galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 3.2
Πρόδηλον δ’ ὡς ἀπὸ τῶν ἁπλουστάτων ἄρξηται . τί δ’ ἁπλούστερον ἕλκους ἐπιπολῆς ἐν σαρκώδει μορίῳ ; τοῦτ’ οὖν εἰ μὲν ἁπλῶς ἕλκος εἴη , σκοπὸς αὐτοῦ τῆς ἰάσεως ἕνωσις : εἰ δὲ σὺν κοιλότητι , διττὸς μὲν ὁ σκοπὸς , ὅτι καὶ ἡ διάθεσις διττή · συνεχείας μὲν λύσις τὸ ἕλκος , ἀπώλεια δὲ οὐσίας τινὸς οἰκείας τῷ ζώῳ ἡ κοιλότης . εὑρίσκεται δὲ κᾀνταῦθα πολλάκις ὁ ἕτερος τῶν σκοπῶν ἀδύνατος · οἷον εἰ μὴ μόνον ἡ σὰρξ , ἀλλὰ καὶ τὸ ὑποκείμενον ὀστοῦν ἀπολωλὸς εἴη · πληρωθῆναι γὰρ ἀκριβῶς ἡ τοιαύτη κοιλότης οὐ δύναται , ἀλλ’ ἐπουλωθῆναι μὲν , ὅπερ ἦν ἕλκους ἴασις , ἀνίατος δὲ ἡ κοιλότης καταλειφθήσεται . τοῦτ’ οὖν αὖθις αὐτὸ πάντως μὲν ἤτοι διὰ τῆς ἐμπειρίας ἢ διὰ τοῦ λόγου χρὴ γνῶναι · ὁ Θεσσαλὸς δὲ οὔτε τούτοις χρῆται καὶ τρίτον οὐδὲν προστίθησιν , εἶτ’ οὐκ αἰδεῖται ληρῶν , ἀλλ’ ἐᾷ τοῦτο τὸ κοῖλον δ’ ἕλκος ἐν σαρκώδει μορίῳ χωρὶς τοῦ πεπονθέναι τι τῶν ὑποκειμένων ὅπως ἰασώμεθα , λεγέτω παρελθὼν ὁ Θεσσάλειος ἰατρός . ἐμβαλόντες , φησὶ , τὸ σαρκωτικὸν φάρμακον · εὖ γε τῆς εὐχερείας , ἴσως δ’ ἀναισθησίας εἰπεῖν ἦν ἄμεινον , εἰ σαρκωτικὸν εἰπὼν ἀπηλλάχθαι δοκεῖ τοῦ ζητουμένου · εἰ γὰρ ἤδη τὸ σαρκωτικὸν ἐπιστάμεθα , τί ζητοῦμεν ἔτι ; λέγε μοι τὸ σαρκωτικὸν ὅ τί ποτ’ ἐστὶν , ᾧ μέλλεις χρῆσθαι ; λιβανωτὸν , οἶμαι , φήσεις , ἴριν ἢ ἀριστολοχίαν ἢ ὀρόβινον ἄλευρον ἢ πάνακα · τῶν γὰρ ξηρῶν φαρμάκων πρῶτον μνημονεύσω . ταῦτ’ οὖν εἰπέ μοι πόθεν εὗρες ; ἐκ τῆς πείρας , φησί . τί δὴ οὖν ἔτι προσέθηκας σύ ; τὸ μὲν γὰρ ὅτι χρὴ πληροῦν τὸ κοῖλον οἶδε δήπου καὶ ὁ ἰδιώτης . τὸ δ’ ἐξ ὧν καὶ δι’ ὦν φαρμάκων , ἐδίδαξεν ἡ πεῖρᾳ . Θεσσαλὸς δ’ οὔθ’ ὡς ἐμπειρικὸς οἶδε τὸ φάρμακον οὔθ’ ὡς λογικός . ὡς ἐμπειρικὸς μὲν , ὅτι μὴ βούλεται · ὡς λογικὸς δὲ , ὅτι μὴ δύναται · ἐπεὶ ὅτι γε ὡς ἐμπειρικὸς οἶδεν , ἀκριβῶς ἐγὼ τοῦτο γινώσκω . δυοῖν γὰρ ὄντοιν ἁπάσης εὑρέσεως ὀργάνων , ἐμπειρίας καὶ λόγου , ὁ τὸ μὲν εὑρημένον ἐπιστάμενος , εἰπεῖν δ’ οὐκ ἔχων αὐτοῦ τὸν λόγον , εὔδηλός ἐστιν ἐκ τῆς ἐμπειρίας εὑρηκώς . ἵνα τοίνυν εἰδῇ πόσον ἁμαρτάνει , μικρὸν ἡσυχάσας ἀκροατὴς ἡμῶν γενέσθω · βούλομαι γάρ τινα διαλεχθῆναι τῷ μονὴν τὴν ἐμπειρίαν πρεσβεύοντι · δίκαιον γὰρ οἶμαι κᾀκεῖνον εἰπεῖν ὅπως εὗρε τουτὶ τὸ σαρκωτικὸν φάρμακον τὸ ξηρὸν , ὃ δὴ κεφαλικὸν ὀνομάζουσι · σύγκειται δὲ ἐξ ἴρεως καὶ ἀριστολοχίας ὀρόβου τε καὶ λιβανωτοῦ καὶ μάννης . ἔστι καὶ ἕτερόν τι ᾧ πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ φλοιὸς πάνακος ἐπεμβάλλεται · καὶ μὲν δὴ καὶ ἕτερόν ἐστιν ᾧ καὶ καδμεία πεπλυμένη προσεπεμβάλλεται . λεγέτω τοίνυν ὑπὲρ τούτων ὅπως εὑρέθη . καὶ τί μοι , φησὶ , ζητεῖν ὑπὲρ τῆς εὑρέσεως αὐτῶν , ἀλλ’ οὐ τοῖς εὑρημένοις ὀρθῶς χρῆσθαι ; ταυτὶ μὲν οὖν εὐθὺς κατ’ ἀρχὰς ἀποφαίνονται , κατὰ σύμβασιν δὲ , καλοῦσι γὰρ οὕτως αὐτοὶ καὶ τῷ ῥήματι τούτῳ , ποτὲ μὲν ἐξ ὀνειράτων ἐνδέχεσθαι τὰ τοιαῦτα εὑρῆσθαί φασιν , ἔστι δ’ ὅτε κατὰ δή τινα τύχην ἐκχυθῆναι τὸ ἕτερον εἰς τὸ ἕτερον , εἶτά τινα τῷ μικτῷ τολμῆσαι χρήσασθαι , τῆς τόλμης δ’ οὐ λέγειν τὴν ἐλπίδα