galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 7.8
Μιγνύσθω δ’ ἐφεξῆς δαψιλεῖ ξηρότητι , καθάπερ ὑπόκειται , μὴ πάνυ πολλὴ θερμότης . ἐπὶ μὲν τῆς τοιαύτης ὑπαλλάξεως τὴν πρώτην ἀγωγὴν φυλάξομεν , οὐχ ὅπως αὐξάνοντες ἢ τὴν τοῦ οἴνου δύναμιν , ἢ τὸ πλῆθος τοῦ μέλιτος , ἀλλὰ καὶ καθαιροῦντες ὡς μέλιτος μὲν μηδόλως γεύεσθαι , τὸν δ’ οἶνον ἥκιστα παλαιὸν προσφέρεσθαι . χλιαρὰ δὲ τὰ ἐδέσματα προσοίσομεν , ἃ καλεῖν ἔθος ἐστὶ τοῖς ἰατροῖς γαλακτώδη · θέρους δ’ ὄντος ἃ καλοῦσι κρηναῖα · καὶ τὴν κοιλίαν ἐπαλείψομεν ὀμφακίνῳ τε καὶ μηλίνῳ · πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον ἐὰν πλείων ἡ θερμότης ᾖ , τὸν οἶνον ὑδαρέστερόν τε δώσομεν καὶ οὕτως ἔχοντα ψύξεως ὡς τὸ κρηναῖον ὕδωρ ἐν ἦρι μέσῳ , γινώσκοντες ὡς ἡ τοιαύτη διάθεσις ἀνάλογός ἐστι πυρετῷ · ὅπερ γὰρ ἐκεῖνος ἢ κατὰ σύμπαν τὸ ζῶον , ἢ κατὰ τὴν καρδίαν ἐστὶ , τοῦθ’ ἡ νῦν προκειμένη διάθεσις ἐν τῇ γαστρί . καὶ ἐγὼ πρῶτον μὲν ἁπάντων οἶδά τινα θεασάμενος ἅμα τοῖς διδασκάλοις ἄνδρα τῆς καθεστώσης ἡλικίας , ἐνοχλούμενον ἤδη μηνῶν οὐκ ὀλίγων · ἀλλ’ οὔτ’ ἐκείνων τις ἐγίνωσκε τὴν διάθεσιν οὔτ’ ἐγώ · μετὰ ταῦτα δ’ ἀνεμνήσθην εὑρηκὼς ἤδη τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον , ὡς τοῦτ’ ἄρ’ ἦν ἐκεῖνο τὸ θεωρηθέν μοι πάλαι . κάλλιον δ’ αὐτὸ καὶ διηγήσασθαι , πάντως γὰρ δή που καὶ τοὺς ἀκούσαντας ὀνήσει , καθάπερ κᾀμέ . τετταρακοντούτης μὲν ἦν ὁ ἄνθρωπος , ἕξεως δὲ συμμέτρου κατὰ πάχος καὶ λεπτότητα κατὰ τὸν τῆς ὑγείας χρόνον . ἐδίψα δὲ σφόδρα καὶ μισεῖν ἔφασκε τὸ θερμὸν , ἐδίδου δ’ αὐτῷ οὐδεὶς ψυχρὸν ἱκανῶς λιπαροῦντι · πυρέττειν μέντοι τοῖς ἰατροῖς οὐκ ἐδόκει · καὶ ἡ γαστὴρ ἐξέκρινε τὰ ληφθέντα τριῶν ἢ τεττάρων ὡρῶν ὕστερον ἅμα τῷ ποτῷ . ταῦτ’ ἄρα καὶ ἰσχνὸς ἦν ἤδη καὶ πλησίον ἀφῖκτο κινδύνου , μηδὲν ὀνινάμενος ὑπὸ τῶν αὐστηρῶν καὶ στρυφνῶν ἐδεσμάτων τε καὶ φαρμάκων . ἐλάμβανε