galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 2.4
Ἐμοὶ μὲν οὖν εἴρηται τὸ πᾶν , καὶ δέδεικται σαφῶς ἤδη τοῖς γε δυναμένοις ἕπεσθαι λόγοις ἀληθέσιν , ὡς οὐκ ἐγχωρεῖ ὁπόσα τὰ πάντ’ ἐστὶ νοσήματα , μεθόδῳ περιλαβεῖν , εἰ μή τις εἰδείη ὁπόσα τὰ πάντ’ ἐστὶν ὑπάρχοντα κατὰ φύσιν ἔχοντι τῷ σώματι τῆς ἐνεργείας αἴτια · μανθάνειν δ’ οὔπω δυνατόν ἐστι τῶν εἰρημένων οὐδὲν , ὅσοι σκαιότεροί τέ εἰσι καὶ ἀργοὶ τὴν διάνοιαν , ἢ τοῖς τῆς μεθοδικῆς αἱρέσεως λήροις ἐνετράφησαν . αὖθις οὖν κᾀκείνοις , ὃ καθόλου νῦν εἴρηται τοῖς συνετοῖς , ἐπέλθωμεν κατὰ μέρος , ἕν τι καὶ δεύτερον οἷον παραδείγματα τῷ λόγῳ προχειρισάμενοι . διὰ τί γὰρ ἡ γλῶττα τῶν χυμῶν αἰσθάνεται , τῶν δ’ ἄλλων μορίων οὐδέν ; ἆρά γε διὰ χρόαν , ἢ διὰ τὴν θέσιν , ἢ διὰ τὸ μέγεθος , ἢ διὰ τὸ σχῆμα ; πασχούσης γὰρ αὐτῆς , οἶμαι , καὶ μηκέτ’ αἰσθανομένης τῶν χυμῶν ἤτοι τὴν χρόαν ἐπανάξομεν εἰς τὸ κατὰ φύσιν , εἰ κατὰ ταύτην εἶχε τὴν ἐνέργειαν , ἢ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν εἰρημένων , εἰ κατ’ ἐκεῖνο · κᾂν εἰ κατ’ ἄλλο δέ τι παρὰ ταῦτα , δῆλον ὡς κατ’ ἐκεῖνο μόνον , εἴπερ ἂν αὐτὴν ἐπανάγοιμεν εἰς τὸ κατὰ φύσιν , οὐδὲν τῶν ἄλλων ἔτι δεησόμεθα . φέρε γὰρ ὅτι πυκνὴ τοῖς πόροις ἐστὶν εἰς τοσόνδε , διὰ ταῦτ’ αὐτὴν αἰσθάνεσθαι τῶν χυμῶν · ἆρ’ οὐ τὴν ἐκείνων συμμετρίαν μὲν , ὁπόθ’ ὑγιαίνουσι , φυλάξομεν , τὴν ἀμετρίαν δ’ αὖθις ὁπότε νοσοῦσιν , ἐπανορθωσόμεθα ; φέρε δ’ εἰ οὕτως ἔτυχε , διότι συμμέτρως ἔχει θερμότητος , αἰσθητικὴν εἶναι τὴν γλῶτταν τῶν χυμῶν · ἆρ’ οὐ κᾀνταῦθα πρόδηλον ὡς τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀμελήσαντες , ἐκεῖνο φυλάξομεν αὐτῆς μόνον , ἀφ’ οὗ τὴν ἐνέργειαν ἐκέκτητο ; φέρε δ’ εἰ ξηρότητός τε καὶ ὑγρότητος ὧδέ πως ἔχουσα , διὰ τοῦτ’ αἰσθάνοιτο , τίς οὐκ ἂν ἁπάντων τῶν ἄλλων ἀμελῶν εἰς τοῦτ’ ἀποβλέψει μόνον αὐτῆς , ὅπως μήθ’ ὑγροτέρα τοῦ δέοντος ἔσται μήτε ξηροτέρα , τίς δ’ οὐκ ἂν εἴπερ τοῦτ’ ἐστιν ἀληθὲς , ἐξ ἑτοίμου συνελογίσατο δύο εἶναι τὰ πάντα τῆς γλώσσης νοσήματα , τὸ μὲν ὑγρὸν , τὸ δὲ ξηρόν ; ὥσπερ αὖ καὶ εἰ θερμότητι καὶ ψυχρότητι συμμέτρῳ τὴν αἴσθησιν ἔχοι , τίς οὐκ ἂν κᾀνταῦθα δύο εἶναι τὰ νοσήματα αὐτῆς ἐνόησεν , ἀμετρίαν θερμότητός τε καὶ ψύξεως ; ὥσπερ εἰ καὶ τῇ τῶν πόρων συμμετρίᾳ τὴν αἴσθησιν ἐκέκτητο , πρόχειρον ἦν δήπου κᾀνταῦθα λογίσασθαι πάντως ὑπὸ τῆς ἀμετρίας αὐτὴν βλαβήσεσθαι , διττὴν δὲ ταύτην ἔσεσθαι , πύκνωσίν τε καὶ μάνωσιν τῶν πόρων . ἆρ’ οὖν ἔτι λέγω πολλὰ τοὺς ἀναισθήτους ἐπάγων , εἰ καὶ μηδ’ ἄλλο , τοῦτο γοῦν ἐννοῆσαι , τὸ μὴ δύνασθαί τι μήθ’ εὑρεῖν μήτ’ ἀποδεῖξαι τὸ πλῆθος τῶν νοσημάτων , ἄνευ τοῦ γνῶναι , τίνα μὲν τῶν ὑπαρχόντων τοῖς μορίοις αἴτια τῆς ἐνεργείας ἐστὶ , τίνα δ’ ἄλλως τούτοις συμβέβηκεν ; ἢ καὶ δεύτερόν τι καὶ τρίτον ἔτι παράδειγμα προχειρίσομαι ; πολλάκις γὰρ ὑπὸ τοῦ πλήθους αὐτῶν τιτρώσκονται τῶν ἀνοήτων αἱ ψυχαί . φέρε τοίνυν αὖθις ὡδί πως αὐτοὺς ἐρωτήσωμεν . ἆρ’ αἰσθάνεται τὸ σῶμα θερμῶν καὶ ψυχρῶν , καὶ σκληρῶν καὶ μαλακῶν , καὶ λείων καὶ τραχέων , καὶ ἁπλῶς ἁπάντων τῶν ἁπτῶν , ὅτι λευκὸν τὴν χρόαν ἐστὶν , ἢ ὅτι μέλαν , ἢ ὅτι πυῤῥὸν , ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν ὅτι τοιόνδε τὴν χρόαν · ἢ κατ’ οὐδὲν μὲν τούτων , δι’ ἄλλο δέ τι ; πρόδηλον γὰρ οἶμαι παντὶ , τὸ φυλάττειν αὐτῷ χρῆναι μόνον ἐκεῖνο μέλλοντί γε αἰσθήσεσθαι καλῶς , ἐξ οὗπερ ἐκέκτητο μόνου τὸ καλῶς αἰσθάνεσθαι . εἰ μὲν γὰρ ἐκ τοὐ λευκὸν εἶναι τοῦτ’ ἐκέκτητο , περὶ παντὸς ἐχρῆν ποιεῖσθαι καὶ φυλάττειν τοῦτο καὶ φεύγειν τὸ μέλαν · εἰ δ’ ἔμπαλιν ἐκ τοῦ μέλαν ὑπάρχειν ἦν αἰσθητικὸν , ἀποδιδράσκειν ἐχρῆν , οἶμαι , καὶ δεδιέναι τὰς ἄλλας ἁπάσας χρόας · οὕτω δὲ καὶ εἰ διότι ξανθὸν ἢ πυῤῥόν ἐστι , διὰ τοῦτ’ αἰσθάνοιτο , φευκτέον ἐστὶν , οἶμαι , τὰς ἄλλας ἁπάσας χρόας , ὡς ἀναισθησίας ἢ δυσαισθησίας ἀπεργαστικάς . καὶ μὲν δὴ καὶ εἰ τῷ σκληρὸν εἶναι τὴν αἴσθησιν εἶχε , τῷ μαλακὸν γενέσθαι βλαβήσεται · καὶ εἰ τῷ πυκνὸν εἶναι , τῷ μανὸν ἀπεργασθῆναι · καὶ εἰ συμμετρίᾳ πόρων ᾐσθάνετο , πρὸς τῆς ἀμετρίας δήπου βλαβήσεται · καὶ καθόλου τοῦτ’ αὐτὸ μόνον ὑπάρχειν χρὴ πρὸς τὴν αἴσθησιν , ἀφ’ οὗ τὴν αἴσθησιν εἶχε , καὶ τοῦτ’ ἐπανορθοῦσθαι μόνον , ἐπειδὰν ἐξίσταται τῆς φύσεως , ὑφ’ οὗ τὴν αἴσθησιν βλάπτεται . ἆρ’ οὖν δεήσει τρίτου παραδείγματος , ἢ καὶ ταῦθ’ ἱκανά ; τοῖς μὲν συνετοῖς , οἶμαι , καὶ ταῦτ’ ἐστὶ περιττὰ , τὸ καθόλου συνιέναι δυναμένοις ἄνευ τῶν παραδειγμάτων ἀμαθέσι δὲ καὶ σκαιοῖς καὶ φιλονείκοις , ἴσως οὐδ’ εἰ τρίτον προστεθείη παράδειγμα , πλέον οὐδέν . ἀλλ’ ὅμως ἐπειδή περ εἴρηται δύο , καὶ κατατρίβουσιν ἀεὶ μάτην ἡμῶν τὸν χρόνον , εἴη ἂν καὶ νῦν οὐκ ἀπεικὸς ἓν αὐτοῖς ἔτι προσθεῖναι παράδειγμα . καὶ δὴ καὶ προβεβλήσθω μὲν ὅπως ἀπεπτοῦσαν ἐπανορθωσόμεθα γαστέρα · τὸν δὲ λόγον οὐ πρὸς τοὺς μεθοδικοὺς ἔτι μόνους , ἀλλ’ ἤδη καὶ πρὸς ἐκείνους ποιησόμεθα τῶν λογικῶν οἳ νομίζουσι μεθόδῳ τινὶ δύνασθαι καὶ λόγῳ τὴν τέχνην συστήσασθαι χωρὶς τοῦ γνῶναι τὴν πρώτην αἰτίαν τῆς ἐνεργείας , ἣν δὴ καὶ προσεχῆ καλεῖν εἰώθασιν . ἔστω δή τινα λέγειν , ἀπὸ γὰρ τῶν πρόχειρον ἐχόντων τὴν ἀτοπίαν ἄρξασθαι βέλτιον , ἵν’ ἐπαγάγωμεν αὐτοὺς , εἰ οἷόν τε , κατὰ βραχὺ πρὸς τὸ καὶ τῶν ἀμυδροτέρων αἰσθάνεσθαι · λέγειν οὖν ὑποκείσθω τινὰ διότι πολλαῖς ἐφεξῆς ἡμέραις ὅδε τις ἄνθρωπος ὁ νῦν ἀπεπτῶν , ἐπὶ γάλακτος μόνου διαιτηθεὶς , ἠλλοίωσε τὸ τῆς γαστρὸς χρῶμα , καὶ λευκὸν ἐποίησεν ἀντ’ ἐρυθροῦ , διὰ τοῦτ’ αὐτῷ βεβλάφθαι τὴν ἐνέργειαν · οἶμαί σε γελᾷν ἤδη , καὶ δικαίως γελᾷν · ἀλλ’ εἴπερ ﻿ εἰδείης , ὡς ἴσον ἐστὶ καὶ τούτῳ περὶ χρωμάτων εἰπεῖν ὁτιοῦν ἄνευ τοῦ προσθεῖναι τὴν ἀπόδειξιν καὶ σοὶ περὶ τῆς τῶν πόρων , εἰ οὕτως ἔτυχε , συμμετρίας , ἢ ἄλλης ἡστινοσοῦν διαθέσεως , οὐκ οἶμαί σε γελάσειν εὐλόγως · ἢ γὰρ κᾀπὶ σαυτῷ τὸν γέλωτα κίνησον , ἢ μηδ’ ἐφ’ ἑτέρῳ . ἔστω γὰρ ἰταμὸν εἶναι τὸν τὸ χρῶμα τῆς γαστρὸς αἰτιώμενον τοῦ μὴ πέττειν καλῶς καὶ φάσκειν ὡς ἐπειδὴ κατὰ φύσιν ἔχουσα , τὴν χρόαν ἐνερευθής ἐστι , νῦν δ’ ἀπειργάσθη