galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 7.2
Ἐν μὲν οὖν τῷ τρίτῳ καὶ τετάρτῳ καὶ πέμπτῳ καὶ ἕκτῳ τῶνδε τῶν ὑπομνημάτων τὸ κοινὸν νόσημα τῶν ὁμοιομερῶν τε καὶ ὀργανικῶν μορίων ὅπως χρὴ θεραπεύειν ἐγεγράφειν · ἀρξάμενος μὲν οὖν ἀπ’ αὐτοῦ , διότι τε σαφέστερόν ἐστι τῶν ἄλλων ἐναργῆ τε τὸν ἔλεγχον ἔχει τῶν ἔμπροσθεν ἁπάντων σχεδὸν ἰατρῶν ὅσοι μεθόδῳ μὲν ἐπαγγέλλονται μεταχειρίζεσθαι τὴν τέχνην , ἀμέθοδοι δέ εἰσιν ἐν ταῖς θεραπείαις . πλὴν γὰρ Ἱπποκράτους τοῦ πάντων ἡμῖν τῶν καλῶν παρασχόντος τὰ σπέρματα , τῶν ἄλλων οὐδεὶς οὐδ’ ἐπεχείρησε τὸ γένος τοῦτο τοῦ νοσήματος ἰάσασθαι μεθόδῳ . δεῖται δὲ καὶ τὰ Ἱπποκράτους αὐτοῦ γεωργῶν ἀγαθῶν , οἳ σπεροῦσί τε αὐτὰ καὶ αὐξήσουσι καὶ τελειώσουσι προσηκόντως . καὶ ὅτι πρὸ ἡμῶν οὐδεὶς τοῦτ’ ἔπραξεν , ἀλλ’ οἱ πλεῖστοί γε καὶ προσδιέφθειραν αὐτοῦ τὰ σπέρματα , νομίζω σαφῶς ἐπιδεδεῖχθαι τοῖς προσεσχηκόσι τὸν νοῦν . τοῦτο μὲν οὖν τὸ γένος τοῦ νοσήματος , εἴτε συνεχείας λύσιν , εἴθ’ ἑνώσεως , εἴθ’ ὁπωσοῦν ἄλλως ὀνομάζειν τις ἐθέλοι , καλεῖν ἐπετρέψαμεν ὡς ἑκάστῳ φίλον . οὐ γὰρ ὑπὲρ ὀνομάτων σπουδάζομεν οὔτε κατὰ ταύτην τὴν πραγματείαν οὔτε καθ’ ἑτέραν τινὰ τῶν ἰατρικῶν , ἀλλ’ ὅπως ἂν μάλιστα τοῦ τέλους τῆς τέχνης τυγχάνωμεν . ἐπὶ δὲ τὸ πρῶτον ἁπάντων ἐπανερχώμεθα νῦν τῷ λόγῳ νόσημα , τὸ τοῖς ὁμοιομερέσιν ἐγγινόμενον , ὧν πρῶτόν εἰσιν αἱ κατὰ τὸ ζῶον ἐνέργειαι . δέδεικται γὰρ ἐν ἄλλαις πραγματείαις ὅπως ἕκαστον τῶν ὀργανικῶν μορίων ἐνεργεῖν τι λέγομέν , οἷον ὀφθαλμὸν ὁρᾷν , ἢ βαδίζειν σκέλος . εἶναι γὰρ οὔτε ὅλου τοῦ σκέλους , ἀλλὰ τοῦ μυώδους ἐν αὐτῷ γένους τὸ κῦρος τῆς ἐνεργείας · οὔτε ὀφθαλμοῦ τι βλέπειν , ἀλλὰ τοῦ κρυσταλλοειδοῦς · ἐπί τε τῶν ἄλλων ἁπάντων ὀργάνων ἀνάλογον . ἐδείχθη δὲ ἐν τῷ δευτέρῳ τῆσδε τῆς πραγματείας καὶ ὡς ἀναγκαιότατόν ἐστι τὸ γένος τοῦ νοσήματος τούτου , καὶ ὡς οὐδεὶς αὐτὸ λογικῶς ἰάσαιτο τῶν ἀγνοησάντων τὰ πρῶτα στοιχεῖα , καὶ ὡς οὐδὲν ὧν φθέγγονται συνίασιν ἔνιοι τῶν λογικοὺς ἑαυτοὺς ὀνομαζόντων , ὅταν ἀτονίαν εἶναι φάσκωσιν ἢ κοιλίας , ἢ ἐντέρων , ἢ ἥπατος , ἢ ὀφθαλμῶν , ἢ ὁτουδηποτοῦν μέρους . εἰ μὲν γὰρ τὴν περὶ τὸ σύμφυτον ἔργον ἀσθένειαν οὕτως ὀνομάζουσιν , οὐδὲν ἰδιώτου πλέον ἴσασιν · ἀκοῦσαι γάρ ἐστι κᾀκείνων ἀτονεῖν ἑαυτῶν τὴν γαστέρα φασκόντων , μὴ πέττειν γοῦν αὐτὴν , μήτε τὰ σμικρότατα καὶ κουφότατα τῶν προσφερομένων . εἰ δὲ διάθεσίν τινα λέγουσιν ἐν τῇ γαστρὶ τὴν ἀτονίαν , ἐρμηνευσάτωσαν ἡμῖν ἥν τινά ποτε