δὲ καὶ οἶνον αὐστηρὸν ἐπὶ τῇ τροφῇ οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ἅμα μὲν οὐκέτι φέρων τὸ δίψος , ἅμα δὲ καὶ , ὡς ἔφασκεν , ἑλόμενος ἀποθανεῖν μᾶλλον ἢ ζῇν ἀνιώμενος . ὕδατος ψυχροῦ δαψιλὲς ἀθρόως ἐπὶ τῇ τροφῇ προσενεγκάμενος αὐτίκα μὲν ἐπαύσατο διψῶν , ἐξήμεσε δ’ ὀλίγον ὕστερον τὸ πλεῖστον . φρικῶδες δὲ τοὐντεῦθεν γίνεται τὸ σύμπαν σῶμα καὶ δεῖται σκεπασμάτων πλειόνων ἀποῤῥίπτων ἔμπροσθεν ἅπαντα · τό τε οὖν λοιπὸν ἅπαν τῆς ἡμέρας ἐφεξῆς τοῦτο ἔπραξε καὶ δι’ ὅλης νυκτὸς ἐφ’ ἡσυχίας ἔμεινεν , ἐνθάλπων ἑαυτὸν ἐπιβλήμασιν . ἐξέκρινε δ’ ἅπαξ ἡ γαστὴρ αὐτῷ μετρίως συνεστῶτα διὰ μέσης νυκτός · ὥστε οὐδὲ διψώδης ἦν ἔτι κατὰ τὴν ὑστεραίαν , εὐχρούστερός τε μακρῷ καὶ ἰσχυρότερος ἀπείργαστο . καὶ σκέψις μὲν ἐγένετο τοῖς ἰατροῖς εἰ λουστέον αὐτὸν , ἐνίων μὲν κελευόντων , ἐνίων δ’ ἀπαγορευόντων · ἐκράτει δὲ ἡ τοῦ λούειν δόξα . καὶ τοίνυν λουσάμενος εὐφόρως , μετρίως τε διῃτήθη καὶ κρεῖττον ἢ κατὰ τὴν προτεραίαν ἔπεψεν ἡ γαστήρ . ἐμέμψατο δὲ τὴν ﻿ κατάποσιν ὡς δυσχερῆ καὶ πᾶσιν ἐδόκει διὰ τὸν ἔμετον ἀήθως γενόμενον ἐσπαράχθαι τε καὶ κάμνειν τὸν στόμαχον , ὡς δὲ καὶ τῶν ἑξῆς ἡμερῶν ἔμενε τὸ σύμπτωμα , δῆλον ἐγίγνετο πᾶσιν ἡμῖν ὡς ἡ μὲν γαστὴρ ἐθεραπεύθη τὴν ἀτονίαν , ὁ στόμαχος δὲ ἐψύχθη . καὶ οὐδὲν ἄρα θαυμαστὸν ἦν εἰς συμμετρίαν μὲν ἐπανελθεῖν τῇ πόσει τὸ ὑπερτεθερμασμένον , ψυχθῆναι δὲ τὸ μετρίως θερμόν . οὐ μὴν οὐδὲ ἠδυνήθη τις αὐτοῦ θεραπεῦσαι τὸν στόμαχον , ἀλλ’ ἕτερον ἀνθ’ ἑτέρου κακὸν ἀνταλλαξάμενος ἐτελεύτα τῷ χρόνῳ . ἄλλον δὲ τοιοῦτον ἔτεσιν ὕστερον οὐκ ὀλίγοις ἐθεασάμην , ἤδη διαγινώσκειν εἰδὼς ἁπάσας τῆς γαστρὸς τὰς δυσκρασίας , ἐδόκει μοι δὴ ψύχειν ἀγωνιστικώτερον εὐθέως πρὶν ἐπὶ πλέον λεπτυνθέντα παραπλήσιόν τι τῷ πρόσθεν ἐπὶ τῇ ψύξει παθεῖν . ἀσφαλέστερον οὖν ἐφαίνετό μοι τὴν πρώτην ἀποπειραθῆναι τῶν κατὰ τὸ ὑποχόνδριον ἐπιτιθεμένων