galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 1.3
Ἀλλ’ ἴσως ὑπενόησε τοῦτ’ αὐτῷ τιμὴν γενήσεσθαι καὶ μνήμης ἀφορμὴν , εἰ λοιδορησάμενος τοῖς ἀρίστοις ἀνδράσιν ἀναγκάσειεν ἡμᾶς ἀντιλέγειν αὐτῷ . ἀλλ’ οὕτω γε καὶ Ζωΐλος ἔνδοξος τὴν Ὁμήρου μαστίζων εἰκόνα καὶ Σαλμωνεὺς τὸν Δία μιμούμενος καὶ ἄλλο πλῆθος οὐκ ὀλίγον ἐπιτρίπτων ἀνθρώπων , ἢ τοὺς βελτίονας οὐκ αἰδουμένων , ἢ καὶ τοῖς θεοῖς αὐτοῖς λοιδορουμένων . ἀλλ’ οὐκ ἀγαθὴν οὗτοί γε δόξαν ὑπελίποντο σφῶν αὐτῶν , οὐδὲ ζηλοῖ νοῦν ἔχων ἀνὴρ οὐδεὶς οὔτε τὸν Ὁμηρομάστιγα Ζωΐλον οὔτε τὸν παραπλῆγα Σαλμωνέα καίτοι τοῖς μὲν φιλολοιδόροις ζηλωτὸς ὁ Ζωΐλος , τοῖς δ’ ἱεροσύλοις ὅ Σαλμωνεύς . ἀλλὰ τί τοῦτο ; καὶ γὰρ οἱ βαλαντιοτόμοι τὰ τῶν βαλαντιοτόμων ζηλοῦσι καὶ οἱ προδόται τὰ τῶν προδοτῶν , καὶ οὐδείς ἐστιν ἁπλῶς ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἂν σχοίη χορὸν οἰκεῖον ἐν ᾧ στεφθήσεται . καὶ εἴπερ ἔγραψε Θεσσαλὸς ὡς ἐν μαγείροις καὶ βαφεῦσι καὶ ἐριουργοῖς καὶ σκυτοτόμοις καὶ ὑφάνταις τε καὶ κναφεῦσιν ἀγωνιζόμενος , ἀποίσεται τὴν νίκην καὶ καθ’ Ἱπποκράτους καὶ οὐδεὶς ἂν ἡμῶν ἀντεῖπεν ἐπεὶ δὲ πάντας ἀνθρώπους καθίζει δικαστὰς , ἐκ τῶν πάντων δ’ ἐστὶ δήπου καὶ Πλάτων καὶ Ἀριστοτέλης καὶ Θεόφραστος καὶ Χρύσιππος , οὐκ ἂν ἔτι πάσας μόνος ἀποστρέφοιτο τὰς ψήφους , ἀλλ’ ἴσως ἐνέσται δίκην ἐφέσιμον ἀγωνίσασθαί τινι κᾂν γὰρ Ἱπποκράτης καταφρονήσῃ , μικρότερον ἑαυτοῦ νομίσας ἀγωνίσασθαι πρὸς Θεσσαλὸν , ἀλλ’ ἴσως Ἐρασίστρατος οὐ καταφρονήσει , καὶ πολύ γε μᾶλλον Ἡρόφιλος , καὶ τούτων ἔτι μᾶλλον Ἀσκληπιάδης ἄλλοι τε πολλοὶ τῶν νεωτέρων ἰατρῶν ἔχοντές τι , φύσει φιλόνεικον οὐ καταφρονήσουσι τῆς ὕβρεως , ἣν εἰς ἅπαντας ἅμα τοὺς Ἕλληνας ὑβρίζει . Θεσσαλὸς , ἀλλ’ εἰς τὸ μέσον τε προάξουσίν , ἐπιδείξουσί τε τοῖς Ἕλλησιν ἁπάσας αὐτοῦ τὰς βίβλους ἀμαθίας ἐσχάτης μεστὰς , ὃς τοσαῦτά τε καὶ τηλικαῦτα γράψας βιβλία καὶ τοσαύτας ληρήσας ἐπῶν χιλιάδας , ἀπόδειξιν οὐδεμίαν οὐδαμόθι τῶν ἑαυτοῦ συγγραμμάτων ἐπεχείρησεν εἰπεῖν , ἀλλ’ ὡς τύραννος κελεύει δύο μόνα εἶναι τὰ πάντα κατὰ δίαιταν νοσήματα , ῥοῶδες καὶ στεγνὸν , οὐκ εἰδὼς ὅτι διαφοράν τινά νοσημάτων εἴρηκεν , ἐγνωσμένην μὲν καὶ τοῖς ἔμπροσθεν ἰατροῖς ὡς ἐπιδείξομεν , ἀλλ’ οὐδεὶς ἦν οὕτως ἀπαίδευτος , ὡς τὰς διαφορὰς τῶν νοσημάτων αὐτὰ νομίζειν εἶναι τὰ νοσήματα καὶ τῆς θεραπείας τὴν ἔνδειξιν ἐξ ἐκείνων λαμβάνειν ὑπερβὰς τὴν οὐσίαν . ἀλλὰ τοῦτο τὸ σφάλμα τοῦ Θεσσαλοῦ σμικρὸν μὲν ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ , σμικρότατον , ὃ καὶ παιδάριον ἐν ἐλευθέροις μαθήμασι τεθραμμένον εὐθέως γνωρίσειεν · ὅμως δ’ οὖν τοῦτο τὸ σφάλμα τὸ ﻿ σμικρὸν εἰς τοσοῦτον ἐπῆρεν αὐθαδείας αὐτὸν ὥστε νομίζειν εὑρηκέναι τι μέγα καὶ σεμνὸν , ὁμοίως ὡς εἰ καί τις εἰπὼν πᾶν ζῶον ἢ λογικὸν ὑπάρχειν ἢ ἄλογον , ἄλλο τι νομίζει καὶ μὴ διαφορὰς εἰρηκέναι ζώων , ὡσαύτως οὖν τούτῳ κᾀκείνου ῥηθέντος , ἅπαν ζῶον ἢ θνητόν ἐστιν ἢ ἀθάνατον · ἡ γὰρ ἔν ἑκάστῃ τῶν διαφορῶν ἀντίθεσις ὅλη κατὰ πάντων λέγεται τῶν εἰδῶν ἅπαν οὖν ζῶον ἢ ἄγριόν ἐστιν ἢ ἥμερον · ἅπαν οὖν ζῶον ἢ ὑπόπουν ἐστὶν ἢ ἄπουν · ἅπαν οὖν ζῶον ἢ κερασφόρον