρέφω δέω , ἄλλος δέ ὁ οὗτος κατεργάζομαι , ἀλλά ἑαυτοῦ τε ὁ τροφή ἐπισπάω ὁ τρέφω μέλλω , ἑαυτοῦ τε μεταβάλλω καί πέσσω καί προσφύω καί ἐξομοιόω , δισσός ἔχω σκοπός ὁ ὁ σιτίον ἐπιτηδειότης · εἷς μέν οὖν αὐτός ὁ σιτίον ὁ φύσις , ἕτερος δέ ὁ οἰκεῖος τε αὐτός καί σύμφυτος δύναμις . ἐκ οὖν ὁ λέγω εὔδηλος ὡς οὔτε ὁ τρόφιμος σιτίον ἀγαθός εἰς ὁ δέω σῶμα πολύς ἀνάθρεψις · οὐ γάρ ὑπάρχω ὁ τοιοῦτος ὁ πέσσω ῥᾴδιος · οὔτε ὁ εὔπεπτος , ὅτι γε μηδέ οὗτος δυνατός εἰμί τρόφιμος . ἐναντιόομαι οὖν ἀλλήλων ὁ σκοπός οὐ χρή ὁ ἕτερος ὁ ἀκρότης ὀριγνάομαι ἐπιλανθάνω ἕτερος παντάπασι , ἀλλά ἄμφω ἀεί μιμνῄσκω , εἰς ὅσος οἷος τε εἰμί μείγνυμι αὐτός . οὗτος μέν δή ἐγώ διαπαντός μιμνῄσκω ὁ παράγγελμα . οἶνος δέ ἐφεξῆς ποιότης τε καί ποσότης μνημονεύω , μέγας ἔχω εἰς ὁ τοιοῦτος δύναμις , ἐπειδή καί μόνος οὗτος ποτός χράω εἰμί φημί πᾶς ὁ ἀνάθρεψις δέω σῶμα ἄνευ ὁ πυρέσσω . εἰμί τοίνυν ὡς ἐν παράδειγμα μέν λέγω , οἷος ὁ Σαβῖνος μέν ἐπί ὁ Ἰταλία , Ἀρσύνιος δέ κατά ὁ Ἀσία , ὡς δέ τύπος τε καί ὅλος ὁ γένος περιλαμβάνω , ὁ ὑδατώδης μέν ἄλλος , βραχύς δέ ἔχω ὁ στῦψις . ὑδατώδης δέ οἶνος ὀνομάζω ὁ λεπτός καί λαμπρός ὁ λευκός , ὅς καί καθαρός καί ὀλιγοφόρος , ὡς Ἱπποκράτης καλέω . ὀλιγοφόρος δέ εἰμί , ὡς ἄν ἐν ὁ κεράννυμι , ὁ ὁ ὕδωρ μίξις ὀλίγιστος φέρω . τουτέστι ὁ ἀσθενής τε καί ὑδατώδης ὡς ἐν οἶνος · ὁ γάρ ἀνέχω ὕδωρ πολύς μίξις ἐν ὁ κεράννυμι σφοδρός εἰμί καί ἰσχυρός . ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος ὁ Ἱπποκράτης οἰνώδης . ἀλλά οὗτος μέν φυλάσσω , πλήσσω ὁ ἀσθενής δύναμις . ὁ δέ ὑδατώδης μέν , αὐστηρός δέ , ἐπιτήδειος , ὡς ἄν ὁ ὁ ὕδωρ ἐκφεύγω ἀσθένεια καί μηδέπω ὁ οἶνος βλάβη ἔχω . ἐκ οὗτος οὖν ὁ σκοπός εὑρίσκω αὐτός καί ὁ ἡλικία καί ὁ κρᾶσις . ὁ μέν γάρ νέος ὑδατώδης τε καί ἀσθενής πως ἤ ὡς οἶνος πρέπω , μετά καί ὁ δύσπεπτος εἰμί καί περισσωματικός . ὁ δέ πρέσβυς οἰνώδης τε καί ἰσχυρός ἤ ὡς ὁ πάρειμι ἁρμόζω . διό καί ταχύς ἔτος ἕξ ὁ εὐγενής Σαβῖνος οὐ ἐπιτήδειος , ἐμπλέω ἐπί πολύς ἐν τε ὁ στόμαχος καί ὁ γαστήρ καί κλύδων ἐργάζομαι . εὐγενής δέ ὀνομάζω ὁ αὐστηρός , ὅμοιος μέν Σαβῖνος , ὅμοιος δέ Ἀδριανός τε καί Ἀλβανός , ὅμοιος δέ Ἀρσύνιος τε καί Τιτακαζηνός , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος · λέγω γάρ ἐπί πολύς ὑπέρ ἅπας οἶνος ἴδιος . πρός οὗτος οὖν ἀναφέρω ὁ σκοπός καί ὁ πρός ὁ ὕδωρ αὐτός ποιέω κρᾶσις · ἔτι δέ ἄν μάλα ἀκριβής στοχάζομαι ὁ λέγω , εἰ ὁ ὁ ὕδωρ κακία ὁ κεφάλαιος διά μνήμη ἔχω · ἀρτέομαι δέ ἐκ ὁ ψυχρότης αὐτός πᾶς , διά ὅς ἐν ὁ ὑποχόνδριος τε μέχρι πολύς παραμένω καί κλύδων ἐργάζομαι καί πνευματόω καί διαφθείρω καί ὁ γαστήρ ἐκλύω ὁ τόνος , ὡς καί ὁ πέψις διά οὗτος κακός γίγνομαι · συμπράσσω δέ οὐδέ ὁ ἀνάδοσις ὁ τροφή οὐδείς ὅς τις καί ἄξιος λόγος . καί μέν γε καί ὁ ὁ προλέγω οἶνος ἀρετή ὁ νῦν λέγω κακία ἐκ ὑπεναντίος ὁ φύσις ἔχω · οὔτε γάρ ἐμφυσάω ὁ ὑποχόνδριος , ἀλλά εἰ καί φυσώδης πως εἰμί προστέλλω , οὔτε χρονίζω αὐτόθι ὁ ὁ θερμασία σύμμετρος , ὁ τε ὁδός ὁ ἀνάδοσις ἀνοίγνυμι , αὐτός τε συνεπωθέω ﻿ ἅμα καί συναναφέρω ὁ τροφή εἰς τάχος ὁ κατά ὁ ἀνάδοσις ἐνέργεια συντελέω , εὔχυμος τε εἰμί καί κατακεραστικός καί πεπτικός ὁ κατά γαστήρ τε καί φλέψ . αὐξάνω δέ καί ὁ δύναμις ὁ ὄργανον καί ὁ περίσσωμα πρός ὁ ἔκκρισις ποδηγέω . οὗτος ἄρα καί οὐρητικός ὁ ἄλλος οἶνος ὁ τοιοῦτος μάλα εἰμί , ὡς ἄν αὐτός τε ταχύς διέρχομαι ὁ σύμπας σῶμα καί ὁ περίσσωμα ὁ ῥύμη ὁ φορά ἑαυτοῦ συνεκκρίνω . λέγω μέν οὖν ἑτέρωθι τέλειος ὑπέρ ὁ ὁ οἶνος δύναμις , ὥσπερ γε καί περί ὁ ὁ σιτίον · καί χρή ὁ μέθοδος ὁ τέχνη ἐργάζομαι βούλομαι ἴδιος ὁ ὕλη ἅπας ἐκμανθάνω ὁ δύναμις μηκέτι κατά ἕκαστος πάθος ἀκούω ἀξιόω , ἀλλά αὐτός μόνος ἐπιγιγνώσκω ὁ ὁ θεραπεία εἶδος εὑρετικός εἰμί ὁ ἁρμόζω δίαιτα . ἐγώ δέ οὐ ὀκνέω , κήδω ὁ ἀληθής σπεύδω ἐκμανθάνω , ἐφάπτω καί ὁ τοιοῦτος διδασκαλία , ἕνεκα ὁ ὁ ἀγύμναστος ὁ λογισμός ἀπό ὁ καθόλου μεταβαίνω ἐπί ὁ κατά μέρος ὑπό ὁ παράδειγμα ποδηγέω . ὅσος οὖν ὑπόλοιπος εἰμί προστίθημι αὖθις . ὁ σκοπός ὁ ποσότης ἐπί μέν ὁ πόμα , ὡς μηδέ ποτέ ἐμπλέω ὁ γαστήρ καί κλύδων ἐργάζομαι τις αἴσθησις , ἐπί δέ ὁ σιτίον , μάλα μέν εἰ οἷος τε , μηδέ βαρύνω ποτέ αὐτός · χαλεπός δέ ὁ τοιοῦτος ἤ ἴσως ἀδύνατος , ἐν ἄτονος γαστήρ φυλάσσω παντάπασι , δεύτερος δέ ὅτι ταχύς παύω ὁ βάρος · ἐφεξῆς δέ διάτασις τε καί πνευμάτωσις ὑποχόνδριος φυλάσσω . εἰ μέν δή συμπίπτω τοιοῦτος τις κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα , ἀνάλογος ὁ μέγεθος ὁ σύμπτωμα ἀφαιρέω χρή ὁ σιτίον ἐπί ὁ ὑστεραῖος · εἰ δέ ἄμεμπτος ἅπας γίγνομαι , προστίθημι βραχύς τις . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος ἐπί ὁ τρίτος ἡμέρα ἤ ἀφαιρέω ἤ προστίθημι , ὁ προηγέομαι παραβάλλω . καί οὕτως ἄχρι πᾶς ἀναθρεπτικός τε καί ἀναληπτικός ἅπας διαπράσσω κίνησις , αἰώρησις καί περίπατος ἀνάλογος ὁ ὁ σῶμα ἐπίδοσις , προστίθημι καί ἄλλος πᾶς κατά ὁ ἀναληπτικός ὀνομάζω τρόπος , ὅς οὐ ὁ γένος διαφέρω ὁ νῦν ἐγώ ἐνίστημι , ἀλλά ὁ σύμπας ὡσαύτως ἔχω ἐπί ἐκεῖνος ὁ σῶμα , καθά ὁ γαστήρ ἐπί ὅδε . συμβαίνω δέ μάλα κατά ὁ χρόνιος ὁ ἀρρώστημα , ὅταν ὁ σύμφυτος ὑγρότης ἕκαστος μέρος , ἐκ ὅς πρῶτος τρέφω , κινδυνεύω μηκέτι εἰμί · ὁ μέν γάρ αὐτός ὁ στερεός σῶμα ξηρότης ὁ ἀδύνατος εἰμί ἐπανορθόω , καθά καί ὁ γῆρας , ὡς εἰͅν ὁ περί μαρασμός δείκνυμι λόγος · ὁ ὑγρότης δέ ἔͅν ἀπόλλυμι τέλειος , οἷος τε γεννάω κατά ὁ λέγω ἄρτιος δίαιτα . ἐν μέν οὖν ὁ ἄλλος ἀνάληψις οὐδείς ἐξαιρετός ὁ γαστήρ πάσχω · ἐν δέ ὁ νῦν πρόκειμαι διάθεσις ὁ νόσημα μέν εἰμί ὁ γαστήρ , λεπτύνω δέ ὁ χρόνος ὁ σύμπας σῶμα μή καλός τρέφω · εὔλογος οὖν ἀκριβής