galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 5.10
Αὖθις οὖν ἐπὶ τὰς μεθόδους ἀνέλθωμεν , ἐπιδεικνύντες ὅσον ἡ κοινὴ πάντων ἑλκῶν ἴασις ἐξαλλάττεται κατ’ εἶδος ἐν ἑκάστῳ τοῦ ζώου μορίῳ . μαθησόμεθα γὰρ ἐκ τοῦδε μάλιστα μὲν ὃ δι’ ὅλης πρόκειται τῆς πραγματείας , ἀναμαρτήτους εἶναι κατὰ τὰς ἰάσεις , ἐν παρέργῳ δὲ καὶ τὴν τῶν ἑαυτοὺς ὀνομασάντων μεθοδικοὺς τόλμαν . εἰ γὰρ ἐμοὶ χρή τι πιστεῦσαι , μηδὲν μήτε πρὸς χάριν εἰωθότι μήτε πρὸς ἀπέχθειαν λέγειν , ἁπάντων τῶν ἰατρῶν ὄντες ἀμεθοδώτατοι κατεγνώκασιν , ὥς γε δὴ γράφουσιν , οὐ μόνον τῶν ἄλλων παλαιῶν , ἀλλὰ καὶ τοῦ πασῶν τῶν μεθόδων ἡμῖν ἡγεμόνος Ἱπποκράτους . ὁ μὲν οὖν ἐμπειρικὸς ἰατρὸς ἐκ πείρας φησὶν ἐγνῶσθαι πάνθ’ ἅπερ ἡμεῖς δι’ ἐνδείξεως εὑρίσκεσθαι δείκνυμεν . τρίτου δὲ οὐδενὸς ὄντος οὐδεμιᾶς εὑρέσεως ὀργάνου παρά τε . τὴν ἔνδειξιν καὶ τὴν πεῖραν , οὐδετέρῳ χρώμενοι μεθοδικοὶ καλεῖσθαι δικαιοῦσιν . ἀκολουθησάτωσαν οὖν ἡμῖν καὶ νῦν γοῦν εἰς τὴν τῶν καθ’ ἕκαστον μέρος ἑλκῶν θεραπείαν , ἐπειδειξάτωσάν τε μίαν ἁπάντων ἴασι . ἀκούσωμεν αὐτῶν ὅπως θεραπεύουσιν ἕλκος , ἤ τινας ἐνδείξεις ἀπ’ αὐτοῦ λαμβάνουσιν · ἆρ’ ἄλλας τινὰς ἢ τὸ μῖν ὁμαλὲς ἐπουλῶσαι κελεύουσι , τὸ δὲ κοῖλον σαρκῶσαι , τὸ δ’ ἔναιμον συμφῦσαι ; πῶς οὖν εὕρω τά τε ἐπουλωτικὰ καὶ , τὰ κολλητικὰ καὶ τὰ σαρκωτικὰ καὶ τὰ συμφυτικά ; μὴ κάμνε , φασίν · εὕρηται γὰρ , ἀλλ’ οὐκ οἶδ’ εἰ καλῶς ἢ εἰ πάντα · δύναται γὰρ ἤτοι γε εὑρῆσθαι μέν τινα τῶν φαυλοτέρων , οὐχ εὑρῆσθαι δὲ τὰ βελτίω · ἢ καὶ τὰ δοκοῦντα εὑρῆσθαι , καὶ αὐτὰ εἶναι μοχθηρά · καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν μηδόλως θεραπεύεσθαι τῶν ἑλκῶν , τὰ δὲ ἐν χρόνῳ πλέονι καὶ σὺν ἀλγηδόσι καὶ λιμαγχονίαις οὐκ ἀναγκαίαις . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τολμᾷ τις ἐπιθέσθαι νεωτέραν πεῖραν , πρὶν ἢ ἑαυτὸν πεῖσαι τῆς ἔμπροσθεν ἀγωγῆς ὀρθῶς κατεγνωκέναι · οἷον αὐτίκα περὶ τῶν ἐν πνεύμονι συνισταμένων ἑλκῶν , ἃ μηδὲ διαγνῶναι τὴν ἀρχὴν οἷόν τ’ ἐστὶν ἄνευ τῆς ἀνατομῆς τε καὶ τῆς τῶν ἐνεργειῶν γνώσεως , ἅπερ ἀμφότερα φεύγουσιν . ἀλλὰ συγκεχωρήσθω κατά γε τὸ παρὸν ἐγνῶσθαι τοῖς περὶ . τὸν Θεσσαλιν ἕλκος ἐν πνεύμονι γεγονός . πότερον οὖν ὥσπερ τοῦτο ξυνεχωρήσαμεν αὐτοῖς , οὕτω καὶ ὅτι ῥυπαρὸν , . ἢ καθαρὸν , ἢ ὅτι κοῖλον , ἢ ὁμαλὲς , ἢ ἰχώρων , ἢ πύου μεστὸν , ἐπίστασθαι συγχωρήσομεν , ἤτοι γ’ ἐξ ἐπινοίας ἐνθέου , ἢ ὄναρ ἰδοῦσιν ; ἢ κᾀν τούτῳ , γοῦν ἐρωτήσομεν αὐτοὺς τὰς διαγνώσεις , ἢ χωρὶς τοῦ διαγνῶναι διδόναι συγχωρήσομεν ὅ τι βούλοιτο φάρμακον εἰδέναι ; ἐγὼ μὲν γὰρ ἡγοῦμαι καθῆραι μὲν χρῆναι τῶν ῥυπαρῶν πρότερον τὴν ῥύπον · σαρκῶσαι δὲ τὸ καθαρὸν ἅμα καὶ κοῖλον · ἀποκαθῆραι δὲ τοὺς ἰχῶράς τε καὶ τὸ πῦον , ᾧ περικέχυται ταῦτα · κᾄπειθ’ οὕτως ἐπουλοῦν . οἱ δὲ οὐκ οἶδ’ ὅπως ἰάσονται καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἑλκῶν · τὴν ἀρχὴν γὰρ οὐδ’ ἔγραψέ τι Θεσσαλὸς ὑπὲρ αὐτῶν , ἵν’ ἤτοι τὴν ἄγνοιαν ἢ τὴν ἀσυμφωνίαν αὐτοῦ πρὸς ἑαυτὸν ἐπιδείξῃ . ἤτοι γὰρ ἄλογα καὶ ψευδῆ περὶ αὐτῶν ἐροῦσιν , ἢ εἴπερ ἀληθῆ τίς φησι , τὴν ἔνδειξιν αὐτῶν ἀναγκαῖον ἐκ τῆς οὐσίας γενέσθαι τοῦ μορίου καὶ προσέτι θέσεώς τε καὶ διαπλάσεως . ὑποκείσθω γὰρ αὐτοὺς ἐπίστασθαι διαγινώσκειν ἕλκος ἐν πνεύμονι ῥυπαρὸν καὶ καθαρὸν , ἀφλέγμαντόν τε καὶ φλεγμαῖνον , ὁμαλές τε καὶ κοῖλον · ἔτι δὲ καὶ τοῦτ’ αὐτοῖς συγχωρείσθω γιγνώσκειν · οὐ μὴν οὐδ’ αὐτοῦ καίτοι γε μικροτάτου γε ὄντος ἔχουσιν εἰπεῖν ἰδίαν εὕρεσιν , ὅτι τὸ τοιοῦτον ἕλκος ὑπὸ τοῦ χλωροῦ φαρμάκου γίγνεται καθαρὸν , εἰ βούλει τοῦ Μαχαιρίωνος ἢ τῆς Ἴσιδος , οὐδὲν γὰρ διαφέρει . τί ποτε οὖν ποιήσουσιν ἐπὶ τοῦ κατὰ τὸ · σπλάγχνον ἕλκους , ἀποκρινέσθωσαν ἡμῖν . ἆρά γε καταπιεῖν δώσουσι τοῦ χλωροῦ φαρμάκου ; γελοῖον μὲν ὅλως τὸ πρᾶγμα . ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς ἀνατομῆς ἔγνωσται ἡ εἰς τὸν πνεύμονα τῶν φαρμάκων δίοδος , οἱ δ’ ἀπὸ τοῦ Θεσσαλοῦ τὴν ἀνατομὴν · διαπτύουσι , πόθεν · γνώσονται ὅπως εἰς τὸν πνεύμονα τὸ φάρμακον πορεύεται ; λεγέτωσαν οὖν ἡμῖν , ﻿ πόθεν ἴσασιν ἐνεχθησόμενον εἰς τὸν πνεύμονα τὸ τοιοῦτον φάρμακον ; εἰ δ’ ἄρα καὶ τοῦτ’ ἴσασιν , ἀλλ’ ὅτι γε φυλάξει τὴν αὐτὴν δύναμιν , ἣν ἐπὶ τῶν ἑλκῶν τῶν ἐκτὸς εἶχεν , οὐχ οἷόν τε γιγνώσκειν αὐτοῖς . ἀλλὰ δὴ καὶ γινωσκέτωσαν ὅτι τε φυλάξει τὴν αὐτὴν δύναμιν ἣν ἐπὶ τῶν ἐκτὸς ἑλκῶν εἶχε καὶ ὅτι καθαριεῖ τὸν ῥύπον · οὐ μὴν ὅτι γε βῆχα κινήσει δυνατὸν αὐτοῖς ἐπίστασθαι · χωρὶς δὲ τοῦ διὰ βηχὸς ἐκκαθαρθῆναι τὸν ῥύπον οὐδὲ τοῦ ῥύπτοντός ἐστὶ χρεία φαρμάκου . συγχωρείσθω δὲ οὖν καὶ τοῦτ’ αὐτοῖς . ἀλλὰ τό γε διάφορον ἐφ’ ἕλκους πεποιῆσθαι θεραπείαν ἐν μηρῷ καὶ πνεύμονι γεγονότος οὐ δύνανται φυγεῖν , εἴ γε τὸ μὲν ὕδατι περιπλύνουσι , τὸ δὲ ταῖς βηξὶν ἐκκαθαίρουσιν . ὑποκείσθω δὲ πάλιν ἐν τῷ πνεύμονι περικεχύσθαι τῷ ἕλκει παχὺ πῦον · ἆρά γε καὶ νῦν τὸ χλωρὸν δώσουσι φάρμακον , ἢ μέλιτος ἐκλείχειν κελεύσουσιν ; ἀλλὰ καὶ τοῦτ’ αὐτὸ πόθεν εὑρήκασι λεγέτωσαν . οὐ γὰρ δὴ τοῦτό γε φήσουσιν , ὅτι λεπτυντικήν τινα καὶ τμητικὴν ἔχει δύναμιν , αὐτοί γε ἑκόντες ἀποστάντες τοῦ ζητεῖν τὰς τοιαύτας δυνάμεις . οὐ μὴν οὐδ’ ὅτι τοῖς ἐμπειρικοῖς εὕρηται τὸ μέλι κατὰ τοιάνδε συνδρομὴν ἐπιτήδειον , ἔνεστιν αὐτοῖς ὁμοίως ἐκείνοις χρῆσθαι · πρῶτον μὲν ὅτι τῆς ἐμπειρίας καταφρονοῦσιν · ἔπειτα δὲ ὅτι κατὰ τὰς τοιαύτας συνδρομὰς ὁ ἐμπειρικὸς ἥτις μέν ἐστιν ἡ ἐν τῷ πνεύμονι διάθεσις ἀγνοεῖν φησι , τετηρῆσθαι δ’ ἐκ πείρας ἑαυτῷ τὰ συμφέροντα . Θεσσαλῷ δὲ οὐκ ἀρκεῖ θεραπεύειν ὃ μηδ’ ὅλως οἶδεν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς τῶν παθῶν ἐνδείξεως ὁρμᾶται . εἰ δὲ δὴ καὶ πάντ’ αὐτῷ συγχωρήσαιμεν , ὥσπερ καὶ πρόσθεν , ὁμοίως ἡμῖν ἐπίστασθαι , τό γ’ ἐπὶ τοῖς διαφέρουσι μέρεσιν ἐξαλλάττεσθαι τὴν θεραπείαν κατ’ εἶδος οὐκ ἄν ποτε ἐκφύγοι . οὐ γὰρ δήπου ταὐτόν ἐστιν ἢ μελίκρατον εἰς μήτραν ἐγχέαι δι’ ἕλκος ῥυπαρὸν , ἢ μέλιτος ἐσθίειν , ἢ καταπλύνειν σπόγγῳ τὸ ἕλκος · ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἔτι σμικρὰ , μέγιστα δὲ ἐκεῖνα . χρόνιον ἀφλέγμαντον ἕλκος ἐν πολλοῖς ὑποκείσθω μέρεσιν , ὀφθαλμῷ καὶ ἀκοῇ καὶ μυκτῆρι καὶ στόματι καὶ μηρῷ καὶ γαστρὶ καὶ μήτρᾳ καὶ ἕδρᾳ καὶ αἰδοίῳ · προσυποκείσθω δὲ , εἰ βούλει , τὸ ἕλκος ἢ ὁμαλὲς ἀκριβῶς , ἢ ὀλίγου δεῖν ὑπάρχειν ὁμαλές · ἀποκρινάσθωσαν ἡμῖν οἱ ἀπὸ Θεσσαλοῦ , τοῦ μηδὲν ὅλως περὶ τῶν τοιούτων διορισαμένου , πῶς ἐπουλώσομεν αὐτὸ τῷ διὰ τῆς καδμείας νὴ Δία · τοῦτο γὰρ ἐπουλώσει καλῶς τὸ κατὰ τὸν μηρὸν ἕλκος · ἆρ’ οὖν καὶ τὸ κατὰ τὸν ἀκουστικὸν πόρον ; ἄπιστον μὲν ἴσως ἐρῶ , ἀλλ’ ἴσασιν οἱ θεοὶ , χρόνιον ἕλκος εὗρόν ποτε τῶν σοφωτάτων τινὰ Θεσσαλείων οὕτω θεραπεύοντα . θᾶττον δ’ ἂν ἐσάπη τὸ οὖς τἀνθρώπῳ καὶ σκώληκας ἔσχεν , ἢ τῷ διὰ τῆς καδμείας ἐπουλώθη φαρμάκῳ · συγχωρήσαντες δ’ ὅμως αὐτῷ πλείοσι χρήσασθαι ἡμέραις , ἐπειδὴ καθ’ ἑκάστην δυσωδέστερόν τε τὸ οὖς ἐγένετο καὶ ἰχώρων μεστὸν , ἀπιστότερον ἔτι τοῦ πρόσθεν ἐθεασάμεθα τολμηθὲν . οἰηθεὶς γὰρ φλεγμαίνειν ἐν τῷ βάθει τὸν πόρον , ἐπὶ τὴν τετραφάρμακον ἧκεν , ὃ πολὺ δὴ μᾶλλον ἔμελλε σήψειν τὸ μόριον · οὐδὲ γὰρ ξηραίνειν ὅλως ἕλκη δυνατόν ἐστιν , ἀλλὰ πέττειν τὰ φλεγμαίνοντα . ἅτε δ’ ἐναντιωτάτῳ τῆς διαθέσεως αὐτοῦ χρησαμένου φαρμάκῳ , μετὰ μίαν ἡμέραν ἢ δύο ἐπολυπλασιάσθη μὲν αὐτίκα τὸ τῶν ἰχώρων πλῆθος , ἀφόρητος δ’ ἦν ἡ δυσωδία . οὔκουν ἔτι συνεχώρουν οἱ οἰκεῖοι τοῦ ὠτὸς ἅπτεσθαι τῷ Θεσσαλείῳ ὁ δ’ ὑπ’ ἀναισχυντίας τε ἅμα καὶ ἀναισθησίας ἠξίου μὴ μόνον ἐντιθέναι τι τῆς τετραφαρμάκου δυνάμεως , ἀλλὰ καὶ καταπλάττειν ἔξωθεν αὐτῷ χαλαστικῷ καταπλάσματι . τῶν δ’ οἰκείων ἀπελαυνόντων τε καὶ δεδιότων ἐν μεγάλῳ κακῷ τὸν πάσχοντα γενέσθαι , παρεκαλέσαμεν ἡμεῖς ἔτι μίαν ἡμέραν ἐπιτρέψαι τῷ Θεσσαλείῳ τὴν θεραπείαν αὐτοῦ . ἔμελλον δὲ δήπου κατὰ τὴν ὑστεραίαν ὅ τε ἰχὼρ ἔσεσθαι πολλαπλάσιος ἥ τε ὀδμὴ δυσωδεστάτη . καθ’ ἣν ἐπειράθην εἰ οἷόν τ’ εἴη μεταπεῖσαι τὸν Θεσσάλειον ὄνον , ὅπως μὴ πάντας ἐπιτρίβῃ τοὺς πάσχοντας , ἀλλά τινας ἤδη ποτὲ κᾂν ὀλίγους δυνηθείη σῶσαι , τῆς ἀμεθοδωτάτου αἱρέσεως ἀποστάς . ἠρξάμην μὲν οὖν λόγου τοιοῦδε πρὸς αὐτόν . ἆρα οὐχὶ φλεγμονή σοι δοκεῖ κατὰ βάθος εἶναι τοῦ πόρου καὶ διὰ τοῦτο χαλαστικοῖς χρᾷ βοηθήμασιν ; ὁ δὲ καὶ πάνυ διετείνετο καὶ οὕτως ἔχειν ἔφασκε καὶ ἀδύνατον ἄλλως . ἆρ’ οὖν , ἔφην , ἐθεάσω σύ ποτε φλεγμαῖνον ἕλκος , ὄξει δριμυτάτῳ μετὰ Γλαυκίου θεραπευθέν ; οὐ μὲν οὖν , εἶπεν , ἀλλ’ εἰ τὸν Ἀνδρώνειόν τις κυκλίσκον ὄξει δεύσας χρῷτο , τάχα δ’ ἂν , ἔφη , καὶ σπασθείη . ἐὰν οὖν , εἶπον , ἄλλο τι φάρμακον οὐκ ὀλίγῳ τοῦ Ἀνδρωνείου σφοδρότερον ὄξει τις δριμυτάτῳ διεὶς χρήσηται καὶ ταῦτ’ εἰς οὖς ἐγγὺς οὕτω μόριον ἐγκεφάλου καὶ μηνίγγων , ἆρ’ οὐκ ὄντως σπασθήσεται κατὰ τὸν σὸν λόγον , εἴπερ γε φλεγμονή τις ὑπόκειται ; ταῦτ’ ἐδόκει κᾀκείνῳ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς συμπαροῦσιν ἀληθῶς εἰρῆσθαι . ὅσον μὲν οὖν , ἔφην , ἐπὶ τῷ δεῖσθαι τὴν διάθεσιν τῶν μορίων ἐκτεθηλυσμένων ὑπὸ τῆς σῆς ἀγωγῆς ἐσχάτως ξηραινόντων φαρμάκων ἐχρησάμην ἂν ἤδη τοιούτῳ · νυνὶ δ’ ἐπειδὴ κακὸν ἔθος εἴθισας τὰ μόρια πλείοσιν ἡμέραις , ἐπὶ τοὐναντίον αὐτὰ μετάγειν ἀθρόως οὐκ ἔτ’ ἐγχωρεῖ . σοὶ μὲν γὰρ καὶ Θεσσαλῷ καταφρονεῖν ἔθους ἔξεστιν , ὥσπερ καὶ φύσεως μερῶν · ἡμῖν δ’ οὐκ ἔξεστιν · ἀλλὰ τῇ μὲν πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ὄξει χρήσομαι μετὰ Γλαυκίου , τῇ δὲ δευτέρᾳ τῷ Ἀνδρωνείῳ , τῇ τρίτῃ δ’ ἐπί τι σφοδρότερον ἔτι καὶ αὐτοῦ τοῦ ﻿ Ἀνδρωνείου παραγενήσομαι φάρμακον , ᾧ χρησάμενος ἡμέραις τρισὶν , ἢ καὶ τέτταρσιν , ἐάν μοι φαίνηται δεῖσθαι σφοδροτέρου φαρμάκου τὸ ἕλκος , οὐκ ὀκνήσω κᾀκείνῳ χρήσεσθαι . ἔξωθεν δ’ , ἔφην , ἐπιθήσω τῇ κεφαλῇ κατὰ τὸ τοῦ πεπονθότος ὠτὸς χωρίον οὐ μὰ Δί’ ὡς σὺ κατάπλασμα χαλαστικὸν , ἀλλά τι τῶν ξηραντικωτάτων φαρμάκων , ὁποῖόν ἐστι τὸ διὰ τῶν ἰτεῶν , ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἀνδρωνείου καταχρίσω μετ’ ὄξους , ἢ τῶν τούτου τινὶ ξηραντικωτέρων . ἐπεὶ γὰρ ξηρὸν ἐσχάτως ἐστὶ τὸ θεραπευόμενον μόριον , ἀναγκαῖον αὐτὸ ξηραίνειν ἐσχάτως · ἐνδείκνυται γὰρ ὥσπερ τὸ πάθος τοὐναντίον ἑαυτῷ πρὸς τὴν θεραπείαν , οὕτω τὸ μόριον ὅ τί , περ ἂν ὁμοιότατον ἑαυτῷ τυγχάνῃ . καὶ τοίνυν ὥσπερ εἶπον , οὕτω καὶ ἔπραξα , καὶ ὁ ἄνθρωπος ὑγιάσθη , μὴ δεηθεὶς ἰσχυροτέρων ἄλλων φαρμάκων . ἐπ’ ἐνίων μέντοι δεηθέντων , οἷς ἐξ ἐνιαυτοῦ καὶ δυοῖν ἐτῶν ἦν ἕλκη ἐν τῷ ὠτὶ , προσηνέγκαμεν φάρμακον ἁπάντων τῶν ῥηθέντων ἰσχυρότερον · ἔστι δὲ καὶ ἡ καλουμένη σκωρία τοῦ σιδήρου , κοπτομένη τε καὶ διακοσκινομένη λεπτοτάτῳ κοσκίνῳ , κᾄπειτα λειουμένη μέχρι τοῦ χνοώδης γενέσθαι · μετὰ δὲ ταῦτα σὺν ὄξει δριμυτάτῳ καθεψομένη μέχρι τοῦ σύστασιν σχεῖν μελιτώδη τε καὶ γλοιώδη . δῆλον δ’ ὅτι πολλαπλάσιον εἶναι χρὴ τὸ ὄξος ἐν τῇ μίξει · ἀλλ’ ὅπερ εἶπον ἤδη πολλάκις , ἡ μὲν εὐπορία τῆς ὕλης τῶν φαρμάκων ἐξ ἑτέρων ὑπομνημάτων ἔσται σοι · τὰ δὲ τῆς μεθόδου περαινέσθω . τὸ γάρ τοι τῆς ἀκοῆς χωρίον , ἐπειδὴ ξηρότατον ἐστι , διὰ τοῦτο τῶν ἄκρως ξηραινόντων δεῖται φαρμάκων , ὧν οὐδὲν οὐδενὶ τῶν ἄλλων μορίων ἁρμόττει προσφέρειν , ἀλλ’ ὀφθαλμῷ μὲν ἡλκωμένῳ τὸ διὰ τοῦ λιβανωτοῦ κολλύριον , εἰ οὕτως ἔτυχε · μυκτῆρσι δὲ πολὺ μὲν ξηραντικώτερον ἢ κατ’ ὀφθαλμοὺς , ἧττον δὲ ἢ κατ’ οὖς . ὥστε καὶ οἱ κυκλίσκοι πάντες οἱ προειρημένοι χρηστοὶ , καὶ τὸ τοῦ Μούσα φάρμακον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . τῶν δ’ ἐν τοῖς στόμασιν ἑλκῶν ὅσα μὲν ἱκανῶς πλαδαρὰ τῶν ξηραινόντων ἰσχυρῶς δεῖται φαρμάκων , οἷον τοῦ διφρυγοῦς αὐτοῦ τε καθ’ αὑτὸ καὶ μετὰ μέλιτος , οἴνου τε καὶ οἰνομέλιτος · ὡσαύτως δὲ καὶ τῆς ἴρεως καλουμένης · ἔτι τε τῆς ἀνθηρᾶς , ἤτοι ξηρῶν , ἢ μετὰ μέλιτος , ἢ οἰνομέλιτος , ἢ οἴνου . ἀγαθὸν