galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 9.5
Ἦν δ’ ἐν τῷ νῦν λόγῳ προκείμενον ὑπὲρ ἐκείνων διελθεῖν τῶν ἰατρῶν ὅσοι στεγνώσεσιν ἕπονται ταῖς δι’ ἔμφραξιν . οὓς , εἰ μὲν ἄνευ σηπεδόνος εἶεν , ἐκ τοῦ τῶν ἐφημέρων ἔφασκον ὑπάρχειν γένους , εἰ δέ τις αὐτοῖς ἢ ἐξ ἀρχῆς εὐθέως ἢ ἐξ ὑστέρου σῆψις ἐπιγίγνοιτο , κατὰ μὲν ἁπάσας τὰς φλέβας καὶ μάλιστα τὰς μεγάλας συνισταμένης αὐτῆς τοὺς συνόχους γεννᾶσθαι πυρετοὺς , ἐν ἑνὶ δὲ μορίῳ τοῦ ζώου τοὺς κατὰ περίοδόν τινα παροξυνομένους . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων αὖθις . ὃ δὲ χρὴ καὶ δὶς οἶμαι καὶ τρὶς καὶ πολλάκις αὖθίς τε καὶ αὖθις εἰπεῖν , εἰ μέλλοιεν οἱ οὕτως νοσοῦντες ὀρθῶς θεραπευθήσεσθαι , τὸ τῆς φλεβοτομίας παραληπτέον ἐστίν . ὅσοις γὰρ ἐπὶ πλήθει χυμῶν δυσδιάπνευστον τὸ σῶμα γενόμενον ἤθροισε τοσαύτην θερμασίαν ὡς ἤδη πυρέττειν , ἀφαιρεῖν αἵματος χρὴ τοσοῦτον ἂν ὅσον ἡ δύναμις φέρει , γινώσκοντας ὡς εἰ μὴ παραληφθείη τὸ βοήθημα τοῦτο , πνιγήσεσθαι τοὺς οὕτω διακειμένους τὴν φύσιν , ἢ συγκόπτεσθαί γε πάντως αὐτοὺς , εἰ μήποθ’ , ὡς εἴρηται , ῥώμη τῆς φύσεως ἢ ἱδρὼς πάμπολυς αὐτοὺς ἢ λάβρος αἱμοῤῥαγία ῥύσηται τοῦ θανάτου . δῆλον μὲν οὖν ἐστὶ , κᾂν ἐγὼ μὴ λέγω , τοῖς γε τὸ περὶ πλήθους γράμμα καλῶς ἀναλεγομένοις , οὐδὲν δ’ ἧττον εἰρήσεται καὶ πρὸς ἡμῶν ὅτι νῦν ὁ λόγος ἐστὶν οὐ περὶ τοῦ πρὸς τὴν δύναμιν πλήθους . οὔτε γὰρ ἐμφράττει τοῦτο τὰ στόματα τῶν ἀγγείων , ὡς κωλύειν τὴν ἀνάψυξιν , οὔτε τείνει τοὺς χιτῶνας αὐτῶν οὔτ’ ἔρευθος οὔτ’ ὄγκον ἐργάζεται , πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον οὐδὲ τὰς τῆς σαρκὸς ἢ τοῦ δέρματος ἐπέχει διαπνοάς . ἀλλὰ περὶ τοῦ μηκέτι δυναμένου χωρεῖσθαι πρὸς τῶν ἀγγείων , ὃ καὶ διὰ τοῦτ’ αὐτὸ ῥηγνύναι τε καὶ ἀναστομοῦν εἴωθεν αὐτὰ καὶ τἄλλα συμπτώματα τὰ νῦν εἰρημένα φέρει τὴν ἔμφραξιν , τὴν τάσιν , τὸν ὄγκον , τὸ ἔρευθος , ὁ σύμπας μοι λόγος ἐπεράνθη τε καὶ νῦν οὐχ ἧττον περανθήσεται . τὸ γάρ τοι πλῆθος τοῦτο χρηστὸν ὂν συναύξεσθαι πέφυκε τῇ ῥώμῃ τῆς δυνάμεως · ὡς εἴ γε βαρύνειέ ποτ’ αὐτὴν , οὔτ’ αὐξηθήσεται τοῦ λοιποῦ καὶ παύσεται χρηστὸν ὑπάρχον . εἰ γὰρ ἅπαξ ἀπολέσειε τὸν ἐκ τῆς φύσεως κόσμον , ἀδύνατον αὐτῷ μὴ σαπῆναι , διότι μηδ’ ἄλλο μηδὲν ὑγρὸν καὶ θερμὸν σῶμα τουτωνὶ τῶν ἐκτὸς ὁρῶμεν ἄσηπτον διαμένον . ταῦτά τοι χρὴ σπεύδειν ἀφαιρεῖν τοῦ αἵματος , ὅπως ἡ τῶν ἀγγείων φύσις ἐκ τοῦ διαπνεῖσθαί τε καὶ ῥιπίζεσθαι τὴν φυσικὴν εὐκρασίαν φυλάττουσα κατὰ τὸν ἐξ ἀρχῆς τρόπον ἐπικρατῇ τῶν χυμῶν · ὡς εἴ γε δύσκρατος γενομένη κάμοι , κίνδυνος αὐτοῖς σαπῆναι . ἡ δυσκρασία δ’ ἐν αὐτῇ γίνεται διὰ τὴν τοῦ πυρετοῦ θέρμην . ἣν ὅταν τις ἀμαθὴς ἰατρὸς αὐξήσῃ τῷ μὴ κενῶσαι τὸ τῆς στεγνώσεως αἴτιον , ἄπορος ἡ λοιπὴ πᾶσα βοήθεια γίγνεται . τοῦ μὲν γὰρ πλήθους κενοῦσθαι δεομένου , τῆς θέρμης δ’ ἐμψύχεσθαι , μάχη καὶ στάσις εἰς ἄλληλα