galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 6.6
Περὶ δὲ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ γέγραπται μέν που καὶ περὶ τούτων Ἱπποκράτει βιβλίον ὅλον , ἅπαντα διδάσκοντι ὅσα χρὴ πράττειν ἐπ’ αὐτῶν · καὶ ἡμεῖς δὲ ὅταν τήνδε τὴν πραγματείαν ἐπιτελέσωμεν , ἐπιθησόμεθα . ταῖς ἐξηγήσεσι τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ . κατὰ δὲ τὸ παρὸν , ἐπειδὴ τά τε προσευρημένα τοῖς ὑπ’ ἐκείνου λεχθεῖσιν ἐν τοῖσδε τοῖς ὑπομνήμασι προστίθεμεν , ὅσα τε ἀδιορίστως εἶπε διοριζόμεθα , ﻿ πρῶτον μὲν ἀναγκαῖόν ἐστι μνημονεῦσαι τῶν κοίλων ἐκκοπέων , οὓς καὶ κυκλίσκους ὀνομάζουσιν · εἶθ’ ἑξῆς τῶν φακωτῶν · καὶ μετ’ αὐτοὺς τῶν στενῶν ξυστήρων · εἶτα περὶ τῆς τῶν φαρμάκων χρήσεως εἰπεῖν τι . τῶν τοίνυν καταγμάτων τοῦ κρανίου τινὰ μὲν ἄχρι τῆς διπλόης ἐξήκει , τινὰ δὲ ἄχρι τῆς ἔνδον ἐπιφανείας τῶν ὀστῶν · καὶ τινὰ μὲν ἁπλαῖ ῥωγμαὶ , τινὰ δὲ θλάσεις , τινὰ δὲ ἕδραι τῶν πληξάντων εἰσίν . αἱ μὲν οὖν ἁπλαῖ ῥωγμαὶ μέχρι τῆς διπλόης διασχοῦσαι τῶν νῦν εἰρημένων ξυστήρων χρῄζουσι τῶν στενῶν . εἶναι δ’ αὐτοὺς χρὴ πολλοὺς μὲν τὸ πλῆθος , ἀνίσους δὲ τὸ μέγεθος , ὡς μηδέποτε ἀπορεῖν τοῦ χρησιμωτάτου τῷ ἔργῳ · κἄπειτα γυμνωθέντος κατὰ τὰ εἰθισμένα τοῦ πεπονθότος ὀστοῦ , χρῆσθαι πρώτῳ μὲν τῷ πλατυτέρῳ , δευτέρῳ δὲ τῷ μετ’ αὐτὸν στενωτέρῳ , κᾄπειθ’ οὕτως ἑξῆς τοῖς ἄλλοις ἄχρι τοῦ στενωτάτου · τούτῳ δὲ χρηστέον ἐπ’ αὐτῆς τῆς διπλόης . εἶτ’ ἰᾶσθαι χρὴ ξηροῖς φαρμάκοις αὐτίκα τε καὶ μέχρι τέλους · ἃ δὴ καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο προσηγόρευται κεφαλικά . σύγκειται δὲ διά τε τῆς Ἰλλυρίδος ἴρεως καὶ τοῦ τῶν ὀρόβων ἀλεύρου καὶ μάννης ἀριστολοχίας τε καὶ πάνακος ῥίζης φλοιοῦ , καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἁπάντων ὅσα ῥύπτειν πέφυκεν ἄνευ τοῦ δάκνειν . αὕτη γὰρ ἡ γεννωμένη σὰρξ , ἔργον τῆς φύσεώς ἐστιν · ὥστε οὐδὲν εἰς τοῦτο τῆς ἰατρικῆς ὁ κάμνων δεῖται . τὸ δὲ τὴν γεννωμένην συμφύεσθαί τε καὶ περιφύεσθαι πᾶσι τοῖς τῶν ὀστῶν μέρεσιν ἐκ τοῦ μήτε ῥύπον ἐπ’ αὐτοῖς εἶναι μήτ’ ἐλαιώδη τινὰ λιπαρότητα γίγνοιτ’ ἂν μάλιστα . τοῦτ’ οὖν ἐστιν ὃ παρὰ τῶν ἰατρῶν οἱ κάμνοντες ἴσχουσιν εἰς τὴν σάρκωσιν , ὡς ξηρὸν μὲν ἅπαν εἶναι τὸ χωρίον , ἕκαστον δὲ μέρος τῶν πεπονθότων ὀστῶν ἀκριβῶς καθαρόν . ταῦτα μὲν οὖν