galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 2.2
Οὕτω δὲ τούτων διωρισμένων ἐπιβλέπειν ἀκριβῶς χρὴ τὴν ἀνωμαλίαν τῶν ὀνομάτων , ἃ κατὰ τῶν νοσημάτων ἐπήνεγκαν οἱ πρῶτοι θέμενοι · πολλαχόθι μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ βεβλαμμένου μορίου τὰ ὀνόματα , πλευρῖτις καὶ περιπνευμονία καὶ ἰσχίας καὶ ποδάγρα καὶ νεφρῖτις καὶ ἀρθρῖτις , ὀφθαλμία τε καὶ κεφαλαλγία καὶ δυσεντερία · πολλαχόθι δ’ ἀπὸ τοῦ συμπτώματος , εἰλεὸς καὶ τεινεσμὸς καὶ σπασμὸς καὶ παλμὸς καὶ τρόμος καὶ παράλυσις , ἀπεψία τε καὶ δύσπνοια καὶ ἄπνοια καὶ ἀγρυπνία καὶ παραφροσύνη καὶ κῶμα · πολλαχόθι δ’ ἀπ’ ἀμφοῖν ἅμα , ὡς κεφαλαλγία καὶ ὠταλγία καὶ καρδιαλγία καὶ ὀδονταλγία καὶ ὑστεραλγία · πολλαχόθι δ’ ἀπὸ τῆς δοξαζομένης αἰτίας , ὡς ἡ μελαγχολία μὲν ὑπὸ πάντων , αἱ χολέραι δὲ ὑπὸ τῶν Κνιδίων ἰατρῶν , ἴσως δὲ καὶ ὁ λευκοφλεγματίας ὕδερος ἐντεῦθεν · ἐνίοτε δὲ ἀπὸ τῆς πρός τι τῶν ἐκτὸς ὁμοιότητος , ἐλέφας καὶ καρκῖνος καὶ πολύπους καὶ σταφυλὴ καὶ λεύκη καὶ μυρμηκία καὶ ἀθέρωμα καὶ στεάτωμα καὶ σταφύλωμα καὶ μελικηρὶς καὶ ἄνθραξ , ἀλωπεκία τε καὶ ὀφίασις καὶ σύκωσις καὶ σατυριασμὸς καὶ πριαπισμός · τῶν νοσημάτων δ’ αὐτῶν ὀνόματα μήτε τόπου ἐφαπτόμενα πεπονθότος μήτε τῆς ποιούσης αἰτίας ὀλίγα , φλεγμονὴ καὶ γάγγραινα καὶ σκίῤῥος , ἐρυσίπελάς τε καὶ ﻿ ἀπόστημα καὶ οἴδημα καὶ ἐμπύημα καὶ ἕλκος ἐξάρθρημά τε καὶ κάταγμα καὶ σπάσμα καὶ ῥῆγμα καὶ κολόβωμα καὶ δοθιὴν καὶ ἴονθος καὶ φῦμα · καίτοι καὶ τούτων αὐτῶν ἔνια τὰ μὲν καὶ τὸν τόπον τοῦ σώματος , ἤτοι τὸ πεπονθὸς μέρος ἐμφαίνειν ἔοικεν , ἔνια δὲ ἀπὸ τοῦ πλεονεκτοῦντος ὀνομάζεται συμπτώματος · εἰ δ’ ἄρα τι καὶ χωρὶς παρεμφάσεως ὀνομάζεται , τάς γ’ ἐν αὐτῷ διαφορὰς καὶ τοῦτο πολυειδεῖς ἔσχηκεν , οἷον ἕλκος , εἰ καὶ μὴ συνεχείας ἦν ἡ λύσις ἐν σαρκώδει μορίῳ , καὶ ταύτῃ παραδηλοῦν ἐδόκει τὸν πεπονθότα τόπον , ἀλλ’ αἵ γε κατὰ μέρος αὐτοῦ διαφοραὶ ποικίλαι τοῖς ὀνόμασι , χειρώνειον καὶ τηλέφιον καὶ καρκῖνος , ἕρπης τε καὶ φαγέδαινα , καὶ πάνθ’ ὅσα τοιαῦτα , τὰ μὲν ἀπὸ τῶν πρώτως ἰασαμένων , ὡς τὸ χειρώνειον · ἔνια δ’ ἀπὸ τῶν πεπονθότων , ὡς τὸ τηλέφιον · ἀπὸ δὲ τῆς πρὸς τὸ ζῶον ὁμοιότητος ὁ καρκῖνος · ἡ φαγέδαινα δ’ ἀπὸ τοῦ συμπτώματος , ὥσπέρ γε καὶ οἱ ἕρπητες . ἀλλ’ ἡ μὲν φαγέδαινα πάντως ἐστὶν ἕλκος ἐσθιόμενον , ἢ ἀναβιβρῶσκον , ἢ ὅπως ἂν ἐθέλῃ τις ὀνομάζειν · ὁ δ’ ἕρπης οὔθ’ ἕλκος ἀεὶ , καὶ ὁπότε μεθ’ ἑλκώσεως , οὐ κατέχων τὴν ἀρχαίαν ἕδραν , ἐπινέμεται τὰ πλησίον , ἀλλ’ ὥσπερ τοὔνομα δηλοῖ , δίκην ἕρποντος θηρίου , καταλείπει μὲν τὰ πρότερα , μετέρχεται δ’ ἐφ’ ἕτερα . κοῖλον δ’ ἕλκος καὶ ῥυπαρὸν καὶ καθαρὸν , ὁμαλές τε καὶ ὑπερσαρκοῦν , οἰκειοτέρας μὲν ἔσχηκε τὰς προσηγορίας , οὐ μὴν ὡσαύτως γε πάσας , ἀλλὰ τὸ μὲν ὁμαλὲς ἀπὸ τῆς οἰκείας διαφορᾶς , ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ κοῖλον ἢ ὑπερσαρκοῦν · ἔναιμον δὲ καὶ καθαρὸν καὶ ῥυπαρὸν οὐ κατὰ τὰς οἰκείας διαφορὰς , ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν ὀνομάζεται συμπτωμάτων . οὕτως οὖν ἀνωμάλου τῶν ὀνομάτων τῆς θέσεως τοῖς ἀρχαίοις γεγενημένης , καὶ πολὺ μᾶλλον , ὅταν ἐπινυκτίδα καὶ ἀκροχορδόνα καὶ νυκτάλωπα προσαγορεύωσι , τὸ μὲν ὅτι νύκτωρ ἐγένετο , τὸ δ’ ὅτι κατ’ ἄκρας ὀχεῖται τῆς ἐπιφανείας τοῦ δέρματος , τὸ δ’ ὅτι τῆς νυκτὸς ἀποφαίνει μὴ βλέποντας , ἕτερά τε πολλὰ τοιαῦτα ποιῶσιν , εἰ γὰρ ἐπεξίοιμι πάντα , κινδυνεύσω σπουδάζειν δοκεῖν ὃ φεύγειν ἐκέλευσα , πειρᾶσθαι οὖν χρὴ παντὶ τρόπῳ τὸν τῆς ἀληθείας αὐτῆς ὀρεγόμενον ἀποχωρεῖν μὲν τοῦ προσδοξαζομένου τοῖς ὀνόμασιν , ἐπὶ δὲ τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων αὐτὴν ἰέναι καὶ ταύτην ἐπισκέπτεσθαι καὶ ζητεῖν , ὁπόσα τὰ σύμπαντ’ ἐστὶ νοσήματά τε καὶ συμπτώματα , καὶ προσέτι τὰ προηγούμενα τούτων αἴτια . τοῦτ’ οὖν ἡμεῖς ἐποιήσαμεν ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασιν , ὧν ἐστι περὶ μὲν τοῦ πλήθους τῶν νοσημάτων ἓν , ἐπιγέγραπται δὲ περὶ τῆς τῶν νοσημάτων διαφορᾶς , ἕτερον δὲ περὶ τῆς τῶν συμπτωμάτων ἐστὶ διαφορᾶς · οὕτω δὲ καὶ τὰς αἰτίας αὐτῶν ἐπειράθημεν ἐξευρεῖν ἑκατέρας ἰδίᾳ , τάς τε τῶν νοσημάτων καὶ τὰς τῶν συμπτωμάτων ἁπάντων , ὡς μηδὲν ἔτι λείπειν , ἀλλ’ ἑτοίμην εἶναι τὴν παρασκευὴν ἅπασιν εἰς τὴν νῦν ἡμῖν προκειμένην πραγματείαν . ὅθεν οὐδ’ ἀναγινώσκειν ἔτι τὰ μετὰ ταῦτα ῥηθησόμενα συμβουλεύω , πρὶν ἐν ἐκείνοις γυμνάσασθαι · παρακούσας γάρ τις οὕτω πολλῶν θεωρημάτων οὔτ’ αὐτὸς ὠφεληθήσεται καὶ μάτην ἐγκαλέσει τοῖς ὀρθῶς λεγομένοις .
