galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 13.21
Προσθῶμεν οὖν ἔτι τῆς ἀπὸ τῶν μορίων ἐνδείξεως ὅσα μήπω λέλεκται , καταβάλλοντες προφανέστατα τὴν τῶν Θεσσαλείων αἵρεσιν · οἳ μήτε ἀνατομῆς ἁπτόμενοι μήτ’ ἐνεργείας ἢ χρείας εἰδότες , ὅταν ἴδωσί τινα κροκιδίζοντα καὶ καρφολογοῦντα , τολμῶσιν ὀξυροδίνῳ καταβρέχειν τὴν κεφαλὴν ἡμῖν ἑπόμενοι . διὰ τί γὰρ οὐ τὸν θώρακα μᾶλλον ; εἴπερ ἐνδεικτεκῶς μὲν εὑρίσκουσι τὰ βοηθήματα , δυνατὸν δ’ ἐστὶ καὶ τῆς καρδίας πασχούσης φρενιτικὸν γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον . ὁ μὲν γὰρ ἐμπειρικὸς ἐκ τῆς πείρας φησὶ τὴν τῶν τοιούτων βοηθημάτων εὕρεσιν ἐσχηκέναι , τῷ δὲ καὶ ταύτην ἀτιμάσαντι καὶ τὴν τῶν ἐνεργειῶν ζήτησιν φυγόντι πόθεν ἐπῆλθεν ἀντὶ τοῦ θώρακος ἑλέσθαι τὴν κεφαλὴν ἐπὶ τῶν φρενιτικῶν ἐπιβρέχειν · ἀλλὰ τοῦτό γε τὸ ὀξυῤῥόδινον ὃ τῇ κεφαλῇ προσφέρομεν ἐπὶ τῶν φρενιτικῶν , ὥσπερ τις ἔλεγε τῶν ἑταίρων , οὐ μόνον τοὺς ἀμεθόδους Θεσσαλείους , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἐξελέγχει φανερῶς , ﻿ ὅσοι κατὰ τὴν καρδίαν ἡγοῦνται τὸ ψυχῆς ἡγεμονικὸν ὑπάρχειν . ἰδὼν γοῦν ποτὲ τῶν ἀπ’ Ἀθηναίου τινὰ τὴν κεφαλὴν αἰονῶντα ῥοδίνῳ καὶ ὄξει μεμιγμένοις ἐκώλυον ἀξιῶν ἐπιφέρειν τῷ θώρακι τὸ βοήθημα · βεβλάφθαι μὲν γὰρ τῷ παραφρονοῦντι τὸ ἡγεμονικὸν , εἶναι δ’ ἐν καρδίᾳ τοῦτο κατὰ τὸν Ἀθήναιον , οὔκουν ὀρθῶς αὐτὸν ποιεῖν ἀποστάντα τοῦ θώρακος ἐνοχλεῖν τῇ κεφαλῇ καὶ πράγματα παρέχειν ἀπαθεῖ μορίῳ , νυνὶ μὲν ὀξυῤῥοδίνῳ καταντλοῦντα , νυνὶ δὲ ἀποκείροντα καὶ σπονδύλιον ἢ ἕρπυλλον ἤ τι τοιοῦτον προσφέροντα · καὶ εἰ χρονίζοι τὸ πάθημα καὶ τὸ καστόριον ἢ καὶ νὴ Δία σικύαν · ὅμοιον γὰρ εἶναι τοῦτο τῷ φλεγμαίνοντος μηροῦ τῇ περόνῃ προσάγειν τὸ βοήθημα . καὶ μὲν δὴ κᾀπὶ τῶν ληθαργικῶν οὐδείς ἐστιν ὃς οὐ προσφέρει τῇ κεφαλῇ τὰ βοηθήματα · καὶ τοῦτο γὰρ τὸ πάθος ἐναντίον μέν πώς ἐστι κατὰ τὴν ἰδέαν τῇ φρενίτιδι . γίνεται δ’ ἐγκεφάλου πάσχοντος , ἐν ᾧ τῆς ψυχῆς ἐστι τὸ ἡγεμονικόν . ὅταν μὲν οὖν ὁ πλεονάζων ἐν ἐγκεφάλῳ ψυχρὸς ᾖ χυμὸς , ἀναισθησία τε καὶ ἀκινησία καταλαμβάνει τὸν ἄνθρωπον · ὅταν δὲ θερμὸς , εὐκινησία μᾶλλον , ὡς ἂν εἴποι , τις ἅμα τῇ τοῦ λογισμοῦ βλάβῃ . συμβαίνει γὰρ , ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων δέδεικται λόγοις , διὰ μὲν τὴν ψύξιν ἡ ἀργία , διὰ δὲ τὴν θερμασίαν ἡ ἄμετρος κίνησις , ἐκ δὲ τῆς χυμῶν μοχθηρίας ἡ ἄνοια . φλεβοτομητέον οὖν ἐστιν ἐπὶ τῶν τοιούτων παθῶν κατ’ ἀρχὰς εὐθὺς ἰσχυρᾶς μὲν οὔσης εἰς τοσοῦτον τῆς δυνάμεως ὡς ἐνεγκεῖν ἀλύπως τὴν φλεβοτομίαν , ἑτέρου δὲ μηδενὸς κωλύοντος ὧν ἐν τοῖς περὶ φλεβοτομίας εἴπομεν οἷον ἤτοι πλήθους ὠμῶν χυμῶν ἢ παιδικῆς ἡλικίας ἢ ὥρας ἢ χώρας ἐσχάτως θερμῆς ἢ ψυχρᾶς . τοῦτο μὲν οὖν κοινὸν ἀμφοτέροις τοῖς νοσήμασιν , ὅσα τε μετὰ καταφορᾶς καὶ ὅσα μετ’ ἀγρυπνίας γίνεται . κοινὸν δὲ καὶ τὸ κατὰ τὴν ἀρχὴν ὀξυρόδινον προσφέρειν · ἀπώσασθαι γὰρ χρὴ τῆς κεφαλῆς τὸν χυμὸν , ὁποῖος ἂν εἴη . τὰ δ’ ἐφεξῆς ἐναντία , πραΰνειν μὲν γὰρ προσήκει τὰ μετὰ τῶν ἀγρυπνιῶν , ἐπεγείρειν δὲ τὰ μετὰ τῆς ἀκινησίας . εἰκότως οὖν ἀκμαζόντων αὐτῶν τοῖς μὲν ἀγρυπνιτικοῖς καὶ περικοπτικοῖς νοσήμασι τὰς διὰ μήκωνος κωδειῶν ἐπιβροχὰς προσοίσομεν , ὀσφρανοῦμέν τε καὶ διαχρίζομεν , ἤτοι τὰ πτερύγια τῆς ῥινὸς ἐκ τῶν ἔνδοθεν μερῶν ἢ τὸ μέτωπον ὁμοίοις φαρμάκοις . καρῶσαι γὰρ χρὴ καὶ ναρκῶσαι ποιῆσαι τὸ ἡγεμονικὸν , ἐμψύχοντα δηλονότι τὸν ὑπερτεθερμασμένον ἐγκέφαλον . ἐπὶ δὲ τῶν ἐναντίων παθῶν ἐπεγεῖραι καὶ τεμνεῖν καὶ θερμῆναι προσήκει τὸ πάχος τοῦ λυποῦντος χυμοῦ , ὅστις ἄνευ μὲν τοῦ σήπεσθαι καταφορὰς βαθείας ἐργάζεται , χωρὶς πυρετῶν , ἃς ὀνομάζουσιν ἀποπληξίας καὶ κάρους καὶ κατοχάς . εἰ δὲ καὶ σήποιτό ποτε , μετὰ πυρετοῦ γίνεται τὰ τοιαῦτα καὶ καλεῖται τὸ τοιοῦτο νόσημα λήθαργος . ἐναφεψοῦντες οὖν ὄξει θύμον καὶ γλήχωνα καὶ ὀρίγανον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα , τῇ ῥινὶ τῶν οὕτω διακειμένων προσοίσομεν , ὅπως ὁ ἀτμὸς ἐπὶ τὸν ἐγκέφαλον ἀναφερόμενος τέμνῃ τὸ πάχος τοῦ χυμοῦ . μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τὸν