galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 3.6
Λείπει δ’ , ὡς οἶμαι , τὸ περὶ τῶν ὑπεραυξανομένων σαρκῶν εἰπεῖν , ὃ δὴ καὶ ὑπερσάρκωσιν ὀνομάζουσιν οἱ πλείους τῶν ἰατρῶν . ἔστι δὲ καὶ τοῦτο νόσημα τοῦ γένους τοῦ παρὰ τὸ ποσὸν , ἢ τὸ πηλίκον τῶν μορίων · ἐξέστω γὰρ ὡς ἂν ἐθέλοις ὀνομάζειν · ἐκ ταὐτοῦ δὲ γένους καὶ ἡ κοιλότης ἦν , ὑπὲρ ἧς προειρήκαμεν . ὡς οὖν ὃ καλοῦσιν ἕλκος κοῖλον οὐχ ἕν ἐστι πάθος , ἀλλὰ κοιλότης τε ἅμα καὶ ἕλκος , οὕτως ἕλκος ὑπερσαρκοῦν οὐχ ἕν ἐστι πάθος , ἀλλ’ ὑπερσάρκωσίς τε ἅμα καὶ ἕλκος , ἐνδείκνυται δὲ τὸ τῷ μεγέθει παρὰ φύσιν τὴν πρώτην ἔνδειξιν , ἣν δὴ καὶ σκοπὸν τῆς τῶν ἰαμάτων εὑρέσεως ἐλέγομεν εἶναι , τοῦ πλεονάζοντος τὴν ἀφαίρεσιν · ὑπὸ φαρμάκων δ’ αὕτη γίνεται μόνον , οὐκέθ’ ὑπὸ φύσεως , ἀνάπαλιν ἢ ὡς ἐπὶ σαρκώσεως καὶ κολλήσεως εἶχεν · ἐκεῖνα μὲν γὰρ τῆς φύσεως αὐτῆς ἐστιν ἔργα , τῶν φαρμάκων τὰ διακωλύοντα τὰς ἐνεργείας αὐτῆς ἐκκοπτόντων · ἡ δὲ τῶν ὑπεραυξηθεισῶν σαρκῶν καθαίρεσις οὐδὲν μὲν τῆς φύσεώς ἐστιν ἔργον , ὑπὸ δὲ τῶν ἰσχυρῶς ξηραινόντων γίνεται φαρμάκων . παράκειται δὲ ταῦτα τὰ φάρμακα τοῖς τε ῥύπτουσιν ἰσχυρῶς καὶ τοῖς ἐπουλοῦσιν , ὡς πολλοὺς διαμαρτάνοντας ἐνίοτε τὸ καθαιρετικὸν φάρμακον ἢ ὡς ῥύπου καθαρτικὸν , ἢ ὡς εἰς οὐλὴν ἄγον παραλαμβάνειν · οἷον αὐτίκα τὸ μίσυ καὶ ἡ χαλκῖτις εἰ ὑγρᾷ φύσει προσάγοιτο , τῶν καθαιρόντων μᾶλλον ἢ τῶν ἐπουλούντων ἐστίν · ὅθεν εἴ ποτε τοιούτοις ἀναγκασθείημεν χρῆσθαι πρὸς ἐπούλωσιν , ἑτέρων δηλονότι μὴ παρόντων , ὡς ἐλαχίστοις αὐτοῖς χρησόμεθα , μόνον τὸν πυρῆνα τῆς μήλης καθιέντες εἰς ἄκρον λελειωμένα τὰ φάρμακα · κᾄπειθ’ οὕτως οἷον χνοῦν τινα τοῖς τῆς ἐπουλώσεως δεομένοις ἐπιβάλλομεν μορίοις . εἰ δὲ καὶ καθαιρεῖν βουλοίμεθα τὰ ὑπερέχοντα , δαψιλέστερον ἐπιθήσομεν . ἰὸς δὲ τούτων ἐστὶ καθαιρετικώτερος , ὡς ὅλως ἐκπεπτωκέναι τοῦ γένους τῶν ἐπουλούντων · εἰ δὲ καὶ καύσειας αὐτὰ , δριμύτερα μὲν ἧττον , ἐπουλωτικώτερα δὲ ποιήσεις . εἰ δὲ καὶ πλύναις , ἠπιώτερα . μέμνησαι δὲ δήπου καὶ σὺ τὸν ἄνευ λογισμοῦ θεραπεύοντά ποτε τὸ ῥυπαρὸν ἕλκος , τῷ συνήθει φαρμάκῳ τῷ χλωρῷ , μιγνύντα μὲν αὐτῷ τὸ μέλι , πολλαῖς δὲ ἐφεξῆς ἡμέραις εὑρίσκοντα ῥυπαρὸν ὁμοίως · εἶτ’ ἀπορούμενόν τε καὶ ὅπῃ μεταβῇ μὴ γινώσκοντα · συνέβαινε γὰρ οὐ καθαίρεσθαι μόνον τὸν ῥύπον , ἀλλὰ καὶ συγκαθαιρεῖσθαί τι καὶ συντήκεσθαι τῆς ὑποκειμένης σαρκὸς , ἰσχυροτέρου τοῦ φαρμάκου τῆς τοῦ κάμνοντος ὑπάρχοντος φύσεως . εἶθ’ ὁ μὲν ἰατρὸς ἀεὶ πλέον ἀνεμίγνυε τῷ φαρμάκῳ τοῦ μέλιτος , ἵνα δὴ σφοδρότερον καθῄρειεν , ὡς ἐλλιπῶς τοῦ προτέρου τοῦτο δράσαντος . ἐγίγνετο δὲ πᾶν τοὐναντίον · εἰς ὅσον γὰρ ἐπετείνετο τῇ δριμύτητι τὸ προσφερόμενον , εἰς τοσοῦτον συνετήκετο μὲν ἡ ὑποκειμένη σὰρξ , ὁ δὲ τῆς συντήξεως ῥύπος εὑρισκόμενος ἐπὶ τοῦ ἕλκους ἐξηπάτα τὸν ἰατρὸν , ὡς οὐδὲν ἀνύοντος τοῦ φαρμάκου . τούτου μὲν δὴ περὶ τὴν διάγνωσιν , οὐ μόνον περὶ τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον ἡ ἄγνοια · καὶ γὰρ μάλιστα καὶ ῥυπαρὸν καὶ ὑγρὸν ὁμοίως φαίνεται τὸ ἕλκος ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν φαρμάκων , ἀλλά τοι κοιλότερον μὲν ἐπὶ τῶν ἰσχυρῶν τε καὶ συντηκόντων γίγνεται · καὶ προσέτι τοῖς χείλεσιν ὀχθῶδες , ἐρυθρόν τε καὶ ὑποφλεγμαῖνον , ἔστιν ὅτε δὲ καὶ δάκνεται σαφῶς ὁ ἄνθρωπος ὑπὸ τοῦ τοιούτου φαρμάκου · τὸ δ’ ἧττον ἢ προσήκει ξηραῖνον οὔτε δῆξιν οὔτε τῶν ἄλλων οὐδὲν ὧν εἶπον ἐργάζεται . δῆλον δ’ , οἶμαι , κᾀπὶ τούτων ἐστὶν ὡς ὁ μὲν ἐμπειρικὸς , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα διωρισμένῃ χρήσαιτο τῇ πείρᾳ , τό γε μεταβαίνειν ἐπὶ τὸ προσῆκον . εὐμηχάνως οὐκ ἔχει . μόνῳ δ’ ὑπάρχει τοῦτο τῷ κατὰ μέθοδον ἰατρεύοντι , τὴν ὄντως δηλονότι μέθοδον , ἣν ἐγὼ νῦν διέρχομαι .
Lemmas: λείπω δέ , ὡς οἴομαι , ὁ περί ὁ ὑπεραυξάνω σάρξ λέγω , ὅς δή καί ὑπερσάρκωσις ὀνομάζω ὁ πολύς ὁ ἰατρός . εἰμί δέ καί οὗτος νόσημα ὁ γένος ὁ παρά ὁ ποσός , ἤ ὁ πηλίκος ὁ μόριον · ἔξεστι γάρ ὡς ἄν ἐθέλω ὀνομάζω · ἐκ αὐτός δέ γένος καί ὁ κοιλότης εἰμί , ὑπέρ ὅς προλέγω . ὡς οὖν ὅς καλέω ἕλκος κοῖλος οὐ εἷς εἰμί πάθος , ἀλλά κοιλότης τε ἅμα καί ἕλκος , οὕτως ἕλκος ὑπερσαρκέω οὐ εἷς εἰμί πάθος , ἀλλά ὑπερσάρκωσις τε ἅμα καί ἕλκος , ἐνδείκνυμι δέ ὁ ὁ μέγεθος παρά φύσις ὁ πρῶτος ἔνδειξις , ὅς δή καί σκοπός ὁ ὁ ἴαμα εὕρεσις λέγω εἰμί , ὁ πλεονάζω ὁ ἀφαίρεσις · ὑπό φάρμακον δέ οὗτος γίγνομαι μόνος , οὐκέτι ὑπό φύσις , ἀνάπαλιν ἤ ὡς ἐπί σάρκωσις καί κόλλησις ἔχω · ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ φύσις αὐτός εἰμί ἔργον , ὁ φάρμακον ὁ διακωλύω ὁ ἐνέργεια αὐτός ἐκκόπτω · ὁ δέ ὁ ὑπεραυξάνω