κοινὰ πάντων τῶν καταγμάτων , ὅταν ἄρχηται σαρκοῦσθαι . τῶν δ’ ἄχρι μήνιγγος διασχόντων , εἰ μὲν εἴη μόνη ῥωγμὴ , τοῖς εἰρημένοις ξυστῆρσι χρηστέον · εἰ δὲ μετὰ θλάσεώς τινος , ἐκκόπτειν χρὴ τὸ τεθλασμένον , ἤτοι διὰ τρυπάνων ἐν κύκλῳ πρότερον κατατιτρῶντα , κᾄπειθ’ οὕτω χρώμενον τοῖς ἐκκοπεῦσιν , ἢ διὰ τῶν κυκλίσκων εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς . ἡ μὲν οὖν διὰ τρυπάνων ἐνέργεια σφαλερὰ , διὰ τὸ πολλάκις ἅψασθαί τινας , ἀθροώτερον αὐτοῦ βαπτισθέντος , τῆς μήνιγγος τῆς σκληρᾶς τῆς ὑποτεταμένης τοῖς ὀστοῖς . ἡ δὲ διὰ τῶν κυκλίσκων οὐδ’ αὐτὴ παντάπασιν ἄμεμπτος , σείει γὰρ ἐπὶ πλεῖστον τὴν κεφαλὴν ἡσυχάζειν δεομένην . ἀρκεῖ δέ μοι κᾀνταῦθα μεγάλων μὲν οὐσῶν τῶν ῥωγμῶν καὶ τῶν ὀστῶν τῶν κατεαγότων ἰσχυρῶς κεκινημένων τοῖς κυκλίσκοις χρῆσθαι · βραχείαις γὰρ ἐπιβολαῖς χώραν παρέξεις τοῖς φακωτοῖς ἐκκοπεῦσιν · ἰσχυρῶν δὲ κατὰ τὰ πλεῖστα τῶν ὀστῶν ὑπαρχόντων κατατιτρῶναι τοῖς τρυπάνοις αὐτά . τινὲς δὲ ὑπὲρ τοῦ μηδέποτε ἁμαρτεῖν ἀβάπτιστα τρύπανα κατεσκευάσαντο . καλοῦσι δὲ οὕτως αὐτὰ διὰ τὸ μὴ βαπτίζεσθαι · περιθεῖ γὰρ ἐν κύκλῳ περιφερής τις ἴτυς , προὔχουσα μικρὸν ὑπεράνω τοῦ κατὰ τὸ τρύπανον ὀξέος πέρατος . εἶναι δὲ δήπου χρὴ πολλὰ καὶ ταῦτα πρὸς ἅπαν πάχος κρανίου παρεσκευασμένα · τοῖς μὲν γὰρ παχυτέροις τὸ μακρότερον ἁρμόσει τρύπανον · ὀνομάζω δὲ οὕτως ᾧ μεῖζόν ἐστι τὸ μεταξὺ τοῦ τ’ ἄκρου πέρατος καὶ τῆς κυκλοτεροῦς ἴτυος · τοῖς δὲ λεπτομερέσι τὸ μικρότερον · ἔστι δὲ δήπου καὶ τούτῳ τὸ μεταξὺ τοῦ πέρατός τε καὶ τῆς ἴτυος ἔλαττον . ἔνιοι δὲ τούτων , εἴτε δειλοτέρους χρὴ λέγειν , εἴτ’ ἀσφαλεστέρους , ταῖς καλουμέναις χοινικίσιν ἐχρήσαντο . σὺ δὲ εἰ μήτε ἀφύλακτος εἶναι μέλλοις τῶν ὄντων σφαλερῶν μήτε πέρα τοῦ προσήκοντος φοβερὸς , ἄριστόν σοι τοῖς κυκλίσκοις χρῆσθαι , κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἐπιβολὴν τοῖς πλατυτέροις , ἑξῆς δ’ αὐτῶν τοῖς στενωτέροις , ἄχρι περ ἂν ἐπὶ τὴν παχεῖαν μήνιγγα κατέλθῃς . οὐ μὴν οὐδ’ ἐν κύκλῳ πᾶν ὅσον ἐκκοπῆναι χρὴ τοῖς κυκλίσκοις γυμνωτέον , ἀλλὰ κατ’ ἐκεῖνο μάλιστα τὸ μέρος , ἔνθα τὸ κάταγμα βιαιότερον αὐτοῦ γέγονε . πρὸς μὲν γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις καὶ ἡ μῆνιγξ ἀφίσταται τάχιστα τῶν ἰσχυρῶς παθόντων ὀστῶν , ὥστε οὐδεὶς ἔσται κίνδυνος ἅψασθαι