galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 2.1
Τῶν συμβαινόντων τοῖς σώμασιν ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔχειν , Ἱέρων κράτιστε , τέτταρες ἐδείχθησαν αἱ πᾶσαι διαφοραὶ , μία μὲν αὐτῆς τῆς βεβλαμμένης ἐνεργείας , ἑτέρα δὲ τῆς ἐργαζομένης αὐτὴν διαθέσεως , ἄλλη τε τρίτη τῶν ταύτης αἰτιῶν , καὶ τετάρτη τῶν ἐξ ἀνάγκης ἑπομένων αὐτῇ συμπτωμάτων . ὅτι μὲν οὖν ἤτοι πάντα ταῦτ’ εἶναι χρὴ τὴν νόσον , ἢ τινὰ τούτων , ἢ πάντως γ’ ἓν ἐξ αὐτῶν , ἕτοιμον συλλογίσασθαι · μηδενὸς γὰρ παρὰ τὰ προειρημένα τοῖς νοσοῦσιν ὑπάρχοντος , οὐδὲ ἔξω τούτων ἔσται τὸ νόσημα . λείπεται τοίνυν ἢ τὸ πάντων ἄθροισμα λέγειν τὴν νόσον εἶναι , ἢ τινὰ τούτων , ἢ ἕν γέ τι πάντως . ἀλλὰ τὸ μὲν ἐξ ἁπάντων ἄθροισμα πρὸς τῷ μηδ’ εἰρῆσθαι πρός τινος οὐδ’ ἐγχωρεῖ λεχθῆναι · τί γὰρ ἔσται νόσου αἴτιον , ἢ τί σύμπτωμα νοσήματος , εἰ τὸ πάντων ἄθροισμα νόσημα νομισθήσεται ; οὐδὲ ἓν δήπουθεν . ἀναγκαῖον οὖν ἀπολιπεῖν δύο ἄλλα γένη παρὰ τὰς νόσους , ἕτερον μὲν τῶν ἐργαζομένων αὐτὰς αἰτιῶν , ἕτερον δὲ τῶν ἑπομένων μὲν ἐξ ἀνάγκης , λυπούντων δ’ οὐδὲν τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ’ εἰ ταῦτ’ ἀφέλοιμεν , ἐν δυοῖν ἐστι τούτοιν ἡ νόσος , ἢ ταῖς βεβλαμμέναις ἐνεργείαις , ἢ ταῖς ἐργαζομέναις αὐτὰς διαθέσεσι . καὶ δὴ καὶ διηνέχθησαν εὐθὺς ἐκ παλαιοῦ καὶ περὶ τοῦδε καὶ νῦν ἔτι διαφέρονται πάντες οὐκ ἰατροὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ φιλόσοφοι , τῶν ἐνεργειῶν μὲν τὰς βλάβας ἕτεροι , τῶν δ’ ἐργαζομένων αὐτὰς διαθέσεων ἕτεροι προσαγορεύσαντες νοσήματα . τὸ μὲν οὖν διαφέρεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν οὕτως ἀσαφέσι πράγμασιν οὐδὲν θαυμαστόν τὸ δὲ μὴ διαγιγνώσκειν ὡς ὑπὲρ ὀνόματος ἐρίζουσιν ἐπιτιμήσεως ἄξιον . εἴπερ γὰρ ὡμολόγηται πρὸς ἁπάντων ἡ θεραπεία τῆς ἐμποδιζούσης τὴν ἐνέργειαν εἶναι διαθέσεως , οὐδὲν ἔτι χρήσιμον εἰς τὰ τῆς τέχνης ἔργα τὸ διελέσθαι πότερα τὴν διάθεσιν , ἢ τὴν βεβλαμμένην ἐνέργειαν ὀνομαστέον ἐστὶ νόσημα . ἑκατέρως γὰρ ὀνομαζόντων , ὁ κάμνων ὑγιαίνων ἀποδειχθήσεται , μόνον εἰ τὰ δέοντά τις ἰάματα προσφέροι ταῖς διαθέσεσιν · αὗται γάρ εἰσιν ἃς ἀλλοιοῦν χρὴ καὶ μεταβάλλειν καὶ τελέως ἐκκόπτειν , οὐχ αἱ βλάβαι τῶν ἐνεργειῶν . οὐδεὶς γοῦν ἰᾶται τὸ χωλεύειν βαδίζοντα , καὶ γὰρ γελοῖον , ἀλλὰ τὴν ἐργαζομένην αὐτὸ διάθεσιν , οἷον τὴν