galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.18
Εἰ δὲ δάκτυλος ὁ λείπων ἤ τι τοιοῦτον εἴη , παντάπασιν ἀδύνατος ἡ γένεσις αὐτοῦ . λέλεκται δέ τι καὶ περὶ ποσθῆς ἔμπροσθεν , ὅπως ἄν τις αὐτὴν ἐργάσηται . τὰ δ’ ἐπὶ ῥινὸς ἢ ὠτὸς ἢ χείλους ἐλλείποντα γεννῆσαι μὲν ἀδύνατον , εὐπρεπῆ δ’ ἐργάσασθαι δυνατὸν , ἐὰν ὑποδείρας τις ἑκατέρωθεν τὸ δέρμα , κᾄπειτα συναγαγὼν κολλῆσαι δυνηθῇ . καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον ἐκ τούτου τοῦ γένους ἐστὶ τῶν νοσημάτων ἀθερώματά τε καὶ στεατώματα καὶ μελικηρίδες , ἀσκαρίδες τε καὶ κηρία καὶ ἕλμινθες , οἵ τε κατ’ ἄρθρα καὶ πνεύμονα πῶροι , καὶ οἱ κατὰ νεφροὺς καὶ κύστιν λίθοι · κοινὸν γὰρ ἐπὶ πάντων αὐτῶν ἡ τῆς οὐσίας γένεσις οὐκ οὔσης πρότερον . ἔμπαλιν δὲ κατὰ τὰς ἀλωπεκίας καὶ τὰς ὀφιάσεις καὶ τὰς πτιλώσεις , ἔτι τε τὴν φαλάκρωσιν , ἀπώλεια μορίου τινός ἐστι χρησίμως γεγονότος . ὥσπερ οὖν ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων , ἐν οἷς γεννηθῆναί τι βουλόμεθα , τὰς κινήσεις τῆς φύσεως ἀκωλύτους ἐργαζόμεθα , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τῶν ἀπολωλυιῶν τριχῶν . ἔργον γὰρ τῆς φύσεώς ἐστιν , ὥσπερ ἡ τῆς σαρκὸς γένεσις ἐν τοῖς κοίλοις ἕλκεσιν , οὕτω καὶ ἡ τῶν τριχῶν ἐπί τε τῆς κεφαλῆς καὶ τῶν βλεφάρων . ἀναμνησθεὶς οὖν ὧν ἔμαθες ἐν τοῖς φυσικοῖς λόγοις περὶ τριχῶν γενέσεως , ἐξ ἐκείνων εὑρήσεις τὰς τῆς ἀπωλείας αὐτῶν αἰτίας . ἐδείχθη δ’ ὅτι τῶν διαπνεομένων χυμῶν ὅσον ἰλυῶδές ἐστιν ἐξ ἀρχῆς τ’ εὐθέως τὰς τρίχας ἐγέννησε καὶ τοῦ λοιποῦ καθ’ ὑπόφυσιν αὐξάνει . τοῦτ’ οὖν , ὅταν ἤτοι γ’ ἀπόληται παντάπασιν ἢ μοχθηρὸν γενηθῇ , φθείρεσθαι τὰς τρίχας ἀναγκαῖόν ἐστι . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὰ φυτὰ κατὰ διττὴν αἰτίαν ἀπόλλυται , ποτὲ μὲν ἀποροῦντα τῆς τρεφούσης ὑγρότητος , ἔστι δ’ ὅτε οὐκ οἰκείῳ χρώμενα . τελέως μὲν ἀπολουμένου τοῦ τρέφοντος χυμοῦ τὰς τρίχας ἡ φαλάκρωσις γίνεται , μοχθηροῦ δ’ ἀποτελεσθέντος αἵ τ’ ὀφιάσεις καλούμεναι καὶ αἱ ἀλωπεκίαι . πρῶτον μὲν οὖν εὑρήσεις ἐκ τῆς κατὰ φύσιν αὐτῶν διοικήσεως τὴν παρὰ φύσιν αἰτίαν . ἐφεξῆς δὲ τῆς θεραπείας εὐπορήσεις ἐνδεικτικῶς ὑπὸ τῶν κοινῶν ἀγομένης σκοπῶν ἅπασι τοῖς προειρημένοις , ἐφ’ ὧν ἐκ κακοχυμίας ἤτοι γ’ ἄλλο τι πάθος ἢ ἕλκος γίνεται · κωλῦσαι μὲν γὰρ χρὴ τὸ ἐπιῤῥέον , ἐκδαπανῆσαι δὲ καὶ διαφορῆσαι τὸ φθάσαν ἐν τῷ πεπονθότι ﻿ μορίῳ περιέχεσθαι . καθάπερ οὖν ἐπ’ ἐκείνων ἑλκῶν καθάρσεις τοῦ λυποῦντος χυμοῦ πρῶτον ἐγίγνοντό σοι , τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τῶν τριχῶν αὐτῶν , ἀπ’ αὐτῶν δ’ ἄρξῃ τῆς θεραπείας , ἐπισκεψάμενος ἀκριβῶς ὁποία τις ἡ χρόα γέγονε τοῦ δέρματος , ἐξ οὗ τὰς τρίχας ὁρᾷς ἀπολλυμένας . εἰ μὲν γὰρ λευκοτέρα τοῦ κατὰ φύσιν , ἐπὶ τὴν τῶν φλεγματωδῶν χυμῶν ἀφικνοῦ κάθαρσιν · εἰ δ’ ὠχροτέρα πως , ἐπὶ τὴν τῆς τοιαύτης χολῆς , ὥσπερ γε καὶ εἰ μελαντέρα , τὰ τῶν μελανῶν ἀγωγὰ δώσεις φάρμακα . πρὸς δὲ τὴν ἀκριβεστέραν τῆς κακοχυμίας διάγνωσιν οὐ μικρὰ κᾀκ τῆς προηγησαμένης διαίτης ὠφεληθήσῃ , μεμαθηκώς γε τίνα μὲν ἐδεσμάτων τὸν μελαγχολικὸν ἀθροίζει χυμὸν , τίνα δὲ τὸν τῆς ὠχρᾶς χολῆς καὶ τοῦ φλέγματος . ὅταν οὖν ἤδη θαῤῥήσῃς ὡς ἐπὶ καθαρωτάτῳ σώματι , τὸν ἐν τῷ πεπονθότι δέρματι περιεχόμενον χυμὸν ἐκδαπανήσεις τοῖς διαφορητικοῖς φαρμάκοις , φυλαττόμενος ἐν αὐτοῖς οὕτω θερμὰ καὶ δριμέα προσάγειν φάρμακα ὡς ἑλκωθῆναι τὸ δέρμα . καὶ μέντοι καὶ τὰ ξηραίνοντα σφοδρῶς φυλάττεσθαι χρὴ , μή πως ἅμα τῷ μοχθηρῷ χυμῷ συνεκδαπανήσῃς καὶ τὸν ἐπιῤῥέοντα χρηστὸν , ὥσπερ ἐπὶ τῇ φαλακρώσει γίνεται . ταῦτ’ οὖν ἐννοήσας ἐγὼ πρῶτον ἔμιξα τοῖς τὰς ἀλωπεκίας θεραπεύουσι φαρμάκοις βραχύ τι θαψίας . εἶτα προσέχων . καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , ὅπως ἡ τοῦ κάμνοντος φύσις ὑπ’ αὐτοῦ διατίθεται , κᾀπειδὰν ἤτοι γε οἰδισκόμενον ἐπὶ πλέον ἢ ἀναδερόμενόν πως ἴδω , τοῦ φαρμάκου μὲν ἀφίσταμαι κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν , ἐπαλείφω δὲ τετηκότι στέατι τὸ μόριον ἤτοι γ’ ὄρνιθος ἢ χηνὸς , ἐπειδὴ λεπτομερέστερα ταῦτά ἐστι καὶ κατὰ βάθος εἰσδύεται . κᾄπειτα κατὰ τὴν ὑστεραίαν , εἰ μὲν ἐπιμένοι τι τῶν εἰρημένων , ὁμοίως ἐπαλείφω · μὴ μενόντων δὲ τῷ φαρμάκῳ χρῶμαι · ὅπως δ’ εἰς βάθος δύοιτο , προσανατρίβω τὸ δέρμα τῇ σινδόνι μέχρι τοῦ σαφῶς ἐρυθρὸν γενέσθαι . εἴ γε μὴν μετὰ τὸ λουτρὸν χρῆσθαι βούλοιο τῷ τοιούτῳ φαρμάκῳ παρὰ τοῦ βαλανείου , τοῦθ’ ἕξεις γινόμενον ὃ πρόσθεν ὑπὸ τῆς ἀνατρίψεως . καὶ τοὺς ἀπολλύντας δὲ τὰς ἐκ τῶν βλεφάρων τρίχας , οὓς ὀνομάζουσι πτίλους , ὁμοίοις μὲν τῷ γένει θεραπεύσεις φαρμάκοις .
Lemmas: εἰ δέ δάκτυλος ὁ λείπω ἤ τις τοιοῦτος εἰμί , παντάπασι ἀδύνατος ὁ γένεσις αὐτός . λέγω δέ τις καί περί ποσθία ἔμπροσθεν , ὅπως ἄν τις αὐτός ἐργάζομαι . ὁ δέ ἐπί ῥίς ἤ οὖς ἤ χεῖλος ἐλλείπω γεννάω μέν ἀδύνατος , εὐπρεπής δέ ἐργάζομαι δυνατός , ἐάν ὑποδέρω τις ἑκατέρωθεν ὁ δέρμα , ᾄπειτη συνάγω κολλάω δύναμαι . κατά ἕτερος δέ τρόπος ἐκ οὗτος ὁ γένος εἰμί ὁ νόσημα ἀθέρωμα τε καί στεάτωμα καί μελικηρίς , ἀσκαρίς τε καί κηρίον καί ἕλμινς , ὁ τε κατά ἄρθρον καί πνεύμων πῶρος , καί ὁ κατά νεφρός καί κύστις λίθος · κοινός γάρ ἐπί πᾶς αὐτός ὁ ὁ οὐσία γένεσις οὐ εἰμί πρότερος . ἔμπαλιν δέ κατά ὁ ἀλωπεκία καί ὁ ὀφίασις καί ὁ πτίλωσις , ἔτι τε ὁ φαλάκρωσις , ἀπώλεια μόριον τις εἰμί χρήσιμος γίγνομαι . ὥσπερ οὖν ἐπί πᾶς ὁ ἄλλος , ἐν ὅς γεννάω τις βούλομαι , ὁ κίνησις ὁ φύσις ἀκώλυτος ἐργάζομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐπί ὁ ἀπόλλυμι θρίξ . ἔργον γάρ ὁ φύσις εἰμί , ὥσπερ ὁ ὁ σάρξ γένεσις ἐν ὁ κοῖλος ἕλκος , οὕτως καί ὁ ὁ θρίξ ἐπί τε ὁ κεφαλή καί ὁ βλέφαρον . ἀναμιμνῄσκω οὖν ὅς μανθάνω ἐν ὁ φυσικός λόγος περί θρίξ γένεσις , ἐκ ἐκεῖνος εὑρίσκω ὁ ὁ ἀπώλεια αὐτός αἰτία . δείκνυμι δέ ὅτι ὁ διαπνέω χυμός ὅσος ἰλυώδης εἰμί ἐκ ἀρχή τε εὐθύς ὁ θρίξ γεννάω καί ὁ λοιπός κατά ὑπόφυσις αὐξάνω . οὗτος οὖν , ὅταν ἤτοι γε ἀπόλλυμι παντάπασι ἤ μοχθηρός γίγνομαι , φθείρω ὁ θρίξ ἀναγκαῖος εἰμί . καί γάρ οὖν καί ὁ φυτόν κατά δισσός αἰτία ἀπόλλυμι , ποτέ μέν ἀπορέω ὁ τρέφω ὑγρότης , εἰμί δέ ὅτε οὐ οἰκεῖος χράω . τέλειος μέν ἀπόλλυμι ὁ τρέφω χυμός ὁ θρίξ ὁ φαλάκρωσις γίγνομαι , μοχθηρός δέ ἀποτελέω ὁ τε ὀφίασις καλέω καί ὁ ἀλωπεκίας . πρῶτος μέν οὖν εὑρίσκω ἐκ ὁ κατά φύσις αὐτός διοίκησις ὁ παρά φύσις αἰτία . ἐφεξῆς