λευκὴ ἀκριβῶς , διὰ τοῦτ’ ἀπεπτήσειν ἐξ ἀνάγκης αὐτὴν , ἡδέως ἂν ἀκούσαιμί σου τὴν πρὸς τοῦτον ἀντιλογίαν · ἐγὼ μὲν γὰρ οὐδ’ ἐπινοῆσαι δύναμαι τρόπον ἕτερον αὐτῆς , ἄνευ τοῦ κελεῦσαι τῷ ταῦτ’ εἰπόντι δεῖξαι πρότερον , εἰ διὰ τὴν χρόαν ὅλως ἐνεργεῖ κατὰ φύσιν ἡ γαστήρ · σὺ δὲ εἴπερ ἔχεις , ἡδέως ἂν ἀκούσαιμί σου . ἀλλ’ οὔτε ἔχεις οὔθ’ ἕξεις εἰπεῖν ἕτερόν τινα τρόπον ἀντιλογίας πρὸς τὸν τὴν χροιὰν αἰτιώμενον τῆς ἀπεψίας ἀλλ’ ἢ τὴν πρόκλησιν τοῦ δεῖξαι πῶς ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν χρώματος ἡ γαστὴρ εἶχε τὸ πέττειν . εἶτ’ ἐκεῖνος μὲν οὐ πιστευθήσεται τὴν χρόαν αἰτιώμενος τῆς ἀπεψίας , πρὶν δεῖξαι κατὰ τοῦτ’ ἐνεργοῦσαν αὐτὴν , σὺ δ’ ἤτοι τὴν ἀμετρίαν λέγων τῶν πόρων ἢ ὁτιοῦν ἄλλο πιστευθήσῃ πρὸ τοῦ δεῖξαι πῶς ἐνεργεῖ κατὰ τὴν ἐν ἐκείνῳ τῷ γένει συμμετρίαν ; ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο λέγω , φησὶν , οὐδ’ ἄλλο τι τὸ προσεχὲς τῆς πέψεως αἴτιον , ἀλλ’ ὅλως ἀγνοεῖν ὁμολογῶ . καὶ μὴν εἰ τῷ μὲν τὴν χρόαν αἰτιωμένῳ τῆς ἐνεργείας ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ τῆς βλάβης αἰτιᾶσθαι , τῷ δὲ τὴν συμμετρίαν τῶν πόρων , καὶ τούτῳ τὴν ἀμετρίαν τῶν αὐτῶν τούτων πόρων · καὶ τῷ τὴν εὐκρασίαν τῶν τεττάρων ποιοτήτων , θερμότητος καὶ ψυχρότητος καὶ ὑγρότητος καὶ ξηρότητος , καὶ τούτῳ τὴν δυσκρασίαν τῶν αὐτῶν · ἀναγκαῖον ἔσται καὶ σοὶ τὸ κατὰ φύσιν ὑποθεμένῳ πρότερον , οὕτως ἐξευρεῖν τὸ παρὰ φύσιν , εἰ δὲ μὴ γινώσκεις τὸ κατὰ φύσιν , οὐδὲ τὸ παρὰ φύσιν οἶσθα · καὶ γὰρ δὴ καὶ ὑμῶν αὐτῶν ἀκούω λεγόντων πρὸς τοὺς ἐμπειρικοὺς ἰατροὺς ὡς οὐκ ἐνδέχεται γνῶναι τὸ παρὰ φύσιν , εἰ μὴ πρότερον εἰδείη τις τὸ κατὰ φύσιν . ἀλλὰ γιγνώσκω , φησὶ , τὸ κατὰ φύσιν · ἆρά γε σύμπαν , ἢ μέρος αὐτοῦ τι ; καὶ τουτὶ τὸ μέρος ὃ γινώσκεις ἆρά γε τὸ τῆς ἐνεργείας ἐστὶν αἴτιον , ἢ ἄλλως ὑπάρχει τῇ γαστρί ; τί γὰρ δὴ καὶ γινώσκεις ; αὐτῆς θέσιν δηλαδὴ καὶ μέγεθος καὶ πλοκὴν καὶ διάπλασιν · ἀλλ’ οὐδὲν τούτων ἐστὶ τῆς ἐνεργείας αἴτιον . ἀλλ’ οὐδὲ ἀγνοεῖταί τι τούτων τοῖς ἐμπειρικοῖς , ὁμολογοῦσί τε γὰρ χρῆσθαι τῇ κατὰ περίπτωσιν ἀνατομῇ καὶ ταῦτ’ ἐξ ἐκείνης μανθάνειν , οὐ μὴν ἐνεργείας τε καὶ χρείας μορίων . ἀλλ’ οἶδα , φησὶ , καὶ τὴν ἐνέργειαν · ἔστι γὰρ περιστολὴ καὶ τρίψις . ἀλλ’ εἰ μὴ τὴν αἰτίαν εἰδείης αὐτῆς , οὐκ εἴσῃ τὴν νόσον · εἰ γὰρ ἡ εὐκρασία τῶν τεττάρων ποιοτήτων αἰτία τῆς ἐνεργείας ἐστὶν , ἡ δυσκρασία πάντως τῆς βλάβης αἰτία ἔσται · σὺ δ’ οἴει φλεγμονὴν καὶ σκίῤῥον , οἴδημά τε καὶ ἀπόστημα , καὶ τἄλλα ὅσα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἰδεῖν ἔστι , μόνα τῆς γαστρὸς εἶναι παθήματα · καίτοι γ’ οὐδὲ ταῦτα τοῖς ἐμπειρικοῖς ὁμοίως ὀφθαλμοῖς μόνοις καὶ χερσὶ καὶ ταῖς ἄλλαις αἰσθήσεσι καταμανθάνεις , ἀλλ’ ἐπὶ τὴν οὐσίαν αὐτῶν ἀνέρχεσθαι πειρᾷ , καὶ ταύτην ἐξευρίσκειν ἀκριβῶς , οὐκ ἀρκούμενος τοῖς φαινομένοις αἰσθήσει συμπτώμασιν , ἃ τοῖς ἐμπειρικοῖς ὁρίζει τε καὶ περιγράφει τὴν συνδρομήν · οὕτω γὰρ ἀξιοῦσιν ὀνομάζειν