ἐστὶν ἢ ἄκερον · καὶ οὐδέν γε τιμιωτέραν ἑτέρας ἑτέραν ἀντίθεσιν ἐν ταῖς διαφοραῖς ἔστιν εὑρεῖν , οὐδὲ μᾶλλον ὑπάρχουσαν ἅπασι τοῖς κατὰ μέρος . ἀλλ’ οὐ χρὴ περὶ ζώων ἐρωτηθέντας ὁπόσα τὰ πάντα ἐστὶ ἀποκρίνασθαι μίαν ἀντίθεσιν διαφορῶν · οὕτω μὲν γὰρ ἔσται δύο τὰ πάντα , καὶ οὐδὲν μᾶλλον ἢ λογικὸν καὶ ἄλογον , ἢ θνητὸν καὶ ἀθάνατον , ἢ ἄγριον καὶ ἥμερον , ἢ τῶν ἄλλων τις ἀντιθέσεων . εἰ δὲ τὰς διαφορὰς ἐάσας τις , ὡς οὖν ἐστι δίκαιον , ἵππον ἀποκρίναιτο καὶ βοῦν καὶ κύνα καὶ ἄνθρωπον , ἀετόν τε καὶ μέλιτταν καὶ μύρμηκα καὶ λέοντα καὶ πρόβατον , ἅπαντά τε τἄλλα κατ’ εἶδος ἐπέλθοι ζῶα , δῆλον ὡς οὗτος ὀρθῶς ἀποκεκριμένος ἐστὶ τῷ πυθομένῳ ὁπόσα τὰ πάντ’ ἐστὶ ζῶα · κᾂν εἰ πολλὰ μὲν διέλθοι τῷ λόγῳ ζῶα , πάντα δ’ ἐξαριθμήσασθαι μὴ δυνατὸν εἶναι λέγοι , καὶ οὕτως ἂν εἴη δεόντως ἀποκεκριμένος . ὁμοίας οὖν οὔσης τῆς ζητήσεως ἐπὶ τοῦ τῶν νοσημάτων ἀριθμοῦ παρὰ πᾶσι τοῖς παλαιοῖς ἰατροῖς , καὶ τῶν μὲν εἰπόντων ἑπτὰ τὰ πάνθ’ ὑπάρχειν αὐτὰ , τῶν δ’ ἐλάττω τούτων ἢ πλείω , πάντων δ’ οὖν εἰς τὰ κατὰ τὴν οὐσίαν εἴδη βλεπόντων , οὐκ εἰς τὰ κατὰ τὴν διαφοράν · οὐδεὶς γὰρ ἦν οὕτως ἀπαίδευτος οὐδ’ ἀμαθὴς λογικῆς θεωρίας ὡς διαφορὰν εἰδῶν εἰπεῖν ἀντ’ οὐσίας · ὁ δ’ ἐκ τῆς γυναικωνίτιδος ἐκπηδήσας Θεσσαλὸς ἐπιτιμᾷ τηλικούτοις ἀνδράσιν , οὐ γένος ἔχων εἰπεῖν , οὐκ ἀνατροφὴν , οὐ παιδείαν οἵαν ἐκείνων ἕκαστος , ὁ μὲν Ἀριστοτέλους , ὁ δὲ Πλάτωνος , ὁ δὲ Θεοφράστου γενόμενος ὁμιλητὴς , ἤ τινος ἄλλου τῶν ἐν τῇ λογικῇ θεωρίᾳ γεγυμνασμένων ἀνδρῶν . ὡς οὖν εἴτις ἐρωτηθεὶς ὁπόσα τῆς φωνῆς τὰ πάντ’ ἐστὶ στοιχεῖα , δύο φήσειεν ὑπάρχειν , ἤτοι γὰρ φωνῆεν εἶναι φήσει πάντως ἢ σύμφωνον ὅπερ ἂν εἴη στοχεῖον φωνῆς , ἀληθὲς μὲν εἴρηκεν , οὐ μὴν πρός γε τὴν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον ὅστις ἂν ὁπόσα τὰ πάντ’ ἐστὶ νοσήματα διελέσθαι βουληθεὶς ὑπερβῇ μὲν εἶδός τι λέγειν νοσήματος , οἷον ἤτοι φλεγμονὴν , ἢ σκίῤῥον , ἢ οἴδημα , διαφορὰς δ’ εἴπῃ μόνας , εἴτ’ οὖν στεγνὸν καὶ ῥοῶδες , εἴτ’ ἀραιὸν καὶ πυκνὸν , εἴτε σκληρὸν καὶ μαλακὸν , εἴτε συντεταμένον καὶ κεχαλασμένον , ἀληθὲς μὲν εἴρηκεν , οὐ μὴν πρός γε τὴν ἐρώτησιν ἀπεκρίνατο . πρῶτον μὲν γὰρ οὐδὲ πᾶσα διαφορὰ προστιθεμένη τῷ γένει συντελεῖ τι πρὸς τὴν τοῦ εἴδους γένεσιν , ἀλλ’ ἥτις ἂν ἐκ τῆς τοῦ γένους οἰκείας ᾖ διαιρέσεως · αὗται γάρ εἰσιν εἰδοποιοὶ μόναι τῶν διαφορῶν , αἱ δ’ ἄλλαι πᾶσαι περιτταί . ζώου μὲν γὰρ οἰκεῖαι διαφοραὶ τὸ θνητὸν καὶ ἀθάνατον , ἄλογόν τε καὶ λογικὸν , ἥμερόν τε καὶ ἄγριον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα · μαλακὸν δὲ καὶ σκληρὸν , καὶ βαρὺ καὶ κοῦφον , καὶ ἀραιὸν καὶ πυκνὸν , καὶ μέγα καὶ μικρὸν , οὐ ζώου , ἀλλ’ οὐσίας εἰσὶ διαφοραί . καὶ τοίνυν εἰ μὲν προστεθείη τῷ ζώῳ τὸ μαλακὸν καὶ τὸ σκληρὸν , ἢ τὸ πυκνὸν ἢ τὸ ἀραιὸν , ἢ τὸ μικρὸν ἢ τὸ μέγα , πλεῖον οὐδὲν εἰς εἴδους γένεσιν συντελέσει · εἰ δ’ ἤτοι λογικὸν καὶ ἀθάνατον , ἢ λογικὸν καὶ θνητὸν , εἴη ἂν τὸ μὲν εἴδει θεὸς , τὸ δὲ ἄνθρωπος · οὕτω δὲ κᾂν εἰ προσθείης τῷ λογικῷ ζώῳ διττὰς οἰκείας διαφορὰς , τὸ πεζὸν καὶ τὸ δίπουν , εἶδος ἐργάσῃ τι καὶ οὕτως , τὸν ἄνθρωπον · ὅθεν ἀδύνατόν ἐστιν οὐδενὸς τῶν ὄντων εἰδοποιοὺς εὑρεῖν διαφορὰς ἄνευ τοῦ τὸν ὁρισμὸν , ἢ τὸν λόγον τῆς οὐσίας ἀκριβῶς αὐτοῦ περιγράψασθαι . δεύτερον δ’ ἐπὶ τούτου σφάλμα τοῖς ἀγυμνάστοις περὶ λόγον , ἐπειδὰν ἐξευρήσουσι μίαν τινὰ διαφορᾶς ἀντίθεσιν , εἶδός τι τοῦ προβεβλημένου γένους ὑπολαμβάνειν εὑρηκέναι , ὥσπερ ὀλίγον ἔμπροσθεν ὑπὲρ τῶν τῆς φωνῆς στοιχείων ἐλέγετο . φωνῆεν γάρ τις εἰπὼν καὶ σύμφωνον οὔπω τὰ πάντα στοιχεῖα τῆς ἀνθρώπου φωνῆς εἴρηκεν , ἀλλὰ δύο τὰς πρώτας γενικὰς διαφοράς · εἰ δὲ τὰ μὲν φωνήεντα τέμνων αὖθις εἰς μακρὰ καὶ βραχέα καὶ δίχρονα , τὰ σύμφωνα δ’ εἰς ἡμίφωνά τε καὶ ἄφωνα , καὶ αὖθις τὰ μὲν μακρὰ διχῇ , καθάπερ οὖν καὶ τὰ βραχέα , τὰ δ’ αὖ δίχρονα τριχῇ καὶ δὴ καὶ τὰ ἄφωνα πρῶτον μὲν εἰς δασέα καὶ ψιλὰ καὶ μέσα , καὶ τούτων ἕκαστον αὖθις τριχῇ , τὰ δ’ ἡμίφωνα πάλιν , εἰ καὶ ταῦτα κατὰ τὴν οἰκείαν τέμνοις τομὴν , ἵνα μὴ μακρολογῶ περιττῶς , οὕτως ἂν ἐξεύροις τὰ τέτταρα καὶ εἴκοσι στοιχεῖα τῆς φωνῆς ᾗ χρώμεθα . τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν αὐτὸ τοῦτο μόνον , ὡς ἔστι τῶν στοιχείων τῆς φωνῆς τὰ μὲν φωνήεντα , τὰ δὲ σύμφωνα , τεχνικὸν οὔπω ποιεῖ τὸν ἀκροατὴν οὐδ’ ἀκριβῶς ἐπιστήμονα συμπάντων τῶν στοιχείων · ἀλλ’ ἐὰν διελόμενος εἰς βραχέα καὶ μακρὰ καὶ δίχρονα , βραχέα μὲν εἶναι φῇ δύο , τό τε ε καὶ τὸ ο , μακρὰ δ’ ὁμοίως δύο , τό τε η καὶ τὸ ω , δίχρονα δὲ τρία , τό τε ἄλφα καὶ τὸ ι καὶ τὸ υ , τεχνικὸν οὕτω ποιήσει τὸν ἀκούσαντα περὶ τῶν φωνηέντων ἁπάντων · ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν συμφώνων κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον . οὕτως οὖν καὶ ὅστις ἐπιχειρεῖ λέγειν ὑπὲρ τοῦ τῶν νοσημάτων ἀριθμοῦ , πόσα τὰ σύμπαντ’ ἐστὶν , οὐ χρὴ τοῦτον ἐν τῇ πρώτῃ καταμεῖναι διαφορᾷ , τέμνοντα δ’ αὐτὴν , ἐπεξιέναι , μέχρι περ ἂν ἐπί τι τῶν ἐσχάτων εἰδῶν ἀφίκηται ﻿ τῶν μηκέτι . τμηθῆναι δυναμένων εἰς ἕτερον εἶδος . ὅτι δ’ οὐ τοῦ τυχόντος ἐστὶ τοῦτο ποιεῖν , ἀλλ’ ἀνθρώπου γεγυμνασμένου μεγάλως ἐν τῇ διαιρετικῇ μεθόδῳ , μαθεῖν ἔνεστι τῷ βουλομένῳ πρῶτον μὲν ἅπαντα ἀναγνόντι κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Φιλήβου Πλάτωνι γεγραμμένα περὶ τῆς τοιαύτης μεθόδου , μετὰ ταῦτα δὲ τόν τε Σοφιστὴν ἀναλεξαμένῳ καὶ τὸν Πολιτικόν · ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτῷ χαλεπώτερον φανεῖται τὸ πρᾶγμα τὸ πρῶτον περὶ μορίων ζώων Ἀριστοτέλους ἀναγνόντι · πειρᾶται μὲν γὰρ ἐν ἐκείνῳ τὰς διαφορὰς ἁπάσας ἐξαριθμήσασθαι τῶν ζώων , ἀπορίας τε παμπόλλας κινήσας , μόγις ὑπόπτως τε καὶ δειλῶς ἀποφαίνεσθαί τι τολμᾷ . εἶτ’ Ἀριστοτέλους τε καὶ Πλάτωνος οὕτω μέγα καὶ χαλεπὸν εἶναι νομιζόντων εἰς τὰς οἰκείας διοφορὰς ἀκριβῶς τὰ γένη τέμνειν καὶ μετ’ αὐτοὺς Θεοφράστου τε καὶ τῶν ἄλλων φιλοσόφων ἐξεργάζεσθαι πειρωμένων τὸν τρόπον , ὡς οὔπω κατωρθωμένον οὐδὲ παρ’ ἐκείνοις , ὁ τολμηρότατος Θεσσαλὸς ἁπλῶς ἀποφηνάμενος ἀξιοῖ πιστεύεσθαι δύο τὰ πάντ’ εἶναι κατὰ δίαιταν νοσήματα τὰ γοῦν ἁπλᾶ καὶ πρῶτα καὶ οἷον στοιχεῖα , τρίτον γὰρ ἐξ αὐτῶν ἄλλο γεννᾶται τῷ λόγῳ σύνθετον , ἐπιπεπλεγμένον ἐξ ἀμφοῖν . ἀλλ’ εἴπερ μεθόδῳ τινὶ ταῦτ’ ἐξεῦρες , ὥσπερ οὖν ἀλαζονεύῃ τί οὐχὶ καὶ ἡμῖν ἔφρασας αὐτὴν , ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον , ἢ κατὰ τοὔνομα τὸ σεμνὸν , ᾧ προσαγορεύεις σαυτὸν , ἀμεθοδώτατε καὶ προπετέστατε , τὴν ἀπόφασιν ἐποιήσω , μηδ’ οὖν μηδὲ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἐφαψάμενος , ἀφ’ ἧς ἀναγκαῖόν . ἐστιν ἄρξασθαι τὸν μέλλοντα καλῶς οὑτινοσοῦν πράγματος ἐξευρήσειν . εἴδη τε καὶ διαφορὰς οἰκείας ; περὶ , παντὸς γὰρ , ὦ παῖ , μία ἀρχὴ ἀρίστη , εἰδέναι περὶ ὅτου ἡ ζήτησις , ἢ πάντα ἁμαρτάνειν ἀνάγκη , Πλάτων πού φησιν , οὐκ εἰς τὸ διαιρεῖν μόνον ὁτιοῦν ἀξιῶν ἡμᾶς ἀπ’ αὐτῆς ἄρχεσθαι τοῦ ζητουμένου τῆς οὐσίας , ἀλλ’ εἰς ἅπαν ἀεὶ χρῆσθαι σκέμμα τῷ τοιούτῳ τρόπῳ τῆς ἀρχῆς . ἐχρῆν μὲν οὖν κᾀνταῦθα τί ποτέ ἐστιν νόσημα καὶ τί σύμπτωμα καὶ τί πάθος ἀκριβῶς εἰπόντα , καὶ διορισάμενον ὅπῃ ταὐτόν . ἐστιν ἕκαστον τῶν εἰρημένων καὶ ὅπῃ μὴ , ταὐτὸν , οὕτως ἤδη πειρᾶσθαι τέμνειν εἰς τὰς οἰκείας διαφορὰς αὐτὰ , καθ’ ἣν ἐδίδαξαν ἡμᾶς οἱ φιλόσοφοι μέθοδον · ἢ εἴπερ ἑτέραν τινὰ βελτίω τῆς παρ’ ἐκείνων γεγραμμένης ἐξεῦρες , αὐτὸ · τοῦτο πρότερον ἀγωνίσασθαι , καὶ δεῖξαι καὶ διδάξαι τοὺς Ἕλληνας ὧς ὁ παρὰ τοῖς ἱστοῖς τραφεὶς ὑπερεβάλετο μὲν Ἀριστοτέλη καὶ Πλάτωνα μεθόδοις λογικαῖς , κατεπάτησε δὲ Θεόφραστόν τε καὶ τοὺς Στωϊκοὺς ἐν διαλεκτικῇ , φανερῶς δ’ ἐξήλεγξε τοὺς ἑταίρους αὐτῶν ἅπαντας , οὐδὲ τίνα ποτ’ ἐστὶ τὰ πρῶτα νοσήματα · γινώσκοντας , τὸν Ἡρόφιλον ἐκεῖνον τὸν διαλεκτικὸν , καὶ τὸν συμφοιτητὴν αὐτοῦ Φιλότιμον , καὶ τὸν διδάσκαλον αὐτοῦ Πραξαγόραν τὸν ἀπὸ Ἀσκληπιοῦ , καὶ σὺν τούτοις τε καὶ πρὸ τούτων Ἐρασίστρατον , Διοκλέα , Μνησίθεον , Λιευχῆ , Φιλιστίωνα , Πλειστόνικον , αὐτὸν Ἱπποκράτην . τὸ δ’ ἁπλῶς ἀποφήνασθαι δύο εἶναι τὰ πάντα πάθη κατὰ δίαιταν , οὐ μέθοδον , οὐκ ἀπόδειξιν , οὐ πιθανὴν πίστιν , οὐ παραμυθίαν , οὐδ’ . ὅλως οὐδὲν ἄλλο προσθέντα , πλὴν εἰς τοὺς παλαιοὺς βλασφημήσαντα , προστάττοντός ἐστιν ἔργον , οὐ διδάσκοντος . ἔστω , σιωπᾶς , ἐκ ποίας εὗρες αὐτὰ μεθόδου λογικῆς · ἀλλά τοι κᾂν κριτήριόν γέ τι τῶν λόγων τῆς ἀληθείας ἐχρῆν σε παρασχέσθαι . τοῦ μὲν γὰρ εὑρεῖν τὸ ζητούμενον αἱ λογικαὶ μέθοδοι τὴν δύναμιν ἔχουσι , τοῦ δὲ πιστώσασθαι τὰ καλῶς εὑρημένα δύο ἐστὶν . ἅπασιν ἀνθρώποις κριτήρια , λόγος καὶ πεῖρα . πρὸς γοῦν τὸν ἐρωτήσαντα διὰ τί τῷδέ τινι τῷ πυρέττοντι συνεχώρησας ὕδατος πιεῖν ψυχροῦ δύο εἰσὶν ἀποκρίσεις , ἡ μὲν ἑτέρᾳ γένεσίν τε καὶ φύσιν ἐκδιδάσκουσα πυρετοῦ , καὶ περὶ τοῦ τῶν νόσων καιροῦ · διεξιοῦσα , καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὕδατος ψυχροῦ φύσιν ἐξηγουμένη , κᾀπειδὰν ταῦτα διεξέλθῃ πείρω μένη διδάσκειν , ὡς τῷ τοιῷδε νοσήματι κατὰ τὸν τοιόνδε καιρὸν εὔλογόν ἐστιν ἴαμα γενέσθαι τὸ ὕδωρ τὸ ψυχρόν ἡ . δ’ ἑτέρα τῶν ἀποκρίσεων οὐδενὸς τούτων τῆς . φύσεως ἐφαψαμένη καταφεύγει πρὸς τὴν πεῖραν , ἐν τοιῷδε νοσήματι καὶ καιρῷ τὸ ψυχρὸν ὕδωρ ἑωρᾶσθαι φάσκουσα πολλάκις ὠφελεῖν . ἐχρῆν οὖν , οἶμαι , καὶ τὸν Θεσσαλὸν ἤτοι πεῖραν . ἢ λόγον ἐφ’ . οἷς ἀποφαίνεται κριτήριον ἐπάγειν , οὐχ ὡς τύραννον ἡμῖν ἐπιτάττειν , ἀξιοῦντα