τοῖς ἰωμένοις βοηθήμασι γίγνεται , τῶν μὲν ἐμψυχόντων , εἰ καὶ τὴν εὐκρασίαν ἐκπορίζοιτο τῇ φύσει , κατεχόντων γοῦν τὸ πλῆθος ἐν τῷ σώματι , τῶν δὲ τῇ μανώσει τοῦ δέρματος ἐκκενούντων αὐτὸ θερμαινόντων ἁπάντων , ὥστ’ εἰ μὲν τοῦτο κενοῦν ἐθέλοις , αὐξήσεις τὸν πυρετὸν , εἰ δ’ ἐκεῖνον ἐμψύχειν , καθέξεις τοῦτο . ταύτην τὴν ἀπορίαν τῶν ἰαμάτων οἱ μὴ κενώσαντες εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐργάζονται , πεισθέντες Ἐρασιστράτῳ τῷ μηδὲ τὰς αὐτομάτους αἱμοῤῥαγίας μιμήσασθαι δυνηθέντι . κάλλιστον μὲν οὖν εὐθέως ὡς ἐθεάσω διαπαντὸς ἡμᾶς ποιοῦντας , οὐχ ἡμερῶν ἀριθμῷ ἐπὶ παντὸς πράγματος προσέχειν τὸν νοῦν , ἀλλὰ τῇ ῥώμῃ μόνῃ τῆς δυνάμεως ἐπὶ τῶν τοιούτων πυρετῶν · εἰ γὰρ αὐτὴ διασώζοιτο , μὴ μόνον ἑκταίους ἤ ἑβδομαίους , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς ἑξῆς ἡμέρας φλεβοτομεῖν . εἰ δ’ ἀναγκασθείης ποτὲ θεραπεύειν ἄῤῥωστον , ᾧ μὴ μόνον ἔμπροσθεν παρελείφθη τὸ τῆς φλεβοτομίας βοήθημα , ἄλλα καὶ νῦν ἤτοι διὰ τὴν ἀμαθίαν τῶν ἰατρῶν , ἢ τὴν τοῦ κάμνοντος , ἢ τὴν τῶν οἰκείων αὐτῶν δειλίαν , ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ κωλυθείης ἀφαιρεῖν αἵματος , ἐπὶ τὴν τοῦ ψυχροῦ δόσιν ἔρχεσθαι διορισάμενος ἀκριβῶς ὁπόση τις ἐξ αὐτοῦ γενήσεται βλάβη . μικρᾶς μὲν γὰρ ἢ οὐδ’ ὅλως ἐσομένης διδόναι πίνειν ἀκραιφνὲς ψυχρὸν ὅσον ἄν ὁ κάμνω βούληται · ἔτι καὶ μᾶλλον θαῤῥῶν , εἰ ψυχροπότης εἴη . μεγάλης δὲ τῆς βλάβης προσδοκωμένης ἀφίστασθαι μὲν τῆς δόσεως , τοῖς δὲ ἄλλοις χρῆσθαι βοηθήμασιν , ἃ τάς τ’ ἐμφράξεις ἐκφράττει καὶ τὸ πλῆθος κενοῖ καὶ πραΰνει τὸ ζέον τῶν πυρετῶν . αἱ δ’ ἐξ ἀκαίρου ψυχρᾶς πόσεως ἢ ἀμέτρου βλάβαι κατὰ τάδε γίγνονται , τοὺς γλίσχρους καὶ παχεῖς καὶ πολλοὺς χυμοὺς , εἴτ’ ἔμφραξιν , εἴτε σῆψιν , εἴτε φλεγμονὴν , εἴτε ἐρυσιπελατώδη διάθεσιν , ἢ σκιῤῥώδη τύχοιεν , ἢ οἰδηματώδη πεποιημένοι , κωλύει λεπτύνεσθαί τε καὶ διαφορεῖσθαι . ὅταν οὖν ἐκ τούτων μὲν ὁ πυρετὸς ἀνάπτηται , μηδὲν δὲ εἰς τὴν κένωσιν αὐτῶν ἡ τοῦ ψυχροῦ δόσις ὠφελῇ , παραχρῆμα μὲν οὐκ ὀλίγην φέρει τὴν ῥᾳστώνην ἐπὶ τὸ σβέσαι τὸν ἤδη γεγονότα πυρετὸν , ἅτε δὲ διαμενούσης τῆς αἰτίας αὖθις ἕτερον ἀναγκαῖον ἀνάπτεσθαι καὶ πολλάκις γε χαλεπώτερον τοῦ πρόσθεν , ὅταν ἐκ τοῦ ψυχροῦ πυκνωθῇ τὸ σῶμα . τουτὶ μὲν δή σοι βλάβης εἶδος ἕν οὐκ εὐκαταφρόνητον . ἕτερον δὲ τοιόνδε · πολλὰ τῶν ἀσθενεστέρων τοῦ κάμνοντος μορίων εἴτε διὰ φυσικὴν δυσκρασίαν εἴτε δι’ ἐπίκτητον βλάβην ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ πλήττεται . τῷ μὲν γὰρ στόμαχος ἔπαθεν οὕτως ἰσχυρῶς ὡς μόγις καταπίνειν , τῷ δ’ ἡ γαστὴρ ὡς μόγις πέττειν , ἄλλῳ δὲ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς , ἢ τὸ ἧπαρ , ἢ τὸ κῶλον , ἢ ὁ πνεύμων , ἢ αἱ φρένες , ἢ καὶ νὴ Δία νεφροὶ καὶ κύστις ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ πληγὲν