αὐτοὶ τὸ τῶν συμπτωμάτων ἄθροισμα τῶν ὑπαρχόντων τῷ πεπονθότι τόπῳ . καὶ τὴν ἔνδειξίν γε τῆς θεραπείας οὐκ ἐκ τῶν φαινομένων λαμβάνεις συμπτωμάτων · οὐδὲ γὰρ εἰ παρὰ φύσιν ὄγκος , οὐδ’ εἰ ἀντίτυπος , οὐδ’ εἰ ὀδυνηρὸς , οὐδ’ εἰ ἐρυθρὸς , ἀλλ’ εἰ σφήνωσις ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἀρτηριῶν ἐπὶ παρεμπτώσει σκοπεῖς καὶ τὴν θεραπείαν , ὡς αὐτὸς ἔφης , πρὸς τοῦτ’ ἀναφέρων ἐξευρίσκεις . ἢ γὰρ οὐχ οὗτος ὁ Ἐρασιστράτου τρόπος τῆς διδασκαλίας ἐν τοῖς περὶ πυρετῶν , ὥσπερ αὖ Διοκλέους μὲν ἕτερος , Πραξαγόρου δ’ ἄλλος , Ἀσκληπιάδου δ’ ἄλλος ; ὥστ’ οὐκ ἀπὸ τῶν περὶ τὸ φλεγμαῖνον μέρος φαινομένων συμπτωμάτων ἡ ἔνδειξις αὐτοῖς γίγνεται τῶν βοηθημάτων , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς οὐσίας αὐτῆς · οὐ γὰρ εἰ παρὰ φύσιν ὄγκος , οὐδ’ εἰ ἀντίτυπος , οὐδ’ εἰ πόνος σφυγμώδης , ἀλλ’ εἰ παρέμπτωσίς τε καὶ σφήνωσις ἐν τοῖς ἐσχάτοις τῶν ἀρτηριῶν , ἢ ἔμφραξις ἐν τοῖς πέρασι τῶν φλεβῶν , ἢ σῆψίς τις τῶν χυμῶν , ἢ λόγῳ θεωρητῶν ὄγκων ἔντασις , ἐν λόγῳ θεωρητοῖς ἀραιώμασιν ἐπισκοποῦνται . ὥστε ἕκαστος τούτων ἀπὸ τῶν τῆς διαθέσεως τοῦ φλεγμαίνοντος μέρους , οὐκ ἀπὸ τῶν ἑπομένων αὐτῇ συμπτωμάτων ἔνδειξιν τῶν βοηθημάτων λαμβάνει . κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον καὶ ὅστις αἰτιᾶται τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρόν · ἀλλ’ οὗτος μὲν εἰ καὶ χωρὶς φλεγμονῆς , ἢ ἕλκους , ἢ ἀποστήματος , ἤ τινος ἑτέρου τοιούτου , μόνῳ τῷ ψυχρὰ γεγονέναι μὴ πέπτοι καλῶς ἡ γαστὴρ , εὐπορεῖ τῶν βοηθημάτων · οἱ δὲ τὰς φλεγμονὰς καὶ τοὺς σκίῤῥους καὶ τἄλλα ὅσα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔστι θεάσασθαι μόνα νομίζοντες εἶναι νοσήματα , γελοίως πάνυ τὰς χωρὶς τούτων ἀπεψίας ἀτονίᾳ τῆς κοιλίας γίγνεσθαί φασιν , ὥσπερ διάθεσίν τινα λέγοντες τὴν ἀτονίαν ἰδίαν ἐξαίρετον , ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ καὶ τοῖς ἐκπυϊσκομένοις τε καὶ σκιῤῥουμένοις καὶ φλεγμαίνουσι καὶ ἄλλως ὁπωσοῦν πεπονθόσιν ὑπάρχειν . πάντα γὰρ ταῦτα τὰ πάθη , κᾂν ἐν γαστρὶ κᾂν ἐν ἥπατι κᾂν ἐν θώρακι κᾂν ἐν ὁτῳδήποτε γένηται , παραχρῆμα τὸ μέρος ἀτονώτερον ἐργάζεται περὶ τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν · ἀλλ’ οὐ τοῦτ’ ἄρ’ ἦν αὔταρκες αὐτοῖς εἰς τὴν τῶν βοηθημάτων ἔνδειξιν , ἢ μάτην ζητοῦσι τὰς διαθέσεις , ﻿ ἀλλ’ ἐπ’ αὐτὴν ἀνέρχονται τὴν οὐσίαν τοῦ νοσήματος , ὡς οὐκ ἐνὸν ἄλλως εὐπορῆσαι τῆς προσηκούσης ἰάσεως . οὔκουν ἔτι τὸν ἔλεγχον ἐξ ἡμῶν ἀναμένουσιν , ἀλλ’ αὐτοὶ σφᾶς αὐτοὺς ἐξελέγχουσιν οἱ τὴν ἀτονίαν εἶναι λέγοντες τὸ πάθος , ἐν οἷς οὐδὲν ὧν ἐκεῖνοι παθῶν ὡρίσαντο πεπονθυίας τῆς γαστρὸς ἀπεπτεῖ τὸ ζῶον . οὔτε γὰρ ἴδιον , ἀλλὰ κοινὸν ἁπάντων λέγουσι , καὶ τὴν θεραπείαν οὐδὲ κατ’ αὐτοὺς ἐκείνους δυνάμενον ἐνδείξασθαι εὐλόγως . ὄνομα γάρ ἐστι ψιλὸν τὸ ῥωννύναι τὴν ἀτονίαν , καὶ οἷον σκοπὸς μᾶλλον , οὐ θεραπεία . τί γὰρ χρὴ ποιοῦντας ῥώμην ἐντιθέναι τοῖς ἀῤῥωστροῖσι περὶ τὴν ἐνέργειαν οὐ λέγουσιν . ἐν