galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 11.12
Οὐ μὴν διά γε τοῦτο ποτὲ μὲν ἀληθὲς γίνεται τὸ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ὑπάρχειν ἰάματα , ποτὲ δὲ ψεῦδος · ἀλλὰ διὰ παντὸς μένει ἀληθές · οὐδὲ γὰρ οἷόν τε τὰ παρὰ φύσιν ἰαθῆναι δι’ ἄλλης τινὸς ἰαμάτων ἰδέας . οὐ μὴν ἀεί γε βέλτιον ἰᾶσθαι πάντα τὰ παρὰ φύσιν , ἀλλ’ ὅταν μόνα τύχῃ καθ’ ἑαυτὰ συνιστάντα · μετ’ ἄλλων δ’ εἰ γένοιτο , πολλάκις ἕτερα χρὴ πρὸ ἐκείνων ἰᾶσθαι , καθάπερ ἐπὶ τῶν κοίλων ἑλκῶν , ὅταν ἅμα φλεγμονῇ συστῇ . μένει γὰρ καὶ νῦν ἀληθὲς τὸ ὑπὸ τῶν σαρκούντων αὐτὰ θεραπεύεσθαι · χρῆσθαι δὲ οὐχ οἷόν τε τοιούτοις , πρὶν ἰάσασθαι τὴν φλεγμονήν . ἀλλ’ ὁπότ’ ἄν γε ταύτην ἰώμεθα , τὸ ἕλκος τὸ κοῖλον οὐχ ὅπως ἑαυτοῦ κρεῖττον , ἀλλὰ καὶ κοιλότερον γίγνεται . κᾂν εἰ βουληθείης δὲ χρήσασθαι τοῖς σαρκωτικοῖς φαρμάκοις , οὔτε σαρκώσεις αὐτὸ καὶ τὴν φλεγμονὴν αὐξήσεις . τὰ γάρ τοι σαρκωτικὰ τῶν ἀφλεγμάντων σωμάτων , οὐ τῶν ἔτι φλεγμαινόντων , ἐστὶ σαρκωτικά . τοῦτο οὖν τὸ οὕτω μικρὸν ἐν τῇ λέξει , τὸ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ὑπάρχειν ἰάματα , μέγιστον εὑρίσκεται τῇ δυνάμει . συγχεῖται γὰρ ἡ θεραπευτικὴ μέθοδος ἅπασα τῷ περιδόντι τοῦτον τὸν σκοπὸν , ἁπάντων τῶν παρὰ φύσιν ὑπὸ τῶν ἑαυτοῖς ἐναντίων θεραπευομένων . διττῆς δὲ οὔσης αὐτῶν τῆς πρώτης διαφορᾶς , τὰ μὲν γὰρ ὑπάρχει καθ’ ἑαυτὰ , τὰ δ’ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι λαμβάνει ταῖς διαθέσεσιν ἑπόμενα , δίκην σκιῶν , ἡ μὲν ἴασις ἀναίρεσίς ἐστι τῶν διαθέσεων , ἀκολουθεῖ δ’ αὐτῇ ἡ τῶν συμπτωμάτων ἀναίρεσις . οἷς οὐδὲν αὐτοῖς προσάγεται πρώτως , ἀλλὰ κᾀπὶ τούτων γε μένει τὸ καθόλου , τὸ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ὑπάρχειν ἰάματα · τὰς γὰρ διαθέσεις αἷς ἕπεται τὰ συμπτώματα θεραπεύοντες εἰς ἐναντίαν κατάστασιν ἄγομεν . ὥσθ’ ὅσα συμπτώματα διὰ πύκνωσιν ἐγένετο πόρων , ὑπὸ τῆς ἀραιώσεως ἀναιρεθήσεται . ﻿ εἰ δὲ δὴ καὶ αὐτῷ τῷ συμπτώματι τῷ διὰ τὴν πύκνωσιν τῶν πόρων γιγνομένῳ , τουτέστι ταῖς ἐλάττοσι τῶν συμμέτρων ἀποῤῥοαῖς , ὅπερ ἐκαλέσαμεν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἀδιαπνευστίαν , ἕτερον ἐθέλοις φάναι συμπτώματος εἶδος