galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 1.9
Τολμήσας γοῦν ὁ Ὀλυμπικὸς ἀφορίσασθαι τί ποτ’ ἐστὶ πάθος , οὐ πάθους , ἀλλὰ συμπτωμάτων εἴρηκεν ἔννοιαν . ὅλως μὲν οὖν οὐδ’ ὅ τί ποτ’ ἐστὶ τὸ πάθος , οὐδ’ ὅπῃ τοῦ νοσήματος διαφέρει , γινώσκουσιν ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐν τοῖς ἑξῆς διοριῶ , πάντα γὰρ ἅμα λέγειν οὐκ ἐγχωρεῖ . συγχωρηθέντος δ’ αὐτοῖς τοῦ ταὐτὸν εἶναι νόσημά τε καὶ πάθος , ἴδωμεν ὅ τί ποτέ φασι . πάθος ἐστὶ τροπὴ τοῦ σώματος ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐπίμονος . εἶτα μικρὸν προελθών φησιν · ἰστέον δ’ ὅτι διαφέρει πάθος συμπτώματος · πάθος μὲν γάρ ἐστιν , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφην , διάθεσις παρὰ φύσιν τοῦ σώματος ἐπίμονος · σύμπτωμα δὲ ὃ τῷ πάθει συμβαίνει , εἰδικὴν ὥσπέρ τινα καὶ μερικωτέραν ἐν τοῖς παρὰ φύσιν ἔχον τύπωσιν . αὕτη μὲν ἡ θαυμαστὴ ῥῆσις Ὀλυμπικοῦ τοῦ σοφοῦ , τολμήσαντος ἀφορίσασθαι πάθος τε καὶ σύμπτωμα · τοσούτων δ’ ἐστὶν ἁμαρτημάτων μεστὴ ὥστε μοι παρίσταται τὸ τοῦ μωροῦ τοῦ πρὸς κόσκινον εἰπόντος οὐχ εὑρίσκειν ὅ τι βύσειεν ἢ μὴ βύσειεν αὐτοῦ . τί γὰρ δὴ καὶ πρῶτον ἐξ αὐτῶν εἴποι τις , ἢ τί παραλίποι ; πάντα μὲν γὰρ ἐξελέγχειν ὅσα κακῶς ἀποφαίνονται μακρὸν ἂν εἴη . ἢ ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν τροπὴ πᾶσα νόσος ἐστὶν , εἰ μόνον αὐτῇ προσείη τὸ ἐπίμονον ; ἀλλὰ τὴν ἄχροιαν ὑμεῖς αὐτοὶ καὶ τὴν ἀτροφίαν ἐν τοῖς συμπτώμασιν , οὐκ ἐν τοῖς πάθεσιν ἀριθμεῖτε · τί δ’ ἡ κακοχυμία ; τί δὲ ἡ ἔνδεια ; τί δὲ ἡ καχεξία ; τί δὲ τὸ πλῆθος ; οὐ παρὰ φύσιν ; εἰ τοίνυν αὐτοῖς προσείη τὸ ἐπίμονον , ἐν τοῖς νοσήμασιν ἀριθμηθήσεται . καὶ μὴν οὐδ’ αὐτοὶ βούλεσθε , καὶ καλῶς γε τοῦτο ποιεῖτε · προσεῖναι γὰρ χρὴ τῷ παρὰ φύσιν εἶναι τὴν διάθεσιν ἐνέργειάν τινα πρὸς αὐτῆς βλάπτεσθαι · μέχρι δ’ ἂν ἀβλαβεῖς αἱ πᾶσαι φυλάττωνται , κᾂν μυριάκις ἐξαλλάττηται καὶ τρέπηται καὶ μεταβάλληται τὸ σῶμα , νόσος οὔπω τῶν διαθέσεων ἐκείνων ἐστὶν οὐδεμία . τό γέ τοι τῆς θεραπείας δεόμενον οὐδὲν ἄλλο ἐστὶ πλὴν τῆς βλαπτούσης τὴν ἐνέργειαν διαθέσεως . οὗ μὲν γὰρ δεόμεθα πρώτου καὶ μάλιστα πάντων , ἡ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἐνέργεια · δι’ ἐκείνην δὲ καὶ τῆς κατὰ φύσιν εἴτε διαθέσεως εἴτε κατασκευῆς ὀνομάζειν ἐθέλοις . ὁρᾷν γὰρ δεόμεθα καὶ ἀκούειν καὶ διαλέγεσθαι καὶ βαδίζειν , οὐκ ὀφθαλμῶν , οὐδ’ ὤτων , οὐδὲ γλώττης , οὐδὲ σκελῶν · εἰ γοῦν ἦν ὁρᾷν δι’ ἑτέρου μορίου , τίς ἂν ἦν ὀφθαλμῶν ἡ χρεία ; καὶ εἴπερ ἦν ἀκούειν δι’ ἄλλου τινὸς ὀργάνου , τί τῶν ὤτων ἐδεήθημεν ἄν ; οὕτω δὲ καὶ τῆς γλώττης καὶ τῶν σκελῶν οὐκ ἂν δήπουθεν οὐδὲν ὄφελος ἦν ἡμῖν , εἰ διαλέγεσθαι καὶ βαδίζειν οἷόν τ’ ἦν