ψυκτηρίων φαρμάκων . καὶ οὕτω πράξαντος ἠλαττώθη μὲν τὸ καῦμα τῆς κοιλίας , ἀνέπνει δὲ τοῖς στενάζουσιν ὁμοίως ὁ ἄνθρωπος , ὡς μόλις κινῶν ὅλον τὸν θώρακα . καὶ μέντοι καὶ αὐτὸς ἀνερωτώμενος ὡμολόγει τοιούτου τινὸς αἰσθάνεσθαι παθήματος . ἔγνων οὖν ἐψῦχθαι τὰς φρένας αὐτῷ · καὶ διὰ τοῦτο ἀποῤῥίψας τὰ ψυκτήρια , κατήντλουν ἐλαίῳ θερμῷ . τάχιστα δὲ τῆς ἀναπνοῆς ἀπολαβούσης τὸν κατὰ φύσιν ῥυθμὸν , ἐπαυσάμην μὲν τῆς αἰονήσεως , ἔγνων δὲ μετρίως αὐτὸν ψύχειν ἐν χρόνῳ πλείονι . τά τε οὖν ἔξωθεν ἐπιτιθέμενα κάτω μᾶλλον ἐπετίθην ἀποχωρῶν τοῦ διαφράγματος , ὡς ἐπὶ τὸν ὀμφαλόν · ἅπαντά τε τὰ ἐσθιόμενα καὶ τὰ πινόμενα πλὴν τοῦ γάλακτος ἐδίδων ψυχρὰ , παραπλησίως ὕδατι κρηναίῳ . καὶ οὕτως ἐν χρόνῳ πλείονι κατέστη , μηδὲν τῶν ἄλλων βλαβείς . ἰστέον δέ σοι καὶ τοῦτο πρὸ πάντων , ὡς ἐπειδὰν μὲν ἰσχυρῶς ἀλλοιωθῇ κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ποιότητας ὁτιοῦν μόριον , ἀπόλλυται τὸ ἔργον αὐτοῦ σύμπαν . οὐ ῥᾴδιον δὲ οὐδὲ τὸ οὕτω διατεθὲν ἐπανελθεῖν εἰς τὸ κατὰ φύσιν . ἐπειδὰν δὲ ἡ ἑτέρα μόνη ποιότης ἐπὶ πλέον ὑπαλλαχθῇ , καθάπερ νῦν ὑπεθέμεθα τὴν ξηρότητα , τῶν δ’ ἄλλων τις ᾖ μετρία , δυνατὸν ἰάσασθαι τὸν οὕτω διακείμενον ἄνθρωπον .
Lemmas: μείγνυμι δέ ἐφεξῆς δαψιλής ξηρότης , καθά ὑπόκειμαι , μή πάνυ πολύς θερμότης . ἐπί μέν ὁ τοιοῦτος ὑπάλλαξις ὁ πρῶτος ἀγωγή φυλάσσω , οὐ ὅπως αὐξάνω ἤ ὁ ὁ οἶνος δύναμις , ἤ ὁ πλῆθος ὁ μέλι , ἀλλά καί καθαιρέω ὡς μέλι μέν μηδόλως γεύω , ὁ δέ οἶνος ἦκα παλαιός προσφέρω . χλιαρός δέ ὁ ἔδεσμα προσφέρω , ὅς καλέω ἔθος εἰμί ὁ ἰατρός γαλακτώδης · θέρος δέ εἰμί ὅς καλέω κρηναῖος · καί ὁ κοιλία ἐπαλείφω ὀμφάκινος τε καί μήλινος · πολύς δέ δή μάλα ἐάν πολύς ὁ θερμότης εἰμί , ὁ οἶνος ὑδαρής τε δίδωμι καί οὕτως ἔχω ψῦξις ὡς ὁ κρηναῖος ὕδωρ ἐν ἔαρ μέσος , γιγνώσκω ὡς ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἀνάλογος εἰμί