δ’ εἰς τὰ τοιαῦτα καὶ τὸ τοῦ Μούσα φάρμακον , ὅ τε τοῦ ῥοῦ χυλὸς ὀμφάκιόν τε καὶ ὅσα πέρ ἐστιν ἄλλα γενναίως ξηραίνοντα . τί γὰρ δεῖ τὰς ὕλας ἐπέρχεσθαι , τὰ δ’ ἁπλούστερα τῶν ἐν τοῖς στόμασιν ἑλκῶν ἱκανὰ θεραπεύειν ἐστὶ καὶ τὰ μετρίως ξηραίνοντα φάρμακα · καθάπερ ταυτὶ τὰ διὰ τὸ συνεχὲς τῆς χρείας ὀνομασθέντα στοματικά · τό τε διὰ μύρων καὶ βάθου καρποῦ καὶ καρύων χλωρῶν λέμματος χυλοῦ , καὶ τούτων ἔτι μᾶλλον τὸ διὰ γλεύκους τε καὶ τῶν τῆς κυπαρίττου σφαιρίων . ὅσα δ’ ἱκανῶς ὑγρὰ τῶν ἐν τοῖς στόμασιν ἑλκῶν πλησίον ὀστῶν , ἔστι δὲ καὶ κίνδυνος διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸ τὸ ὀστοῦν σφακελίσαι , σφοδροτάτων ταῦτα δεῖται φαρμάκων διὰ τὴν τῶν ὀστῶν οὐσίαν ξηρὰν οὖσαν . ὥστ’ ἐγὼ λειαίνων ἀεὶ τοὺς προειρημένους κυκλίσκους ἐπιτίθημι τὸ φάρμακον ξηρόν .
Lemmas: αὖθις οὖν ἐπί ὁ μέθοδος ἀνέρχομαι , ἐπιδείκνυμι ὅσος ὁ κοινός πᾶς ἕλκος ἴασις ἐξαλλάσσω κατά εἶδος ἐν ἕκαστος ὁ ζῷον μόριον . μανθάνω γάρ ἐκ ὅδε μάλα μέν ὅς διά ὅλος πρόκειμαι ὁ πραγματεία , ἀναμάρτητος εἰμί κατά ὁ ἴασις , ἐν πάρεργος δέ καί ὁ ὁ ἑαυτοῦ ὀνομάζω μεθοδικός τόλμα . εἰ γάρ ἐγώ χρή τις πιστεύω , μηδείς μήτε πρός χάρις εἴωθα μήτε πρός ἀπέχθεια λέγω , ἅπας ὁ ἰατρός εἰμί ἀμέθοδος καταγιγνώσκω , ὡς γε δή γράφω , οὐ μόνος ὁ ἄλλος παλαιός , ἀλλά καί ὁ πᾶς ὁ μέθοδος ἐγώ ἡγεμών Ἱπποκράτης . ὁ μέν οὖν ἐμπειρικός ἰατρός ἐκ πεῖρα φημί γιγνώσκω πᾶς ὅς ἐγώ διά ἔνδειξις εὑρίσκω δείκνυμι . τρίτος δέ οὐδείς εἰμί οὐδείς εὕρεσις ὄργανον παρά τε . ὁ ἔνδειξις καί ὁ πεῖρα , οὐδέτερος χράω μεθοδικός καλέω δικαιόω . ἀκολουθέω οὖν ἐγώ καί νῦν γοῦν εἰς ὁ ὁ κατά ἕκαστος μέρος ἕλκος θεραπεία , ἐπειδέξω τε εἷς ἅπας ἔρχομαι . ἀκούω αὐτός ὅπως θεραπεύω ἕλκος , ἤ τις ἔνδειξις ἀπό αὐτός λαμβάνω · ἆρα ἄλλος τις ἤ ὁ μιν ὁμαλής ἐπουλόω κελεύω , ὁ δέ κοῖλος σαρκόω , ὁ δέ ἔναιμος συμφύω ; πῶς οὖν εὑρίσκω ὁ τε ἐπουλωτικός καί , ὁ κολλητικός καί ὁ σαρκωτικός καί ὁ συμφυτικός ; μή κάμνω , φημί · εὑρίσκω γάρ , ἀλλά οὐ οἶδα εἰ καλός ἤ εἰ πᾶς · δύναμαι γάρ ἤτοι γε εὑρίσκω μέν τις ὁ φαῦλος , οὐ εὑρίσκω δέ ὁ ἀγαθός · ἤ καί ὁ δοκέω εὑρίσκω , καί αὐτός εἰμί μοχθηρός · καί διά οὗτος ὁ μέν μηδόλως θεραπεύω ὁ ἕλκος , ὁ δέ ἐν χρόνος πολύς καί σύν ἀλγηδών καί λιμαγχονία οὐ ἀναγκαῖος . οὐδέ γάρ οὐδέ τολμάω τις ἐπιτίθημι νέος πεῖρα , πρίν ἤ ἑαυτοῦ πείθω ὁ ἔμπροσθεν ἀγωγή ὀρθός καταγιγνώσκω · οἷος αὐτίκα περί ὁ ἐν πνεύμων συνίστημι ἕλκος , ὅς μηδέ διαγιγνώσκω ὁ ἀρχή οἷος τε εἰμί ἄνευ ὁ ἀνατομή τε καί ὁ ὁ ἐνέργεια γνῶσις , ὅς ἀμφότερος φεύγω . ἀλλά συγχωρέω κατά γε ὁ πάρειμι γιγνώσκω ὁ περί . ὁ Θεσσαλις ἕλκος ἐν πνεύμων γίγνομαι . πότερος οὖν ὥσπερ οὗτος συγχωρέω αὐτός , οὕτως καί ὅτι ῥυπαρός , . ἤ καθαρός , ἤ ὅτι κοῖλος , ἤ ὁμαλής , ἤ ἰχώρ , ἤ πύον μεστός , ἐπίσταμαι συγχωρέω , ἤτοι γε ἐκ ἐπίνοια ἔνθεος , ἤ ὄναρ ὁράω ; ἤ εἰͅν οὗτος , γοῦν ἐρωτάω αὐτός ὁ διάγνωσις , ἤ χωρίς ὁ διαγιγνώσκω δίδωμι συγχωρέω ὅς τις βούλομαι φάρμακον οἶδα ; ἐγώ μέν γάρ ἡγέομαι καθαίρω μέν χρή ὁ ῥυπαρός πρότερος ὁ ῥύπος · σαρκόω δέ ὁ καθαρός ἅμα καί κοῖλος · ἀποκαθαίρω δέ ὁ ἰχώρ τε καί ὁ πυός , ὅς περιχέω οὗτος · ἔͅπειτα οὕτως ἐπουλόω . ὁ δέ οὐ οἶδα ὅπως ἰάομαι καί ὁ τοιοῦτος ὁ ἕλκος · ὁ ἀρχή γάρ οὐδέ γράφω τις Θεσσαλός ὑπέρ αὐτός , ἵνα ἤτοι ὁ ἄγνοια ἤ ὁ ἀσυμφωνία αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἐπιδείκνυμι . ἤτοι γάρ ἄλογος καί ψευδής περί αὐτός λέγω , ἤ εἴπερ ἀληθής τις φημί , ὁ ἔνδειξις αὐτός ἀναγκαῖος ἐκ ὁ οὐσία γίγνομαι ὁ μόριον καί προσέτι θέσις τε καί διάπλασις . ὑπόκειμαι γάρ αὐτός ἐπίσταμαι διαγιγνώσκω ἕλκος ἐν πνεύμων ῥυπαρός καί καθαρός , ἀφλέγμαντος τε καί φλεγμαίνω , ὁμαλής τε καί κοῖλος · ἔτι δέ καί οὗτος αὐτός συγχωρέω γιγνώσκω · οὐ μήν οὐδέ αὐτός καίτοι γε μικρός γε εἰμί ἔχω λέγω ἴδιος εὕρεσις , ὅτι ὁ τοιοῦτος ἕλκος ὑπό ὁ χλωρός φάρμακον γίγνομαι καθαρός , εἰ βούλομαι ὁ Μαχαιρίων ἤ ὁ Ἶσις , οὐδείς γάρ διαφέρω . τίς ποτέ οὖν ποιέω ἐπί ὁ κατά ὁ · σπλάγχνον ἕλκος , ἀποκρίνω ἐγώ . ἆρα γε καταπίνω δίδωμι ὁ χλωρός φάρμακον ; γέλοιος μέν ὅλος ὁ πρᾶγμα . ἐπειδή γάρ ἐκ ὁ ἀνατομή γιγνώσκω ὁ εἰς ὁ πνεύμων ὁ φάρμακον δίοδος , ὁ δέ ἀπό ὁ Θεσσαλός ὁ ἀνατομή · διαπτύω , πόθεν · γιγνώσκω ὅπως εἰς ὁ πνεύμων ὁ φάρμακον πορεύω ; λέγω οὖν ἐγώ , ﻿ πόθεν οἶδα φέρω εἰς ὁ πνεύμων ὁ τοιοῦτος φάρμακον ; εἰ δέ ἄρα καί οὗτος οἶδα , ἀλλά ὅτι γε φυλάσσω ὁ αὐτός δύναμις , ὅς ἐπί ὁ ἕλκος ὁ ἐκτός ἔχω , οὐ οἷος τε γιγνώσκω αὐτός . ἀλλά δή καί γιγνώσκω ὅτι τε φυλάσσω ὁ αὐτός δύναμις ὅς ἐπί ὁ ἐκτός ἕλκος ἔχω καί ὅτι καθαρίζω ὁ ῥύπος · οὐ μήν ὅτι γε βήξ κινέω δυνατός αὐτός ἐπίσταμαι · χωρίς δέ ὁ διά βήξ ἐκκαθαίρω ὁ ῥύπος οὐδέ ὁ ῥύπτω εἰμί χρεία φάρμακον . συγχωρέω δέ οὖν καί οὗτος αὐτός . ἀλλά ὁ γε διάφορος ἐπί ἕλκος ποιέω θεραπεία ἐν μηρός καί πνεύμων γίγνομαι οὐ δύναμαι φεύγω , εἰ γε ὁ μέν ὕδωρ περιπλύνω , ὁ δέ ὁ βήξ ἐκκαθαίρω . ὑπόκειμαι δέ πάλιν ἐν ὁ πνεύμων περιχέω ὁ ἕλκος παχύς πυός · ἆρα γε καί νῦν ὁ χλωρός δίδωμι φάρμακον , ἤ μέλι ἐκλείχω κελεύω ; ἀλλά καί οὗτος αὐτός πόθεν εὑρίσκω λέγω . οὐ γάρ δή οὗτος γε φημί , ὅτι λεπτυντικός τις καί τμητικός ἔχω δύναμις , αὐτός γε ἑκών ἀφίστημι ὁ ζητέω ὁ τοιοῦτος δύναμις . οὐ μήν οὐδέ ὅτι ὁ ἐμπειρικός εὑρίσκω ὁ μέλι κατά τοιόσδε συνδρομή ἐπιτήδειος , ἔνειμι αὐτός ὅμοιος ἐκεῖνος χράω · πρῶτος μέν ὅτι ὁ ἐμπειρία καταφρονέω · ἔπειτα δέ ὅτι κατά ὁ τοιοῦτος συνδρομάς ὁ ἐμπειρικός ὅστις μέν εἰμί ὁ ἐν ὁ πνεύμων διάθεσις ἀγνοέω φημί , τηρέω δέ ἐκ πεῖρα ἑαυτοῦ ὁ συμφέρω . Θεσσαλός δέ οὐ ἀρκέω θεραπεύω ὅς μηδέ ὅλος οἶδα , ἀλλά ἀπό ὁ ὁ πάθος ἔνδειξις ὁρμάω . εἰ δέ δή καί πᾶς αὐτός συγχωρέω , ὥσπερ καί πρόσθεν , ὅμοιος ἐγώ ἐπίσταμαι , ὁ γε ἐπί ὁ διαφέρω μέρος ἐξαλλάσσω ὁ θεραπεία κατά εἶδος οὐ ἄν ποτέ ἐκφεύγω . οὐ γάρ δήπου αὐτός εἰμί