τῆς ἀφεστώσης ἤδη . ἢν δ’ ἅπαξ ἕν τι γυμνώσῃς μέρος , ὑποβαλὼν ἐκκοπέα , τὸ μὲν φακοειδὲς ἐπὶ τῷ πέρατι προὖχον ἀμβλὺ καὶ λεῖον ἔχοντα , τὸ δὲ ὀξὺ κατὰ τὸ μῆκος ὄρθιον ὅταν στηρίξῃς κατὰ τῆς μήνιγγος τὸ πλατὺ τοῦ φακοειδοῦς , ἐπικρούων τῇ μικρᾷ σφυρῷ , διαιρεῖν οὕτω τὸ κρανίον . συμβαίνει γὰρ ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ἐνεργείαις πάντα ὅσων χρῄζομεν . ἡ μέν γε μῆνιγξ , οὐδ’ ἂν νυστάζων τις ἐνεργῇ , τρωθῆναι δύναται , τῷ πλατεῖ μέρει μόνῳ τοῦ φακοειδοῦς ὁμιλοῦσα · καὶ ἢν προσέχηται δέ που τῷ κρανίῳ , καὶ ταύτης τὴν προσάρτησιν ἀλύπως ἀποσπᾷ τὸ περιφερὲς πέρας τοῦ φακοειδοῦς · ἕπεται δὲ ἐξόπισθεν · αὐτῷ ποδηγοῦντι , διακόπτων τὸ κρανίον ὁ ἐκκοπεὺς αὐτός . ὥστε οὔτε ἀκινδυνότερον οὔτε θᾶττον ἐνεργοῦντα τρόπον ἕτερον ἀνατρήσεως εὑρεῖν ἐγχωρεῖ . μάλιστα δ’ αὐτὸν ἐπαινέσεις ἐν τοῖς σφοδροτάτοις κατάγμασιν · ἃ δή τινες τῶν νεωτέρων ἰατρῶν ἐγγεισώματά τε καὶ καμαρώσεις ὀνομάζουσι , τὰ μὲν ἐγγεισώματα τῷ μέσῳ σφῶν αὐτῶν ἐρείδοντα κατὰ τῆς μήνιγγος , τὰ δὲ καμαρώματα τουτὶ μὲν ὑψηλὸν ἔχοντα , καθ’ ἃ δὲ πρῶτον ἀπὸ τῶν ὑγειῶν τὸ πεπονθὸς ἤρξατο χωρίζεσθαι ταῖς τοῦ κατάγματος ῥωγμαῖς , εἴσω μᾶλλον ἀπεληλυθότα καὶ κατὰ τῆς μήνιγγος ἐστηριγμένα . τάχιστα γὰρ ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐκκόπτεται τὸ πεπονθὸς ἅπαν , ἑτοιμότερον ὑποδυομένου τοῦ φακωτοῦ πέρατος · ἐν τοῖς ἐπὶ πλεῖστον ἐξεστηκόσι τοῦ κατὰ φύσιν . ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ὀστάγρας ἀνατείνοντες ἢ ἀνακλάσαντες ἔνια ﻿ τῶν ἰσχυρῶς συντετρημένων ὀστῶν , κατ’ ἐκεῖνο μάλιστα τὸ μέρος ὑποδῦναι τὸν φακωτὸν παρασκευάσομεν . ἕπεται δὲ τούτου γενομένου πάντα ἑξῆς ὧν δεόμεθα σὺν ἀσφαλείᾳ τε ἅμα καὶ τάχει · καὶ σχεδὸν , ὡς ἄν τις εἴποι , κατὰ μὲν τἄλλα σύμπαντα καλῶς εἴρηται τοῦτο δὴ τὸ πολυθρύλητον , Ἀρχὴ δὲ τὸ ἥμισυ παντός · ἐνταυθοῖ δ’ οὐχ ἥμισυ τοῦ παντὸς , ἀλλ’ ἤτοι πᾶν ἢ ὀλίγου δεῖν ἅπαν ἔχοις ἂν ἐνθεὶς τὸν φακωτόν . αὕτη μὲν οὖν ἀρίστη χειρουργία τῶν ἐν τῷ κρανίῳ καταγμάτων · ὁπόσον δὲ ἐκκόπτειν χρὴ τοῦ πεπονθότος , ἐφεξῆς σοί δίειμι . τὸ μὲν ἰσχυρῶς συντριβὲν ὅλον ἐξαίρειν εἰ δ’ ἀπ’ αὐτοῦ τινες ἐπὶ πλέον ἐκτείνοιντο ῥωγμαὶ , καθάπερ ἐνίοτε φαίνεται συμβαῖνον , οὐ χρὴ ταύταις ἕπεσθαι μέχρι πέρατος , εὖ εἰδότας ὡς οὐδὲν βλάβος