ἄῤῥωστον εἰς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν ἐγίνετο . τινὲς δὲ αὐτῶν ἐξ ἀκαίρου τε καὶ ἀμέτρου πόσεως οὐκ εἰς μακρὰν οὐδ’ εἰς ὕστερον , ἀλλ’ αὐτίκα δυσπνοίαις καὶ σπασμοῖς καὶ τρόμοις ἁλίσκονται καὶ συλλήβδην εἰπεῖν κακοῦνται πᾶν τὸ νευρῶδες γένος . οἶδ’ ὅτι φοβερὸν ἄν σε πρὸς τὴν τοῦ ψυχροῦ δόσιν εἰργασάμην ἐξ ὧν εἶπον , εἰ μή με πολλάκις ἐθεάσω μὲν χρησάμενον , ἀεὶ δ’ ὠφελήσαντα χωρὶς τοῦ βλάψαι τι τὸν κάμνοντα σαφές . ὅσοις μὲν γὰρ ἐν κυρίῳ μορίῳ φλεγμονώδης ὄγκος ἢ οἰδηματώδης ἢ σκιῤῥώδης ἐστὶν , οὐ χρὴ τούτοις διδόναι τὸ ψυχρόν · οὐ μὴν οὐδ’ ὅσοις ἔμφραξις ἢ σῆψις χυμῶν ἄπεπτος . εἰ δ’ ἐναργῆ βλέποις τὰ τῆς πέψεως σημεῖα , χωρὶς τῶν εἰρημένων ὄγκων ἐκεῖνο μόνον ἔτι διάσκεψαι , μή τι μόριον οὕτω ψυχρὸν εἴη τὴν κρᾶσιν ὡς εἰς αὐτὸ κατασκῆψαι τὴν βλάβην . ἐρυσίπελας δὲ τὸ γοῦν ἀκριβὲς οὐκ ἄν ἄλλως ἰάσαιο . συμμιγὲς δ’ εἴπερ εἴη φλεγμονῇ , τὰ τῆς πέψεως ἀναμεῖναι χρὴ γνωρίσματα . ταῦτα μὲν οὖν ἐπιπλέον ἢ κατὰ τὴν ἐνστῶσαν ὑπόθεσιν , ὅθεν ἴσως καὶ αὖθις ἀναγκαῖον ἔσται ποτὲ δόσεως ψυχροῦ μνημονεῦσαι . νυνὶ γὰρ ὁ μὲν ἕτερος τῶν συνόχων ἐμφράξει μόνῃ τὴν γένεσιν εἶχεν , ὁ δ’ ἕτερος ἅμα σήψει καθ’ ὅλας τὰς φλέβας . ὅταν οὖν ποτ’ ἐπ’ αὐτῶν ἴδῃς τὰ τῆς πέψεως τῶν χυμῶν σημεῖα , περὶ ὧν αὐτάρκως ἐν τοῖς περὶ κρίσεων εἴρηται , θαῤῥῶν διδόναι τὸ ψυχρόν . ἡ γάρ τοι φύσις τῶν στερεῶν τοῦ ζώου μορίων ῥωσθεῖσα τοῖς προλελεπτυσμένοις ἐπιτίθεται χυμοῖς · ὥσθ’ ὅσοι μὲν χρηστοὶ καὶ τρέφειν ἱκανοὶ , τούτους μὲν ἕλκειν εἰς ἑαυτὰ , τοὺς δ’ ἀχρήστους ἐκβάλλειν ἤτοι διὰ τῆς γαστρὸς ἢ διὰ τοῦ δέρματος . εἰ δὲ ψυχροπότης ὁ κάμνων εἴη , πάνυ θαῤῥῶν δίδου τὸ ψυχρὸν , αὐτῇ τῇ πείρᾳ δεδιδαγμένος ἀνέχεσθαι πάντα τὰ σπλάγχνα τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ . πάντως γὰρ εἴ τι ψυχρὸν οὕτως ὑπῆρχεν ὡς πλήττεσθαι πρὸς αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς ὑγείας χρόνον , ἐναργῆ τὴν βλάβην ἐνεδείξατο ἄν · μηδενὸς δὲ μηδὲν μορίου βλαβέντος οὐδ’ ἂν ἐν τῷ πυρέττειν βλαβείη τι . ὅπου γὰρ καὶ ἀήθεις ἔνιοι ψυχροῦ , διὰ καυσώδη πυρετὸν ἀναγκασθέντες πιεῖν οὐδὲν ἐβλάβησαν , οὔ που γε τῶν ἐθάδων ἄν τις βλαβείη , πρόβλημα μέγιστον ἔχων ἐξ ἐπιμέτρου τὸ πλῆθος τῆς θερμασίας . αὕτη γὰρ ἐν ταῖς εὐρυχωρίαις τῶν ἀγγείων πολλὴ περιεχομένη , τῆς ἀερώδους οὐσίας ἐν αὐτοῖς καὶ προσέτι τῶν χυμῶν ἁπάντων ἐκπεπυρωμένων , ὅσον ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ πάσχει ψυχομένη , τοσοῦτον εἰς αὐτὸ δρᾷ θερμαίνουσα . καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ὀλίγον αἷμα καὶ σάρκας ἔχουσιν ἡ πόσις τοῦ ψυχροῦ σφαλερωτέρα · ταχὺ γὰρ ἐπὶ τὰ στερεὰ τοῦ ζώου μόρια διικνεῖται , μηδενὶ προσεντυγχάνων ὑφ’ οὗ θραυσθήσεται . διὰ τοῦτο δὲ καὶ οἱ ἑκτικοὶ τῶν πυρετῶν οὔτ’ ἀκραιφνοῦς ὁμοίως οὔτε πολλοῦ χρῄζουσι τοῦ ψυχροῦ , λεπτοῖς καὶ ὀλιγαίμοις τοὐπίπαν ἐγγινόμενοι σώμασιν . ἀλλὰ περὶ μὲν ἐκείνων αὖθις εἰρήσεται · ἰάματα δὲ σύνοχων πυρετῶν δύο ταῦτ’ ἐστὶ μέγιστα , φλεβοτομία καὶ ψυχρόν . ἀλλ’ ἐκείνη μὲν ἐν παντὶ καιρῷ , φερούσης γε τῆς δυνάμεως · ἡ δὲ τοῦ ψυχροῦ πόσις , ὅταν μὲν τοῖς σφυγμοῖς καὶ τοῖς οὔροις τὰ τῆς πέψεως ἐναργῆ σημεῖα βλέπῃς , μέγιστος δὲ πυρετὸς εἴη . προσεπιβλέπειν δὲ τοῖς τῆς φλεβοτομίας σκοποῖς τά τε προηγούμενα καὶ τὰ πάντως ἐπακολουθήσοντα . προηγησαμένης γὰρ ἀπεψίας σιτίων , τοσοῦτον χρόνον ἀναβάλλεσθαι κέλευε τὴν φλεβοτομίαν ὅσος ἄν ἱκανὸς εἶναί σοι δόξῃ πρός τε τὴν πέψιν αὐτῶν καὶ τὴν τῶν περιττωμάτων ὑποχώρησιν . ἑπομένης δέ τινος ἐξ ἀνάγκης κενώσεως , ἀπολιπεῖν αὐτῇ τοῦ περιττοῦ τοσοῦτον ὅσον μέλλει κενώσειν . ὥστε εἴτε καταμήνια τύχοι κινηθέντα κατὰ τὸν τῆς φλεβοτομίας καιρὸν , εἴτ’ αἱμοῤῥοῒς ἀναστομωθεῖσα θεασάμενος τοῦ φερομένου τὴν ὁρμὴν , εἰ μὲν ἱκανὸν αὐτὸ φαίνοιτο μόνον ἐκκενῶσαι τὸ δέον , ἐπιτρέπειν τῇ φύσει τὸ σύμπαν · εἰ δὲ μὴ , τοσοῦτον ἀφαιρεῖν αὐτοῦ , ὡς ἐξ ἀμφοῖν συντεθέντων ἀνυσθῆναι τὸ προσῆκον . ὥσπερ δ’ ἐπὶ τούτων τὴν φυσικὴν κένωσιν αἰσθητὴν οὖσαν οὐ μικρὸν χρὴ τίθεσθαι σκοπὸν , οὕτως ἑτέρωθι τὴν φύσιν ἢ τὴν ἡλικίαν ἢ τὴν κατάστασιν . ἔνιοι μὲν γὰρ εὐδιαφόρητοι φύσει , παῖδες δ’ ἀεὶ διὰ τὴν ἡλικίαν · ἡ κατάστασις δ’ ὅταν ᾖ θερμή τε ἄγαν καὶ ξηρά . καλῶ δὲ δηλονότι κατάστασιν τὴν τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος κρᾶσιν , ἐν ᾗ καὶ χώρα καὶ ὥρα περιείληπται · καὶ γὰρ καὶ τούτων ἑκάτερον ἔχει τὴν ἔνδειξιν ἐκ τῆς τοῦ περιέχοντος κράσεως . εὐδιαφόρητοι δ’ εἰσὶν οἱ ὑγροὶ τὴν φύσιν ἅπαντες καὶ μᾶλλον ἅμα θερμότητι , καὶ οἱ ἀραιοὶ τὴν ἕξιν , ἔτι δ’ οἷς τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἢ πικρόχολον , ἢ ἄῤῥωστον , ἢ πέρα τοῦ δέοντος αἰσθητικόν . οὗτοι μὲν οὖν οἱ ἀντιπράττοντες τῇ φλεβοτομίᾳ σκοποί . συνενδεικνύμενοι δ’ αὐτὴν τῇ πρώτως χρῃζούσῃ διαθέσει , σκληρὰ μὲν ἡ ἕξις καὶ πυκνὴ καὶ τὸ σύμπαν φάναι δυσδιαφόρητος · ὑγρὸν δὲ ἢ ψυχρὸν τὸ περιέχον . εὐλόγως δήπου τὰ μὲν συνενδείκνυται τὴν φλεβοτομίαν , τὰ δὲ ἀντενδείκνυται · κένωσις μὲν γὰρ αὐτῆς ὁ σκοπός . τῶν δ’ εἰρημένων τὰ μὲν ἐπέχει τὰς διαπνοὰς , τὰ δὲ προτρέπει · καὶ τὰ μὲν εὐκένωτά ἐστι , τὰ δὲ οὔ . κωλύει μὲν οὖν διαπνεῖσθαι τὰ σώματα στέγνωσίς τε τῶν πόρων καὶ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος ὑγρότης τε καὶ ψύξις , προτρέπει δὲ τὰ τούτων ἐναντία . τῶν κενουμένων δ’ αὐτῶν τὰ μὲν ὑγρὰ καὶ θερμὰ καὶ λεπτὰ διαφορεῖται τάχιστα , τὰ δὲ παχέα καὶ γλίσχρα καὶ ψυχρὰ δυσδιαφόρητά ἐστι . ταυτὶ μὲν οὖν εἴς γε τὰ παρόντα περὶ φλεβοτομίας τε καὶ ψυχρᾶς πόσεως ἐγνῶσθαι κάλλιον . ἅπερ ἀμφότερα πολλοὺς ἐθεάσω δεδιότας ἀγυμνάστους ἰατρούς · ὦν τοὺς μὲν αἱμοφόβους , τοὺς δὲ ψυχροφόβους ὀνομάζομεν , ὥσπερ ὑδροφόβους τοὺς