ταύτην εἶναί φασιν , ὡς ἐπὶ φλεγμονῆς ἐποίησαν . τῷ μὲν γὰρ ἐμπειρικῷ τὰ συμπτώματα μόνον ἀρκεῖ τῶν πεπονθότων μορίων ἑρμηνεῦσαι , παρὰ φύσιν ὄγκον εἰπόντι καὶ ἀντιτυπίαν , ὀδύνην τε σφυγματώδη καὶ τάσιν ﻿ ἔρευθός τε καὶ ὅσα τοιαῦτα καὶ τίθενταί γε πολλάκις ἓν ὄνομα κατὰ τοῦ σύμπαντος ἀθροίσματος ἕνεκα διδασκαλίας συντόμου , καθάπερ ἐπὶ τοῦ προειρημένου φλεγμονήν . οἱ δογματικοὶ δ’ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ αὐτὴν τὴν οὐσίαν ἐπισκέπτονται τοῦ νοσήματος ᾗ τὸ προειρημένον ἄθροισμα τῶν συμπτωμάτων ἐξ ἀνάγκης ἕπεται . δοκεῖ γοῦν Ἐρασιστράτῳ τὸ παρεμπεσὸν εἰς τὰς ἀρτηρίας αἷμα πρὸς τοῦ πνεύματος ὠθούμενον ἐν τοῖς πέρασιν αὐτῶν σφηνωθῆναι , καὶ τοῦτο εἶναι τὴν φλεγμονήν . ἀλλ’ ἦν , οἶμαι , δίκαιος ἢ Ἐρασίστρατος αὐτὸς ἢ τῶν ἀπ’ αὐτοῦ τις ὁμοίως ἐξηγήσασθαι καὶ τὴν ἐν ταῖς . ἀτονίαις ἑκάστου μορίου διάθεσιν ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῆς φλεγμονῆς . εἰς ὅ τι μεταπέπτωκεν ἡ φυσικὴ κατασκευὴ τοῦ μέρους ἐδήλωσεν , οὕτως ὁ λόγος ἐπιζητεῖ ῥηθῆναι καὶ τὴν εἰς ἀτονίαν ἑκάστου μορίου μετάπτωσιν . οὐ γὰρ δὴ κατὰ φύσιν γε διακείμενον ἀτονεῖ περὶ τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν , ἀλλά τι πάντως αὐτῷ , παρὰ φύσιν αἴτιον ἐγγενόμενον ἐξέλυσέ τε καὶ κατέβαλε καὶ νεκρῷ παραπλήσιον ἀπέφηνεν · ὃ οὔτε Ἐρασίστρατος οὔθ’ Ἡρόφιλος οὔτ’ ἄλλος οὐδεὶς ἰατρὸς εἶπε τῶν μὴ τολμησάντων ἀποφήνασθαί τι περὶ τῆς τῶν πρώτων σωμάτων φύσεως .
Lemmas: ἐν μέν οὖν ὁ τρίτος καί τέταρτος καί πέμπτος καί ἕκτος ὅδε ὁ ὑπόμνημα ὁ κοινός νόσημα ὁ ὁμοιομερής τε καί ὀργανικός μόριον ὅπως χρή θεραπεύω γράφω · ἄρχω μέν οὖν ἀπό αὐτός , διότι τε σαφής εἰμί ὁ ἄλλος ἐναργής τε ὁ ἔλεγχος ἔχω ὁ ἔμπροσθεν ἅπας σχεδόν ἰατρός ὅσος μέθοδος μέν ἐπαγγέλλω μεταχειρίζω ὁ τέχνη , ἀμέθοδος δέ εἰμί ἐν ὁ θεραπεία . πλήν γάρ Ἱπποκράτης ὁ πᾶς ἐγώ ὁ καλός παρέχω ὁ σπέρμα , ὁ ἄλλος οὐδείς οὐδέ ἐπιχειρέω ὁ γένος οὗτος ὁ νόσημα ἰάομαι μέθοδος . δέω δέ καί ὁ Ἱπποκράτης αὐτός γεωργός ἀγαθός , ὅς σπείρω τε αὐτός καί αὐξάνω καί τελειόω προσηκόντως . καί ὅτι πρό ἐγώ οὐδείς οὗτος πράσσω , ἀλλά ὁ πολύς γε καί προσδιαφθείρω αὐτός ὁ σπέρμα , νομίζω σαφής ἐπιδείκνυμι ὁ προσέχω ὁ νόος . οὗτος μέν οὖν ὁ γένος ὁ νόσημα , εἴτε συνέχεια λύσις , εἴτε ἕνωσις , εἴτε ὁπωσοῦν ἄλλος ὀνομάζω τις ἐθέλω , καλέω ἐπιτρέπω ὡς ἕκαστος φίλος . οὐ γάρ ὑπέρ ὄνομα σπουδάζω οὔτε κατά οὗτος ὁ πραγματεία οὔτε κατά ἕτερος τις ὁ ἰατρικός , ἀλλά ὅπως ἄν μάλα ὁ τέλος ὁ τέχνη τυγχάνω . ἐπί δέ ὁ πρῶτος ἅπας ἐπανέρχομαι νῦν ὁ λόγος νόσημα , ὁ ὁ ὁμοιομερής ἐγγίγνομαι , ὅς πρῶτος εἰμί ὁ κατά ὁ ζῷον ἐνέργεια . δείκνυμι γάρ ἐν ἄλλος πραγματεία ὅπως ἕκαστος ὁ ὀργανικός μόριον ἐνεργέω τις λέγω , οἷος ὀφθαλμός ὁράω , ἤ βαδίζω σκέλος . εἰμί γάρ οὔτε ὅλος ὁ σκέλος , ἀλλά ὁ μυώδης ἐν αὐτός γένος ὁ κῦρος ὁ ἐνέργεια · οὔτε ὀφθαλμός τις βλέπω , ἀλλά ὁ κρυσταλλοειδής · ἐπί τε ὁ ἄλλος ἅπας ὄργανον ἀνάλογος . δείκνυμι δέ ἐν ὁ δεύτερος ὅδε ὁ πραγματεία καί ὡς ἀναγκαῖος εἰμί ὁ γένος ὁ νόσημα οὗτος , καί ὡς οὐδείς αὐτός λογικός ἰάομαι ὁ ἀγνοέω ὁ πρῶτος στοιχεῖον , καί ὡς οὐδείς ὅς φθέγγομαι συνέρχομαι ἔνιοι ὁ λογικός ἑαυτοῦ ὀνομάζω , ὅταν ἀτονία εἰμί φάσκω ἤ κοιλία , ἤ ἔντερον , ἤ ἧπαρ , ἤ ὀφθαλμός , ἤ ὁστουδηποτοῦν μέρος . εἰ μέν γάρ ὁ περί ὁ σύμφυτος ἔργον ἀσθένεια οὕτως ὀνομάζω , οὐδείς ἰδιώτης πολύς οἶδα · ἀκούω γάρ εἰμί κᾀκείνος ἀτονέω ἑαυτοῦ ὁ γαστήρ φάσκω , μή πέσσω γοῦν αὐτός , μήτε ὁ μικρός καί κοῦφος ὁ προσφέρω . εἰ δέ διάθεσις τις λέγω ἐν ὁ γαστήρ ὁ ἀτονία , ἐρμηνεύω ἐγώ ὅς τις ποτέ οὗτος εἰμί φημί , ὡς ἐπί φλεγμονή ποιέω . ὁ μέν γάρ ἐμπειρικός ὁ σύμπτωμα μόνος ἀρκέω ὁ πάσχω μόριον ἑρμηνεύω , παρά φύσις ὄγκος λέγω καί ἀντιτυπία , ὀδύνη τε σφυγματώδης καί τάσις ﻿ ἔρευθος τε καί ὅσος τοιοῦτος καί τίθημι γε πολλάκις εἷς ὄνομα κατά ὁ σύμπας ἄθροισμα ἕνεκα διδασκαλία σύντομος , καθά ἐπί ὁ προλέγω φλεγμονή . ὁ δογματικός δέ οὐ οὕτως , ἀλλά αὐτός ὁ οὐσία ἐπισκοπέω ὁ νόσημα ὅς ὁ προλέγω ἄθροισμα ὁ σύμπτωμα ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι . δοκέω γοῦν Ἐρασίστρατος ὁ παρεμπίπτω εἰς ὁ ἀρτηρία αἷμα πρός ὁ πνεῦμα ὠθέω ἐν ὁ πέρας αὐτός σφηνόω , καί οὗτος εἰμί ὁ φλεγμονή . ἀλλά εἰμί , οἴομαι , δίκαιος ἤ Ἐρασίστρατος αὐτός ἤ ὁ ἀπό αὐτός τις ὅμοιος ἐξηγέομαι καί ὁ ἐν ὁ . ἀτονία ἕκαστος μόριον διάθεσις ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ φλεγμονή . εἰς ὅς τις μεταπίπτω ὁ φυσικός κατασκευή ὁ μέρος δηλόω , οὕτως ὁ λόγος ἐπιζητέω λέγω καί ὁ εἰς ἀτονία ἕκαστος μόριον μετάπτωσις . οὐ γάρ δή κατά φύσις γε διάκειμαι ἀτονέω περί ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια , ἀλλά τις πάντως αὐτός , παρά φύσις αἴτιος ἐγγίγνομαι ἐκλύω τε καί καταβάλλω καί νεκρός παραπλήσιος ἀποφαίνω · ὅς οὔτε Ἐρασίστρατος οὔτε Ἡρόφιλος οὔτε ἄλλος οὐδείς ἰατρός λέγω ὁ μή τολμάω ἀποφαίνω τις περί ὁ ὁ πρῶτος σῶμα φύσις .