ἄνευ τούτων . τοῦ μὲν οὖν ὁρᾷν δι’ ἑαυτῶν χρῄζομεν · ὀφθαλμῶν δὲ οὐ δι’ ἑαυτοὺς , ἀλλὰ διὰ τοῦτο . καὶ γλώττης δὲ καὶ ὤτων καὶ σκελῶν , οὐχ ἵνα ἔχωμεν ὄργανα καὶ πολλὰ μόρια , χρῄζομεν , ἀλλὰ διαλέξεως ἕνεκα καὶ ἀκοῆς καὶ βαδίσεως . ὅταν γοῦν νεκρωθῇ τι μόριον ἀποτμηθῆναι δυνάμενον , οἷον δάκτυλος , ἢ ποὺς , ἢ ἄκρα χεὶρ , οὐκ ἀνεχόμεθα βαστάζειν ἀργὸν αὐτὸ , καὶ περιφέρειν οἷον ἄχθος ἀλλότριον , ἐναργῶς δηλοῦντες ἐν τούτῳ ὅτι μὴ τῶν μορίων αὐτῶν , ἀλλὰ τῶν ἐνεργειῶν χρῄζομεν . ὥσπερ οὖν ὅλον τὸ μόριον τῆς ἐνεργείας ἕνεκα ἔχειν δεόμεθα , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον καὶ τῆς κατὰ φύσιν αὐτοῦ κατασκευῆς διὰ τὴν ἐνέργειαν ὀρεγόμεθα . ὡς γὰρ καὶ πρόσθεν ἐλέγετο , λόγον αἰτίας ἡ κατασκευὴ πρὸς τὴν ἐνέργειαν ἔχει · τὰ δὲ ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενα ταῖς κατασκευαῖς ἀφ’ ὧν ἐνεργοῦμεν ὑγιαινόντων μὲν ἡμῶν συμβεβηκότα , νοσούντων δὲ συμπτώματα καλεῖται . καὶ τέτταρα ταῦτ’ ἐστὶ γένη πάντων τῶν περὶ τὸ σῶμα κατὰ φύσιν τε καὶ παρὰ φύσιν ἐχόντων ἡμῶν , ἐνέργειαι , κατασκευαὶ , τὰ προηγούμενα τούτων , τὰ ἑπόμενα · τιθέσθω λοιπὸν ὁ βουλόμενος ὀνόματα καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἰδίᾳ , κᾂν εἰ Δίωνα , κᾂν εἰ Θέωνα βούλοιτο καλεῖν ὁτιοῦν ἐξ αὐτῶν , οὔ μοι διαφέρει , μόνον ἴστω τοῦτο καὶ φυλαττέτω διαπαντὸς , ὡς τέτταρα τὰ ﻿ πάντ’ ἐστὶν ἀλλήλοις παρακείμενα πράγματα . ἐπεὶ δὲ κατὰ τοῦτο τοῦ λόγου γέγονα , δοκῶ μοι δικαίαν ἀξίωσιν ἐνεγκεῖν , ἵν’ ὡς ἡμεῖς ἐκείνοις συγχωροῦμεν ἅττα ἄν γ’ ἐθέλωσιν ὀνόματα τίθεσθαι , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον κᾀκείνους ἡμῖν συγχωρεῖν Ἑλληνικοῖς τε χρῆσθαι καὶ παλαιοῖς · ἢ δεινὸν ἂν εἴη σολοικίζειν μὲν ἐκείνοις ἐξεῖναι καθάπερ τυράννοις , Ἑλληνίζειν δ’ ἡμῖν οὐκ ἐξεῖναι . καλείτωσαν , εἰ βούλοιντο , τὴν ὑγείαν εὐστάθειαν αὐτῶν ἐνεργειῶν , καίτοι δέδεικται πρὸς ἡμῶν ὡς ἡ διάθεσίς τε καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν μορίων , ἀφ’ ἧς κατὰ φύσιν ἐνεργοῦμεν , ὑγεία πρὸς ἁπάντων Ἑλλήνων ὀνομάζεται · καὶ τοῦτο θέμενοι τὴν ὑγείαν , ὅμως τὴν νόσον οὐκ ἐνεργείας βλάβην , ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἡγείσθωσαν εἶναι διάθεσιν . ὡς οὖν ἡμεῖς ἐκείνους μήθ’ Ἑλληνιστὶ μήτε διαλεκτικῶς ὀνομάζοντας οὐ κωλύομεν , οὕτω κᾀκεῖνοι συγχωρείτωσαν ἡμῖν Ἑλληνιστί τε ἅμα καὶ διαλεκτικῶς οὐχ ἅπασαν τὴν παρὰ φύσιν διάθεσιν , ἀλλ’ ἥτις ἂν ἐνέργειαν βλάπτῃ νόσημα προσαγορεύειν · ἥτις δ’ ἂν παρὰ φύσιν μὲν ᾖ , μὴ μέντοι βλάπτῃ γ’ ἐνέργειαν , οὐ νόσον , ἀλλὰ σύμπτωμα νοσήματος . αὖθις δ’ ὥσπερ ἐκεῖνοι τὸ ἐπίμονον προστιθέασιν , οὐ δηλοῦντες ἄχρι πόσων ὡρῶν ἡ παρὰ φύσιν αὕτη διάθεσις παραμείνασα νόσος ἐστὶν , οὕτως ἡμῖν συγχωρείτωσαν ἀφαιρεῖν τὸ ἐπίμονον · εἴτε γὰρ τρισὶν ὥραις , εἴτε τέτρασιν , εἴτε καὶ ἡμίσει μόνον ὥρας ὅλῳ τις τῷ σώματι καταληφθείη σφοδρῶς , ὡς μήτ’ αἰσθάνεσθαι μήτε κινεῖσθαι , τοῦτον ἡμεῖς ἀπόπληκτον ὀνομάζομεν · ὥσπερ εἰ καὶ σπασθείη σύμπαντι τῷ σώματι , καὶ τοῦτον ἐπίληπτον , οὔθ’ ὡρῶν ἀριθμὸν οὔθ’ ἡμερῶν ἔτι προσλογιζόμενοι . μόνης γὰρ τῆς τοῦ πράγματος φύσεως , οὐ τῆς τοῦ χρόνου ποσότητος ὑπάρχει δηλωτικὰ τὰ τοιαῦτα τῶν ὀνομάτων , ὥσπερ οἶμαι καὶ λευκὸν καὶ μέλαν καὶ θερμὸν καὶ ψυχρόν · ἢ θαυμαστὸν ἂν εἴη τὸ ὕδωρ τὸ θερμὸν οὐκ εἶναι θερμὸν , ἂν μὴ δι’ ὅλης ἡμέρας ὑπάρχοι τοιοῦτον , ἢ τὸν ἓξ ὥραις πυρέξαντα μὴ πεπυρεχέναι , χρῆναι γὰρ καὶ τοῦτον , εἴπερ ἐπύρεξεν , ἐπίμονον ἔχειν τὸ πάθος · καίτοι τίς ὁ χρόνος οὗτός ἐστιν ὁ κρίνων τὸ ἐπίμονον καὶ τὸ μὴ τοιοῦτον οὐδεὶς αὐτῶν ὥρισεν , ἆρά γε ἡμερῶν τις ἀριθμὸς , ἢ μηνῶν , ἢ ὡρῶν , ἢ διὰ τί λέγουσιν ἐπίμονον , ἐνὸν εἰπεῖν πολυχρόνιον , ἢ τοῦτο μὲν καὶ μετατιθέντες ἔνιοι ἐξ αὐτῶν δύσλυτον ὀνομάζουσιν . ἀλλὰ τοῦτό γε τὸ δύσλυτον οὐ νοσήματος ἁπλῶς , ἀλλὰ χρονίου νοσήματός ἐστιν ἴδιον , ὥσπέρ γε , οἶμαι , καὶ τὸ ῥᾳδίως λυόμενον ὀξέος . τὸ δ’ οἴεσθαι διαφέρειν ἢ δύσλυτον , ἢ ἐπίμονον , ἢ χρόνιον εἰπεῖν , ἆρ’ οὐκ ἐσχάτης ἀμαθίας ἐστίν ; ἔτι δὲ θαυμαστότερον , ὅταν οὗτοι μὲν ὥσπερ ἐξ ὕπνου βαθέος ἐγερθέντες ἐπιχειρῶσι διορίζεσθαι πάθος συμπτώματος , ὁ δὲ τῆς ἐμπληξίας αὐτῶν ἡγεμὼν ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ μεθόδου γράφει · τὰ γὰρ αὐτὰ προηγησάμενα μὲν πάθη λέγεται , ἐπιγενόμενα δὲ συμπτώματα · καίτοι τοῦτό γε πολὺ θαυμαστότερον ὧν ἐκεῖνοι λέγουσι , τὴν ἥπατος φλεγμονὴν ; εἰ μὲν εὐθὺς εἰσβάλοι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν , πάθος εἶναι συγχωρεῖν , εἰ δ’ ἐφ’ ἑτέρῳ τινὶ γένοιτο , κατὰ τὴν δευτέραν ἢ τρίτην εἰς τὰ συμπτώματα μετατιθέναι . καίτοι τί λέγω δευτέραν ἡμέραν ; ἄμεινον γὰρ εἰπεῖν ὥραν δευτέραν ἀπὸ τῆς εἰσβολῆς τοῦ νοσήματος . οὐ γὰρ δή που κατὰ μὲν τὴν δευτέραν ἡμέραν ἡ τοῦ ἥπατος φλεγμονὴ σύμπτωμα γενήσεται , κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ὥραν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἄλλο τι καὶ οὐ σύμπτωμα · τὸ γὰρ ἐπιγίγνεσθαί τινι προηγουμένῳ πάντως που καὶ τοῦθ’ ἕξει . ἀλλὰ τὸ οὕτω , φασὶ , ταχέως ἐπιγιγνόμενον οὐδὲν διαφέρει τοῦ συνεισβάλλοντος . πάλιν οὖν αὐτὸν ἐχρῆν εἰρηκέναι σαφῶς ὁπόσαις ὥραις ὁρίζεται καὶ διακρίνει τοῦ συνεισβάλλοντος τὸ ἐπιγιγνόμενον . ὁ Θεσσαλὸς μὲν δὴ τοιοῦτος . οἱ δὲ περὶ τὸν Ὀλυμπικὸν , ὡς ἂν εἰς ἄκρον ἥκοντες σοφίας , οὐχ οὕτω διορίζουσι πάθος συμπτώματος , ἀλλὰ τὸ μὲν πάθος ὡς προείρηται , τὸ σύμπτωμα δὲ τὸ τῷ πάθει