σάρξ καθαίρεσις οὐδείς μέν ὁ φύσις εἰμί ἔργον , ὑπό δέ ὁ ἰσχυρός ξηραίνω γίγνομαι φάρμακον . παράκειμαι δέ οὗτος ὁ φάρμακον ὁ τε ῥύπτω ἰσχυρός καί ὁ ἐπουλόω , ὡς πολύς διαμαρτάνω ἐνίοτε ὁ καθαιρετικός φάρμακον ἤ ὡς ῥύπος καθαρτικός , ἤ ὡς εἰς οὐλή ἄγω παραλαμβάνω · οἷος αὐτίκα ὁ μίσυ καί ὁ χαλκῖτις εἰ ὑγρός φύσις προσάγω , ὁ καθαίρω μάλα ἤ ὁ ἐπουλόω εἰμί · ὅθεν εἰ ποτέ τοιοῦτος ἀναγκάζω χράω πρός ἐπούλωσις , ἕτερος δηλονότι μή πάρειμι , ὡς ἐλαχύς αὐτός χράω , μόνος ὁ πυρήν ὁ μήλης καθίημι εἰς ἄκρος λειόω ὁ φάρμακον · ἔͅπειτα οὕτως οἷος χνόος τις ὁ ὁ ἐπούλωσις δέω ἐπιβάλλω μόριον . εἰ δέ καί καθαιρέω βούλομαι ὁ ὑπερέχω , δαψιλής ἐπιτίθημι . ἰός δέ οὗτος εἰμί καθαιρετικός , ὡς ὅλος ἐκπίπτω ὁ γένος ὁ ἐπουλόω · εἰ δέ καί καίω αὐτός , δριμύς μέν ἥσσων , ἐπουλωτικός δέ ποιέω . εἰ δέ καί πλύνω , ἤπιος . μιμνῄσκω δέ δήπου καί σύ ὁ ἄνευ λογισμός θεραπεύω ποτέ ὁ ῥυπαρός ἕλκος , ὁ συνήθης φάρμακον ὁ χλωρός , μείγνυμι μέν αὐτός ὁ μέλι , πολύς δέ ἐφεξῆς ἡμέρα εὑρίσκω ῥυπαρός ὅμοιος · εἶτα ἀφοράω τε καί ὅπῃ μεταβαίνω μή γιγνώσκω · συμβαίνω γάρ οὐ καθαίρω μόνος ὁ ῥύπος , ἀλλά καί συγκαθαιρέω τις καί συντήκω ὁ ὑπόκειμαι σάρξ , ἰσχυρός ὁ φάρμακον ὁ ὁ κάμνω ὑπάρχω φύσις . εἶτα ὁ μέν ἰατρός ἀεί πολύς ἀναμίσγω ὁ φάρμακον ὁ μέλι , ἵνα δή σφοδρός καθήειͅρω , ὡς ἐλλιπής ὁ πρότερος οὗτος δράω . γίγνομαι δέ πᾶς ἐναντίος · εἰς ὅσος γάρ ἐπιτείνω ὁ δριμύτης ὁ προσφέρω , εἰς τοσοῦτος συντήκω μέν ὁ ὑπόκειμαι σάρξ , ὁ δέ ὁ σύντηξις ῥύπος εὑρίσκω ἐπί ὁ ἕλκος ἐξαπατάω ὁ ἰατρός , ὡς οὐδείς ἀνύω ὁ φάρμακον . οὗτος μέν δή περί ὁ διάγνωσις , οὐ μόνος περί ὁ θεραπευτικός μέθοδος ὁ ἄγνοια · καί γάρ μάλα καί ῥυπαρός καί ὑγρός ὅμοιος φαίνω ὁ ἕλκος ἐπί ἀμφότερος ὁ φάρμακον , ἀλλά τοι κοῖλος μέν ἐπί ὁ ἰσχυρός τε καί συντήκω γίγνομαι · καί προσέτι ὁ χεῖλος ὀχθώδης , ἐρυθρός τε καί ὑποφλεγμαίνω , εἰμί ὅτε δέ καί δάκνω σαφής ὁ ἄνθρωπος ὑπό ὁ τοιοῦτος φάρμακον · ὁ δέ ἥσσων ἤ προσήκω ξηραίνω οὔτε δῆξις οὔτε ὁ ἄλλος οὐδείς ὅς λέγω ἐργάζομαι . δῆλος δέ , οἴομαι , ἐͅπὶ οὗτος εἰμί ὡς ὁ μέν ἐμπειρικός , εἰ καί ὅτι μάλα διορίζω χράω ὁ πεῖρα , ὁ γε μεταβαίνω ἐπί ὁ προσήκω . εὐμήχανος οὐ ἔχω . μόνος δέ ὑπάρχω οὗτος ὁ κατά μέθοδος ἰατρεύω , ὁ ὄντως δηλονότι μέθοδος , ὅς ἐγώ νῦν διέρχομαι .