λυττῶντας · εἰσὶ γὰρ ἀμέλει καὶ τούτων ἔνιοι διὰ τὴν περὶ τὰ δόγματα σπουδὴν οὐκ ἐν βραχείᾳ λύττῃ . καταλιπόντες οὖν αὐτοὺς ἐχώμεθα τῶν ἔξ ἀρχῆς ἡμῖν προκειμένων ἀναμνησθέντες , ὡς ἐκ τῶν ἐφημέρων πυρετῶν ὁ λόγος εἰς τοὺς συνόχους ἀφίκετο τῇ κοινωνίᾳ τῶν συμβαινόντων αὐτοῖς . ἐπειδὴ γὰρ ἡ τῆς ἐμφράξεως διάθεσις , ὅταν μὲν αὐτή τε σμικρὰ τύχοι καὶ καλῶς παιδαγωγηθῇ , τὸν ἐφήμερον ἐργάζεται πυρετόν . ὅταν δ’ ἤτοι διὰ μέγεθος ἢ διὰ ἀμαθίαν ἰατρῶν ἐκπέσοι τοῦ συνήθους χρόνου τῶν ἐφημέρων , ἤτοι σύνοχον ἤ τινα τῶν περιοδιζόντων , εἰκότως ὁ περὶ τοῦ τοῖς ἐφημέροις ὁμογενοῦς συνόχου λόγος ἡμᾶς ἐξεδέξατο · διὰ δὲ τούτων εὐθέως καὶ ὁ τοῦ μετὰ σήψεως χυμῶν . ἔδοξέ τε βέλτιον εἶναι σαφηνείας ἕνεκα καὶ γυμνασίας ἑνὸς ἀῤῥώστου μνημονεῦσαι καθ’ ἑκάτερον εἶδος τῶν πυρετῶν .
Lemmas: εἰμί δέ ἐν ὁ νῦν λόγος πρόκειμαι ὑπέρ ἐκεῖνος διέρχομαι ὁ ἰατρός ὅσος στέγνωσις ἕπομαι ὁ διά ἔμφραξις . ὅς , εἰ μέν ἄνευ σηπεδών εἰμί , ἐκ ὁ ὁ ἐφήμερος φάσκω ὑπάρχω γένος , εἰ δέ τις αὐτός ἤ ἐκ ἀρχή εὐθύς ἤ ἐκ ὕστερος σῆψις ἐπιγίγνομαι , κατά μέν ἅπας ὁ φλέψ καί μάλα ὁ μέγας συνίστημι αὐτός ὁ συνοχος γεννάω πυρετός , ἐν εἷς δέ μόριον ὁ ζῷον ὁ κατά περίοδος τις παροξύνω . ἀλλά περί μέν οὗτος αὖθις . ὅς δέ χρή καί δίς οἴομαι καί τρίς καί πολλάκις αὖθις τε καί αὖθις λέγω , εἰ μέλλω ὁ οὕτως νοσέω ὀρθός θεραπεύω , ὁ ὁ φλεβοτομία παραληπτέος εἰμί . ὅσος γάρ ἐπί πλῆθος χυμός δυσδιάπνευστος ὁ σῶμα γίγνομαι ἀθροίζω τοσοῦτος θερμασία ὡς ἤδη πυρέσσω , ἀφαιρέω αἷμα χρή τοσοῦτος ἄν ὅσος ὁ δύναμις φέρω , γιγνώσκω ὡς εἰ μή παραλαμβάνω ὁ βοήθημα οὗτος , πνίγω ὁ οὕτως διάκειμαι ὁ φύσις , ἤ συγκόπτω γε πάντως αὐτός , εἰ μήποτε , ὡς λέγω , ῥώμη ὁ φύσις ἤ ἱδρώς πάμπολυς αὐτός ἤ λάβρος αἱμορραγία ἐρύω ὁ θάνατος . δῆλος μέν οὖν εἰμί , ἔͅν ἐγώ μή λέγω , ὁ γε ὁ περί πλῆθος γράμμα καλός ἀναλέγω , οὐδείς δέ ἥσσων λέγω καί πρός ἐγώ ὅτι νῦν ὁ λόγος εἰμί οὐ περί ὁ πρός ὁ δύναμις πλῆθος . οὔτε γάρ ἐμφράσσω οὗτος ὁ στόμα ὁ ἀγγεῖον , ὡς κωλύω ὁ ἀνάψυξις , οὔτε τείνω ὁ χιτών αὐτός οὔτε ἔρευθος οὔτε ὄγκος ἐργάζομαι , πολύς δέ δή μάλα οὐδέ ὁ ὁ σάρξ ἤ ὁ δέρμα ἐπέχω διαπνοή . ἀλλά περί ὁ μηκέτι δύναμαι χωρέω πρός ὁ ἀγγεῖον , ὅς καί διά οὗτος αὐτός ῥήγνυμι τε καί ἀναστομόω εἴωθα αὐτός καί ἄλλος σύμπτωμα ὁ νῦν λέγω φέρω ὁ ἔμφραξις , ὁ τάσις , ὁ ὄγκος , ὁ ἔρευθος , ὁ σύμπας ἐγώ λόγος ἐπιρραίνω τε καί νῦν οὐ ἥσσων περαίνω . ὁ γάρ τοι πλῆθος οὗτος χρηστός εἰμί συναυξάνω φύω ὁ ῥώμη ὁ δύναμις · ὡς εἰ γε βαρύνω ποτέ αὐτός , οὔτε αὐξάνω ὁ λοιπός καί παύω χρηστός ὑπάρχω . εἰ γάρ ἅπαξ ἀπόλλυμι ὁ ἐκ ὁ φύσις κόσμος , ἀδύνατος αὐτός μή σήπω , διότι μηδέ ἄλλος μηδείς ὑγρός καί θερμός σῶμα οὗτος ὁ ἐκτός ὁράω ἄσηπτος διαμένω . οὗτος τοι χρή σπεύδω ἀφαιρέω ὁ αἷμα , ὅπως ὁ ὁ ἀγγεῖον φύσις ἐκ ὁ διαπνέω τε καί ῥιπίζω ὁ φυσικός εὐκρασία φυλάσσω