φλεγμονὴν , εἰ διὰ ταύτην χωλεύει · καὶ ταύτην καὶ καταντλεῖ καὶ καταπλάττει καὶ σχάζει καὶ διαφορεῖ καὶ παντὶ τρόπῳ λύειν ἐπιχειρεῖ · τὸ γὰρ ὀρθῶς βαδίζειν ἕπεται ταύτῃ λυθείσῃ , καὶ οὐδὲν ἔτι δεόμεθα τὴν χωλείαν ἐπανορθοῦσθαι τῆς φλεγμονῆς οἰχομένης · οὐδὲ γὰρ ὑπομένει τι τῆς βεβλαμμένης ἐνεργείας , ἐὰν ἐκκόψῃ τις ἀκριβῶς τὴν ἐργαζομένην αὐτὴν διάθεσιν , ἔστ’ ἂν δ’ ὑπολείπηταί τι τῆς διαθέσεως , ἀνάγκη καὶ τὴν ἐνέργειαν ἀνάλογον ἐκείνῃ βεβλάφθαι . ταύτην οὖν τὴν διάθεσιν εἴτε νόσημα καλεῖν , εἴτε πάθος , εἴτ’ αἰτίαν νοσήματος , εἴτε πάθους ἐθέλοι τις , οὐδὲν εἰς τὴν θεραπείαν οὔτ’ ὄφελος οὔτε βλάβος ἐντεῦθεν · ἀλλ’ οὐδ’ εἰ Θέωνά τις ἢ Δίωνα προσαγορεύσας αὐτὴν , ἔπειτ’ ὀρθῶς ἰῷτο , βλάψειεν ἂν οὐδ’ οὗτος οὐδὲν τὸν νοσοῦντα · κᾂν εἰ τελέως δέ τις ἀνώνυμον ἀπολιπὼν αὐτὴν ἃ χρὴ προσφέροι τῷ κάμνοντι βοηθήματα , πρὸς τῷ μὴ βλάπτειν μηδὲν , οὗτος ἔτι κάλλιστα θεραπεύσει . διδάσκειν μέν τοι βουλόμενος ἕτερον ἃ γινώσκει , δεήσεταί τε πάντως ὀνομάτων ἐπὶ τοῖς πράγμασιν , ὅρον τε τῆς χρήσεως αὐτῶν ἕξει τὴν σαφήνειαν · ὁ γὰρ ὡς ἂν ὁ μανθάνων ἐκμάθοι σαφέστατα μάλιστα σπουδάζων ὀνομάζειν , ἄριστος διδάσκαλος . ἐπεὶ τοίνυν καὶ ἡμεῖς ἐν τούτῳ νῦν καθεστήκαμεν , ἀνάγκη μέν που θέσθαι τοῖς πράγμασιν ὀνόματα · τὸ δ’ εἰ καὶ σαφῶς , ἡμῖν σκοπεῖσθαι πάρεστιν . ἡ μὲν δὴ τὴν ἐνέργειαν ἐμποδίζουσα διάθεσις ὀνομαζέσθω νόσος · εἴ τι δ’ ἕπεται τῇδε , σύμπτωμα · τὸ δ’ ἐργαζόμενον αὐτὴν , αἴτιον .
Lemmas: ὁ συμβαίνω ὁ σῶμα ἐν ὁ παρά φύσις ἔχω , Ἱέρων κρατύς , τέσσαρες δείκνυμι ὁ πᾶς διαφορά , εἷς μέν αὐτός ὁ βλάπτω ἐνέργεια , ἕτερος δέ ὁ ἐργάζομαι αὐτός διάθεσις , ἄλλος τε τρίτος ὁ οὗτος αἰτία , καί τέταρτος ὁ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι αὐτός σύμπτωμα . ὅτι μέν οὖν ἤτοι πᾶς οὗτος εἰμί χρή ὁ νόσος , ἤ τις οὗτος , ἤ πάντως γε εἷς ἐκ αὐτός , ἑτοῖμος συλλογίζομαι · μηδείς γάρ παρά ὁ προλέγω ὁ νοσέω ὑπάρχω , οὐδέ ἔξω οὗτος εἰμί ὁ νόσημα . λείπω τοίνυν ἤ ὁ πᾶς ἄθροισμα λέγω ὁ νόσος εἰμί , ἤ τις οὗτος , ἤ εἷς γε τις πάντως . ἀλλά ὁ μέν ἐκ ἅπας ἄθροισμα πρός ὁ μηδέ λέγω πρός τις οὐδέ ἐγχωρέω λέγω · τίς γάρ εἰμί νόσος αἴτιος , ἤ τίς σύμπτωμα νόσημα , εἰ ὁ πᾶς ἄθροισμα νόσημα νομίζω ; οὐδέ εἷς δήπουθεν . ἀναγκαῖος οὖν ἀπολείπω δύο ἄλλος γένος παρά ὁ νόσος , ἕτερος μέν ὁ ἐργάζομαι αὐτός αἰτία , ἕτερος δέ ὁ ἕπομαι