ἀκολουθήσει διὰ τοῦτο , τῶν ἄλλων ἁπάντων ὀρθῶς πραχθέντων . ἡμεῖς γοῦν οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δὶς , ἀλλὰ πάνυ πολλάκις τοῦτο ποιήσαντες ἐτύχομεν τοῦ τέλους . ἡ δ’ ἔνδειξις ἡμῖν κᾀνταῦθα εἰκότως τῶν ποιητέων ἐκ τῆς φύσεως τῶν πεπονθότων μορίων εὐπορήθη · ἣν γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων καταγμάτων ἐπίδεσιν ὡς ἀφλεγμαντοτάτην ἐξεῦρεν ὁ λόγος , ἐπὶ κεφαλῆς οὐχ οἷόν τ’ ἐστὶ ποιήσασθαι . ὥστε οὔτε ἀποστρέψαι τὸ ἐπιῤῥέον οὔτε τὸ περιεχόμενον ἐν τοῖς πεπονθόσιν ἐκθλῖψαι δυνατόν · ὧν χωρὶς οὐδὲ τῶν ἄλλων ὀστῶν οὐδὲν ὑγιὲς φυλαχθῆναι δύναται . ὑποκείσθω γοῦν βραχίων ἄχρι τοῦ μυελοῦ ῥωγμὴν ἐσχηκὼς , εἶτα μηδεὶς αὐτὸν ἐπιδείτω νόμῳ καταγματικῷ , πᾶσα δήπουθεν ἀνάγκη τοὺς ἰχῶρας οὐκ ἔξω μόνον ὑπό τε τὸ δέρμα καὶ τοὺς μῦς ἀθροιζομένους , ἀλλὰ καὶ τῷ μυελῷ περιεχομένους , ἐκεῖνόν τε πρῶτον καὶ μάλιστα σῆψαι καὶ σὺν αὐτῷ τὸ σύμπαν ὀστοῦν , ὅπου γε καὶ νῦν ἁπάντων προσηκόντως γιγνομένων , ἔστιν ὅτε τοιαῦτα συμπίπτει . πῶς οὖν οὐχὶ καὶ μαλλὸν ἂν ἐπὶ κεφαλῆς ταῦτα συμβαίνοι , μήτε καταγματικὴν ἐπίδεσιν ἐγχωρούσης δέξασθαι , τῶν τε ἰχώρων ἐπὶ τὸ κάταντες φερομένων ὡς ἀθροίζεσθαι πάντας ἐπὶ τῆς μήνιγγος ; ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων καταγμάτων ἡ ἐπίδεσις ὅταν ὀρθῶς γένηται , τοσούτου δεῖ περιττὴν ὑγρότητα συγχωρεῖν ἐπιτρέφεσθαι κατὰ τὸ πεπονθὸς ὀστοῦν , ὥστε καὶ τοῦ κατὰ φύσιν ἰσχνότερον ἀποφαίνειν τὸ χωρίον . ἐπὶ δὲ τῆς κεφαλῆς ὁ μὲν διὰ τῆς ἐπιδέσεως τρόπος οὐχ οἷός τ’ ἐστὶ ξηραίνειν οὕτω τό τε κατεαγὸς ὀστοῦν αὐτὸ καὶ τὰ πέριξ , ὡς μήτε φλεγμῆναι μήθ’ ὅλως ἐργάσασθαί τινα ἰχῶρα · φάρμακόν τε οὐδὲν οὐδ’ ἐπὶ τῶν ἄλλων μερῶν ἄνευ τῆς ἐπιδέσεως ἱκανὸν εἰς ὅσον εἴρηται ξηρὸν καὶ ἀπέριττον ἐργάσασθαι τὸ κατεαγός . ἀναγκαῖον οὖν ἡμῖν γίγνεται γυμνῶσαί τι τοῦ κατάγματος , ἵν’ ἔχωμεν ἀπομάττειν καὶ ἀποπλύνειν ἀπὸ τῆς μήνιγγος τοὺς ἰχῶρας , ἐπειδὰν ὅ τε τῆς φλεγμονῆς παύσηται καιρὸς , ἀκριβῶς τε ᾖ ξηρὰ πάντα , σαρκῶσαι καὶ συνουλῶσαι τὸ χωρίον . οὐκ ἔστιν ὁ λόγος οὗτος ψιλὸς , οἷον οἱ μηδὲν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων εἰδότες σοφισταὶ ζητοῦσι , διὰ τί τὰ τῆς κεφαλῆς οὐ πωροῦται κατάγματα · πωροῦται μὲν γὰρ ὦ βέλτιστοι · καὶ ὑμεῖς οὕτως ἐστὲ ληρώδεις ὥστε τῶν οὐκ ὄντων ὡς ὄντων λέγειν αἰτίας . οἶδα γοῦν ποτε τὸ βρέγματος ὀστοῦν συντριβέν · τὸ δ’ ἐφεξῆς αὐτῷ τὸ τοῦ κροτάφου καλούμενον , ἐν ᾧ τὰς λεπιδοειδεῖς ἐπιβολὰς εἶναι συμβέβηκεν , ἄχρι πλείστου μεγίστην ἔχον ῥωγμὴν ἧς ἡμεῖς ὅλως μὴ προσαψάμενοι , μόνον δ’ ἐκκόψαντες τὸ τοῦ βρέγματος ἰάσαμεν . τὸν ἄνθρωπον , ὡς καὶ νῦν ἔτι ζῇν ἐξ ἐτῶν πολλῶν . εἰ δὲ καὶ τὸ τοῦ βρέγματος εἰάσαμεν , οὕτως ἐσάπη ἂν θᾶττον ἡ κατὰ τοῦθ’ ὑποκειμένη μῆνιγξ ἢ ἐπωρώθη τὸ κάταγμα . ὡς εἴ γε μηδεὶς ἐκ τῶν πεπονθότων ἰχὼρ ἐντὸς ἔῤῥει , περιττὸν ἦν ἐκκόπτειν ὀστοῦν . ἐκεῖνοι μὲν οὖν ὡς σύνηθες αὐτοῖς ἐστι φλυαρείτωσαν , ἐγὼ δ’ ἐφ’ ἑτέρου κατάγματος ὁμοίως γεγονότος ἐνενόησα τὸ μὲν ὑψηλὸν ὀστοῦν ἐᾶσαι , τὸ δ’ ἐν τοῖς πλαγίοις ἐκκόψαι πρὸς ὑπόῤῥυσιν τῶν ἰχώρων · εἶτ’ ἐννοήσας τό τε πάχος αὐτοῦ καὶ τὴν σκληρότητα βέλτιον ᾠήθην εἶναι τὸ μετέωρον ὀστοῦν ἐξελεῖν μᾶλλον ἢ τῆς ὑπποῤῥύσεως φροντίζων σεῖσαι σφοδρῶς τὸν ἐγκέφαλον . ἐνενόησα δὲ καὶ ὡς εἰς τὰ πλάγια γενηθείσης ὀπῆς μεγάλης τοῖς ὀστοῖς ἐξίσχειν ταύτῃ συμβήσεται τὸν ἐγκέφαλον . ἔστι δὲ δήπου πολλαχόθι κατὰ τὰ πλάγια καὶ νεύρων τις ἔκφυσις ἐπικαίρων · ἐν δὲ τοῖς ὑψηλοῖς τῆς κεφαλῆς , οὐδὲ σμικρότατον οὐδαμόθεν νεῦρον ἐκφύεται . διὰ ταῦτα μὲν δὴ ἀπέστην ἐκκόπτειν τὸ πλάγιον ὀστοῦν τῆς κεφαλῆς . ἐπωρώθη δὲ ἀεὶ θεραπευόντων ὡς χρὴ . καὶ σχεδὸν ἔτι τοῦθ’ ἡμῖν ὑπολείπεται διασκέψασθαι , τίς ἡ τῶν φαρμάκων τε καὶ ὅλης τῆς μετὰ τὴν ἀνάτρησιν ἐπιμελείας ἀγωγὴ βελτίστη πασῶν ἐστιν · ἆρά γε ἡ πρᾳοτάτη καὶ παρηγορικωτάτη , καθάπερ νῦν ὑπὸ τῶν πλείστων γίνεται , ἢ ἡ ταύτης ἐναντιωτάτη , διὰ τῶν ἰσχυρότατα ξηραινόντων φαρμάκων , οἷον καὶ Μέγης ὁ Σιδώνιος ἐπαινεῖ . καί τις ἡμέτερος πολίτης ἐχρῆτο διὰ παντὸς , ὡς καὶ τὴν Ἶσιν ἐπονομαζομένην εὐθέως ἐπιθεῖναι γυμνωθείσῃ τῇ μήνιγγι ἔμπλαστρον καὶ κατὰ ταύτης ἔξωθεν ὀξύμελι . πρεσβύτης δὲ ἦν οὗτος ἱκανῶς τρίβων τὰ τοιαῦτα τῆς τέχνης · οὐ μὴν οὔτε ἄλλον τινὰ χρώμενον εἶδον , οὔτε αὐτὸς ἐτόλμησα χρήσασθαι . τοσοῦτο μόνον ἔχω μαρτυρεῖν τῷ Εὐδήμῳ , τοῦτο γὰρ ὁ πρεσβύτης ἐκαλεῖτο , ὡς ἐσώζοντο μᾶλλον οἱ ὑπ’ ἐκείνου θεραπευόμενοι τῶν παρηγορικῶς ἀγομένων . ἐπεχείρησα δ’ ἄν ποτε καὶ αὐτὸς δι’ ἐμαυτοῦ πειραθῆναι τῆς τοιαύτης ἀγωγῆς , εἰ διὰ παντὸς ἐν Ἀσίᾳ κατέμεινα · διατρίψας δ’ ἐν Ῥώμῃ τὰ πλεῖστα τῷ τῆς πόλεως