galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 11.13
Ἀνέλθωμεν οὖν αὖθις ἐπὶ τοὺς θεραπευτικοὺς σκοποὺς τοῦ προκειμένου γένους τῶν πυρετῶν , ἀναμνήσωμέν τε τὰ γένη τῶν παρὰ φύσιν ἐν ἡμῖν τῶν τε αἰτίων καὶ τῶν νοσημάτων καὶ τῶν συμπτωμάτων · αἰτίων μὲν τοῦ πλήθους καὶ τοῦ πάχους καὶ τῆς γλισχρότητος τῶν χυμῶν , αἰτίου δ’ ἅμα καὶ συμπτώματος τῆς κατὰ τὴν διαπνοὴν ἐπισχέσεως , ὥσπερ αὖ πάλιν αἰτίου τε ἅμα καὶ διαθέσεως ﻿ τῆς σήψεως , νοσήματος δὲ τῆς ἐμφράξεως καὶ τοῦ πυρετοῦ , συμπτώματος δὲ τῆς ἐπισχέσεως τῆς διαπνοῆς . ἐνδείξεται τοιγαροῦν , ὡς ἐλέχθη , τῶν μὲν προηγουμένων αἰτίων ἕκαστον ἴδιόν τι · τὸ μὲν πλῆθος ἐν τῷ πρὸς τὶ κατὰ τὴν τοῦ ποσοῦ προσηγορίαν τὴν κένωσιν , ἡ δὲ γλισχρότης καὶ τὸ πάχος κατὰ τὴν τοῦ ποιοῦ διάθεσιν ὑπάρχοντα τὴν διὰ τῶν ἐναντίων ἴασιν . ἅτε δὲ οὐκ ὄντων ἐν ταῖς πλείσταις ἀντιθέσεσι συνηθῶν ὀνομάτων , ἀπατᾶσθαι συμβαίνει τοὺς ἀγυμνάστους τὴν περὶ τῶν πραγμάτων ἐπιστήμην , ὅταν ὀνομάσαι μιᾷ προσηγορίᾳ μὴ δυνηθῶσι τὸ νοούμενον , ὡς οὐδ’ ὅλως ὄντος ἀφισταμένους · ὅπερ ἀμέλει καὶ κατὰ τοὺς γλίσχρους καὶ παχεῖς χυμοὺς πεπόνθασιν . ὁ μὲν γὰρ παχὺς χυμὸς ἀντικείμενον ἔχει τὸν λεπτὸν , ὁ δὲ γλίσχρος , ὡς μὲν ἐγὼ πρῶτον ὠνόμασα , τὸν ῥυπτικὸν , ὡς δ’ ἄν τις ἴσως ἀπὸ στερεῶν σωμάτων ὁρμώμενος φαίη , τὸν κραῦρον . οὕτω γὰρ φαίνεται καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἀεὶ ποιούμενος τὴν ἀντίθεσιν · ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ τῶν χυμῶν , ὡς ἔφην , ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν στερεῶν σωμάτων . εἰ δὲ νοήσαις τοῦ γλίσχρου χυμοῦ τὴν φύσιν , ὡς παντὸς τοῦ ψαύσαντος ἀντέχεται δυσλύτως , εἰκότως , οἶμαι , τὸν μὴ συμπλεκόμενον ἀποῤῥύπτοντά τε τοὺς συμπλεκομένους ἐναντίον εἶναι φήσεις αὐτῷ . κατὰ γοῦν τὰ προηγούμενα τῶν αἰτιῶν αἱ ἀντιθέσεις αὐτάρκως εἴρηνται · κατὰ δὲ τὴν ὀργανικὴν νόσον , ἥπερ ἐστὶν ἔμφραξις , τὸ ἐναντίον ταύτῃ ἡ ἔκφραξις ὑπάρχει · κατὰ δὲ τὸ σύμπτωμα τὸ τῆς ἐποχῆς