galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 9.3
Ἐπεὶ τοίνυν ἐν δυοῖν τούτοιν ἐστι τὸ φυλάττεσθαι τὸν πυρετὸν , τῷ τε μὴ διαπνεῖσθαι πᾶσαν τὴν ἀτμίδα καὶ τῷ συνεκθερμαίνειν τὰ ψαύοντα , τρεῖς ἀνάγκη διαφορὰς ἐν τοῖς συνόχοις γίγνεσθαι πυρετοῖς , ἤτοι διαμένοντος ἴσου τοῦ μεγέθους , ὃ κατὰ τὸν πρῶτον παροξυσμὸν ἔσχεν ἀκμάσας , ἢ προστιθέντος , ἢ ἀφαιροῦντος ἀεί τι σμικρὸν , καὶ ταῦτα ποιοῦντος ἢ ὁμαλῶς , ἢ ἀνωμάλως . ἂν μὲν οὖν ἴσον ᾖ τῷ διαπνεομένῳ τὸ ἀναπτόμενον , οὔτ’ αὔξησιν οὔτε μείωσιν ἕξει τὸ πυρετῶδες θερμὸν , ἀλλ’ οὕτως ἑαυτῷ διαμενεῖ παραπλήσιον ὡς εἰ μήτε προσετίθετο μηδὲν αὐτῷ μήτ’ ἀφῃρεῖτο . διαφέρει γὰρ οὐδὲν εἴς γε τὴν τῆς ἰσότητος διαμονὴν ἢ διαφυλάττεσθαι τὴν αὐτὴν οὐσίαν διαπαντὸς , ἢ τῷ ἐκκενουμένῳ τὸ προστιθέμενον ἴσον ὑπάρχειν · εἰ δέ γε θάτερον αὐτῶν ἐπικρατήσειεν , εἰ μὲν τὸ κενούμενον , ἐλαττοῦσθαι τὸν πυρετὸν ἀναγκαῖόν ἐστιν · εἰ δὲ τὸ προστιθέμενον , αὐξάνεσθαι πάντως . εὔδηλον δὲ καὶ ὡς τὸ μᾶλλόν τε καὶ τὸ ἧττον ἕτερον ἑτέρου τὸν πυρετὸν αὐξάνεσθαί τε καὶ μειοῦσθαι διὰ τὸ τῆς πλεονεξίας ἄνισον ἀναγκαῖόν ἐστι γίγνεσθαι . ποτὲ μὲν γὰρ πλέονι μέτρῳ , ποτὲ δ’ ἥττονι πλεονεκτούσης ἤτοι τῆς γενέσεως τῶν πυρετῶν ἢ τῆς διαπνοῆς , οὔτε τοῖς αὐξανομένοις ἅπασιν ἴσην τὴν αὔξησιν οὔτε τοῖς μειουμένοις τὴν καθαίρεσιν οἷόν τε γίγνεσθαι · παμπόλλην δ’ εἶναι τὴν ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον διαφοράν . ἓν μὲν δὴ τοῦτο τὸ γένος ἢ εἶδος ἢ ὅ τί περ ἂν ὀνομάζειν ἐθέλῃς ἐστὶ συνόχων πυρετῶν , ἐκ τῆς αὐτῆς ὑπάρχον φύσεως τοῖς ἐφημέροις . ἕτερον δ’ ὅταν ἐν ἅπασι τοῖς ἀγγείοις καὶ μάλιστα τοῖς μεγίστοις ὁμοτίμως οἱ χυμοὶ διασήπωνται . τῶν τοιούτων πυρετῶν οὐδέτερον ἐν ἰσχνῷ καὶ ψυχρῷ σώματι φιλεῖ συνίστασθαι , τὰ πολλὰ δ’ ἐν πολυαίμοις τε καὶ πολυσάρκοις ἡ γένεσις αὐτῶν . αἵ τε γὰρ ἐμφράξεις οὐχ ἱκαναὶ γεννῆσαι