μέν ἐκ ἀνάγκη , λυπέω δέ οὐδείς ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά εἰ οὗτος ἀφαιρέω , ἐν δύο εἰμί οὗτος ὁ νόσος , ἤ ὁ βλάπτω ἐνέργεια , ἤ ὁ ἐργάζομαι αὐτός διάθεσις . καί δή καί διαφέρω εὐθύς ἐκ παλαιός καί περί ὅδε καί νῦν ἔτι διαφέρω πᾶς οὐ ἰατρός μόνος , ἀλλά καί φιλόσοφος , ὁ ἐνέργεια μέν ὁ βλάβη ἕτερος , ὁ δέ ἐργάζομαι αὐτός διάθεσις ἕτερος προσαγορεύω νόσημα . ὁ μέν οὖν διαφέρω ὁ ἀνήρ ἐν οὕτως ἀσαφής πρᾶγμα οὐδείς θαυμαστός ὁ δέ μή διαγιγνώσκω ὡς ὑπέρ ὄνομα ἐρίζω ἐπιτίμησις ἄξιος . εἴπερ γάρ ὁμολογέω πρός ἅπας ὁ θεραπεία ὁ ἐμποδίζω ὁ ἐνέργεια εἰμί διάθεσις , οὐδείς ἔτι χρήσιμος εἰς ὁ ὁ τέχνη ἔργον ὁ διαιρέω πότερος ὁ διάθεσις , ἤ ὁ βλάπτω ἐνέργεια ὀνομαστέον εἰμί νόσημα . ἑκάτερος γάρ ὀνομάζω , ὁ κάμνω ὑγιαίνω ἀποδείκνυμι , μόνος εἰ ὁ δέω τις ἴαμα προσφέρω ὁ διάθεσις · οὗτος γάρ εἰμί ὅς ἀλλοιόω χρή καί μεταβάλλω καί τέλειος ἐκκόπτω , οὐ ὁ βλάβη ὁ ἐνέργεια . οὐδείς γοῦν ἰάομαι ὁ χωλεύω βαδίζω , καί γάρ γέλοιος , ἀλλά ὁ ἐργάζομαι αὐτός διάθεσις , οἷος ὁ φλεγμονή , εἰ διά οὗτος χωλεύω · καί οὗτος καί καταντλέω καί καταπλήσσω καί σχάζω καί διαφορέω καί πᾶς τρόπος λύω ἐπιχειρέω · ὁ γάρ ὀρθός βαδίζω ἕπομαι οὗτος λύω , καί οὐδείς ἔτι δέω ὁ χωλεία ἐπανορθόω ὁ φλεγμονή οἴχομαι · οὐδέ γάρ ὑπομένω τις ὁ βλάπτω ἐνέργεια , ἐάν ἐκκόπτω τις ἀκριβής ὁ ἐργάζομαι αὐτός διάθεσις , ἔστε ἄν δέ ὑπολείπω τις ὁ διάθεσις , ἀνάγκη καί ὁ ἐνέργεια ἀνάλογος ἐκεῖνος βλάπτω . οὗτος οὖν ὁ διάθεσις εἴτε νόσημα καλέω , εἴτε πάθος , εἴτε αἰτία νόσημα , εἴτε πάθος ἐθέλω τις , οὐδείς εἰς ὁ θεραπεία οὔτε ὄφελος οὔτε βλάβος ἐντεῦθεν · ἀλλά οὐδέ εἰ Θέων τις ἤ Δίων προσαγορεύω αὐτός , ἔπειτα ὀρθός ἰάομαι , βλάπτω ἄν οὐδέ οὗτος οὐδείς ὁ νοσέω · ᾄν εἰ τέλειος δέ τις ἀνώνυμος ἀπολείπω αὐτός ὅς χρή προσφέρω ὁ κάμνω βοήθημα , πρός ὁ μή βλάπτω μηδείς , οὗτος ἔτι καλός θεραπεύω . διδάσκω μέν τοι βούλομαι ἕτερος ὅς γιγνώσκω , δέω τε πάντως ὄνομα ἐπί ὁ πρᾶγμα , ὅρος τε ὁ χρῆσις αὐτός ἔχω ὁ σαφήνεια · ὁ γάρ ὡς ἄν ὁ μανθάνω ἐκμανθάνω σαφής μάλα σπουδάζω ὀνομάζω , ἀγαθός διδάσκαλος . ἐπεί τοίνυν καί ἐγώ ἐν οὗτος νῦν καθίστημι , ἀνάγκη μέν που τίθημι ὁ πρᾶγμα ὄνομα · ὁ δέ εἰ καί σαφής , ἐγώ σκοπέω πάρειμι . ὁ μέν δή ὁ ἐνέργεια ἐμποδίζω διάθεσις ὀνομάζω νόσος · εἰ τις δέ ἕπομαι ὅδε , σύμπτωμα · ὁ δέ ἐργάζομαι αὐτός , αἴτιος .