galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 8.9
Ἐξαλλαχθήσεται δὲ καὶ τοῖς τοιούτοις ἅπασιν ἡ δίαιτα πολὺ δή τι πλέον ἢ τοῖς πρώτοις ἁπάντων ῥηθεῖσι τῷ θερμῷ καὶ ξηρῷ καὶ ὑγρῷ . τὸν γοῦν ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν φύσει τῷ θερμῷ καὶ ξηρῷ κατ’ ἀμφοτέρας τὰς δυσκρασίας ἐναντίως διακείμενον ἐναντίως διαιτήσομεν . ἄμεινον δ’ οὐχ ἁπλῶς ἐναντίως εἰπεῖν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκ τῆς κράσεως μόνης ἔνδειξιν , ὡς τήν γ’ ἐκ τοῦ πεπυρεχέναι τὸν αὐτὸν πυρετὸν οὐχ ἑτέραν , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἕξουσιν ἔνδειξιν πάντῃ . λέλεκται γὰρ ἤδη πολλάκις ὡς τὸ μὲν κατὰ φύσιν ἀεὶ χρῄζει τῶν ὁμοίων , τὸ δὲ παρὰ φύσιν τῶν ἐναντίων · εἴγε τὸ μὲν φυλάττεσθαι σκοπὸς , τὸ δ’ ἀναιρεῖσθαι . πυρετὸς μὲν οὖν ἅπας τῶν παρὰ φύσιν ἐστὶ καὶ διὰ τοῦτο χρῄζει διαίτης ὑγρᾶς καὶ ψυχρᾶς . αἱ κράσεις δὲ ποτὲ μὲν τῶν ὁμοίων , ἔστι δ’ ὅτε τῶν ἐναντίων χρῄζουσιν · αἱ μὲν γὰρ ἄμεμπτοι τῶν ὁμοίων ἀεὶ , φυλάττειν γὰρ αὐτὰς προσήκει · αἱ δύσκρατοι δ’ , ὡς κᾀν τοῖς ὑγιεινοῖς ἐλέχθη , ποτὲ μὲν τῶν ὁμοίων , ἔστι δ’ ὅτε τῶν ἐναντίων . καὶ τοῦτ’ εὐλόγως πεπόνθασιν , οὔτε γὰρ ἀκριβῶς κατὰ φύσιν ὑπάρχουσι , πῶς γὰρ ἂν ἦσαν μεμπτέοι ; οὔτε πάντῃ παρὰ φύσιν ἔχουσι , διὰ παντὸς γὰρ ἂν ἐνόσουν οἱ οὕτως κεκραμένοι · τῶν μὲν οὖν ὁμοίων δέονται κατ’ ἄλλα τέ τινα περὶ ὧν αὖθις εἰρήσεται καὶ μέντοι καὶ κατὰ τὰ ἕλκη πάντα · δέδεικται γὰρ ἤδη τοῦτο πολλάκις διὰ τῶν ἔμπροσθεν . τῶν ἐναντίων δὲ κατὰ τὴν ὑγιεινὴν δίαιταν , ὡς ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς ἐπεδείκνυμεν · οὐδὲ τούτων διαπαντὸς , ﻿ ἀλλ’ ὅταν ἐπανορθοῦσθαι τὴν δυσκρασίαν αὐτῶν ἐθελήσωμεν . εἶναι γὰρ ἡμῖν σκοπὸν διττὸν ἐπὶ τῶν ὑγιαινόντων , ἤτοι φυλάττειν ὑγιαῖνον τὸ σῶμα κατὰ τὴν ἀρχαίαν κρᾶσιν , ἢ καὶ ταύτην αὐτὴν βελτίω ποιεῖν . οὕτως οὖν , οἶμαι , κᾀν τῷ διαιτᾷν τοὺς τὸν ἐφήμερον πυρέξαντας ἤτοι τῇ πυρετώδει διαθέσει μόνῃ τὸ ἐναντίον , ἢ καὶ τῇ τοῦ κάμνοντος δυσκρασίᾳ παραλήψομαι . κατὰ μέντοι τὴν εὔκρατον φύσιν ἀναμφισβητήτως , ἀπὸ τοῦ πυρετοῦ μόνου τὴν τῶν ἐναντίων ἔνδειξιν λαμβάνοντες , ὑγρὰν καὶ ψυχρὰν εἰς τοσοῦτον ποιησόμεθα τὴν δίαιταν , εἰς ὅσον ἂν αὐχμωδέστερόν τε καὶ θερμότερον ἑαυτοῦ φαίνηται τὸ σῶμα γεγονός . ἀλλὰ τοῦτο μὲν εὔδηλόν τε καὶ εὐζήτητον , ἐπανέλθωμεν δ’ αὖθις ἐπὶ τὰς δυσκράτους φύσεις . ἐπειδὴ γὰρ , ὡς ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς διῄρηται , τὰς τοιαύτας ἐγχωρεῖ μὲν καὶ φυλάττειν οἵας παρελάβομεν , ἐγχωρεῖ δὲ καὶ μετακοσμεῖν ἐπὶ τὸ βέλτιον , ἄμεινον οἶμαι τὴν ἐξάλλαξιν αὐτῶν τῆς διαίτης , ὅταν