πιστεύεσθαι χωρὶς ἀποδείξεως . καὶ τίνα ; φασὶν ἀκούειν ἀπόδειξιν ἀξιοῖς ; οὕτω γὰρ ἀντερωτῶσιν ἡμᾶς οἱ ἀπ’ αὐτοῦ · καὶ δικαίως γε τοῦτο ποιοῦσιν , οὐδ’ εἰς ἔννοιάν ποτε παρελθόντες ἀποδείξεως , ὡς ἂν οὔτε γεωμετρίας οὔτ’ ἀριθμητικῆς οὔτε διαλεκτικῆς οὔτε ἀναλυτικῆς οὐθ’ ὅλως λογικῆς τινος ἁψάμενοι θεωρίας . ἀποκριτέον οὖν αὐτοῖς , ὡς ὀψὲ πάνυ μανθάνειν ἐφίεσθε τί ποτ’ ἐστὶν ἀπόδειξις ; καὶ ὡς οὐκ ἐνδέχεται χρόνῳ βραχεῖ λεπτῆς γνώμης δεομένῃ παρακαλουθῆσαι θεωρίᾳ μήτ’ ἠσκημένους ἀκούειν ἀκριβῶν λόγων ἐν διαστροφῇ τε πολυχρονίῳ γεγονότας . ἐκείνους μὲν οὖν ἀποπέμψωμεν , ὡς μηδὲ συνιέναι δυναμένους ἀληθῶν μαθημάτων , μήτιγε δὴ μαθεῖν ἢ κρῖναι καλῶς .
Lemmas: ἀλλά ἴσως ὑπονοέω οὗτος αὐτός τιμή γίγνομαι καί μνήμη ἀφορμή , εἰ λοιδορέω ὁ ἀγαθός ἀνήρ ἀναγκάζω ἐγώ ἀντιλέγω αὐτός . ἀλλά οὕτως γε καί Ζωΐλος ἔνδοξος ὁ Ὅμηρος μαστίζω εἰκών καί Σαλμωνεύς ὁ Ζεύς μιμέομαι καί ἄλλος πλῆθος οὐ ὀλίγος ἐπίτριπτος ἄνθρωπος , ἤ ὁ ἀγαθός οὐ αἰδέομαι , ἤ καί ὁ θεός αὐτός λοιδορέω . ἀλλά οὐ ἀγαθός οὗτος γε δόξα ὑπολείπω σφεῖς αὐτός , οὐδέ ζηλόω νόος ἔχω ἀνήρ οὐδείς οὔτε ὁ Ὁμηρομάστιξ Ζωΐλος οὔτε ὁ παραπλήξ Σαλμωνεύς καίτοι ὁ μέν φιλολοίδορος ζηλωτός ὁ Ζωΐλος , ὁ δέ ἱερόσυλος ὁ Σαλμωνεύς . ἀλλά τίς οὗτος ; καί γάρ ὁ βαλαντιοτόμος ὁ ὁ βαλαντιοτόμος ζηλόω καί ὁ προδότης ὁ ὁ προδότης , καί οὐδείς εἰμί ἁπλῶς ἄνθρωπος ὅς οὐ ἄν ἔχω χορός οἰκεῖος ἐν ὅς στέφω . καί εἴπερ γράφω Θεσσαλός ὡς ἐν μάγειρος καί βαφεύς καί ἐριουργός καί σκυτότομος καί ὑφάντης τε καί κναφεύς ἀγωνίζομαι , ἀποφέρω ὁ νίκη καί κατά Ἱπποκράτης καί οὐδείς ἄν ἐγώ ἀντιλέγω ἐπεί δέ πᾶς ἄνθρωπος καθίζω δικαστής , ἐκ ὁ πᾶς δέ εἰμί δήπου καί Πλάτων καί Ἀριστοτέλης καί Θεόφραστος καί Χρύσιππος , οὐ ἄν ἔτι πᾶς μόνος ἀποστρέφω ὁ ψῆφος , ἀλλά ἴσως ἔνειμι δίκη ἐφέσιμος ἀγωνίζομαι τις ἔͅν γάρ Ἱπποκράτης καταφρονέω , μικρός ἑαυτοῦ νομίζω ἀγωνίζομαι πρός Θεσσαλός , ἀλλά ἴσως Ἐρασίστρατος οὐ καταφρονέω , καί πολύς γε μάλα Ἡρόφιλος , καί οὗτος ἔτι μάλα Ἀσκληπιάδης ἄλλος τε πολύς ὁ νέος ἰατρός ἔχω τις , φύσις φιλόνικος οὐ καταφρονέω ὁ ὕβρις , ὅς εἰς ἅπας ἅμα ὁ Ἕλλην ὑβρίζω . Θεσσαλός , ἀλλά εἰς ὁ μέσος τε προάγω , ἐπιδείκνυμι τε ὁ Ἕλλην ἅπας αὐτός ὁ βίβλος ἀμαθία ἔσχατος μεστός , ὅς τοσοῦτος τε καί τηλικοῦτος γράφω βιβλίον καί τοσοῦτος ληρέω ἔπος χιλιάς , ἀπόδειξις οὐδείς οὐδαμόθι ὁ ἑαυτοῦ σύγγραμμα ἐπιχειρέω λέγω , ἀλλά ὡς τύραννος κελεύω δύο μόνος εἰμί ὁ πᾶς κατά δίαιτα νόσημα , ῥοώδης καί στεγνός , οὐ οἶδα ὅτι διαφορά τις νόσημα λέγω , γιγνώσκω μέν καί ὁ ἔμπροσθεν ἰατρός ὡς ἐπιδείκνυμι , ἀλλά οὐδείς εἰμί οὕτως ἀπαίδευτος , ὡς ὁ διαφορά ὁ νόσημα αὐτός νομίζω εἰμί ὁ νόσημα καί ὁ θεραπεία ὁ ἔνδειξις ἐκ ἐκεῖνος λαμβάνω ὑπερβαίνω ὁ οὐσία . ἀλλά οὗτος ὁ σφάλμα ὁ Θεσσαλός μικρός μέν ὦ Ζεύς καί θεός , μικρός , ὅς καί παιδάριον ἐν ἐλεύθερος μάθημα τρέφω εὐθύς γνωρίζω · ὅμως δέ οὖν οὗτος ὁ σφάλμα ὁ ﻿ μικρός εἰς τοσοῦτος ἐπαίρω αὐθάδεια αὐτός ὥστε νομίζω εὑρίσκω τις μέγας καί σεμνός , ὅμοιος ὡς εἰ καί τις λέγω πᾶς ζῷον ἤ λογικός ὑπάρχω ἤ ἄλογος , ἄλλος τις νομίζω καί μή διαφορά λέγω ζῷον , ὡσαύτως οὖν οὗτος ἐͅκείνου λέγω , ἅπας ζῷον ἤ θνητός εἰμί ἤ ἀθάνατος · ὁ γάρ ἐν ἕκαστος ὁ διαφορά ἀντίθεσις ὅλος κατά πᾶς λέγω ὁ εἶδος ἅπας οὖν ζῷον ἤ ἄγριος εἰμί ἤ ἥμερος · ἅπας οὖν ζῷον ἤ ὑπόπους εἰμί ἤ ἄπους · ἅπας οὖν ζῷον ἤ κερασφόρος εἰμί ἤ ἄκερος · καί οὐδείς γε τίμιος ἕτερος ἕτερος ἀντίθεσις ἐν ὁ διαφορά εἰμί εὑρίσκω , οὐδέ μάλα ὑπάρχω ἅπας ὁ κατά μέρος . ἀλλά οὐ χρή περί ζῷον ἐρωτάω ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί ἀποκρίνω εἷς ἀντίθεσις διαφορά · οὕτως μέν γάρ εἰμί δύο ὁ πᾶς , καί οὐδείς μάλα ἤ λογικός καί ἄλογος , ἤ θνητός καί ἀθάνατος , ἤ ἄγριος καί ἥμερος , ἤ ὁ ἄλλος τις ἀντίθεσις . εἰ δέ ὁ διαφορά ἐάω τις , ὡς οὖν εἰμί δίκαιος , ἵππος ἀποκρίνω καί βοῦς καί κύων καί ἄνθρωπος , ἀετός τε καί μέλισσα καί μύρμηξ καί λέων καί πρόβατον , ἅπας τε ἄλλος κατά εἶδος ἐπέρχομαι ζῷον , δῆλος ὡς οὗτος ὀρθός ἀποκρίνω εἰμί ὁ πυνθάνομαι ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί ζῷον · ᾄν εἰ πολύς μέν διέρχομαι ὁ λόγος ζῷον , πᾶς δέ ἐξαριθμέω μή δυνατός εἰμί λέγω , καί οὕτως ἄν εἰμί δεόντως ἀποκρίνω . ὅμοιος οὖν εἰμί ὁ ζήτησις ἐπί ὁ ὁ νόσημα ἀριθμός παρά πᾶς ὁ παλαιός ἰατρός , καί ὁ μέν λέγω ἑπτά ὁ πᾶς ὑπάρχω αὐτός , ὁ δέ ἐλαχύς οὗτος ἤ πολύς , πᾶς δέ οὖν εἰς ὁ κατά ὁ οὐσία εἶδος βλέπω , οὐ εἰς ὁ κατά ὁ διαφορά · οὐδείς γάρ εἰμί οὕτως ἀπαίδευτος οὐδέ ἀμαθής λογικός θεωρία ὡς διαφορά εἶδος λέγω ἀντί οὐσία · ὁ δέ ἐκ ὁ γυναικωνῖτις ἐκπηδάω Θεσσαλός ἐπιτιμάω τηλικοῦτος ἀνήρ , οὐ γένος ἔχω λέγω , οὐ ἀνατροφή , οὐ παιδεία οἷος ἐκεῖνος ἕκαστος , ὁ μέν Ἀριστοτέλης , ὁ δέ Πλάτων , ὁ δέ Θεόφραστος γίγνομαι ὁμιλητής , ἤ τις ἄλλος ὁ ἐν ὁ λογικός θεωρία γυμνάζω ἀνήρ . ὡς οὖν ἕτιςς ἐρωτάω ὁπόσος ὁ φωνή ὁ πᾶς εἰμί στοιχεῖον , δύο φημί ὑπάρχω , ἤτοι γάρ φωνήεις εἰμί φημί πάντως ἤ σύμφωνος ὅς ἄν εἰμί στοχεῖον φωνή , ἀληθής μέν λέγω , οὐ μήν πρός γε ὁ ἐρώτησις ἀποκρίνω , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος ὅστις ἄν ὁπόσος ὁ πᾶς εἰμί νόσημα διαιρέω βούλομαι ὑπερβαίνω μέν εἶδος τις λέγω νόσημα , οἷος ἤτοι φλεγμονή , ἤ σκίρρος , ἤ οἴδημα , διαφορά δέ λέγω μόνος , εἴτε οὖν στεγνός καί ῥοώδης , εἴτε ἀραιός καί πυκνός , εἴτε σκληρός καί μαλακός , εἴτε συντείνω καί χαλάω , ἀληθής μέν λέγω , οὐ μήν πρός γε ὁ ἐρώτησις ἀποκρίνω . πρῶτος μέν γάρ οὐδέ πᾶς διαφορά προστίθημι ὁ γένος συντελέω τις πρός ὁ ὁ εἶδος γένεσις , ἀλλά ὅστις ἄν ἐκ ὁ ὁ γένος οἰκεῖος εἰμί διαίρεσις · οὗτος γάρ εἰμί εἰδοποιός μόνος ὁ διαφορά , ὁ δέ ἄλλος πᾶς περισσός . ζῷον μέν γάρ οἰκεῖος διαφορά ὁ θνητός καί ἀθάνατος , ἄλογος τε καί λογικός , ἥμερος τε καί ἄγριος , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος · μαλακός δέ καί σκληρός , καί βαρύς καί κοῦφος , καί ἀραιός καί πυκνός , καί μέγας καί μικρός , οὐ ζῷον , ἀλλά οὐσία εἰμί διαφορά . καί τοίνυν εἰ μέν προστίθημι ὁ ζῷον ὁ μαλακός καί ὁ σκληρός , ἤ ὁ πυκνός ἤ ὁ ἀραιός , ἤ ὁ μικρός ἤ ὁ μέγας , πολύς οὐδείς εἰς εἶδος γένεσις συντελέω · εἰ δέ ἤτοι λογικός καί ἀθάνατος , ἤ λογικός καί θνητός , εἰμί ἄν ὁ μέν εἶδος θεός , ὁ δέ ἄνθρωπος · οὕτως δέ ᾄν