ταυτὶ μὲν οὖν πρόδηλος λῆρος . ὁ δὲ τρίτος αὐτοῖς τρόπος τῆς εὑρέσεως ἐστιν ὄντως ἐπιλογιστικός · ἑκάστου γὰρ ἐκείνων ἁπλῶν ἰδίᾳ τις πεπειραμένος ὡς σαρκωτικῶν , κᾄπειθ’ εὑρίσκων ἐνίοτε μὴ σαρκοῦντα , προσεπελογίσατο μὴ πάσῃ φύσει πᾶν ἁρμόττειν . εἰ γὰρ ὃν οὐκ ἐσάρκωσεν ἡ ἀριστολοχία , τοῦτον ὁ λιβανωτὸς ἐσάρκωσεν , ᾧ δ’ ὁ λιβανωτὸς οὐχ ἥρμοττε , τούτῳ τῆς ἴρεως προσαχθείσης ἀπήντησε τὸ δέον , εὔλογον , οἶμαι , μὴ πάντας ὑπὸ πάντων ὁμοίως διατίθεσθαι τούτου δ’ ἅπαξ εἰς ἐπιλογισμὸν ἐλθόντος ἄμεινον ἔδοξεν ὡς οἷόν τε πλεῖστα τῶν ὁμοειδῶν εἰς ταὐτὸν ἀναμῖξαι , ἵν’ ἑκάστη φύσις σώματος εὐπορῇ τοῦ προσήκοντος . καὶ μὴν , ὦ ἑταῖρε , ἐν τῇ συμπλοκῇ τῶν εἰδῶν οὐ φυλάττονται τῶν . οἰκείων οὐσιῶν αἱ ἐνέργειαι , ὡς ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου εἴδους τῷ ὠφελεῖν εἰς νόσον ἥνπερ χρὴ θεραπεύειν εὐπορεῖν τοῦ προσήκοντος . εἰ μὲν γὰρ ἤτοι τὴν φύσιν ἠδύναντο τοῦ σώματος ἐξευρεῖν ἢ τοῦ προσφερομένου φαρμάκου τὴν δύναμιν , οὐδὲν ἂν ἴσως ἐδέησεν αὐτοῖς τῆς τοιαύτης ποικιλίας , ἓν ἑκάστοτε φάρμακον ἐφ’ ἑνὶ σώματι τὸ συμφέρον εὑρίσκειν δυναμένοις . ἐπεὶ δ’ ἀγνοοῦσιν ἑκάτερον , κακῶς ἀναμιγνύουσιν ἅπαντα , πολλαῖς φύσεσιν ἁρμόττον ἐπιτεχνήσασθαι βουλόμενοι ἓν φάρμακον . τοῦτον τὸν τρόπον τῆς συνθέσεως τῶν φαρμάκων ἐγὼ πείθομαι τοῖς πρώτοις τῶν ἰατρῶν ἐπινενοῆσθαι καὶ ὡς ἀρχαῖον εὕρεμα προσίεμαι . τοσοῦτόν γε μὴν ἀποδεῖν ἡγοῦμαι τῆς ὄντως μεθόδου θεραπευτικῆς , ὅσον εὐλογώτερός ἐστι τῶν ἐγχεομένων εἰς ἄλληλα κοσκίνων . εἰ γὰρ μὴ λογίζεται πρῶτον μὲν ὡς μόνης τῆς ἐξ ὁμοειδῶν φαρμάκων συνθέσεως , οὐ μὴν τῆς γ’ ἐξ ἐναντίων εἴρηκε τὴν μέθοδον . ἔπειθ’ ὡς ἐν τῷ πλήθει τῆς μίξεως ἓν μὲν , εἰ τύχοι , τὸ τῷ πάσχοντι προσῆκόν ἐστι φάρμακον , ἐγχωρεῖ δὲ καὶ μηδὲν , ἑπτὰ δ’ ἢ ὀκτὼ τῶν οὐκ οἰκείων · ὥστε πλείοσιν ἀριθμοῖς βλάψαι τὸ τοιοῦτον ἢ ὠφελῆσαι · ταῦτ’ εἰ μὴ λογίζεται , πλέον αὐτὸν ἀγνοεῖν ἢ γιγνώσκειν τοῦ πράγματος εἴποιμ’ ἄν . ἔλαιον γοῦν ἐγχεόμενον ἕλκει κοίλῳ πάντων ἐναντιώτατον φάρμακον · εἰ γὰρ ἐθελήσεις οὕτω θεραπεύειν , αὐτῇ γνώσεις τῇ πείρᾳ ῥυπαρὸν καὶ βρυῶδες ἀποτελούμενον τὸ ἕλκος . εἰ δὲ καὶ ἡ ὥρα τοῦ ἔτους θερμὴ τύχοι καὶ ὁ ἄνθρωπος εἴη κακοχυμώτερος , ἢ φύσει ῥευματικώτερος ἢ καὶ περὶ τὴν δίαιταν τί πλημμελοίη , κίνδυνος τούτῳ σαπῆναι τὸ μόριον ἐν ᾧ τὸ ἕλκος ἐγένετο . κίνδυνος δὲ κᾂν εἰ κηρῷ μόνῳ χρῷο , κᾂν εἰ τήκων ἐλαίῳ · ταυτὶ μὲν οὖν διασήψει σοι τὸ ἕλκος · εἰ δὲ ἰὸν λειώσας ἐμπλάττῃς , οὐ διασήψει μὲν οὗτός γε οὐδαμῶς , ὀδύνην , δ’ ἐργάσεται καὶ δῆξιν οὐ σμικρὰν , ἀνάβρωσίν τε καὶ φλεγμονήν · εἰ δὲ ἐπιπλέον χρήσαιο , καὶ σπασμόν . ἐπεὶ τοίνυν οὔτε τὸ ἔλαιον οὔτε ὁ ἰὸς οὔτε ὁ κηρὸς ἕλκος κοῖλον σαρκῶσαι δύνανται , δῆλον ὡς οὐδὲ μίξει ποτ’ αὐτὰ τῶν ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας οὐδείς · ἀλλ’ ἐγὼ μίξω γε τῷ δέοντι μέτρῳ καὶ ταῦτα καὶ ἄλλα μυρία φάρμακα τῶν βλαπτόντων ἰδίως ἕλκος κοῖλον . εἰ γὰρ μὴ ταῖς αὐταῖς δυνάμεσι βλάπτοιεν , ἀλλ’ . ὑπεναντίαις , ἄμετρα δήπουθέν ἐστιν ὡς πρὸς , ἕλκους κοίλου πλήρωσιν . ἀλλ’ ὅπως ἐκ δυοῖν ἀμέτροιν κράσεων · ἓν ἀποτελεῖται σύμμετρον , ἐν τοῖς περὶ φαρμάκων συνθέσεως ἐμάθομεν λογισμοῖς . οὔκουν ἔτι χαλεπὸν ἐξ ἐλαίου καὶ κηροῦ καὶ ἰοῦ συνθεῖναι φάρμακον σαρκωτικόν · εἰ γὰρ εἰδείης ὡς ξηραίνεσθαι μετρίως δεῖται τὸ τοιοῦτον ἕλκος , οὐ ξηραίνει δ’ οὔτε ὁ κηρὸς οὔτ’ ἔλαιον , εἰδείης ἄν ὡς οὔτε ἑκάτερον οὔτ’ ἄμφω πληρώσουσιν ἕλκος κοῖλον · οὐ μὴν οὐδ’ ὁ ἰὸς μόνος , ἀμέτρως γὰρ ξηραίνει . μίξας οὖν ἅπαντα συμμέτρως ξηρὸν ἐργάσασθαι δυνήσῃ φάρμακον · ὁπόσον δ’ ἑκάστου χρὴ τὸ μέτρον εἶναι δέδεικται μὲν ἤδη μοι κᾀν τοῖς περὶ φαρμάκων συνθέσεως ὑπομνήμασιν , δειχθήσεται δὲ καὶ νῦν , εἰ δεηθείη , τοῦ λόγου προϊόντος . ἀποπέμψαι γάρ με χρὴ πρῶτον ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς λόγων τὸν ἀμέθοδον ἐκεῖνον Θεσσαλὸν , ἐνδειξάμενον αὐτῷ πόσον ἁμαρτάνει τοῦ δέοντος . φρονίμῳ γὰρ ἀνθρώπῳ καὶ τὰ νῦν εἰρημένα σαφῶς ἐνδείκνυται τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον ὁποίαν τινα εἶναι χρή . ἀλλὰ γὰρ οὐ πρὸς τοὺς τοιούτους ὁ λόγος · ὥστε ἀναγκαῖον ἔτι διαλεχθῆναι πρὸς αὐτοὺς ἐνθένδε ποθὲν ἀρξάμενον . ἅπασα κοιλότης παρὰ φύσιν ἐνδείκνυται τὴν πλήρωσιν · ὥστε καὶ ἡ ἐν τῷ σαρκώδει μορίῳ · αὕτη δὲ ἡ πλήρωσις σκοπὸς τῆς τῶν ἰαμάτων εὑρέσεως γίγνεται . ἵνα δ’ εὑρεθῇ τὰ πληρώσαντα καὶ λόγου δεόμεθα συχνοῦ καὶ πολλῶν τῶν κατὰ μέρος ἐνδείξεων , καὶ μεθόδου λογικῆς ἀκριβοῦς · ἐθεάσω γοῦν πολλάκις ἕλκη δυσίατα μὴ δυναμένους θεραπεῦσαι μήτε τοὺς τὴν ἐμπειρίαν πρεσβεύοντας ἰατροὺς τούτους δὴ τοὺς πολυφαρμάκους , ἀλλὰ μηδὲ τοὺς τὸν ἀναλογισμὸν ἐπαγγελλομένους ἅπαντας . οἱ γὰρ Θεσσάλειοι μεθοδικοὶ μὲν τοὔνομα , ταῖς δ’ ἀληθείαις ἀμέθοδοι , καθάπερ τινὲς ὄνοι λύρας οὐδ’ ἐπαΐειν ἱκανοὶ τῆς τοιαύτης θεωρίας εἰσὶ , μή τοί γε δὴ λογισμῷ τὸ δέον ἐξευρίσκειν . ἐθεάσω δὲ πολλάκις ἐπὶ τῶν τοιούτων ἑλκῶν τοὺς μὲν ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας ἄλλοτ’ ἐπ’ ἄλλο μεταβαίνοντας , φάρμακον , οὐ μὰ Δία λογισμοῦ τινος ἐξηγουμένου τῆς μεταβάσεως , ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλῶν μὲν ἐπειράθησαν πληρούντων ἕλκη κοῖλα , τὴν δ’ ὡς αὐτοὶ καλοῦσιν ἰδιοσυγκρασίαν , ἐφ’ οἷς ἕκαστον αὐτῶν εὐδοκίμησεν οὔτε διαγινώσκειν οὔτε μεμνῆσθαι δύνανται ; διὰ τοῦτο καὶ νῦν οὐκ ἐπιστάμενοι μὲν ἐφ’ ὅ τι χρὴ μεταβαίνειν , ἐλπίζοντες δ’ ἐν πολλῇ τῇ κατὰ μέρος διεξόδῳ πάντως εὑρεθήσεσθαί ποτε τὸ προσῆκον , ἄλλοτ’ ἐπ’ ἄλλο μεταπηδῶσι , τύχῃ μᾶλλον ἢ λογισμῷ τὴν τοῦ συμφέροντος εὕρεσιν ἐπιτρέποντες . ὅμοιοι δ’ αὐτοῖς εἰσι , κᾂν μὴ θέλωσιν , ὅσοι τῶν δογματιζόντων ἐπὶ τὰς φυσικὰς ἀρχὰς τῶν σωμάτων οὐκ ἐδυνήθησαν ἀναβῆναι τῷ λόγῳ . καὶ γὰρ αὐτοὶ , καθότι πρόσθεν ἐδείξαμεν , ἐξ ἡμίσεώς εἰσιν ἐμπειρικοὶ , οἳ οὐκ ἠδυνήθησαν διαλαβεῖν περὶ τῶν πρώτων στοιχείων . περὶ δὲ τῶν ἀμεθόδων τούτων Θεσσαλείων τί ἄν τις καὶ λέγοις μόνοι τοίνυν οἱ ὄντως μεθόδῳ θεραπεύοντες ἐξευρίσκουσί τε τὸ δέον ἢ φάρμακον ἢ διαίτημα καθ’ ἕκαστον τῶν τοιούτων ἑλκῶν ἐπιδεικνύουσί τε τὰ σαφέστατα διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν ὁπηλίκον