ἀμέμπτως ὑγιαίνωσιν , οὐχ ὅταν ἤτοι νοσῶσιν ἢ δυσαρεστῶνται , ποιεῖσθαι . χαίρουσι γὰρ αἱ φύσεις ἀεὶ τοῖς ἔθεσιν , ὡς Ἱπποκράτης τε διὰ τῶν ἐναργεστάτων ἀπέδειξεν ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων , ἅπασί τε σαφῶς φαίνεται τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσι . τοὺς γάρ τοι δυσαρεστουμένους , ὅτι μὲν ἔξω τοῦ χοροῦ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων θετέον ἐστὶν , οὐκ ἄν τις νοῦν ἔχων ζητήσειεν · εἴτε δ’ ἤδη παρὰ φύσιν , εἴτ’ οὐ φύσει μόνον ἔχουσι , τοῦτ’ ἄν τις σκέψαιτο . καὶ μὴν εἴπερ ἔνδειξίν τινα χρὴ κᾀκ τῶν ἐθῶν λαμβάνειν , εἰ μὲν ἤδη φθάνοιμεν ἐκ πολλοῦ τὰς δυσκράτους φύσεις ἐναντίον τῇ κρατούσῃ δυσκρασίᾳ διαιτῶντες , οὕτω καὶ δυσαρεστούντων πράξομεν · εἰ δὲ μὴ τῶν ὁμοίων τῇ κράσει , τὴν ἔνδειξιν ἕξομεν . οὕτω δέ μοι δοκεῖ καὶ ὁ Ἱπποκράτης γινώσκειν , ἐπειδὰν λέγῃ , αἱ ὑγραὶ πᾶσαι δίαιται τοῖσι πυρεταίνουσι ξυμφέρουσι , μάλιστα δὲ παιδίοισι καὶ τοῖσιν ἄλλοισι τοῖσιν οὕτως εἰθισμένοισι διαιτᾶσθαι . τοῖς μὲν γὰρ πυρεταίνουσιν ὑγραὶ δίαιται , καθόσον πυρεταίνουσιν ἐκ τῆς τῶν ἐναντίων ἐνδείξεως ὠφέλιμοι · τοῖς δὲ παιδίοις ἐκ τῆς τῶν ὁμοίων . ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ἐθῶν ἔνδειξιν ἔλαβεν , ὡς καὶ τὴν ἀπὸ τῆς ἡλικίας . ἥ τε γὰρ ἡλικία τῶν κατὰ φύσιν οὖσα τῶν ὁμοίων ἑαυτῇ δεῖται διαιτημάτων , ἥ τε ἐκ τοῦ ἔθους ἔνδειξις , ὥσπερ καὶ ἡ ἐκ τῆς ἡλικίας ἐλήφθη · φυλάττειν γὰρ συμβουλεύει καὶ τοῦτο , καθάπερ καὶ τὴν οἰκείαν τῆς ἡλικίας κρᾶσιν . ὥστε καὶ ἡμᾶς ἀπὸ πάντων τῶν περὶ τὸν ἄῤῥωστον ἀεὶ χρὴ τὴν τοῦ συμφέροντος εὕρεσιν ποιουμένους ἐπισκοπεῖσθαι πηνίκα μὲν ἀλλήλαις αἱ ἐνδείξεις ὅμοιαι πᾶσαι , πηνίκα δ’ ἐναντίαι γίνωνται . πασῶν μὲν γὰρ ὁμοίων οὐσῶν ἓν εἶδος ἀκριβὲς διαίτης συστησόμεθα · μαχομένων δ’ ἀλλήλαις , τὰς ἰσχυροτέρας τε καὶ πλείους προκρινοῦμεν , ὥσθ’ ἡμῖν ἐπικρατεῖσθαι μὲν ἐκ τούτων τὸ τῆς διαίτης εἶδος , οὐ μὴν παρῶφθαι οὐδὲ τὸ ἐναντίον . ἡ δ’ ἐπικράτησις ἐνίοτε μὲν ἑκατέρων κεραννυμένων εἰς ἑνὸς βοηθήματος ὕλην , ἐνίοτε δ’ ἐν μέρει παραλαμβανομένων γίνεται . κοινὸς μὲν οὗτος ὁ λόγος ἁπασῶν τῶν ἐμπεπλεγμένων ἀλλήλαις ἐναντίων ἐνδείξεων . ὅπως δ’ αὐτὸν χρὴ μεταχειρίζεσθαι , ποτὲ μὲν αὐτῶν τῶν νοσημάτων ἐπιπλεκομένων , ἔστι δ’ ὅτε ἑνὸς μὲν ὑπάρχοντος τούτου , τὴν δὲ ἔνδειξιν ἐναντίαν ποιουμένου τῇ φυσικῇ κράσει τοῦ κάμνοντος , ἢ τῇ νῦν ἐπικτήτῳ , τῇ θ’ ἡλικίᾳ καὶ τῷ ἔθει καὶ τῷ χωρίῳ καὶ τῇ ὥρᾳ , δι’ αὐτῶν τῶν κατὰ μέρος ἐπιδείξω . νῦν οὖν ἡμῖν προκειμένου κατὰ τὸν λόγον εὑρεῖν ἐπιτήδειον δίαιταν ἑκάστῃ τῶν εἰρημένων δυσκρασιῶν , ὁ κοινὸς τρόπος τῆς μεθόδου