galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.15
Αὖθις οὖν ἀναλαβόντες ὑπὲρ τῶν πραγμάτων λέγωμεν , ἐπειδὴ τὰ τῶν ὀνομάτων ἡμῖν διώρισται , τὴν ἀρχὴν τῷ λόγῳ τήνδε ποιησάμενοι . παράκειται τοῖς εἰρημένοις νοσήμασι τὰ κατ’ ἀριθμὸν ἢ μέγεθος ἐξεστῶτα τοῦ προσήκοντος . ἐφ’ ὧν ἐκκόπτειν μὲν χρὴ τὸ περιττὸν , ἤτοι κατὰ μέγεθος ἢ κατ’ ἀριθμόν · ἀνατρέφειν τε καὶ κατασκευάζειν τὸ λεῖπον , ὅταν γε δυνατὸν ᾖ τοῦτο πρᾶξαι . τὸν γάρ τοι πέμπτον δάκτυλον ἢ τοιοῦτόν τι μόριον ἕτερον οὐχ οἷόν τε γεννῆσαι τοῖς ἰατροῖς , ἀλλ’ ἔστι μόνης τῆς φύσεως ἔργα τὰ τοιαῦτα πάντα . τὸ μέντοι τελέως ἀφαιρεῖν τὸ κατ’ ἀριθμὸν ὑπερβάλλον ἢ ἀποκόψαι τι τοῦ κατὰ τὸ μέγεθος ὑπεραυξηθέντος οὐδ’ ἡμῖν ἀδύνατον . ἓν γοῦν ἐστι τῶν ἰατρῶν ἔργων οὐ τὸ φαυλότατον , ὅταν εἰς πολυσαρκίαν ἐκτραπῇ τὸ σῶμα τοσαύτην ὥστε μηδὲ βαδίζειν ἀλύπως δύνασθαι μηδ’ ἅψασθαι τῆς ἕδρας διὰ τὸν ὄγκον τῆς γαστρὸς , ἀλλὰ μηδ’ ἀναπνεῖν ἀκωλύτως , ἐκτήκειν αὐτὸ καὶ καθαίρειν · ὥσπερ γε κᾀπειδὰν ἐν ἀτροφίᾳ γένηται παραπλησίᾳ τοῖς ἐχομένοις φθόῃ , τῆς ἀναθρέψεως αὐτοῦ προνοεῖσθαι . πολλάκις δ’ οὐχ ὅλον , ἀλλ’ ἕν τι μέρος ἐν ἀτροφίᾳ γίνεται προηγησαμένης ἤτοι παραλύσεως ἢ δυσκρασίας μορίου . καί σοι καιρὸς ἤδη περὶ τῆς τούτων θεραπείας ἐπισκέπτεσθαι τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν εἰς τὴν πολυσαρκίαν ἄμετρον ἐκπεσόντων ποιησαμένῳ . δέδεικται δ’ ἐν τοῖς περὶ κράσεων ἡ θερμοτέρα τε καὶ ξηροτέρα κρᾶσις ἰσχνὸν ἐργαζομένη τὸ σῶμα . τοιαύτην οὖν σοι ποιητέον ἐστὶ τὴν τῶν παχέων σωμάτων , εἰ μέλλοι γενήσεσθαι σύμμετρος . μεμάθηκας δ’ ἐν τῷ κατ’ ἐκείνην μὲν τὴν πραγματείαν , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τῶν ὑγιεινῶν οὐδὲν ἧττον , ὀξέα γυμνάσια καὶ ἡ λεπτύνουσα δίαιτα καὶ φάρμακα τοιαῦτα καὶ τῆς ψυχῆς αἱ φροντίδες ἀποφαίνουσι τήν τε κρᾶσιν ὅλην θερμοτέραν καὶ ξηροτέραν καὶ διὰ ταύτην τὸ σῶμα λεπτότερον . ἐν μὲν δὴ τοῖς γυμνασίοις οἱ ὀξύτατοι δρόμοι μάλιστα ἁρμόζουσιν . ἡ δ’ ὕλη τῆς λεπτυνούσης διαίτης ἰδίᾳ γέγραπται καθ’ ἓν ὅλον βιβλίον . εἰ δὲ καὶ φαρμάκων