galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 11.8
Ἀρξώμεθα οὖν ἀπὸ τοῦ πρώτου σκοποῦ κατὰ τὴν διαίρεσιν , ὅπερ ἦν ἡ σηπεδὼν τῶν χυμῶν , καὶ σκεψώμεθα τίσιν ἄν τις προσέχων σκοποῖς καὶ τίσιν ἐνδείξεσι χρώμενος ἐξεύροι τὴν θεραπείαν αὐτῆς . ἀρχὴ δ’ εἰς τὴν εὕρεσιν ἡ φύσις ἔσται τοῦ πράγματος ὑπὲρ οὗ σκοπούμεθα · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἐμάθομεν ἐν ταῖς ἀποδεικτικαῖς μεθόδοις . τίς οὖν ἡ φύσις τῆς σηπεδόνος ἐστίν ; ἡ μεταβολὴ τῆς ὅλης τοῦ σώματος σηπομένης οὐσίας ἐπὶ φθορὰν , ὑπὸ τῆς ἔξωθεν θερμασίας . οὐ γὰρ δὴ ὑπό γε τῆς οἰκείας τι φθείρεται , τοὐναντίον δ’ ἅπαν αὐξάνεταί τε καὶ ῥώννυται καὶ ὑγιαίνει καὶ ζῇ τῶν ὄντων ἕκαστον , ὑπὸ τῆς οἰκείας θερμασίας διοικούμενον · ὥσπερ ἀμέλει καὶ αὐτὰ τὰ τῶν ζώων σώματα καίτοι τὸ πλεῖστον τῆς ἑαυτῶν οὐσίας ὑγρὸν καὶ θερμὸν ἔχοντα , διαρκεῖ πάμπολυν ἐτῶν ἀριθμὸν ἄσηπτά τε καὶ ὑγιῆ καὶ ζῶντα φυλαττομένης αὐτῶν , ὡς ἐπιδέδεικται , τῆς οἰκείας θερμασίας , ἐν μὲν τῷ τῆς καρδίας σώματι διὰ τῆς ἀναπνοῆς , ἐν ἅπασι δὲ τοῖς ἄλλοις μέρεσι διά τε τῆς πρὸς τὴν καρδίαν κοινωνίας καὶ δι’ ἑτέρου τινὸς ﻿ εἴδους ἀναπνοῆς , ὃ καθ’ ὅλον τὸ δέρμα γιγνόμενον ὠνόμασται διαπνοή . τῇ δὲ τούτων βλάβῃ συγκακοῦται μὲν τὸ κατὰ φύσιν θερμόν · ὀθνεῖον δέ τι καὶ παρὰ φύσιν ἕτερον ἐγγινόμενον τοῖς σώμασι τοὺς μὲν χυμοὺς πρώτους δι’ ὑγρότητα σήπει τε καὶ διαφθείρει , τῷ χρόνῳ δὲ καὶ τῆς πιμελῆς ἅπτεται καὶ τῆς σαρκός . ὥσπερ οὖν ὅσα τῶν μὴ ζώντων σωμάτων σήπεται , πρῶτον μὲν ἀποφράττουσιν αὐτῶν ὅσον ἤδη σέσηπται , εἶθ’ ἑξῆς τὸ λοιπὸν αἰωρήσαντες ἐν ἀέρι ψυχρῷ διαπνοὰς εὐψυχεῖς μηχανῶνται , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἰασόμεθα τὴν ἐν τοῖς ζώοις σηπεδόνα , τὸ μὲν ἤδη διεφθαρμένον ἐκκενοῦντες ἅπαντι τρόπῳ , τὸ δὲ ὑπόλοιπον αἰωρήσεσι μετρίαις καὶ διαπνοαῖς εὐψυχέσιν εἰς τὴν ἀκριβῆ συμμετρίαν ἐπαναγαγόντες . ἡ μὲν δὴ κένωσις αὐτῶν δι’ οὔρων τε καὶ διαχωρημάτων ἐμέτων τε καὶ ἱδρώτων ἔσται · μετὰ δὲ ταῦτα κινήσεις μετρίας ἅμα τῇ τοῦ περιέχοντος εὐκρασίᾳ προσάξομεν . ὅπως δ’ ἄν τις ἕκαστον τούτων ὀρθῶς μεταχειρίζοιτο , μικρὸν ὕστερον ἐπισκεψόμεθα . νυνὶ δ’ ἐπὶ τὸ δεύτερον ἐκ τῆς διαιρέσεως ἤδη μεταβῶμεν , ὡς ἄν τις κάλλιστα τῆς ποιούσης αἰτίας τὴν σῆψιν ἔτι μενούσης ἐξεύροι τὴν ἴασιν . ἔστι δ’ οὐδ’ ἐνταῦθα χαλεπὸν οὐδὲν ἐξευρεῖν , ὅτι διὰ τῶν ἐναντίων ἀναιρουμένης αὐτῆς . ἐπεὶ τοίνυν ἡ κώλυσις τῆς διαπνοῆς εἰργάζετο τὴν σῆψιν , ἀναιρετέον αὐτήν . ἀλλ’ ἐπεὶ πολυειδῶς ἐγίγνετο καὶ πυκνουμένων τῶν πόρων καὶ πιλουμένων τῶν σωμάτων καὶ διὰ πλῆθος καὶ πάχος καὶ γλισχρότητα τῶν χυμῶν ἐμφραττομένων , ἑκάστην τῶν εἰρημένων διαθέσεων ἰᾶσθαι χρὴ διὰ τῶν ἐναντίων · τὴν μὲν πύκνωσιν τοῖς ἀραιοῦσι , τὴν δὲ πίλησιν τοῖς χέουσι , τὸ δὲ πλῆθος τοῖς κενοῦσι , καὶ τὸ πάχος τοῖς τέμνουσι , καὶ τὴν γλισχρότητα τοῖς ῥύπτουσιν . καὶ εἰ μὲν καθ’ ὅλον εἴη τὸ σῶμα τῶν εἰρημένων ἕκαστον , ὅλῳ τῷ σώματι διὰ τῶν ἐναντίων τιμωροῦντες · καθ’ ἕν δέ τι τῶν μορίων ὑπαρχούσης τῆς σηπεδόνος , ἐν ἐκείνῳ τὰ εἰρημένα μηχανώμεθα . οὐ τῶν αὐτῶν δὲ δηλονότι δεήσεται πάντα κενώσεως φαρμάκων , ὡς ἂν καὶ ταῖς κράσεσι καὶ ταῖς θέσεσι καὶ ταῖς διαπλάσεσι καὶ τῇ συμπάσῃ κατασκευῇ καὶ φύσει διαφέροντα ἀλλήλων .
Lemmas: ἄρχω οὖν ἀπό ὁ πρῶτος σκοπός κατά ὁ διαίρεσις , ὅς εἰμί ὁ σηπεδών ὁ χυμός , καί σκοπέω τίς ἄν τις προσέχω σκοπός καί τίς ἔνδειξις χράω ἐξευρίσκω ὁ θεραπεία αὐτός . ἀρχή δέ εἰς ὁ εὕρεσις ὁ φύσις εἰμί ὁ πρᾶγμα ὑπέρ ὅς σκοπέω · καί γάρ καί οὗτος μανθάνω ἐν ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος . τίς οὖν ὁ φύσις ὁ σηπεδών εἰμί ; ὁ μεταβολή ὁ ὅλος ὁ σῶμα σήπω οὐσία ἐπί φθορά , ὑπό ὁ ἔξωθεν θερμασία . οὐ γάρ δή ὑπό γε ὁ οἰκεῖος τις φθείρω , ἐναντίος δέ ἅπας αὐξάνω τε καί ῥώννυμι καί ὑγιαίνω καί ζάω ὁ εἰμί ἕκαστος , ὑπό ὁ οἰκεῖος θερμασία διοικέω · ὥσπερ ἀμέλει καί αὐτός ὁ ὁ ζῷον σῶμα καίτοι ὁ πολύς ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ὑγρός καί θερμός ἔχω , διαρκέω πάμπολυς ἔτος ἀριθμός ἄσηπτος τε καί ὑγιής καί ζάω φυλάσσω