προχειρισθεὶς ὡς ἐπὶ παραδείγματος ἐξεταζέσθω . φέρε γὰρ ἁλῶναι πυρετῷ δύο ἀνθρώπους ἐν εὐκράτῳ μὲν χωρίῳ γεγενημένους καὶ τεθραμμένους , οὐκ ὄντας δ’ ἐν αὐτῷ νῦν , ἀλλ’ ἐν μὲν θερμῷ καὶ ξηρῷ τὸν ἕτερον , ἐν ὑγρῷ δὲ καὶ ψυχρῷ τὸν ἕτερον · εἶναι δὲ καὶ τῇ κράσει διαφέροντας αὐτοὺς καὶ τῇ φύσει καὶ τοῖς ἔθεσι καὶ ταῖς ἡλικίαις , εἰ δὲ βούλει καὶ κατὰ διαφερούσας ὥρας καὶ καταστάσεις ἀῤῥωστεῖν , ὥστε τὸν μὲν θερμὸν καὶ ξηρὸν φύσει καὶ τῇ διαίτῃ πάσῃ τοιαύτῃ συνειθίσθαι καὶ νεανίσκον εἶναι καὶ χειμῶνος νοσεῖν ἐν ὑγρῷ καὶ ψυχρῷ χωρίῳ καὶ καταστάσει τοιαύτῃ · τὸν δὲ ὑγρόν τε καὶ ψυχρὸν ἐν ἔθει τε διαίτης ὁμοίῳ καὶ παῖδα τὴν ἡλικίαν · καὶ νοσεῖν δὲ θέρους ἐν θερμῷ καὶ ξηρῷ χωρίῳ καὶ καταστάσει τοιαύτῃ , τίνες οὖν ἐν ἑκατέρῳ τούτων αἱ ἐνδείξεις ; ἡ μὲν ἀπὸ τοῦ πυρέττειν ἀμφοτέροις κοινὴ , τῶν ὑγραινόντων τε καὶ ψυχόντων δεομένη , τῶν δ’ ἄλλων οὐκέτ’ οὐδεμία κοινή . τῷ μὲν γὰρ προτέρῳ διά τε τὴν φύσιν καὶ τὴν ἡλικίαν ἐν ὁμοίοις ἑαυταῖς διαιτήμασιν εἰθισμένῳ ἐπιτήδεια τὰ ξηρότερα καὶ θερμότερα τῇ κράσει σιτία · καὶ μέντοι καὶ διὰ τὴν ὥραν τε καὶ τὴν κατάστασιν καὶ τὸ χωρίον · οὐ γὰρ τῶν ὁμοίων ἐστὶν ἡ ἀπὸ τούτων ἔνδειξις , ἀλλὰ τῶν ἐναντίων . τῷ δ’ ἑτέρῳ τῶν ὑποκειμένων διὰ μὲν τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν φύσιν καὶ τὸ ἔθος · τῶν ὁμοίων αὐτοῖς · ὑγρῶν μὲν καὶ συμμέτρως θερμῶν διὰ τὴν ἡλικίαν , ὑγρῶν δὲ καὶ ψυχρῶν διά τε τὴν φύσιν καὶ τὸ ἔθος · διὰ δὲ τὸ χωρίον καὶ τὴν ὥραν καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἐναντίων . ἅπερ ἐστὶ δήπου καὶ αὐτὰ ψυχρότερα καὶ ὑγρότερα τοσούτῳ τῶν εὐκράτων , ὅσῳ πέρ ἐστι καὶ τὰ χωρία τῶν εὐκράτων θερμότερα καὶ ξηρότερα · παρὰ μὲν γὰρ τῶν ἐθῶν ἡ ἔνδειξις ἀεὶ τῶν ὁμοίων ἐστὶν ἄχρις ἂν νοσῶσιν οἱ ἄνθρωποι . παρὰ δὲ τῶν ἡλικιῶν καὶ φύσεων καὶ χωρῶν ὡρῶν τε καὶ καταστάσεων εὐκράτων μὲν οὐσῶν ἔνδειξις ἀεὶ ﻿ τῶν ὁμοίων διαιτημάτων καὶ βοηθημάτων ἐστὶν , ἄν θ’ ὑγιαίνωσιν ἄν τε νοσῶσι . παρὰ δὲ τῶν δυσκράτων ὡρῶν μὲν καὶ καταστάσεων καὶ χωρῶν ἔνδειξις τῶν ἐναντίων · ἡλικιῶν δὲ καὶ φύσεων οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ σὺν τῷ ἔθει . σκοπεῖσθαι δ’ ἐπὶ τῶν ἐναντίων ἐνδείξεων οὐδὲν οὕτω προσῆκεν ὡς τὸ μέγεθος ἑκάστου τῶν συνεισφερόντων , ὅπερ ἐδείκνυμεν ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς ὑπομνήμασι διττόν · ἕτερον μὲν αὐτοῖς τοῖς τῶν ἐνδεικνυμένων ἀξιώμασι μετρούμενον , ἕτερον δὲ ταῖς οἰκείαις αὐτῶν ὡς ἂν εἴποι τις οὐσίαις , ἃς ἐκ τοῦ παραβάλλειν τῷ συμμέτρῳ τε καὶ κατὰ φύσιν ἔφαμεν χρῆναι λαμβάνειν . εἰ μὴ γὰρ οὕτω τις ἐξετάσειε τῶν ἐνδείξεων τὰς δυνάμεις , οὐχ οἷόν τε τὸ μέτρον ἐξευρεῖν τῆς διαίτης . ἐνδεικνυμένου γὰρ ἀεὶ τοῦ μὲν πυρετοῦ τὸ ψύχειν καὶ ὑγραίνειν , τῶν δ’ ἄλλων ἑκάστου , καθότι προείρηται , συμφωνούσης μὲν αὐτῶν τῆς ἐνδείξεως οὐδὲν ἂν εἴη πρᾶγμα , διαφωνούσης δὲ κατὰ τὰ πλείω καὶ μείζω τυποῦσθαι χρὴ τὴν δίαιταν . ἐπὶ γοῦν τῶν ὑποτεθέντων ἀρτίως ὅτι μὲν πυρέττουσιν ἔνδειξις κοινὴ τῶν ὑγραινόντων καὶ ψυχόντων ἐστὶν , οὐ μὴν ἀπό γε τῶν ἄλλων . ἀλλ’ ᾧ μὲν ἥ θ’ ἡλικία καὶ ἡ κρᾶσις ἅμα τῷ ἔθει καὶ ἡ χώρα καὶ ἡ ὥρα καὶ ἡ κατάστασις τῶν ὑγραινόντων καὶ ψυχόντων ἔχει τὴν ἔνδειξιν , οὐ μόνον ἀναμφισβήτητόν ἐστι τὸ χρῆναι τοῦτον ὑγραίνειν καὶ ψύχειν , ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ μικρῶς μηδ’ ὡς ἔτυχεν , ἰσχυρῶς δὲ πάνυ καὶ μεγάλως , ἁπάντων γε τῶν σκοπῶν ἐνδεικνυμένων ταὐτόν . ᾧ δ’ ἡ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἔνδειξις οὐχ ὑγρῶν καὶ ψυχρῶν ὁμοίως τῷ πυρετῷ τῶν διαιτημάτων ἐστὶν , ἀλλὰ τῶν ἐναντίων αὐτοῖς τῶν θερμῶν καὶ ξηρῶν , ἀμφισβήτησις γίγνεται καὶ μάχη τῶν ἐνδείξεων πρὸς ἀλλήλας , ἡνίκα μάλιστά ἐστι χρεία τοῦ παραβάλλειν τόν τε ἀριθμὸν καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἐνδείξεων . ἡ γοῦν ἀπὸ τοῦ πυρέττειν ἔνδειξις ἀριθμῷ μὲν λείπεται τῶν ἄλλων , ὅταν ἅπασαι τὸν ἐναντίον ὑφηγῶνται τρόπον πράττειν , ὑπερέχει δὲ μεγέθει τῷ κατὰ τὴν ἀξίαν , ἢ τὴν δύναμιν , ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλοι καὶ μάλισθ’ ὅταν ἐπὶ πολὺ τοῦ κατὰ φύσιν ἐξέστηκε . δύο γὰρ αὐτῷ τόθ’ ὑπάρξει μεγέθη , τό τ’ ἐκ τοῦ γένους τῶν πυρετῶν , τὸ κοινὸν ἅπασι , τό τ’ ἴδιον οἰκεῖον αὐτοῦ . καὶ γὰρ ὅτι πυρετός ἐστιν , ἐπιστρέφει μᾶλλον ἡμᾶς πρὸς ἑαυτὸν ἁπάντων τῶν ἄλλων · καὶ ὅτι τὸ μέγεθος αὐτῷ τὸ οἰκεῖον ἀξιόλογον ὑπάρχει καὶ διὰ τοῦτο κατακρύπτει τε καὶ συσκιάζει τὰς ἐναντίας ἐνδείξεις . εἰ δὲ μικρὸς ὑπάρχει , δύνανθ’ αἱ ἄλλαι πᾶσαι συντεθεῖσαι πρὸς αὐτὸν ἀντεξετάζεσθαι . καὶ εἴπερ ἴσαι φανεῖεν , οὔθ’ ἡ τοῦ πυρετοῦ κρατήσειεν ἂν ἔνδειξις ὡς ὑγραίνειν καὶ ψύχειν , οὔθ’ ἡ τῶν ἄλλων ὡς θερμαίνειν καὶ ξηραίνειν , ἀλλὰ τὸ μέσον εἶδος τῆς διαίτης ἐπὶ τῶν οὕτως ἐχόντων σωμάτων ἐκλεξόμεθα . κρατούσης δὲ τῆς ἑτέρας ἐνδείξεως εἰς τοσοῦτον ἀποχωρήσομεν τῆς εὐκράτου καὶ μέσης τῆς διαίτης , εἰς ὅσον ὑπερέχει τῶν ἐναντίων τὰ κρατοῦντα . γεγυμνασμένον τε οὖν εἰς ταῦτα πάντα καὶ φύσει συνετὸν εἶναι χρὴ τὸν ἰατρὸν , ἵν’ ἑκάστης ἐνδείξεως ἀκριβῶς ἐκλογισάμενος τὴν δύναμιν , ἀλλήλαις τε παραβάλλων ἁπάσας , ἕν τι κεφάλαιον ἀθροίσῃ τῶν οἰκείων τῷ κάμνοντι διαιτημάτων . αἱ μὲν οὖν ἀπὸ τῶν ἐφημέρων πυρετῶν ἐνδείξεις ἐκ τούτων τῶν σκοπῶν λαμβάνονται , καὶ σπάνιον εἴ ποτε ἀπὸ τοῦ μέτρου τῆς τοῦ κάμνοντος δυνάμεως . αἱ δὲ τῶν πολυημέρων ἐξ ἀνάγκης μὲν καὶ τὴν δύναμιν προσλαμβάνουσιν · οὐ μικρὸς γὰρ ἐπ’ ἐκείνων ὁ ἀπὸ ταύτης σκοπός · οὐδὲν ἧττον δὲ καὶ τὴν γεννῶσαν αἰτίαν τοὺς πυρετοὺς , πλὴν τῶν ἑκτικῶν · οὐδεμία γὰρ ἀνάπτει τούτους αἰτία , καθάπερ οὐδὲ τὸ δεδεγμένον ἑκτικῶς εἰς ἑαυτὸ σῶμα τὴν τοῦ πυρὸς θερμασίαν , εἴτε λίθος , εἴτε ξύλον ὑπάρχει . κοινὸν γὰρ αὐτοῖς τὸ μηκέτι γίνεσθαι πρὸς τοὺς ἐφημέρους ἐστὶ , διαλλάττοντας δὲ ἐν τῷ τοὺς μὲν ἐφημέρους κατὰ σχέσιν ἔχειν τὴν θέρμην , τοὺς δ’ ἑκτικοὺς ἐν ἕξει δυσλύτῳ . δύναιτο δ’ ἄν τις φάναι καὶ τὴν ἀπὸ τῆς δυνάμεως ἔνδειξιν ἀεὶ παρεῖναι κατά τε τἄλλα σύμπαντα νοσήματα καὶ τοὺς ἐφημέρους πυρετοὺς , ἡμᾶς δ’ ἐν τῷ νῦν λόγῳ μηδὲν αὐτῆς δεηθῆναι , διότι πρώτως μὲν οὐκ ἐνδείκνυται , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ , περὶ οὗ συμβεβηκότος ἐν τοῖς ἑξῆς διοριῶ .
Lemmas: ἐξαλλάσσω δέ καί ὁ τοιοῦτος ἅπας ὁ δίαιτα πολύς δή τις πολύς ἤ ὁ πρῶτος ἅπας λέγω ὁ θερμός καί ξηρός καί ὑγρός . ὁ γοῦν ὑγρός καί ψυχρός φύσις ὁ θερμός καί ξηρός κατά ἀμφότερος ὁ δυσκρασία ἐναντίος διάκειμαι ἐναντίος διαιτάω . ἀγαθός δέ οὐ ἁπλῶς ἐναντίος λέγω , ἀλλά κατά ὁ ἐκ ὁ κρᾶσις μόνος ἔνδειξις , ὡς ὁ γε ἐκ ὁ πυρέσσω ὁ αὐτός πυρετός οὐ ἕτερος , ἀλλά ὁ αὐτός ἔχω ἔνδειξις πάντῃ . λέγω γάρ ἤδη πολλάκις ὡς ὁ μέν κατά φύσις ἀεί χρῄζω ὁ ὅμοιος , ὁ δέ παρά φύσις ὁ ἐναντίος · εἰ ὁ μέν φυλάσσω σκοπός , ὁ δέ ἀναιρέω . πυρετός μέν οὖν ἅπας ὁ παρά φύσις εἰμί καί διά οὗτος χρῄζω δίαιτα ὑγρός καί ψυχρός . ὁ κρᾶσις δέ ποτέ μέν ὁ ὅμοιος , εἰμί δέ ὅτε ὁ ἐναντίος χρῄζω · ὁ μέν γάρ ἄμεμπτος ὁ ὅμοιος ἀεί , φυλάσσω γάρ αὐτός προσήκω · ὁ δύσκρατος δέ , ὡς εἰͅν ὁ ὑγιεινός λέγω , ποτέ μέν ὁ ὅμοιος , εἰμί δέ ὅτε ὁ ἐναντίος . καί οὗτος εὔλογος πάσχω , οὔτε γάρ ἀκριβής κατά φύσις ὑπάρχω , πῶς γάρ ἄν εἰμί μεμπτέος ; οὔτε πάντῃ παρά φύσις ἔχω , διά πᾶς γάρ ἄν νοσέω ὁ οὕτως κεράννυμι · ὁ μέν οὖν ὅμοιος δέω κατά ἄλλος τε τις περί ὅς αὖθις λέγω καί μέντοι καί κατά ὁ ἕλκος πᾶς · δείκνυμι γάρ ἤδη οὗτος πολλάκις διά ὁ ἔμπροσθεν . ὁ ἐναντίος δέ κατά ὁ ὑγιεινός δίαιτα , ὡς ἐν ὁ ὑγιεινός ἐπιδείκνυμι · οὐδέ οὗτος διαπαντός , ﻿ ἀλλά ὅταν ἐπανορθόω ὁ δυσκρασία αὐτός ἐθέλω . εἰμί γάρ ἐγώ σκοπός δισσός ἐπί ὁ ὑγιαίνω , ἤτοι φυλάσσω ὑγιαίνω ὁ σῶμα κατά ὁ ἀρχαῖος κρᾶσις , ἤ καί οὗτος αὐτός ἀγαθός ποιέω . οὕτως οὖν , οἴομαι , εἰͅν ὁ διαιτάω ὁ ὁ ἐφήμερος πυρέσσω ἤτοι ὁ πυρετώδης διάθεσις μόνος ὁ ἐναντίος , ἤ καί ὁ ὁ κάμνω δυσκρασία παραλαμβάνω . κατά μέντοι ὁ εὔκρατος φύσις ἀναμφισβήτητος , ἀπό ὁ πυρετός μόνος ὁ ὁ ἐναντίος ἔνδειξις λαμβάνω , ὑγρός