galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 7.4
Σὺ μὲν οὖν εὖ οἶδ’ ὅτι καὶ αὐτὸς ἱκανὸς ὑπάρχεις ἐκ τῶν καθόλου τοῦ γένους εἰρημένων εὑρίσκειν τὰ κατὰ μέρος · ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς ἐθεάσω πολλὰ τῶν τοιούτων νοσημάτων ἰωμένους , ὥστ’ ἐξ ἀμφοτέρων ἔχεις τὸ μὴ δεῖσθαι τῶν κατὰ μέρος . ἀλλ’ ἐπεί φησιν ὁ Πλάτων , οὐ γάρ ἐστι τὰ γραφέντα μὴ ἐκπεσεῖν , ἵν’ εἴποτε καὶ εἰς ἄλλον ἀφίκοιτο τὸ βιβλίον ἀγύμναστον τῷ λογισμῷ , ῥᾷον αὐτὸν διδάξειε , προσθεῖναι χρή τινα τῶν κατὰ μέρος · ἐξ ὧν εὐθέως ἐνέσται καὶ αὐτὸ τοῦτο πεισθῆναι σαφῶς , ὃ μικρὸν ἔμπροσθεν εἴρηται , ὡς δυνατόν ἐστι σαυτῷ τὰ κατὰ μέρος ἐξευρίσκειν . ἐγὼ γοῦν ἐμαυτῷ πάντα ἐξεῦρον αὐτὰ , τῷ λόγῳ ποδηγούμενος . ὅσον μὲν γὰρ ἐπὶ τοῖς διδασκάλοις , ἐχρῆν δήπου κᾀμὲ τοῖς ἀτόνοις τὴν γαστέρα συμβουλεύειν ἐδέσματα μὲν ﻿ τὰ στύφοντα καὶ ὑπόπικρα · καὶ οἶνον ὡσαύτως τὸν αὐστηρόν · ἀψίνθιόν τε καὶ τοῦ διὰ μήλων κυδωνίων χυλοῦ καὶ ὅσα τοιαῦτα καταπίνεται φάρμακα . τῶν δ’ ἔξωθεν ἐπιτιθεμένων πρώτην μὲν τὴν δι’ ἀψινθίου καὶ ὠμοτριβοῦς ἐλαίου κατάντλησιν · εἶτ’ ἐπίδεσιν ἐρίου πιλήματος , ἐξ αὐτῶν τε τούτων καὶ προσέτι μύρου μηλίνου καὶ μαστιχίνου καὶ ναρδίνου · καὶ μετὰ ταῦτα κηρωτὴν διὰ τῶν αὐτῶν ἐσκευασμένην · εἶτ’ ἄλλα φάρμακα κηρωτῶν ἰσχυρότερα , τὰ πρὸς τῶν ἰατρῶν ἐπιθέματα καλούμενα , διά τε τῶν εἰρημένων μύρων συγκείμενα καὶ φαρμάκων τῶν παραπλησίων , ἐν οἷς ἐστιν ἤδη καὶ ἀρωμάτων πλῆθος οὐκ ὀλίγον , στάχυς νάρδου καὶ ἄμωμον καὶ ὁ ἀρωματικὸς κάλαμος , ἴρις τε καὶ λάδανον καὶ τὸ τοῦ μαλαβάθρου φύλλον καὶ στύραξ καὶ βδέλλιον , ὀποβάλσαμόν τε καὶ βάλσαμον καὶ ξυλοβάλσαμον , ὅ τε λοιπὸς τῶν ἀρωμάτων κατάλογος . εἰ δὲ μηδὲ ταῦτα μηδὲν ἐνεργοίη , τὸ κοινὸν ἁπάντων τῶν ἀτονούντων ἐπὶ τέλει βοήθημα ποιοῦμεν , καλοῦσι δ’ αὐτὸ φοινιγμὸν , ἤτοι διὰ θαψίας γιγνόμενον , ἢ διὰ νάπυος , ἤ τινος τῶν τοιούτων · εἶτ’ ἀποπέμψαι πρὸς ὑδάτων χρῆσιν αὐτοφυῶν . οὐδὲν γὰρ τούτων οἶδε πλέον ὁ ἐμπειρικὸς , ὡς καὶ τὰ συγγράμματα αὐτῶν δηλοῦσι . Κόϊντος μέν γε τοῖς ἀπεπτεῖν ἢ ἀνορεκτεῖν . φάσκουσι πρῶτον μὲν γυμνάζεσθαι συνεβούλευε καὶ ἐσθίειν ὡς εὐπεπτότατά τε καὶ μὴ πολλὰ , μηδὲν δὲ ὠφελουμένων ἠναγκάζετο καὶ αὐτὸς εἰς τὰ τῶν ἐμπειρικῶν μετιέναι . τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ὡς τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν εἰώθει σκώπτειν , βαλανείων ὀνόματα προσαγορεύων , ὧν χωρὶς ἀδύνατόν ἐστι θεραπεῦσαι μεθόδῳ τὰς ἀτονίας τῶν μορίων ; ὥσθ’ ὅσον μὲν ἐπὶ τούτοις τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἐβάδιζον ἂν κᾀγὼ κατὰ τὴν τῶν τοιούτων διαθέσεων ἴασιν , ἀλλ’ ὁ λόγος ἐδίδαξέ με τὰς ὀκτὼ διαφορὰς τῆς θεραπείας ἀτόνου γαστρός . ἐθεάσω γοῦν καὶ σύ τινας μὲν ἡμέρᾳ μιᾷ , μᾶλλον δὲ ὥρᾳ , ψυχροῦ πόσει θεραπευθέντας · ὧν ἐνίοις μὲν οὐ μόνον τὸ πρόσφατον ἔδωκα πηγαῖον , ἀλλὰ καὶ τὸ διὰ χιόνος ἐψυγμένον , ὡς ἐν Ῥώμῃ σκευάζειν ἔθος ἔχουσι , προθερμαίνοντες τὴν κατασκευὴν ἣν αὐτοὶ προσαγορεύουσι δηκόκταν · ἐδέσματά τε τὰ οὕτως ἐψυγμένα πολλάκις ἐθεάσω συγχωροῦντά με λαμβάνειν αὐτοῖς · ἐν οἷς ἐστι καὶ ἡ μέλκα , τῶν ἐν Ῥώμῃ καὶ τοῦτο ἓν εὐδοκιμούντων ἐδεσμάτων , ὥσπερ καὶ τὸ ἀφρόγαλα · τοῖς δ’ αὐτοῖς τούτοις καὶ τὰς ψυχρὰς κατὰ δύναμιν ὀπώρας ὁμοίως ἀποψύχων ἐδίδουν · καὶ πτισάνην καλῶς ὡσαύτως ἐψυγμένην , ἕτερά τε τοιαῦτα μυρία , σκοπὸν ἕνα ποιούμενος ἐπ’ αὐτῶν τὴν ψύξιν · ἐκώλυον δ’ ἀψινθίου καὶ τῶν στυφόντων ἅψασθαι · καθάπερ γε καὶ ἄλλους ὁμοίως μὲν ἀπῆγον τῶν ψυχόντων , ἐθέρμαινον δὲ παντοίως οἶνον παλαιὸν τῶν ἱκανῶς θερμῶν τῇ δυνάμει διδοὺς , οἷοι μάλιστά εἰσι Φαλερῖνός τε καὶ Σουῤῥεντῖνος , καὶ τροφὰς θερμαινούσας μετὰ πεπέρεως συχνοῦ . ἐπί τινων δ’ , ὡς οἶσθα , τὸν σκοπὸν τῆς θεραπείας ἐποιησάμην ἐν τῷ ξηραίνειν · καὶ ἦν αὐτοῖς ἐδέσματά τε τὰ φύσει ξηρὰ , καλᾶς ὠπτημένα καὶ τὸ σύμπαν ὀλίγιστον ποτόν ἥ τε τῶν στυφόντων ἁπάντων χρῆσις , ἣν μόνην γινώσκουσιν οἱ χωρὶς λόγου θεραπεύοντες αὐτούς . ἄλλον δ’ οὐ πρὸ πολλοῦ ξηρότατον ἤδη γεγεννημένων , ὡς ὁμοιότατον εἶναι τὴν ἰδέαν τοῖς μαρασμώδεσιν , ἰασάμην , εἰς τὰ ἐναντία πάντα μεταγαγὼν ἢ ὡς οἱ θαυμασιώτατοι ἰατροὶ συνεβούλευον . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἐξ ἄλλου τινὸς εἰς τοῦτο ἧκε κινδύνου , βραχεῖαν τότε κατ’ ἀρχὰς ἔχων δυσκρασίαν ἐπὶ ξηρότητι δεομένην ὑγράνσεως · ἀλλ’ οἱ παραλαβόντες αὐτὸν , ἀψίνθιόν τε ποτίζοντες καὶ πικροὺς ἀσπαράγους καὶ βολβοὺς ἐσθίειν διδόντες , ἔτι τε μῆλα κυδώνια καὶ κεστιανὰ καὶ ῥοιὰς , ὕστερόν τε , ὡς οὐδενὸς