πυρετὸν ἄνευ σήψεως , εἰ μὴ τὸ διαπνεόμενον εἴη πολὺ καὶ θερμὸν , ἥ τε σηπεδὼν τῶν χυμῶν εἰς ἁπάσας τὰς μεταξὺ βουβώνων τε καὶ μασχαλῶν φλέβας ὁμοτίμως τε καὶ διὰ ταχέων ἐκταθῆναι κατὰ τὰς ψυχρὰς ἕξεις οὐ δύναται . δεῖται γὰρ ἀεὶ τὰ σηπόμενα θερμά τ’ εἶναι καὶ ὑγρὰ καὶ δυσδιάπνευστα . διὰ τοῦτο οὖν οὔτ’ ἐν ψυχραῖς ἡλικίαις οὔτ’ ἐν κράσεσι σωμάτων ψυχραῖς , εἴτ’ οὖν ἔξ ἀρχῆς εἴτε καὶ νῦν εἴη γεγονότα ψυχρὰ , σύνοχοι γεννῶνται πυρετοὶ , καθάπερ οὐδ’ ἐν ἰσχνοῖς ἢ ἀραιοῖς , ἀλλὰ καὶ τῶν ἡλικιῶν ταῖς θερμαῖς καὶ τῶν φύσεων καὶ τῶν ἐπικτήτων κράσεων ταῖς ὁμοίαις ἐγγίγνονται καὶ μᾶλλον ὅταν εὔσαρκοί τε καὶ πολύαιμοι καὶ πυκνοὶ τὰς ἕξεις οἱ κάμνοντες ὦσιν , ἢ περιττώμασι θερμοῖς πεπληρωμένοι . ταῦτ’ ὄρα τοῖς οὕτω πυρέττουσιν ὁ σφυγμὸς μέγιστός ἐστι , ὁμαλὸς καὶ σφοδρός · καὶ τὴν σύστασιν τῆς ἀρτηρίας οὔτε σκληροτέραν οὔτε μαλακωτέραν τοῦ κατὰ φύσιν ἔχων , τάχους δ’ εἰς τοσοῦτον ἥκει καὶ πυκνότητος εἰς ὅσον ἂν ὁ πυρετὸς αὐτὸς ἥκοι μεγέθους . κοινὰ μὲν οὖν ἀμφοῖν ταῦτα · πρόσεστι δ’ ἐξαίρετα θατέρῳ σημεῖα τὰ τῆς σήψεως , ἐν οὔροις τε καὶ σφυγμοῖς καὶ τῷ τῆς θερμασίας ἀηδεῖ .
Lemmas: ἐπεί τοίνυν ἐν δύο οὗτος εἰμί ὁ φυλάσσω ὁ πυρετός , ὁ τε μή διαπνέω πᾶς ὁ ἀτμίς καί ὁ συνεκθερμαίνω ὁ ψαύω , τρεῖς ἀνάγκη διαφορά ἐν ὁ συνοχος γίγνομαι πυρετός , ἤτοι διαμένω ἴσος ὁ μέγεθος , ὅς κατά ὁ πρῶτος παροξυσμός ἔχω ἀκμάζω , ἤ προστίθημι , ἤ ἀφαιρέω ἀεί τις μικρός , καί οὗτος ποιέω ἤ ὁμαλής , ἤ ἀνώμαλος . ἐάν μέν οὖν ἴσος εἰμί ὁ διαπνέω ὁ ἀνάπτω , οὔτε αὔξησις οὔτε μείωσις ἔχω ὁ πυρετώδης θερμός , ἀλλά οὕτως ἑαυτοῦ διαμένω παραπλήσιος ὡς εἰ μήτε προστίθημι μηδείς αὐτός μήτε ἀφαιρέω . διαφέρω γάρ οὐδείς εἰς γε ὁ ὁ ἰσότης διαμονή ἤ διαφυλάσσω ὁ αὐτός οὐσία διαπαντός , ἤ ὁ ἐκκενόω ὁ προστίθημι ἴσος ὑπάρχω · εἰ δέ γε ἕτερος αὐτός ἐπικρατέω , εἰ μέν ὁ κενόω , ἐλασσόω ὁ πυρετός ἀναγκαῖος εἰμί · εἰ δέ ὁ προστίθημι , αὐξάνω πάντως . εὔδηλος δέ καί ὡς ὁ μάλα τε καί ὁ ἥσσων ἕτερος ἕτερος ὁ πυρετός αὐξάνω τε καί μειόω διά ὁ ὁ πλεονεξία ἄνισος ἀναγκαῖος εἰμί γίγνομαι . ποτέ μέν γάρ πολύς μέτρον , ποτέ δέ ἥσσων πλεονεκτέω ἤτοι ὁ γένεσις ὁ πυρετός ἤ ὁ διαπνοή , οὔτε ὁ αὐξάνω ἅπας ἴσος ὁ αὔξησις οὔτε ὁ μειόω ὁ καθαίρεσις οἷος τε γίγνομαι · πάμπολυς δέ εἰμί ὁ ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων διαφορά . εἷς μέν δή οὗτος ὁ γένος ἤ εἶδος ἤ ὅς τις περ ἄν ὀνομάζω ἐθέλω εἰμί συνοχος πυρετός , ἐκ ὁ αὐτός ὑπάρχω φύσις ὁ ἐφήμερος . ἕτερος δέ ὅταν ἐν ἅπας ὁ ἀγγεῖον καί μάλα ὁ μέγας ὁμότιμος ὁ χυμός διασήπομαι . ὁ τοιοῦτος πυρετός οὐδέτερος ἐν ἰσχνός καί ψυχρός σῶμα φιλέω συνίστημι , ὁ πολύς δέ ἐν πολύαιμος τε καί πολύσαρκος ὁ γένεσις αὐτός . ὁ τε γάρ ἔμφραξις οὐ ἱκανός γεννάω πυρετός ἄνευ σῆψις , εἰ μή ὁ διαπονέω εἰμί πολύς καί θερμός , ὁ τε σηπεδών ὁ χυμός εἰς ἅπας ὁ μεταξύ βουβών τε καί μασχάλη φλέψ ὁμότιμος τε καί διά ταχύς ἐκτείνω κατά ὁ ψυχρός ἕξις οὐ δύναμαι . δέω γάρ ἀεί ὁ σήπω θερμός τε εἰμί καί ὑγρός καί δυσδιάπνευστος . διά οὗτος οὖν οὔτε ἐν ψυχρός ἡλικία οὔτε ἐν κρᾶσις σῶμα ψυχρός , εἴτε οὖν ἐκ ἀρχή εἴτε καί νῦν εἰμί γίγνομαι ψυχρός , συνοχος γεννάω πυρετός , καθά οὐδέ ἐν ἰσχνός ἤ ἀραιός , ἀλλά καί ὁ ἡλικία ὁ θερμός καί ὁ φύσις καί ὁ ἐπίκτητος κρᾶσις ὁ ὅμοιος ἐγγίγνομαι καί μάλα ὅταν εὔσαρκος τε καί πολύαιμος καί πυκνός ὁ ἕξις ὁ κάμνω εἰμί , ἤ περίσσωμα θερμός πληρόω . οὗτος ὄρος ὁ οὕτως πυρέσσω ὁ σφυγμός μέγας εἰμί , ὁμαλός καί σφοδρός · καί ὁ σύστασις ὁ ἀρτηρία οὔτε σκληρός οὔτε μαλακός ὁ κατά φύσις ἔχω , τάχος δέ εἰς τοσοῦτος ἥκω καί πυκνότης εἰς ὅσος ἄν ὁ πυρετός αὐτός ἥκω μέγεθος . κοινός μέν οὖν ἄμφω οὗτος · πρόσειμι δέ ἐξαιρετός ἕτερος σημεῖον ὁ ὁ σῆψις , ἐν οὖρον τε καί σφυγμός καί ὁ ὁ θερμασία ἀηδής .