κατά ὁ ἐκ ἀρχή τρόπος ἐπικρατέω ὁ χυμός · ὡς εἰ γε δύσκρατος γίγνομαι κάμνω , κίνδυνος αὐτός σήπω . ὁ δυσκρασία δέ ἐν αὐτός γίγνομαι διά ὁ ὁ πυρετός θέρμη . ὅς ὅταν τις ἀμαθής ἰατρός αὐξάνω ὁ μή κενόω ὁ ὁ στέγνωσις αἴτιος , ἄπορος ὁ λοιπός πᾶς βοήθεια γίγνομαι . ὁ μέν γάρ πλῆθος κενόω δέω , ὁ θέρμη δέ ἐμψύχω , μάχη καί στάσις εἰς ἀλλήλων ὁ ἰάομαι βοήθημα γίγνομαι , ὁ μέν ἐμψύχω , εἰ καί ὁ εὐκρασία ἐκπορίζω ὁ φύσις , κατέχω γοῦν ὁ πλῆθος ἐν ὁ σῶμα , ὁ δέ ὁ μάνωσις ὁ δέρμα ἐκκενόω αὐτός θερμαίνω ἅπας , ὥστε εἰ μέν οὗτος κενόω ἐθέλω , αὐξάνω ὁ πυρετός , εἰ δέ ἐκεῖνος ἐμψύχω , κατέχω οὗτος . οὗτος ὁ ἀπορία ὁ ἴαμα ὁ μή κενόω εὐθύς ἐκ ἀρχή ἐργάζομαι , πείθω Ἐρασίστρατος ὁ μηδέ ὁ αὐτόματος αἱμορραγία μιμέομαι δύναμαι . καλός μέν οὖν εὐθύς ὡς θεάομαι διαπαντός ἐγώ ποιέω , οὐ ἡμέρα ἀριθμός ἐπί πᾶς πρᾶγμα προσέχω ὁ νόος , ἀλλά ὁ ῥώμη μόνος ὁ δύναμις ἐπί ὁ τοιοῦτος πυρετός · εἰ γάρ αὐτός διασῴζω , μή μόνος ἑκταῖος ἤ ἑβδομαῖος , ἀλλά καί κατά ὁ ἑξῆς ἡμέρα φλεβοτομέω . εἰ δέ ἀναγκάζω ποτέ θεραπεύω ἄρρωστος , ὅς μή μόνος ἔμπροσθεν παραλείπω ὁ ὁ φλεβοτομία βοήθημα , ἄλλος καί νῦν ἤτοι διά ὁ ἀμαθία ὁ ἰατρός , ἤ ὁ ὁ κάμνω , ἤ ὁ ὁ οἰκεῖος αὐτός δειλία , ἐπί προήκω ὁ χρόνος κωλύω ἀφαιρέω αἷμα , ἐπί ὁ ὁ ψυχρός δόσις ἔρχομαι διορίζω ἀκριβής ὁπόσος τις ἐκ αὐτός γίγνομαι βλάβη . μικρός μέν γάρ ἤ οὐδέ ὅλος εἰμί δίδωμι πίνω ἀκραιφνής ψυχρός ὅσος ἄν ὁ κάμνω βούλομαι · ἔτι καί μάλα θαρσέω , εἰ ψυχροπότης εἰμί . μέγας δέ ὁ βλάβη προσδοκάω ἀφίστημι μέν ὁ δόσις , ὁ δέ ἄλλος χράω βοήθημα , ὅς ὁ τε ἔμφραξις ἐκφράσσω καί ὁ πλῆθος κενόω καί πραύνω ὁ ζέω ὁ πυρετός . ὁ δέ ἐκ ἄκαιρος ψυχρός πόσις ἤ ἄμετρος βλάβη κατά ὅδε γίγνομαι , ὁ γλίσχρος καί παχύς καί πολύς χυμός , εἴτε ἔμφραξις , εἴτε σῆψις , εἴτε φλεγμονή , εἴτε ἐρυσιπελατώδης διάθεσις , ἤ σκιρρόδερος τυγχάνω , ἤ οἰδηματώδης ποιέω , κωλύω λεπτύνω τε καί διαφορέω . ὅταν οὖν ἐκ οὗτος μέν ὁ πυρετός ἀνάπτω , μηδείς δέ εἰς ὁ κένωσις αὐτός ὁ ὁ ψυχρός δόσις ὠφελέω , παραχρῆμα μέν οὐ ὀλίγος φέρω ὁ ῥᾳστώνη ἐπί ὁ σβέννυμι ὁ ἤδη γίγνομαι πυρετός , ἅτε δέ διαμένω ὁ αἰτία αὖθις ἕτερος ἀναγκαῖος ἀνάπτω καί πολλάκις γε χαλεπός ὁ πρόσθεν , ὅταν ἐκ ὁ ψυχρός πυκνόω ὁ σῶμα . οὗτος μέν δή σύ βλάβη εἶδος εἷς οὐ εὐκαταφρόνητος . ἕτερος δέ τοιόσδε · πολύς ὁ ἀσθενής ὁ κάμνω μόριον εἴτε διά φυσικός δυσκρασία εἴτε διά ἐπίκτητος βλάβη ὑπό ὁ ψυχρός πλήσσω . ὁ μέν γάρ στόμαχος πάσχω οὕτως ἰσχυρός ὡς μόγις καταπίνω , ὁ δέ ὁ γαστήρ ὡς μόγις πέσσω , ἄλλος δέ ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ἤ ὁ ἧπαρ , ἤ ὁ κῶλον , ἤ ὁ πνεύμων , ἤ ὁ φρήν , ἤ καί νή Ζεύς νεφρός καί κύστις ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος ὑπό ὁ ψυχρός πλήσσω ἄρρωστος εἰς ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια γίγνομαι . τις δέ αὐτός