τῶν διαπνεομένων ἡ ἔκκρισις αὐτῶν ἐστι τὸ ἐναντίον · κατὰ δὲ τὴν σηπεδόνα τῶν χυμῶν ἥ τε ἔκκρισις καὶ ἡ ἀνάψυξις καὶ ἡ ῥίπισις καὶ ἡ τῶν ἡμισαπῶν πέψις · αὐτῶν δὲ τῶν πυρετῶν ἡ ἀντίθεσις ψύξις ἐστίν . ἐξ ὧν δ’ ἄν τις μεθόδῳ εὕροι τὴν ἐργαζομένην ἕκαστον τῶν εἰρημένων ὕλην ἤδη εἴρηται . μαχομένων οὖν αὐτῶν , ὥσπερ ἐλέγομεν , ἄλλοτ’ ἄλλη κρατεῖ τῶν ἐνδείξεων τε καὶ ὑλῶν . καὶ κατὰ τοῦτο τινὲς ἀγνοήσαντες ὡς ἀφ’ ἑκάστου τῶν ὄντων ἔνδειξίς ἐστιν ἀεὶ μία , καὶ ὡς εἰ μὲν εἴη τῶν παρὰ φύσιν τι τὸ ἐνδεικνύμενον , ἡ ἔνδειξις αὐτοῦ τὸ ἐναντίον ἐστὶν , εἰ δὲ τῶν κατὰ φύσιν , οὐ τὸ ἐναντίον , ἀλλὰ τὸ ὅμοιον , οὐκ ἠδυνήθησαν οὔτε θεραπευτικὴν οὔτε ὑγιεινὴν συστήσασθαι μέθοδον . ὅπου γὰρ ἐν τοῖς πρώτοις ἐσφάλησαν σκοποῖς , πολὺ δήπου μᾶλλον ἔμελλον ἐν τοῖς μετ’ αὐτοὺς σφαλήσεσθαι . χρὴ γὰρ , οἶμαι , τὰ θεμέλια τοῖς οἰκοδομήμασιν ἰσχυρὰ προκαταβεβλῆσθαι . καὶ τὴν τρόπιν τοῖς σκάφεσιν , εἰ μέλλει τι τῶν ἐπ’ αὐτοῖς οἰκοδομουμένων τε καὶ πηγνυμένων ἀσφαλὲς γενήσεσθαι · ὅπου δ’ ἂν ἐξ ἀρχῆς εὐθὺς ἡ πρώτη κρηπὶς σαθρὰ συμπαγῇ , τίς μηχανὴ τῶν ἐπ’ αὐτῇ τι γενήσεσθαι μὴ σαθρόν ; ἐπεὶ τοίνυν τῶν κατὰ τὴν προκειμένην στέγνωσιν συνόχων , οὐ γὰρ ὀκνητέον αὖθις καὶ αὖθις ἀναλαμβάνειν τὸν λόγον , ὑπὲρ τοῦ μαθεῖν τοὺς πολλοὺς τῶν ἰατρῶν κᾂν νῦν γοῦν τὴν ἀληθῆ μέθοδον , ἑπτὰ μὲν ὑπέκειτο τὰ παρὰ φύσιν , ἀφ’ ὧν αἱ ἐνδείξεις , πλῆθος χυμῶν καὶ πάχος . καὶ γλισχρότης ἔμφραξίς τε καὶ τῶν ἀναπνεομένων ἐπίσχεσις καὶ σῆψις καὶ πυρετὸς οὐκ ἔχων διάλειμμα · καὶ ταῦτ’ ἐνεδείκνυτο πάντως τὸ ἐναντίον . ἔξωθεν δ’ αὐτῶν ἔνδειξις ἀπὸ τῶν κατὰ φύσιν ἐκ τῆς κράσεως τοῦ τε νοσοῦντος μορίου καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν κυρίων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς οὐσίας αὐτῶν καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τε καὶ ποιοῦ τῆς τοῦ πνεύματος οὐσίας · αἱ δὲ ἀπὸ τούτων ἐνδείξεις οὐ τῶν ἐναντίων ἦσαν , ἀλλὰ τῶν οἰκείων · εἰς δὲ τὴν διάγνωσιν αὐτῶν , ὡς