galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.19
Ἐκλέξῃ δ’ ὕλην ἐπιτήδειον τοῖς ὀφθαλμοῖς μετὰ τοῦ φροντίζειν δηλονότι καὶ τοῦ μὴ παραῤῥεῖν ἔσω τὸ φάρμακον εἰς τοὺς χιτῶνας αὐτῶν . ὅθεν ἀμείνω τὰ ξηρὰ , περὶ ὧν ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἐν ταῖς ἡμετέραις τῶν φαρμάκων πραγματείαις λέλεκται . νυνὶ γὰρ , ὅπερ ἔφην , ἀρκεῖ μόνα τὰ γένη διεξέρχεσθαι τῶν φαρμάκων , ἄνευ τῶν κατὰ μέρος ὑλῶν , ὅπως μὴ πολλάκις ἀναγκαζοίμην ὑπὲρ αὐτῶν λέγειν . ὅσα μὲν τοίνυν ἀλλότρια τῆς κατὰ φύσιν ἐστὶ διοικήσεως , ἐξαρεῖν ὅλα αὐτὰ προσήκει · ὅσα δ’ οἰκεῖα μὲν , ἀλλὰ διέφθαρταί πως , ἀνασώζειν αὐτὰ , καθόσον ἐνδέχεται . λέλεκται δ’ ἔμπροσθεν ὡς ἐπαμφοτερίζει τινά . λέλεκται δὲ ὡς καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἔνια ταῖς οὐσίαις ὅλαις ἐστὶν ἀλλότρια , λογικῆς ζητήσεως οὐκ ἐς τὴν θεραπείαν χρησίμης οὔσης κατὰ τοῦτον τὸν τόπον ἐπ’ ἐνίων παθῶν . τὸ γάρ τοι πτερύγιον ὅτι μὲν ἀλλότριόν ἐστι τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως εὔδηλον εἶναι νομίζω πᾶσιν · οὐ μὴν ἀλλότριόν γε κατὰ τὴν οὐσίαν ἐστὶν , ὥσπερ ἀθέρωμα καὶ μελικηρίς . ἴασις δὲ καὶ τούτου μικροῦ μὲν ὄντος ἔτι καὶ μαλακοῦ διὰ τῶν ῥυπτόντων φαρμάκων , οἷά πέρ ἐστι καὶ τὰ τραχωματικὰ καλούμενα · μεγάλου δὲ καὶ σκληροῦ γενομένου διὰ χειρουργίας . ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ὑδατίδων τὰς μεγάλας θεραπευτέον · τὰς μικρὰς δὲ τὰ ξηραντικὰ τῶν φαρμάκων ὀνίνησι . τὸ δὲ χαλάζιον , ἔστι γὰρ ἕν τι καὶ τοῦτο τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς γινομένων , ὅλῳ τῷ γένει παρὰ φύσιν ὑπάρχον ἐκκόπτεσθαι δεῖται . οὕτω δὲ καὶ τὸ πῦον ὑπὸ τῶν ὑποπύων ὀνομαζομένων ὀφθαλμῶν · ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὡς τὰ πολλὰ διαφορεῖται φαρμάκοις . ὑπόχυμα δὲ ἀρχόμενον μὲν διαφορεῖται , σύστασιν δ’ ἱκανὴν λαβὸν οὐκέτι . τῶν καθ’ ἡμᾶς δέ τις ὀφθαλμικῶν Ἰοῦστος ὄνομα καὶ διὰ κατασείσεως τῆς κεφαλῆς πολλοὺς τῶν ὑποπύων ἐθεράπευσε , καθίζων μὲν αὐτοὺς ὀρθίους ἐπὶ δίφρου , περιλαμβάνων δὲ τὴν κεφαλὴν ἑκατέρωθεν ἐκ τῶν πλαγίων , εἶτα διασείων οὕτως ὥσθ’ ὁρᾷν ἡμᾶς ἐναργῶς κάτω χωροῦν τὸ πῦον . ἔμενε δὲ κάτω καίτοι τῶν ὑποχυμάτων μὴ μενόντων , εἰ μὴ πάνυ τις ἀκριβῶς αὐτὰ σφηνώσειε διὰ τὸ βαρὺ τῆς οὐσίας . κουφότερον γάρ ἐστιν , ὡς ἂν εἴποι τις εἰκάζων , ἢ νεφελωδέστερον τὸ ὑπόχυμα τοῦ πύου · πλὴν ὅσα καὶ τούτων αὐτῶν ἔνια , λέγω δὴ τῶν ὑποχυμάτων , ὀῤῥωδεστέρας ὑγρότητος ἐστίν . ἃ δὴ καὶ περικεντούντων διαλύεται μὲν ἐν τῷ παραυτίκα , χρόνῳ δ’ ὕστερον