ἔθει συνηκολούθησα , παραχωρήσας τοῖς χειρουργοῖς καλουμένοις τὰ πλεῖστα τῶν τοιούτων ἔργων . τὴν μέντοι φύσιν τοῦ πράγματος ἐπισκοπούμενος ἐννοῶ τοιοῦτόν τινα διορισμὸν , ὑπὸ μακρᾶς πείρας ἡμετέρας μαρτυρούμενον · ὁ καλούμενος ἀκουστικὸς πόρος , οὐ μόνον ἄχρι τῆς σκληρᾶς ἐξικνεῖται μήνιγγος , ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ νεύρου ψαύει τοῦ καθήκοντος ἐξ ἐγκεφάλου εἰς αὐτόν . κείμενος δ’ οὕτως ἐγγὺς , ὅμως ἰσχυροτάτων ἀνέχεται φαρμάκων , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν , εἰ καὶ μετὰ τὰς ἀνατρήσεις ἡ μῆνιγξ ἡ παχεῖα , πρὶν ἀξιολόγως φλεγμῆναι , τοῖς ἰσχυροτάτοις χαίρει φαρμάκοις , ὡς ἂν φύσει ξηρὰ τὴν οὐσίαν ὑπάρχουσα .
Lemmas: περί δέ ὁ ἐν ὁ κεφαλή γράφω μέν που καί περί οὗτος Ἱπποκράτης βιβλίον ὅλος , ἅπας διδάσκω ὅσος χρή πράσσω ἐπί αὐτός · καί ἐγώ δέ ὅταν ὅδε ὁ πραγματεία ἐπιτελέω , ἐπιτίθημι . ὁ ἐξήγησις ὁ σύγγραμμα αὐτός . κατά δέ ὁ πάρειμι , ἐπειδή ὁ τε προσευρίσκω ὁ ὑπό ἐκεῖνος λέγω ἐν ὅδε ὁ ὑπόμνημα προστίθημι , ὅσος τε ἀδιόριστος λέγω διορίζω , ﻿ πρῶτος μέν ἀναγκαῖος εἰμί μνημονεύω ὁ κοῖλος ἐκκοπεύς , ὅς καί κυκλίσκος ὀνομάζω · εἶτα ἑξῆς ὁ φακωτός · καί μετά αὐτός ὁ στενός ξυστήρ · εἶτα περί ὁ ὁ φάρμακον χρῆσις λέγω τις . ὁ τοίνυν κάταγμα ὁ κρανίον τις μέν ἄχρι ὁ διπλόη ἐξήκω , τις δέ ἄχρι ὁ ἔνδον ἐπιφάνεια ὁ ὀστέον · καί τις μέν ἁπλόος ῥωγμή , τις δέ θλάσις , τις δέ ἕδρα ὁ πλήσσω εἰμί . ὁ μέν οὖν ἁπλόος ῥωγμή μέχρι ὁ διπλόη διασχάω ὁ νῦν λέγω ξυστήρ χρῄζω ὁ στενός . εἰμί δέ αὐτός χρή πολύς μέν ὁ πλῆθος , ἄνισος δέ ὁ μέγεθος , ὡς μηδέποτε ἀπορέω ὁ χρήσιμος ὁ ἔργον · ἔπειτα γυμνόω κατά ὁ ἐθίζω ὁ πάσχω ὀστέον , χράω πρῶτος μέν ὁ πλατύς , δεύτερος δέ ὁ μετά αὐτός στενός , ἔͅπειτα οὕτως ἑξῆς ὁ ἄλλος ἄχρι ὁ στενός · οὗτος δέ χράω ἐπί αὐτός ὁ διπλόη . εἶτα ἰάομαι χρή ξηρός φάρμακον αὐτίκα τε καί μέχρι τέλος · ὅς δή καί διά αὐτός οὗτος προσαγορεύω κεφαλικός . σύγκειμαι δέ διά τε ὁ Ἰλλυρίς ἶρις καί ὁ ὁ ὄροβος ἄλευρον καί μάννα ἀριστολόχεια τε καί πάναξ ῥίζα φλοιός , καί ἁπλῶς λέγω ἅπας ὅσος ῥύπτω φύω ἄνευ ὁ δάκνω . οὗτος γάρ ὁ γεννάω σάρξ , ἔργον ὁ φύσις εἰμί · ὥστε οὐδείς εἰς οὗτος ὁ ἰατρικός ὁ κάμνω δέω . ὁ δέ ὁ γεννάω συμφύω τε καί περιφύομαι πᾶς ὁ ὁ ὀστέον μέρος ἐκ ὁ μήτε ῥύπος ἐπί αὐτός εἰμί μήτε