καί ψυχρός εἰς τοσοῦτος ποιέω ὁ δίαιτα , εἰς ὅσος ἄν αὐχμώδης τε καί θερμός ἑαυτοῦ φαίνω ὁ σῶμα γίγνομαι . ἀλλά οὗτος μέν εὔδηλος τε καί εὐζήτητος , ἐπανέρχομαι δέ αὖθις ἐπί ὁ δύσκρατος φύσις . ἐπειδή γάρ , ὡς ἐν ὁ ὑγιεινός διαιρέω , ὁ τοιοῦτος ἐγχωρέω μέν καί φυλάσσω οἷος παραλαμβάνω , ἐγχωρέω δέ καί μετακοσμέω ἐπί ὁ ἀγαθός , ἀγαθός οἴομαι ὁ ἐξάλλαξις αὐτός ὁ δίαιτα , ὅταν ἄμεμπτος ὑγιαίνω , οὐ ὅταν ἤτοι νοσέω ἤ δυσαρεστέω , ποιέω . χαίρω γάρ ὁ φύσις ἀεί ὁ ἔθος , ὡς Ἱπποκράτης τε διά ὁ ἐναργής ἀποδείκνυμι ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς , ἅπας τε σαφής φαίνω ὁ κατά φύσις ἔχω . ὁ γάρ τοι δυσαρεστέω , ὅτι μέν ἔξω ὁ χορός ὁ κατά φύσις ἔχω τίθημι εἰμί , οὐ ἄν τις νόος ἔχω ζητέω · εἴτε δέ ἤδη παρά φύσις , εἴτε οὐ φύσις μόνος ἔχω , οὗτος ἄν τις σκοπέω . καί μήν εἴπερ ἔνδειξις τις χρή ἐͅκ ὁ ἔθος λαμβάνω , εἰ μέν ἤδη φθάνω ἐκ πολύς ὁ δύσκρατος φύσις ἐναντίος ὁ κρατέω δυσκρασία διαιτάω , οὕτως καί δυσαρεστέω πράσσω · εἰ δέ μή ὁ ὅμοιος ὁ κρᾶσις , ὁ ἔνδειξις ἔχω . οὕτως δέ ἐγώ δοκέω καί ὁ Ἱπποκράτης γιγνώσκω , ἐπειδάν λέγω , ὁ ὑγρός πᾶς δίαιτα ὁ πυρεταίνω συμφέρω , μάλα δέ παιδίον καί ὁ ἄλλος ὁ οὕτως ἐθίζω διαιτάω . ὁ μέν γάρ πυρεταίνω ὑγρός δίαιτα , καθόσον πυρεταίνω ἐκ ὁ ὁ ἐναντίος ἔνδειξις ὠφέλιμος · ὁ δέ παιδίον ἐκ ὁ ὁ ὅμοιος . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἀπό ὁ ἔθος ἔνδειξις λαμβάνω , ὡς καί ὁ ἀπό ὁ ἡλικία . ὁ τε γάρ ἡλικία ὁ κατά φύσις εἰμί ὁ ὅμοιος ἑαυτοῦ δέω διαίτημα , ὁ τε ἐκ ὁ ἔθος ἔνδειξις , ὥσπερ καί ὁ ἐκ ὁ ἡλικία λαμβάνω · φυλάσσω γάρ συμβουλεύω καί οὗτος , καθά καί ὁ οἰκεῖος ὁ ἡλικία κρᾶσις . ὥστε καί ἐγώ ἀπό πᾶς ὁ περί ὁ ἄρρωστος ἀεί χρή ὁ ὁ συμφέρω εὕρεσις ποιέω ἐπισκοπέω πηνίκα μέν ἀλλήλων ὁ ἔνδειξις ὅμοιος πᾶς , πηνίκα δέ ἐναντίος γίγνομαι . πᾶς μέν γάρ ὅμοιος εἰμί εἷς εἶδος ἀκριβής δίαιτα συνίστημι · μάχομαι δέ ἀλλήλων , ὁ ἰσχυρός τε καί πολύς προκρίνω , ὥστε ἐγώ ἐπικρατέω μέν ἐκ οὗτος ὁ ὁ δίαιτα εἶδος , οὐ μήν παροράω οὐδέ ὁ ἐναντίος . ὁ δέ ἐπικράτησις ἐνίοτε μέν ἑκάτερος κεράννυμι εἰς εἷς βοήθημα ὕλη , ἐνίοτε δέ ἐν μέρος παραλαμβάνω γίγνομαι . κοινός μέν οὗτος ὁ λόγος ἅπας ὁ ἐμπλέκω ἀλλήλων ἐναντίος ἔνδειξις . ὅπως δέ αὐτός χρή μεταχειρίζω , ποτέ μέν αὐτός ὁ νόσημα ἐπιπλέκω , εἰμί δέ ὅτε εἷς μέν ὑπάρχω οὗτος , ὁ δέ ἔνδειξις ἐναντίος ποιέω ὁ φυσικός κρᾶσις ὁ κάμνω , ἤ ὁ νῦν ἐπίκτητος , ὁ τε ἡλικία καί ὁ ἔθος καί ὁ χωρίον καί ὁ ὥρα , διά αὐτός ὁ κατά μέρος ἐπιδείκνυμι . νῦν οὖν ἐγώ πρόκειμαι κατά ὁ λόγος εὑρίσκω ἐπιτήδειος δίαιτα ἕκαστος ὁ λέγω δυσκρασία , ὁ κοινός τρόπος ὁ μέθοδος προχειρίζω ὡς ἐπί