δέοιντο τῶν λεπτυνόντων , εἴρηται μὲν καὶ ταῦτα κατὰ τὰς περὶ τῶν φαρμάκων πραγματείας · εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν ὅσα δραστικώτατα τῶν τοιούτων ἐστὶν , οἷς ἀξιῶ σε χρῆσθαι καθαίρειν ἐπιχειροῦντα πολυσαρκίαν ἄμετρον . οἷς οὖν εἰώθασιν ἕνεκα παθῶν ἀρθριτικῶν ἔνιοι χρῆσθαι τμητικοῖς τὴν δύναμιν ἱκανῶς οὖσι , τούτοις καὶ σὺ χρῶ , θεραπεύειν ὑπερβάλλουσαν εὐσαρκίαν πειρώμενος . ἔστι δὲ τοιαῦτα πηγάνου τὸ σπέρμα καὶ μᾶλλον τοῦ ἀγρίου σὺν αὐτοῖς τοῖς κορύμβοις , ἀριστολοχία θ’ ἡ στρογγύλη καὶ τὸ λεπτὸν κενταύριον , ἥ τε γεντιανὴ καὶ τὸ πόλιον · ὅσα τε τῶν οὐρητικῶν ὀνομαζομένων ἰσχυρὰ , καθάπερ τὸ πετροσέλινον . ἕκαστον γὰρ τῶν τοιούτων καὶ αὐτὸ ﻿ καθ’ αὑτὸ καὶ σὺν ἄλλοις λεπτῦναί τε τοὺς χυμοὺς ἱκανὸν καὶ κενῶσαι , τὰ μέν τοι δι’ οὔρων αἰσθητῶς , τὰ δέ τοι καὶ κατὰ τὴν ἄδηλον αἰσθήσει διαπνοήν · ἀλλὰ καὶ οἱ διὰ τῶν κεκαυμένων ἐχιδνῶν ἅλες ἱκανῶς λεπτύνουσι . καὶ πολλοὶ τῶν ἰσχνοτέρων ἢ μέσως εὐσάρκων ὑπὸ τῶν τοιούτων φαρμάκων πόσεως ἀπώλοντο , κατοπτηθέντος αὐτοῖς τοῦ αἵματος . ὥρμησαν δ’ ἐπ’ αὐτὰ θεασάμενοί τινας ἀπηλλαγμένους ἀρθριτικῶν παθῶν , οὐκ ἐπιλογισάμενοι τὴν κρᾶσιν τῶν ὠφεληθέντων , ὑγροτέραν τε καὶ φλεγματικωτέραν οὖσαν , οἵα πέρ ἐστι καὶ ἡ τῶν παχέων , ἐφ’ ὧν ἀκίνδυνος ἡ τῶν τοιούτων χρῆσις φαρμάκων . ἐγὼ γοῦν ἐθεράπευσα τινὰ νεανίσκον ἐτῶν ἐγγὺς τεσσαράκοντα , παχὺν ἱκανῶς γεγονότα , τῇ τε πρὸς τοὺς ἀρθριτικοὺς ἀντιδότῳ καὶ τοῖς ἁλσὶ τῆς θηριακῆς , αὐτῇ τε τῇ θηριακῇ μετὰ τοῦ καὶ τῇ ἄλλῃ διαίτῃ τῇ λεπτυνούσῃ χρῆσθαι καὶ γυμνασίων δρόμοις ὠκέσι . παρεσκεύαζον δ’ αὐτὸν ἐπὶ τὸν δρόμον , ἀνατρίβων μὲν πρῶτον ὠμολίνοις τραχέσιν ; ἄχρι τοῦ φοινίξαι τὸ δέρμα , τρίβων ἐφεξῆς τρίψει δι’ ἐλαίου τῶν διαφορητικῶν τι φαρμάκων ἔχοντος , ᾧ καὶ μετὰ δρόμον ἐχρώμην αὖθις . ἔστι δὲ ταῦτα σικύου ῥίζα τοῦ ἀγρίου καὶ ἡ ἀλθαία καὶ ἡ γεντιανὴ καὶ ἡ ἀριστολοχία καὶ ἡ τοῦ πάνακος ῥίζα καὶ τὸ πόλιον καὶ τὸ κενταύριον . ἐν δὲ τῷ χειμῶνι καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν ἐπαλείφειν συμφέρει τῷ εἰρημένῳ ἐλαίῳ . οὐκ εὐθὺς δὲ τὴν τροφὴν ἐπὶ τοῖς λουτροῖς διδόναι προσῆκεν , ἀλλὰ κοιμᾶσθαι πρότερον , ἐπιτρέπειν δ’ , εἰ βούλοιντο καὶ αὖθις λούσασθαι πρὶν ἢ τραφῆναι . κάλλιον δ’ ἐστὶ καὶ τὸ ὕδωρ τῶν διαφορητικῶν . εἰ μὲν οὖν αὐτοφυὲς ἔχοιμεν , ἐκείνῳ χρωμένους ὁποῖόν ἐστι καὶ τὸ κατὰ τὴν Λέσβον ἀπὸ τεσσαράκοντα σταδίων τῆς Μιτυλήνης · εἰ δὲ μὴ κατασκευάζοντας αὐτοὺς παραπλήσιον . ἔστι δὲ τὸ κατὰ τὴν Μιτυλήνην καὶ χρόᾳ καὶ δυνάμει τοιοῦτον , ὁποῖον ἂν γένοιτο μιχθέντος ἁλὸς ἄνθους ὕδατι θαλάσσης . τουτὶ γὰρ τὸ ὕδωρ καὶ τοῖς ὑδεριῶσι καὶ τοῖς ἄλλοις οἰδαλέοις ἐπιτήδειόν ἐστιν , ἰσχυρῶς ξηραῖνον · ὡσαύτως δὲ δὴ καὶ τοῖς πολυσάρκοις καὶ μάλιστα ὅταν αὐτοὺς ἀναγκάζῃ τις ἐν αὐτῷ κολυμβᾷν ὀξύτατα καὶ λουσαμένους πλέον μὴ παραχρῆμα πίνειν ἢ ἐσθίειν , ἀλλ’ ἤτοι κοιμᾶσθαι πρότερον ἢ πάντως γε ἡσυχάζειν . εἰδέναι δὲ χρὴ καὶ προλέγειν τῷ θεραπευομένῳ τὴν πολυσαρκίαν ὡς ἔσθ’ ὅτε διὰ κίνησιν ἀθροωτέραν εἰκός ἐστι καὶ πυρέξαι αὐτόν · ὅτι τε μήθ’ ὁ πυρετὸς ἀνάρμοστος εἰς τὰ παρόντα γενήσεται , τοῦ ἰατροῦ καλῶς ἅπαντα πράττοντος . εὔδηλον γὰρ ὡς ὅταν ἐπὶ κόπων πυρέξωσιν καὶ οἱ οὕτω θεραπευόμενοι , καταστήσαντες αὐτῶν τὸν πυρετὸν , αὖθις ἐπὶ τὴν αὐτὴν ἰδέαν τῆς ὅλης θεραπείας ἀφιξόμεθα . φεύγειν δ’ ἐπ’ αὐτῶν χρὴ καὶ τοὺς τροφίμους οἴνους , οἷοί πέρ εἰσιν οἱ παχεῖς · τοῖς δὲ ὑδατώδεσι χρῆσθαι , τουτέστι τοῖς λευκοῖς μὲν τῇ χρόᾳ , λεπτοῖς δὲ κατὰ τὴν σύστασιν , ἢ τοῖς τεθαλαττωμένοις .
Lemmas: αὖθις οὖν ἀναλαμβάνω ὑπέρ ὁ πρᾶγμα λέγω , ἐπειδή ὁ ὁ ὄνομα ἐγώ διορίζω , ὁ ἀρχή ὁ λόγος ὅδε ποιέω . παράκειμαι ὁ λέγω νόσημα ὁ κατά ἀριθμός ἤ μέγεθος ἐξίστημι ὁ προσήκω . ἐπί ὅς ἐκκόπτω μέν χρή ὁ περισσός , ἤτοι κατά μέγεθος ἤ κατά ἀριθμός · ἀνατρέφω τε καί κατασκευάζω ὁ λείπω , ὅταν γε δυνατός εἰμί οὗτος πράσσω . ὁ γάρ τοι πέμπτος δάκτυλος ἤ τοιοῦτος τις μόριον ἕτερος οὐ οἷος τε γεννάω ὁ ἰατρός , ἀλλά εἰμί μόνος ὁ φύσις ἔργον ὁ τοιοῦτος πᾶς . ὁ μέντοι τέλειος ἀφαιρέω ὁ κατά ἀριθμός ὑπερβάλλω ἤ ἀποκόπτω τις ὁ κατά ὁ μέγεθος ὑπεραυξάνω οὐδέ ἐγώ ἀδύνατος . εἷς γοῦν