οὐρανίσκον ἰσχυροῖς καὶ δριμέσι φαρμάκοις χρίσομεν . ἑξῆς δὲ τούτων καὶ πταρμικοῖς χρησόμεθα . καὶ κατὰ τῆς κεφαλῆς ἐπιθήσομεν ὁμοίας δυνάμεις φαρμάκων , ἄχρι καὶ τοῦ νάπυος , ἐπιτείνοντες ἀεὶ τὸ σφοδρὸν αὐτῶν , εἰ χρονίζει τὸ πάθος . ἀλλὰ καὶ ταῖς σικύαις ἐπ’ ἀμφοτέρων χρονιζόντων χρησόμεθα καὶ τῷ καστορίῳ . πέττει γὰρ αὐτὸ καλῶς ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ παραληφθέν . ὥστε κᾀνταῦθα πάλιν εἰς κοινὴν θεραπείαν ἄγεσθαι λήθαργόν τε καὶ φρενίτιδα ἐπὶ τῆς παρακμῆς . ἐν μὲν δὴ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ἐξελέγχονται προφανῶς οἵ τε ἀπὸ τοῦ Θεσσάλου πάντες οἵ τ’ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς μέρος εἰπόντες ἰατροί . μὴ γὰρ ὅτι τῶν εἰρημένων τινὸς εὐπορῆσαι βοηθημάτων αὐτοῖς ἐστι δυνατὸν , ἀλλὰ μηδὲ ὅτῳ μορίῳ προσφέρειν δεῖ τὰ βοηθήματα . οὐ γὰρ δὴ ὥσπερ ἐπ’ ὀφθαλμίας ἢ πλευρίτιδος ἢ συνάγχης αὐτός τε ὁ κάμνων αἰσθάνεται τοῦ πεπονθότος μορίου , ἡμῖν τε διὰ τῆς ἁφῆς καὶ τῆς ὄψεως εἰς γνῶσιν ἥκει , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπί τε ληθάργου καὶ φρενίτιδος ἐπιληψίας τε καὶ παραπληξίας καὶ σπασμῶν καὶ τετάνων , ἔτι τε τῆς καλουμένης ἰδίως κατοχῆς . ἐφ’ ὧν ἁπάντων ἡ μὲν ἰδέα τῶν βοηθημάτων ἐκ τῆς τοῦ πάθους φύσεως εὑρίσκεται , τὸ δὲ χωρίον ᾧ μάλιστα χρὴ προσφέρειν αὐτὰ διὰ τοῦ προεγνῶσθαι τὰς ἐνεργείας τε καὶ χρείας τῶν μορίων .
Lemmas: προστίθημι οὖν ἔτι ὁ ἀπό ὁ μόριον ἔνδειξις ὅσος μήπω λέγω , καταβάλλω προφανής ὁ ὁ Θεσσάλειος αἵρεσις · ὁ μήτε ἀνατομή ἅπτω μήτε ἐνέργεια ἤ χρεία οἶδα , ὅταν ὁράω τις κροκιδίζω καί καρφολογέω , τολμάω ὀξυρόδινος καταβρέχω ὁ κεφαλή ἐγώ ἕπομαι . διά τίς γάρ οὐ ὁ θώραξ μάλα ; εἴπερ ἐνδεικτεκής μέν εὑρίσκω ὁ βοήθημα , δυνατός δέ εἰμί καί ὁ καρδία πάσχω φρενιτικός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ μέν γάρ ἐμπειρικός ἐκ ὁ πεῖρα φημί ὁ ὁ τοιοῦτος βοήθημα εὕρεσις ἔχω , ὁ δέ καί οὗτος ἀτιμάζω καί ὁ ὁ ἐνέργεια ζήτησις φεύγω πόθεν ἐπέρχομαι ἀντί ὁ θώραξ αἱρέω ὁ κεφαλή ἐπί ὁ φρενιτικός ἐπιβρέχω · ἀλλά οὗτος γε ὁ ὀξυρρόδινον ὅς ὁ κεφαλή προσφέρω ἐπί ὁ φρενιτικός , ὥσπερ τις λέγω ὁ ἑταῖρος , οὐ μόνος ὁ ἀμέθοδος Θεσσάλειος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας ἐξελέγχω φανερός , ﻿ ὅσος κατά ὁ καρδία ἡγέομαι ὁ ψυχή ἡγεμονικός ὑπάρχω . ὁράω γοῦν ποτέ ὁ ἀπό Ἀθηναῖος τις ὁ κεφαλή αἰονάω ῥόδινος καί ὄξος μείγνυμι κωλύω ἀξιόω ἐπιφέρω ὁ θώραξ ὁ βοήθημα · βλάπτω μέν γάρ ὁ παραφρονέω ὁ ἡγεμονικός , εἰμί δέ ἐν καρδία οὗτος κατά ὁ Ἀθήναιος , οὔκουν ὀρθός αὐτός ποιέω ἀφίστημι ὁ θώραξ ἐνοχλέω ὁ κεφαλή καί πρᾶγμα παρέχω ἀπαθής μόριον , νυνί μέν ὀξυρρόδινον καταντλέω , νυνί δέ ἀποκείρω καί σπονδύλιον ἤ ἕρπυλλος ἤ τις τοιοῦτος προσφέρω · καί εἰ χρονίζω ὁ πάθημα καί ὁ καστορίδες ἤ καί νή Ζεύς σικύα · ὅμοιος γάρ εἰμί οὗτος ὁ φλεγμαίνω μηρός ὁ περόνη προσάγω ὁ βοήθημα . καί μέν δή εἰͅπί ὁ ληθαργικός οὐδείς εἰμί ὅς οὐ προσφέρω ὁ κεφαλή ὁ βοήθημα · καί οὗτος γάρ ὁ πάθος ἐναντίος μέν πως εἰμί κατά ὁ ἰδέα ὁ φρένιτις . γίγνομαι δέ ἐγκέφαλος πάσχω , ἐν ὅς ὁ ψυχή εἰμί ὁ ἡγεμονικός . ὅταν μέν οὖν ὁ πλεονάζω ἐν ἐγκέφαλος ψυχρός εἰμί χυμός , ἀναισθησία τε καί ἀκινησία καταλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος · ὅταν δέ θερμός , εὐκινησία μάλα , ὡς ἄν λέγω , τις ἅμα ὁ ὁ λογισμός βλάβη . συμβαίνω γάρ , ὡς ἐν ὁ περί οὗτος δείκνυμι λόγος , διά μέν ὁ ψῦξις ὁ ἀργία , διά δέ ὁ θερμασία ὁ ἄμετρος κίνησις , ἐκ δέ ὁ χυμός μοχθηρία ὁ ἄνοια . φλεβοτομέω οὖν εἰμί ἐπί ὁ τοιοῦτος πάθος κατά ἀρχή εὐθύς ἰσχυρός μέν εἰμί εἰς τοσοῦτος ὁ δύναμις ὡς φέρω ἄλυπος ὁ φλεβοτομία , ἕτερος δέ μηδείς κωλύω ὅς ἐν ὁ περί φλεβοτομία λέγω οἷος ἤτοι πλῆθος ὠμός χυμός ἤ παιδικός ἡλικία ἤ ὥρα ἤ χώρα ἔσχατος θερμός ἤ ψυχρός . οὗτος μέν οὖν κοινός ἀμφότερος ὁ νόσημα , ὅσος τε μετά καταφορά καί ὅσος μετά ἀγρυπνία γίγνομαι . κοινός δέ καί ὁ κατά ὁ ἀρχή ὀξυρρόδινον προσφέρω · ἀπωθέω γάρ χρή ὁ κεφαλή ὁ χυμός , ὁποῖος ἄν εἰμί . ὁ δέ ἐφεξῆς ἐναντίος , πραύνω μέν γάρ προσήκω ὁ μετά ὁ ἀγρυπνία , ἐπεγείρω