συμβαῖνον ὑπάρχειν φασὶ , θαυμαστῶς πάνυ καὶ σαφῶς ἐξηγησάμενοι τὴν οὐσίαν αὐτοῦ . τί γὰρ δὴ καὶ ὂν τὸ σύμπτωμα , ὃ τῷ πάθει συμβέβηκεν , ἐχρῆν , οἶμαι , προσθεῖναί τε καὶ διορίσασθαι , ἆρά γε διάθεσίς τίς ἐστι σώματος , ἢ βλάβη τινὸς ἐνεργείας , ἢ συναμφότερον . ἐκεῖνοι μὲν οὖν οὐ λέγουσιν , ἡμᾶς δὲ δηλονότι μαντεύσασθαι χρή . τὸ δὲ καὶ προσθεῖναι τῷ λόγῳ τοῦτ’ αὐτὸν , εἰδικὴν , ὥσπερ καὶ μερικωτέραν ἔχον ἐν τοῖς παρὰ φύσιν ἐντύπωσιν , ὑπερβολὴν οὐκ ἀπολέλοιπε σαφηνείας , ἅμα τῷ καὶ τοῖς ὀνόμασιν Ἑλληνιστὶ καὶ παγκάλως ἑρμηνεύεσθαι , εἰδικώτερόν τινα τύπον ἐν τοῖς παρὰ φύσιν ἔχειν τὸ σύμπτωμα . τί ποτ’ οὖν ἐστι τὸ γενικώτερον ἔχον τὸν τύπον ; οὐ γὰρ εἴρηκας εἰ χωρὶς τῆς πρὸς ἐκεῖνο παραβολῆς ἐγχωρεῖ τὸ εἰδικώτερον ἐξευρεῖν . εἰ δ’ ὅλως πρὸς οὐδὲν παραβάλλοντες εἰδικώτερον ὀνομάζουσιν , ἀκριβῶς τε πάνυ καὶ σαφῶς ἑρμηνεύουσι , καίτοι διὰ συντόμων τε ἅμα καὶ σαφῶν οἷόν τ’ ἦν εἰπεῖν ὡς τὰ παρὰ φύσιν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸ σῶμα τῶν ζώων ἤτοι νοσήματ’ ἐστὶν , ἢ αἴτια , ἢ συμπτώματα · κοινοῦ δ’ αὐτοῖς ὄντος τοῦ παρὰ φύσιν , ἡ νόσος μὲν ἐνέργειαν βλάπτει , τὸ δ’ αἴτιον ταύτης προηγεῖται , τὸ σύμπτωμα δ’ ἕπεται ταύτῃ , διττὸν ὂν τὴν φύσιν , ἐνεργείας μὲν βλάβη τὸ ἕτερον , διάθεσις δέ τις ἀκολουθοῦσα τῷ νοσήματι τὸ λοιπόν . ἀλλὰ γὰρ , ὥσπερ ἔφην , εἰ πάντα τις ἐπέρχοιτο τὰ σφάλματ’ αὐτῶν , οὐκ ἂν ἐπιθείη τέλος τῷ λόγῳ , καὶ γινώσκεις τοῦτο ἀκριβῶς καὶ σὺ , φίλτατε Ἱέρων , ὅτι μηδὲ τὸ χιλιοστὸν αὐτῶν μέρος ἐξελέγχειν ἐπεχείρησα . τοσοῦτον οὖν ἔτι προσθεὶς ἐνταυθοῖ που καταπαύσω τὸ πρῶτον γράμμα , διότι κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς μεθόδου σφάλλονται πολλοὶ τῶν ἰατρῶν , οἱ μὲν ἀπὸ Θεσσαλοῦ καὶ Θεμίσωνος , οἵπερ δὴ καὶ μεθοδικοὺς ἑαυτοὺς ὀνομάζουσιν , ἔσχατά τε καὶ μέγιστα σφάλματα , σὺν αὐτοῖς δ’ οὐκ ὀλίγοι τῶν ἀναλογιστικῶν τε καὶ δογματικῶν καὶ λογικῶν ὀνομαζομένων . εἰ μὴ γὰρ ἐξεύροι τις ἁπάσας τὰς διαθέσεις ὑφ’ ὧν ἐνέργεια βλάπτεται , τὸ πλῆθος αὐτῶν τῶν νοσημάτων ὁπόσον τ’ ἐστὶ καὶ ὁποῖον ἀδύνατον ἀκριβῶς ὁρισθῆναι · τοῦτο δ’ οὐδ’ ἐπιχειρήσαντες ἔνιοι ποιῆσαι τυράννων δίκην ἀποφαίνονται τὰ δόξαντά σφισι χωρὶς ἀποδείξεως . ἔνιοι δ’ οὐ μόνον οὐκ ἀπέδειξαν , ἀλλ’ οὐδὲ παρὰ τῶν ἀποδεικνύντων μανθάνουσι · καὶ τό γε πλεῖστον γένος , ὡς οἶσθα , τῶν νῦν ἐπιπολαζόντων ἰατρῶν , ἔστι τοιοῦτον · καὶ θαυμαστὸν ἴσως οὐδέν · ὅπου γὰρ καὶ τῶν φιλοσόφων οἱ πολλοὶ χωρὶς ἀποδείξεως ἀξιοῦσι πιστεύεσθαι , τί χρὴ θαυμάζειν τινὰ τῶν ἰατρῶν ; οὐδὲ γὰρ σχολή γε αὐτοῖς ἔστιν ἀλήθειαν ζητεῖν , ἕωθεν μὲν ἐν ἀσπασμοῖς διατρίβουσιν , οὓς αὐτοὶ καλοῦσιν ἀσπασμοὺς , εἰς ἑσπέραν δ’ ἐμπιπλαμένοις