ἤ μελίκρατον εἰς μήτρα ἐγχέω διά ἕλκος ῥυπαρός , ἤ μέλι ἐσθίω , ἤ καταπλύνω σπόγγος ὁ ἕλκος · ἀλλά οὗτος μέν ἔτι μικρός , μέγας δέ ἐκεῖνος . χρόνιος ἀφλέγμαντος ἕλκος ἐν πολύς ὑπόκειμαι μέρος , ὀφθαλμός καί ἀκοή καί μυκτήρ καί στόμα καί μηρός καί γαστήρ καί μήτρα καί ἕδρα καί αἰδοῖον · προσυπόκειμαι δέ , εἰ βούλομαι , ὁ ἕλκος ἤ ὁμαλής ἀκριβής , ἤ ὀλίγος δέω ὑπάρχω ὁμαλής · ἀποκρίνω ἐγώ ὁ ἀπό Θεσσαλός , ὁ μηδείς ὅλος περί ὁ τοιοῦτος διορίζω , πῶς ἐπουλόω αὐτός ὁ διά ὁ καδμία νή Ζεύς · οὗτος γάρ ἐπουλόω καλός ὁ κατά ὁ μηρός ἕλκος · ἆρα οὖν καί ὁ κατά ὁ ἀκουστικός πόρος ; ἄπιστος μέν ἴσως λέγω , ἀλλά οἶδα ὁ θεός , χρόνιος ἕλκος εὑρίσκω ποτέ ὁ σοφός τις Θεσσάλειος οὕτως θεραπεύω . ταχύς δέ ἄν σήπω ὁ οὖς ἄνθρωπος καί σκώληξ ἔχω , ἤ ὁ διά ὁ καδμία ἐπουλόω φάρμακον · συγχωρέω δέ ὅμως αὐτός πολύς χράω ἡμέρα , ἐπειδή κατά ἕκαστος δυσώδης τε ὁ οὖς γίγνομαι καί ἰχώρ μεστός , ἄπιστος ἔτι ὁ πρόσθεν θεάομαι τολμάω . οἴομαι γάρ φλεγμαίνω ἐν ὁ βάθος ὁ πόρος , ἐπί ὁ τετραφάρμακος ἥκω , ὅς πολύς δή μάλα μέλλω σήπω ὁ μόριον · οὐδέ γάρ ξηραίνω ὅλος ἕλκος δυνατός εἰμί , ἀλλά πέσσω ὁ φλεγμαίνω . ἅτε δέ ἐναντίος ὁ διάθεσις αὐτός χράω φάρμακον , μετά εἷς ἡμέρα ἤ δύο πολυπλασιάζω μέν αὐτίκα ὁ ὁ ἰχώρ πλῆθος , ἀφόρητος δέ εἰμί ὁ δυσωδία . οὔκουν ἔτι συγχωρέω ὁ οἰκεῖος ὁ οὖς ἅπτω ὁ Θεσσάλειος ὁ δέ ὑπό ἀναισχυντία τε ἅμα καί ἀναισθησία ἀξιόω μή μόνος ἐντίθημι τις ὁ τετραφάρμακος δύναμις , ἀλλά καί καταπλήσσω ἔξωθεν αὐτός χαλαστικός κατάπλασμα . ὁ δέ οἰκεῖος ἀπελαύνω τε καί δείδω ἐν μέγας κακός ὁ πάσχω γίγνομαι , παρακαλέω ἐγώ ἔτι εἷς ἡμέρα ἐπιτρέπω ὁ Θεσσάλειος ὁ θεραπεία αὐτός . μέλλω δέ δήπου κατά ὁ ὑστεραῖος ὁ τε ἰχώρ εἰμί πολλαπλάσιος ὁ τε ὀσμή δυσώδης . κατά ὅς ἐπιλέγω εἰ οἷος τε εἰμί μεταπείθω ὁ Θεσσάλειος ὄνος , ὅπως μή πᾶς ἐπιτρίβω ὁ πάσχω , ἀλλά τις ἤδη ποτέ ᾄν ὀλίγος δύναμαι σῴζω , ὁ ἀμέθοδος αἵρεσις ἀφίστημι . ἄρχω μέν οὖν λόγος τοιόσδε πρός αὐτός . ἆρα οὐ φλεγμονή σύ δοκέω κατά βάθος εἰμί ὁ πόρος καί διά οὗτος χαλαστικός χράω βοήθημα ; ὁ δέ καί πάνυ διατείνω καί οὕτως ἔχω φάσκω καί ἀδύνατος ἄλλος . ἆρα οὖν , φημί , θεάομαι σύ ποτέ φλεγμαίνω ἕλκος , ὄξος δριμύς μετά Γλαυκίας θεραπεύω ; οὐ μέν οὖν , λέγω , ἀλλά εἰ ὁ Ἀνδρώνειος τις κυκλίσκος ὄξος δεύω χράω , τάχα δέ ἄν , φημί , καί σπάω . ἐάν οὖν , λέγω , ἄλλος τις φάρμακον οὐ ὀλίγος ὁ Ἀνδρωνείον σφοδρός ὄξος τις δριμύς διΐημι χράω καί οὗτος εἰς οὖς ἐγγύς οὕτως μόριον ἐγκέφαλος καί μῆνιγξ , ἆρα οὐ ὄντως σπάω κατά ὁ σός λόγος , εἴπερ γε φλεγμονή τις ὑπόκειμαι ; οὗτος δοκέω κᾴ̓κεινος καί ὁ ἄλλος ὁ συμπάρειμι ἀληθής λέγω . ὅσος μέν οὖν , φημί , ἐπί ὁ δέω ὁ διάθεσις ὁ μόριον ἐκθηλύνω ὑπό ὁ σός ἀγωγή ἔσχατος ξηραίνω φάρμακον χράω ἄν ἤδη τοιοῦτος · νυνί δέ ἐπειδή κακός ἔθος ἐθίζω ὁ μόριον πολύς ἡμέρα , ἐπί ἐναντίος αὐτός μετάγω ἀθρόος οὐ ἔτι ἐγχωρέω . σύ μέν γάρ καί