Lemmas: οὕτως δέ οὗτος διορίζω ἐπιβλέπω ἀκριβής χρή ὁ ἀνωμαλία ὁ ὄνομα , ὅς κατά ὁ νόσημα ἐπιφέρω ὁ πρῶτος τίθημι · πολλαχόθι μέν γάρ ἀπό ὁ βλάπτω μόριον ὁ ὄνομα , πλευρῖτις καί περιπνευμονία καί ἰσχία καί ποδάγρα καί νεφρῖτις καί ἀρθρῖτις , ὀφθαλμία τε καί κεφαλαλγία καί δυσεντερία · πολλαχόθι δέ ἀπό ὁ σύμπτωμα , εἰλεός καί τεινεσμός καί σπασμός καί παλμός καί τρόμος καί παράλυσις , ἀπεψία τε καί δύσπνοια καί ἄπνοια καί ἀγρυπνία καί παραφροσύνη καί κῶμα · πολλαχόθι δέ ἀπό ἄμφω ἅμα , ὡς κεφαλαλγία καί ὠταλγία καί καρδιαλγία καί ὀδονταλγία καί ὑστεραλγία · πολλαχόθι δέ ἀπό ὁ δοξάζω αἰτία , ὡς ὁ μελαγχολία μέν ὑπό πᾶς , ὁ χολέρα δέ ὑπό ὁ Κνίδιος ἰατρός , ἴσως δέ καί ὁ λευκοφλεγματίας ὕδερος ἐντεῦθεν · ἐνίοτε δέ ἀπό ὁ πρός τις ὁ ἐκτός ὁμοιότης , ἐλέφας καί καρκῖνος καί πολύπους καί σταφυλή καί λεύκη καί μυρμηκία καί ἀθέρωμα καί στεάτωμα καί σταφύλωμα καί μελικηρίς καί ἄνθραξ , ἀλωπεκία τε καί ὀφίασις καί σύκωσις καί σατυριασμός καί πριαπισμός · ὁ νόσημα δέ αὐτός ὄνομα μήτε τόπος ἐφάπτω πάσχω μήτε ὁ ποιέω αἰτία ὀλίγος , φλεγμονή καί γάγγραινα καί σκίρρος , ἐρυσίπελας τε καί ﻿ ἀπόστημα καί οἴδημα καί ἐμπύημα καί ἕλκος ἐξάρθρημα τε καί κάταγμα καί σπάσμα καί ῥῆγμα καί κολόβωμα καί δοθιήν καί ἴονθος καί φῦμα · καίτοι καί οὗτος αὐτός ἔνιοι ὁ μέν καί ὁ τόπος ὁ σῶμα , ἤτοι ὁ πάσχω μέρος ἐμφαίνω ἔοικα , ἔνιοι δέ ἀπό ὁ πλεονεκτέω ὀνομάζω σύμπτωμα · εἰ δέ ἄρα τις καί χωρίς παρέμφασις ὀνομάζω , ὁ γε ἐν αὐτός διαφορά καί οὗτος πολυειδής ἔχω , οἷος ἕλκος , εἰ καί μή συνέχεια εἰμί ὁ λύσις ἐν σαρκώδης μόριον , καί οὗτος παραδηλόω δοκέω ὁ πάσχω τόπος , ἀλλά ὁ γε κατά μέρος αὐτός διαφορά ποικίλος ὁ ὄνομα , χειρώνειος καί τηλέφιον καί καρκῖνος , ἕρπης τε καί φαγέδαινα , καί πᾶς ὅσος