galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.13
Ἐπεὶ δὲ τῶν κατὰ τὴν χειρουργίαν πραττομένων οἱ σκοποὶ τὸ μέν τι κοινὸν ἔχουσι , τὸ δ’ ἴδιον , ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ μὴ διασπᾷν αὐτοὺς , ἀλλ’ ἀθρόως ἅπαντας ἐν τοῖς τελευταίοις τῆσδε τῆς πραγματείας εἰπεῖν . νυνὶ δὲ τοσοῦτον ἔτι περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων ῥητέον ἐστὶν , ὡς ὅσοι μὲν αὐτῶν ὅλῳ τῷ γένει παρὰ φύσιν εἰσὶ , ἐνδείκνυνται τὴν ἄρσιν , ὑπαγόμενοι κοινοτέρῳ σκοπῷ τῷ κατὰ πάντων ἐκτεταμένῳ τῶν τοιούτων , ὅσα ταῖς οὐσίαις ὅλαις ἐξέστηκε τοῦ κατὰ φύσιν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν στεατωμάτων καὶ ἀθερωμάτων ἔχει . τούτου δὲ γένους ἐστὶ καὶ ἡ καλουμένη μυρμηκία καὶ ἡ ἀκροχορδὼν , ὅ τ’ ἐν τῇ κύστει λίθος ὑπόχυμά τε καὶ ἡ τῆς μύλης κύησις , ἐπὶ γυναικῶν , ὀνομάζουσι δ’ οὕτω τὴν ἀδιάπλαστον σάρκα · πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα τελέως ἐκκόψαι σπεύδομεν . ὧν δὲ καὶ ὁ πεπονθὼς τόπος ἕν τι τῶν κατὰ φύσιν ἐστὶ μορίων , ὁ μὲν πρῶτος σκοπὸς ἰᾶσθαι τὸ πάθος , ὁ δ’ ἐπ’ αὐτὸ δεύτερος , ὅταν ἀνίατον ᾖ , συνεκκόψαι τῷ πάθει τὸ μέρος , ὡς ἐπὶ καρκίνου τε καὶ τῶν ἀθεραπεύτων ἁπάντων ἑλκῶν . ἔμπαλιν δ’ ὡς ἐπὶ τῶν ὑποχυμάτων ἀποπίπτοντες τοῦ πρώτου σκοποῦ πρὸς ἕτερον ἄγομεν αὐτὰ τόπον ἀκυρώτερον . ἔνιοι δὲ καὶ ταῦτα κενοῦν ἐπεχείρησαν , ὡς ἐν τοῖς χειρουργουμένοις ἐρῶ . νυνὶ δ’ ἀρκέσει τοσοῦτον εἰπεῖν , ὡς τὸ κατὰ τὰς ὑδροκήλας ὑγρὸν ἀλλότριόν ἐστι τῆς τοῦ σώματος οὐσίας ὅλῃ τῇ φύσει · καὶ τὸ κατὰ τοὺς ἀσκίτας ὑδέρους ὕδωρ . ὧν ἡ κένωσις ἤτοι διὰ φαρμάκων γίγνεται διαφορητικῶν ἢ διὰ χειρουργίας · ἐπὶ μὲν τῆς ὑδροκήλης διὰ καθέσεως σίφωνος , ἐπὶ δὲ τῶν ὑδέρων διὰ παρακεντήσεως . συνεκτέμνεται δὲ τῷ πάθει τὸ πεπονθὸς μόριον , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων , οὕτω κᾀπὶ τῶν κηλητῶν τοῦ περιτοναίου τι μέρος . ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ γαργαρεὼν ἐνίοτε τῷ πάθει συνεκτέμνεται κατά τε τὰ σκέλη καὶ τοὺς ὄρχεις αἱ φλέβες τοῖς κιρσοῖς , ὅ τ’ ἐν τῇ ῥινὶ χιτὼν τῷ πωλύπῳ καὶ ὁ τετρημένος ὀδοὺς τῷ τρήματι . ἀλλὰ τούτων μὲν οὐδὲν δυνατόν ἐστιν ἐς τὸ κατὰ φύσιν ἀγαγεῖν · ἐπὶ δὲ τοῦ γαργαρεῶνος ἐργάζεσθαι χρὴ τοῦτο παντὶ τρόπῳ καὶ μὴ σπεύδειν ἐκτεμεῖν · ὅταν δὲ ἰσχνὸς καὶ ἱμαντώδης γένηταί ποτε , τηνικαῦτα ἀφαιρεῖν . τοιοῦτον μὲν οὖν αὐτὸν ἐργάσεται χρόνος μακρότερος · οἷον δ’ Ἱπποκράτης ἔγραψε κατὰ τὸ προγνωστικὸν ὀλίγων ἡμερῶν ἀριθμός · οὕτω δὲ καὶ τἄλλα τὰ κατὰ μέγεθος ἐξιστάμενα τοῦ κατὰ φύσιν , ἐν οἷς ἐστι καὶ τὰ ὑπερσαρκοῦντα πάντα καὶ ἐγκανθίδες , οἵ τε κατὰ τὴν ἕδραν ὀνομαζόμενοι θύμοι . τινὰ δὲ τῶν τοιούτων ἑλκῶν ἐπαμφοτερίζει ταῖς ἰδέαις , ὥσπερ αἵ τε πολὺ τοῦ πέριξ δέρματος ἐξέχουσαι τῶν οὐλῶν καὶ τὰ κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς πτερύγια . τῆς γε μὴν ἰάσεως ἐπ’ αὐτῶν ὁ σκοπὸς πρόδηλος . ἐγκόπτεσθαι γὰρ δεῖ τὰ τοιαῦτα πάντα · καὶ χρὴ σκοπούμενον ἀεὶ τοὺς τρόπους τῆς ἀναιρέσεως ἐπὶ τὸν ἄριστον ἐξ αὐτῶν ἰέναι . σκοποὶ δ’ εἰσὶ τῆς κρίσεως τῶν ἀρίστων τρεῖς , ἥ τε τοῦ χρόνου τῆς θεραπείας βραχύτης , τό τ’ ἀνωδύνως αὐτὴν ἐργάσασθαι , καὶ τρίτος ἐπὶ τούτοις ἡ ἀσφάλεια . καὶ αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας ἴδιοι σκοποὶ τρεῖς · εἷς μὲν καὶ πρῶτος ὡς τυχεῖν τοῦ τέλους πάντως · ἕτερος δὲ τὸ κᾂν ἀποτύχωμέν ποτε τοῦ τέλους , ἀλλὰ μηδέν γε βλάψαι τὸν κάμνοντα · καὶ τρίτος , ὡς μὴ ῥᾳδίως ὑποτροπιάσαι τὸ νόσημα . κατὰ ταῦτά σοι κρίνοντι τὴν ἀρίστην ὁδὸν τῆς ἰάσεως ἐπὶ πάντων τῶν νῦν ἡμῖν προκειμένων εὑρεθήσεται ποτὲ μὲν ἡ διὰ τῆς χειρουργίας αἱρετωτέρα , ποτὲ δὲ ἡ διὰ τῶν φαρμάκων . ἡ μὲν οὖν διὰ τῆς χειρουργίας ἔν γε τοῖς νῦν ἡμῖν προκειμένοις ἐπὶ τὴν ἀναίρεσιν αὐτῶν σπεύδει τελείως ἐκκόψαι τοῦ ζώου τὸ παρὰ φύσιν , ὅλῳ τῷ γένει προαιρουμένη · τούτου δ’ ἀποτυγχάνουσα τοῦ σκοποῦ δεύτερον ﻿ ἔχει τὸν τῆς μεταθέσεως ἐπὶ τῶν ὑποχυμάτων . ἡ δὲ διὰ τῶν φαρμάκων πρώτῳ μὲν χρῆται σκοπῷ κενῶσαί τε καὶ διαφορῆσαι τὸ παρὰ φύσιν · εἰ δ’ οὗτος ἀδύνατος εἴη , διὰ τὴν τοῦ μορίου φύσιν ἢ καὶ τὸ τοῦ πάθους ἀνίατον ἐκπυῆσαί τε καὶ διασῆψαι · δεύτερος δ’ ἐπ’ αὐτῶν σκοπὸς οὗτος . οὕτω γοῦν κᾀπὶ τοῦ γαργαρεῶνος ποιοῦμεν , εἰς τὸ κατὰ φύσιν μὲν πρῶτον ἐπανάγοντες αὐτόν · εἰ δ’ ἀποτύχοιμεν τούτου , τελέως ἐκκόπτοντες ἤτοι διὰ χειρουργίας ἢ διὰ φαρμάκων καυστικῶν . ἀλλὰ τὰ μὲν φάρμακα κάλλιον εἰς τὴν περὶ τῶν φαρμάκων ἀναβάλλεσθαι πραγματείαν , ἐπειδὴ τετάρτην ἄλλην ἄμεινον ἔδοξεν ἐπὶ τρισὶ πραγματεύεσθαι · τὴν δὲ χειρουργίαν ἐπὶ τῇ τελευτῇ τάξαι τῆσδε τῆς πραγματείας .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ κατά ὁ χειρουργία πράσσω ὁ σκοπός ὁ μέν τις κοινός ἔχω , ὁ δέ ἴδιος , ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω μή διασπάω αὐτός , ἀλλά ἀθρόος ἅπας ἐν ὁ τελευταῖος ὅδε ὁ πραγματεία λέγω . νυνί δέ τοσοῦτος ἔτι περί ὁ παρά φύσις ὄγκος λέγω εἰμί , ὡς ὅσος μέν αὐτός ὅλος ὁ γένος παρά φύσις εἰμί , ἐνδείκνυμι ὁ ἄρσις , ὑπάγω κοινός σκοπός ὁ κατά πᾶς ἐκτείνω ὁ τοιοῦτος , ὅσος ὁ οὐσία ὅλος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , ὥσπερ ἐπί ὁ στεάτωμα καί ἀθέρωμα ἔχω . οὗτος δέ γένος εἰμί καί ὁ καλέω μυρμηκία καί ὁ ἀκροχορδών , ὁ τε ἐν ὁ κύστις λίθος ὑπόχυμα τε καί ὁ ὁ μύλη κύησις , ἐπί γυνή , ὀνομάζω δέ οὕτως ὁ ἀδιάπλαστος σάρξ · πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος τέλειος ἐκκόπτω σπεύδω . ὅς δέ καί ὁ πάσχω τόπος εἷς τις ὁ κατά φύσις εἰμί μόριον , ὁ μέν πρῶτος σκοπός ἰάομαι ὁ πάθος , ὁ δέ ἐπί αὐτός δεύτερος , ὅταν ἀνίατος εἰμί , συνεκκόπτω ὁ πάθος ὁ μέρος , ὡς ἐπί καρκίνος τε καί ὁ ἀθεράπευτος ἅπας ἕλκος . ἔμπαλιν δέ ὡς ἐπί ὁ ὑπόχυμα ἀποπίπτω ὁ πρῶτος σκοπός πρός ἕτερος ἄγω αὐτός τόπος ἄκυρος . ἔνιοι δέ καί οὗτος κενόω ἐπιχειρέω , ὡς ἐν ὁ χειρουργέω λέγω . νυνί δέ ἀρκέω τοσοῦτος λέγω , ὡς ὁ κατά ὁ ὑδροκήλη ὑγρός ἀλλότριος εἰμί ὁ ὁ σῶμα οὐσία ὅλος ὁ φύσις · καί ὁ κατά ὁ ἀσκίτης ὕδερος ὕδωρ . ὅς ὁ κένωσις ἤτοι διά φάρμακον γίγνομαι διαφορητικός ἤ διά χειρουργία · ἐπί μέν ὁ ὑδροκήλη διά κάθεσις σίφων , ἐπί δέ ὁ ὕδερος διά παρακέντησις . συνεκτέμνω δέ ὁ πάθος ὁ πάσχω μόριον , ὥσπερ ἐπί ὁ ἔμπροσθεν λέγω , οὕτως εἰͅπί ὁ κηλήτης ὁ περιτόναιον τις μέρος . ὡσαύτως δέ καί ὁ γαργαρεών ἐνίοτε ὁ πάθος συνεκτέμνω κατά τε ὁ σκέλος καί ὁ ὄρχις ὁ φλέψ ὁ κιρσός , ὁ τε ἐν ὁ ῥίς χιτών ὁ πώλυπος καί ὁ τετραίνω ὀδούς ὁ τρῆμα . ἀλλά οὗτος μέν οὐδείς δυνατός εἰμί εἰς ὁ κατά φύσις ἄγω · ἐπί δέ ὁ γαργαρεών