ἐλαιώδης τις λιπαρότης γίγνομαι ἄν μάλα . οὗτος οὖν εἰμί ὅς παρά ὁ ἰατρός ὁ κάμνω ἴσχω εἰς ὁ σάρκωσις , ὡς ξηρός μέν ἅπας εἰμί ὁ χωρίον , ἕκαστος δέ μέρος ὁ πάσχω ὀστέον ἀκριβής καθαρός . οὗτος μέν οὖν κοινός πᾶς ὁ κάταγμα , ὅταν ἄρχω σαρκόω . ὁ δέ ἄχρι μῆνιγξ διέχω , εἰ μέν εἰμί μόνος ῥωγμή , ὁ λέγω ξυστήρ χράω · εἰ δέ μετά θλάσις τις , ἐκκόπτω χρή ὁ θλάω , ἤτοι διά τρύπανον ἐν κύκλος πρότερος κατατιτράω , ἔͅπειτα οὕτως χράω ὁ ἐκκοπεύς , ἤ διά ὁ κυκλίσκος εὐθύς ἐκ ἀρχή . ὁ μέν οὖν διά τρύπανον ἐνέργεια σφαλερός , διά ὁ πολλάκις ἅπτω τις , ἀθρόος αὐτός βαπτίζω , ὁ μῆνιγξ ὁ σκληρός ὁ ὑποτείνω ὁ ὀστέον . ὁ δέ διά ὁ κυκλίσκος οὐδέ αὐτός παντάπασι ἄμεμπτος , σείω γάρ ἐπί πολύς ὁ κεφαλή ἡσυχάζω δέω . ἀρκέω δέ ἐγώ ᾀνταῦθη μέγας μέν εἰμί ὁ ῥωγμή καί ὁ ὀστέον ὁ κατάγνυμι ἰσχυρός κινέω ὁ κυκλίσκος χράω · βραχύς γάρ ἐπιβολή χώρα παρέχω ὁ φακωτός ἐκκοπόω · ἰσχυρός δέ κατά ὁ πολύς ὁ ὀστέον ὑπάρχω καταθίτρωμι ὁ τρύπανον αὐτός . τις δέ ὑπέρ ὁ μηδέποτε ἁμαρτάνω ἀβάπτιστος τρύπανον κατασκευάζω . καλέω δέ οὕτως αὐτός διά ὁ μή βαπτίζω · περιθέω γάρ ἐν κύκλος περιφερής τις ἴτυς , προέχω μικρός ὑπεράνω ὁ κατά ὁ τρύπανον ὀξύς πέρας . εἰμί δέ δήπου χρή πολύς καί οὗτος πρός ἅπας πάχος κρανίον παρασκευάζω · ὁ μέν γάρ παχύς ὁ μακρός ἁρμόζω τρύπανον · ὀνομάζω δέ οὕτως ὅς μέγας εἰμί ὁ μεταξύ ὁ τε ἄκρον πέρας καί ὁ κυκλοτερής ἴτυς · ὁ δέ λεπτομερής ὁ μικρός · εἰμί δέ δήπου καί οὗτος ὁ μεταξύ ὁ πέρας τε καί ὁ ἴτυς ἐλαχύς . ἔνιοι δέ οὗτος , εἴτε δειλός χρή λέγω , εἴτε ἀσφαλής , ὁ καλέω χοινικίς χράω . σύ δέ εἰ μήτε ἀφύλακτος εἰμί μέλλω ὁ εἰμί σφαλερός μήτε πέρα ὁ προσήκω φοβερός , ἀγαθός σύ ὁ κυκλίσκος χράω , κατά μέν ὁ πρῶτος ἐπιβολή ὁ πλατύς , ἑξῆς δέ αὐτός ὁ στενός , ἄχρι περ ἄν ἐπί ὁ παχύς μήνιγξ κατέρχομαι . οὐ μήν οὐδέ ἐν κύκλος πᾶς ὅσος ἐκκόπτω χρή ὁ κυκλίσκος γυμνωτέος , ἀλλά κατά ἐκεῖνος μάλα ὁ μέρος , ἔνθα ὁ κάταγμα βίαιος αὐτός γίγνομαι . πρός μέν γάρ αὖ ὁ ἄλλος καί ὁ μήνιγξ ἀφίστημι ταχύς ὁ ἰσχυρός πάσχω ὀστέον , ὥστε οὐδείς εἰμί κίνδυνος ἅπτω ὁ ἀφίστημι ἤδη . ἐάν δέ ἅπαξ εἷς τις γυμνόω μέρος , ὑποβάλλω ἐκκοπεύς , ὁ μέν φακοειδής ἐπί ὁ πέρας πρόοχος ἀμβλύς καί λεῖος ἔχω , ὁ δέ ὀξύς κατά ὁ μῆκος ὄρθιος ὅταν στηρίζω κατά ὁ μῆνιγξ ὁ πλατύς ὁ φακοειδής , ἐπικρούω ὁ μικρός