Θεσσαλός καταφρονέω ἔθος ἔξεστι , ὥσπερ καί φύσις μέρος · ἐγώ δέ οὐ ἔξεστι · ἀλλά ὁ μέν πρῶτος ὁ ἡμέρα ὄξος χράω μετά Γλαυκίας , ὁ δέ δεύτερος ὁ Ἀνδρωνεῖον , ὁ τρίτος δέ ἐπί τις σφοδρός ἔτι καί αὐτός ὁ ﻿ Ἀνδρωνείον παραγίγνομαι φάρμακον , ὅς χράω ἡμέρα τρεῖς , ἤ καί τέσσαρες , ἐάν ἐγώ φαίνω δέω σφοδρός φάρμακον ὁ ἕλκος , οὐ ὀκνέω κᾀκένος χράω . ἔξωθεν δέ , φημί , ἐπιτίθημι ὁ κεφαλή κατά ὁ ὁ πάσχω οὖς χωρίον οὐ μά Ζεύς ὡς σύ κατάπλασμα χαλαστικός , ἀλλά τις ὁ ξηραντικός φάρμακον , ὁποῖος εἰμί ὁ διά ὁ ἰτέα , ἤ καί αὐτός ὁ Ἀνδρωνείον καταχρίω μετά ὄξος , ἤ ὁ οὗτος τις ξηραντικός . ἐπεί γάρ ξηρός ἔσχατος εἰμί ὁ θεραπεύω μόριον , ἀναγκαῖος αὐτός ξηραίνω ἔσχατος · ἐνδείκνυμι γάρ ὥσπερ ὁ πάθος ἐναντίος ἑαυτοῦ πρός ὁ θεραπεία , οὕτως ὁ μόριον ὅς τις , περ ἄν ὅμοιος ἑαυτοῦ τυγχάνω . καί τοίνυν ὥσπερ λέγω , οὕτως καί πράσσω , καί ὁ ἄνθρωπος ὑγιάζω , μή δέω ἰσχυρός ἄλλος φάρμακον . ἐπί ἔνιοι μέντοι δέω , ὅς ἐκ ἐνιαυτός καί δύο ἔτος εἰμί ἕλκος ἐν ὁ οὖς , προσφέρω φάρμακον ἅπας ὁ λέγω ἰσχυρός · εἰμί δέ καί ὁ καλέω σκωρία ὁ σίδηρος , κόπτω τε καί διακοσκίνομαι λεπτός κόσκινον , ᾅπειτα λειόω μέχρι ὁ χνοώδης γίγνομαι · μετά δέ οὗτος σύν ὄξος δριμύς καθέψω μέχρι ὁ σύστασις ἔχω μελιτώδης τε καί γλοιώδης . δῆλος δέ ὅτι πολλαπλάσιος εἰμί χρή ὁ ὄξος ἐν ὁ μίξις · ἀλλά ὅς λέγω ἤδη πολλάκις , ὁ μέν εὐπορία ὁ ὕλη ὁ φάρμακον ἐκ ἕτερος ὑπόμνημα εἰμί σύ · ὁ δέ ὁ μέθοδος περαίνω . ὁ γάρ τοι ὁ ἀκοή χωρίον , ἐπειδή ξηρός εἰμί , διά οὗτος ὁ ἄκρος ξηραίνω δέω φάρμακον , ὅς οὐδείς οὐδείς ὁ ἄλλος μόριον ἁρμόζω προσφέρω , ἀλλά ὀφθαλμός μέν ἑλκόω ὁ διά ὁ λιβανωτός κολλύριον , εἰ οὕτως τυγχάνω · μυκτήρ δέ πολύς μέν ξηραντικός ἤ κατά ὀφθαλμός , ἥσσων δέ ἤ κατά οὖς . ὥστε καί ὁ κυκλίσκος πᾶς ὁ προλέγω χρηστός , καί ὁ ὁ Μοῦσα φάρμακον , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . ὁ δέ ἐν ὁ στόμα ἕλκος ὅσος μέν ἱκανός πλαδαρός ὁ ξηραίνω ἰσχυρός δέω φάρμακον , οἷος ὁ διφρυγής αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ καί μετά μέλι , οἶνος τε καί οἰνόμελι · ὡσαύτως δέ καί ὁ ἶρις καλέω · ἔτι τε ὁ ἀνθηρός , ἤτοι ξηρός , ἤ μετά μέλι , ἤ οἰνόμελι , ἤ οἶνος . ἀγαθός δέ εἰς ὁ τοιοῦτος καί ὁ ὁ Μοῦσα φάρμακον , ὁ τε ὁ ῥόος χυλός ὀμφάκιον τε καί ὅσος περ εἰμί ἄλλος γενναῖος ξηραίνω . τίς γάρ δέω ὁ ὕλη ἐπέρχομαι , ὁ δέ ἁπλόος ὁ ἐν ὁ στόμα ἕλκος ἱκανός θεραπεύω εἰμί καί ὁ μέτριος ξηραίνω φάρμακον · καθά οὗτος ὁ διά ὁ συνεχής ὁ χρεία ὀνομάζω στοματικός · ὁ τε διά μύρον καί βάθος καρπός καί κάρυον χλωρός λέμμα χυλός , καί οὗτος ἔτι μάλα ὁ διά γλεῦκος τε καί ὁ ὁ κυπάρισσος σφαιρίον . ὅσος δέ ἱκανός ὑγρός ὁ ἐν ὁ στόμα ἕλκος πλησίον ὀστέον , εἰμί δέ καί κίνδυνος διά οὗτος καί αὐτός ὁ ὀστέον σφακελίζω , σφοδρός οὗτος δέω φάρμακον διά ὁ ὁ ὀστέον οὐσία ξηρός εἰμί . ὥστε ἐγώ λεαίνω ἀεί ὁ προλέγω κυκλίσκος ἐπιτίθημι ὁ φάρμακον ξηρός .