δέω δίαιτα ὅδε , διά ὁ περί ὁ πέψις ἄρρωστος , ἀλλά ὅταν γε ἀγαθός γίγνομαι , κατά βραχύς μετάγω αὐτός ἐπί ὁ ἀναθρεπτικός καί ἀναληπτικός ὀνομάζω ἀγωγή . γίγνομαι δέ ἄν οὗτος τρῖψις τε πολύς ἤ πρόσθεν αἰώρησις τε χράω . ὑπαλλάσσω δέ ἐν οὗτος χρή καί ὁ τροφή ὁ τε ποσός καί ὁ ποιός , ὡς καί πολύς καί ἰσχυρός σιτίον ὁ ἔμπροσθεν δίδωμι . καί ὁ χρόνος δέ προέρχομαι , ὅταν ἤδη πλησίον ἥκω ὁ ὑγιεινός κατάστασις , ἀποχωρέω πτισάνη καί γάλα · ἔτι δέ ὁ ἐκ χόνδρος ῥόφημα ἐπί ὁ συνήθης προσάγω σιτίον · εἶτα καί ὁ ἰχθῦς ἀφαιρέω , εἰ μή διά ἔθος εἰμί , ἐπί ὁ πτηνός διαιτάω · ἐδωδή τε χοίρειος κρέας , ἄρχω μέν ἀπό πούς ἐν πτισάνη καθεψάω · μετά οὗτος δέ καί ὁ κωλήν ἄν λαμβάνω καλός , ἔπειτα ἤδη καί ἄλλος μόριον · ὁ μέν πρῶτος ἱερεῖον νέος καί , εἰ χειμών εἰμί , πρό εἷς ἡμέρα σφάζω · ὁ γάρ ἕωλος εὔπεπτος εἰμί ὁ πρόσφατος . θέρος δέ ἀρκέω θύω μέν ἕωθεν ὁ ἱερεῖον , ἐσθίω δέ περί δυσμή ἥλιος · πειράω γάρ ἄχρι πᾶς μέν διαφυλάσσω ὅς παραινέω ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ἡνίκα εἰς ἑσπέρα ἀξιόω , δίδωμι ὁ ἰσχυρός τροφή , οὐ μικρός ἀγαθός ἀπολαμβάνω ὁ οὕτως διαιτάω · γιγνώσκω δέ ἐπισκοπέω ἀκριβής · ἀγαθός γάρ ἐπί ἀρχή ἀνάγω ὁ λόγος . ἐπειδή δέω μέν ὁ οὕτως ἔχω ὅτι πολύς ὁ τρέφω , οὐ δύναμαι δέ πέσσω οὐδέ ὁ μέτριος , κατά βραχύς καί πολλάκις ἀγαθός αὐτός δίδωμι . διά οὗτος οὖν οὐ μόνος ἅπαξ οὐ οἷος τε εἰμί τρέφω αὐτός ἱκανός , ἀλλά οὐδέ δίς , ἕως ἄν εἰμί ἰσχνός · καί διά οὗτος ὁ αἰτία εἴωθα τρίς αὐτός τρέφω . ὅταν μέντοι ἀγαθός ἑαυτοῦ ἐναργής ἤδη φαίνω γίγνομαι , ἀρκέω καί δίς αὐτός τρέφω . τοσοῦτος οὖν εὔλογος εἰμί αὐτός ὁ πρῶτος τροφή , ὡς ἀκριβής ἅπας πέσσω πρίν ἤ ὁ δεύτερος λαμβάνω . οὗτος δέ οὐ οἷος τε ὁ ἰσχυρός ὑπάρχω . λαμβάνω οὖν ἀσθενής ὁ πρῶτος , ὡς πέσσω τε ταχύς καί ὑπέρχομαι αὐτός ὁ περίσσωμα καί κενός καί καθαρός ὁ γαστήρ ὁ δεύτερος δίδωμι τροφή . ἀλλά ἐπεί μή μόνος ἡσυχία καί ὕπνος , ἀλλά καί χρόνος μακρός ἐκδέχομαι ὁ οὗτος οἰκονομία , εὔλογος ὅσος ὁ σιτίον ἰσχυρός κατά οὗτος μάλα δίδωμι ὁ καιρός . ἀμέλει καί ὁ ἀθλέω οὕτως πράσσω ἅπας , οὐ λόγος μόνος ἐξευρίσκω αὐτός τις , ἀλλά καί ὁ πολυχρόνιος πεῖρα μαρτυρέω . καί μέντοι καί ὅς ἐκεῖνος πράσσω , οὐδείς κακός εἰμί καί ὁ ἀναληπτικός ἄγω ποιέω καί μή πίνω ἐπί ὁ δεῖπνον παραυτίκα , πρίν πέσσω ﻿ ὁ τροφή · ἐμπλέω γάρ ὁ σιτίον πίνω , ὡς μή ψαύω αὐτός ὁ ὁ γαστήρ σῶμα , μέσος ἵστημι ὁ ὑγρότης . εἰ δέ διψώδης εἰμί , ἀπέχω μέν αὐτός ὁ πάμπαν ἀνιαρός τε ἅμα καί ἀλυσιτελής · ὀλίγος δέ δίδωμι ὡς παραμυθέομαι ὁ ἀνία καί πραύνω ὁ δίψος . ἐπειδάν δέ πέσσω ὁ τροφή , ἐπιτρέπω αὔταρκος πίνω · ἀναδίδωμι γάρ οὕτως πράσσω ταχύς . μετά δέ ὁ ὕπνος , ἕωθεν μέν ἀποπατέω καί βραχύς τις περιπατέω τρίβω σύμμετρος . ὁ δέ σύμμετρος ἐπί οὗτος τρῖψις εἰμί , ὡς θερμαίνω ὁ σῶμα · ᾄπειτη αἰώρα χράω · εἶτα αὖθις λουτέον τε καί τριπτέον ἐντός ὁ μέσος ὁ ἡμέρα , ἤ πάντως γε περί ὁ μέσος ὡς ἱκανός γίγνομαι ὁ πρός ὁ ἑσπέρα διάστημα . ὁ δέ ὅτι καί ὁ οἶκος ἐν ὅς ὁ ἀναλαμβάνω διαιτάω φροντίζω εἰμί ἐν ὁ μάλα , ὅπως μή ψυχρός ὁ προσήκω ἤ θερμός γίγνομαι , οὐδείς δέω λέγω · ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος δυνατός ἑαυτοῦ τις χωρίς ἐγώ εὑρίσκω , οὐ μόνος ἐκ ὁ ἐνταῦθα λέγω ὁρμάω , ἀλλά καί ἐκ ὁ ὑγιεινός πραγματεία . εἰμί γάρ ὁ ἀναληπτικός δίαιτα μέσος ὁ ὑγιεινός τε καί θεραπευτικός . ὥστε ἐκ ὁ κατά ἑκάτερος λέγω οὐδείς ἔτι χαλεπός ἑαυτοῦ τις ὁ μέσος ἐξευρίσκω . ὁ τε γάρ ἄλλος καί οὐ εἷς εἶδος ἅπας δίαιτα ἐν ἔθος · ὁ μέν γάρ ἅπαξ , ὁ δέ δίς σιτέω , καί ὁ μέν ταχύς , ὁ δέ εἰς ἑσπέρα ἄρχω ὁ προσφορά ἔθος εἰμί . καί δή καί ὁ εἰσθέω ὁ μέν ἰχθῦς εἰμί ὁ πολύς ἤ ὅλος ὁ ἐκ ὁ θάλασσα , ὁ δέ λάχανον μάλα ἤ ὅλος ὁ ἐκ κῆπος ὁ δέ ὀπώρα , ὁ δέ ὄσπριον , ὁ δέ ἀκρόδρυα , ὁ δέ κρέας τετράπους ζῷον , ἄλλος ἄλλος , ὁ δέ ὄρνις , ἄλλος ἄλλος καί οὗτος . καί δή καί τυρός καί γάλα χράω τις , ὁ πολύς μέν αἴξ ἐπίπαν ἤ βοῦς , ἔνιοι δέ καί ἕτερος τις . καί πίνω ὁ μέν θερμός , ὁ δέ ψυχρός · καί οἶνος ἤ πολύς , ἤ ὀλίγος , ἤ οὔδολος , ἤ τοῖος , ἤ τοῖος . εἰς οὗτος οὖν ἐπανάγω ἕκαστος εἰς ὅς ἐθίζω . γράφω δέ καί περί ἔθος ἀκριβής ἴδιος · καί νῦν ἀρκέω ὁ γε τοσοῦτος λέγω , ὡς οὐ μόνος ἐπί ὁ ἀναληπτικός δίαιτα , ἀλλά καί κατά ὁ νόσος πάμπολυς μοῖρα εἰς ὕλη τροφή καί φάρμακον ἔκλεξις ἐκ ὁ ἔθος εἰμί λαμβάνω . ὁ μέν γάρ λόγος ὅλος ὁ γένος ὑπαγορευτικός εἰμί · ὁ δέ ὕλη ἐκ τε ὁ ἄλλος ὅς λέγω , ἀτάρ οὐ ἦκα καί ἐκ ὁ ἔθος λαμβάνω . ἐπιβλέπω δέ καί ὁ ὁ φύσις ἰδιότης . οἶδα γοῦν τις , εἰ διά ὁ νύξ ὁστισοῦν ἀναγκάζω ἐγρηγορικός διαπράσσω , μηκέτι κοιμάω δύναμαι . ἐκεῖνος οὖν οὐ χρή συμβουλεύω ἐν ὁ νύξ πίνω , μή πως διά αὐτός οὗτος περιπίπτω ἀγρυπνία βλάπτω ὁ μέγας · ξηραίνω γάρ ὅλος ὁ σῶμα ὁ ἕξις ὁ ἀγρυπνία καί διά οὗτος εἰμί βλαβερός ὁ κατά ξηρότης νοσέω . ἔνιοι δέ εἰ γεύω πτισάνη , αὐτίκα ναυτιάω · ἔνιοι δέ ὀξύνω ῥᾴδιος . ὅτι δέ καί ὁ βόειος κρέας πέσσω τις ῥᾴδιος , εἷς τις ὁ θρυλέω εἰμί · καί ὡς ἄλλος πρός ἄλλος βρῶμα τε καί πόμα διάκειμαι εὖ τε καί κακός . οὐ μόνος δέ ἐκ οὗτος , ἀλλά ᾀ ὁ ὥρα τε καί χώρα εὐπορία ὁ ὕλη ὁ διαίτημα γίγνομαι . καί ἤδη πολύς ὁ πρό ἐγώ πρέσβυς γράφω οὗτος · διό ἐͅγώ παρατρέχω μέν ὁ τοιοῦτος , μόνος ἀναμιμνῄσκω αὐτός , ὑπέρ ὁ μηδείς παραλείπω . ὁ παραλείπω δέ ὁ νεώτερος ἰατρός ἅπας ἐπεξέρχομαι , ὁ ὁ διάθεσις ὁ σῶμα θεραπεύω μέθοδος ὁ παλαιός , ὡς λέγω καί πρόσθεν , ἄρχω μέν καλός , οὐ συντελέω δέ ὁ μέθοδος . ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι αὖθις . ὁ ξηρός δυσκρασία ὁ σῶμα αὐτός ἅπτω ὁ στερεός , εἰ μέν περί τις μόριον συνίστημι , ὥσπερ ὑπόκειμαι νῦν κατά ὁ γαστήρ , τέλειος οὐ ἄν ποτέ θεραπεύω , οὐδέ ἐπανέρχομαι εἰς ὁ πρό ὁ νοσέω διάθεσις . ἀλλά ὅς εἴωθα λέγω συνήθης ὑπό αὐτός ὁ πρᾶγμα διδάσκω ὁ πολύς , ὡς ὁ νόσος κακόω ὁ γαστήρ καί ἀσθενής παρασκευάζω εἰς ὁ ἔπειτα βίος , ἐπί ὁ τοιοῦτος μάλα συμπίπτω δυσκρασία . γέρων γάρ οὗτος ἴσχω γαστήρ πρίν γηράω · διό καί βλάπτω ῥᾴδιος ὑπό μικρός αἰτία , ὥσπερ ὁ γέρων , καί πέσσω οὐ δύναμαι καλός · ἐκ ὅς συμβαίνω καί ὁ σύμπας αὐτός σῶμα κακός ἴσχω · οὕτως δέ ἔͅν ἄλλος τις πάσχω μόριον , ἐάν δέ καί ὁ καρδία αὐτός , ἐν τάχος μαραίνω · καί καλέω ὁ τοιοῦτος μαρασμός ὁ Φίλιππος ἐκ νόσος γῆρας . οὗτος μέν οὖν ὁ μαρασμός ἐπί θάνατος ἄγω σύντομος · ἐφεξῆς δέ καί ὁ ἀπό ὁ ἧπαρ ἄρχω · εἶτα ὁ ἀπό ὁ γαστήρ · ὁ δέ ἐπί ἄλλος μόριον εἰς τοσοῦτος χρόνιος εἰς ὅσος ἕκαστος αὐτός ἄκυρος εἰμί ὁ λέγω . εἰ δέ βραχύς τις ὁ ὁ καρδία σῶμα ξηραίνω , ταχύγηρος μέν γίγνομαι , διαρκέω δέ εἰς ἔτος πολύς ὁ ἰσχυρός βλάπτω . μετά οὗτος δέ ἐπί ἧπαρ καί γαστήρ , καθά λέγω , εἰͅπί ὁ ἄλλος ἅπας ἀνάλογος . ἀλλά ὁ γε δίαιτα κατά γένος ὁ αὐτός καί οὗτος ὁ ξηρότης καί ὁ ὁ ὑγρότης μόνος ἐκδαπανάω , ὁ τρέφω ὁ στερεός · καί πρός οὗτος γε τοι ὁ τρίτος λέγω ξηρότης κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος . εὐίατος δέ πᾶς εἰμί ὁ τέταρτος , κατά ὅς ὁ φλέψ ἐκκενόω ὁ χυμός . καί μάλα ὡς ψυχρότης ἕξις ὁ τοιοῦτος θεραπεύω διάθεσις ἤ ὡς ξηρότης · καί ἵνα σαφής λέγω , ὁ μέν ὁ ψῦξις ἐπικρατέω καί ὁ κίνδυνος ﻿ κατά οὗτος . δεύτερος δέ εἰμί ὁ ξηρότης , ὅθεν καί ὁ ἴασις ἑτοῖμος τε καί ταχύς . δύο γάρ ἡμέρα εἰ τις αὐτός διαιτέω πεφυλαγμένως θερμαίνω τε ἅμα ὁ μέτριος καί ἀνατρέφω ἀσφαλής , εὐθύς ὁ τρίτος προσίημι δίαιτα ἁδρός ἀβλαβής · καί πολύς δή μάλα ὁ τέταρτος καί ὁ πέμπτος . καί οὗτος ἄρα εἰμί ὁ ὑπό Ἱπποκράτης λέγω , ὁ ἐν πολύς χρόνος λεπτύνω νωθρός ἐπανατρέφω , ὁ ἐν ὀλίγος ὀλίγος .