galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.3
Ἡ δὲ τῆς θεραπείας μέθοδος ὡς ἐπὶ τῶν ἄλλων συνθέτων , οὕτω καὶ νῦν γιγνέσθω τὴν ἀρχὴν ἀπὸ ﻿ τῶν ἁπλῶν ποιησαμένοις . κοινὸς μὲν οὖν σκοπὸς ἅπασι τοῖς οὕτω παρὰ φύσιν ὄγκοις ἡ κένωσις . οὕτω δ’ εἶπον ἀναμιμνήσκων τοῦ πλήθους τῶν ἐργαζομένων αὐτοὺς χυμῶν . εἰ γάρ τις τούτους κενώσειε , τὴν κατὰ φύσιν ἕξιν ἀναλήψεται τὸ μόριον . ἀλλὰ καὶ ἡ κένωσις ὁμοίως ἅπασι διττὴ , μία μὲν οὖν ἀπωθουμένων ἡμῶν αὐτοὺς εἰς ἕτερα μόρια , δευτέρα δὲ διαφορούντων ἔξω κατὰ τὴν ἄδηλον αἰσθήσει διαπνοήν . ἐπεὶ δ’ οὐ τῷ ποσῷ μόνον ἀνιᾷ τὸ ἐρυσίπελας , ἀλλὰ καὶ τῷ ποιῷ , σφοδρὰν ἔχον τὴν φλόγωσιν , ἐμψύξεως δεήσεται περιττοτέρας ἢ κατὰ τὴν φλεγμονήν . οὐ μὴν ἀκίνδυνός γε ἡ τοιαύτη θεραπεία τῷ παντὶ σώματι , διὰ τὸ φέρεσθαι τὴν χολὴν ἐνίοτε πρός τι τῶν ἐπικαίρων μορίων , ὅπου γε οὐδ’ ὅταν αἷμα ψύχηται πλεονάζον , ἀκίνδυνον ἐκ τῶν ἀκύρων μερῶν ἀπωθεῖσθαι τὸ ῥεῦμα . καθάπερ οὖν ἐπ’ ἐκείνου μετὰ τῆς τοῦ παντὸς σώματος κενώσεως τοῖς ἀποκρουστικοῖς ὀνομαζομένοις ἐχρώμεθα βοηθήμασιν , οὕτω καὶ νῦν πράξομεν · ἀντὶ μὲν φλεβοτομίας χολαγωγῷ φαρμάκῳ καθαίροντες , αὐτὸ δὲ τὸ πεπονθὸς μέρος ἐμψύχοντες . ὅρος δ’ ἔστω τοῦ ψύχειν ἡ τῆς χρόας μεταβολή . καὶ γὰρ τό γε ἀκριβὲς ἐρυσίπελας εὐθὺς ἅμα ταύτῃ παύεται , τὸ δ’ οὐκ ἀκριβὲς , ἀλλ’ ἤδη πως φλεγμονῶδες πελιδνὸν ἀποφαίνει τὸ δέρμα , ψυχόντων ἐπὶ πλέον . εἰ δὲ μηδ’ οὕτως τις παύοιτο , μελαίνεται , καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν πρεσβυτικῶν σωμάτων · ὥστ’ ἔνια τῶν οὕτω ψυχθέντων οὐδὲ τοῖς διαφορητικοῖς φαρμάκοις ἐκθεραπεύεται τελέως , ἀλλ’ ὑπολείπει τινὰ περὶ τὸ μόριον ὄγκον σκιῤῥώδη . μεταβαίνειν οὖν ἄμεινον ἀπὸ τῶν ψυχόντων τε καὶ στυφόντων ἐπὶ τἀναντία καθ’ ὃν ἂν καιρὸν ἴδῃς ἠλλοιωμένον τὸ χρῶμα τοῦ πάσχοντος μορίου , πρὶν ἤτοι πελιδνὸν ἢ καὶ παντάπασι μέλαν γενέσθαι . λέλεκται δ’ ἐν ταῖς περὶ φαρμάκων πραγματείαις ἡ τῶν ψυχόντων ὕλη , τὸ στρύχνον καὶ τὸ ἀείζωον , ἥ τ’ ἀνδράχνη καὶ ἡ κοτυληδὼν καὶ τὸ ψύλλιον , ὅ θ’ ὑοσκύαμος καὶ ἡ θριδακίνη καὶ ἡ σέρις , ὅ τε ἀπὸ τῶν τελμάτων φακὸς , αἵ τε δι’ ὕδατος πάνυ ψυχροῦ κηρωταὶ καὶ τἄλλα ὅσα τοιαῦτα . μεταπεσούσης δὲ τῆς φλογώσεως τοῦ πεπονθότος μορίου , καταπλάττειν αὐτὸ , πρὶν πελιδνὸν γενέσθαι δι’ ὠμῆς λύσεως , ὀνομάζω δ’ οὕτω τὸ κρίθινον