ἐλέγομεν , ἥ θ’ ἡλικία καὶ τὸ ἔθος ἅπαντά τε τὰ προκατάρξαντα τῆς νόσου συντελεῖ · προερχομένων δὲ κᾀντεῦθεν ἐνδείξεων οὐκ ὀλίγων , εἰς ἁπάσας χρὴ βλέπειν ἅμα τὸν ἰατρὸν , ἵν’ ἐξεύρῃ τίνι μὲν πρῶτον καὶ μᾶλλον , τίνι δ’ ἧττόν τε καὶ δεύτερον , τίνι αὖθίς τε καὶ τρίτον καὶ οὕτως ἐφεξῆς ἄλλῳ μετ’ ἄλλο χρήσεται βοηθήματι .
Lemmas: ἀνέρχομαι οὖν αὖθις ἐπί ὁ θεραπευτικός σκοπός ὁ πρόκειμαι γένος ὁ πυρετός , ἀναμιμνῄσκω τε ὁ γένος ὁ παρά φύσις ἐν ἐγώ ὁ τε αἴτιος καί ὁ νόσημα καί ὁ σύμπτωμα · αἴτιος μέν ὁ πλῆθος καί ὁ πάχος καί ὁ γλισχρότης ὁ χυμός , αἴτιος δέ ἅμα καί σύμπτωμα ὁ κατά ὁ διαπνοή ἐπίσχεσις , ὥσπερ αὖ πάλιν αἴτιος τε ἅμα καί διάθεσις ﻿ ὁ σῆψις , νόσημα δέ ὁ ἔμφραξις καί ὁ πυρετός , σύμπτωμα δέ ὁ ἐπίσχεσις ὁ διαπνοή . ἐνδείκνυμι τοιγαροῦν , ὡς λέγω , ὁ μέν προηγέομαι αἴτιος ἕκαστος ἴδιος τις · ὁ μέν πλῆθος ἐν ὁ πρός τίς κατά ὁ ὁ πός προσηγορία ὁ κένωσις , ὁ δέ γλισχρότης καί ὁ πάχος κατά ὁ ὁ ποιός διάθεσις ὑπάρχω ὁ διά ὁ ἐναντίος ἴασις . ἅτε δέ οὐ εἰμί ἐν ὁ πολύς ἀντίθεσις συνήθης ὄνομα , ἀπατάω συμβαίνω ὁ ἀγύμναστος ὁ περί ὁ πρᾶγμα ἐπιστήμη , ὅταν ὀνομάζω εἷς προσηγορία μή δύναμαι ὁ νοέω , ὡς οὐδέ ὅλος εἰμί ἀφίστημι · ὅς ἀμέλει καί κατά ὁ γλίσχρος καί παχύς χυμός πάσχω . ὁ μέν γάρ παχύς χυμός ἀντίκειμαι ἔχω ὁ λεπτός , ὁ δέ γλίσχρος , ὡς μέν ἐγώ πρῶτος ὀνομάζω , ὁ ῥυπτικός , ὡς δέ ἄν τις ἴσως ἀπό στερεός σῶμα ὁρμάω φημί , ὁ κραῦρος . οὕτως γάρ φαίνω καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀεί ποιέω ὁ ἀντίθεσις · ἀλλά οὐ ἐπί ὁ χυμός , ὡς φημί , ἀλλά ἐπί αὐτός ὁ στερεός σῶμα . εἰ δέ νοέω ὁ γλίσχρος χυμός ὁ φύσις , ὡς πᾶς ὁ ψαύω ἀντέχω δύσλυτος , ἔοικα , οἴομαι , ὁ μή συμπλέκω ἀπορρύπτω τε ὁ συμπλέκω ἐναντίος εἰμί φημί αὐτός . κατά γοῦν ὁ προηγέομαι ὁ αἰτία ὁ ἀντίθεσις αὔταρκος λέγω · κατά δέ ὁ ὀργανικός νόσος , ὅς εἰμί ἔμφραξις , ὁ ἐναντίος οὗτος ὁ ἔκφραξις ὑπάρχω · κατά δέ ὁ σύμπτωμα ὁ ὁ ἐποχή ὁ διαπνέω ὁ ἔκκρισις αὐτός εἰμί ὁ ἐναντίος · κατά δέ ὁ σηπεδών ὁ χυμός ὁ τε ἔκκρισις καί ὁ ἀνάψυξις καί ὁ ῥίπισις καί ὁ ὁ ἡμισαπής πέψις · αὐτός δέ ὁ πυρετός ὁ ἀντίθεσις ψῦξις εἰμί . ἐκ ὅς δέ ἄν τις μέθοδος εὑρίσκω ὁ ἐργάζομαι ἕκαστος ὁ λέγω ὕλη ἤδη λέγω . μάχομαι οὖν αὐτός , ὥσπερ λέγω , ἄλλοτε ἄλλος κρατέω ὁ ἔνδειξις τε καί ὕλη . καί κατά οὗτος τις ἀγνοέω ὡς ἀπό ἕκαστος ὁ εἰμί ἔνδειξις εἰμί ἀεί εἷς , καί ὡς εἰ μέν εἰμί ὁ παρά φύσις τις ὁ ἐνδείκνυμι , ὁ ἔνδειξις αὐτός ὁ ἐναντίος εἰμί , εἰ δέ ὁ κατά φύσις , οὐ ὁ ἐναντίος , ἀλλά ὁ ὅμοιος , οὐ δύναμαι οὔτε θεραπευτικός οὔτε ὑγιεινός συνίστημι μέθοδος . ὅπου γάρ ἐν ὁ πρῶτος σφάλλω σκοπός , πολύς δήπου μάλα μέλλω ἐν ὁ μετά αὐτός σφάλλω . χρή γάρ , οἴομαι , ὁ θεμέλιος ὁ οἰκοδόμημα ἰσχυρός προκαταβάλλω . καί ὁ τρόπις ὁ σκάφος , εἰ μέλλω τις ὁ ἐπί αὐτός οἰκοδομέω τε καί πήγνυμι ἀσφαλής γίγνομαι · ὅπου δέ ἄν ἐκ ἀρχή εὐθύς ὁ πρῶτος κρηπίς σαθρός συμπήγνυμι , τίς μηχανή ὁ ἐπί αὐτός τις γίγνομαι μή σαθρός ; ἐπεί τοίνυν ὁ κατά ὁ πρόκειμαι στέγνωσις συνοχος , οὐ γάρ ὀκνέω αὖθις καί αὖθις ἀναλαμβάνω ὁ λόγος , ὑπέρ ὁ μανθάνω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἔͅν νῦν γοῦν ὁ ἀληθής μέθοδος , ἑπτά μέν ὑπόκειμαι ὁ παρά φύσις , ἀπό ὅς ὁ ἔνδειξις , πλῆθος χυμός καί πάχος . καί γλισχρότης ἔμφραξις τε καί ὁ ἀναπνέω ἐπίσχεσις καί σῆψις καί πυρετός οὐ ἔχω διάλειμμα · καί οὗτος ἐνδείκνυμι πάντως ὁ ἐναντίος . ἔξωθεν δέ αὐτός ἔνδειξις ἀπό ὁ κατά φύσις ἐκ ὁ κρᾶσις ὁ τε νοσέω μόριον καί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ κύριος ἐκ ὁ πός ὁ οὐσία αὐτός καί ἐκ ὁ πός τε καί ποιός ὁ ὁ πνεῦμα οὐσία · ὁ δέ ἀπό οὗτος ἔνδειξις οὐ ὁ ἐναντίος εἰμί , ἀλλά ὁ οἰκεῖος · εἰς δέ ὁ διάγνωσις αὐτός , ὡς λέγω , ὁ τε ἡλικία καί ὁ ἔθος ἅπας τε ὁ προκατάρχομαι ὁ νόσος συντελέω · προέρχομαι δέ ἐͅντεῦθα ἔνδειξις οὐ ὀλίγος , εἰς ἅπας χρή βλέπω ἅμα ὁ ἰατρός , ἵνα ἐξευρίσκω τίς μέν πρῶτος καί μάλα , τίς δέ ἥσσων τε καί δεύτερος , τίς αὖθις τε καί τρίτος καί οὕτως ἐφεξῆς ἄλλος μετά ἄλλος χράω βοήθημα .