galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 10.10
Ἐγὼ δ’ αἰσθανόμενος ὕστερον τὸ μέτρον ἤδη τῆς προκειμένης πραγματείας ἐκπίπτων ἐπὶ τὰ συνεχῆ τοῦ λόγου μεταβήσομαι . συνεχὴς δ’ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις ἡ περὶ βαλανείου σκέψις αὐτοῦ τε τοῦ πράγματος ἕνεκα ἔτι τε μάλιστα ἐπειδὴ Φίλιππος ἡγεῖται βλάπτειν αὐτὸ τοὺς μαραινομένους . ἐγὼ τοίνυν ἣν ἔχω γνώμην ὑπέρ γε τῆς δυνάμεως ἁπάσης τῶν βαλανείων καὶ προσέτι τὸν εἰς τοὺς ἑκτικοὺς καὶ μαρασμώδεις ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν ἅπαντας , ἐν τῷδε τῷ λόγῳ μάλιστ’ ἂν διέλθοιμι . μέμνημαι γὰρ ὅτι καὶ πρόσθεν ἐπὶ τῶν ἐφημέρων πυρετῶν ἐπῄνουν αὐτά · καὶ κατὰ τὸν ἕβδομον λόγον ἐπὶ τῶν κατὰ ξηρότητα δυσκρασιῶν τῆς γαστρὸς ἀπεπτούντων τε καὶ λεπτυνομένων ἐκέλευον χρῆσθαι πολλάκις . οὐ μὴν περί γε τῆς συμπάσης δυνάμεως ἐν ἑτέρῳ τινὶ λόγῳ διῆλθον , ἀλλ’ εἰς τοῦτον ἐφύλαξα καθ’ ὃν ἀγωνιστικωτέρα μάλιστά ἐστιν ἡ χρῆσις αὐτοῦ καὶ τὸν Φίλιππον ἔχει κωλύοντα . δέδεικται μὲν οὖν ἤδη καὶ πρόσθεν ἐπὶ τῆς τῶν ἑλκῶν ἰάσεως ἡ αἰτία τῆς ἀγνοίας τῶν καθ’ ἕκαστον πάθος οἰκείων σκοπῶν · εἰρήσεται δ’ οὐδὲν ἧττον καὶ νῦν , εἴς τε τὰ παρόντα καὶ τὰ μέλλοντα χρήσιμος ὑπάρχουσα . μιᾶς μὲν γὰρ ἐν τῷ σώματι διαθέσεως οὔσης , εἰ καὶ μὴ τῷ λόγῳ , τῇ πείρᾳ γοῦν εὑρεῖν οὐ χαλεπὸν αὐτῆς ἐστι τὴν ἴασιν · ἐπιπλεκομένων δὲ δυοῖν ἢ τριῶν , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἐναντιωτάτων ἀλλήλοις δέωνται βοηθημάτων , ἀδύνατον μὲν εὑρεῖν τῇ πείρᾳ τὸ ποιητέον , οὐ ῥᾴδιον δ’ οὐδὲ τῷ λόγῳ . καὶ γὰρ καὶ τὴν οὐσίαν ἑκάστης τῶν διαθέσεων ἀκριβῶς χρὴ γνῶναι καὶ τὴν οἰκείαν τῆς θεραπείας ἐφ’ ἑκάστης αὐτῶν ἔνδειξιν λαβεῖν , ἥντινά τε χρὴ πρώτην τῶν ἄλλων ἢ μαλλόν , ἥντινα δ’ ἧττον ἢ δευτέραν ἢ τρίτην ἰάσασθαι . διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν οὔθ’ ὅτι πυρετῶν ᾗ πυρετοὶ συμπάντων ἐστὶν ἴδιον ἴαμα τὸ ψυχρὸν , εἴτε οὖν κατ’ ἐνέργειαν εἴτε κατὰ δύναμιν εἴη τοιοῦτον , ἐγνώσθη τῷ πλήθει τῶν ἰατρῶν , οὔθ’ ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ἕτερα πολλὰ πέφυκε ψύχοντα πυρετῶν γίνεσθαι βοηθήματα . περὶ ὧν εἴρηται μὲν ἤδη τι κᾀν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρήσεται δὲ κᾀν τοῖς αὖθις . ἔνια γὰρ τῶν βοηθημάτων ἐπιπεπλεγμένην τέ πως ἔχει καὶ διττὴν δύναμιν , ὡς καὶ πρώτως ὀνινάναι καὶ κατὰ συμβεβηκὸς , οἷόν πέρ ἐστι καὶ τὸ λουτρόν . ἡ μὲν γὰρ πόσις τοῦ ψυχροῦ καθ’ ἑαυτὴν μὲν ὀνίνησιν , ἐνεργείᾳ ψύχουσα · χυλὸς δ’ ὄμφακος τῇ δυνάμει ψυκτικὸν φάρμακον . ταυτὶ μὲν οὖν ἀμφότερα ψύχει πρώτως , ὅπερ ἐστὶ καθ’ ἑαυτὰ , διὰ μέσου μηδενός · αἵματος δ’ ἀφαίρεσις , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείκνυμεν , ἐπὶ τῶν συνόχων καλουμένων πυρετῶν οὐκέτι πρώτως , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἰᾶταί ποτε τὰς θερμὰς δυσκρασίας . ὡσαύτως δὲ καὶ κλυστὴρ καὶ κάθαρσις ἐπιβροχή τε καὶ κατάπλασμα διαφορητικὸν ἢ πεπτικόν . ἑκατέρας δὲ τὰς δυνάμεις ἔχει συλλαβὸν ἐν ἑαυτῷ τὸ προκείμενον ἐν τῷ λόγῳ λουτρὸν , ὡς ἂν οἶμαι σύνθετον ὑπάρχον ἐκ διαφερόντων ταῖς δυνάμεσι τῶν ἑαυτοῦ μερῶν . εἰσελθόντες μὲν γὰρ ὁμιλοῦσιν ἀέρι θερμῷ , μετὰ δὲ ταῦτα εἰς ὕδωρ εἰσίασι θερμὸν , εἶτ’ ἐξελθόντες εἰς ψυχρὸν , εἶτ’ ἀπομάττονται τὸν ἱδρῶτα . δύναται δὲ τὸ μὲν πρῶτον αὐτοῦ μέρος θερμῆναί τε δι’ ὅλου τοῦ σώματος καὶ χέαι τὰς ὕλας , ὁμαλῦναί τε τὰς ἀνωμαλίας , ἀραιῶσαί τε τὸ δέρμα καὶ κενῶσαι πολλὰ τῶν ἔμπροσθεν ὑπ’ αὐτοῦ κατεχομένων . τὸ δὲ δεύτερον , ὅταν ἐπὶ ξηρᾷ διαθέσει τοῦ σώματος αὐτῷ τις χρῆται , νοτίδα χρηστὴν ἐνθεῖναι τοῖς στερεοῖς τοῦ ζώου μορίοις . ἡ δὲ τρίτη μοῖρα τῶν λουτρῶν , ἐπειδὰν τῷ ψυχρῷ τύχωμεν χρώμενοι , ψῦξαί τε σύμπαν τὸ σῶμα καὶ πυκνῶσαι τὸ δέρμα καὶ ῥῶσαι τὰς δυνάμεις . τὸ δὲ τέταρτον ἐκκενῶσαι δι’ ἱδρώτων τὸ σῶμα χωρὶς τῆς ἐκ τοῦ ψύχεσθαι βλάβης . ταῦτ’ οὖν δυναμένου περὶ τὸν ἄνθρωπον ἐργάζεσθαι πάντα τῶν ποτίμων ὑδάτων εὐκράτου λουτροῦ καὶ πρὸς τούτοις ἔτι φρίκας τε καὶ πυκνώσεις τοῦ δέρματος , ὅταν ἀκαίρως λούσωνται , πειρατέον ἐφεξῆς διορίσαι πάντα , περὶ πρώτων ἐκείνων τὸν λόγον ποιησαμένους ὅσοι φρικώδεις γίγνονται λουόμενοι . μία μὲν γὰρ αὐτοῖς ἐστιν ἡ ὡς ἂν εἴποι τις αἰτία συνεκτικὴ τοῦ γινομένου συμπτώματος , ἄλλαι δ’ ἐκείνης πλείους προηγοῦνται . τὴν μὲν δὴ τὸ φρίττειν ἐργαζομένην αἰτίαν εἶναί φημι κίνησιν ἀθροωτέραν τῶν δακνωδῶν περιττωμάτων . ὅθεν οἷς ταῦτα μὲν πολλὰ , πυκναὶ δὲ αἱ σάρκες ἢ τὸ δέρμα φρίττουσιν , ἄν τε εἰς βαλανεῖον εἰσέλθωσιν , ἄν τε ἐν ἡλίῳ στῶσιν , ἄν τε κινηθῶσιν ὁπωσοῦν σφοδρότερον ἤτοι δι’ αἰωρήσεων ἢ τρίψεων ἢ γυμνασίων · οἷς δ’ ὀλίγα ταῦτ’ ἐστὶ καὶ ἡ τοῦ σώματος ἕξις ἑτοίμη χαλασθῆναι καὶ ἀραιωθῆναι πρὸς τῆς ἀμφ’ αὐτοῦ θερμασίας , οὐ μόνον οὐ φρίττουσιν , ἀλλὰ καὶ βελτίους γίγνονται κενουμένων τῶν περιττωμάτων . εἰκότως τοίνυν οὔτ’ ἐν τῇ τῆς ἐπισημασίας ἀρχῇ τις ἔλουσεν ἄῤῥωστον οὔτ’ ἐν ἐπιδόσει · πεπύκνωται γὰρ ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ καὶ πεπίληται τὸ δέρμα καὶ ἡ ὑποκειμένη μετ’ αὐτὸ σαρκώδης οὐσία . κατὰ δὲ τὰς παρακμὰς ἤτοι γε ἀρχομένας ἢ προιούσας ἢ προελθούσας ἐπιπλέον ἡμεῖς τε πολλάκις ἄλλοι τέ τινες ἰατροὶ πολλοὺς τῶν καμνόντων λούσαντες ὠφέλησαν οὐ σμικρά . πότε μὲν οὖν χρὴ τῆς παρακμῆς ἀρχομένης ἢ προελθούσης ἢ καὶ κατὰ τὴν ἀκμὴν ἐνίοτε , καὶ γὰρ καὶ τοῦτο συμβαίνει ποτὲ σπανίως , ἐπὶ τὸ βαλανεῖον ἀπάγειν ἐν τοῖς ἑξῆς διοριῶ . νυνὶ δὲ ὑπὲρ τῆς καθόλου δυνάμεως ﻿ ἑκάστου τῶν τοῦ λουτροῦ διελθεῖν προθέμενος ἓν τὸ πρῶτον πάντων δίειμι καί φημι πολλοὺς μὲν καὶ τῶν ἀπεπτησάντων , ἔτι δὲ πλείους οἷς πλῆθός ἐστι δακνωδῶν περιττωμάτων , ἅπαντάς τε τοὺς ἐν ἐπισημασίαις ἢ ἀναβάσεσι , καὶ τοὺς ἐν ἀκμῇ δὲ πλὴν ὀλίγων δή τινων , εἰκότως φρίττειν , ἄν τ’ εἰς βαλανεῖον εἰσέλθωσιν , ἄν τ’ ἐν ἡλίῳ θερμῷ στῶσιν , ἄν τε γυμνασίοις ἢ τρίψεσιν ἢ αἰωρήσεσιν ἐπιχειρήσωσιν · ἕκαστον γὰρ τῶν εἰρημένων ἀθρόαν ὁρμὴν ἐργάζεται τῶν περιττωμάτων . ὅταν δὲ ἔτι μὲν ὑπάρχῃ πυκνὸν οὑτωσὶ τὸ δέρμα τῶν λουομένων , ὡς κατὰ τὴν πρώτην τοῦ περιέχοντος ἀέρος προσβολὴν , μὴ δύνασθαι τὴν κατὰ φύσιν ἀπολαβεῖν ἑαυτοῦ διάθεσιν , ἀλλὰ χρόνου πλέονος εἴη εἰς τοῦτο δεόμενον , ἀθρόα δὲ ὁρμήσῃ πρὸς τοὐκτὸς φέρεσθαι τὰ περιττὰ , κατέχεσθαί τε τοὐντεῦθεν ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτοῖς καὶ δάκνειν , ἀθροιζομένοις ὑπὸ τὸ δέρμα καὶ διὰ τῶν σαρκῶν φερομένοις . δέδεικται δ’ ἐν ταῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίαις ὡς τὰ δακνώδη περιττώματα διὰ τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων φερόμενα ῥίγη τε καὶ φρίκας ἐργάζεται . τοῦ μὲν δὴ φρίττειν ἐν τοῖς λουτροῖς ἅπαντας τοὺς εἰρημένους ἐξευρήκαμεν ἤδη τὰς αἰτίας , ὥσπερ γε καὶ τοῦ μὴ φρίττειν οἷς ἤτοι μηδ’ ὅλως ἐστὶ δακνῶδες μηδὲν ἐν τῷ σώματι περιττὸν ἢ τοσοῦτον ὡς ῥᾳδίως ἐκκενοῦσθαι . περὶ τούτων οὖν αὖθις αὐτῶν ὁ λόγος ἡμῖν γιγνέσθω , δι’ οὓς καὶ τῶν φριττόντων ἐμνημονεύσαμεν . εἰ γάρ τις εἰσελθὼν εἰς βαλανεῖον οὐκ ἔφριξεν , ἀλλ’ ἐχαλάσθη τε καὶ ἠραιώθη τὸ δέρμα , τούτῳ πάντως ἀναγκαῖον ἕπεσθαι τὰ πρόσθεν λεχθέντα , κένωσιν τῶν περιττῶν , ὁμαλὴν θερμότητα δι’ ὅλου τοῦ σώματος , ἀραίωσιν τῶν πόρων , χάλασιν τῶν συντεταμένων , χύσιν τῶν πεπιλημένων . ἡ μὲν οὖν κένωσις τῶν περιττωμάτων χρησιμωτάτη πᾶσι πυρετοῖς ἐστιν · ὡσαύτως δ’ ἀραίωσίς τε καὶ χάλασις · οὔτε δὲ ἡ χύσις οὔθ’ ἡ θερμότης . ἀλλ’ ἡ μὲν θερμότης ἅπασιν ἐναντία · ψύχεσθαι μὲν γὰρ αὐτῶν ἡ διάθεσις , οὐ θερμαίνεσθαι δεῖται . τὸ διαχεῖσθαι δ’ ὁμαλῶς τοῖς μὲν στερεοῖς τοῦ ζώου μορίοις οὐκ ἀνεπιτήδειον , τοῖς χυμοῖς δ’ ἀεὶ λυσιτελὲς , ἀλλ’ ὅταν ἤτοι φλεγμονή τις ἢ ὁμοία φλεγμονῇ διάθεσις ὑπάρχῃ κατὰ τὸ ζῶον , ἢ πλῆθος ὁποτερονοῦν , εἴτε τὸ πρὸς τὴν δύναμιν εἴτε τὸ πρὸς τὴν εὐρυχωρίαν τῶν ἀγγείων , ἁπάντων ἐστὶ βλαβερώτατον . αὐξάνονται μὲν οὖν αἱ φλεγμοναὶ τῶν θερμανθέντων καὶ χυθέντων χυμῶν ἐπιῤῥεόντων αὐταῖς . διατείνονται δ’ οἱ χιτῶνες τῶν ἀγγείων , μὴ στέγοντες τὸ πλῆθος ἐν τῇ χύσει πνευματωθέν · ἡ δύναμις δ’ αὐτῷ τούτῳ κακοπαθεῖ . ταῖς τοίνυν θερμαῖς καὶ ξηραῖς διαθέσεσι τοῦ σώματος , ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος ἦν , ἀποχεῖσθαι μὲν τὰ δακνώδη χρηστὸν , ἀκίνδυνος γὰρ ἡ χύσις , οὐκ ἀβλαβὴς δ’ ἡ θέρμανσις . ἐκ μὲν δὴ τοῦ πρώτου μέρους τῶν λουτρῶν μεμνῆσθαι χρὴ ταῦθ’ ὑπάρξαντα τοῖς οὕτω κάμνουσιν , ὅταν ἐν καιρῷ λούωνται . μετίωμεν δήπου πρὸς τὸ δεύτερον αὐτῶν μέρος , ὅπερ ἦν αὐτὸ τὸ κυριώτατον προσαγορευόμενον λουτρόν . ἐν τούτῳ τοίνυν ὑγραινόμενοι μὲν ὀνίνανται , θερμαινόμενοι δ’ οὐδὲν ὀνίνανται . μετέλθωμεν οὖν αὖθις ἐπὶ τὸ τρίτον , ἐν ᾧ ψύχεται μὲν ἀλύπως τὰ τεθερμασμένα , ῥώννυται δ’ ἡ δύναμις . ὅσα δ’ ἠραιώθη τε καὶ περαιτέρω τοῦ προσήκοντος ἐχαλάσθη , ταῦτα εἰς τὴν κατὰ φύσιν ἐπανέρχεται συμμετρίαν , ὡς δηλοῖ καὶ τὸ τέταρτον τοῦ λουτροῦ μέρος . ἐφ’ ὧν γὰρ ἐπράχθη καλῶς πάντα , καὶ μετὰ τὴν τοῦ ψυχροῦ χρῆσιν ἱδροῦσιν ἔτι καὶ πάντ’ αὐτῶν ἐκκενοῦται τὰ περιττά . καὶ τοίνυν ἐκ πάντων ὧν εἴπομεν περὶ βαλανείων ἀθρόον κεφάλαιον συμβαίνει , κεκενῶσθαι μὲν ὅσον ἦν ἐπὶ τῷ σώματι λιγνυῶδές τε καὶ καπνῶδες · ἐν δὲ τῇ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν συμμετρίᾳ τὰς σάρκας καὶ τὸ δέρμα , τὸν δὲ τῶν στερεῶν μορίων αὐχμὸν πεπαῦσθαι , καὶ τὴν θερμασίαν οὐ μόνον τὴν ἐκ τοῦ λουτροῦ προσγινομένην , ἀλλὰ καὶ τὴν ἔμπροσθεν οὖσαν ὑπὸ τῆς τοῦ ψυχροῦ χρήσεως ἀναιρεῖσθαι . μέγιστον δὲ τοῦ λόγου τεκμήριον ἡ συμβαίνουσα κατάστασις ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λουτροῖς , ὅταν ὁδοιπορήσωμεν ἐν ἡλίῳ θερμῷ . παραγινόμεθα μὲν ἐπ’ αὐτὰ μηδὲ φθέγξασθαι δυνάμενοι διὰ τὴν ξηρότητα τῆς γλώττης καὶ φάρυγγος , ἅπαν τε τὸ σῶμα καρφαλέον ἔχοντες . ἐξελθόντες δὲ τοῦ ψυχροῦ παραχρῆμα πάντ’ ἀνακτώμεθα τὰ κατὰ φύσιν , οὔτε τῇ πυρώδει θερμασίᾳ κάμνοντες οὔτε τῇ ξηρότητι δυσφοροῦντες ἑτοίμως τε φθεγγόμενοι καὶ τῆς δίψης τὸ πλεῖστον ἰαθέντες . ἄρ’ οὖν ἐναργέστερον ἔτι δύναμιν λουτρῶν γνῶναι ποθεῖς ἐπὶ ξηραῖς καὶ θερμαῖς σωμάτων διαθέσεσιν ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι . πάρεστι δὲ τοῖς βουλομένοις πειραθῆναι μετὰ τὴν τοιαύτην ὁδοιπορίαν ἀλουτήσασι τῆς ἑπομένης βλάβης . ἢ γὰρ εὐθέως πυρέξουσιν ἢ πολλῆς ἄσης ἀνάπλεοι διατελέσουσι βαρυνόμενοι τὴν κεφαλὴν καὶ μάλιστα ἐὰν μηδέπω τῷ ψυχρῷ σβέσωσι τὸ καῦμα . πολλοὶ μέντοι νεανίσκοι μετὰ τὰς τοιαύτας ὁδοιπορίας εὐθέως εἰς ὕδωρ ψυχρὸν ἑαυτοὺς ἐπιῤῥίψαντες ὠνίναντο , καὶ μάλισθ’ ὅσοι περ ἂν ὦσιν ἰσχυροὶ καὶ ψυχρῶν λουτρῶν ἐθάδες . οὕτω δὲ κᾀν τοῖς ἀγροῖς , ἐν οἷς οὐκ ἔστι βαλανεῖα , πράττουσιν , εἰς λίμνας ἢ ποταμοὺς ἑαυτοὺς ἐμβάλλοντες οὐδενὸς ἰατροῦ συμβουλεύσαντος αὐτοῖς , ἀλλ’ ὑπὸ τῆς διοικούσης τὸ σῶμα φύσεως ἀγόμενοι πρὸς τὸ δέον , ἥτις καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις τὰς ἐπὶ τἀναντία τῶν λυπούντων ὁρμὰς ἐντίθησι · λούεται γὰρ κᾀκεῖνα ψυχρῷ τῷ θάλπει καταπονούμενα , καθάπερ γε καὶ θερμὰς εὐνὰς ἐξευρίσκει τῷ κρύει κάμνοντα . κατὰ δὲ τὴν τοιαύτην ἐναντίωσιν ἐσθίει μὲν πεινῶντα , πίνει δὲ διψῶντα , καὶ τἄλλα πάντα πράττει φύσει . καὶ εἴπερ γε διάγνωσιν ἀκριβῆ τῆς τῶν πυρεττόντων εἴχομεν φύσεως , ἐτολμῶμεν ἂν , οἶμαι , συνεχῶς ἐξ αὐτῶν ﻿ λούειν ἐν ὕδασιν ἐνίους ψυχροῖς βαλανείου χωρίς . ὅτι μὲν γάρ εἰσί τινες οἱ δεόμενοι τούτου δῆλον ἐκ τῶν ὠφεληθέντων , οὓς οὐκ ἂν ὤνησε τὸ ψυχρὸν λουτρὸν , εἴπερ μὴ διέκειντο κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπιτηδείως πρὸς αὐτό . τῷ δ’ ἀγνοεῖν ἡμᾶς ἀκριβῶς τὰς διαθέσεις μεγίστην τε τὴν ἐκ τῆς ἀποτυχίας ὑπάρχειν βλάβην ἀφιστάμεθα τῶν τοιούτων βοηθημάτων καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν ἑκτικῶν πυρετῶν , ὡς ἂν ὀλιγαίμου καὶ ὀλιγοσάρκου κᾀπιμέλου τοῦ σώματος αὐτοῖς γεγονότος . οὐδὲν γὰρ ἔχουσι τῶν στερεῶν μορίων πρόβλημα τὴν ἐκ τοῦ ψυχροῦ προσβολὴν ἀλύπως ἐκδεχόμενον , ἀλλὰ αὐτοῖς εὐθέως προσπίπτει τοῖς ὁμοιομερέσιν ὀνομαζομένοις , ὑφ’ ὧν ἅπασι τοῖς ζώοις αἱ ἐνέργειαι γίνονται . νέος δ’ ἄν τις εὔσαρκος ὥρᾳ θέρους ἐν ἀκμῇ πυρετώδους νοσήματος , ἄνευ σπλάγχνου φλεγμονῆς , εἰς ψυχρὸν ἑαυτὸν ἐμβαλὼν ὕδωρ ἱδρῶτα κινήσειεν · εἰ δὲ καὶ ψυχρολουσίας συνήθης εἴη , πάνυ θαῤῥῶν χρήσοιτο τῷ βοηθήματι . ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν τοιούτων σωμάτων αὖθις εἰρήσεται . τοῖς δὲ τὸν ἑκτικὸν πυρέττουσι πυρετὸν ἐπὶ θερμῇ καὶ ξηρᾷ κράσει καὶ μάλιστα τοῖς ἤδη μαραινομένοις οὐκ ἀσφαλὲς εἰς ὅλον ἀναῤῥίπτειν , ἐπὶ τοιοῦτον ἰοῦσι βοήθημα · καθάπερ οὐδ’ ὅσοι θέρους ὥρᾳ θερμοῦ καὶ ξηροῦ μακροτέραν ὁδὸν ἀνύσαντες ἰσχνοὶ καὶ ἀσθενεῖς ὄντες ἐμψυχθῆναι δέονται · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τούτοις ἀκίνδυνος ἡ τοῦ ψυχροῦ χρῆσις ἄνευ τοῦ κατὰ βαλανεῖον ὁμαλῶς προθερμανθῆναι . τοιοῦτον γάρ τοι συμβαίνειν ἔοικεν ἡμῖν εἰς τὴν ψυχρὰν δεξαμενὴν εἰσιοῦσιν ἐπὶ τοῖς βαλανείοις , οἷόν τι καὶ τῇ τοῦ σιδήρου βαφῇ · καὶ γὰρ ψυχόμεθα καὶ τονούμεθα , καθάπερ ἐκεῖνος , ἐπειδὰν διάπυρος γενόμενος ἐμβάπτηται τῷ ψυχρῷ . καὶ τούτου χάριν ἐπὶ τῶν ἀσθενεστέρων σωμάτων εὕρηται τὰ βαλανεῖα , προθερμαίνοντα καὶ προπαρασκευάζοντα τῷ ψυχρῷ λουτρῷ . τοιοῦτον δὲ δή τι καὶ οἱ χωρὶς τοῦ βαλανείου χρώμενοι τῷ ψυχρῷ πράττουσιν , ὅταν προγυμνασθέντες εἰς αὐτὸ καθάλλωνται . οἷον γάρ τι τὸ βαλανεῖον ἡμῖν ἐστι , τοιοῦτον ἐκείνοις τὸ γυμνάσιον οὐ μόνον ἐκθερμαῖνον , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκ τοῦ βάθους κίνησιν τῆς ἐμφύτου θερμασίας πρὸς τοὐκτὸς ἐργαζόμενον , ὥστ’ ἀπαντῆσαί τε τῷ προσπίπτοντι ψυχρῷ καὶ ἀπομαχέσασθαι καὶ κωλῦσαι βιαίως ἐμπεσεῖν τῷ βάθει καὶ πλῆξαί τι τῶν σπλάγχνων . οὔτε γὰρ τὴν οὐσίαν αὐτὴν τοῦ ψυχροῦ μέχρι τῶν σπλάγχνων ἐξικέσθαι καλὸν οὔτε ἀκραιφνῆ τὴν ποιότητα · βέλτιον δὲ καὶ ἀσφαλέστερόν ἐστι τῷ τῆς διαδόσεως λόγῳ πρὸς τὸ βάθος ὁδοιπορῆσαι μόνην τὴν ποιότητα χωρὶς τῆς οὐσίας . καὶ τοίνυν καὶ ὅσοι τῶν πυρεττόντων ἑκτικῶς ἐπὶ τὸ βαλανεῖον ἥκουσιν , εἰ μὴ τῷ ψυχρῷ βαφεῖεν , οὐδὲν ὀνίνανται . τῶν μὲν γὰρ ἄλλως πυρεττόντων οὐδέπω τὰ στερεὰ μόρια δύσλυτον ἔχει τὴν θέρμην . ὥσθ’ ἱκανὴ βοήθεια τούτοις ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν ἱδρώτων ἅμα ταῖς ἀδήλοις αἰσθήσει διαπνοαῖς . καὶ τῶν γ’ ἐφημέρων πυρετῶν αὐτὴν σχεδόν γε τὴν οὐσίαν ἐκκενοῦσθαι συμβαίνει δι’ αὐτῶν . ἐπὶ δὲ τῶν διὰ ξηρότητα καὶ θερμασίαν ἑκτικοῖς ἁλόντων πυρετοῖς ὁμοία τοῖς διαπύροις σιδήροις ἐστὶν ἡ τῶν στερεῶν μορίων διάθεσις . ὥστ’ οὐκ ἀρκεῖ θερμῆναι καὶ τέγξαι μόνον ἐν τοῖς βαλανείοις αὐτοὺς , τροφὴν γὰρ ἂν οὕτω γε καὶ αὔξησιν δοίημεν τῷ πυρετῷ · βέλτιον δ’ ἐμβάπτοντας τῷ ψυχρῷ σβέσαι τὴν θέρμην . ἀλλ’ ἐν τούτῳ κίνδυνος εἰς τοὐναντίον ἀγαγεῖν καὶ ψῦξαι τὸ σῶμα . τίς δ’ οὐ φησίν ; οὐ μὴν διὰ τοῦτό γε τὸ κατορθούμενον ἐν τῷ βοηθήματι προσήκει ψέγειν , οὐδ’ ὅτι δύσληπτον τὸ μέτρον ἀφίστασθαι παντάπασιν . εἰ μὲν γὰρ οἷόν τ’ ἦν ἑτέρως ἰᾶσθαι τούς τ’ ἄλλους ἑκτικοὺς πυρετοὺς καὶ τοὺς μαρασμώδεις , ἄμεινον ἂν ἦν τὴν ἀσφαλεστέραν ἰέναι . ἐπεὶ δ’ ἐν μὲν τῷ ψῦξαι καὶ ὑγρᾶναι τὸ κῦρος τῆς θεραπείας ἐστὶν , ἅπασι δὲ τοῖς ψυκτικοῖς βοηθήμασιν ἐφεδρεύει βλάβη διὰ τὴν ἰσχνότητα τοῦ σώματος , ἀναγκαῖον οἶμαι γίγνεσθαι τὸ τοῦ Θουκυδίδου δράσαντάς τι καὶ κινδυνεῦσαι . οἷς μὲν γὰρ ἑτέρα μὲν οὐχ ὑπάρχει τῆς σωτηρίας ὁδὸς , ἡ δὲ οὖσα μόνη σφαλερὰ καθέστηκεν , ἀναγκαῖον , οἶμαι , τούτοις ἐστὶν ὁμόσε τοῖς δεινοῖς ἰέναι . οὐ μὴν οὐδὲ τὸ σφάλμα θανατῶδες οὐδ’ ἀβοήθητον . οὓς γὰρ ἂν ἐν τῷ σβεννύναι τὸν πυρετὸν εἰς τὴν ἐναντίαν διάθεσιν ἀγάγῃ τὸ ψυχρὸν , ἔνεστιν ἰάσασθαι θερμαίνοντας ἐν τῷ μετὰ ταῦτα χρόνῳ παντί . ἀλλ’ οὐδ’ ὁ κίνδυνος ἴσος οὔθ’ ὁ τῆς διαθέσεως τῆς ψυχρᾶς οὔθ’ ὁ τῶν ἰαμάτων αὐτῆς . ἐδείχθη γὰρ ἤδη καὶ πρόσθεν ἐν τῷ τῆσδε τῆς πραγματείας ἑβδόμῳ γράμματι , δέδεικται δὲ κᾀν τῷ περὶ μαρασμοῦ βιβλίῳ καὶ πρὸ τούτων ἔτι κατὰ τὴν ὑγιεινὴν πραγματείαν , ὡς οὐχ οἷόν τε τὴν τῶν στερεῶν μορίων ξηρότητα τελέως ἰάσασθαι , καὶ ὡς , εἴπερ ἦν τοῦτο πρᾶξαι δυνατὸν , ἀγήρως ἄν τις ἐγένετο τοιαύτῃ διαίτῃ χρώμενος . εἴπερ οὖν ἀνίατος μέν ἐστιν ἡ ξηρότης τῶν στερεῶν σωμάτων , ὠκυτάτη δ’ ἐπ’ αὐτὴν ὁδὸς τέτμηται ἡ διὰ τῶν ἑκτικῶν πυρετῶν , ἄμεινον εἰς ψυχρὰν δυσκρασίαν μεταστήσαντα τὸν ἄνθρωπον ἔχειν ᾧ θεραπεύσομεν . ὁ μὲν γὰρ τοῦτο πράξας ἀναμαχέσαιτ’ ἂν ἐξ ὑστέρου τὴν βλάβην , ὁ δ’ ἐπιτρέψας ἰέναι τὴν ἐπὶ θάνατον , ἀνέλπισταν τῷ κάμνοντι τὴν σωτηρίαν εἰργάσατο . ὅσῳ τοίνυν ἄμεινόν ἐστι τοῦ χωρὶς ἐλπίδος ἀπολέσθαι βεβαίως τὸ σὺν ἐλπίδι χρηστῇ δράσαντάς τι καὶ κινδυνεῦσαι , τοσούτῳ τὸ μετὰ μεγάλων βοηθημάτων ἀγωνίσασθαι τοῦ μηδὲν πράξαι βέλτιον , ἐμψύχωμεν οὖν ἅπαντι τρόπῳ τοὺς ἑκτικῶς πυρέσσοντας αὐτίκα , πρὶν προσελθόντας εἰς μαρασμὸν τελευτῆσαι . τὸν δ’ ἀκριβῶς μαρανθέντα μηδ’ ἐπιχειρῶμεν ἰᾶσθαι . καὶ γὰρ εἰ τὴν θέρμην αὐτοῦ σβέσαιμεν , ἀλλ’ ἥ γε ξηρότης ὑπολειφθεῖσα γήρως τρόπῳ τὸν ἄνθρωπον ἀπολεῖ , τοσοῦτον ἐπιβιώσαντα χρόνον ὅσον ἀντισχεῖν τὰ στερεὰ μόρια πρὸς τὴν ἐσχάτην ξηρότητα . τάχα δ’ ἄν τις ἕλοιτο τῶν οἰκείων τοῦ νοσοῦντος , ἔτι τε μᾶλλον ὁ κάμνων αὐτὸς ἐπιβιῶναί τινα χρόνον ἐν γέροντος σχέσει μᾶλλον ἢ τεθνάναι παραχρῆμα . θεραπεύειν οὖν καὶ τούτους μετὰ προῤῥήσεως , εἰς ἕτερον μεθιστάντας μαρασμὸν , ὃν ἤδη καλεῖν ἔθος ἡμῖν ἐστιν ἐκ νόσου γῆρας · ἐγχωρεῖ γὰρ αὐτοὺς οὐ μόνον ἡμέρας πλείους , ἀλλὰ καὶ μῆνας ζῆσαι . νεανίσκον γοῦν ἐγώ τινα τῶν οὕτως ἐχόντων ἰασάμενος , εἶθ’ ἑξῆς ἀνακομίζων καὶ οἷον γηροτροφῶν αὐτοῦ τὴν πρεσβυτικὴν ἀσθένειαν , οὐ μόνον εἰς μῆνας , ἀλλὰ καὶ εἰς ἔτη διεφύλαξα ζῶντα . χρὴ δ’ οὐ νῦν ἀκούειν ποθεῖν τοῦ τοιούτου μαρασμοῦ τὴν ἐπιμέλειαν · ἔν τε γὰρ τῷ τῆσδε τῆς πραγματείας ἑβδόμῳ προείρηται δυνάμει , τὰς ξηρὰς καὶ ψυχρὰς δυσκρασίας ἰωμένων ἡμῶν , ἔν τε τῷ γηροκομικῷ μέρει τῆς ὑγιεινῆς πραγματείας . ὁ δ’ ἐνεστὼς λόγος οὐ μαρασμῶν ἐπηγγείλατο θεραπείαν διδάξαι , ἀλλὰ πυρετῶν ἑκτικῶν , ἐξ οὗ γένους εἰσὶ καὶ οἱ ﻿ μαρασμώδεις · εἴρηται δή μοι περὶ τούτων ἄλλα τε πολλὰ λόγῳ καὶ πείρᾳ κεκριμένα καὶ ὡς οὐ χρὴ δεδιέναι βαλανεῖον , ὥσπερ ὁ Φίλιππος εὐλαβέστερον ἴσως αὐτῷ χρώμενος , ὃν τρόπον ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰθίσμεθα πυρετῶν ὅσοι διὰ φλεγμονὰς καὶ σήψεις γίνονται χυμῶν . ἐπ’ ἐκείνων μὲν γὰρ οὐδὲν βλάψεις , εἰ καὶ μὴ βάπτοις εἰς τὸ ψυχρὸν ὕδωρ αὐτοὺς , ἀλλ’ ὡς εἴθισται περιχέοις χλιαρὸν μὲν πρῶτον , εἶθ’ οἷον ἐξ ἡλίου θερινοῦ , κᾄπειτα τούτου βραχύ τι ψυχρότερον . ἐπὶ δὲ τῶν ἑκτικῶν πυρετῶν οὐ τὸ θερμὸν λουτρόν ἐστι τὸ τὴν ὠφέλειαν παρέχον , ἀλλὰ τὸ ψυχρὸν , ᾧ παρασκευάζει τὰ βαλανεῖα τὸ τοῦ κάμνοντος σῶμα , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν ἐν ὑγείᾳ λουομένων . οὐ μόνον δὲ διὰ τοῦτο δοκεῖ μοι Φίλιππος ἀγνοεῖν ἐπὶ τῶν μαραινομένων ὁποῖόν τι χρῆμά ἐστι βαλανεῖον , ὅτι τοὺς οὕτως ἰσχνοὺς οὐδεὶς τολμᾷ βάπτειν εἰς τὴν ψυχρὰν δεξαμενὴν ἢ τὸ γοῦν ὕστατον ὕδωρ καταχεῖν ψυχρὸν , ἀλλὰ καὶ διότι πολλάκις ἔζευκταί τις ἄλλος αὐτοῖς πυρετὸς ἐπὶ χυμοῖς σηπομένοις ἢ σπλάχνου φλεγμονῇ · καὶ μὲν δὴ καὶ ὅτι πάθος ὀλέθριον τῶν μαραινομένων αὐτὸ ὑπάρχει , καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ὀρθῶς ἔνιοι πάντα μέμφονται τὰ προσφερόμενα , δέον οὐκ ἐκείνοις , ἀλλὰ τῇ διαθέσει τὴν αἰτίαν ἀναφέρειν . ἀναλαβόντες οὖν αὖθις ἅπερ ἐλέγομεν ἐπιθῶμεν ἤδη τῷ λόγῳ κεφαλήν . ἅπαντας τοὺς ἑκτικὸν νοσοῦντας πυρετὸν καὶ μᾶλλον ἐξ αὐτῶν ὅσοι περ ἂν ἤδη μαραίνωνται , χωρὶς τοῦ τινα ἕτερον ἐπιπεπλέχθαι πυρετὸν αὐτοῖς , ἤτοι γ’ ἐπὶ σήψει μόνῃ χυμῶν ἢ μετὰ φλεγμονῆς , λοῦε θαῤῥῶν ἄνευ καμάτου παντὸς , ὡς μὴ καταλῦσαι τὴν δύναμιν · ὅπερ οὐχ ἥκιστα καὶ αὐτὸ βλάπτον ἰσχυρῶς αἴτιον γίγνεται τοῦ ψέγεσθαι τὸ λουτρόν . τὸ δ’ ἄνευ καμάτου τοιόνδε τι λέγω . τὸν ἀῤῥωστοῦντα βούλομαι κομίζεσθαι μὲν ἐπὶ τοῦ σκίμποδος εἰς τὸ βαλανεῖον , ἑτοίμως δ’ αὐτῷ παρεσκευασμένης σινδόνος θερμῆς , ἐπ’ ἐκείνῃ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν τριῶν οἴκων τοῦ βαλανείου μεταφέρεσθαι γυμνωθέντα . τέσσαρες δ’ ἔστωσαν οἱ κρατοῦντες αὐτὸν , εἷς καθ’ ἕκαστον πέρας . εἰ μὲν οὖν αὐτάρκως εἴη θερμὸς ὁ πρῶτος οἶκος , ἐν αὐτῷ γυμνωθεὶς ὁ κάμνων εἰς τὸν δεύτερον εἰσκομιζέσθω · εἰ δ’ ἔτι σοι φαίνοιτο ψυχρότερον εἶναι , μὴ γυμνὸς , ἀλλ’ ἐπιβεβλημένος ἤτοι γ’ ἑτέραν σινδόνα μὴ ψυχρὰν ἤ τι τοιοῦτον ἐπίβλημα . δῆλον δ’ ὡς χρὴ τὴν μέλλουσαν ὀχεῖν αὐτὸν σινδόνα ἰσχυροτέραν ὑπάρχειν · εἰ δ’ ἀσθενὴς εἴη , καθ’ ἑαυτὴν ἐπιπτύσσοντα διπλῆν ἐργάζεσθαι βέλτιον . ἔστω δὲ ὁ μέσος οἶκος οὐ μόνον τῇ θέσει , ἀλλὰ καὶ τῇ κράσει τοσούτῳ τοῦ πρώτου θερμότερος ὅσῳ τοῦ τρίτου ψυχρότερος . ἐν τούτῳ τῷ οἴκῳ τὸ ἔλαιον ἔστω χλιαρὸν , ὡς εὐθέως περιχυθῆναι τῷ κάμνοντι κατὰ τῆς σινδόνος εἰσκομισθέντι . καὶ τοῦτο πράξαντες , εἰς τὸν τρίτον εἰσίτωσαν , εἰς τὴν δεξαμενὴν ἀποκομίζοντες αὐτὸν , ὥστε διόδῳ χρήσασθαι μόνῃ τοῖς τρισὶν οἴκοις τοῦ βαλανείου , μὴ ταχέως βαδιζόντων τῶν εἰσκομιζόντων τὸν κάμνοντα , ἀλλὰ τοσοῦτον ἐπιμεινάντων κατὰ τοὺς πρώτους οἴκους ὅσον ἐν μὲν θατέρῳ μετατεθῆναι μόνον ἀπὸ τοῦ σκίμποδος , ἐν δὲ τῷ μέσῳ περιχυθῆναι τὸ ἔλαιον . ἔστω δὲ καὶ ὁ ἀὴρ ὁ τῶν οἴκων ἁπάντων μήτε θερμὸς ἄκρως μήτε ψυχρὸς , ἀλλ’ εὔκρατος ἱκανῶς καὶ μετρίως ὑγρός · ἔσται δὲ τοῦτο προεκχυθέντος ὕδατος εὐκράτου δαψιλῶς ἐκ τῆς δεξαμενῆς , ὡς διαῤῥυῆναι διὰ πάντων τῶν οἴκων . ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τῆς κολυμβήθρας ὕδατι χρονιζέτω μετρίως , ὀχούμενος ἐπὶ τῆς σινδόνος , οὐδεμιᾶς ἐπαντλήσεως αὐτῷ γενομένης , οἵας ἐπ’ ἄλλων εἰθίσμεθα πράττειν . ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ καταχεῖσθαι βουλοίμην ἄν · ἱκανὸν γὰρ καὶ ταύτῃ δῦναι δὶς ἢ καὶ τρὶς ἅμα τῷ παντὶ σώματι κατὰ τοῦ ὕδατος , ὑφιέντων μετρίως εἰς τὸ κάτω τὴν σινδόνα , καὶ αὖθις ἀνακομιζόντων αὐτὸν ὁμοίως νεανίσκων τεττάρων . ἐκκομισθεὶς δ’ ἐντεῦθεν εἰς ὕδωρ ψυχρὸν ἀθρόως βλαπτέσθω μηδ’ ἐπὶ βραχὺ χρονίζων ἐν αὐτῷ . δεδιδάχθαι δὲ χρὴ καὶ τἄλλα μὲν ἀκριβῶς ἅπαντα τοὺς βαστάζοντας αὐτόν · ἐξαίρετον δ’ ἔτι τοῦτ’ ἔστω δίδαγμά τε ἅμα καὶ παράγγελμα , τὸ τάχος τῆς βαφῆς . εὐθὺς δ’ ἕτερος ἑτοίμην ἔχων σινδόνα κατ’ αὐτοῦ βαλέτω , κᾄπειθ’ ἑξῆς ἐπιβληθεὶς τῷ σκίμποδι διὰ σπόγγων μὲν ἀποματτέσθω τὰ πρῶτα , μαλακοῖς δ’ ὕστερον ὀθονίοις , μηδ’ αὐτῶν τῶν ἀποματτόντων αὐτὸν βιαίως ψαυόντων , ἀλλ’ ὡς ἔνι μάλιστα πρᾳότατα . μετὰ δὲ ταῦτα ἐπαλείψαντάς τε καὶ περιθέντας ἱμάτια κομίζειν αὖθις ἐπὶ τοῦ σκίμποδος εἰς τὸν οἶκον ἐν ᾧ διαιτᾶται , δώσοντας τροφήν . εἴρηται δὲ κᾀν τοῖς πρόσθεν , ἡνίκα ἰώμεθα τὰς ξηρὰς δυσκρασίας , ἐν τῷ τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων ἑβδόμῳ , τὸν οἶκον ἐζεῦχθαι χρῆναι τῷ βαλανείῳ . περὶ μὲν οὖν λουτρῶν αὐτάρκης ὁ λόγος εἰς τὰ παρόντα .
Lemmas: ἐγώ δέ αἰσθάνομαι ὕστερον ὁ μέτρον ἤδη ὁ πρόκειμαι πραγματεία ἐκπίπτω ἐπί ὁ συνεχής ὁ λόγος μεταβαίνω . συνεχής δέ ἐπί ὁ λέγω ὁ περί βαλανεῖον σκέψις αὐτός τε ὁ πρᾶγμα ἕνεκα ἔτι τε μάλα ἐπειδή Φίλιππος ἡγέομαι βλάπτω αὐτός ὁ μαραίνω . ἐγώ τοίνυν ὅς ἔχω γνώμη ὑπέρ γε ὁ δύναμις ἅπας ὁ βαλανεῖον καί προσέτι ὁ εἰς ὁ ἑκτικός καί μαρασμώδης ἤ ἁπλῶς λέγω ἅπας , ἐν ὅδε ὁ λόγος μάλα ἄν διέρχομαι . μιμνῄσκω γάρ ὅτι καί πρόσθεν ἐπί ὁ ἐφήμερος πυρετός ἐπαινέω αὐτός · καί κατά ὁ ἕβδομος λόγος ἐπί ὁ κατά ξηρότης δυσκρασία ὁ γαστήρ ἀπεπτέω τε καί λεπτύνω κελεύω χράω πολλάκις . οὐ μήν περί γε ὁ σύμπας δύναμις ἐν ἕτερος τις λόγος διέρχομαι , ἀλλά εἰς οὗτος φυλάσσω κατά ὅς ἀγωνιστικός μάλα εἰμί ὁ χρῆσις αὐτός καί ὁ Φίλιππος ἔχω κωλύω . δείκνυμι μέν οὖν ἤδη καί πρόσθεν ἐπί ὁ ὁ ἕλκος ἴασις ὁ αἰτία ὁ ἄγνοια ὁ κατά ἕκαστος πάθος οἰκεῖος σκοπός · λέγω δέ οὐδείς ἥσσων καί νῦν , εἰς τε ὁ πάρειμι καί ὁ μέλλω χρήσιμος ὑπάρχω . εἷς μέν γάρ ἐν ὁ σῶμα διάθεσις εἰμί , εἰ καί μή ὁ λόγος , ὁ πεῖρα γοῦν εὑρίσκω οὐ χαλεπός αὐτός εἰμί ὁ ἴασις · ἐπιπλέκω δέ δύο ἤ τρεῖς , καί μάλα ὅταν ἐναντίος ἀλλήλων δέω βοήθημα , ἀδύνατος μέν εὑρίσκω ὁ πεῖρα ὁ ποιέω , οὐ ῥᾴδιος δέ οὐδέ ὁ λόγος . καί γάρ καί ὁ οὐσία ἕκαστος ὁ διάθεσις ἀκριβής χρή γιγνώσκω καί ὁ οἰκεῖος ὁ θεραπεία ἐπί ἕκαστος αὐτός ἔνδειξις λαμβάνω , ὅστις τε χρή πρῶτος ὁ ἄλλος ἤ μαλλός , ὅστις δέ ἥσσων ἤ δεύτερος ἤ τρίτος ἰάομαι . διά οὗτος οὖν ὁ αἰτία οὔτε ὅτι πυρετός ᾗ πυρετός σύμπας εἰμί ἴδιος ἴαμα ὁ ψυχρός , εἴτε οὖν κατά ἐνέργεια εἴτε κατά δύναμις εἰμί τοιοῦτος , γιγνώσκω ὁ πλῆθος ὁ ἰατρός , οὔτε ὅτι κατά συμβαίνω ἕτερος πολύς φύω ψύχω πυρετός γίγνομαι βοήθημα . περί ὅς λέγω μέν ἤδη τις εἰͅν ὁ ἔμπροσθεν λέγω δέ εἰͅν ὁ αὖθις . ἔνιοι γάρ ὁ βοήθημα ἐπιπλέκω τε πως ἔχω καί δισσός δύναμις , ὡς καί πρῶτος ὀνίνημι καί κατά συμβαίνω , οἷος περ εἰμί καί ὁ λουτρόν . ὁ μέν γάρ πόσις ὁ ψυχρός κατά ἑαυτοῦ μέν ὀνίνημι , ἐνέργεια ψύχω · χυλός δέ ὄμφαξ ὁ δύναμις ψυκτικός φάρμακον . οὗτος μέν οὖν ἀμφότερος ψύχω πρῶτος , ὅς εἰμί κατά ἑαυτοῦ , διά μέσος μηδείς · αἷμα δέ ἀφαίρεσις , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , ἐπί ὁ συνοχος καλέω πυρετός οὐκέτι πρῶτος , ἀλλά κατά συμβαίνω ἰάομαι ποτέ ὁ θερμός δυσκρασία . ὡσαύτως δέ καί κλυστήρ καί κάθαρσις ἐπιβροχή τε καί κατάπλασμα διαφορητικός ἤ πεπτικός . ἑκάτερος δέ ὁ δύναμις ἔχω συλλαμβάνω ἐν ἑαυτοῦ ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ λόγος λουτρόν , ὡς ἄν οἴομαι σύνθετος ὑπάρχω ἐκ διαφέρω ὁ δύναμις ὁ ἑαυτοῦ μέρος . εἰσέρχομαι μέν γάρ ὁμιλέω ἀήρ θερμός , μετά δέ οὗτος εἰς ὕδωρ εἰσέρχομαι θερμός , εἶτα ἐξέρχομαι εἰς ψυχρός , εἶτα ἀπομάσσω ὁ ἱδρώς . δύναμαι δέ ὁ μέν πρῶτος αὐτός μέρος θερμαίνω τε διά ὅλος ὁ σῶμα καί χέω ὁ ὕλη , ὁμαλύνω τε ὁ ἀνωμαλία , ἀραιόω τε ὁ δέρμα καί κενόω πολύς ὁ ἔμπροσθεν ὑπό αὐτός κατέχω . ὁ δέ δεύτερος , ὅταν ἐπί ξηρός διάθεσις ὁ σῶμα αὐτός τις χράω , νοτίς χρηστός ἐντίθημι ὁ στερεός ὁ ζῷον μόριον . ὁ δέ τρίτος μοῖρα ὁ λουτρόν , ἐπειδάν ὁ ψυχρός τυγχάνω χράω , ψύχω τε σύμπας ὁ σῶμα καί πυκνόω ὁ δέρμα καί ῥώννυμι ὁ δύναμις . ὁ δέ τέταρτος ἐκκενόω διά ἱδρώς ὁ σῶμα χωρίς ὁ ἐκ ὁ ψύχω βλάβη . οὗτος οὖν δύναμαι περί ὁ ἄνθρωπος ἐργάζομαι πᾶς ὁ πότιμος ὕδωρ εὔκρατος λουτρόν καί πρός οὗτος ἔτι φρίκη τε καί πύκνωσις ὁ δέρμα , ὅταν ἄκαιρος λούω , πειράω ἐφεξῆς διορίζω πᾶς , περί πρῶτος ἐκεῖνος ὁ λόγος ποιέω ὅσος φρικώδης γίγνομαι λούω . εἷς μέν γάρ αὐτός εἰμί ὁ ὡς ἄν λέγω τις αἰτία συνεκτικός ὁ γίγνομαι σύμπτωμα , ἄλλος δέ ἐκεῖνος πολύς προηγέομαι . ὁ μέν δή ὁ φρίσσω