τε καὶ μεθυσκομένοις . ἀλλὰ κατὰ τὸν παλαιὸν αὐλητὴν , ὦ Ἱέρων , ἁμιλλαίμην ἂν καὶ ταῖς Μούσαις · αἰσχρὸν γὰρ αὐλητὴν μὲν οὕτως εὑρεθῆναι φιλόκαλον , οὐ μέγα τὸ πρᾶγμα κατορθοῦντα , μέθοδον δὲ θεραπευτικὴν ἐκ παλαιοῦ μὲν ζητουμένην , ἀκριβῶς δ’ οὔπω γεγραμμένην , ἐξευρεῖν τε καὶ τελειῶσαι δυναμένους ἡμᾶς ὀκνεῖν καὶ μέλλειν καὶ ἀναβάλλεσθαι διὰ τὴν ἐπιπολάζουσαν ἐν τῷ νῦν χρόνῳ ῥᾳθυμίαν . ὥστ’ ἔμπαλιν ἤδη μοι δοκῶ διακεῖσθαι νῦν ἢ πρόσθεν · οὐδὲ γὰρ ὑμῖν χάριν οἰκείαν δίδωμι , προτρεψαμένοις με τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον ἅπασαν ἐφεξῆς διελθεῖν . ὁ μὲν δὴ πρῶτός μοι λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάτω , τοῦ δ’ ἑξῆς παντὸς ὁ δεύτερος ἀρχέσθω τοῦτον τὸν τρόπον .
Lemmas: τολμάω γοῦν ὁ Ὀλυμπικός ἀφορίζω τίς ποτέ εἰμί πάθος , οὐ πάθος , ἀλλά σύμπτωμα λέγω ἔννοια . ὅλος μέν οὖν οὐδέ ὅς τις ποτέ εἰμί ὁ πάθος , οὐδέ ὅπῃ ὁ νόσημα διαφέρω , γιγνώσκω ἀλλά οὗτος μέν ἐν ὁ ἑξῆς διορίζω , πᾶς γάρ ἅμα λέγω οὐ ἐγχωρέω . συγχωρέω δέ αὐτός ὁ αὐτός εἰμί νόσημα τε καί πάθος , ὁράω ὅς τις ποτέ φημί . πάθος εἰμί τροπή ὁ σῶμα ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις ἐπίμονος . εἶτα μικρός προέρχομαι φημί · οἶδα δέ ὅτι διαφέρω πάθος σύμπτωμα · πάθος μέν γάρ εἰμί , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν φημί , διάθεσις παρά φύσις ὁ σῶμα ἐπίμονος · σύμπτωμα δέ ὅς ὁ πάθος συμβαίνω , εἰδικός ὥσπερ τις καί μερικός ἐν ὁ παρά φύσις ἔχω τύπωσις . οὗτος μέν ὁ θαυμαστός ῥῆσις Ὀλυμπικός ὁ σοφός , τολμάω ἀφορίζω πάθος τε καί σύμπτωμα · τοσοῦτος δέ εἰμί ἁμάρτημα μεστός ὥστε ἐγώ παρίστημι ὁ ὁ μωρός ὁ πρός κόσκινον λέγω οὐ εὑρίσκω ὅς τις βύω ἤ μή βύω αὐτός . τίς γάρ δή καί πρῶτος ἐκ αὐτός λέγω τις , ἤ τίς παραλείπω ; πᾶς μέν γάρ ἐξελέγχω ὅσος κακός ἀποφαίνω μακρός ἄν εἰμί . ἤ ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις τροπή πᾶς νόσος εἰμί , εἰ μόνος αὐτός πρόσειμι ὁ ἐπίμονος ; ἀλλά ὁ ἄχροια σύ αὐτός καί ὁ ἀτροφία ἐν ὁ σύμπτωμα , οὐ ἐν ὁ πάθος ἀριθμέω · τίς δέ ὁ κακοχυμία ; τίς δέ ὁ ἔνδεια ; τίς δέ ὁ καχεξία ; τίς δέ ὁ πλῆθος ; οὐ παρά φύσις ; εἰ τοίνυν αὐτός πρόσειμι ὁ ἐπίμονος , ἐν ὁ νόσημα ἀριθμέω . καί μήν οὐδέ αὐτός βούλομαι , καί καλός γε οὗτος ποιέω · πρόσειμι γάρ χρή ὁ παρά φύσις εἰμί ὁ διάθεσις ἐνέργεια τις πρός αὐτός βλάπτω · μέχρι δέ ἄν ἀβλαβής ὁ πᾶς φυλάσσω , ἔͅν μυριάκις ἐξαλλάσσω καί τρέπω καί μεταβάλλω ὁ σῶμα , νόσος οὔπω ὁ διάθεσις ἐκεῖνος εἰμί οὐδείς . ὁ γε τοι ὁ θεραπεία δέω οὐδείς ἄλλος εἰμί πλήν ὁ βλάπτω ὁ ἐνέργεια διάθεσις . ὅς μέν γάρ δέω πρῶτος καί μάλα πᾶς , ὁ κατά φύσις εἰμί ἐνέργεια · διά ἐκεῖνος δέ καί ὁ κατά φύσις εἴτε διάθεσις εἴτε κατασκευή