ἀγαθόν ἐστι καὶ ὅσον φῶς παρέχει πρὸς τὰς ἰάσεις ἡ περὶ φύσεως πραγματεία . καὶ γὰρ δὴ καὶ ὡς τοῖς συνεχῶς ἀφ’ ἑτέρου φαρμάκου μεταβαίνουσιν ἐφ’ ἕτερον ἐνίοτε παρορᾶται καὶ καταφρονεῖται τὸ χρήσιμον , ἐπέδειξά σοι πολλάκις ἑνὶ φαρμάκῳ τὰ τοιαῦτα τῶν ἑλκῶν θεραπεύσας ὧν ἔφθανον ἐκεῖνοι κεχρῆσθαι . κατεφρονήθη δ’ εἰκότως ἡ δύναμις τοῦ τοιούτου φαρμάκου διά τε τὴν ἀκαιρίαν τῆς χρήσεως , οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελῆσαι δόξαντος , ἀλλὰ καὶ προσβλάψαι , καὶ διὰ τὸ μηδὲν ἐνίοτε σαφὲς ἐργάζεσθαι τὴν πρώτην χρῆσιν . ἐθεάσω δὲ καὶ ὀφθαλμῶν ὀδύνας σφοδροτάτας ἰασαμένους ἡμᾶς ἢ λουτροῖς ἢ οἴνου πόσεσιν ἢ πυρίαις ἢ φλεβοτομίαις ἢ καθάρσεσιν , ἐφ’ ὧν οὐδὲν ἄλλο ἔχουσιν οἱ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν ἢ ταυτὶ τὰ δι’ ὀπίου καὶ μανδραγόρου καὶ ὑοσκυάμου συντιθέμενα φάρμακα , μεγίστην λώβην ὀφθαλμῶν · οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἄλλῳ τινὶ τὴν ἐν τῷ παραχρῆμα δόκησιν τῆς ἀνωδυνίας , ἀλλ’ ἢ τῷ νεκροῦν τὴν αἴσθησιν ἐργάζονται . καὶ πολλοὺς οἶσθα μετὰ τὰς τοιαύτας χρήσεις τῶν φαρμάκων , ἐπειδὰν ἀμετρότερον προσαχθῇ , μηκέτ’ ἐπανελθόντας εἰς τὸ κατὰ φύσιν , ἀλλ’ ἀρξαμένους μὲν ἐντεῦθεν ἀμυδρῶς καὶ μόγις ὁρᾷν , ἐν τῷ χρόνῳ δ’ ὑποχύσεσιν ἢ μυδριάσεσιν ἢ φθίσεσιν ἢ ῥυτιδώσεσιν ἁλόντας . οἶσθα δὲ δήπου συνδιατρίψας ἡμῖν εὐθὺς ἐκ μειρακίου , μηδὲ παρ’ ἑνὶ τῶν διδασκάλων θεασαμένους ἡμᾶς ἔργον τοιοῦτον , ἀλλ’ ἐξευρόντας αὐτοὺς τῷ λογισμῷ · καὶ ὅτι γε πολλῷ χρόνῳ τὸν ἀφορισμὸν ἀνεσκεψάμην ἐκεῖνον , ὀδύνας ὀφθαλμῶν ἀκρητοποσίη ἢ λουτρὸν ἢ πυρίη ἢ φλεβοτομίη ἢ φαρμακείη λύει , καὶ ὡς ἐκ τῆς ἄλλης ἀκριβείας Ἱπποκράτους ἤλπιζον μηδ’ ἐνταῦθα μήτε ψεῦδός τι μήτ’ ἀδύνατον λέγεσθαι · καὶ ὡς τοῦτ’ ἦν με τὸ προτρέψαν ἐπὶ τὴν ζήτησιν , ἕως οὗ καὶ ταύτην τὴν Ἱπποκράτους ὁδὸν ἐξεῦρον διορίσασθαι , πότε καὶ πῶς ἐφ’ ἑκάστου τῶν εἰρημένων χρηστέον . ὃ καὶ δῆλον ἐποίησα πολλοῖς τῶν θεασαμένων τὰ τοιαῦτα , πηλίκη μέν ἐστιν ἡ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου δύναμις , ἡλίκον δὲ κακὸν εἰργάσαντο μὴ φυλάξαντες τὴν παλαιὰν ἰατρικὴν οἱ τὰς νεωτέρας αἱρέσεις συστησάμενοι . ταῦτά τοι καὶ ὑμεῖς καίτοί γε ἄκοντά με κατ’ ἀρχὰς ἠναγκάσατε , λιπαροῦντες διεξελθεῖν ἅπασαν τήνδε τὴν πραγματείαν ἣν εὔχομαι μὲν τοῖς θεοῖς ὄνησίν τινα καὶ τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις γενέσθαι , βραχυτάτην δ’ ἔχω τὴν ἐλπίδα διὰ τὴν κατέχουσαν νῦν ὀλιγωρίαν μὲν τῶν καλῶν , ἐπίδοσιν δὲ εἰς τιμὴν πλούτου καὶ δόξης καὶ πολιτικῶν δυνάμεων · ἐφ’ ἃ τοῖς ἐκτραπεῖσιν οὐκ ἐνδέχεται τἀληθὲς ἐν οὐδενὶ τῶν ὄντων ἐξευρεῖν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅπῃ τῷ θεῷ · φίλον , οὕτω τελευτήσει . τὴν δ’ οὖν θεραπευτικὴν μέθοδον , ἀσκηθεῖσαν μὲν τοῖς παλαιοῖς ἰατροῖς , ὀλιγωρουμένην δὲ νῦν ἀνακτησώμεθα καθ’ ὅσον οἷοί τ’ ἐσμὲν , αὖθις ἀναλαβόντες τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου παθήματος ἕλκους κοίλου . περὶ μὲν δὴ τῆς πρώτης εὑρέσεως τῶν σαρκωσόντων τὸ τοιοῦτον ἕλκος φαρμάκων ἀρκείτω τὰ μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα , καὶ συγχωρείσθω δ’ , εἰ βούλει , τοῖς ἐμπειρικοῖς ἃ λέγουσιν ἅπαντα . περὶ δὲ τῆς τῶν εὑρημένων χρήσεως ἐπὶ μὲν τῶν ἔργων αὐτῶν ἐπέδειξά σοι πολλάκις · οὐδὲν δ’ ἧττον καὶ νῦν ἐπιδεῖξαι τῷ λόγῳ πειράσομαι πῶς ἐν οἷς ἂν μηδὲν δράσῃ τὸ σύνηθες ἑκάστῳ φάρμακον , ἐπ’ ἄλλο μεταβαίνειν εὐμηχάνως τε καὶ τεχνικῶς ἀποροῦσιν οἱ ἐμπειρικοί . καὶ τοῦτ’ εὐλόγως γίνεται · τοῦ γὰρ πρώτου φαρμάκου τῆς ἀποτυχίας τὴν αἰτίαν ἀγνοοῦντες , οὐδὲ φυλάξασθαι δήπουθεν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ δευτέρου δύνανται . ἀγνοουμένης γὰρ ἔτι τῆς αἰτίας δι’ ἣν ἐνεργεῖ τὸ φάρμακον , οὐδὲ δι’ ἣν ἀποτυγχάνει γνῶναι δυνήσονται . ταύτης δ’ ἀγνοουμένης οὐδ’ ἐφ’ ἕτερον ἔτι μεταβαίνειν εὐλόγως ἐγχωρεῖ , φυλάξασθαι γὰρ οὐδ’ ἐπ’ ἐκείνου δυνήσονται τὴν αὐτὴν αἰτίαν .
Lemmas: πρόδηλος δέ ὡς ἀπό ὁ ἁπλόος ἄρχω . τίς δέ ἁπλόος ἕλκος ἐπιπολή ἐν σαρκώδης μόριον ; οὗτος οὖν εἰ μέν ἁπλῶς ἕλκος εἰμί , σκοπός αὐτός ὁ ἴασις ἕνωσις : εἰ δέ σύν κοιλότης , δισσός μέν ὁ σκοπός , ὅτι καί ὁ διάθεσις δισσός · συνέχεια μέν λύσις ὁ ἕλκος , ἀπώλεια δέ οὐσία τις οἰκεῖος ὁ ζῷον ὁ κοιλότης . εὑρίσκω δέ ᾀνταῦθη πολλάκις ὁ ἕτερος ὁ σκοπός ἀδύνατος · οἷον εἰ μή μόνος ὁ σάρξ , ἀλλά καί ὁ ὑπόκειμαι ὀστέον ἀπόλλυμι εἰμί · πληρόω γάρ ἀκριβής ὁ τοιοῦτος κοιλότης οὐ δύναμαι , ἀλλά ἐπουλόω μέν , ὅς εἰμί ἕλκος ἴασις , ἀνίατος δέ ὁ κοιλότης καταλείπω . οὗτος οὖν αὖθις αὐτός πάντως μέν ἤτοι διά ὁ ἐμπειρία ἤ διά ὁ λόγος χρή γιγνώσκω · ὁ Θεσσαλός δέ οὔτε οὗτος χράω καί τρίτος οὐδείς προστίθημι , εἶτα οὐ αἰδέομαι ληρέω , ἀλλά ἐάω οὗτος ὁ κοῖλος δέ ἕλκος ἐν σαρκώδης μόριον χωρίς ὁ πάσχω τις ὁ ὑπόκειμαι ὅπως ἰάομαι , λέγω παρέρχομαι ὁ Θεσσάλειος ἰατρός . ἐμβάλλω , φημί , ὁ σαρκωτικός φάρμακον · εὖ γε ὁ εὐχέρεια , ἴσως δέ ἀναισθησία λέγω εἰμί ἀγαθός , εἰ σαρκωτικός λέγω ἀπαλλάσσω δοκέω ὁ ζητέω · εἰ γάρ ἤδη ὁ σαρκωτικός ἐπίσταμαι , τίς ζητέω ἔτι ; λέγω ἐγώ ὁ σαρκωτικός ὅς τίς ποτέ εἰμί , ὅς μέλλω χράω ; λιβανωτός , οἴομαι , φημί , ἴρις ἤ ἀριστολόχεια ἤ ὀρόβινος ἄλευρον ἤ πάναξ · ὁ γάρ ξηρός φάρμακον πρῶτος μνημονεύω . οὗτος οὖν λέγω ἐγώ πόθεν εὑρίσκω ; ἐκ ὁ πεῖρα , φημί . τίς δή οὖν ἔτι προστίθημι σύ ; ὁ μέν γάρ ὅτι χρή πληρόω ὁ κοῖλος οἶδα δήπου καί ὁ ἰδιώτης . ὁ δέ ἐκ ὅς καί διά ὅς φάρμακον , διδάσκω ὁ πεῖρα . Θεσσαλός δέ οὔτε ὡς ἐμπειρικός οἶδα ὁ φάρμακον οὔτε ὡς λογικός . ὡς ἐμπειρικός μέν , ὅτι μή βούλομαι · ὡς λογικός δέ , ὅτι μή δύναμαι · ἐπεί ὅτι γε ὡς ἐμπειρικός οἶδα , ἀκριβής ἐγώ οὗτος γιγνώσκω . δύο γάρ εἰμί ἅπας εὕρεσις ὄργανον , ἐμπειρία καί λόγος , ὁ ὁ μέν εὑρίσκω ἐπίσταμαι , λέγω δέ οὐ ἔχω αὐτός ὁ λόγος , εὔδηλος εἰμί ἐκ ὁ ἐμπειρία εὑρίσκω . ἵνα τοίνυν οἶδα πόσος ἁμαρτάνω , μικρός ἡσυχάω ἀκροατής ἐγώ γίγνομαι · βούλομαι γάρ τις διαλέγω ὁ μονή ὁ ἐμπειρία πρεσβεύω · δίκαιος γάρ οἴομαι κᾀκεινός λέγω ὅπως εὑρίσκω οὗτος ὁ σαρκωτικός φάρμακον ὁ ξηρός , ὅς δή κεφαλικός ὀνομάζω · σύγκειμαι δέ ἐκ ἶρις καί ἀριστολόχεια ὄροβος τε καί λιβανωτός καί μάννα . εἰμί