ἐργάζομαι αἰτία εἰμί φημί κίνησις ἀθρόος ὁ δακνώδης περίσσωμα . ὅθεν ὅς οὗτος μέν πολύς , πυκνός δέ ὁ σάρξ ἤ ὁ δέρμα φρίσσω , ἐάν τε εἰς βαλανεῖον εἰσέρχομαι , ἐάν τε ἐν ἥλιος ἵστημι , ἐάν τε κινέω ὁπωσοῦν σφοδρός ἤτοι διά αἰώρησις ἤ τρῖψις ἤ γυμνάσιον · ὅς δέ ὀλίγος οὗτος εἰμί καί ὁ ὁ σῶμα ἕξις ἑτοῖμος χαλάω καί ἀραιόω πρός ὁ ἀμφί αὐτός θερμασία , οὐ μόνος οὐ φρίσσω , ἀλλά καί ἀγαθός γίγνομαι κενόω ὁ περίσσωμα . ἔοικα τοίνυν οὔτε ἐν ὁ ὁ ἐπισημασία ἀρχή τις λούω ἄρρωστος οὔτε ἐν ἐπίδοσις · πυκνόω γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ χρόνος καί πιλέω ὁ δέρμα καί ὁ ὑπόκειμαι μετά αὐτός σαρκώδης οὐσία . κατά δέ ὁ παρακμή ἤτοι γε ἄρχω ἤ προέρχομαι ἤ προέρχομαι ἐπιπολύ ἐγώ τε πολλάκις ἄλλος τε τις ἰατρός πολύς ὁ κάμνω λούω ὠφελέω οὐ μικρός . πότε μέν οὖν χρή ὁ παρακμή ἄρχω ἤ προέρχομαι ἤ καί κατά ὁ ἀκμή ἐνίοτε , καί γάρ καί οὗτος συμβαίνω ποτέ σπάνιος , ἐπί ὁ βαλανεῖον ἀπάγω ἐν ὁ ἑξῆς διορίζω . νυνί δέ ὑπέρ ὁ καθόλου δύναμις ﻿ ἕκαστος ὁ ὁ λουτρόν διέρχομαι προτίθημι εἷς ὁ πρῶτος πᾶς διέρχομαι καί φημί πολύς μέν καί ὁ ἀπεπτέω , ἔτι δέ πολύς ὅς πλῆθος εἰμί δακνώδης περίσσωμα , ἅπας τε ὁ ἐν ἐπισημασία ἤ ἀνάβασις , καί ὁ ἐν ἀκμή δέ πλήν ὀλίγος δή τις , ἔοικα φρίσσω , ἐάν τε εἰς βαλανεῖον εἰσέρχομαι , ἐάν τε ἐν ἥλιος θερμός ἵστημι , ἐάν τε γυμνάσιον ἤ τρῖψις ἤ αἰώρησις ἐπιχειρέω · ἕκαστος γάρ ὁ λέγω ἀθρόος ὁρμή ἐργάζομαι ὁ περίσσωμα . ὅταν δέ ἔτι μέν ὑπάρχω πυκνός οὕτως ὁ δέρμα ὁ λούω , ὡς κατά ὁ πρῶτος ὁ περιέχω ἀήρ προσβολή , μή δύναμαι ὁ κατά φύσις ἀπολαμβάνω ἑαυτοῦ διάθεσις , ἀλλά χρόνος πολύς εἰμί εἰς οὗτος δέω , ἀθρόος δέ ὁρμάω πρός ἑκτός φέρω ὁ περισσός , κατέχω τε ἐντεῦθεν ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός καί δάκνω , ἀθροίζω ὑπό ὁ δέρμα καί διά ὁ σάρξ φέρω . δείκνυμι δέ ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία ὡς ὁ δακνώδης περίσσωμα διά ὁ αἰσθητικός σῶμα φέρω ῥῖγος τε καί φρίκη ἐργάζομαι . ὁ μέν δή φρίσσω ἐν ὁ λουτρόν ἅπας ὁ λέγω ἐξευρίσκω ἤδη ὁ αἰτία , ὥσπερ γε καί ὁ μή φρίσσω ὅς ἤτοι μηδέ ὅλος εἰμί δακνώδης μηδείς ἐν ὁ σῶμα περισσός ἤ τοσοῦτος ὡς ῥᾴδιος ἐκκενόω . περί οὗτος οὖν αὖθις αὐτός ὁ λόγος ἐγώ γίγνομαι , διά ὅς καί ὁ φρίσσω μνημονεύω . εἰ γάρ τις εἰσέρχομαι εἰς βαλανεῖον οὐ φρίσσω , ἀλλά χαλάω τε καί ἀραιόω ὁ δέρμα , οὗτος πάντως ἀναγκαῖος ἕπομαι ὁ πρόσθεν λέγω , κένωσις ὁ περισσός , ὁμαλός θερμότης διά ὅλος ὁ σῶμα , ἀραίωσις ὁ πόρος , χάλασις ὁ συντείνω , χύσις ὁ πιλέω . ὁ μέν οὖν κένωσις ὁ περίσσωμα χρήσιμος πᾶς πυρετός εἰμί · ὡσαύτως δέ ἀραίωσις τε καί χάλασις · οὔτε δέ ὁ χύσις οὔτε ὁ θερμότης . ἀλλά ὁ μέν θερμότης ἅπας ἐναντίος · ψύχω μέν γάρ αὐτός ὁ διάθεσις , οὐ θερμαίνω δέω . ὁ διαχέω δέ ὁμαλής ὁ μέν στερεός ὁ ζῷον μόριον οὐ ἀνεπιτήδειος , ὁ χυμός δέ ἀεί λυσιτελής , ἀλλά ὅταν ἤτοι φλεγμονή τις ἤ ὅμοιος φλεγμονή διάθεσις ὑπάρχω κατά ὁ ζῷον , ἤ πλῆθος ὁπότερος , εἴτε ὁ πρός ὁ δύναμις εἴτε ὁ πρός ὁ εὐρυχωρία ὁ ἀγγεῖον , ἅπας εἰμί βλαβερός . αὐξάνω μέν οὖν ὁ φλεγμονή ὁ θερμαίνω καί χέω χυμός ἐπιρρέω αὐτός . διατείνω δέ ὁ χιτών ὁ ἀγγεῖον , μή στέγω ὁ πλῆθος ἐν ὁ χύσις πνευματόω · ὁ δύναμις δέ αὐτός οὗτος κακοπαθέω . ὁ τοίνυν θερμός καί ξηρός διάθεσις ὁ σῶμα , ὑπέρ ὅς ὁ λόγος εἰμί , ἀποχέω μέν ὁ δακνώδης χρηστός , ἀκίνδυνος γάρ ὁ χύσις , οὐ ἀβλαβής δέ ὁ θέρμανσις . ἐκ μέν δή ὁ πρῶτος μέρος ὁ λουτρόν μιμνῄσκω χρή οὗτος ὑπάρχω ὁ οὕτως κάμνω , ὅταν ἐν καιρός λούω . μετέρχομαι δήπου πρός ὁ δεύτερος αὐτός μέρος , ὅς εἰμί αὐτός ὁ κύριος προσαγορεύω λουτρόν . ἐν οὗτος τοίνυν ὑγραίνω μέν ὀνίνημι , θερμαίνω δέ οὐδείς ὀνίνημι . μετέρχομαι οὖν αὖθις ἐπί ὁ τρίτος , ἐν ὅς ψύχω μέν ἄλυπος ὁ θερμαίνω , ῥώννυμι δέ ὁ δύναμις . ὅσος δέ ἀραιόω τε καί πέρα ὁ προσήκω χαλάω , οὗτος εἰς ὁ κατά φύσις ἐπανέρχομαι συμμετρία , ὡς δηλόω καί ὁ τέταρτος ὁ λουτρόν μέρος . ἐπί ὅς γάρ πράσσω καλός πᾶς , καί μετά ὁ ὁ ψυχρός χρῆσις ἱδρόω ἔτι καί πᾶς αὐτός ἐκκενόω ὁ περισσός . καί τοίνυν ἐκ πᾶς ὅς λέγω περί βαλανεῖον ἀθρόος κεφάλαιος συμβαίνω , κενόω μέν ὅσος εἰμί ἐπί ὁ σῶμα λιγνυώδης τε καί καπνώδης · ἐν δέ ὁ κατά φύσις ὑπάρχω συμμετρία ὁ σάρξ καί ὁ δέρμα , ὁ δέ ὁ στερεός μόριον αὐχμός παύω , καί ὁ θερμασία οὐ μόνος ὁ ἐκ ὁ λουτρόν προσγίγνομαι , ἀλλά καί ὁ ἔμπροσθεν εἰμί ὑπό ὁ ὁ ψυχρός χρῆσις ἀναιρέω . μέγας δέ ὁ λόγος τεκμήριον ὁ συμβαίνω κατάστασις ἐπί ὁ τοιοῦτος λουτρόν , ὅταν ὁδοιπορέω ἐν ἥλιος θερμός . παραγίγνομαι μέν ἐπί αὐτός μηδέ φθέγγομαι δύναμαι διά ὁ ξηρότης ὁ γλῶσσα καί φάρυγξ , ἅπας τε ὁ σῶμα καρφαλέος ἔχω . ἐξέρχομαι δέ ὁ ψυχρός παραχρῆμα πᾶς ἀνακτάομαι ὁ κατά φύσις , οὔτε ὁ πυρώδης θερμασία κάμνω οὔτε ὁ ξηρότης δυσφορέω ἑτοῖμος τε φθέγγομαι καί ὁ δίψα ὁ πολύς ἰάομαι . ἄρα οὖν ἐναργής ἔτι δύναμις λουτρόν γιγνώσκω ποθέω ἐπί ξηρός καί θερμός σῶμα διάθεσις ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι . πάρειμι δέ ὁ βούλομαι πειράω μετά ὁ τοιοῦτος ὁδοιπορία ἀλουτέω ὁ ἕπομαι βλάβη . ἤ γάρ εὐθύς πυρέσσω ἤ πολύς ἄση ἀνάπλεος διατελέω βαρύνω ὁ κεφαλή καί μάλα ἐάν μηδέπω ὁ ψυχρός σβέννυμι ὁ καῦμα . πολύς μέντοι νεανίσκος μετά ὁ τοιοῦτος ὁδοιπορία εὐθύς εἰς ὕδωρ ψυχρός ἑαυτοῦ ἐπιρριπτέω ὀνίνημι , καί μάλα ὅσος περ ἄν εἰμί ἰσχυρός καί ψυχρός λουτρόν ἐθάς . οὕτως δέ εἰͅν ὁ ἀγρός , ἐν ὅς οὐ εἰμί βαλανεῖον , πράσσω , εἰς λίμνη ἤ ποταμός ἑαυτοῦ ἐμβάλλω οὐδείς ἰατρός συμβουλεύω αὐτός , ἀλλά ὑπό ὁ διοικέω ὁ σῶμα φύσις ἄγω πρός ὁ δέω , ὅστις καί ὁ ἄλογος ζῷον ὁ ἐπί ἐναντίος ὁ λυπέω ὁρμή ἐντίθημι · λούω γάρ κοᾀκίς ψυχρός ὁ θάλπος καταπονέω , καθά γε καί θερμός εὐνή ἐξευρίσκω ὁ κρύος κάμνω . κατά δέ ὁ τοιοῦτος ἐναντίωσις ἐσθίω μέν πεινάω , πίνω δέ διψάω , καί ἄλλος πᾶς πράσσω φύσις . καί εἴπερ γε διάγνωσις ἀκριβής ὁ ὁ πυρέσσω ἔχω φύσις , τολμάω ἄν , οἴομαι , συνεχής ἐκ αὐτός ﻿ λούω ἐν ὕδωρ ἔνιοι ψυχρός βαλανεῖον χωρίς . ὅτι μέν γάρ εἰμί τις ὁ δέω οὗτος δῆλος ἐκ ὁ ὠφελέω , ὅς οὐ ἄν ὀνίνημι ὁ ψυχρός λουτρόν , εἴπερ μή διάκειμαι κατά ἐκεῖνος ὁ καιρός ἐπιτήδειος πρός αὐτός . ὁ δέ ἀγνοέω ἐγώ ἀκριβής ὁ διάθεσις μέγας τε ὁ ἐκ ὁ ἀποτυχία ὑπάρχω βλάβη ἀφίστημι ὁ τοιοῦτος βοήθημα καί μάλα ἐπί ὁ ἑκτικός πυρετός , ὡς ἄν ὀλίγαιμος καί ὀλιγοσαρκος κᾀπίμηλος ὁ σῶμα αὐτός γίγνομαι . οὐδείς γάρ ἔχω ὁ στερεός μόριον πρόβλημα ὁ ἐκ ὁ ψυχρός προσβολή ἄλυπος ἐκδέχομαι , ἀλλά αὐτός εὐθύς προσπίπτω ὁ ὁμοιομερής ὀνομάζω , ὑπό ὅς ἅπας ὁ ζῷον ὁ ἐνέργεια γίγνομαι . νέος δέ ἄν τις εὔσαρκος ὥρα θέρος ἐν ἀκμή πυρετώδης νόσημα , ἄνευ σπλάγχνον φλεγμονή , εἰς ψυχρός ἑαυτοῦ ἐμβάλλω ὕδωρ ἱδρώς κινέω · εἰ δέ καί ψυχρολουσία συνήθης εἰμί , πάνυ θαρσέω χράω ὁ βοήθημα . ἀλλά περί μέν ὁ τοιοῦτος σῶμα αὖθις λέγω . ὁ δέ ὁ ἑκτικός πυρέσσω πυρετός ἐπί θερμός καί ξηρός κρᾶσις καί μάλα ὁ ἤδη μαραίνω οὐ ἀσφαλής εἰς ὅλος ἀναρρίπτω , ἐπί τοιοῦτος ἔρχομαι βοήθημα · καθά οὐδέ ὅσος θέρος ὥρα θερμός καί ξηρός μακρός ὁδός ἀνύω ἰσχνός καί ἀσθενής εἰμί ἐμψύχω δέω · οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος ἀκίνδυνος ὁ ὁ ψυχρός χρῆσις ἄνευ ὁ κατά βαλανεῖον ὁμαλής προθερμαίνω . τοιοῦτος γάρ τοι συμβαίνω ἔοικα ἐγώ εἰς ὁ ψυχρός δεξαμενή εἰσέρχομαι ἐπί ὁ βαλανεῖον , οἷος τις καί ὁ ὁ σίδηρος βαφή · καί γάρ ψύχω καί τονόω , καθά ἐκεῖνος , ἐπειδάν διάπυρος γίγνομαι ἐμβάπτω ὁ ψυχρός . καί οὗτος χάριν ἐπί ὁ ἀσθενής σῶμα εὑρίσκω ὁ βαλανεῖον , προθερμαίνω καί προπαρασκευάζω ὁ ψυχρός λουτρόν . τοιοῦτος δέ δή τις καί ὁ χωρίς ὁ βαλανεῖον χράω ὁ ψυχρός πράσσω , ὅταν προγυμνάζω εἰς αὐτός καθάλλομαι . οἷος γάρ τις ὁ βαλανεῖον ἐγώ εἰμί , τοιοῦτος ἐκεῖνος ὁ γυμνάσιον οὐ μόνος ἐκθερμαίνω , ἀλλά καί ὁ ἐκ ὁ βάθος κίνησις ὁ ἔμφυτος θερμασία πρός ἑκτός ἐργάζομαι , ὥστε ἀπαντάω τε ὁ προσπίπτω ψυχρός καί ἀπομάχομαι καί κωλύω βίαιος ἐμπίπτω ὁ βάθος καί πλήσσω τις ὁ σπλάγχνον . οὔτε γάρ ὁ οὐσία αὐτός ὁ ψυχρός μέχρι ὁ σπλάγχνον ἐξικνέομαι καλός οὔτε ἀκραιφνής ὁ ποιότης · ἀγαθός δέ καί ἀσφαλής εἰμί ὁ ὁ διάδοσις λόγος πρός ὁ βάθος ὁδοιπορέω μόνος ὁ ποιότης χωρίς ὁ οὐσία . καί τοίνυν καί ὅσος ὁ πυρέσσω ἑκτικός ἐπί ὁ βαλανεῖον ἥκω , εἰ μή ὁ ψυχρός βάπτω , οὐδείς ὀνίνημι . ὁ μέν γάρ ἄλλος πυρέσσω οὐδέπω ὁ στερεός μόριον δύσλυτος ἔχω ὁ θέρμη . ὥστε ἱκανός βοήθεια οὗτος εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἱδρώς ἅμα ὁ ἄδηλος αἴσθησις διαπνοή . καί ὁ γε ἐφήμερος πυρετός αὐτός σχεδόν γε ὁ οὐσία ἐκκενόω συμβαίνω διά αὐτός . ἐπί δέ ὁ διά ξηρότης καί θερμασία ἑκτικός ἁλίσκομαι πυρετός ὅμοιος ὁ διάπυρος σίδηρον εἰμί ὁ ὁ στερεός μόριον διάθεσις . ὥστε οὐ ἀρκέω θερμαίνω καί τέγγω μόνος ἐν ὁ βαλανεῖον αὐτός , τροφή γάρ ἄν οὕτως γε καί αὔξησις δίδωμι ὁ πυρετός · ἀγαθός δέ ἐμβάπτω ὁ ψυχρός σβέννυμι ὁ θέρμη . ἀλλά ἐν οὗτος κίνδυνος εἰς ἐναντίος ἄγω καί ψύχω ὁ σῶμα . τίς δέ οὐ φημί ; οὐ μήν διά οὗτος γε ὁ κατορθόω ἐν ὁ βοήθημα προσήκω ψέγω , οὐδέ ὅτι δύσληπτος ὁ μέτρον ἀφίστημι παντάπασι . εἰ μέν γάρ οἷος τε εἰμί ἕτερος ἰάομαι ὁ τε ἄλλος ἑκτικός πυρετός καί ὁ μαρασμώδης , ἀγαθός ἄν εἰμί ὁ ἀσφαλής ἔρχομαι . ἐπεί δέ ἐν μέν ὁ ψύχω καί ὑγραίνω ὁ κῦρος ὁ θεραπεία εἰμί , ἅπας δέ ὁ ψυκτικός βοήθημα ἐφεδρεύω βλάβη διά ὁ ἰσχνότης ὁ σῶμα , ἀναγκαῖος οἴομαι γίγνομαι ὁ ὁ Θουκυδίδης δράω τις καί κινδυνεύω . ὅς μέν γάρ ἕτερος μέν οὐ ὑπάρχω ὁ σωτηρία ὁδός , ὁ δέ εἰμί μόνος σφαλερός καθίστημι , ἀναγκαῖος , οἴομαι , οὗτος εἰμί ὁμόσε ὁ δεινός ἔρχομαι . οὐ μήν οὐδέ ὁ σφάλμα θανατώδης οὐδέ ἀβοήθητος . ὅς γάρ ἄν ἐν ὁ σβέννυμι ὁ πυρετός εἰς ὁ ἐναντίος διάθεσις ἄγω ὁ ψυχρός , ἔνειμι ἰάομαι θερμαίνω ἐν ὁ μετά οὗτος χρόνος πᾶς . ἀλλά οὐδέ ὁ κίνδυνος ἴσος οὔτε ὁ ὁ διάθεσις ὁ ψυχρός οὔτε ὁ ὁ ἴαμα αὐτός . δείκνυμι γάρ ἤδη καί πρόσθεν ἐν ὁ ὅδε ὁ πραγματεία ἕβδομος γράμμα , δείκνυμι δέ εἰͅν ὁ περί μαρασμός βιβλίον καί πρό οὗτος ἔτι κατά ὁ ὑγιεινός πραγματεία , ὡς οὐ οἷος τε ὁ ὁ στερεός μόριον ξηρότης τέλειος ἰάομαι , καί ὡς , εἴπερ εἰμί οὗτος πράσσω δυνατός , ἀγήραος ἄν τις γίγνομαι τοιοῦτος δίαιτα χράω . εἴπερ οὖν ἀνίατος μέν εἰμί ὁ ξηρότης ὁ στερεός σῶμα , ὠκύς δέ ἐπί αὐτός ὁδός τέμνω ὁ διά ὁ ἑκτικός πυρετός , ἀγαθός εἰς ψυχρός δυσκρασία μεθίστημι ὁ ἄνθρωπος ἔχω ὅς θεραπεύω . ὁ μέν γάρ οὗτος πράσσω ἀναμάχομαι ἄν ἐκ ὕστερος ὁ βλάβη , ὁ δέ ἐπιτρέπω ἔρχομαι ὁ ἐπί θάνατος , ἀνέλπιστος ὁ κάμνω ὁ σωτηρία ἐργάζομαι . ὅσος τοίνυν ἀγαθός εἰμί ὁ χωρίς ἐλπίς ἀπόλλυμι βέβαιος ὁ σύν ἐλπίς χρηστός δράω τις καί κινδυνεύω , τοσοῦτος ὁ μετά μέγας βοήθημα ἀγωνίζομαι ὁ μηδείς πράσσω ἀγαθός , ἐμψύχω οὖν ἅπας τρόπος ὁ ἑκτικός