galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.10
Ἔστι γε μὴν καὶ ἄλλο πάθος ὑπὸ χυμοῦ παχέος . τε καὶ ζέοντος γινόμενον . ἄρχεται δὲ τὰ πολλὰ μὲν ἀπὸ φλυκταίνης , ἐνίοτε δὲ καὶ χωρὶς ταύτης . ἀλλὰ κνᾶταί γε πάντως ἐν ἀρχῇ τὸ μόριον · εἶτ’ ἀνίσταται φλύκταινά τις , ﻿ ἧς ῥηγνυμένης ἕλκος ἐσχαρῶδες γίνεται . πολλάκις δὲ οὐ μία φλύκταινα γεννᾶται κνησαμένων , ἀλλὰ πολλαὶ μικραὶ καθάπερ τινὲς κέγχροι καταπυκνοῦσαι τὸ μέρος · ὧν ἐκρηγνυμένων ὁμοίως ἐσχαρῶδες ἕλκος γεννᾶται . κατὰ δὲ τοὺς ἐπιδημήσαντας ἄνθρακας ἐν Ἀσίᾳ καὶ χωρὶς φλυκταινῶν ἐνίοις εὐθέως ἀπεδάρη τὸ δέρμα . ἅπασιν οὖν , ὡς ἔφην , ἕλκος ἐσχαρῶδες γίνεται , ποτὲ μὲν τεφρώδους ἐσχάρας , ποτὲ δὲ μελαίνης . ἥ τε πέριξ ἅπασα αὐτοῖς σὰρξ εἰς ἐσχάτην ἀφικνεῖται φλόγωσιν · οὐ μὴν τῇ χρόᾳ γ’ ἔοικεν ἐρυσιπέλατι , ἀλλ’ ἔτι καὶ τῆς φλεγμονῆς ἐπ’ αὐτῷ γίνεται τὸ χρῶμα μελάντερον , ὡς εἰ καὶ μίξαις ἐρυθρῷ πλέονι τοῦ μέλανος ἔλαττον . ὅτι δὲ πυρέττουσιν οἱ οὕτως ἔχοντες ἐξ ἀνάγκης οὐδὲν ἧττον , ἀλλ’ ἔτι καὶ μᾶλλον ἐκείνων οἷς ἐρυσιπελατώδης ἐστὶν ἡ φλεγμονὴ , πρόδηλον παντί . καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς ἀπὸ φλεβοτομίας ἀρκτέον ἐστὶ τῆς ἰάσεως εὔδηλον εἶναι νομίζω τοῖς μεμνημένοις ὅσα περὶ φλεβοτομίας εἴρηται κατὰ τὴν τῶν πυρετῶν θεραπείαν . οὐκ ἄδηλον δ’ οὐδ’ ὅτι μέχρι λειποθυμίας ἐπ’ αὐτῶν ἡ κένωσις γινομένη μειζόνως ὠφελήσειε , πλὴν εἰ μὴ τῶν ἄλλων τι παρείη τῶν κωλυόντων φλεβοτομεῖν . ἐπὶ δὲ τοῦ πεπονθότος μέρους , ὅσον μὲν ἐπὶ τῇ φλογώσει τῶν χυμῶν , τῶν ψυχόντων ἐστὶ χρεία · διὰ δὲ τὸ πάχος τοῦ χυμοῦ καὶ μέντοι καὶ τὴν κακοήθειαν οὔτ’ ἀποτρέψεις ποτὲ τὸ ῥεῦμα · καὶ εἰ τούτου ποτὲ τύχοις , ἕτερόν τι ἐν τῷ βάθει βλάψεις . οὐ μὴν οὐδ’ ἐπιῤῥεῖν αὐτῷ συγχωρητέον ἐστὶν , ἀλλ’ εὑρίσκειν φάρμακα μετὰ τοῦ μετρίως ἀποκρούεσθαι καὶ διαφορεῖν δυνάμενα . τοιοῦτον δ’ ἐστὶ τό τε δι’ ἀρνογλώσσου κατάπλασμα καὶ τὸ δι’ ἑφθῆς φακῆς , ἄρτου κλιβανίτου μιγνύντων ἡμῶν αὐτοῖς ὅσον ἁπαλόν . ἔστω δὲ μὴ πάνυ τι καθαρὸς , ὥσπερ οὐδὲ ῥυπαρός γε ἄγαν . ὁ μὲν γὰρ ἀκριβῶς καθαρὸς ἐμπλαστικωτέρας οὐσίας ἐστὶν , ὁ δὲ πιτυρίας ἁδρομερεστέρας . κατ’ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἕλκους ἐπιτιθεμένου τινὸς τῶν ἰσχυρῶν φαρμάκων , οἷόν ἐστι τὸ Ἄνδρωνος ἢ Πασίωνος ἢ Πολυείδου , λύοντα μετά τινος τῶν γλυκέων οἴνων αὐτὰ , μέχρι γλοιώδους συστάσεως . κάλλιστοι δὲ οἴνων εἰς τοῦτο Θηραῖός τε καὶ Σκυβελίτης ἐστίν · ὧν μὴ παρόντων σιραίῳ χρηστέον , ὃ καλεῖται παρ’ ἡμῖν ἕψημα . τὰ δὲ τοῖς ἄλλοις ἕλκεσι προσφερόμενα φάρμακα πέττοντά τε καὶ διαπυΐσκοντα , ταῦτα οὐ χρὴ νῦν προσφέρειν · αὐξήσεις γὰρ τὴν σηπεδόνα τοῦ μορίου . καὶ μὴν καὶ ἀποσχάζειν τοὺς τοιούτους ὄγκους , ὅταν γε προφλεβοτομήσῃς , οὐκ ἀνεπιτήδειον · ἔστωσαν δὲ βαθύτεραι τῶν συμμέτρων αἱ ἀμυχαὶ διὰ τὸ πάχος τοῦ λυποῦντος χυμοῦ . παυσαμένης δὲ τῆς φλογώσεως ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἕλκεσιν εἰς οὐλὴν ἄξεις τὸ ἕλκος . ἀρκεῖν ἡγοῦμαι καὶ περὶ τῶν ἀνθράκων εἰρῆσθαι τοσαῦτα .