ἀντεισάγειν ἐναντίον , οὐδ’ οὕτως ἄπορος ὁ λόγος εἰσὶ γὰρ αἱ πλείους τῶν συμμέτρων ἀπόῤῥοιαι ταῖς ἐλάττοσιν ἐναντίαι . ὥστε κᾂν ἐν τοῖς συμπτώμασιν αὐτοῖς ἐθέλῃ τις λέγειν τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα , φυλάττεσθαι κᾀπὶ τούτων τὸν πρῶτον ἁπάντων τῶν παρὰ φύσιν σκοπὸν τῆς ἰάσεως . ἄμεινον δ’ , ὡς ἐλέγετο , τῶν ὄντως τε καὶ πρώτως θεραπευομένων ὑπολαμβάνειν τὰ ἐναντία εἶναι βοηθήματα , τουτέστι τῶν ἐν τῷ σώματι διαθέσεων , αἵπερ ὄντως εἰσὶν ὄντα . τὰς γὰρ ἐνεργείας αὐτῶν , ὥσπερ οὖν καὶ τὰς βλάβας , γινόμενα μὲν εἶναι φατέον , ὄντα δὲ ἁπλῶς οὐ ῥητέον . οὔτε γὰρ τὸ ἐκτείνειν οὔτε τὸ κάμπτειν τὴν χεῖρα τῶν ὄντων ἁπλῶς ἐστιν εἰπεῖν , ἀλλὰ τῶν γιγνομένων , οὔτε πολὺ μᾶλλον τὴν ἀκινησίαν αὐτῆς , ὅπερ καὶ αὐτὸ σύμπτωμά ἐστι τῆς ἐν τοῖς μυσὶν ἢ τοῖς νεύροις διαθέσεως , ἀλλὰ τὴν μὲν διάθεσιν , ἕν τι τῶν ὄντων ὑπάρχουσαν , ἐναντίων δεῖσθαι βοηθημάτων , ἕπεσθαι δ’ αὐτῇ λυομένῃ τὴν ἐναντίαν κατάστασιν , ἥπερ ἐστὶν ἡ ὑγεία · καὶ ταύτῃ πάλιν ἐνέργειάν τινα φύσεως , ἐναντίαν τῷ παυσαμένῳ συμπτώματι , μὴ μέντοι μηδ’ ὑπὸ τῶν ὀνομάτων ἐξαπατᾶσθαι , πολλάκις μὲν ἐν ἑτέρῳ σχήματι λεγομένων ἢ ὡς τοῖς ἐναντίοις προσήκει , πολλάκις δ’ ὅλως οὐκ ὄντων ὀνομάτων , ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως εὑρίσκειν τὸ ἐναντίον , ἔχοντά γε δὴ καὶ τούτου σκοπὸν ὁμολογούμενον , ὡς ἔστιν ἐναντία τὰ πλεῖστον ἀλλήλων διεστῶτα καθ’ ἕν τι γένος . ἐννοήσας οὖν τὸ σύμμετρον ἐν ἐκείνῳ τῷ γένει , τοῦτο δ’ , ὡς πολλάκις ἐδείχθη , μέσον τῶν ἄκρων ἐστὶν , εὑρήσεις ἐντεῦθεν ἄπειρόν τι πλῆθος ἐναντίων πραγμάτων , ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἀλλήλων διαφερόντων . ἐν μὲν γὰρ ταῖς διαθέσεσιν , εἰ οὕτως ἔτυχε , τὴν συμμετρίαν τῶν πόρων , ἧς ἐφ’ ἑκάτερα διττὰς ἀμετρίας ἀλλήλαις ἐναντίας · ἐν δὲ ταῖς ἐνεργείαις τὴν συμμετρίαν τῶν κενουμένων , ἧς καὶ αὐτῆς ἐστιν ἑκατέρωθεν ἀμετρία . ἀλλὰ κατὰ μὲν τοὺς πόρους ὀνόματα κεῖται ταῖς ἀμετρίαις , πύκνωσίς τε καὶ μάνωσις , ἐν δὲ τοῖς κενουμένοις οὐ κεῖται . διόπερ ἀναγκαζόμεθα λέγειν ἐλάττους τε καὶ πλείους ἀποῤῥοίας , ὥσπερ εἰ καὶ τῶν πόρων ἀναγκαζοίμεθα τοὺς μὲν ἐλάττους τῶν κατὰ φύσιν , τοὺς δὲ μείζους λέγειν , οὐκ ἔχοντες οὔτε τὸ τῆς πυκνώσεως , οὔτε τὸ τῆς μανώσεως ὄνομα . τοῦτο οὖν ὡς ἔφην , ἐν τοῖς μάλιστα φυλακτέον ἡμῖν ἐστιν , ἅμα δὲ καὶ γυμναστέον ἀμφ’ αὐτὸ πρὸς τὸ ταχέως εὑρίσκειν δύνασθαι παντὸς τοῦ λεχθέντος οὕτω τὸ ἐναντίον . οὐ γὰρ ἐν τοῖς ποιοῖς σώμασιν μόνον , ἀλλὰ κᾀν τοῖς ποσοῖς ἐστιν εὑρεῖν τὴν τοιαύτην ἐναντίωσιν , ἣν οἱ περὶ τὸν Ἀριστοτέλη καλοῦσιν ἀντίθεσιν , οὐκ ἐναντίωσιν . οὔτε γὰρ τὸ μέγα τῷ μικρῷ φασιν ὑπάρχειν ἐναντίον , ἀλλ’ ἀντικείμενον ἐν τῷ πρὸς τὶ , οὔτε τὸ πολὺ τῷ ὀλίγῳ · κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδ’ ἀραιὸν τῷ πυκνῷ , οὐδὲ τῷ συντεταμένῳ τὸ κεχαλασμένον , οὐδὲ τῷ κατὰ φύσιν αὖ τὸ παρὰ φύσιν . ἀλλὰ κατά γε τὸν Ἱπποκράτη πάντα τὰ τοιαῦτα τὴν τῶν ἐναντίων ἔχει προσηγορίαν , ὥσπερ γε καὶ κατὰ Πλάτωνα τὰς γενέσεις ἐκ τῶν ἐναντίων εἶναι φάσκοντα . δέδεικται δέ μοι καὶ δι’ ἑτέρων ὅτι καὶ Ἀριστοτέλης αὐτὸς οὐκ ἐφύλαξε τὴν ἑαυτοῦ νομοθεσίαν ἐν τοῖς ὀνόμασιν , ἡνίκα τὰς ἀρχὰς τῶν ὑπὸ φύσεως διοικουμένων ὕλην ἔθετο καὶ εἶδος καὶ στέρησιν . ἀλλ’ ὅπερ ἀεὶ λέγομεν ἑπόμενοι τῷ θείῳ Πλάτωνι , καταφρονεῖν μὲν χρὴ τῶν ὀνομάτων , μὴ καταφρονεῖν δὲ τῆς τῶν πραγμάτων ἐπιστήμης . αὕτη μὲν γὰρ εἰς σωτηρίαν ἀνθρώπων διαφέρει καὶ τὸ σφάλμα αὐτῆς εἰς ὄλεθρον τελευτᾷ . τοῖς δ’ ὀνόμασιν ἄν τε κυρίως ἄν τε ἀκύρως χρησώμεθα , τοῖς κάμνουσιν οὐδὲν οὔτε πλέον οὔθ’ ἧττον ἐκ τοῦ τοιούτου . μάθοις δ’ ἂν ἐναργέστερον , εἰ μὴ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων , ἀλλὰ τὰ ἀντικείμενα λέγοις , ᾗπερ ἐκείνοις φίλον , ἀλλήλων ὑπάρχειν ἰάματα . τὸ μὲν γὰρ πλῆθος ἡ κένωσις ἰᾶται , τὴν δ’ ἔνδειαν αἱ τροφαὶ , καὶ ὅλως τὸ μὲν ὑπερβάλλον ἡ ἀφαίρεσις , τὸ δ’ ἐλλεῖπον ἡ πρόσθεσις . ὅθεν , οἶμαι , καὶ δι’ ἑτέρου λέλεκται γράμματος ὀρθῶς τῷ παλαιῷ · ἰατρικὴ γάρ ἐστι πρόσθεσις καὶ ἀφαίρεσις · πρόσθεσις μὲν τῶν ἐλλειπόντων , ἀφαίρεσις δὲ τῶν πλεοναζόντων . ἐλλείπει δὲ καὶ πλεονάζει τὰ μὲν κατὰ τὸ ποσὸν δηλονότι , τὰ δὲ κατὰ τὸ ποιόν · κατὰ μὲν τὸ ποσὸν , ὅταν αἷμα πλέον ᾖ τοῦ δέοντος ἢ πάλιν ἔλαττον γένηται · κατὰ δὲ τὸ ποιὸν , ὅταν ἤτοι θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἢ παχύτερον ἢ λεπτότερον . εἴτ’ οὖν ἐναντίωσιν εἴτ’ ἀντίθεσιν ὀνομάζειν ἐθέλοις , τοῦ ἐξ ἁπάντων τῶν παρὰ φύσιν σκοποῦ τῆς ἰάσεως ἀεὶ μέμνησο καὶ πρόσεχε τὸν νοῦν αὐτῷ , μάλιστα μὲν , ὡς εἴρηται πρόσθεν , ἐν ταῖς διαθέσεσιν , ἤδη δὲ κᾀν τοῖς συμπτώμασιν · ὧν οὔτε πρώτως ἐστὶν ἴασις οὔτ’ ἐναντίωσις κυρίως , ἀλλ’ ἡ μὲν ἴασις ἅμα ταῖς διαθέσεσι κατὰ συμβεβηκὸς , ἐναντίον δὲ καταχρηστικῶς ὀνομαζόντων ἕνεκα σαφοῦς τε ἅμα καὶ συντόμου διδασκαλίας .
Lemmas: οὐ μήν διά γε οὗτος ποτέ μέν ἀληθής γίγνομαι ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ἴαμα , ποτέ δέ ψεῦδος · ἀλλά διά πᾶς μένω ἀληθής · οὐδέ γάρ οἷος τε ὁ παρά φύσις ἰάομαι διά ἄλλος τις ἴαμα ἰδέα . οὐ μήν ἀεί γε ἀγαθός ἰάομαι πᾶς ὁ παρά φύσις , ἀλλά ὅταν μόνος τυγχάνω κατά ἑαυτοῦ συνίστημι · μετά ἄλλος δέ εἰ γίγνομαι , πολλάκις ἕτερος χρή πρό ἐκεῖνος ἰάομαι , καθά ἐπί ὁ κοῖλος ἕλκος , ὅταν ἅμα φλεγμονή συνίστημι . μένω γάρ καί νῦν ἀληθής ὁ ὑπό ὁ σαρκάω αὐτός θεραπεύω · χράω δέ οὐ οἷος τε τοιοῦτος , πρίν ἰάομαι ὁ φλεγμονή . ἀλλά ὁπότε ἄν γε οὗτος ἰάομαι , ὁ ἕλκος ὁ κοῖλος οὐ ὅπως ἑαυτοῦ κρατύς , ἀλλά καί κοῖλος γίγνομαι . ᾄν εἰ βούλομαι δέ χράω ὁ σαρκωτικός φάρμακον , οὔτε σαρκόω αὐτός καί ὁ φλεγμονή αὐξάνω . ὁ γάρ τοι σαρκωτικός ὁ ἀφλέγμαντος σῶμα , οὐ ὁ ἔτι φλεγμαίνω , εἰμί σαρκωτικός . οὗτος οὖν ὁ οὕτως μικρός ἐν ὁ λέξις , ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ἴαμα , μέγας εὑρίσκω ὁ δύναμις . συγχέω γάρ ὁ θεραπευτικός μέθοδος ἅπας ὁ περιοράω οὗτος ὁ σκοπός , ἅπας ὁ παρά φύσις ὑπό ὁ ἑαυτοῦ ἐναντίος θεραπεύω . δισσός δέ εἰμί αὐτός ὁ πρῶτος διαφορά , ὁ μέν γάρ ὑπάρχω κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί λαμβάνω ὁ διάθεσις ἕπομαι , δίκη σκιά , ὁ μέν ἴασις ἀναίρεσις εἰμί ὁ διάθεσις , ἀκολουθέω δέ αὐτός ὁ ὁ σύμπτωμα ἀναίρεσις . ὅς οὐδείς αὐτός προσάγω πρῶτος , ἀλλά ἐͅπὶ οὗτος γε μένω ὁ καθόλου , ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ἴαμα · ὁ γάρ διάθεσις ὅς ἕπομαι ὁ σύμπτωμα θεραπεύω εἰς ἐναντίος κατάστασις ἄγω . ὥστε ὅσος σύμπτωμα διά πύκνωσις γίγνομαι πόρος , ὑπό ὁ ἀραίωσις ἀναιρέω . ﻿ εἰ δέ δή καί αὐτός ὁ σύμπτωμα ὁ διά ὁ πύκνωσις ὁ πόρος γίγνομαι , τουτέστι ὁ ἐλαχύς ὁ σύμμετρος