ἐργάζομαι χρή οὗτος πᾶς τρόπος καί μή σπεύδω ἐκτέμνω · ὅταν δέ ἰσχνός καί ἱμαντώδης γίγνομαι ποτέ , τηνικαῦτα ἀφαιρέω . τοιοῦτος μέν οὖν αὐτός ἐργάζομαι χρόνος μακρός · οἷος δέ Ἱπποκράτης γράφω κατά ὁ προγνωστικός ὀλίγος ἡμέρα ἀριθμός · οὕτως δέ καί ἄλλος ὁ κατά μέγεθος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ ὑπερσαρκόω πᾶς καί ἐγκανθίς , ὁ τε κατά ὁ ἕδρα ὀνομάζω θύμος . τις δέ ὁ τοιοῦτος ἕλκος ἐπαμφοτερίζω ὁ ἰδέα , ὥσπερ ὁ τε πολύς ὁ πέριξ δέρμα ἐξέχω ὁ οὐλή καί ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός πτερύγιον . ὁ γε μήν ἴασις ἐπί αὐτός ὁ σκοπός πρόδηλος . ἐγκόπτω γάρ δέω ὁ τοιοῦτος πᾶς · καί χρή σκοπέω ἀεί ὁ τρόπος ὁ ἀναίρεσις ἐπί ὁ ἀγαθός ἐκ αὐτός ἔρχομαι . σκοπός δέ εἰμί ὁ κρίσις ὁ ἀγαθός τρεῖς , ὁ τε ὁ χρόνος ὁ θεραπεία βραχύτης , ὁ τε ἀνώδυνος αὐτός ἐργάζομαι , καί τρίτος ἐπί οὗτος ὁ ἀσφάλεια . καί αὐτός ὁ ἀσφάλεια ἴδιος σκοπός τρεῖς · εἷς μέν καί πρῶτος ὡς τυγχάνω ὁ τέλος πάντως · ἕτερος δέ ὁ ἔͅν ἀποτυγχάνω ποτέ ὁ τέλος , ἀλλά μηδείς γε βλάπτω ὁ κάμνω · καί τρίτος , ὡς μή ῥᾴδιος ὑποτροπιάζω ὁ νόσημα . κατά οὗτος σύ κρίνω ὁ ἀγαθός ὁδός ὁ ἴασις ἐπί πᾶς ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι εὑρίσκω ποτέ μέν ὁ διά ὁ χειρουργία αἱρετός , ποτέ δέ ὁ διά ὁ φάρμακον . ὁ μέν οὖν διά ὁ χειρουργία ἐν γε ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι ἐπί ὁ ἀναίρεσις αὐτός σπεύδω τέλειος ἐκκόπτω ὁ ζῷον ὁ παρά φύσις , ὅλος ὁ γένος προαιρέω · οὗτος δέ ἀποτυγχάνω ὁ σκοπός δεύτερος ﻿ ἔχω ὁ ὁ μετάθεσις ἐπί ὁ ὑπόχυμα . ὁ δέ διά ὁ φάρμακον πρῶτος μέν χράω σκοπός κενόω τε καί διαφορέω ὁ παρά φύσις · εἰ δέ οὗτος ἀδύνατος εἰμί , διά ὁ ὁ μόριον φύσις ἤ καί ὁ ὁ πάθος ἀνίατος ἐκπυέω τε καί διασήπω · δεύτερος δέ ἐπί αὐτός σκοπός οὗτος . οὕτως γοῦν εἰͅπί ὁ γαργαρεών ποιέω , εἰς ὁ κατά φύσις μέν πρῶτος ἐπανάγω αὐτός · εἰ δέ ἀποτυγχάνω οὗτος , τέλειος ἐκκόπτω ἤτοι διά χειρουργία ἤ διά φάρμακον καυστικός . ἀλλά ὁ μέν φάρμακον καλός εἰς ὁ περί ὁ φάρμακον ἀναβάλλω πραγματεία , ἐπειδή τέταρτος ἄλλος ἀγαθός δοκέω ἐπί τρεῖς πραγματεύομαι · ὁ δέ χειρουργία ἐπί ὁ τελευτή τάσσω ὅδε ὁ πραγματεία .