πυρετός · ὅς γάρ ἐκεῖνος ἤ κατά σύμπας ὁ ζῷον , ἤ κατά ὁ καρδία εἰμί , οὗτος ὁ νῦν πρόκειμαι διάθεσις ἐν ὁ γαστήρ . καί ἐγώ πρῶτος μέν ἅπας οἶδα τις θεάομαι ἅμα ὁ διδάσκαλος ἀνήρ ὁ καθίστημι ἡλικία , ἐνοχλέω ἤδη μείς οὐ ὀλίγος · ἀλλά οὔτε ἐκεῖνος τις γιγνώσκω ὁ διάθεσις οὔτε ἐγώ · μετά οὗτος δέ ἀναμιμνῄσκω εὑρίσκω ἤδη ὁ θεραπευτικός μέθοδος , ὡς οὗτος ἄρα εἰμί ἐκεῖνος ὁ θεωρέω ἐγώ πάλαι . καλός δέ αὐτός καί διηγέομαι , πάντως γάρ δή που καί ὁ ἀκούω ὀνίνημι , καθά ἐͅγώ . τεσσαρακοντούτης μέν εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ἕξις δέ σύμμετρος κατά πάχος καί λεπτότης κατά ὁ ὁ ὑγεία χρόνος . διψάω δέ σφόδρα καί μισέω φάσκω ὁ θερμός , δίδωμι δέ αὐτός οὐδείς ψυχρός ἱκανός λιπαρέω · πυρέσσω μέντοι ὁ ἰατρός οὐ δοκέω · καί ὁ γαστήρ ἐκκρίνω ὁ λαμβάνω τρεῖς ἤ τέσσαρες ὥρα ὕστερον ἅμα ὁ ποτός . οὗτος ἄρα καί ἰσχνός εἰμί ἤδη καί πλησίον ἀφικνέομαι κίνδυνος , μηδείς ὀνίνημι ὑπό ὁ αὐστηρός καί στρυφνός ἔδεσμα τε καί φάρμακον . λαμβάνω δέ καί οἶνος αὐστηρός ἐπί ὁ τροφή οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ἅμα μέν οὐκέτι φέρω ὁ δίψος , ἅμα δέ καί , ὡς φάσκω , αἱρέω ἀποθνῄσκω μάλα ἤ ζάω ἀνιάω . ὕδωρ ψυχρός δαψιλής ἀθρόος ἐπί ὁ τροφή προσφέρω αὐτίκα μέν παύω διψάω , ἐξεμέω δέ ὀλίγος ὕστερον ὁ πολύς . φρικώδης δέ ἐντεῦθεν γίγνομαι ὁ σύμπας σῶμα καί δέω σκέπασμα πολύς ἀπορρίπτω ἔμπροσθεν ἅπας · ὁ τε οὖν λοιπός ἅπας ὁ ἡμέρα ἐφεξῆς οὗτος πράσσω καί διά ὅλος νύξ ἐπί ἡσυχία μένω , ἐνθάλπω ἑαυτοῦ ἐπίβλημα . ἐκκρίνω δέ ἅπαξ ὁ γαστήρ αὐτός μέτριος συνίστημι διά μέσος νύξ · ὥστε οὐδέ διψώδης εἰμί ἔτι κατά ὁ ὑστεραῖος , εὔχρους τε μακρός καί ἰσχυρός ἀπεργάζομαι . καί σκέψις μέν γίγνομαι ὁ ἰατρός εἰ λουστέον αὐτός , ἔνιοι μέν κελεύω , ἔνιοι δέ ἀπαγορεύω · κρατέω δέ ὁ ὁ λούω δόξα . καί τοίνυν λούω εὔφορος , μέτριος τε διαιτέω καί κρατύς ἤ κατά ὁ προτεραῖος