εἰ προστίθημι ὁ λογικός ζῷον δισσός οἰκεῖος διαφορά , ὁ πεζός καί ὁ δίπους , εἶδος ἐργάζομαι τις καί οὕτως , ὁ ἄνθρωπος · ὅθεν ἀδύνατος εἰμί οὐδείς ὁ εἰμί εἰδοποιός εὑρίσκω διαφορά ἄνευ ὁ ὁ ὁρισμός , ἤ ὁ λόγος ὁ οὐσία ἀκριβής αὐτός περιγράφω . δεύτερος δέ ἐπί οὗτος σφάλμα ὁ ἀγύμναστος περί λόγος , ἐπειδάν ἐξευρίσκω εἷς τις διαφορά ἀντίθεσις , εἶδος τις ὁ προβάλλω γένος ὑπολαμβάνω εὑρίσκω , ὥσπερ ὀλίγος ἔμπροσθεν ὑπέρ ὁ ὁ φωνή στοιχεῖον λέγω . φωνήεις γάρ τις λέγω καί σύμφωνος οὔπω ὁ πᾶς στοιχεῖον ὁ ἄνθρωπος φωνή λέγω , ἀλλά δύο ὁ πρῶτος γενικός διαφορά · εἰ δέ ὁ μέν φωνήεις τέμνω αὖθις εἰς μακρός καί βραχύς καί δίχρονος , ὁ σύμφωνος δέ εἰς ἡμίφωνος τε καί ἄφωνος , καί αὖθις ὁ μέν μακρός διχή , καθά οὖν καί ὁ βραχύς , ὁ δέ αὖ δίχρονος τριχῆ καί δή καί ὁ ἄφωνος πρῶτος μέν εἰς δασύς καί ψιλός καί μέσος , καί οὗτος ἕκαστος αὖθις τριχῆ , ὁ δέ ἡμίφωνος πάλιν , εἰ καί οὗτος κατά ὁ οἰκεῖος τέμνω τομή , ἵνα μή μακρολογέω περισσός , οὕτως ἄν ἐξευρίσκω ὁ τέσσαρες καί εἴκοσι στοιχεῖον ὁ φωνή ὅς χράω . ὁ μέν γάρ λέγω αὐτός οὗτος μόνος , ὡς εἰμί ὁ στοιχεῖον ὁ φωνή ὁ μέν φωνήεις , ὁ δέ σύμφωνος , τεχνικός οὔπω ποιέω ὁ ἀκροατής οὐδέ ἀκριβής ἐπιστήμων σύμπας ὁ στοιχεῖον · ἀλλά ἐάν διαιρέω εἰς βραχύς καί μακρός καί δίχρονος , βραχύς μέν εἰμί φημί δύο , ὁ τε ε καί ὁ ο̅ , μακρός δέ ὅμοιος δύο , ὁ τε η̅ καί ὁ ω̅ , δίχρονος δέ τρεῖς , ὁ τε ἄλφα καί ὁ ι̅ καί ὁ υ̅ , τεχνικός οὕτως ποιέω ὁ ἀκούω περί ὁ φωνήεις ἅπας · ὡσαύτως δέ καί περί ὁ σύμφωνος κατά ὁ αὐτός τρόπος . οὕτως οὖν καί ὅστις ἐπιχειρέω λέγω ὑπέρ ὁ ὁ νόσημα ἀριθμός , πόσος ὁ σύμπας εἰμί , οὐ χρή οὗτος ἐν ὁ πρῶτος καταμένω διαφορά , τέμνω δέ αὐτός , ἐπεξέρχομαι , μέχρι περ ἄν ἐπί τις ὁ ἔσχατος εἶδος ἀφικνέομαι ﻿ ὁ μηκέτι . τέμνω δύναμαι εἰς ἕτερος εἶδος . ὅτι δέ οὐ ὁ τυγχάνω εἰμί οὗτος ποιέω , ἀλλά ἄνθρωπος γυμνάζω μέγας ἐν ὁ διαιρετικός μέθοδος , μανθάνω ἔνειμι ὁ βούλομαι πρῶτος μέν ἅπας ἀναγιγνώσκω κατά ὁ ἀρχή ὁ Φίληβος Πλάτων γράφω περί ὁ τοιοῦτος μέθοδος , μετά οὗτος δέ ὁ τε Σοφιστής ἀναλέγω καί ὁ Πολιτικός · ἔτι δέ μάλα αὐτός χαλεπός φαίνω ὁ πρᾶγμα ὁ πρῶτος περί μόριον ζῷον Ἀριστοτέλης ἀναγιγνώσκω · πειράω μέν γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ διαφορά ἅπας ἐξαριθμέω ὁ ζῷον , ἀπορία τε πάμπολυς κινέω , μόγις ὕποπτος τε καί δειλός ἀποφαίνω τις τολμάω . εἶτα Ἀριστοτέλης τε καί Πλάτων οὕτως μέγας καί χαλεπός εἰμί νομίζω εἰς ὁ οἰκεῖος διοφοραί ἀκριβής ὁ γένος τέμνω καί μετά αὐτός Θεόφραστος τε καί ὁ ἄλλος φιλόσοφος ἐξεργάζομαι πειράω ὁ τρόπος , ὡς οὔπω κατορθόω οὐδέ παρά ἐκεῖνος , ὁ τολμηρός Θεσσαλός ἁπλῶς ἀποφαίνω ἀξιόω πιστεύω δύο ὁ πᾶς εἰμί κατά δίαιτα νόσημα ὁ γοῦν ἁπλόος καί πρῶτος καί οἷος στοιχεῖον , τρίτος γάρ ἐκ αὐτός ἄλλος γεννάω ὁ λόγος σύνθετος , ἐπιπλέκω ἐκ ἄμφω . ἀλλά εἴπερ μέθοδος τις οὗτος ἐξευρίσκω , ὥσπερ οὖν ἀλαζονεύομαι τίς οὐ καί ἐγώ φράζω αὐτός , ἀλλά πᾶς ἐναντίος , ἤ κατά ὄνομα ὁ σεμνός , ὅς προσαγορεύω σεαυτοῦ , ἀμέθοδος καί προπετής , ὁ ἀπόφασις ποιέω , μηδέ οὖν μηδέ ὁ ἀρχή αὐτός ἐφάπτω , ἀπό ὅς ἀναγκαῖος . εἰμί ἄρχω