πυρέσσω αὐτίκα , πρίν προσέρχομαι εἰς μαρασμός τελευτάω . ὁ δέ ἀκριβής μαραίνω μηδέ ἐπιχειρέω ἰάομαι . καί γάρ εἰ ὁ θέρμη αὐτός σβέννυμι , ἀλλά ὁ γε ξηρότης ὑπολείπω γῆρας τρόπος ὁ ἄνθρωπος ἀπόλλυμι , τοσοῦτος ἐπιβιόω χρόνος ὅσος ἀντέχω ὁ στερεός μόριον πρός ὁ ἔσχατος ξηρότης . τάχα δέ ἄν τις αἱρέω ὁ οἰκεῖος ὁ νοσέω , ἔτι τε μάλα ὁ κάμνω αὐτός ἐπιβιόω τις χρόνος ἐν γέρων σχέσις μάλα ἤ θνῄσκω παραχρῆμα . θεραπεύω οὖν καί οὗτος μετά πρόρρησις , εἰς ἕτερος μεθίστημι μαρασμός , ὅς ἤδη καλέω ἔθος ἐγώ εἰμί ἐκ νόσος γῆρας · ἐγχωρέω γάρ αὐτός οὐ μόνος ἡμέρα πολύς , ἀλλά καί μείς ζάω . νεανίσκος γοῦν ἐγώ τις ὁ οὕτως ἔχω ἰάομαι , εἶτα ἑξῆς ἀνακομίζω καί οἷος γηροτροφέω αὐτός ὁ πρεσβυτικός ἀσθένεια , οὐ μόνος εἰς μείς , ἀλλά καί εἰς ἔτος διαφυλάσσω ζάω . χρή δέ οὐ νῦν ἀκούω ποθέω ὁ τοιοῦτος μαρασμός ὁ ἐπιμέλεια · ἐν τε γάρ ὁ ὅδε ὁ πραγματεία ἕβδομος προλέγω δύναμις , ὁ ξηρός καί ψυχρός δυσκρασία ἰάομαι ἐγώ , ἐν τε ὁ γηροκομικός μέρος ὁ ὑγιεινός πραγματεία . ὁ δέ ἐνίστημι λόγος οὐ μαρασμός ἐπαγγέλλω θεραπεία διδάσκω , ἀλλά πυρετός ἑκτικός , ἐκ ὅς γένος εἰμί καί ὁ ﻿ μαρασμώδης · λέγω δή ἐγώ περί οὗτος ἄλλος τε πολύς λόγος καί πεῖρα κρίνω καί ὡς οὐ χρή δείδω βαλανεῖον , ὥσπερ ὁ Φίλιππος εὐλαβής ἴσως αὐτός χράω , ὅς τρόπος ἐπί ὁ ἄλλος ἐθίζω πυρετός ὅσος διά φλεγμονή καί σῆψις γίγνομαι χυμός . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ οὐδείς βλάπτω , εἰ καί μή βάπτω εἰς ὁ ψυχρός ὕδωρ αὐτός , ἀλλά ὡς ἐθίζω περιχέω χλιαρός μέν πρῶτος , εἶτα οἷος ἐκ ἥλιος θερινός , ᾄπειτη οὗτος βραχύς τις ψυχρός . ἐπί δέ ὁ ἑκτικός πυρετός οὐ ὁ θερμός λουτρόν εἰμί ὁ ὁ ὠφέλεια παρέχω , ἀλλά ὁ ψυχρός , ὅς παρασκευάζω ὁ βαλανεῖον ὁ ὁ κάμνω σῶμα , καθά ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ ἐν ὑγεία λούω . οὐ μόνος δέ διά οὗτος δοκέω ἐγώ Φίλιππος ἀγνοέω ἐπί ὁ μαραίνω ὁποῖος τις χρῆμα εἰμί βαλανεῖον , ὅτι ὁ οὕτως ἰσχνός οὐδείς τολμάω βάπτω εἰς ὁ ψυχρός δεξαμενή ἤ ὁ γοῦν ὕστερος ὕδωρ καταχέω ψυχρός , ἀλλά καί διότι πολλάκις ζευκταίω τις ἄλλος αὐτός πυρετός ἐπί χυμός σήπω ἤ σπλάχνος φλεγμονή · καί μέν δή καί ὅτι πάθος ὀλέθριος ὁ μαραίνω αὐτός ὑπάρχω , καί διά οὗτος οὐ ὀρθός ἔνιοι πᾶς μέμφομαι ὁ προσφέρω , δέω οὐ ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ διάθεσις ὁ αἰτία ἀναφέρω . ἀναλαμβάνω οὖν αὖθις ὅς λέγω ἐπιτίθημι ἤδη ὁ λόγος κεφαλή . ἅπας ὁ ἑκτικός νοσέω πυρετός καί μάλα ἐκ αὐτός ὅσος περ ἄν ἤδη μαραίνω , χωρίς ὁ τις ἕτερος ἐπιπλέκω πυρετός αὐτός , ἤτοι γε ἐπί σῆψις μόνος χυμός ἤ μετά φλεγμονή , λούω θαρσέω ἄνευ κάματος πᾶς , ὡς μή καταλύω ὁ δύναμις · ὅς οὐ ἦκα καί αὐτός βλάπτω ἰσχυρός αἴτιος γίγνομαι ὁ ψέγω ὁ λουτρόν . ὁ δέ ἄνευ κάματος τοιόσδε τις λέγω . ὁ ἀρρωστέω βούλομαι κομίζω μέν ἐπί ὁ σκίμπους εἰς ὁ βαλανεῖον , ἑτοῖμος δέ αὐτός παρασκευάζω σινδών θερμός , ἐπί ἐκεῖνος ἐν ὁ πρῶτος ὁ τρεῖς οἶκος ὁ βαλανεῖον μεταφέρω γυμνόω . τέσσαρες δέ εἰμί ὁ κρατέω αὐτός , εἷς κατά ἕκαστος πέρας . εἰ μέν οὖν αὔταρκος εἰμί θερμός ὁ πρῶτος οἶκος , ἐν αὐτός γυμνόω ὁ κάμνω εἰς ὁ δεύτερος εἰσκομίζω · εἰ δέ ἔτι σύ φαίνω ψυχρός εἰμί , μή γυμνός , ἀλλά ἐπιβάλλω ἤτοι γε ἕτερος σινδών μή ψυχρός ἤ τις τοιοῦτος ἐπίβλημα . δῆλος δέ ὡς χρή ὁ μέλλω ὀχέω αὐτός σινδών ἰσχυρός ὑπάρχω · εἰ δέ ἀσθενής εἰμί , κατά ἑαυτοῦ ἐπιπτύσσω διπλόος ἐργάζομαι ἀγαθός . εἰμί δέ ὁ μέσος οἶκος οὐ μόνος ὁ θέσις , ἀλλά καί ὁ κρᾶσις τοσοῦτος ὁ πρῶτος θερμός ὅσος ὁ τρίτος ψυχρός . ἐν οὗτος ὁ οἶκος ὁ ἔλαιον εἰμί χλιαρός , ὡς εὐθύς περιχέω ὁ κάμνω κατά ὁ σινδών εἰσκομίζω . καί οὗτος πράσσω , εἰς ὁ τρίτος εἰσέρχομαι , εἰς ὁ δεξαμενή ἀποκομίζω αὐτός , ὥστε δίοδος χράω μόνος ὁ τρεῖς οἶκος ὁ βαλανεῖον , μή ταχύς βαδίζω ὁ εἰσκομίζω ὁ κάμνω , ἀλλά τοσοῦτος ἐπιμένω κατά ὁ πρῶτος οἶκος ὅσος ἐν μέν ἕτερος μετατίθημι μόνος ἀπό ὁ σκίμπους , ἐν δέ ὁ μέσος περιχέω ὁ ἔλαιον . εἰμί δέ καί ὁ ἀήρ ὁ ὁ οἶκος ἅπας μήτε θερμός ἄκρος μήτε ψυχρός , ἀλλά εὔκρατος ἱκανός καί μέτριος ὑγρός · εἰμί δέ οὗτος προεκχέω ὕδωρ εὔκρατος δαψιλός ἐκ ὁ δεξαμενή , ὡς διαρρέω διά πᾶς ὁ οἶκος . ἐν αὐτός δέ ὁ ὁ κολυμβήθρα ὕδωρ χρονίζω μέτριος , ὀχέω ἐπί ὁ σινδών , οὐδείς ἐπάντλησις αὐτός γίγνομαι , οἷος ἐπί ἄλλος ἐθίζω πράσσω . ἀλλά οὐδέ κατά ὁ κεφαλή αὐτός καταχέω βούλομαι ἄν · ἱκανός γάρ καί ταύτῃ δύω δίς ἤ καί τρίς ἅμα ὁ πᾶς σῶμα κατά ὁ ὕδωρ , ὑφίημι μέτριος εἰς ὁ κάτω ὁ σινδών , καί αὖθις ἀνακομίζω αὐτός ὅμοιος νεανίσκος τέσσαρες . ἐκκομίζω δέ ἐντεῦθεν εἰς ὕδωρ ψυχρός ἀθρόος βλάπτω μηδέ ἐπί βραχύς χρονίζω ἐν αὐτός . διδάσκω δέ χρή καί ἄλλος μέν ἀκριβής ἅπας ὁ βαστάζω αὐτός · ἐξαιρετός δέ ἔτι οὗτος εἰμί δίδαγμα τε ἅμα καί παράγγελμα , ὁ τάχος ὁ βαφή . εὐθύς δέ ἕτερος ἑτοῖμος ἔχω σινδών κατά αὐτός βάλλω , ἔͅπειτα ἑξῆς ἐπιβάλλω ὁ σκίμπους διά σπόγγος μέν ἀπομάσσω ὁ πρῶτος , μαλακός δέ ὕστερον ὀθόνιον , μηδέ αὐτός ὁ ἀπομάσσω αὐτός βίαιος ψαύω , ἀλλά ὡς ἔνειμι μάλα πρᾶος . μετά δέ οὗτος ἐπαλείφω τε καί περιτίθημι ἱμάτιον κομίζω αὖθις ἐπί ὁ σκίμπους εἰς ὁ οἶκος ἐν ὅς διαιτάω , δίδωμι τροφή . λέγω δέ εἰͅν ὁ πρόσθεν , ἡνίκα ἰάομαι ὁ ξηρός δυσκρασία , ἐν ὁ ὅδε ὁ ὑπόμνημα ἕβδομος , ὁ οἶκος ζεύγνυμι χρή ὁ βαλανεῖον . περί μέν οὖν λουτρόν αὐτάρκης ὁ λόγος εἰς ὁ πάρειμι .