τούτῳ δ’ ἦν ἡ θεραπεία . καὶ χωρὶς τοῦ τὴν διάθεσιν εὑρεθῆναι τῆς γαστρὸς εὐπορῆσαι βοηθημάτων ἀδύνατον · εἰ μὲν γὰρ ἔψυκται , θερμαντέον , εἰ δ’ ὕγρανται , ξηραντέον · ὡσαύτως δὲ καὶ εἰ μὲν ἀμέτρως τεθέρμανται , ψυκτέον , εἰ δ’ ἐξήρανται , ὑγραντέον . οὗτοι μὲν ἁπλοῖ τρόποι τῆς ἰάσεως τέτταρες . ἕτεροι δὲ τέτταρες σύνθετοι , εἰ μὲν ψυχροτέρα καὶ ξηροτέρα τὴν κρᾶσιν ἡ γαστὴρ ἐγένετο , θερμαντέον τ’ ἐστὶ καὶ ὑγραντέον αὐτήν · εἰ δὲ ὑγροτέρα καὶ θερμοτέρα , ξηραντέον τέ ἐστι καὶ ψυκτέον · οὕτω δὲ καὶ εἰ μὲν θερμοτέρα τε καὶ ξηροτέρα , ψυκτέον τε καὶ ὑγραντέον , εἰ δ’ ὑγροτέρα τε καὶ ψυχροτέρα , ξηραντέον τε καὶ θερμαντέον · ὥστε καὶ αἱ διαθέσεις ὀκτὼ τῆς γαστρὸς , αὐτῆς , ὡς ἐκεῖνοι λέγουσιν , ἀτονίας αἰτίαι , καὶ οἱ τρόποι τῆς ἰάσεως ὀκτώ .
Lemmas: ἐγώ μέν οὖν λέγω ὁ πᾶς , καί δείκνυμι σαφής ἤδη ὁ γε δύναμαι ἕπομαι λόγος ἀληθής , ὡς οὐ ἐγχωρέω ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί νόσημα , μέθοδος περιλαμβάνω , εἰ μή τις οἶδα ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί ὑπάρχω κατά φύσις ἔχω ὁ σῶμα ὁ ἐνέργεια αἴτιος · μανθάνω δέ οὔπω δυνατός εἰμί ὁ λέγω οὐδείς , ὅσος σκαιός τε εἰμί καί ἀργός ὁ διάνοια , ἤ ὁ ὁ μεθοδικός αἵρεσις λῆρος ἐντρέφω . αὖθις οὖν κᾀκείνος , ὅς καθόλου νῦν λέγω ὁ συνετός , ἐπέρχομαι κατά μέρος , εἷς τις καί δεύτερος οἷος παράδειγμα ὁ λόγος προχειρίζω . διά τίς γάρ ὁ γλῶσσα ὁ χυμός αἰσθάνομαι , ὁ δέ ἄλλος μόριον οὐδείς ; ἆρα γε διά χροιά , ἤ διά ὁ θέσις , ἤ διά ὁ μέγεθος , ἤ διά ὁ σχῆμα ; πάσχω γάρ αὐτός , οἴομαι , καί μηκέτι αἰσθάνομαι ὁ χυμός ἤτοι ὁ χροιά ἐπανάγω εἰς ὁ κατά φύσις , εἰ κατά οὗτος ἔχω ὁ ἐνέργεια , ἤ ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ λέγω , εἰ κατά ἐκεῖνος · ᾄν εἰ κατά ἄλλος δέ τις παρά οὗτος , δῆλος ὡς κατά ἐκεῖνος μόνος , εἴπερ ἄν αὐτός ἐπανάγω εἰς ὁ κατά φύσις , οὐδείς ὁ ἄλλος ἔτι δέω . φέρω γάρ ὅτι πυκνός ὁ πόρος εἰμί εἰς τοσόσδε , διά οὗτος αὐτός αἰσθάνομαι ὁ χυμός · ἆρα οὐ ὁ ἐκεῖνος συμμετρία μέν , ὁπόθι ὑγιαίνω , φυλάσσω , ὁ ἀμετρία δέ αὖθις ὁπότε νοσέω , ἐπανορθόω ; φέρω δέ εἰ οὕτως τυγχάνω , διότι σύμμετρος ἔχω θερμότης , αἰσθητικός εἰμί ὁ γλῶσσα ὁ χυμός · ἆρα οὐ ᾀνταῦθη πρόδηλος ὡς ὁ ἄλλος ἅπας ἀμελέω , ἐκεῖνος φυλάσσω αὐτός μόνος , ἀπό ὅς ὁ ἐνέργεια κτάομαι ; φέρω δέ εἰ ξηρότης τε καί ὑγρότης ὧδε πως ἔχω , διά οὗτος αἰσθάνομαι , τίς οὐ ἄν ἅπας ὁ ἄλλος ἀμελέω εἰς οὗτος ἀποβλέπω μόνος αὐτός , ὅπως μήτε ὑγρός ὁ δέω εἰμί μήτε ξηρός , τίς δέ οὐ ἄν εἴπερ οὗτος εἰμί ἀληθής , ἐκ ἑτοῖμος συλλογίζομαι δύο εἰμί ὁ πᾶς ὁ γλῶσσα νόσημα , ὁ μέν ὑγρός , ὁ δέ ξηρός ; ὥσπερ αὖ καί εἰ θερμότης καί ψυχρότης σύμμετρος ὁ αἴσθησις ἔχω , τίς οὐ ἄν ᾀνταῦθη δύο εἰμί ὁ νόσημα αὐτός νοέω , ἀμετρία θερμότης τε καί ψῦξις ; ὥσπερ εἰ καί ὁ ὁ πόρος συμμετρία ὁ αἴσθησις κτάομαι , πρόχειρος εἰμί δήπου ᾀνταῦθη λογίζομαι πάντως ὑπό ὁ ἀμετρία αὐτός βλάπτω , δισσός δέ οὗτος εἰμί , πύκνωσις τε καί μάνωσις ὁ πόρος . ἆρα