ὁ μέλλω καλός ὅστις πρᾶγμα ἐξευρίσκω . εἶδος τε καί διαφορά οἰκεῖος ; περί , πᾶς γάρ , ὦ παῖς , εἷς ἀρχή ἀγαθός , οἶδα περί ὅστις ὁ ζήτησις , ἤ πᾶς ἁμαρτάνω ἀνάγκη , Πλάτων που φημί , οὐ εἰς ὁ διαιρέω μόνος ὁστισοῦν ἀξιόω ἐγώ ἀπό αὐτός ἄρχω ὁ ζητέω ὁ οὐσία , ἀλλά εἰς ἅπας ἀεί χράω σκέμμα ὁ τοιοῦτος τρόπος ὁ ἀρχή . χρή μέν οὖν ᾀνταῦθη τίς ποτέ εἰμί νόσημα καί τίς σύμπτωμα καί τίς πάθος ἀκριβής λέγω , καί διορίζω ὅπῃ αὐτός . εἰμί ἕκαστος ὁ λέγω καί ὅπῃ μή , αὐτός , οὕτως ἤδη πειράω τέμνω εἰς ὁ οἰκεῖος διαφορά αὐτός , κατά ὅς διδάσκω ἐγώ ὁ φιλόσοφος μέθοδος · ἤ εἴπερ ἕτερος τις ἀγαθός ὁ παρά ἐκεῖνος γράφω ἐξευρίσκω , αὐτός · οὗτος πρότερος ἀγωνίζομαι , καί δείκνυμι καί διδάσκω ὁ Ἕλλην ὡς ὁ παρά ὁ ἱστός τρέφω ὑπερβάλλω μέν Ἀριστοτέλης καί Πλάτων μέθοδος λογικός , καταπατέω δέ Θεόφραστος τε καί ὁ Στωϊκός ἐν διαλεκτικός , φανερός δέ ἐξελέγχω ὁ ἑταῖρος αὐτός ἅπας , οὐδέ τίς ποτέ εἰμί ὁ πρῶτος νόσημα · γιγνώσκω , ὁ Ἡρόφιλος ἐκεῖνος ὁ διαλεκτικός , καί ὁ συμφοιτητής αὐτός Φιλότιμος , καί ὁ διδάσκαλος αὐτός Πραξαγόρας ὁ ἀπό Ἀσκληπιός , καί σύν οὗτος τε καί πρό οὗτος Ἐρασίστρατος , Διοκλῆς , Μνησίθεος , Λιευχεύς , Φιλιστίων , Πλειστόνικος , αὐτός Ἱπποκράτης . ὁ δέ ἁπλῶς ἀποφαίνω δύο εἰμί ὁ πᾶς πάθος κατά δίαιτα , οὐ μέθοδος , οὐ ἀπόδειξις , οὐ πιθανός πίστις , οὐ παραμυθία , οὐδέ . ὅλος οὐδείς ἄλλος προστίθημι , πλήν εἰς ὁ παλαιός βλασφημέω , προστάσσω εἰμί ἔργον , οὐ διδάσκω . εἰμί , σιωπάω , ἐκ ποῖος εὑρίσκω αὐτός μέθοδος λογικός · ἀλλά τοι ἔͅν κριτήριον γε τις ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια χρή σύ παρέχω . ὁ μέν γάρ εὑρίσκω ὁ ζητέω ὁ λογικός μέθοδος ὁ δύναμις ἔχω , ὁ δέ πιστόω ὁ καλός εὑρίσκω δύο εἰμί . ἅπας ἄνθρωπος κριτήριον , λόγος καί πεῖρα . πρός γοῦν ὁ ἐρωτάω διά τίς ὅδε τις ὁ πυρέσσω συγχωρέω ὕδωρ πίνω ψυχρός δύο εἰμί ἀπόκρισις , ὁ μέν ἕτερος γένεσις τε καί φύσις ἐκδιδάσκω πυρετός , καί περί ὁ ὁ νόσος καιρός · διεξέρχομαι , καί κατά ὁ αὐτός τρόπος ὕδωρ ψυχρός φύσις ἐξηγέομαι , ἐͅπειδάν οὗτος διεξέρχομαι πείρω μένος διδάσκω , ὡς ὁ τοιόσδε νόσημα κατά ὁ τοιόσδε καιρός εὔλογος εἰμί ἴαμα γίγνομαι ὁ ὕδωρ ὁ ψυχρός ὁ . δέ ἕτερος ὁ ἀπόκρισις οὐδείς οὗτος ὁ . φύσις ἐφάπτω καταφεύγω πρός ὁ πεῖρα , ἐν τοιόσδε νόσημα καί καιρός ὁ ψυχρός ὕδωρ ὁράω φάσκω πολλάκις ὠφελέω . χρή οὖν , οἴομαι , καί ὁ Θεσσαλός ἤτοι πεῖρα . ἤ λόγος ἐπί . ὅς ἀποφαίνω κριτήριον ἐπάγω , οὐ ὡς τύραννος ἐγώ ἐπιτάσσω , ἀξιόω πιστεύω χωρίς ἀπόδειξις . καί τίς ; φημί ἀκούω ἀπόδειξις ἀξιόω ; οὕτως γάρ ἀντερωτάω ἐγώ ὁ ἀπό αὐτός · καί δίκαιος γε οὗτος ποιέω , οὐδέ εἰς ἔννοια ποτέ παρέρχομαι ἀπόδειξις , ὡς ἄν οὔτε γεωμετρία οὔτε ἀριθμητικός οὔτε διαλεκτικός οὔτε ἀναλυτικός οὐτίς ὅλος λογικός τις ἅπτω θεωρία . ἀποκριτέον οὖν αὐτός , ὡς ὀψέ πάνυ μανθάνω ἐφίημι τίς ποτέ εἰμί ἀπόδειξις ; καί ὡς οὐ ἐνδέχομαι χρόνος βραχύς λεπτός γνώμη δέω παρακαλουθέω θεωρία μήτε ἀσκέω ἀκούω ἀκριβής λόγος ἐν διαστροφή τε πολυχρόνιος γίγνομαι . ἐκεῖνος μέν οὖν ἀποπέμπω , ὡς μηδέ συνίημι δύναμαι ἀληθής μάθημα , μήτιγε δή μανθάνω ἤ κρίνω καλός .