ἐκ ἄκαιρος τε καί ἄμετρος πόσις οὐ εἰς μακρός οὐδέ εἰς ὕστερον , ἀλλά αὐτίκα δύσπνοια καί σπασμός καί τρόμος ἁλίσκομαι καί συλλήβδην λέγω κακόω πᾶς ὁ νευρώδης γένος . οἶδα ὅτι φοβερός ἄν σύ πρός ὁ ὁ ψυχρός δόσις ἐργάζομαι ἐκ ὅς λέγω , εἰ μή ἐγώ πολλάκις θεάομαι μέν χράω , ἀεί δέ ὠφελέω χωρίς ὁ βλάπτω τις ὁ κάμνω σαφής . ὅσος μέν γάρ ἐν κύριος μόριον φλεγμονώδης ὄγκος ἤ οἰδηματώδης ἤ κιρρώδης εἰμί , οὐ χρή οὗτος δίδωμι ὁ ψυχρός · οὐ μήν οὐδέ ὅσος ἔμφραξις ἤ σῆψις χυμός ἄπεπτος . εἰ δέ ἐναργής βλέπω ὁ ὁ πέψις σημεῖον , χωρίς ὁ λέγω ὄγκος ἐκεῖνος μόνος ἔτι διασκοπέω , μή τις μόριον οὕτως ψυχρός εἰμί ὁ κρᾶσις ὡς εἰς αὐτός κατασκήπτω ὁ βλάβη . ἐρυσίπελας δέ ὁ γοῦν ἀκριβής οὐ ἄν ἄλλος ἰάομαι . συμμιγής δέ εἴπερ εἰμί φλεγμονή , ὁ ὁ πέψις ἀναμένω χρή γνώρισμα . οὗτος μέν οὖν ἐπιπολύ ἤ κατά ὁ ἐνστάζω ὑπόθεσις , ὅθεν ἴσως καί αὖθις ἀναγκαῖος εἰμί ποτέ δόσις ψυχρός μνημονεύω . νυνί γάρ ὁ μέν ἕτερος ὁ συνοχος ἔμφραξις μόνος ὁ γένεσις ἔχω , ὁ δέ ἕτερος ἅμα σῆψις κατά ὅλος ὁ φλέψ . ὅταν οὖν ποτέ ἐπί αὐτός ὁράω ὁ ὁ πέψις ὁ χυμός σημεῖον , περί ὅς αὔταρκος ἐν ὁ περί κρίσις λέγω , θαρσέω δίδωμι ὁ ψυχρός . ὁ γάρ τοι φύσις ὁ στερεός ὁ ζῷον μόριον ῥώννυμι ὁ προλεπτύνω ἐπιτίθημι χυμός · ὥστε ὅσος μέν χρηστός καί τρέφω ἱκανός , οὗτος μέν ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἄχρηστος ἐκβάλλω ἤτοι διά ὁ γαστήρ ἤ διά ὁ δέρμα . εἰ δέ ψυχροπότης ὁ κάμνω εἰμί , πάνυ θαρσέω δίδωμι ὁ ψυχρός , αὐτός ὁ πεῖρα διδάσκω ἀνέχω πᾶς ὁ σπλάγχνον ὁ ὁμιλία αὐτός . πάντως γάρ εἰ τις ψυχρός οὕτως ὑπάρχω ὡς πλήσσω πρός αὐτός κατά ὁ ὁ ὑγεία χρόνος , ἐναργής ὁ βλάβη ἐνδείκνυμι ἄν · μηδείς δέ μηδείς μόριον βλάπτω οὐδέ ἄν ἐν ὁ πυρέσσω βλάπτω τις . ὅπου γάρ καί ἀήθης ἔνιοι ψυχρός , διά καυσώδης πυρετός ἀναγκάζω πίνω οὐδείς βλάπτω , οὐ που γε ὁ ἐθάς ἄν τις βλάπτω , πρόβλημα μέγας ἔχω ἐκ ἐπίμετρον ὁ πλῆθος ὁ θερμασία . οὗτος γάρ ἐν ὁ εὐρυχωρία ὁ ἀγγεῖον πολύς περιέχω , ὁ ἀερώδης οὐσία ἐν αὐτός καί προσέτι ὁ χυμός ἅπας ἐκπυρόω , ὅσος ὑπό ὁ ψυχρός πάσχω ψύχω , τοσοῦτος εἰς αὐτός δράω θερμαίνω . καί διά οὗτος ὁ ὀλίγος αἷμα καί σάρξ ἔχω ὁ πόσις ὁ ψυχρός σφαλερός · ταχύς γάρ ἐπί ὁ στερεός ὁ ζῷον μόριον διϊκνέομαι , μηδείς προσεντυγχάνω ὑπό ὅς θραύω . διά οὗτος δέ καί ὁ ἑκτικός ὁ πυρετός οὔτε ἀκραιφνής ὅμοιος οὔτε πολύς χρῄζω ὁ ψυχρός , λεπτός καί ὀλίγαιμος ἐπίπαν ἐγγίγνομαι σῶμα . ἀλλά περί μέν ἐκεῖνος αὖθις λέγω · ἴαμα δέ συνόχαος πυρετός δύο οὗτος εἰμί μέγας , φλεβοτομία καί ψυχρός . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἐν πᾶς καιρός , φέρω γε ὁ δύναμις · ὁ δέ ὁ ψυχρός πόσις , ὅταν μέν ὁ σφυγμός καί ὁ οὖρον ὁ ὁ πέψις ἐναργής σημεῖον βλέπω , μέγας δέ πυρετός εἰμί . προσεπιβλέπω δέ ὁ ὁ φλεβοτομία σκοπός ὁ τε προηγέομαι καί ὁ πάντως ἐπακολουθέω . προηγέομαι γάρ ἀπεψία σιτίον , τοσοῦτος χρόνος ἀναβάλλω κελεύω ὁ φλεβοτομία ὅσος ἄν ἱκανός εἰμί σύ δοκέω πρός τε ὁ πέψις αὐτός καί ὁ ὁ περίσσωμα ὑποχώρησις . ἕπομαι δέ τις ἐκ ἀνάγκη κένωσις , ἀπολείπω αὐτός ὁ περισσός τοσοῦτος ὅσος μέλλω κενόω . ὥστε εἴτε καταμήνιος τυγχάνω κινέω κατά ὁ ὁ φλεβοτομία καιρός , εἴτε αἱμορροίς ἀναστομόω θεάομαι ὁ φέρω ὁ ὁρμή , εἰ μέν ἱκανός αὐτός φαίνω μόνος ἐκκενόω ὁ δέω , ἐπιτρέπω ὁ φύσις ὁ σύμπας · εἰ δέ μή , τοσοῦτος ἀφαιρέω αὐτός , ὡς ἐκ ἄμφω συντίθημι ἀνύω ὁ προσήκω . ὥσπερ δέ ἐπί οὗτος ὁ φυσικός κένωσις αἰσθητός εἰμί οὐ μικρός χρή τίθημι σκοπός , οὕτως ἑτέρωθι ὁ φύσις ἤ ὁ ἡλικία ἤ ὁ κατάστασις . ἔνιοι μέν γάρ εὐδιαφόρητος φύσις , παῖς δέ ἀεί διά ὁ ἡλικία · ὁ κατάστασις δέ ὅταν εἰμί θερμός τε ἄγαν καί ξηρός . καλέω δέ δηλονότι κατάστασις ὁ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κρᾶσις , ἐν ὅς καί χώρα καί ὥρα περιλαμβάνω · καί γάρ καί οὗτος ἑκάτερος ἔχω ὁ ἔνδειξις ἐκ ὁ ὁ περιέχω κρᾶσις . εὐδιαφόρητος δέ εἰμί ὁ ὑγρός ὁ φύσις ἅπας καί μάλα ἅμα θερμότης , καί ὁ ἀραιός ὁ ἕξις , ἔτι δέ ὅς ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἤ πικρόχολος , ἤ ἄρρωστος , ἤ πέρα ὁ δέω αἰσθητικός . οὗτος μέν οὖν ὁ ἀντιπράσσω ὁ φλεβοτομία σκοπός . συνενδείκνυμι δέ αὐτός ὁ πρῶτος χρῄζω διάθεσις , σκληρός μέν ὁ ἕξις καί πυκνός καί ὁ σύμπας φημί δυσδιαφόρητος · ὑγρός δέ ἤ ψυχρός ὁ περιέχω . εὔλογος δήπου ὁ μέν συνενδείκνυμι ὁ φλεβοτομία , ὁ δέ ἀντενδείκνυμι · κένωσις μέν γάρ αὐτός ὁ σκοπός . ὁ δέ λέγω ὁ μέν ἐπέχω ὁ διαπνοή , ὁ δέ προτρέπω · καί ὁ μέν εὐκένωτος εἰμί , ὁ δέ οὐ . κωλύω μέν οὖν διαπνέω ὁ σῶμα στέγνωσις τε ὁ πόρος καί ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ ὑγρότης τε καί ψῦξις , προτρέπω δέ ὁ οὗτος ἐναντίος . ὁ κενόω δέ αὐτός ὁ μέν ὑγρός καί θερμός καί λεπτός διαφορέω ταχύς , ὁ δέ παχύς καί γλίσχρος καί ψυχρός δυσδιαφόρητος εἰμί . οὗτος μέν οὖν εἰς γε ὁ πάρειμι περί φλεβοτομία τε καί ψυχρός πόσις γιγνώσκω καλός . ὅς ἀμφότερος πολύς θεάομαι δείδω ἀγύμναστος ἰατρός · ὅς ὁ μέν αἱμοφόβος , ὁ δέ ψυχροφόβος ὀνομάζω , ὥσπερ ὑδρόφοβος ὁ λυσσάω · εἰμί γάρ ἀμέλει καί οὗτος ἔνιοι διά ὁ περί ὁ δόγμα σπουδή οὐ ἐν βραχύς λύσσα . καταλείπω οὖν αὐτός ἔχω ὁ ἐκ ἀρχή ἐγώ πρόκειμαι ἀναμιμνῄσκω , ὡς ἐκ ὁ ἐφήμερος πυρετός ὁ λόγος εἰς ὁ συνοχος ἀφικνέομαι ὁ κοινωνία ὁ συμβαίνω αὐτός . ἐπειδή γάρ ὁ ὁ ἔμφραξις διάθεσις , ὅταν μέν αὐτός τε μικρός τυγχάνω καί καλός παιδαγωγέω , ὁ ἐφήμερος ἐργάζομαι πυρετός . ὅταν δέ ἤτοι διά μέγεθος ἤ διά ἀμαθία ἰατρός ἐκπίπτω ὁ συνήθης χρόνος ὁ ἐφήμερος , ἤτοι συνοχος ἤ τις ὁ περιοδίζω , ἔοικα ὁ περί ὁ ὁ ἐφήμερος ὁμογενής συνοχος λόγος ἐγώ ἐκδέχομαι · διά δέ οὗτος εὐθύς καί ὁ ὁ μετά σῆψις χυμός . δοκέω τε ἀγαθός εἰμί σαφήνεια ἕνεκα καί γυμνασία εἷς ἄρρωστος μνημονεύω κατά ἑκάτερος εἶδος ὁ πυρετός .