ἄλευρον . εἰ δὲ καὶ πελιδνὸν γενέσθαι φθάσειεν , ἀποσχάζοντα καταπλάττειν αἰονᾶν τε τὰ μὲν πλεῖστα δι’ ὕδατος θερμοῦ · καὶ θάλασσα δὲ καὶ ἅλμη ποτὲ συνοίσει . καὶ αὐτῷ δὲ τῷ καταπλάσματι μίγνυται τοιοῦτον ὕδωρ ἢ ὄξος ἢ ὀξάλμη . ἐν τούτῳ δὲ τῷ καιρῷ καὶ κοριανοῦ μετ’ ἀλφίτων ἔνιοι πειραθέντες ἔγραψαν ὡς ἀγαθὸν εἴη φάρμακον ἐρυσιπελάτων . εἶτ’ αὖθις ἕτεροι κατ’ ἀρχὰς χρησάμενοι μεγάλης βλάβης τῷ κάμνοντι κατέστησαν αἴτιοι . καὶ ἡ διὰ τοῦ ῥοδίνου δὲ κηρωτὴ λαμβάνουσα τῆς τιτάνου κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐνίοις γέγραπται βοηθεῖν ἐρυσιπέλασι καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα τῶν θερμαινόντων ἱκανῶς , ὧν οὐδέν ἐστιν ἐρυσιπέλατος ἴαμα πρὶν μεταπεσὸν αὐτὸ παύσασθαι μὲν ὅπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς , ἕτερον δ’ ἐναντίον ἐκείνῳ γενέσθαι . πῶς γὰρ οὐκ ἐναντίον ἔσται τὸ θερμῷ πάθει τὸ ψυχρὸν , ἢ τῷ ξανθῷ τὴν χρόαν ἢ ὠχρῷ τὸ πελιδνὸν ἢ μέλαν ; ὥσπερ δὲ πολλάκις ἐπιμίγνυται φλεγμονῇ τὸ ἐρυσίπελας , οὕτως ἐνίοτε τῷ οἰδήματι · καὶ καλείσθω τηνικαῦτα τὸ μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν ἐρυσίπελας οἰδηματῶδες , ὥσπερ γε κᾀπειδὰν ψυχόμενον σκληρόν τε καὶ δύσλυτον γένηται , κληθήσεται σκιῤῥῶδες ἐρυσίπελας . καὶ τοίνυν καὶ ἡ θεραπεία καθάπερ ἐν ἅπασι τοῖς συνθέτοις , οὕτω κᾀπὶ τούτων σοι γιγνέσθω · καὶ μάλιστα μὲν ἀνθισταμένῳ πρὸς τὸ κρατοῦν , οὐκ ἐπιλελησμένῳ δ’ οὐδὲ τῆς ἀπὸ τοῦ μιχθέντος ἐνδείξεως .
Lemmas: ὁ δέ ὁ θεραπεία μέθοδος ὡς ἐπί ὁ ἄλλος σύνθετος , οὕτως καί νῦν γίγνομαι ὁ ἀρχή ἀπό ﻿ ὁ ἁπλόος ποιέω . κοινός μέν οὖν σκοπός ἅπας ὁ οὕτως παρά φύσις ὄγκος ὁ κένωσις . οὕτως δέ λέγω ἀναμιμνῄσκω ὁ πλῆθος ὁ ἐργάζομαι αὐτός χυμός . εἰ γάρ τις οὗτος κενόω , ὁ κατά φύσις ἕξις ἀναλαμβάνω ὁ μόριον . ἀλλά καί ὁ κένωσις ὅμοιος ἅπας δισσός , εἷς μέν οὖν ἀπωθέω ἐγώ αὐτός εἰς ἕτερος μόριον , δεύτερος δέ διαφορέω ἔξω κατά ὁ ἄδηλος αἴσθησις διαπνοή . ἐπεί δέ οὐ ὁ πός μόνος ἀνιάω ὁ ἐρυσίπελας , ἀλλά καί ὁ ποιός , σφοδρός ἔχω ὁ φλόγωσις , ἔμψυξις δέω περισσός ἤ κατά ὁ φλεγμονή . οὐ μήν ἀκίνδυνος γε ὁ τοιοῦτος θεραπεία ὁ πᾶς σῶμα , διά ὁ φέρω ὁ χολή ἐνίοτε πρός τις ὁ ἐπίκαιρος μόριον , ὅπου γε οὐδέ ὅταν αἷμα ψύχω πλεονάζω , ἀκίνδυνος ἐκ ὁ ἄκυρος μέρος ἀπωθέω ὁ ῥεῦμα . καθά οὖν ἐπί ἐκεῖνος μετά ὁ ὁ πᾶς σῶμα κένωσις ὁ ἀποκρουστικός ὀνομάζω χράω βοήθημα , οὕτως καί νῦν πράσσω · ἀντί μέν φλεβοτομία χολαγωγός φάρμακον καθαίρω , αὐτός δέ ὁ πάσχω μέρος ἐμψύχω . ὅρος δέ εἰμί ὁ ψύχω ὁ ὁ χροιά μεταβολή . καί γάρ ὁ γε ἀκριβής ἐρυσίπελας εὐθύς ἅμα οὗτος παύω , ὁ δέ οὐ ἀκριβής , ἀλλά ἤδη πως φλεγμονώδης πελιδνός ἀποφαίνω ὁ δέρμα , ψύχω ἐπί πολύς . εἰ δέ μηδέ οὕτως τις παύω , μελαίνω , καί μάλα ἐπί ὁ πρεσβυτικός σῶμα · ὥστε ἔνιοι ὁ οὕτως ψύχω οὐδέ ὁ διαφορητικός φάρμακον ἐκθεραπεύω τέλειος , ἀλλά ὑπολείπω τις περί ὁ μόριον ὄγκος σκιρρώδης . μεταβαίνω οὖν ἀγαθός ἀπό ὁ ψύχω τε καί στύφω ἐπί ἐναντίος κατά ὅς ἄν καιρός ὁράω ἀλλοιόω ὁ χρῶμα ὁ πάσχω μόριον , πρίν ἤτοι πελιδνός ἤ καί παντάπασι μέλας γίγνομαι . λέγω δέ ἐν ὁ περί φάρμακον πραγματεία ὁ ὁ ψύχω ὕλη , ὁ στρύχνον καί ὁ ἀείζωον , ὁ τε ἀνδράχνη καί ὁ κοτυληδών καί ὁ ψύλλιον , ὁ τε ὑοσκύαμος καί ὁ θριδακίνη καί ὁ σέρις , ὁ τε ἀπό ὁ τέλμα φακός , ὁ τε διά ὕδωρ πάνυ ψυχρός κηρωτή καί ἄλλος ὅσος τοιοῦτος . μεταπίπτω δέ ὁ φλόγωσις ὁ πάσχω μόριον , καταπλήσσω αὐτός , πρίν πελιδνός γίγνομαι διά ὠμός λύσις , ὀνομάζω δέ οὕτως ὁ κρίθινος ἄλευρον . εἰ δέ καί πελιδνός γίγνομαι φθάνω , ἀποσχάζω καταπλήσσω αἰονάω τε ὁ μέν πολύς διά ὕδωρ θερμός · καί θάλασσα δέ καί ἅλμη ποτέ συμφέρω . καί αὐτός δέ ὁ κατάπλασμα μείγνυμι τοιοῦτος ὕδωρ ἤ ὄξος ἤ ὀξάλμη . ἐν οὗτος δέ ὁ καιρός καί κοριανός μετά ἄλφιτον ἔνιοι πειράω γράφω ὡς ἀγαθός εἰμί φάρμακον ἐρυσίπελας . εἶτα αὖθις ἕτερος κατά ἀρχή χράω μέγας βλάβη ὁ κάμνω καθίστημι αἴτιος . καί ὁ διά ὁ ῥόδινος δέ κηρωτή λαμβάνω ὁ τίτανος κατά ὁ αὐτός τρόπος ἔνιοι γράφω βοηθέω ἐρυσίπελας καί ἄλλος τις τοιοῦτος ὁ θερμαίνω ἱκανός , ὅς οὐδείς εἰμί ἐρυσίπελας ἴαμα πρίν μεταπίπτω αὐτός παύω μέν ὅς εἰμί ἐκ ἀρχή , ἕτερος δέ ἐναντίος ἐκεῖνος γίγνομαι . πῶς γάρ οὐ ἐναντίος εἰμί ὁ θερμός πάθος ὁ ψυχρός , ἤ ὁ ξανθός ὁ χροιά ἤ ὠχρός ὁ πελιδνός ἤ μέλας ; ὥσπερ δέ πολλάκις ἐπιμείγνυμι φλεγμονή ὁ ἐρυσίπελας , οὕτως ἐνίοτε ὁ οἴδημα · καί καλέω τηνικαῦτα ὁ μικτός ἐκ ἄμφω ἐρυσίπελας οἰδηματώδης , ὥσπερ γε ἐͅπειδάν ψύχω σκληρός τε καί δύσλυτος γίγνομαι , καλέω σκιρρώδης ἐρυσίπελας . καί τοίνυν καί ὁ θεραπεία καθά ἐν ἅπας ὁ σύνθετος , οὕτως εἰͅπί οὗτος σύ γίγνομαι · καί μάλα μέν ἀνθίστημι πρός ὁ κρατέω , οὐ ἐπιλανθάνομαι δέ οὐδέ ὁ ἀπό ὁ μείγνυμι ἔνδειξις .