εἰμί ὁ ἰατρός ἔργον οὐ ὁ φαῦλος , ὅταν εἰς πολυσαρκία ἐκτρέπω ὁ σῶμα τοσοῦτος ὥστε μηδέ βαδίζω ἄλυπος δύναμαι μηδέ ἅπτω ὁ ἕδρα διά ὁ ὄγκος ὁ γαστήρ , ἀλλά μηδέ ἀναπνέω ἀκώλυτος , ἐκτήκω αὐτός καί καθαίρω · ὥσπερ γε ἐͅπειδάν ἐν ἀτροφία γίγνομαι παραπλήσιος ὁ ἔχω φθόη , ὁ ἀνάθρεψις αὐτός προνοέω . πολλάκις δέ οὐ ὅλος , ἀλλά εἷς τις μέρος ἐν ἀτροφία γίγνομαι προηγέομαι ἤτοι παράλυσις ἤ δυσκρασία μόριον . καί σύ καιρός ἤδη περί ὁ οὗτος θεραπεία ἐπισκέπτομαι ὁ ἀρχή ἀπό ὁ εἰς ὁ πολυσαρκία ἄμετρος ἐκπίπτω ποιέω . δείκνυμι δέ ἐν ὁ περί κρᾶσις ὁ θερμός τε καί ξηρός κρᾶσις ἰσχνός ἐργάζομαι ὁ σῶμα . τοιοῦτος οὖν σύ ποιέω εἰμί ὁ ὁ παχύς σῶμα , εἰ μέλλω γίγνομαι σύμμετρος . μανθάνω δέ ἐν ὁ κατά ἐκεῖνος μέν ὁ πραγματεία , ἀλλά καί κατά ὁ ὁ ὑγιεινός οὐδείς ἥσσων , ὀξύς γυμνάσιον καί ὁ λεπτύνω δίαιτα καί φάρμακον τοιοῦτος καί ὁ ψυχή ὁ φροντίς ἀποφαίνω ὁ τε κρᾶσις ὅλος θερμός καί ξηρός καί διά οὗτος ὁ σῶμα λεπτός . ἐν μέν δή ὁ γυμνάσιον ὁ ὀξύς δρόμος μάλα ἁρμόζω . ὁ δέ ὕλη ὁ λεπτύνω δίαιτα ἴδιος γράφω κατά εἷς ὅλος βιβλίον . εἰ δέ καί φάρμακον δέω ὁ λεπτύνω , λέγω μέν καί οὗτος κατά ὁ περί ὁ φάρμακον πραγματεία · λέγω δέ καί νῦν ὅσος δραστικός ὁ τοιοῦτος εἰμί , ὅς ἀξιόω σύ χράω καθαίρω ἐπιχειρέω πολυσαρκία ἄμετρος . ὅς οὖν εἴωθα ἕνεκα πάθος ἀρθριτικός ἔνιοι χράω τμητικός ὁ δύναμις ἱκανός εἰμί , οὗτος καί σύ χράω , θεραπεύω ὑπερβάλλω εὐσαρκία πειράω . εἰμί δέ τοιοῦτος πήγανον ὁ σπέρμα καί μάλα ὁ ἄγριος σύν αὐτός ὁ κόρυμβος , ἀριστολόχεια τε ὁ στρογγύλος καί ὁ λεπτός κενταύριον , ὁ τε γεντιανή καί ὁ πόλιον · ὅσος τε ὁ οὐρητικός ὀνομάζω ἰσχυρός , καθά ὁ πετροσέλινον . ἕκαστος γάρ ὁ τοιοῦτος καί αὐτός ﻿ κατά ἑαυτοῦ καί σύν ἄλλος λεπτύνω τε ὁ χυμός ἱκανός καί κενόω , ὁ μέν τοι διά ὅρος αἰσθητός , ὁ δέ τοι καί κατά ὁ ἄδηλος αἴσθησις διαπνοή · ἀλλά καί ὁ διά ὁ καίω ἔχιδνα ἅλς ἱκανός λεπτύνω . καί πολύς ὁ ἰσχνός ἤ μέσος εὔσαρκος ὑπό ὁ τοιοῦτος φάρμακον πόσις ἀπόλλυμι , κατοπτάω αὐτός ὁ αἷμα . ὁρμάω δέ ἐπί αὐτός θεάομαι τις ἀπαλλάσσω ἀρθριτικός πάθος , οὐ ἐπιλογίζομαι ὁ κρᾶσις ὁ ὠφελέω , ὑγρός τε καί φλεγματικός εἰμί , οἷος περ εἰμί καί ὁ ὁ παχύς , ἐπί ὅς ἀκίνδυνος ὁ ὁ τοιοῦτος χρῆσις φάρμακον . ἐγώ γοῦν θεραπεύω τις νεανίσκος ἔτος ἐγγύς τεσσαράκοντα , παχύς ἱκανός γίγνομαι , ὁ τε πρός ὁ ἀρθριτικός ἀντίδοτος καί ὁ ἅλς ὁ θηριακός , αὐτός τε ὁ θηριακός μετά ὁ καί ὁ ἄλλος δίαιτα ὁ λεπτύνω χράω καί γυμνάσιον δρόμος ὠκύς . παρασκευάζω δέ αὐτός ἐπί ὁ δρόμος , ἀνατρίβω μέν πρῶτος ὠμόλινον τραχύς ; ἄχρι ὁ φοινίσσω ὁ δέρμα , τρίβω ἐφεξῆς τρῖψις διά ἔλαιον ὁ διαφορητικός τις φάρμακον ἔχω , ὅς καί μετά δρόμος χράω αὖθις . εἰμί δέ οὗτος σίκυος ῥίζα ὁ ἄγριος καί ὁ ἀλθαία καί ὁ γεντιανή καί ὁ ἀριστολόχεια καί ὁ ὁ πάναξ ῥίζα καί ὁ πόλιον καί ὁ κενταύριον . ἐν δέ ὁ χειμών καί μετά ὁ λουτρόν ἐπαλείφω συμφέρω ὁ λέγω ἔλαιον . οὐ εὐθύς δέ ὁ τροφή ἐπί ὁ λουτρόν δίδωμι προσήκω , ἀλλά κοιμάω πρότερος , ἐπιτρέπω δέ , εἰ βούλομαι καί αὖθις λούω πρίν ἤ τρέφω . καλός δέ εἰμί καί ὁ ὕδωρ ὁ διαφορητικός . εἰ μέν οὖν αὐτοφυής ἔχω , ἐκεῖνος χράω ὁποῖος εἰμί καί ὁ κατά ὁ Λέσβος ἀπό τεσσαράκοντα στάδιον ὁ Μιτυλήνη · εἰ δέ μή κατασκευάζω αὐτός παραπλήσιος . εἰμί δέ ὁ κατά ὁ Μιτυλήνη καί χροιά καί δύναμις τοιοῦτος , ὁποῖος ἄν γίγνομαι μείγνυμι ἅλς ἄνθος ὕδωρ θάλασσα . οὗτος γάρ ὁ ὕδωρ καί ὁ ὑδεριάω καί ὁ ἄλλος οἰδαλέος ἐπιτήδειος εἰμί , ἰσχυρός ξηραίνω · ὡσαύτως δέ δή καί ὁ πολύσαρκος καί μάλα ὅταν αὐτός ἀναγκάζω τις ἐν αὐτός κολυμβάω ὀξύς καί λούω πολύς μή παραχρῆμα πίνω ἤ ἐσθίω , ἀλλά ἤτοι κοιμάω πρότερος ἤ πάντως γε ἡσυχάζω . οἶδα δέ χρή καί προλέγω ὁ θεραπεύω ὁ πολυσαρκία ὡς εἰμί ὅτε διά κίνησις ἀθρόος ἔοικα εἰμί καί πυρέσσω αὐτός · ὅτι τε μήτε ὁ πυρετός ἀνάρμοστος εἰς ὁ πάρειμι γίγνομαι , ὁ ἰατρός καλός ἅπας πράσσω . εὔδηλος γάρ ὡς ὅταν ἐπί κόπος πυρέσσω καί ὁ οὕτως θεραπεύω , καθίστημι αὐτός ὁ πυρετός , αὖθις ἐπί ὁ αὐτός ἰδέα ὁ ὅλος θεραπεία ἀφικνέομαι . φεύγω δέ ἐπί αὐτός χρή καί ὁ τρόφιμος οἶνος , οἷος περ εἰμί ὁ παχύς · ὁ δέ ὑδατώδης χράω , τουτέστι ὁ λευκός μέν ὁ χροιά , λεπτός δέ κατά ὁ σύστασις , ἤ ὁ θαλασσόω .