τούτων ἡ γαστὴρ ἐκράτει καὶ ῥοῦ χυλὸν ἀναγκάζοντες πιεῖν , ὅσα τε ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον ἐπιτιθέντες ἔξωθεν ὀλίγου δεῖν ἀπεφήναντο ἀλίβαντα , τοῦτον ἡμεῖς ἰασάμεθα , παντοίως ὑγραίνοντες αὐτοὶ τὴν ὕλην ἐξευρίσκοντες , ἐκ τῆς γεγραμμένης ἡμῶν μεθόδου κατὰ τὴν περὶ τῶν φαρμάκων πραγματείαν .
Lemmas: σύ μέν οὖν εὖ οἶδα ὅτι καί αὐτός ἱκανός ὑπάρχω ἐκ ὁ καθόλου ὁ γένος λέγω εὑρίσκω ὁ κατά μέρος · ἀλλά καί ἐγώ θεάομαι πολύς ὁ τοιοῦτος νόσημα ἰάομαι , ὥστε ἐκ ἀμφότερος ἔχω ὁ μή δέω ὁ κατά μέρος . ἀλλά ἐπεί φημί ὁ Πλάτων , οὐ γάρ εἰμί ὁ γράφω μή ἐκπίπτω , ἵνα εἴποτε καί εἰς ἄλλος ἀφικνέομαι ὁ βιβλίον ἀγύμναστος ὁ λογισμός , ῥᾴδιος αὐτός διδάσκω , προστίθημι χρή τις ὁ κατά μέρος · ἐκ ὅς εὐθύς ἔνειμι καί αὐτός οὗτος πείθω σαφής , ὅς μικρός ἔμπροσθεν λέγω , ὡς δυνατός εἰμί σεαυτοῦ ὁ κατά μέρος ἐξευρίσκω . ἐγώ γοῦν ἐμαυτοῦ πᾶς ἐξευρίσκω αὐτός , ὁ λόγος ποδηγέω . ὅσος μέν γάρ ἐπί ὁ διδάσκαλος , χρή δήπου κᾀμὲ ὁ ἄτονος ὁ γαστήρ συμβουλεύω ἔδεσμα μέν ﻿ ὁ στύφω καί ὑπόπικρος · καί οἶνος ὡσαύτως ὁ αὐστηρός · ἀψίνθιον τε καί ὁ διά μῆλον κυδώνιος χυλός καί ὅσος τοιοῦτος καταπίνω φάρμακον . ὁ δέ ἔξωθεν ἐπιτίθημι πρῶτος μέν ὁ διά ἀψίνθιον καί ὠμοτριβής ἔλαιον κατάντλησις · εἶτα ἐπίδεσις ἔριον πίλημα , ἐκ αὐτός τε οὗτος καί προσέτι μύρον μήλινος καί μαστίχινος καί νάρδινος · καί μετά οὗτος κηρωτή διά ὁ αὐτός σκευάζω · εἶτα ἄλλος φάρμακον κηρωτή ἰσχυρός , ὁ πρός ὁ ἰατρός ἐπίθεμα καλέω , διά τε ὁ λέγω μύρον σύγκειμαι καί φάρμακον ὁ παραπλήσιος , ἐν ὅς εἰμί ἤδη καί ἄρωμα πλῆθος οὐ ὀλίγος , στάχυς νάρδος καί ἄμωμον καί ὁ ἀρωματικός κάλαμος , ἶρις τε καί λάδανον καί ὁ ὁ μαλάβαθρον φύλλον καί στύραξ καί βδέλλιον , ὀποβάλσαμον τε καί βάλσαμον καί ξυλοβάλσαμον , ὁ τε λοιπός ὁ ἄρωμα κατάλογος . εἰ δέ μηδέ οὗτος μηδείς ἐνεργέω , ὁ κοινός ἅπας ὁ ἀτονέω ἐπί τέλος βοήθημα ποιέω , καλέω δέ αὐτός φοινιγμός , ἤτοι διά θαψία γίγνομαι , ἤ διά νᾶπυ , ἤ τις ὁ τοιοῦτος · εἶτα ἀποπέμπω πρός ὕδωρ χρῆσις αὐτοφυής . οὐδείς γάρ οὗτος οἶδα πολύς ὁ ἐμπειρικός , ὡς καί ὁ σύγγραμμα αὐτός δηλόω . Κόιντος μέν γε ὁ ἀπεπτέω ἤ ἀνορεκτέω . φάσκω πρῶτος μέν γυμνάζω συμβουλεύω καί ἐσθίω ὡς εὔπεπτος τε καί μή πολύς , μηδείς δέ ὠφελέω