ὀνομάζω ἐθέλω . ὁράω γάρ δέω καί ἀκούω καί διαλέγω καί βαδίζω , οὐ ὀφθαλμός , οὐδέ οὖς , οὐδέ γλῶσσα , οὐδέ σκέλος · εἰ γοῦν εἰμί ὁράω διά ἕτερος μόριον , τίς ἄν εἰμί ὀφθαλμός ὁ χρεία ; καί εἴπερ εἰμί ἀκούω διά ἄλλος τις ὄργανον , τίς ὁ οὖς δέω ἄν ; οὕτως δέ καί ὁ γλῶσσα καί ὁ σκέλος οὐ ἄν δήπουθεν οὐδείς ὄφελος εἰμί ἐγώ , εἰ διαλέγω καί βαδίζω οἷος τε εἰμί ἄνευ οὗτος . ὁ μέν οὖν ὁράω διά ἑαυτοῦ χρῄζω · ὀφθαλμός δέ οὐ διά ἑαυτοῦ , ἀλλά διά οὗτος . καί γλῶσσα δέ καί οὖς καί σκέλος , οὐ ἵνα ἔχω ὄργανον καί πολύς μόριον , χρῄζω , ἀλλά διάλεξις ἕνεκα καί ἀκοή καί βάδισις . ὅταν γοῦν νεκρόω τις μόριον ἀποτέμνω δύναμαι , οἷος δάκτυλος , ἤ πούς , ἤ ἄκρος χείρ , οὐ ἀνέχομαι βαστάζω ἀργός αὐτός , καί περιφέρω οἷος ἄχθος ἀλλότριος , ἐναργής δηλόω ἐν οὗτος ὅτι μή ὁ μόριον αὐτός , ἀλλά ὁ ἐνέργεια χρῄζω . ὥσπερ οὖν ὅλος ὁ μόριον ὁ ἐνέργεια ἕνεκα ἔχω δέω , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος καί ὁ κατά φύσις αὐτός κατασκευή διά ὁ ἐνέργεια ὀρέγω . ὡς γάρ καί πρόσθεν λέγω , λόγος αἰτία ὁ κατασκευή πρός ὁ ἐνέργεια ἔχω · ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ κατασκευή ἀπό ὅς ἐνεργέω ὑγιαίνω μέν ἐγώ συμβαίνω , νοσέω δέ σύμπτωμα καλέω . καί τέσσαρες οὗτος εἰμί γένος πᾶς ὁ περί ὁ σῶμα κατά φύσις τε καί παρά φύσις ἔχω ἐγώ , ἐνέργεια , κατασκευή , ὁ προηγέομαι οὗτος , ὁ ἕπομαι · τίθημι λοιπός ὁ βούλομαι ὄνομα κατά ἕκαστος αὐτός ἴδιος , ἔͅν εἰ Δίων , ἔͅν εἰ Θέων βούλομαι καλέω ὁστισοῦν ἐκ αὐτός , οὐ ἐγώ διαφέρω , μόνος οἶδα οὗτος καί φυλάσσω διαπαντός , ὡς τέσσαρες ὁ ﻿ πᾶς εἰμί ἀλλήλων παράκειμαι πρᾶγμα . ἐπεί δέ κατά οὗτος ὁ λόγος γίγνομαι , δοκέω ἐγώ δίκαιος ἀξίωσις φέρω , ἵνα ὡς ἐγώ ἐκεῖνος συγχωρέω ὅστις ἄν γε ἐθέλω ὄνομα τίθημι , κατά ὁ αὐτός τρόπος κᾀκέϊνος ἐγώ συγχωρέω Ἑλληνικός τε χράω καί παλαιός · ἤ δεινός ἄν εἰμί σολοικίζω μέν ἐκεῖνος ἔξεστι καθά τύραννος , Ἑλληνίζω δέ ἐγώ οὐ ἔξεστι . καλέω , εἰ βούλομαι , ὁ ὑγεία εὐστάθεια αὐτός ἐνέργεια , καίτοι δείκνυμι πρός ἐγώ ὡς ὁ διάθεσις τε καί ὁ κατασκευή ὁ μόριον , ἀπό ὅς κατά φύσις ἐνεργέω , ὑγεία πρός ἅπας Ἕλλην ὀνομάζω · καί οὗτος τίθημι ὁ ὑγεία , ὅμως ὁ νόσος οὐ ἐνέργεια βλάβη , ἀλλά παρά φύσις ἡγέομαι εἰμί διάθεσις . ὡς οὖν ἐγώ ἐκεῖνος μήτε Ἑλληνιστί μήτε διαλεκτικός ὀνομάζω οὐ κωλύω , οὕτως κᾀκεῖνος συγχωρέω ἐγώ Ἑλληνιστί τε ἅμα καί διαλεκτικός οὐ ἅπας ὁ παρά φύσις διάθεσις , ἀλλά ὅστις ἄν ἐνέργεια βλάπτω νόσημα προσαγορεύω · ὅστις δέ ἄν παρά φύσις μέν εἰμί , μή μέντοι βλάπτω γε ἐνέργεια , οὐ νόσος , ἀλλά σύμπτωμα νόσημα . αὖθις δέ ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ ἐπίμονος προστίθημι , οὐ δηλόω ἄχρι πόσος ὥρα ὁ παρά φύσις