δέ ὁ θεραπεία εὐπορέω ἐνδεικτικός ὑπό ὁ κοινός ἄγω σκοπός ἅπας ὁ προλέγω , ἐπί ὅς ἐκ κακοχυμία ἤτοι γε ἄλλος τις πάθος ἤ ἕλκος γίγνομαι · κωλύω μέν γάρ χρή ὁ ἐπιρρέω , ἐκδαπανάω δέ καί διαφορέω ὁ φθάνω ἐν ὁ πάσχω ﻿ μόριον περιέχω . καθά οὖν ἐπί ἐκεῖνος ἕλκος κάθαρσις ὁ λυπέω χυμός πρῶτος γίγνομαι σύ , ὁ αὐτός τρόπος ἐπί ὁ θρίξ αὐτός , ἀπό αὐτός δέ ἄρχω ὁ θεραπεία , ἐπισκοπέω ἀκριβής ὁποῖος τις ὁ χρώς γίγνομαι ὁ δέρμα , ἐκ ὅς ὁ θρίξ ὁράω ἀπόλλυμι . εἰ μέν γάρ λευκός ὁ κατά φύσις , ἐπί ὁ ὁ φλεγματώδης χυμός ἀφικνέομαι κάθαρσις · εἰ δέ ὠχρός πως , ἐπί ὁ ὁ τοιοῦτος χολή , ὥσπερ γε καί εἰ μελάντερος , ὁ ὁ μελανός ἀγωγός δίδωμι φάρμακον . πρός δέ ὁ ἀκριβής ὁ κακοχυμία διάγνωσις οὐ μικρός ἐͅκ ὁ προηγέομαι δίαιτα ὠφελέω , μανθάνω γε τίς μέν ἔδεσμα ὁ μελαγχολικός ἀθροίζω χυμός , τίς δέ ὁ ὁ ὠχρός χολή καί ὁ φλέγμα . ὅταν οὖν ἤδη θαρσέω ὡς ἐπί καθαρός σῶμα , ὁ ἐν ὁ πάσχω δέρμα περιέχω χυμός ἐκδαπανάω ὁ διαφορητικός φάρμακον , φυλάσσω ἐν αὐτός οὕτως θερμός καί δριμύς προσάγω φάρμακον ὡς ἑλκόω ὁ δέρμα . καί μέντοι καί ὁ ξηραίνω σφοδρός φυλάσσω χρή , μή πως ἅμα ὁ μοχθηρός χυμός συνεκδαπανάω καί ὁ ἐπιρρέω χρηστός , ὥσπερ ἐπί ὁ φαλάκρωσις γίγνομαι . οὗτος οὖν ἐννοέω ἐγώ πρῶτος μείγνυμι ὁ ὁ ἀλωπεκία θεραπεύω φάρμακον βραχύς τις θαψία . εἶτα προσέχω . κατά ἕκαστος ἡμέρα , ὅπως ὁ ὁ κάμνω φύσις ὑπό αὐτός διατίθημι , ἐͅπειδάν ἤτοι γε οἰδίσκω ἐπί πολύς ἤ ἀναδέρω πως ὁράω , ὁ φάρμακον μέν ἀφίστημι κατά ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , ἐπαλείφω δέ τήκω στέαρ ὁ μόριον ἤτοι γε ὄρνις ἤ χήν , ἐπειδή λεπτομερής οὗτος εἰμί καί κατά βάθος εἰσδύνω . ᾅπειτα κατά ὁ ὑστεραῖος , εἰ μέν ἐπιμένω τις ὁ λέγω , ὅμοιος ἐπαλείφω · μή μένω δέ ὁ φάρμακον χράω · ὅπως δέ εἰς βάθος δύω , προσανατρίβομαι ὁ δέρμα ὁ σινδών μέχρι ὁ σαφής ἐρυθρός γίγνομαι . εἰ γε μήν μετά ὁ λουτρόν χράω βούλομαι ὁ τοιοῦτος φάρμακον παρά ὁ βαλανεῖον , οὗτος ἔχω γίγνομαι ὅς πρόσθεν ὑπό ὁ ἀνάτριψις . καί ὁ ἀπόλλυμι δέ ὁ ἐκ ὁ βλέφαρον θρίξ , ὅς ὀνομάζω πτίλος , ὅμοιος μέν ὁ γένος θεραπεύω φάρμακον .