ἀναγκάζω καί αὐτός εἰς ὁ ὁ ἐμπειρικός μεθίημι . τίς γάρ οὐ οἶδα ὡς ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός εἴωθα σκώπτω , βαλανεῖον ὄνομα προσαγορεύω , ὅς χωρίς ἀδύνατος εἰμί θεραπεύω μέθοδος ὁ ἀτονία ὁ μόριον ; ὥστε ὅσος μέν ἐπί οὗτος ὁ αὐτός ὁδός βαδίζω ἄν ἐͅγώ κατά ὁ ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἴασις , ἀλλά ὁ λόγος διδάσκω ἐγώ ὁ ὀκτώ διαφορά ὁ θεραπεία ἄτονος γαστήρ . θεάομαι γοῦν καί σύ τις μέν ἡμέρα εἷς , μάλα δέ ὥρα , ψυχρός πόσις θεραπεύω · ὅς ἔνιοι μέν οὐ μόνος ὁ πρόσφατος δίδωμι πηγαῖος , ἀλλά καί ὁ διά χιών ψύχω , ὡς ἐν Ῥώμη σκευάζω ἔθος ἔχω , προθερμαίνω ὁ κατασκευή ὅς αὐτός προσαγορεύω δηκόκτα · ἔδεσμα τε ὁ οὕτως ψύχω πολλάκις θεάομαι συγχωρέω ἐγώ λαμβάνω αὐτός · ἐν ὅς εἰμί καί ὁ μέλκα , ὁ ἐν Ῥώμη καί οὗτος εἷς εὐδοκιμέω ἔδεσμα , ὥσπερ καί ὁ ἀφρόγαλα · ὁ δέ αὐτός οὗτος καί ὁ ψυχρός κατά δύναμις ὀπώρα ὅμοιος ἀποψύχω δίδωμι · καί πτισάνη καλός ὡσαύτως ψύχω , ἕτερος τε τοιοῦτος μυρίος , σκοπός εἷς ποιέω ἐπί αὐτός ὁ ψῦξις · κωλύω δέ ἀψίνθιον καί ὁ στύφω ἅπτω · καθά γε καί ἄλλος ὅμοιος μέν ἀπάγω ὁ ψύχω , θερμαίνω δέ παντοίως οἶνος παλαιός ὁ ἱκανός θερμός ὁ δύναμις δίδωμι , οἷος μάλα εἰμί Φαλερῖνος τε καί Σουρρεντῖνος , καί τροφή θερμαίνω μετά πέπερι συχνός . ἐπί τις δέ , ὡς οἶδα , ὁ σκοπός ὁ θεραπεία ποιέω ἐν ὁ ξηραίνω · καί εἰμί αὐτός ἔδεσμα τε ὁ φύσις ξηρός , καλός ὀπτάω καί ὁ σύμπας ὀλίγος ποτός ὁ τε ὁ στύφω ἅπας χρῆσις , ὅς μόνος γιγνώσκω ὁ χωρίς λόγος θεραπεύω αὐτός . ἄλλος δέ οὐ πρό πολύς ξηρός ἤδη γεννάω , ὡς ὅμοιος εἰμί ὁ ἰδέα ὁ μαρασμώδης , ἰάομαι , εἰς ὁ ἐναντίος πᾶς μετάγω ἤ ὡς ὁ θαυμάσιος ἰατρός συμβουλεύω . οὐδέ γάρ οὐδέ ἐκ ἄλλος τις εἰς οὗτος ἵημι κίνδυνος , βραχύς τότε κατά ἀρχή ἔχω δυσκρασία ἐπί ξηρότης δέω ὕγρανσις · ἀλλά ὁ παραλαμβάνω αὐτός , ἀψίνθιον τε ποτίζω καί πικρός ἀσφάραγος καί βολβός ἐσθίω δίδωμι , ἔτι τε μῆλον κυδώνιος καί κεστιανὰ καί ῥόα , ὕστερον τε , ὡς οὐδείς οὗτος ὁ γαστήρ κρατέω καί ῥόος χυλός ἀναγκάζω πίνω , ὅσος τε ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω ἐπιτίθημι ἔξωθεν ὀλίγος δέω ἀποφαίνω ἀλίβας , οὗτος ἐγώ ἰάομαι , παντοίως ὑγραίνω αὐτός ὁ ὕλη ἐξευρίσκω , ἐκ ὁ γράφω ἐγώ μέθοδος κατά ὁ περί ὁ φάρμακον πραγματεία .