οὗτος διάθεσις παραμένω νόσος εἰμί , οὕτως ἐγώ συγχωρέω ἀφαιρέω ὁ ἐπίμονος · εἴτε γάρ τρεῖς ὥρα , εἴτε τέσσαρες , εἴτε καί ἥμισυς μόνος ὥρα ὅλος τις ὁ σῶμα καταλαμβάνω σφοδρός , ὡς μήτε αἰσθάνομαι μήτε κινέω , οὗτος ἐγώ ἀπόπληκτος ὀνομάζω · ὥσπερ εἰ καί σπάω σύμπας ὁ σῶμα , καί οὗτος ἐπίληπτος , οὔτε ὥρα ἀριθμός οὔτε ἡμέρα ἔτι προσλογίζομαι . μόνος γάρ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις , οὐ ὁ ὁ χρόνος ποσότης ὑπάρχω δηλωτικός ὁ τοιοῦτος ὁ ὄνομα , ὥσπερ οἴομαι καί λευκός καί μέλας καί θερμός καί ψυχρός · ἤ θαυμαστός ἄν εἰμί ὁ ὕδωρ ὁ θερμός οὐ εἰμί θερμός , ἐάν μή διά ὅλος ἡμέρα ὑπάρχω τοιοῦτος , ἤ ὁ ἕξ ὥρα πυρέσσω μή πυρέσσω , χρή γάρ καί οὗτος , εἴπερ πυρέσσω , ἐπίμονος ἔχω ὁ πάθος · καίτοι τίς ὁ χρόνος οὗτος εἰμί ὁ κρίνω ὁ ἐπίμονος καί ὁ μή τοιοῦτος οὐδείς αὐτός ὁρίζω , ἆρα γε ἡμέρα τις ἀριθμός , ἤ μείς , ἤ ὥρα , ἤ διά τίς λέγω ἐπίμονος , ἔνειμι λέγω πολυχρόνιος , ἤ οὗτος μέν καί μετατίθημι ἔνιοι ἐκ αὐτός δύσλυτος ὀνομάζω . ἀλλά οὗτος γε ὁ δύσλυτος οὐ νόσημα ἁπλῶς , ἀλλά χρόνιος νόσημα εἰμί ἴδιος , ὥσπερ γε , οἴομαι , καί ὁ ῥᾴδιος λύω ὀξύς . ὁ δέ οἴομαι διαφέρω ἤ δύσλυτος , ἤ ἐπίμονος , ἤ χρόνιος λέγω , ἆρα οὐ ἔσχατος ἀμαθία εἰμί ; ἔτι δέ θαυμαστός , ὅταν οὗτος μέν ὥσπερ ἐκ ὕπνος βαθύς ἐγείρω ἐπιχειρέω διορίζω πάθος σύμπτωμα , ὁ δέ ὁ ἐμπληξία αὐτός ἡγεμών ἐν ὁ δεύτερος περί μέθοδος γράφω · ὁ γάρ αὐτός προηγέομαι μέν πάθος λέγω , ἐπιγίγνομαι δέ σύμπτωμα · καίτοι οὗτος γε πολύς θαυμαστός ὅς ἐκεῖνος λέγω , ὁ ἧπαρ φλεγμονή ; εἰ μέν εὐθύς εἰσβάλλω κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα , πάθος εἰμί συγχωρέω , εἰ δέ ἐπί ἕτερος τις γίγνομαι , κατά ὁ δεύτερος ἤ τρίτος εἰς ὁ σύμπτωμα μετατίθημι . καίτοι τίς λέγω δεύτερος ἡμέρα ; ἀγαθός γάρ λέγω ὥρα δεύτερος ἀπό ὁ εἰσβολή ὁ νόσημα . οὐ γάρ δή που κατά μέν ὁ δεύτερος ἡμέρα ὁ ὁ ἧπαρ φλεγμονή σύμπτωμα γίγνομαι , κατά δέ ὁ δεύτερος ὥρα ἀπό ὁ ἀρχή ἄλλος τις καί οὐ σύμπτωμα · ὁ γάρ ἐπιγίγνομαι τις προηγέομαι πάντως που καί οὗτος ἔχω . ἀλλά ὁ οὕτως , φημί , ταχύς ἐπιγίγνομαι οὐδείς διαφέρω ὁ συνεισβάλλω . πάλιν οὖν αὐτός χρή λέγω σαφής ὁπόσος ὥρα ὁρίζω καί διακρίνω ὁ συνεισβάλλω ὁ ἐπιγίγνομαι . ὁ Θεσσαλός μέν δή τοιοῦτος . ὁ δέ περί ὁ Ὀλυμπικός , ὡς ἄν εἰς ἄκρον ἥκω σοφία , οὐ οὕτως διορίζω πάθος σύμπτωμα , ἀλλά ὁ μέν πάθος ὡς προλέγω , ὁ σύμπτωμα δέ ὁ ὁ πάθος συμβαίνω ὑπάρχω φημί , θαυμαστός πάνυ καί σαφής ἐξηγέομαι ὁ οὐσία αὐτός . τίς γάρ δή καί εἰμί ὁ σύμπτωμα , ὅς ὁ πάθος συμβαίνω , χρή , οἴομαι , προστίθημι τε καί διορίζω , ἆρα γε διάθεσις τις εἰμί σῶμα , ἤ βλάβη τις ἐνέργεια , ἤ συναμφότεροι . ἐκεῖνος μέν οὖν οὐ λέγω , ἐγώ δέ δηλονότι μαντεύομαι