καί ἕτερος τις ὅς πρός ὁ λέγω καί φλοιός πάναξ ἐπεμβάλλω · καί μέν δή καί ἕτερος εἰμί ὅς καί καδμία πλύνω προσεπεμβάλλω . λέγω τοίνυν ὑπέρ οὗτος ὅπως εὑρίσκω . καί τίς ἐγώ , φημί , ζητέω ὑπέρ ὁ εὕρεσις αὐτός , ἀλλά οὐ ὁ εὑρίσκω ὀρθός χράω ; οὗτος μέν οὖν εὐθύς κατά ἀρχή ἀποφαίνω , κατά σύμβασις δέ , καλέω γάρ οὕτως αὐτός καί ὁ ῥῆμα οὗτος , ποτέ μέν ἐκ ὄνειρος ἐνδέχομαι ὁ τοιοῦτος εὑρίσκω φημί , εἰμί δέ ὅτε κατά δή τις τύχη ἐκχέω ὁ ἕτερος εἰς ὁ ἕτερος , εἶτα τις ὁ μικτός τολμάω χράω , ὁ τόλμα δέ οὐ λέγω ὁ ἐλπίς οὗτος μέν οὖν πρόδηλος λῆρος . ὁ δέ τρίτος αὐτός τρόπος ὁ εὕρεσις εἰμί ὄντως ἐπιλογιστικός · ἕκαστος γάρ ἐκεῖνος ἁπλόος ἴδιος τις πειράω ὡς σαρκωτικός , ἔͅπειτα εὑρίσκω ἐνίοτε μή σαρκόω , προσεπιλογίζομαι μή πᾶς φύσις πᾶς ἁρμόζω . εἰ γάρ ὅς οὐ σαρκόω ὁ ἀριστολόχεια , οὗτος ὁ λιβανωτός σαρκόω , ὅς δέ ὁ λιβανωτός οὐ ἁρμόζω , οὗτος ὁ ἶρις προσάγω ἀπαντάω ὁ δέω , εὔλογος , οἴομαι , μή πᾶς ὑπό πᾶς ὅμοιος διατίθημι οὗτος δέ ἅπαξ εἰς ἐπιλογισμός ἔρχομαι ἀγαθός δοκέω ὡς οἷος τε πολύς ὁ ὁμοειδής εἰς αὐτός ἀναμίσγω , ἵνα ἕκαστος φύσις σῶμα εὐπορέω ὁ προσήκω . καί μήν , ὦ ἑταῖρος , ἐν ὁ συμπλοκή ὁ εἶδος οὐ φυλάσσω ὁ . οἰκεῖος οὐσία ὁ ἐνέργεια , ὡς ἐπί εἷς ἕκαστος εἶδος ὁ ὠφελέω εἰς νόσος ὅς χρή θεραπεύω εὐπορέω ὁ προσήκω . εἰ μέν γάρ ἤτοι ὁ φύσις δύναμαι ὁ σῶμα ἐξευρίσκω ἤ ὁ προσφέρω φάρμακον ὁ δύναμις , οὐδείς ἄν ἴσως δέω αὐτός ὁ τοιοῦτος ποικιλία , εἷς ἑκάστοτε φάρμακον ἐπί εἷς σῶμα ὁ συμφέρω εὑρίσκω δύναμαι . ἐπεί δέ ἀγνοέω ἑκάτερος , κακός ἀναμίσγω ἅπας , πολύς φύσις ἁρμόζω ἐπιτεχνάομαι βούλομαι εἷς φάρμακον . οὗτος ὁ τρόπος ὁ σύνθεσις ὁ φάρμακον ἐγώ πείθω ὁ πρῶτος ὁ ἰατρός ἐπινοέω καί ὡς ἀρχαῖος εὕρεμα προσίημι . τοσοῦτος γε μήν ἀποδέω ἡγέομαι ὁ ὄντως μέθοδος θεραπευτικός , ὅσος εὔλογος εἰμί ὁ ἐγχέω εἰς ἀλλήλων κόσκινον . εἰ γάρ μή λογίζομαι πρῶτος μέν ὡς μόνος ὁ ἐκ ὁμοειδής φάρμακον σύνθεσις , οὐ μήν ὁ γε ἐκ ἐναντίος λέγω ὁ μέθοδος . ἔπειτα ὡς ἐν ὁ πλῆθος ὁ μίξις εἷς μέν , εἰ τυγχάνω , ὁ ὁ πάσχω προσήκω εἰμί φάρμακον , ἐγχωρέω δέ καί μηδείς , ἑπτά δέ ἤ ὀκτώ ὁ οὐ οἰκεῖος · ὥστε πολύς ἀριθμός βλάπτω ὁ τοιοῦτος ἤ ὠφελέω · οὗτος εἰ μή λογίζομαι , πολύς αὐτός ἀγνοέω ἤ γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα λέγω ἄν . ἔλαιον γοῦν ἐγχέω ἕλκω κοῖλος πᾶς ἐναντίος φάρμακον · εἰ γάρ ἐθέλω οὕτως θεραπεύω , αὐτός γνῶσις ὁ πεῖρα ῥυπαρός καί βρυώδης ἀποτελέω ὁ ἕλκος . εἰ δέ καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος θερμός τυγχάνω καί ὁ ἄνθρωπος εἰμί κακοχυμός , ἤ φύσις ῥευματικός ἤ καί περί ὁ δίαιτα τίς πλημμελέω , κίνδυνος οὗτος σήπω ὁ μόριον ἐν ὅς ὁ ἕλκος γίγνομαι . κίνδυνος δέ ᾄν εἰ κηρός μόνος χράω , ᾄν εἰ τήκω ἔλαιον · οὗτος μέν οὖν διασήπομαι σύ ὁ ἕλκος · εἰ δέ ἰός λειόω ἐμπλήσσω , οὐ διασήπομαι μέν οὗτος γε οὐδαμῶς , ὀδύνη , δέ ἐργάζομαι καί δῆξις οὐ μικρός , ἀνάβρωσις τε καί φλεγμονή · εἰ δέ ἐπιπολύ χράω , καί σπασμός . ἐπεί τοίνυν οὔτε ὁ ἔλαιον οὔτε ὁ ἰός οὔτε ὁ κηρός ἕλκος κοῖλος σαρκόω δύναμαι , δῆλος ὡς οὐδέ μείγνυμι ποτέ αὐτός