οὖν ἔτι λέγω πολύς ὁ ἀναίσθητος ἐπάγω , εἰ καί μηδέ ἄλλος , οὗτος γοῦν ἐννοέω , ὁ μή δύναμαι τις μήτε εὑρίσκω μήτε ἀποδείκνυμι ὁ πλῆθος ὁ νόσημα , ἄνευ ὁ γιγνώσκω , τίς μέν ὁ ὑπάρχω ὁ μόριον αἴτιος ὁ ἐνέργεια εἰμί , τίς δέ ἄλλος οὗτος συμβαίνω ; ἤ καί δεύτερος τις καί τρίτος ἔτι παράδειγμα προχειρίζω ; πολλάκις γάρ ὑπό ὁ πλῆθος αὐτός τιτρώσκω ὁ ἀνόητος ὁ ψυχή . φέρω τοίνυν αὖθις ὡδί πως αὐτός ἐρωτάω . ἆρα αἰσθάνομαι ὁ σῶμα θερμός καί ψυχρός , καί σκληρός καί μαλακός , καί λεῖος καί τραχύς , καί ἁπλῶς ἅπας ὁ ἁπτός , ὅτι λευκός ὁ χροιά εἰμί , ἤ ὅτι μέλας , ἤ ὅτι πυρρός , ἤ ἁπλῶς λέγω ὅτι τοιόσδε ὁ χροιά · ἤ κατά οὐδείς μέν οὗτος , διά ἄλλος δέ τις ; πρόδηλος γάρ οἴομαι πᾶς , ὁ φυλάσσω αὐτός χρή μόνος ἐκεῖνος μέλλω γε αἰσθάνομαι καλός , ἐκ ὅς κτάομαι μόνος ὁ καλός αἰσθάνομαι . εἰ μέν γάρ ἐκ ἕ λευκός εἰμί οὗτος κτάομαι , περί πᾶς χρή ποιέω καί φυλάσσω οὗτος καί φεύγω ὁ μέλας · εἰ δέ ἔμπαλιν ἐκ ὁ μέλας ὑπάρχω εἰμί αἰσθητικός , ἀποδιδράσκω χρή , οἴομαι , καί δείδω ὁ ἄλλος ἅπας χροιά · οὕτως δέ καί εἰ διότι ξανθός ἤ πυρρός εἰμί , διά οὗτος αἰσθάνομαι , φεύγω εἰμί , οἴομαι , ὁ ἄλλος ἅπας χροιά , ὡς ἀναισθησία ἤ δυσαισθησία ἀπεργαστικός . καί μέν δή καί εἰ ὁ σκληρός εἰμί ὁ αἴσθησις ἔχω , ὁ μαλακός γίγνομαι βλάπτω · καί εἰ ὁ πυκνός εἰμί , ὁ μανός ἀπεργάζομαι · καί εἰ συμμετρία πόρος αἰσθάνομαι , πρός ὁ ἀμετρία δήπου βλάπτω · καί καθόλου οὗτος αὐτός μόνος ὑπάρχω χρή πρός ὁ αἴσθησις , ἀπό ὅς ὁ αἴσθησις ἔχω , καί οὗτος ἐπανορθόω μόνος , ἐπειδάν ἐξίστημι ὁ φύσις , ὑπό ὅς ὁ αἴσθησις βλάπτω . ἆρα οὖν δέω τρίτος παράδειγμα , ἤ καί οὗτος ἱκανός ; ὁ μέν συνετός , οἴομαι , καί οὗτος εἰμί περισσός , ὁ καθόλου συνίημι δύναμαι ἄνευ ὁ παράδειγμα ἀμαθής δέ καί σκαιός καί φιλόνεικος , ἴσως οὐδέ εἰ τρίτος προστίθημι παράδειγμα , πολύς οὐδείς . ἀλλά ὅμως ἐπειδή περ λέγω δύο , καί κατατρίβω ἀεί μάτην ἐγώ ὁ χρόνος , εἰμί ἄν καί νῦν οὐ ἀφίημι εἷς αὐτός ἔτι προστίθημι παράδειγμα . καί δή καί προβάλλω μέν ὅπως ἀπεπτέω ἐπανορθόω γαστήρ · ὁ δέ λόγος οὐ πρός ὁ μεθοδικός ἔτι μόνος , ἀλλά ἤδη καί πρός ἐκεῖνος ποιέω ὁ λογικός ὅς νομίζω μέθοδος τις δύναμαι καί λόγος ὁ τέχνη συνίστημι χωρίς ὁ γιγνώσκω ὁ πρῶτος αἰτία ὁ ἐνέργεια , ὅς δή καί προσεχής καλέω εἴωθα . εἰμί δή τις λέγω , ἀπό γάρ ὁ πρόχειρος ἔχω ὁ ἀτοπία ἄρχω ἀγαθός , ἵνα ἐπάγω αὐτός , εἰ οἷος τε , κατά βραχύς πρός ὁ καί ὁ ἀμυδρός αἰσθάνομαι · λέγω οὖν ὑπόκειμαι τις διότι πολύς ἐφεξῆς ἡμέρα ὅδε τις ἄνθρωπος ὁ νῦν ἀπεπτέω , ἐπί γάλα μόνος διαιτέω , ἀλλοιόω ὁ ὁ γαστήρ χρῶμα , καί λευκός ποιέω ἀντί ἐρυθρός , διά οὗτος αὐτός βλάπτω ὁ ἐνέργεια · οἴομαι σύ γελάω ἤδη , καί δίκαιος γελάω · ἀλλά εἴπερ ﻿ οἶδα , ὡς ἴσος εἰμί καί οὗτος περί χρῶμα λέγω ὁστισοῦν ἄνευ ὁ προστίθημι ὁ ἀπόδειξις καί σύ περί ὁ ὁ πόρος , εἰ οὕτως τυγχάνω , συμμετρία , ἤ ἄλλος ὅστις διάθεσις , οὐ οἴομαι σύ γελάω εὔλογος · ἤ γάρ εἰͅπί σεαυτοῦ ὁ γέλως κινέω , ἤ μηδέ ἐπί ἕτερος . εἰμί γάρ ἰταμός εἰμί ὁ ὁ χρῶμα ὁ γαστήρ αἰτιάομαι ὁ μή πέσσω καλός καί φάσκω ὡς ἐπειδή κατά φύσις ἔχω , ὁ χροιά ἐνερευθής εἰμί , νῦν δέ ἀπεργάζομαι λευκός ἀκριβής , διά οὗτος ἀπεπτέω ἐκ ἀνάγκη αὐτός , ἡδύς ἄν ἀκούω σύ ὁ πρός οὗτος ἀντιλογία · ἐγώ μέν γάρ οὐδέ ἐπινοέω δύναμαι τρόπος ἕτερος αὐτός , ἄνευ ὁ κελεύω ὁ οὗτος λέγω δείκνυμι πρότερος , εἰ διά ὁ χροιά ὅλος ἐνεργέω κατά φύσις ὁ γαστήρ · σύ δέ εἴπερ ἔχω , ἡδύς ἄν ἀκούω σύ . ἀλλά οὔτε ἔχω οὔτε ἔχω λέγω ἕτερος τις τρόπος ἀντιλογία πρός ὁ ὁ χροιά αἰτιάομαι ὁ ἀπεψία ἀλλά ἤ ὁ πρόκλησις ὁ δείκνυμι πῶς ἐκ ὁ κατά φύσις χρῶμα ὁ γαστήρ ἔχω ὁ πέσσω . εἶτα ἐκεῖνος μέν οὐ πιστεύω ὁ χροιά αἰτιάομαι ὁ ἀπεψία , πρίν δείκνυμι κατά οὗτος ἐνεργέω αὐτός , σύ δέ ἤτοι ὁ ἀμετρία λέγω ὁ πόρος ἤ ὁστισοῦν ἄλλος πιστεύω πρό ὁ δείκνυμι πῶς ἐνεργέω κατά ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ γένος συμμετρία ; ἀλλά οὐδέ οὗτος λέγω , φημί , οὐδέ ἄλλος τις ὁ προσεχής ὁ πέψις αἴτιος , ἀλλά ὅλος ἀγνοέω ὁμολογέω . καί μήν εἰ ὁ μέν ὁ χροιά αἰτιάομαι ὁ ἐνέργεια ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ βλάβη αἰτιάομαι , ὁ δέ ὁ συμμετρία ὁ πόρος , καί οὗτος ὁ ἀμετρία ὁ αὐτός οὗτος πόρος · καί ὁ ὁ εὐκρασία ὁ τέσσαρες ποιότης , θερμότης καί ψυχρότης καί ὑγρότης καί ξηρότης , καί οὗτος ὁ δυσκρασία ὁ αὐτός · ἀναγκαῖος εἰμί καί σύ ὁ κατά φύσις ὑποτίθημι πρότερος , οὕτως ἐξευρίσκω ὁ παρά φύσις , εἰ δέ μή γιγνώσκω ὁ κατά φύσις , οὐδέ ὁ παρά φύσις οἶδα · καί γάρ δή καί σύ αὐτός ἀκούω λέγω πρός ὁ ἐμπειρικός ἰατρός ὡς οὐ ἐνδέχομαι γιγνώσκω ὁ παρά φύσις , εἰ μή πρότερος οἶδα τις ὁ κατά φύσις . ἀλλά γιγνώσκω , φημί , ὁ κατά φύσις · ἆρα γε σύμπας , ἤ μέρος αὐτός τις ; καί οὗτος ὁ μέρος ὅς γιγνώσκω ἆρα γε ὁ ὁ ἐνέργεια εἰμί αἴτιος , ἤ ἄλλος ὑπάρχω ὁ γαστήρ ; τίς γάρ δή καί γιγνώσκω ; αὐτός θέσις δηλαδή καί μέγεθος καί πλοκή καί διάπλασις · ἀλλά οὐδείς οὗτος εἰμί ὁ ἐνέργεια αἴτιος . ἀλλά οὐδέ ἀγνοέω τις οὗτος ὁ ἐμπειρικός , ὁμολογέω τε γάρ χράω ὁ κατά περίπτωσις ἀνατομή καί οὗτος ἐκ ἐκεῖνος μανθάνω , οὐ μήν ἐνέργεια τε καί χρεία μόριον . ἀλλά οἶδα , φημί , καί ὁ ἐνέργεια · εἰμί γάρ περιστολή καί τρῖψις . ἀλλά εἰ μή ὁ αἰτία οἶδα αὐτός , οὐ οἶδα ὁ νόσος · εἰ γάρ ὁ εὐκρασία ὁ τέσσαρες ποιότης αἰτία ὁ ἐνέργεια εἰμί , ὁ δυσκρασία πάντως ὁ βλάβη αἰτία εἰμί · σύ δέ οἴομαι φλεγμονή καί σκίρρος , οἴδημα τε καί ἀπόστημα , καί ἄλλος ὅσος ὁ ὀφθαλμός ὁράω εἰμί , μόνος ὁ γαστήρ εἰμί πάθημα · καίτοι γε οὐδέ οὗτος ὁ ἐμπειρικός ὅμοιος ὀφθαλμός μόνος καί χείρ καί ὁ ἄλλος αἴσθησις καταμανθάνω , ἀλλά ἐπί ὁ οὐσία αὐτός ἀνέρχομαι πειράω , καί οὗτος ἐξευρίσκω ἀκριβής , οὐ ἀρκέω ὁ φαίνω αἴσθησις σύμπτωμα , ὅς ὁ ἐμπειρικός ὁρίζω τε καί περιγράφω ὁ συνδρομή · οὕτως γάρ ἀξιόω ὀνομάζω αὐτός ὁ ὁ σύμπτωμα ἄθροισμα ὁ ὑπάρχω ὁ πάσχω τόπος . καί ὁ ἔνδειξις γε ὁ θεραπεία οὐ ἐκ ὁ φαίνω λαμβάνω σύμπτωμα · οὐδέ γάρ εἰ παρά φύσις ὄγκος , οὐδέ εἰ ἀντίτυπος , οὐδέ εἰ ὀδυνηρός , οὐδέ εἰ ἐρυθρός , ἀλλά εἰ σφήνωσις ἐν ὁ πέρας ὁ ἀρτηρία ἐπί παρέμπτωσις σκοπέω καί ὁ θεραπεία , ὡς αὐτός φημί , πρός οὗτος ἀναφέρω ἐξευρίσκω . ἤ γάρ οὐ οὗτος ὁ Ἐρασίστρατος τρόπος ὁ διδασκαλία ἐν ὁ περί πυρετός , ὥσπερ αὖ Διοκλῆς μέν ἕτερος , Πραξαγόρας δέ ἄλλος , Ἀσκληπιάδης δέ ἄλλος ; ὥστε οὐ ἀπό ὁ περί ὁ φλεγμαίνω μέρος φαίνω σύμπτωμα ὁ ἔνδειξις αὐτός γίγνομαι ὁ βοήθημα , ἀλλά ἀπό ὁ οὐσία αὐτός · οὐ γάρ εἰ παρά φύσις ὄγκος , οὐδέ εἰ ἀντίτυπος , οὐδέ εἰ πόνος σφυγμώδης , ἀλλά εἰ παρέμπτωσις τε καί σφήνωσις ἐν ὁ ἔσχατος ὁ ἀρτηρία , ἤ ἔμφραξις ἐν ὁ πέρας ὁ φλέψ , ἤ σῆψις τις ὁ χυμός , ἤ λόγος θεωρητός ὄγκος ἔντασις , ἐν λόγος θεωρητός ἀραίωμα ἐπισκοπέω . ὥστε ἕκαστος οὗτος ἀπό ὁ ὁ διάθεσις ὁ φλεγμαίνω μέρος , οὐ ἀπό ὁ ἕπομαι αὐτός σύμπτωμα ἔνδειξις ὁ βοήθημα λαμβάνω . κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος καί ὅστις αἰτιάομαι ὁ θερμός καί ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός · ἀλλά οὗτος μέν εἰ καί χωρίς φλεγμονή , ἤ ἕλκος , ἤ ἀπόστημα , ἤ τις ἕτερος τοιοῦτος , μόνος ὁ ψυχρός γίγνομαι μή πέσσω καλός ὁ γαστήρ , εὐπορέω ὁ βοήθημα · ὁ δέ ὁ φλεγμονή καί ὁ σκίρρος καί ἄλλος ὅσος ὁ ὀφθαλμός εἰμί θεάομαι μόνος νομίζω εἰμί νόσημα , γέλοιος πάνυ ὁ χωρίς οὗτος ἀπεψία ἀτονία ὁ κοιλία γίγνομαι φημί , ὥσπερ διάθεσις τις λέγω ὁ ἀτονία ἴδιος ἐξαιρετός , ἀλλά οὐ ὥσπερ καί ὁ ἐκπυΐσκομαι τε καί σκιρρέω καί φλεγμαίνω καί ἄλλος ὁπωσοῦν πάσχω ὑπάρχω . πᾶς γάρ οὗτος ὁ πάθος , ᾄν ἐν γαστήρ ἔͅν ἐν ἧπαρ ᾄν ἐν θώραξ ᾄν ἐν ὅστις γίγνομαι , παραχρῆμα ὁ μέρος ἄτονος ἐργάζομαι περί ὁ ἴδιος ἐνέργεια · ἀλλά οὐ οὗτος ἄρα εἰμί αὐτάρκης αὐτός εἰς ὁ ὁ βοήθημα ἔνδειξις , ἤ μάτην ζητέω ὁ διάθεσις , ﻿ ἀλλά ἐπί αὐτός ἀνέρχομαι ὁ οὐσία ὁ νόσημα , ὡς οὐ ἔνειμι ἄλλος εὐπορέω ὁ προσήκω ἴασις . οὔκουν ἔτι ὁ ἔλεγχος ἐκ ἐγώ ἀναμένω , ἀλλά αὐτός σφεῖς αὐτός ἐξελέγχω ὁ ὁ ἀτονία εἰμί λέγω ὁ πάθος , ἐν ὅς οὐδείς ὅς ἐκεῖνος πάθος ὁρίζω πάσχω ὁ γαστήρ ἀπεπτέω ὁ ζῷον . οὔτε γάρ ἴδιος , ἀλλά κοινός ἅπας λέγω , καί ὁ θεραπεία οὐδέ κατά αὐτός ἐκεῖνος δύναμαι ἐνδείκνυμι εὔλογος . ὄνομα γάρ εἰμί ψιλός ὁ ῥώννυμι ὁ ἀτονία , καί οἷος σκοπός μάλα , οὐ θεραπεία . τίς γάρ χρή ποιέω ῥώμη ἐντίθημι ὁ ἀρρωστρός περί ὁ ἐνέργεια οὐ λέγω . ἐν οὗτος δέ εἰμί ὁ θεραπεία . καί χωρίς ὁ ὁ διάθεσις εὑρίσκω ὁ γαστήρ εὐπορέω βοήθημα ἀδύνατος · εἰ μέν γάρ ψύχω , θερμαντέον , εἰ δέ ὕγγραμαι , ξηραντέον · ὡσαύτως δέ καί εἰ μέν ἄμετρος θερμαίνω , ψυκτέον , εἰ δέ ξηραίνω , ὑγραντέον . οὗτος μέν ἁπλόος τρόπος ὁ ἴασις τέσσαρες . ἕτερος δέ τέσσαρες σύνθετος , εἰ μέν ψυχρός καί ξηρός ὁ κρᾶσις ὁ γαστήρ γίγνομαι , θερμαντέον τε εἰμί καί ὑγραντέον αὐτός · εἰ δέ ὑγρός καί θερμός , ξηραντέον τε εἰμί καί ψυκτέον · οὕτως δέ καί εἰ μέν θερμός τε καί ξηρός , ψυκτέον τε καί ὑγραντέον , εἰ δέ ὑγρός τε καί ψυχρός , ξηραντέον τε καί θερμαντέον · ὥστε καί ὁ διάθεσις ὀκτώ ὁ γαστήρ , αὐτός , ὡς ἐκεῖνος λέγω , ἀτονία αἰτία , καί ὁ τρόπος ὁ ἴασις ὀκτώ .