galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 11.14
Τῶν μὲν γὰρ δυνάμεων ἰσχυρῶν ὑπαρχουσῶν τοῦ τὸν ἐπὶ σηπεδόνι πυρετὸν πυρέττοντος , ὡς ὑπόκειται , φλεβοτομητέον αὐτίκα χωρὶς ἀπεψίας τῆς κατὰ γαστέρα τοῦ νοσήματος ὑπαρξαμένου . τῆς δυνάμεως δὲ ἀσθενεστέρας οὔσης , ἢ τῆς ἡλικίας κωλυούσης , οὐ χρὴ τέμνειν φλέβα . λέλεκται δ’ ἔμπροσθεν ὡς οὐδὲ συνεισβάλλει τῷ τοιούτῳ πυρετῷ δύναμις ἄῤῥωστος · εὐεκτικῶν τε γάρ ἐστι σωμάτων καὶ ἡλικίας θερμῆς ὁ σύνοχος πυρετὸς οἰκεῖος . ἀλλ’ ἐὰν ἐν παιδίῳ γένηται μήπω τεσσαρεσκαιδέκατον ἔτος ἄγοντι , φλεβοτομεῖν οὐ προσήκει , διότι τοῖς τηλικούτοις γε θερμοῖς καὶ ὑγροῖς οὖσι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀποῤῥεῖ καὶ διαφορεῖται πάμπολυ τῆς τοῦ σώματος οὐσίας . ὥσθ’ ὅπερ ἂν ἐκ τῆς φλεβοτομίας ἐμηχανησάμεθα , τοῦτ’ αὐτόματον ἐκ τῆς τοῦ θεραπευομένου σώματος ὑπάρχει φύσεως . εἰ δ’ ὑπὲρ τεσσαρεσκαιδέκατον ἔτος εἴη τὸ σῶμα , σκεπτέον αὐτοῦ τὴν σχέσιν ὁποία τίς ἐστιν , ἆρ’ ἰσχνὴ καὶ πυκνὴ καὶ σκληρὰ καὶ πολύαιμος ἢ τἀναντία · καὶ οὕτως ἐπὶ μὲν τῇ προτέρᾳ παραλήψῃ τὴν φλεβοτομίαν , ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας οὐκέτι . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ μέτρον σοι τῆς κενώσεως ἐκ τῶν αὐτῶν σκοπῶν λαμβανέσθω . καὶ γὰρ εἰ τριακονταετὴς μὲν ὁ φλεβοτομούμενος εἴη , πλαδαρός τε καὶ μαλακὸς καὶ πιμελώδης καὶ λευκὸς καὶ μικρὰς ἔχων τὰς φλέβας , ἤτοι γ’ οὐδ’ ὅλως φλεβοτομήσεις αὐτὸν ἢ ὀλίγον ἀφαιρήσεις · οὐδ’ ὅλως μὲν ἐν ὥρᾳ θερινῇ καὶ πνιγώδει χωρίῳ , θερμῆς καὶ ξηρᾶς οὔσης τῆς καταστάσεως , ὀλίγον δ’ ἐν ταῖς ἄλλαις ὥραις καὶ χώραις καὶ καταστάσεσιν . εἰ μὲν γὰρ μήτ’ ἔμφραξις ὑπέκειτο μήτε σηπεδὼν , ἀλλὰ μόνον ἦν ﻿ τὸ πλῆθος τῶν χυμῶν , εὐθὺς ἂν ἐπὶ τῇ φλεβοτομίᾳ κατὰ φύσιν ἔσχεν . ὥστε ἀφαιρεῖν ἦν προσῆκον ἐν ἁπάσῃ κράσει σώματος καὶ πάσῃ χώρᾳ καὶ ὥρᾳ καὶ καταστάσει τοσοῦτον τῶν χυμῶν ὅσον ὑπὲρ τὸ κατὰ φύσιν ηὔξητο . ἐπεὶ δ’ οὔτε τὴν ἔμφραξιν οὔτε τὴν σηπεδόνα δυνατόν ἐστι θεραπεῦσαι διὰ τῆς φλεβοτομίας , ἑτέρων δεομένας βοηθημάτων , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείκνυμεν , ἀποθέσθαι χρή τι τοῦ αἵματος εἰς τὸν τῆς θεραπείας χρόνον , ὅπως μήποτ’ ἀνάγκη καταλάβῃ τις ἡμᾶς ἀκαίρως τρέφειν . ὅσον μὲν γὰρ ἐπὶ τοιούτῳ πυρετῷ θρεπτέον οὐδ’ ὅλως ἐστίν . ἐδείχθη γάρ σοι καὶ πρόσθεν ὁ ἀπὸ τῆς δυνάμεως σκοπὸς μόνος , ἐνδεικνύμενος τὴν τροφήν · ὅσον δ’ ἐπὶ τῷ κεκενῶσθαι τὸ σῶμα δεήσει τρέφειν . ὥστ’ ἀναγκαῖον ἔσται δυοῖν θάτερον , ἢ τρέφοντα τὸν πυρετὸν αὐξάνειν , ἢ μὴ τρέφοντα καταλύειν τὴν δύναμιν . ἄμεινον οὖν , ὡς εἴρηται , καταλιπεῖν τι τοῦ αἵματος , οἰκείαν τροφὴν τοῖς τοῦ ζώου μορίοις · αὐτὸν δ’ ἀρκεσθῆναι προσφοραῖς ὀλιγίσταις ῥοφημάτων καὶ ποτῶν , ὧν ὡς φαρμάκων μᾶλλον ἢ τροφῶν χρῄζομεν . ἐδείχθη γάρ σοι καὶ περὶ τοῦδε πρόσθεν , ὅθεν οὐ χρὴ μηκύνειν ἔτι περὶ αὐτῶν .