αὐτός , ὡς ἐπιδείκνυμι , ὁ οἰκεῖος θερμασία , ἐν μέν ὁ ὁ καρδία σῶμα διά ὁ ἀναπνοή , ἐν ἅπας δέ ὁ ἄλλος μέρος διά τε ὁ πρός ὁ καρδία κοινωνία καί διά ἕτερος τις ﻿ εἶδος ἀναπνοή , ὅς κατά ὅλος ὁ δέρμα γίγνομαι ὀνομάζω διαπνοή . ὁ δέ οὗτος βλάβη συγκακόω μέν ὁ κατά φύσις θερμός · ὀθνεῖος δέ τις καί παρά φύσις ἕτερος ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα ὁ μέν χυμός πρῶτος διά ὑγρότης σήπω τε καί διαφθείρω , ὁ χρόνος δέ καί ὁ πιμελή ἅπτω καί ὁ σάρξ . ὥσπερ οὖν ὅσος ὁ μή ζάω σῶμα σήπω , πρῶτος μέν ἀποφράσσω αὐτός ὅσος ἤδη σηπ́ͅζω , εἶτα ἑξῆς ὁ λοιπός αἰωρέω ἐν ἀήρ ψυχρός διαπνοή εὐψυχής μηχανάομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἰάομαι ὁ ἐν ὁ ζῷον σηπεδών , ὁ μέν ἤδη διαφθείρω ἐκκενόω ἅπας τρόπος , ὁ δέ ὑπόλοιπος αἰώρησις μέτριος καί διαπνοή εὐψυχής εἰς ὁ ἀκριβής συμμετρία ἐπανάγω . ὁ μέν δή κένωσις αὐτός διά ὅρος τε καί διαχώρημα ἔμετος τε καί ἱδρώς εἰμί · μετά δέ οὗτος κίνησις μέτριος ἅμα ὁ ὁ περιέχω εὐκρασία προσάσσω . ὅπως δέ ἄν τις ἕκαστος οὗτος ὀρθός μεταχειρίζω , μικρός ὕστερον ἐπισκοπέω . νυνί δέ ἐπί ὁ δεύτερος ἐκ ὁ διαίρεσις ἤδη μεταβαίνω , ὡς ἄν τις καλός ὁ ποιέω αἰτία ὁ σῆψις ἔτι μένω ἐξευρίσκω ὁ ἴασις . εἰμί δέ οὐδέ ἐνταῦθα χαλεπός οὐδείς ἐξευρίσκω , ὅτι διά ὁ ἐναντίος ἀναιρέω αὐτός . ἐπεί τοίνυν ὁ κώλυσις ὁ διαπνοή ἐργάζομαι ὁ σῆψις , ἀναιρετέον αὐτός . ἀλλά ἐπεί πολυειδής γίγνομαι καί πυκνόω ὁ πόρος καί πιλέω ὁ σῶμα καί διά πλῆθος καί πάχος καί γλισχρότης ὁ χυμός ἐμφράσσω , ἕκαστος ὁ λέγω διάθεσις ἰάομαι χρή διά ὁ ἐναντίος · ὁ μέν πύκνωσις ὁ ἀραιόω , ὁ δέ πίλησις ὁ χέω , ὁ δέ πλῆθος ὁ κενόω , καί ὁ πάχος ὁ τέμνω , καί ὁ γλισχρότης ὁ ῥύπτω . καί εἰ μέν κατά ὅλος εἰμί ὁ σῶμα ὁ λέγω ἕκαστος , ὅλος ὁ σῶμα διά ὁ ἐναντίος τιμωρέω · κατά εἷς δέ τις ὁ μόριον ὑπάρχω ὁ σηπεδών , ἐν ἐκεῖνος ὁ λέγω μηχανάομαι . οὐ ὁ αὐτός δέ δηλονότι δέω πᾶς κένωσις φάρμακον , ὡς ἄν καί ὁ κρᾶσις καί ὁ θέσις καί ὁ διάπλασις καί ὁ σύμπας κατασκευή καί φύσις διαφέρω ἀλλήλων .