δέ ὁ μετά ὁ ἀκινησία . ἔοικα οὖν ἀκμάζω αὐτός ὁ μέν ἀγρυπνιτικός καί περικοπτικός νόσημα ὁ διά μήκων κώδεια ἐπιβροχή προσφέρω , ὀσφρανέω τε καί διαχρίζω , ἤτοι ὁ πτερύγιον ὁ ῥίς ἐκ ὁ ἔνδοθεν μέρος ἤ ὁ μέτωπον ὅμοιος φάρμακον . καρόω γάρ χρή καί ναρκόω ποιέω ὁ ἡγεμονικός , ἐμψύχω δηλονότι ὁ ὑπερθερμαίνω ἐγκέφαλος . ἐπί δέ ὁ ἐναντίος πάθος ἐπεγείρω καί τέμνω καί θερμαίνω προσήκω ὁ πάχος ὁ λυπέω χυμός , ὅστις ἄνευ μέν ὁ σήπω καταφορά βαθύς ἐργάζομαι , χωρίς πυρετός , ὅς ὀνομάζω ἀποπληξία καί κάρος καί κατοχή . εἰ δέ καί σήπω ποτέ , μετά πυρετός γίγνομαι ὁ τοιοῦτος καί καλέω ὁ τοιοῦτος νόσημα λήθαργος . ἐναφέψω οὖν ὄξος θύμος καί βλήχων καί ὀρίγανον , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ὁ ῥίς ὁ οὕτως διάκειμαι προσφέρω , ὅπως ὁ ἀτμός ἐπί ὁ ἐγκέφαλος ἀναφέρω τέμνω ὁ πάχος ὁ χυμός . μετά δέ οὗτος καί ὁ οὐρανίσκος ἰσχυρός καί δριμύς φάρμακον χρίω . ἑξῆς δέ οὗτος καί πταρμικός χράω . καί κατά ὁ κεφαλή ἐπιτίθημι ὅμοιος δύναμις φάρμακον , ἄχρι καί ὁ νᾶπυ , ἐπιτείνω ἀεί ὁ σφοδρός αὐτός , εἰ χρονίζω ὁ πάθος . ἀλλά καί ὁ σικύα ἐπί ἀμφότερος χρονίζω χράω καί ὁ καστορίδες . πέσσω γάρ αὐτός καλός ἐπί προήκω ὁ χρόνος παραλαμβάνω . ὥστε ᾀνταῦθη πάλιν εἰς κοινός θεραπεία ἄγω λήθαργος τε καί φρένιτις ἐπί ὁ παρακμή . ἐν μέν δή ὁ τοιοῦτος πάθος ἐξελέγχω προφανής ὁ τε ἀπό ὁ Θέσσαλος πᾶς ὁ τε ἐν ὁ καρδία ὁ ἡγεμονικός ὁ ψυχή μέρος λέγω ἰατρός . μή γάρ ὅτι ὁ λέγω τις εὐπορέω βοήθημα αὐτός εἰμί δυνατός , ἀλλά μηδέ ὅστις μόριον προσφέρω δέω ὁ βοήθημα . οὐ γάρ δή ὥσπερ ἐπί ὀφθαλμία ἤ πλευρῖτις ἤ συνάγχη αὐτός τε ὁ κάμνω αἰσθάνομαι ὁ πάσχω μόριον , ἐγώ τε διά ὁ ἁφή καί ὁ ὄψις εἰς γνῶσις ἥκω , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐπί τε λήθαργος καί φρένιτις ἐπιληψία τε καί παραπληξία καί σπασμός καί τέτανος , ἔτι τε ὁ καλέω ἴδιος κατοχή . ἐπί ὅς ἅπας ὁ μέν ἰδέα ὁ βοήθημα ἐκ ὁ ὁ πάθος φύσις εὑρίσκω , ὁ δέ χωρίον ὅς μάλα χρή προσφέρω αὐτός διά ὁ προγιγνώσκω ὁ ἐνέργεια τε καί χρεία ὁ μόριον .