παράδειγμα ἐξετάζω . φέρω γάρ ἁλίσκομαι πυρετός δύο ἄνθρωπος ἐν εὔκρατος μέν χωρίον γίγνομαι καί τρέφω , οὐ εἰμί δέ ἐν αὐτός νῦν , ἀλλά ἐν μέν θερμός καί ξηρός ὁ ἕτερος , ἐν ὑγρός δέ καί ψυχρός ὁ ἕτερος · εἰμί δέ καί ὁ κρᾶσις διαφέρω αὐτός καί ὁ φύσις καί ὁ ἔθος καί ὁ ἡλικία , εἰ δέ βούλομαι καί κατά διαφέρω ὥρα καί κατάστασις ἀρρωστέω , ὥστε ὁ μέν θερμός καί ξηρός φύσις καί ὁ δίαιτα πᾶς τοιοῦτος συνεθίζω καί νεανίσκος εἰμί καί χειμών νοσέω ἐν ὑγρός καί ψυχρός χωρίον καί κατάστασις τοιοῦτος · ὁ δέ ὑγρός τε καί ψυχρός ἐν ἔθος τε δίαιτα ὅμοιος καί παῖς ὁ ἡλικία · καί νοσέω δέ θέρος ἐν θερμός καί ξηρός χωρίον καί κατάστασις τοιοῦτος , τίς οὖν ἐν ἑκάτερος οὗτος ὁ ἔνδειξις ; ὁ μέν ἀπό ὁ πυρέσσω ἀμφότερος κοινός , ὁ ὑγραίνω τε καί ψύχω δέω , ὁ δέ ἄλλος οὐκέτι οὐδείς κοινός . ὁ μέν γάρ πρότερος διά τε ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία ἐν ὅμοιος ἑαυτοῦ διαίτημα ἐθίζω ἐπιτήδειος ὁ ξηρός καί θερμός ὁ κρᾶσις σιτίον · καί μέντοι καί διά ὁ ὥρα τε καί ὁ κατάστασις καί ὁ χωρίον · οὐ γάρ ὁ ὅμοιος εἰμί ὁ ἀπό οὗτος ἔνδειξις , ἀλλά ὁ ἐναντίος . ὁ δέ ἕτερος ὁ ὑπόκειμαι διά μέν ὁ ἡλικία καί ὁ φύσις καί ὁ ἔθος · ὁ ὅμοιος αὐτός · ὑγρός μέν καί σύμμετρος θερμός διά ὁ ἡλικία , ὑγρός δέ καί ψυχρός διά τε ὁ φύσις καί ὁ ἔθος · διά δέ ὁ χωρίον καί ὁ ὥρα καί ὁ κατάστασις ὁ ἐναντίος . ὅς εἰμί δήπου καί αὐτός ψυχρός καί ὑγρός τοσοῦτος ὁ εὔκρατος , ὅσος περ εἰμί καί ὁ χωρίον ὁ εὔκρατος θερμός καί ξηρός · παρά μέν γάρ ὁ ἔθος ὁ ἔνδειξις ἀεί ὁ ὅμοιος εἰμί ἄχρι ἄν νοσέω ὁ ἄνθρωπος . παρά δέ ὁ ἡλικία καί φύσις καί χώρα ὥρα τε καί κατάστασις εὔκρατος μέν εἰμί ἔνδειξις ἀεί ﻿ ὁ ὅμοιος διαίτημα καί βοήθημα εἰμί , ἐάν τε ὑγιαίνω ἐάν τε νοσέω . παρά δέ ὁ δύσκρατος ὥρα μέν καί κατάστασις καί χώρα ἔνδειξις ὁ ἐναντίος · ἡλικία δέ καί φύσις οὐ ἁπλῶς , ἀλλά σύν ὁ ἔθος . σκοπέω δέ ἐπί ὁ ἐναντίος ἔνδειξις οὐδείς οὕτως προσήκω ὡς ὁ μέγεθος ἕκαστος ὁ συνεισφέρω , ὅς δείκνυμι ἐν ὁ ὑγιεινός ὑπόμνημα δισσός · ἕτερος μέν αὐτός ὁ ὁ ἐνδείκνυμι ἀξίωμα μετρέω , ἕτερος δέ ὁ οἰκεῖος αὐτός ὡς ἄν λέγω τις οὐσία , ὅς ἐκ ὁ παραβάλλω ὁ σύμμετρος τε καί κατά φύσις φημί χρή λαμβάνω . εἰ μή γάρ οὕτως τις ἐξετάζω ὁ ἔνδειξις ὁ δύναμις , οὐ οἷος τε ὁ μέτρον ἐξευρίσκω ὁ δίαιτα . ἐνδείκνυμι γάρ ἀεί ὁ μέν πυρετός ὁ ψύχω καί ὑγραίνω , ὁ δέ ἄλλος ἕκαστος , καθότι προλέγω , συμφωνέω μέν αὐτός ὁ ἔνδειξις οὐδείς ἄν εἰμί πρᾶγμα , διαφωνέω δέ κατά ὁ πολύς καί μέγας τυπόω χρή ὁ δίαιτα . ἐπί γοῦν ὁ ὑποτίθημι ἄρτιος ὅτι μέν πυρέσσω ἔνδειξις κοινός ὁ ὑγραίνω καί ψύχω εἰμί , οὐ μήν ἀπό γε ὁ ἄλλος . ἀλλά ὅς μέν ὁ τε ἡλικία