ὁ ἀπό ὁ ἐμπειρία οὐδείς · ἀλλά ἐγώ μείγνυμι γε ὁ δέω μέτρον καί οὗτος καί ἄλλος μυρίος φάρμακον ὁ βλάπτω ἴδιος ἕλκος κοῖλος . εἰ γάρ μή ὁ αὐτός δύναμις βλάπτω , ἀλλά . ὑπεναντίος , ἄμετρος δήπουθεν εἰμί ὡς πρός , ἕλκος κοῖλος πλήρωσις . ἀλλά ὅπως ἐκ δύο ἄμετρος κρᾶσις · εἷς ἀποτελέω σύμμετρος , ἐν ὁ περί φάρμακον σύνθεσις μανθάνω λογισμός . οὔκουν ἔτι χαλεπός ἐκ ἔλαιον καί κηρός καί ἰός συντίθημι φάρμακον σαρκωτικός · εἰ γάρ οἶδα ὡς ξηραίνω μέτριος δέω ὁ τοιοῦτος ἕλκος , οὐ ξηραίνω δέ οὔτε ὁ κηρός οὔτε ἔλαιον , οἶδα ἄν ὡς οὔτε ἑκάτερος οὔτε ἄμφω πληρόω ἕλκος κοῖλος · οὐ μήν οὐδέ ὁ ἰός μόνος , ἄμετρος γάρ ξηραίνω . μείγνυμι οὖν ἅπας σύμμετρος ξηρός ἐργάζομαι δύναμαι φάρμακον · ὁπόσος δέ ἕκαστος χρή ὁ μέτρον εἰμί δείκνυμι μέν ἤδη ἐγώ εἰͅν ὁ περί φάρμακον σύνθεσις ὑπόμνημα , δείκνυμι δέ καί νῦν , εἰ δέω , ὁ λόγος προέρχομαι . ἀποπέμπω γάρ ἐγώ χρή πρῶτος ἀπό ὁ ἐφεξῆς λόγος ὁ ἀμέθοδος ἐκεῖνος Θεσσαλός , ἐνδείκνυμι αὐτός πόσος ἁμαρτάνω ὁ δέω . φρόνιμος γάρ ἄνθρωπος καί ὁ νῦν λέγω σαφής ἐνδείκνυμι ὁ θεραπευτικός μέθοδος ὁποῖος τις εἰμί χρή . ἀλλά γάρ οὐ πρός ὁ τοιοῦτος ὁ λόγος · ὥστε ἀναγκαῖος ἔτι διαλέγω πρός αὐτός ἐνθένδε ποθεν ἄρχω . ἅπας κοιλότης παρά φύσις ἐνδείκνυμι ὁ πλήρωσις · ὥστε καί ὁ ἐν ὁ σαρκώδης μόριον · οὗτος δέ ὁ πλήρωσις σκοπός ὁ ὁ ἴαμα εὕρεσις γίγνομαι . ἵνα δέ εὑρίσκω ὁ πληρόω καί λόγος δέω συχνός καί πολύς ὁ κατά μέρος ἔνδειξις , καί μέθοδος λογικός ἀκριβής · θεάομαι γοῦν πολλάκις ἕλκος δυσίατος μή δύναμαι θεραπεύω μήτε ὁ ὁ ἐμπειρία πρεσβεύω ἰατρός οὗτος δή ὁ πολυφάρμακος , ἀλλά μηδέ ὁ ὁ ἀναλογισμός ἐπαγγέλλω ἅπας . ὁ γάρ Θεσσάλειος μεθοδικός μέν ὄνομα , ὁ δέ ἀλήθεια ἀμέθοδος , καθά τις ὄνος λύρα οὐδέ ἐπαΐω ἱκανός ὁ τοιοῦτος θεωρία εἰμί , μή τοι γε δή λογισμός ὁ δέω ἐξευρίσκω . θεάομαι δέ πολλάκις ἐπί ὁ τοιοῦτος ἕλκος ὁ μέν ἀπό ὁ ἐμπειρία ἄλλοτε ἐπί ἄλλος μεταβαίνω , φάρμακον , οὐ μά Ζεύς λογισμός τις ἐξηγέομαι ὁ μετάβασις , ἀλλά ἐπειδή πολύς μέν ἐπιλέγω πληρόω ἕλκος κοῖλος , ὁ δέ ὡς αὐτός καλέω ἰδιοσυγκρασία , ἐπί ὅς ἕκαστος αὐτός εὐδοκιμέω οὔτε διαγιγνώσκω οὔτε μιμνῄσκω δύναμαι ; διά οὗτος καί νῦν οὐ ἐπίσταμαι μέν ἐπί ὅς τις χρή μεταβαίνω , ἐλπίζω δέ ἐν πολύς ὁ κατά μέρος διέξοδος πάντως εὑρίσκω ποτέ ὁ προσήκω , ἄλλοτε ἐπί ἄλλος μεταπηδάω , τύχη μάλα ἤ λογισμός ὁ ὁ συμφέρω εὕρεσις ἐπιτρέπω . ὅμοιος δέ αὐτός εἰμί , ἔͅν μή ἐθέλω , ὅσος ὁ δογματίζω ἐπί ὁ φυσικός ἀρχή ὁ σῶμα οὐ δύναμαι ἀναβαίνω ὁ λόγος . καί γάρ αὐτός , καθότι πρόσθεν δείκνυμι , ἐκ ἥμισυς εἰμί ἐμπειρικός , ὅς οὐ δύναμαι διαλαμβάνω περί ὁ πρῶτος στοιχεῖον . περί δέ ὁ ἀμέθοδος οὗτος Θεσσάλειος τίς ἄν τις καί λέγω μόνος τοίνυν ὁ ὄντως μέθοδος θεραπεύω ἐξευρίσκω τε ὁ δέω ἤ φάρμακον ἤ διαίτημα κατά ἕκαστος ὁ τοιοῦτος ἕλκος ἐπιδείκνυμι τε ὁ σαφής διά ὁ ἔργον αὐτός ὁπηλίκος ἀγαθός εἰμί καί ὅσος φάος παρέχω πρός ὁ ἴασις ὁ περί φύσις πραγματεία . καί γάρ δή καί ὡς ὁ συνεχής ἀπό ἕτερος φάρμακον μεταβαίνω ἐπί ἕτερος ἐνίοτε παροράω καί καταφρονέω ὁ χρήσιμος , ἐπιδείκνυμι σύ πολλάκις εἷς φάρμακον