Lemmas: ὁ μέν γάρ δύναμις ἰσχυρός ὑπάρχω ὁ ὁ ἐπί σηπεδών πυρετός πυρέσσω , ὡς ὑπόκειμαι , φλεβοτομέω αὐτίκα χωρίς ἀπεψία ὁ κατά γαστήρ ὁ νόσημα ὑπάρχω . ὁ δύναμις δέ ἀσθενής εἰμί , ἤ ὁ ἡλικία κωλύω , οὐ χρή τέμνω φλέψ . λέγω δέ ἔμπροσθεν ὡς οὐδέ συνεισβάλλω ὁ τοιοῦτος πυρετός δύναμις ἄρρωστος · εὐεκτικός τε γάρ εἰμί σῶμα καί ἡλικία θερμός ὁ συνοχος πυρετός οἰκεῖος . ἀλλά ἐάν ἐν παιδίον γίγνομαι μήπω τεσσαρεσκαιδέκατος ἔτος ἄγω , φλεβοτομέω οὐ προσήκω , διότι ὁ τηλικοῦτος γε θερμός καί ὑγρός εἰμί κατά ἕκαστος ἡμέρα ἀπορρέω καί διαφορέω πάμπολυς ὁ ὁ σῶμα οὐσία . ὥστε ὅς ἄν ἐκ ὁ φλεβοτομία μηχανάομαι , οὗτος αὐτόματος ἐκ ὁ ὁ θεραπεύω σῶμα ὑπάρχω φύσις . εἰ δέ ὑπέρ τεσσαρεσκαιδέκατος ἔτος εἰμί ὁ σῶμα , σκοπέω αὐτός ὁ σχέσις ὁποῖος τις εἰμί , ἆρα ἰσχνός καί πυκνός καί σκληρός καί πολύαιμος ἤ ἐναντίος · καί οὕτως ἐπί μέν ὁ πρότερος παραλαμβάνω ὁ φλεβοτομία , ἐπί δέ ὁ δεύτερος οὐκέτι . καί μέν δή καί ὁ μέτρον σύ ὁ κένωσις ἐκ ὁ αὐτός σκοπός λαμβάνω . καί γάρ εἰ τριακονταετής μέν ὁ φλεβοτομέω εἰμί , πλαδαρός τε καί μαλακός καί πιμελώδης καί λευκός καί μικρός ἔχω ὁ φλέψ , ἤτοι γε οὐδέ ὅλος φλεβοτομέω αὐτός ἤ ὀλίγος ἀφαιρέω · οὐδέ ὅλος μέν ἐν ὥρα θερινός καί πνιγώδης χωρίον , θερμός καί ξηρός εἰμί ὁ κατάστασις , ὀλίγος δέ ἐν ὁ ἄλλος ὥρα καί χώρα καί κατάστασις . εἰ μέν γάρ μήτε ἔμφραξις ὑπόκειμαι μήτε σηπεδών , ἀλλά μόνος εἰμί ﻿ ὁ πλῆθος ὁ χυμός , εὐθύς ἄν ἐπί ὁ φλεβοτομία κατά φύσις ἔχω . ὥστε ἀφαιρέω εἰμί προσήκω ἐν ἅπας κρᾶσις σῶμα καί πᾶς χώρα καί ὥρα καί κατάστασις τοσοῦτος ὁ χυμός ὅσος ὑπέρ ὁ κατά φύσις αὐξάνω . ἐπεί δέ οὔτε ὁ ἔμφραξις οὔτε ὁ σηπεδών δυνατός εἰμί θεραπεύω διά ὁ φλεβοτομία , ἕτερος δέω βοήθημα , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , ἀποτίθημι χρή τις ὁ αἷμα εἰς ὁ ὁ θεραπεία χρόνος , ὅπως μήποτε ἀνάγκη καταλαμβάνω τις ἐγώ ἄκαιρος τρέφω . ὅσος μέν γάρ ἐπί τοιοῦτος πυρετός θρεπτέος οὐδέ ὅλος εἰμί . δείκνυμι γάρ σύ καί πρόσθεν ὁ ἀπό ὁ δύναμις σκοπός μόνος , ἐνδείκνυμι ὁ τροφή · ὅσος δέ ἐπί ὁ κενόω ὁ σῶμα δέω τρέφω . ὥστε ἀναγκαῖος εἰμί δύο ἕτερος , ἤ τρέφω ὁ πυρετός αὐξάνω , ἤ μή τρέφω καταλύω ὁ δύναμις . ἀγαθός οὖν , ὡς λέγω , καταλείπω τις ὁ αἷμα , οἰκεῖος τροφή ὁ ὁ ζῷον μόριον · αὐτός δέ ἀρκέω προσφορά ὀλίγιστος ῥόφημα καί ποτόν , ὅς ὡς φάρμακον μάλα ἤ τροφή χρῄζω . δείκνυμι γάρ σύ καί περί ὅδε πρόσθεν , ὅθεν οὐ χρή μηκύνω ἔτι περί αὐτός .