καί ὁ κρᾶσις ἅμα ὁ ἔθος καί ὁ χώρα καί ὁ ὥρα καί ὁ κατάστασις ὁ ὑγραίνω καί ψύχω ἔχω ὁ ἔνδειξις , οὐ μόνος ἀναμφισβήτητος εἰμί ὁ χρή οὗτος ὑγραίνω καί ψύχω , ἀλλά καί ὁ μή μικρός μηδέ ὡς τυγχάνω , ἰσχυρός δέ πάνυ καί μέγας , ἅπας γε ὁ σκοπός ἐνδείκνυμι αὐτός . ὅς δέ ὁ ὁ ἄλλος ἅπας ἔνδειξις οὐ ὑγρός καί ψυχρός ὅμοιος ὁ πυρετός ὁ διαίτημα εἰμί , ἀλλά ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ θερμός καί ξηρός , ἀμφισβήτησις γίγνομαι καί μάχη ὁ ἔνδειξις πρός ἀλλήλων , ἡνίκα μάλα εἰμί χρεία ὁ παραβάλλω ὁ τε ἀριθμός καί ὁ μέγεθος ὁ ἔνδειξις . ὁ γοῦν ἀπό ὁ πυρέσσω ἔνδειξις ἀριθμός μέν λείπω ὁ ἄλλος , ὅταν ἅπας ὁ ἐναντίος ὑφηγέομαι τρόπος πράσσω , ὑπερέχω δέ μέγεθος ὁ κατά ὁ ἀξία , ἤ ὁ δύναμις , ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω καί μάλα ὅταν ἐπί πολύς ὁ κατά φύσις ἐξίστημι . δύο γάρ αὐτός τότε ὑπάρχω μέγεθος , ὁ τε ἐκ ὁ γένος ὁ πυρετός , ὁ κοινός ἅπας , ὁ τε ἴδιος οἰκεῖος αὐτός . καί γάρ ὅτι πυρετός εἰμί , ἐπιστρέφω μάλα ἐγώ πρός ἑαυτοῦ ἅπας ὁ ἄλλος · καί ὅτι ὁ μέγεθος αὐτός ὁ οἰκεῖος ἀξιόλογος ὑπάρχω καί διά οὗτος κατακρύπτω τε καί συσκιάζω ὁ ἐναντίος ἔνδειξις . εἰ δέ μικρός ὑπάρχω , δύναμαι ὁ ἄλλος πᾶς συντίθημι πρός αὐτός ἀντεξετάζω . καί εἴπερ ἴσος φαίνω , οὔτε ὁ ὁ πυρετός κρατέω ἄν ἔνδειξις ὡς ὑγραίνω καί ψύχω , οὔτε ὁ ὁ ἄλλος ὡς θερμαίνω καί ξηραίνω , ἀλλά ὁ μέσος εἶδος ὁ δίαιτα ἐπί ὁ οὕτως ἔχω σῶμα ἐκλέγω . κρατέω δέ ὁ ἕτερος ἔνδειξις εἰς τοσοῦτος ἀποχωρέω ὁ εὔκρατος καί μέσος ὁ δίαιτα , εἰς ὅσος ὑπερέχω ὁ ἐναντίος ὁ κρατέω . γυμνάζω τε οὖν εἰς οὗτος πᾶς καί φύσις συνετός εἰμί χρή ὁ ἰατρός , ἵνα ἕκαστος ἔνδειξις ἀκριβής ἐκλογίζομαι ὁ δύναμις , ἀλλήλων τε παραβάλλω ἅπας , εἷς τις κεφάλαιος ἀθροίζω ὁ οἰκεῖος ὁ κάμνω διαίτημα . ὁ μέν οὖν ἀπό ὁ ἐφήμερος πυρετός ἔνδειξις ἐκ οὗτος ὁ σκοπός λαμβάνω , καί σπάνιος εἰ ποτέ ἀπό ὁ μέτρον ὁ ὁ κάμνω δύναμις . ὁ δέ ὁ πολυήμερος ἐκ ἀνάγκη μέν καί ὁ δύναμις προσλαμβάνω · οὐ μικρός γάρ ἐπί ἐκεῖνος ὁ ἀπό οὗτος σκοπός · οὐδείς ἥσσων δέ καί ὁ γεννάω αἰτία ὁ πυρετός , πλήν ὁ ἑκτικός · οὐδείς γάρ ἀνάπτω οὗτος αἰτία , καθά οὐδέ ὁ δέχομαι ἑκτικός εἰς ἑαυτοῦ σῶμα ὁ ὁ πῦρ θερμασία , εἴτε λίθος , εἴτε ξύλον ὑπάρχω . κοινός γάρ αὐτός ὁ μηκέτι γίγνομαι πρός ὁ ἐφήμερος εἰμί , διαλλάσσω δέ ἐν ὁ ὁ μέν ἐφήμερος κατά σχέσις ἔχω ὁ θέρμη , ὁ δέ ἑκτικός ἐν ἕξις δύσλυτος . δύναμαι δέ ἄν τις φημί καί ὁ ἀπό ὁ δύναμις ἔνδειξις ἀεί πάρειμι κατά τε ἄλλος σύμπας νόσημα καί ὁ ἐφήμερος πυρετός , ἐγώ δέ ἐν ὁ νῦν λόγος μηδείς αὐτός δέω , διότι πρῶτος μέν οὐ ἐνδείκνυμι , κατά συμβαίνω δέ , περί ὅς συμβαίνω ἐν ὁ ἑξῆς διορίζω .