ἀπορροή , ὅς καλέω ὀλίγος ἔμπροσθεν ἀδιαπνευστία , ἕτερος ἐθέλω φημί σύμπτωμα εἶδος ἀντεισάγω ἐναντίος , οὐδέ οὕτως ἄπορος ὁ λόγος εἰμί γάρ ὁ πολύς ὁ σύμμετρος ἀπόρροια ὁ ἐλαχύς ἐναντίος . ὥστε ᾄν ἐν ὁ σύμπτωμα αὐτός ἐθέλω τις λέγω ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴαμα , φυλάσσω εἰͅπί οὗτος ὁ πρῶτος ἅπας ὁ παρά φύσις σκοπός ὁ ἴασις . ἀγαθός δέ , ὡς λέγω , ὁ ὄντως τε καί πρῶτος θεραπεύω ὑπολαμβάνω ὁ ἐναντίος εἰμί βοήθημα , τουτέστι ὁ ἐν ὁ σῶμα διάθεσις , ὅς ὄντως εἰμί εἰμί . ὁ γάρ ἐνέργεια αὐτός , ὥσπερ οὖν καί ὁ βλάβη , γίγνομαι μέν εἰμί φημί , εἰμί δέ ἁπλῶς οὐ λέγω . οὔτε γάρ ὁ ἐκτείνω οὔτε ὁ κάμπτω ὁ χείρ ὁ εἰμί ἁπλῶς εἰμί λέγω , ἀλλά ὁ γίγνομαι , οὔτε πολύς μάλα ὁ ἀκινησία αὐτός , ὅς καί αὐτός σύμπτωμα εἰμί ὁ ἐν ὁ μῦς ἤ ὁ νεῦρον διάθεσις , ἀλλά ὁ μέν διάθεσις , εἷς τις ὁ εἰμί ὑπάρχω , ἐναντίος δέω βοήθημα , ἕπομαι δέ αὐτός λύω ὁ ἐναντίος κατάστασις , ὅς εἰμί ὁ ὑγεία · καί οὗτος πάλιν ἐνέργεια τις φύσις , ἐναντίος ὁ παύω σύμπτωμα , μή μέντοι μηδέ ὑπό ὁ ὄνομα ἐξαπατάω , πολλάκις μέν ἐν ἕτερος σχῆμα λέγω ἤ ὡς ὁ ἐναντίος προσήκω , πολλάκις δέ ὅλος οὐ εἰμί ὄνομα , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις εὑρίσκω ὁ ἐναντίος , ἔχω γε δή καί οὗτος σκοπός ὁμολογέω , ὡς εἰμί ἐναντίος ὁ πολύς ἀλλήλων διΐστημι κατά εἷς τις γένος . ἐννοέω οὖν ὁ σύμμετρος ἐν ἐκεῖνος ὁ γένος , οὗτος δέ , ὡς πολλάκις δείκνυμι , μέσος ὁ ἄκρον εἰμί , εὑρίσκω ἐντεῦθεν ἄπειρος τις πλῆθος ἐναντίος πρᾶγμα , ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἀλλήλων διαφέρω . ἐν μέν γάρ ὁ διάθεσις , εἰ οὕτως τυγχάνω , ὁ συμμετρία ὁ πόρος , ὅς ἐπί ἑκάτερος δισσός ἀμετρία ἀλλήλων ἐναντίος · ἐν δέ ὁ ἐνέργεια ὁ συμμετρία ὁ κενόω , ὅς καί αὐτός εἰμί ἑκατέρωθεν ἀμετρία . ἀλλά κατά μέν ὁ πόρος ὄνομα κεῖμαι ὁ ἀμετρία , πύκνωσις τε καί μάνωσις , ἐν δέ ὁ κενόω οὐ κεῖμαι . διόπερ ἀναγκάζω λέγω ἐλαχύς τε καί πολύς ἀπόρροια , ὥσπερ εἰ καί ὁ πόρος ἀναγκάζω ὁ μέν ἐλαχύς ὁ κατά φύσις , ὁ δέ μέγας λέγω , οὐ ἔχω οὔτε ὁ ὁ πύκνωσις , οὔτε ὁ ὁ μάνωσις ὄνομα . οὗτος οὖν ὡς φημί , ἐν ὁ μάλα φυλάσσω ἐγώ εἰμί , ἅμα δέ καί γυμνάζω ἀμφί αὐτός πρός ὁ ταχύς εὑρίσκω δύναμαι πᾶς ὁ λέγω