ὁ τοιοῦτος ὁ ἕλκος θεραπεύω ὅς φθάνω ἐκεῖνος χράω . καταφρονέω δέ ἔοικα ὁ δύναμις ὁ τοιοῦτος φάρμακον διά τε ὁ ἀκαιρία ὁ χρῆσις , οὐ μόνος οὐδείς ὠφελέω δοκέω , ἀλλά καί προσβλάπτω , καί διά ὁ μηδείς ἐνίοτε σαφής ἐργάζομαι ὁ πρῶτος χρῆσις . θεάομαι δέ καί ὀφθαλμός ὀδύνη σφοδρός ἰάζω ἐγώ ἤ λουτρόν ἤ οἶνος πόσις ἤ πυρία ἤ φλεβοτομία ἤ κάθαρσις , ἐπί ὅς οὐδείς ἄλλος ἔχω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἤ οὗτος ὁ διά ὀπίας καί μανδραγόρας καί ὑοσκύαμος συντίθημι φάρμακον , μέγας λώβη ὀφθαλμός · οὐδέ γάρ οὐδέ ἄλλος τις ὁ ἐν ὁ παραχρῆμα δόκησις ὁ ἀνωδυνία , ἀλλά ἤ ὁ νεκρόω ὁ αἴσθησις ἐργάζομαι . καί πολύς οἶδα μετά ὁ τοιοῦτος χρῆσις ὁ φάρμακον , ἐπειδάν ἄμετρος προσάσσω , μηκέτι ἐπανέρχομαι εἰς ὁ κατά φύσις , ἀλλά ἄρχω μέν ἐντεῦθεν ἀμυδρός καί μόγις ὁράω , ἐν ὁ χρόνος δέ ὑπόχυσις ἤ μυδρίασις ἤ φθίσις ἤ ῥυτίδωσις ἁλίσκομαι . οἶδα δέ δήπου συνδιατρίβω ἐγώ εὐθύς ἐκ μειράκιον , μηδέ παρά εἷς ὁ διδάσκαλος θεάομαι ἐγώ ἔργον τοιοῦτος , ἀλλά ἐξευρίσκω αὐτός ὁ λογισμός · καί ὅτι γε πολύς χρόνος ὁ ἀφορισμός ἀνασκέπτομαι ἐκεῖνος , ὀδύνη ὀφθαλμός ἀκρατοποσία ἤ λουτρόν ἤ πυρία ἤ φλεβοτομία ἤ φαρμακεία λύω , καί ὡς ἐκ ὁ ἄλλος ἀκρίβεια Ἱπποκράτης ἐλπίζω μηδέ ἐνταῦθα μήτε ψεῦδος τις μήτε ἀδύνατος λέγω · καί ὡς οὗτος εἰμί ἐγώ ὁ προσρέπω ἐπί ὁ ζήτησις , ἕως ὅς καί οὗτος ὁ Ἱπποκράτης ὁδός ἐξευρίσκω διορίζω , πότε καί πῶς ἐπί ἕκαστος ὁ λέγω χράω . ὅς καί δῆλος ποιέω πολύς ὁ θεάομαι ὁ τοιοῦτος , πηλίκος μέν εἰμί ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος δύναμις , ἡλίκος δέ κακός ἐργάζομαι μή φυλάσσω ὁ παλαιός ἰατρικός ὁ ὁ νέος αἵρεσις συνίστημι . οὗτος τοι καί σύ καίτοι γε ἄκων ἐγώ κατά ἀρχή ἀναγκάζω , λιπαρέω διεξέρχομαι ἅπας ὅδε ὁ πραγματεία ὅς εὔχομαι μέν ὁ θεός ὄνησις τις καί ὁ ἄλλος ἄνθρωπος γίγνομαι , βραχύς δέ ἔχω ὁ ἐλπίς διά ὁ κατέχω νῦν ὀλιγωρία μέν ὁ καλός , ἐπίδοσις δέ εἰς τιμή πλοῦτος καί δόξα καί πολιτικός δύναμις · ἐπί ὅς ὁ ἐκτρέπω οὐ ἐνδέχομαι ἀληθής ἐν οὐδείς ὁ εἰμί ἐξευρίσκω . ἀλλά οὗτος μέν ὅπῃ ὁ θεός · φίλος , οὕτως τελευτάω . ὁ δέ οὖν θεραπευτικός μέθοδος , ἀσκέω μέν ὁ παλαιός ἰατρός , ὀλιγωρέω δέ νῦν ἀνακτάομαι κατά ὅσος οἷος τε εἰμί , αὖθις ἀναλαμβάνω ὁ λόγος ἐπί ὁ πρόκειμαι πάθημα ἕλκος κοῖλος . περί μέν δή ὁ πρῶτος εὕρεσις ὁ σαρκόω ὁ τοιοῦτος ἕλκος φάρμακον ἀρκέω ὁ μικρός πρόσθεν λέγω , καί συγχωρέω δέ , εἰ βούλομαι , ὁ ἐμπειρικός ὅς λέγω ἅπας . περί δέ ὁ ὁ εὑρίσκω χρῆσις ἐπί μέν ὁ ἔργον αὐτός ἐπιδείκνυμι σύ πολλάκις · οὐδείς δέ ἥσσων καί νῦν ἐπιδείκνυμι ὁ λόγος πειράω πῶς ἐν ὅς ἄν μηδείς δράω ὁ συνήθης ἕκαστος φάρμακον , ἐπί ἄλλος μεταβαίνω εὐμήχανος τε καί τεχνικός ἀφοράω ὁ ἐμπειρικός . καί οὗτος εὔλογος γίγνομαι · ὁ γάρ πρῶτος φάρμακον ὁ ἀποτυχία ὁ αἰτία ἀγνοέω , οὐδέ φυλάσσω δήπουθεν αὐτός ἐπί ὁ δεύτερος δύναμαι . ἀγνοέω γάρ ἔτι ὁ αἰτία διά ὅς ἐνεργέω ὁ φάρμακον , οὐδέ διά ὅς ἀποτυγχάνω γιγνώσκω δύναμαι . οὗτος δέ ἀγνοέω οὐδέ ἐπί ἕτερος ἔτι μεταβαίνω εὔλογος ἐγχωρέω , φυλάσσω γάρ οὐδέ ἐπί ἐκεῖνος δύναμαι ὁ αὐτός αἰτία .