χρή . ὁ δέ καί προστίθημι ὁ λόγος οὗτος αὐτός , εἰδικός , ὥσπερ καί μερικός ἔχω ἐν ὁ παρά φύσις ἐντύπωσις , ὑπερβολή οὐ ἀπολείπω σαφήνεια , ἅμα ὁ καί ὁ ὄνομα Ἑλληνιστί καί πάγκαλος ἑρμηνεύω , εἰδικός τις τύπος ἐν ὁ παρά φύσις ἔχω ὁ σύμπτωμα . τίς ποτέ οὖν εἰμί ὁ γενικός ἔχω ὁ τύπος ; οὐ γάρ λέγω εἰ χωρίς ὁ πρός ἐκεῖνος παραβολή ἐγχωρέω ὁ εἰδικός ἐξευρίσκω . εἰ δέ ὅλος πρός οὐδείς παραβάλλω εἰδικός ὀνομάζω , ἀκριβής τε πάνυ καί σαφής ἑρμηνεύω , καίτοι διά σύντομος τε ἅμα καί σαφής οἷος τε εἰμί λέγω ὡς ὁ παρά φύσις ἅπας ὁ κατά ὁ σῶμα ὁ ζῷον ἤτοι νόσημα εἰμί , ἤ αἴτιος , ἤ σύμπτωμα · κοινός δέ αὐτός εἰμί ὁ παρά φύσις , ὁ νόσος μέν ἐνέργεια βλάπτω , ὁ δέ αἴτιος οὗτος προηγέομαι , ὁ σύμπτωμα δέ ἕπομαι οὗτος , δισσός εἰμί ὁ φύσις , ἐνέργεια μέν βλάβη ὁ ἕτερος , διάθεσις δέ τις ἀκολουθέω ὁ νόσημα ὁ λοιπός . ἀλλά γάρ , ὥσπερ φημί , εἰ πᾶς τις ἐπέρχομαι ὁ σφάλμα αὐτός , οὐ ἄν ἐπιτίθημι τέλος ὁ λόγος , καί γιγνώσκω οὗτος ἀκριβής καί σύ , φίλος Ἱέρων , ὅτι μηδέ ὁ χιλιοστός αὐτός μέρος ἐξελέγχω ἐπιχειρέω . τοσοῦτος οὖν ἔτι προστίθημι ἐνταυθοῖ που καταπαύω ὁ πρῶτος γράμμα , διότι κατά ὁ ἀρχή ὁ μέθοδος σφάλλω πολύς ὁ ἰατρός , ὁ μέν ἀπό Θεσσαλός καί Θεμίσων , ὅς δή καί μεθοδικός ἑαυτοῦ ὀνομάζω , ἔσχατος τε καί μέγας σφάλμα , σύν αὐτός δέ οὐ ὀλίγος ὁ ἀναλογιστικός τε καί δογματικός καί λογικός ὀνομάζω . εἰ μή γάρ ἐξευρίσκω τις ἅπας ὁ διάθεσις ὑπό ὅς ἐνέργεια βλάπτω , ὁ πλῆθος αὐτός ὁ νόσημα ὁπόσος τε εἰμί καί ὁποῖος ἀδύνατος ἀκριβής ὁρίζω · οὗτος δέ οὐδέ ἐπιχειρέω ἔνιοι ποιέω τύραννος δίκη ἀποφαίνω ὁ δοκέω σφεῖς χωρίς ἀπόδειξις . ἔνιοι δέ οὐ μόνος οὐ ἀποδείκνυμι , ἀλλά οὐδέ παρά ὁ ἀποδείκνυμι μανθάνω · καί ὁ γε πολύς γένος , ὡς οἶδα , ὁ νῦν ἐπιπολάζω ἰατρός , εἰμί τοιοῦτος · καί θαυμαστός ἴσως οὐδείς · ὅπου γάρ καί ὁ φιλόσοφος ὁ πολύς χωρίς ἀπόδειξις ἀξιόω πιστεύω , τίς χρή θαυμάζω τις ὁ ἰατρός ; οὐδέ γάρ σχολή γε αὐτός εἰμί ἀλήθεια ζητέω , ἕωθεν μέν ἐν ἀσπασμός διατρίβω , ὅς αὐτός καλέω ἀσπασμός , εἰς ἑσπέρα δέ ἐμπίμπλημι τε καί μεθύσκω . ἀλλά κατά ὁ παλαιός αὐλητής , ὦ Ἱέρων , ἁμιλλνέαμαι ἄν καί ὁ Μοῦσα · αἰσχρός γάρ αὐλητής μέν οὕτως εὑρίσκω φιλόκαλος , οὐ μέγας ὁ πρᾶγμα κατορθόω , μέθοδος δέ θεραπευτικός ἐκ παλαιός μέν ζητέω , ἀκριβής δέ οὔπω γράφω , ἐξευρίσκω τε καί τελειόω δύναμαι ἐγώ ὀκνέω καί μέλλω καί ἀναβάλλω διά ὁ ἐπιπολάζω ἐν ὁ νῦν χρόνος ῥαθυμία . ὥστε ἔμπαλιν ἤδη ἐγώ δοκέω διάκειμαι νῦν ἤ πρόσθεν · οὐδέ γάρ σύ χάρις οἰκεῖος δίδωμι , προσρέπω ἐγώ ὁ θεραπευτικός μέθοδος ἅπας ἐφεξῆς διέρχομαι . ὁ μέν δή πρῶτος ἐγώ λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάω , ὁ δέ ἑξῆς πᾶς ὁ δεύτερος ἄρχω οὗτος ὁ τρόπος .