οὕτως ὁ ἐναντίος . οὐ γάρ ἐν ὁ ποιός σῶμα μόνος , ἀλλά ἐͅν ὁ ποσός εἰμί εὑρίσκω ὁ τοιοῦτος ἐναντίωσις , ὅς ὁ περί ὁ Ἀριστοτέλης καλέω ἀντίθεσις , οὐ ἐναντίωσις . οὔτε γάρ ὁ μέγας ὁ μικρός φημί ὑπάρχω ἐναντίος , ἀλλά ἀντίκειμαι ἐν ὁ πρός τίς , οὔτε ὁ πολύς ὁ ὀλίγος · κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὐδέ ἀραιός ὁ πυκνός , οὐδέ ὁ συντείνω ὁ χαλάω , οὐδέ ὁ κατά φύσις αὖ ὁ παρά φύσις . ἀλλά κατά γε ὁ Ἱπποκράτης πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ ὁ ἐναντίος ἔχω προσηγορία , ὥσπερ γε καί κατά Πλάτων ὁ γένεσις ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί φάσκω . δείκνυμι δέ ἐγώ καί διά ἕτερος ὅτι καί Ἀριστοτέλης αὐτός οὐ φυλάσσω ὁ ἑαυτοῦ νομοθεσία ἐν ὁ ὄνομα , ἡνίκα ὁ ἀρχή ὁ ὑπό φύσις διοικέω ὕλη τίθημι καί εἶδος καί στέρησις . ἀλλά ὅς ἀεί λέγω ἕπομαι ὁ θεῖος Πλάτων , καταφρονέω μέν χρή ὁ ὄνομα , μή καταφρονέω δέ ὁ ὁ πρᾶγμα ἐπιστήμη . οὗτος μέν γάρ εἰς σωτηρία ἄνθρωπος διαφέρω καί ὁ σφάλμα αὐτός εἰς ὄλεθρος τελευτάω . ὁ δέ ὄνομα ἐάν τε κύριος ἐάν τε ἄκυρος χράω , ὁ κάμνω οὐδείς οὔτε πολύς οὔτε ἥσσων ἐκ ὁ τοιοῦτος . μανθάνω δέ ἄν ἐναργής , εἰ μή ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος , ἀλλά ὁ ἀντίκειμαι λέγω , ᾗ ἐκεῖνος φίλος , ἀλλήλων ὑπάρχω ἴαμα . ὁ μέν γάρ πλῆθος ὁ κένωσις ἰάομαι , ὁ δέ ἔνδεια ὁ τροφή , καί ὅλος ὁ μέν ὑπερβάλλω ὁ ἀφαίρεσις , ὁ δέ ἐλλείπω ὁ πρόσθεσις . ὅθεν , οἴομαι , καί διά ἕτερος λέγω γράμμα ὀρθός ὁ παλαιός · ἰατρικός γάρ εἰμί πρόσθεσις καί ἀφαίρεσις · πρόσθεσις μέν ὁ ἐλλείπω , ἀφαίρεσις δέ ὁ πλεονάζω . ἐλλείπω δέ καί πλεονάζω ὁ μέν κατά ὁ ποσός δηλονότι , ὁ δέ κατά ὁ ποιός · κατά μέν ὁ ποσός , ὅταν αἷμα πολύς εἰμί ὁ δέω ἤ πάλιν ἐλαχύς γίγνομαι · κατά δέ ὁ ποιός , ὅταν ἤτοι θερμός ἤ ψυχρός ἤ παχύς ἤ λεπτός . εἴτε οὖν ἐναντίωσις εἴτε ἀντίθεσις ὀνομάζω ἐθέλω , ὁ ἐκ ἅπας ὁ παρά φύσις σκοπός ὁ ἴασις ἀεί μιμνῄσκω καί προσέχω ὁ νόος αὐτός , μάλα μέν , ὡς λέγω πρόσθεν , ἐν ὁ διάθεσις , ἤδη δέ εἰͅν ὁ σύμπτωμα · ὅς οὔτε πρῶτος εἰμί ἴασις οὔτε ἐναντίωσις κύριος , ἀλλά ὁ μέν ἴασις ἅμα ὁ διάθεσις κατά συμβαίνω , ἐναντίος δέ καταχρηστικός ὀνομάζω ἕνεκα σαφής τε ἅμα καί σύντομος διδασκαλία .