τοιοῦτος , ὁ μέν ἀπό ὁ πρῶτος ἰάομαι , ὡς ὁ χειρώνειος · ἔνιοι δέ ἀπό ὁ πάσχω , ὡς ὁ τηλέφιον · ἀπό δέ ὁ πρός ὁ ζῷον ὁμοιότης ὁ καρκῖνος · ὁ φαγέδαινα δέ ἀπό ὁ σύμπτωμα , ὥσπερ γε καί ὁ ἕρπης . ἀλλά ὁ μέν φαγέδαινα πάντως εἰμί ἕλκος εἰσθέω , ἤ ἀναβιβρώσκω , ἤ ὅπως ἄν ἐθέλω τις ὀνομάζω · ὁ δέ ἕρπης οὔτε ἕλκος ἀεί , καί ὁπότε μετά ἕλκωσις , οὐ κατέχω ὁ ἀρχαῖος ἕδρα , ἐπινέμω ὁ πλησίον , ἀλλά ὥσπερ ὄνομα δηλόω , δίκη ἕρπω θηρίον , καταλείπω μέν ὁ πρότερος , μετέρχομαι δέ ἐπί ἕτερος . κοῖλος δέ ἕλκος καί ῥυπαρός καί καθαρός , ὁμαλής τε καί ὑπερσαρκέω , οἰκεῖος μέν ἔχω ὁ προσηγορία , οὐ μήν ὡσαύτως γε πᾶς , ἀλλά ὁ μέν ὁμαλής ἀπό ὁ οἰκεῖος διαφορά , ὡσαύτως δέ καί ὁ κοῖλος ἤ ὑπερσαρκέω · ἔναιμος δέ καί καθαρός καί ῥυπαρός οὐ κατά ὁ οἰκεῖος διαφορά , ἀλλά ἀπό ὁ ἔξωθεν ὀνομάζω σύμπτωμα . οὕτως οὖν ἀνώμαλος ὁ ὄνομα ὁ θέσις ὁ ἀρχαῖος γίγνομαι , καί πολύς μάλα , ὅταν ἐπινυκτίς καί ἀκροχορδών καί νυκτάλωψ προσαγορεύω , ὁ μέν ὅτι νύκτωρ γίγνομαι , ὁ δέ ὅτι κατά ἄκρος ὀχάομαι ὁ ἐπιφάνεια ὁ δέρμα , ὁ δέ ὅτι ὁ νύξ ἀποφαίνω μή βλέπω , ἕτερος τε πολύς τοιοῦτος ποιέω , εἰ γάρ ἐπεξέρχομαι πᾶς , κινδυνεύω σπουδάζω δοκέω ὅς φεύγω κελεύω , πειράω οὖν χρή πᾶς τρόπος ὁ ὁ ἀλήθεια αὐτός ὀρέγω ἀποχωρέω μέν ὁ προσδοξάζω ὁ ὄνομα , ἐπί δέ ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα αὐτός ἔρχομαι καί οὗτος ἐπισκοπέω καί ζητέω , ὁπόσος ὁ σύμπας εἰμί νόσημα τε καί σύμπτωμα , καί προσέτι ὁ προηγέομαι οὗτος αἴτιος . οὗτος οὖν ἐγώ ποιέω ἐν ἕτερος ὑπόμνημα , ὅς εἰμί περί μέν ὁ πλῆθος ὁ νόσημα εἷς , ἐπιγράφω δέ περί ὁ ὁ νόσημα διαφορά , ἕτερος δέ περί ὁ ὁ σύμπτωμα εἰμί διαφορά · οὕτως δέ καί ὁ αἰτία αὐτός πειράω ἐξευρίσκω ἑκάτερος ἴδιος , ὁ τε ὁ νόσημα καί ὁ ὁ σύμπτωμα ἅπας , ὡς μηδείς ἔτι λείπω , ἀλλά ἑτοῖμος εἰμί ὁ παρασκευή ἅπας εἰς ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι πραγματεία . ὅθεν οὐδέ ἀναγιγνώσκω ἔτι ὁ μετά οὗτος ῥέομαι συμβουλεύω , πρίν ἐν ἐκεῖνος γυμνάζω · παρακούω γάρ τις οὕτως πολύς θεώρημα οὔτε αὐτός ὠφελέω καί μάτην ἐγκαλέω ὁ ὀρθός λέγω .