οὐ μακρῷ καθάπερ τις ἰλὺς ὑποχωρεῖ κάτω . τὸ δ’ ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς πῦον ὅταν διαφορῆσαι βουλώμεθα , τοῖς διὰ σμύρνης μάλιστα κολλυρίοις χρηστέον , ἃ δὴ καὶ καλοῦσιν ἰδίως διάσμυρνα · τούτων δ’ ἧττον , ἄμεινον δὲ τῶν ἄλλων ἐνεργεῖ τὰ διὰ λιβάνου , τὰ δ’ ἱκανῶς ξηραίνοντα παραχρῆμα μὲν ἱκανῶς ἐκκενοῖ , τὸ δ’ ὑπόλοιπον πήγνυσι δυσλύτως , ὡς ἐπὶ τῶν σκιῤῥουμένων ἔμπροσθεν εἴρηται . πολλάκις δὲ πῦον ἀθρόως ἐκενώσαμεν διελόντες τὸν κερατοειδῆ μικρὸν ὑπεράνω τοῦ χωρίου , καθ’ ὃ συμφύονται πρὸς ἀλλήλους ἅπαντες οἱ χιτῶνες . ὀνομάζουσι δὲ ἔνιοι μὲν ἴριν , ἔνιοι δὲ στεφάνην τὸ χωρίον . ὥστε καὶ τοῦτο τὸ πάθημα τοῖς τρισὶν ὑποπίπτει τρόποις τῆς κενώσεως καὶ διὰ χειρουργίας ἀθρόως ἐκκενούσης καὶ διὰ φαρμάκου κατὰ βραχὺ καὶ πρὸς ἀκυρώτερον ἀπαγόμενον τόπον , ὡς ἐν ταῖς κατασείσεσι . τοῦ γένους δ’ εἰσὶν , ὡς ἔφην , τῶν ὅλαις ταῖς οὐσίαις παρὰ φύσιν ἐχόντων καὶ αἱ ἀσκαρίδες , αἵ θ’ ἕλμινθες , εἴτ’ οὖν στρογγύλαι τινές εἰσιν εἴτε καὶ πλατεῖαι . διὸ καὶ τελέως αὐτὰς ἐξαιρεῖν χρὴ τοῦ σώματος . ἐξαιρήσεις δὲ ἀποκτείνας . ἀποκτενεῖς δὲ τοῖς πικροῖς φαρμάκοις · ζῶσαι μὲν γὰρ ἀντέχονται τῶν ἐντέρων , ἀποθανοῦσαι δὲ συνεκκενοῦνται τῇ κόπρῳ . συνεκκενοῦνται δὲ ζῶσαι μὲν ἔτι σκοτωθεῖσαι καὶ ὡς ἄν εἴποι τις ἡμιθνῆτες γινόμεναι . τὰς μὲν οὖν στρογγύλας ἕλμινθας ἱκανὸν ἀποκτεῖναι ἀψίνθιον . ἡ πλατεῖα δὲ ἰσχυροτέρων δεῖται φαρμάκων , ὁποῖόν ἐστι καὶ ἡ πτέρις , ἔτι δὲ καὶ ἡ καλουμένη ἀσκαρίς . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τῶν φαρμάκων εὐπορίας οὐ νῦν πρόκειται λέγειν . ἐνταῦθα οὖν ἤδη τελευτάτω καὶ οὗτος ὁ λόγος .
Lemmas: ἐκλέγω δέ ὕλη ἐπιτήδειος ὁ ὀφθαλμός μετά ὁ φροντίζω δηλονότι καί ὁ μή παραρρέω ἔσω ὁ φάρμακον εἰς ὁ χιτών αὐτός . ὅθεν ἀγαθός ὁ ξηρός , περί ὅς ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ἐν ὁ ἡμέτερος ὁ φάρμακον πραγματεία λέγω . νυνί γάρ , ὅς φημί , ἀρκέω μόνος ὁ γένος διεξέρχομαι ὁ φάρμακον , ἄνευ ὁ κατά μέρος ὕλη , ὅπως μή πολλάκις ἀναγκάζω ὑπέρ αὐτός λέγω . ὅσος μέν τοίνυν ἀλλότριος ὁ κατά φύσις εἰμί διοίκησις , ἐξαίρω ὅλος αὐτός προσήκω · ὅσος δέ οἰκεῖος μέν , ἀλλά διαφθείρω πως , ἀνασῴζω αὐτός , καθόσον ἐνδέχομαι . λέγω δέ ἔμπροσθεν ὡς ἐπαμφοτερίζω τις . λέγω δέ ὡς καί ὁ ἀλλότριος ἔνιοι ὁ οὐσία ὅλος εἰμί ἀλλότριος , λογικός ζήτησις οὐ εἰς ὁ θεραπεία χρήσιμος εἰμί κατά οὗτος ὁ τόπος ἐπί ἔνιοι πάθος . ὁ γάρ τοι πτερύγιον ὅτι μέν ἀλλότριος εἰμί ὁ ὑγιεινός κατάστασις εὔδηλος εἰμί νομίζω πᾶς · οὐ μήν ἀλλότριος γε κατά ὁ οὐσία εἰμί , ὥσπερ ἀθέρωμα καί μελικηρίς . ἴασις δέ καί οὗτος μικρός μέν εἰμί ἔτι καί μαλακός διά ὁ ῥύπτω φάρμακον , οἷος περ εἰμί καί ὁ τραχωματικός καλέω · μέγας δέ καί σκληρός γίγνομαι διά χειρουργία . ὅμοιος δέ καί ὁ ὑδατίς ὁ μέγας θεραπεύω · ὁ μικρός δέ ὁ ξηραντικός ὁ φάρμακον ὀνίνημι . ὁ δέ χαλάζιον , εἰμί γάρ εἷς τις καί οὗτος ὁ ἐν ὀφθαλμός γίγνομαι , ὅλος ὁ γένος παρά φύσις ὑπάρχω ἐκκόπτω δέω . οὕτως δέ καί ὁ πυός ὑπό ὁ ὑπόπυος ὀνομάζω ὀφθαλμός · ἀλλά οὗτος μέν ὡς ὁ πολύς διαφορέω φάρμακον . ὑπόχυμα δέ ἄρχω μέν διαφορέω , σύστασις δέ ἱκανός λαμβάνω οὐκέτι . ὁ κατά ἐγώ δέ τις ὀφθαλμικός Ἰοῦστος ὄνομα καί διά κατάσεισις ὁ κεφαλή πολύς ὁ ὑποπυίω θεραπεύω , καθίζω μέν αὐτός ὄρθιος ἐπί δίφρος , περιλαμβάνω δέ ὁ κεφαλή ἑκατέρωθεν ἐκ ὁ πλάγιον , εἶτα διασείω οὕτως ὥστε ὁράω ἐγώ ἐναργής κάτω χωρέω ὁ πυός . μένω δέ κάτω καίτοι ὁ ὑπόχυμα μή μένω , εἰ μή πάνυ τις ἀκριβής αὐτός σφηνόω διά ὁ βαρύς ὁ οὐσία . κοῦφος γάρ εἰμί , ὡς ἄν λέγω τις εἰκάζω , ἤ νεφελώδης ὁ ὑπόχυμα ὁ πύον · πλήν ὅσος καί οὗτος αὐτός ἔνιοι , λέγω δή ὁ ὑπόχυμα , ὀρρώδης ὑγρότης εἰμί . ὅς δή καί περικεντέω διαλύω μέν ἐν ὁ παραυτίκα , χρόνος δέ ὕστερον οὐ μακρός καθά τις ἰλύς ὑποχωρέω κάτω . ὁ δέ ἐν ὁ ὀφθαλμός πυός ὅταν διαφορέω βούλομαι , ὁ διά σμύρνα μάλα κολλύριον χράω , ὅς δή καί καλέω ἴδιος διάσμυρνον · οὗτος δέ ἥσσων , ἀγαθός δέ ὁ ἄλλος ἐνεργέω ὁ διά λίβανος , ὁ δέ ἱκανός ξηραίνω παραχρῆμα μέν ἱκανός ἐκκενόω , ὁ δέ ὑπόλοιπος πήγνυμι δύσλυτος , ὡς ἐπί ὁ σκιρρέω ἔμπροσθεν λέγω . πολλάκις δέ πυός ἀθρόος κενόω διαιρέω ὁ κερατοειδής μικρός ὑπεράνω ὁ χωρίον , κατά ὅς συμφύω πρός ἀλλήλων ἅπας ὁ χιτών . ὀνομάζω δέ ἔνιοι μέν ἴρις , ἔνιοι δέ στεφάνη ὁ χωρίον . ὥστε καί οὗτος ὁ πάθημα ὁ τρεῖς ὑποπίπτω τρόπος ὁ κένωσις καί διά χειρουργία ἀθρόος ἐκκενόω καί διά φάρμακον κατά βραχύς καί πρός ἄκυρος ἀπάγω τόπος , ὡς ἐν ὁ κατάσεισις . ὁ γένος δέ εἰμί , ὡς φημί , ὁ ὅλος ὁ οὐσία παρά φύσις ἔχω καί ὁ ἀσκαρίς , ὁ τε ἕλμινς , εἴτε οὖν στρογγύλος τις εἰμί εἴτε καί πλατύς . διό καί τέλειος αὐτός ἐξαιρέω χρή ὁ σῶμα . ἐξαιρέω δέ ἀποκτείνω . ἀποκτείνω δέ ὁ πικρός φάρμακον · ζάω μέν γάρ ἀντέχω ὁ ἔντερον , ἀποθνῄσκω δέ συνεκκενόω ὁ κόπρος . συνεκκενόω δέ ζάω μέν ἔτι σκοτόω καί ὡς ἄν λέγω τις ἡμιθνής γίγνομαι . ὁ μέν οὖν στρογγύλος ἕλμινς ἱκανός ἀποκτείνω ἀψίνθιον . ὁ πλατεῖον δέ ἰσχυρός δέω φάρμακον , ὁποῖος εἰμί καί ὁ πτέρις , ἔτι δέ καί ὁ καλέω ἀσκαρίς . ἀλλά περί μέν ὁ ὁ φάρμακον εὐπορία οὐ νῦν πρόκειμαι λέγω . ἐνταῦθα οὖν ἤδη τελευτάω καί οὗτος ὁ λόγος .