πέσσω ὁ γαστήρ . μέμφομαι δέ ὁ ﻿ κατάποσις ὡς δυσχερής καί πᾶς δοκέω διά ὁ ἔμετος ἀήθης γίγνομαι σπαράσσω τε καί κάμνω ὁ στόμαχος , ὡς δέ καί ὁ ἑξῆς ἡμέρα μένω ὁ σύμπτωμα , δῆλος γίγνομαι πᾶς ἐγώ ὡς ὁ μέν γαστήρ θεραπεύω ὁ ἀτονία , ὁ στόμαχος δέ ψύχω . καί οὐδείς ἄρα θαυμαστός εἰμί εἰς συμμετρία μέν ἐπανέρχομαι ὁ πόσις ὁ ὑπερθερμαίνω , ψύχω δέ ὁ μέτριος θερμός . οὐ μήν οὐδέ δύναμαι τις αὐτός θεραπεύω ὁ στόμαχος , ἀλλά ἕτερος ἀντί ἕτερος κακός ἀνταλλάσσω τελευτάω ὁ χρόνος . ἄλλος δέ τοιοῦτος ἔτος ὕστερον οὐ ὀλίγος θεάομαι , ἤδη διαγιγνώσκω οἶδα ἅπας ὁ γαστήρ ὁ δυσκρασία , δοκέω ἐγώ δή ψύχω ἀγωνιστικός εὐθύς πρίν ἐπί πολύς λεπτύνω παραπλήσιος τις ὁ πρόσθεν ἐπί ὁ ψῦξις πάσχω . ἀσφαλής οὖν φαίνω ἐγώ ὁ πρῶτος ἀποπειράομαι ὁ κατά ὁ ὑποχόνδριος ἐπιτίθημι ψυκτήριος φάρμακον . καί οὕτως πράσσω ἐλασσόω μέν ὁ καῦμα ὁ κοιλία , ἀναπνέω δέ ὁ στενάζω ὅμοιος ὁ ἄνθρωπος , ὡς μόλις κινέω ὅλος ὁ θώραξ . καί μέντοι καί αὐτός ἀνερωτάω ὁμολογέω τοιοῦτος τις αἰσθάνομαι πάθημα . γιγνώσκω οὖν ψύχω ὁ φρήν αὐτός · καί διά οὗτος ἀπορρίπτω ὁ ψυκτήριον , καταντλέω ἔλαιον θερμός . ταχύς δέ ὁ ἀναπνοή ἀπολαμβάνω ὁ κατά φύσις ῥυθμός , παύω μέν ὁ αἰόνησις , γιγνώσκω δέ μέτριος αὐτός ψύχω ἐν χρόνος πολύς . ὁ τε οὖν ἔξωθεν ἐπιτίθημι κάτω μάλα ἐπιτίθημι ἀποχωρέω ὁ διάφραγμα , ὡς ἐπί ὁ ὀμφαλός · ἅπας τε ὁ εἰσθέω καί ὁ πίνω πλήν ὁ γάλα δίδωμι ψυχρός , παραπλήσιος ὕδωρ κρηναῖος . καί οὕτως ἐν χρόνος πολύς καθίστημι , μηδείς ὁ ἄλλος βλάπτω . οἶδα δέ σύ καί οὗτος πρό πᾶς , ὡς ἐπειδάν μέν ἰσχυρός ἀλλοιόω κατά ἀμφότερος ὁ ποιότης ὁστισοῦν μόριον , ἀπόλλυμι ὁ ἔργον αὐτός σύμπας . οὐ ῥᾴδιος δέ οὐδέ ὁ οὕτως διατίθημι ἐπανέρχομαι εἰς ὁ κατά φύσις . ἐπειδάν δέ ὁ ἕτερος μόνος ποιότης ἐπί πολύς ὑπαλλάσσω , καθά νῦν ὑποτίθημι ὁ ξηρότης , ὁ δέ ἄλλος τις εἰμί μέτριος , δυνατός ἰάομαι ὁ οὕτως διάκειμαι ἄνθρωπος .