Lemmas: εἰμί γε μήν καί ἄλλος πάθος ὑπό χυμός παχύς . τε καί ζέω γίγνομαι . ἄρχω δέ ὁ πολύς μέν ἀπό φλύκταινα , ἐνίοτε δέ καί χωρίς οὗτος . ἀλλά κνάω γε πάντως ἐν ἀρχή ὁ μόριον · εἶτα ἀνίστημι φλύκταινα τις , ﻿ ὅς ῥήγνυμι ἕλκος ἐσχαρώδης γίγνομαι . πολλάκις δέ οὐ εἷς φλύκταινα γεννάω κνάω , ἀλλά πολύς μικρός καθά τις κέγχρος καταπυκνόω ὁ μέρος · ὅς ἐκρήγνυμι ὅμοιος ἐσχαρώδης ἕλκος γεννάω . κατά δέ ὁ ἐπιδημέω ἄνθραξ ἐν Ἀσία καί χωρίς φλύκταινα ἔνιοι εὐθύς ἀποδέρω ὁ δέρμα . ἅπας οὖν , ὡς φημί , ἕλκος ἐσχαρώδης γίγνομαι , ποτέ μέν τεφρώδης ἐσχάρα , ποτέ δέ μέλας . ὁ τε πέριξ ἅπας αὐτός σάρξ εἰς ἔσχατος ἀφικνέομαι φλόγωσις · οὐ μήν ὁ χροιά γε ἔοικα ἐρυσίπελας , ἀλλά ἔτι καί ὁ φλεγμονή ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ χρῶμα μέλας , ὡς εἰ καί μείγνυμι ἐρυθρός πολύς ὁ μέλας ἐλαχύς . ὅτι δέ πυρέσσω ὁ οὕτως ἔχω ἐκ ἀνάγκη οὐδείς ἥσσων , ἀλλά ἔτι καί μάλα ἐκεῖνος ὅς ἐρυσιπελατώδης εἰμί ὁ φλεγμονή , πρόδηλος πᾶς . καί μέν δή καί ὡς ἀπό φλεβοτομία ἄρχω εἰμί ὁ ἴασις εὔδηλος εἰμί νομίζω ὁ μιμνῄσκω ὅσος περί φλεβοτομία λέγω κατά ὁ ὁ πυρετός θεραπεία . οὐ ἄδηλος δέ οὐδέ ὅτι μέχρι λειποθυμία ἐπί αὐτός ὁ κένωσις γίγνομαι μέγας ὠφελέω , πλήν εἰ μή ὁ ἄλλος τις πάρειμι ὁ κωλύω φλεβοτομέω . ἐπί δέ ὁ πάσχω μέρος , ὅσος μέν ἐπί ὁ φλόγωσις ὁ χυμός , ὁ ψύχω εἰμί χρεία · διά δέ ὁ πάχος ὁ χυμός καί μέντοι καί ὁ κακοήθεια οὔτε ἀποτρέπω ποτέ ὁ ῥεῦμα · καί εἰ οὗτος ποτέ τυγχάνω , ἕτερος τις ἐν ὁ βάθος βλάπτω . οὐ μήν οὐδέ ἐπιρρέω αὐτός συγχωρέω εἰμί , ἀλλά εὑρίσκω φάρμακον μετά ὁ μέτριος ἀποκρούω καί διαφορέω δύναμαι . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ τε διά ἀρνόγλωσσον κατάπλασμα καί ὁ διά ἑφθός φακῆ , ἄρτος κλιβανίτης μείγνυμι ἐγώ αὐτός ὅσος ἁπαλός . εἰμί δέ μή πάνυ τις καθαρός , ὥσπερ οὐδέ ῥυπαρός γε ἄγαν . ὁ μέν γάρ ἀκριβής καθαρός ἐμπλαστικός οὐσία εἰμί , ὁ δέ πιτυρίας ἁδρομερής . κατά αὐτός δέ ὁ ἕλκος ἐπιτίθημι τις ὁ ἰσχυρός φάρμακον , οἷος εἰμί ὁ Ἄνδρων ἤ Πασίων ἤ Πολυείδης , λύω μετά τις ὁ γλυκύς οἶνος αὐτός , μέχρι γλοιώδης σύστασις . καλός δέ οἶνος εἰς οὗτος Θηραῖος τε καί Σκυβελίτης εἰμί · ὅς μή πάρειμι σίραιον χράω , ὅς καλέω παρά ἐγώ ἕψημα . ὁ δέ ὁ ἄλλος ἕλκος προσφέρω φάρμακον πέσσω τε καί διαπυΐσκομαι , οὗτος οὐ χρή νῦν προσφέρω · αὐξάνω γάρ ὁ σηπεδών ὁ μόριον . καί μήν καί ἀποσχάζω ὁ τοιοῦτος ὄγκος , ὅταν γε προφλεβοτομέω , οὐ ἀνεπιτήδειος · εἰμί δέ βαθύς ὁ σύμμετρος ὁ ἀμυχή διά ὁ πάχος ὁ λυπέω χυμός . παύω δέ ὁ φλόγωσις ὅμοιος ὁ ἄλλος ἕλκος εἰς οὐλή ἄγω ὁ ἕλκος . ἀρκέω ἡγέομαι καί περί ὁ ἄνθραξ λέγω τοσοῦτος .