σφυρόν , διαιρέω οὕτως ὁ κρανίον . συμβαίνω γάρ ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια πᾶς ὅσος χρῄζω . ὁ μέν γε μήνιγξ , οὐδέ ἐάν νυστάζω τις ἐνεργέω , τιτρώσκω δύναμαι , ὁ πλατύς μέρος μόνος ὁ φακοειδής ὁμιλέω · καί ἐάν προσέχω δέ που ὁ κρανίον , καί οὗτος ὁ προσάρτησις ἄλυπος ἀποσπάω ὁ περιφερής πέρας ὁ φακοειδής · ἕπομαι δέ ἐξόπιθεν · αὐτός ποδηγέω , διακόπτω ὁ κρανίον ὁ ἐκκοπεύς αὐτός . ὥστε οὔτε ἀκίνδυνος οὔτε ταχύς ἐνεργέω τρόπος ἕτερος ἀνάτρησις εὑρίσκω ἐγχωρέω . μάλα δέ αὐτός ἐπαινέω ἐν ὁ σφοδρός κάταγμα · ὅς δή τις ὁ νέος ἰατρός ἐγγείσωμα τε καί καμάρωσις ὀνομάζω , ὁ μέν ἐγγείσωμα ὁ μέσος σφεῖς αὐτός ἐρείδω κατά ὁ μῆνιγξ , ὁ δέ καμάρωμα οὗτος μέν ὑψηλός ἔχω , κατά ὅς δέ πρῶτος ἀπό ὁ ὑγεία ὁ πάσχω ἄρχω χωρίζω ὁ ὁ κάταγμα ῥωγμή , εἴσω μάλα ἀπέρχομαι καί κατά ὁ μῆνιγξ στηρίζω . ταχύς γάρ ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐκκόπτω ὁ πάσχω ἅπας , ἑτοῖμος ὑποδύω ὁ φακωτός πέρας · ἐν ὁ ἐπί πολύς ἐξίστημι ὁ κατά φύσις . ἀλλά καί διά ὁ ὀστάγρα ἀνατείνω ἤ ἀνακλάζω ἔνιοι ﻿ ὁ ἰσχυρός συντετραίνω ὀστέον , κατά ἐκεῖνος μάλα ὁ μέρος ὑποδύνω ὁ φακωτός παρασκευάζω . ἕπομαι δέ οὗτος γίγνομαι πᾶς ἑξῆς ὅς δέω σύν ἀσφάλεια τε ἅμα καί τάχος · καί σχεδόν , ὡς ἄν τις λέγω , κατά μέν ἄλλος σύμπας καλός λέγω οὗτος δή ὁ πολυθρύλητος , Ἀρχή δέ ὁ ἥμισυς πᾶς · ἐνταυθοῖ δέ οὐ ἥμισυς ὁ πᾶς , ἀλλά ἤτοι πᾶς ἤ ὀλίγος δέω ἅπας ἔχω ἄν ἐντίθημι ὁ φακωτός . οὗτος μέν οὖν ἀγαθός χειρουργία ὁ ἐν ὁ κρανίον κάταγμα · ὁπόσος δέ ἐκκόπτω χρή ὁ πάσχω , ἐφεξῆς σύ διέρχομαι . ὁ μέν ἰσχυρός συντρίβω ὅλος ἐξαίρω εἰ δέ ἀπό αὐτός τις ἐπί πολύς ἐκτείνω ῥωγμή , καθά ἐνίοτε φαίνω συμβαίνω , οὐ χρή οὗτος ἕπομαι μέχρι πέρας , εὖ οἶδα ὡς οὐδείς βλάβος ἀκολουθέω διά οὗτος , ὁ ἄλλος ἅπας ὀρθός πράσσω . ἐγώ γοῦν οὐ ἅπαξ οὐδέ δίς , ἀλλά πάνυ πολλάκις οὗτος ποιέω τυγχάνω ὁ τέλος . ὁ δέ ἔνδειξις ἐγώ ᾀνταῦθη ἔοικα ὁ ποιητής ἐκ ὁ φύσις ὁ πάσχω μόριον εὐπορέω · ὅς γάρ ἐπί ὁ ἄλλος κάταγμα ἐπίδεσις ὡς ἀφλέγμαντος ἐξευρίσκω ὁ λόγος , ἐπί κεφαλή οὐ οἷος τε εἰμί ποιέω . ὥστε οὔτε ἀποστρέφω ὁ ἐπιρρέω οὔτε ὁ περιέχω ἐν ὁ πάσχω ἐκθλίβω δυνατός · ὅς χωρίς οὐδέ ὁ ἄλλος ὀστέον οὐδείς ὑγιής φυλάσσω δύναμαι . ὑπόκειμαι γοῦν βραχίων ἄχρι ὁ μυελός ῥωγμή ἔχω , εἶτα μηδείς αὐτός ἐπιδέω νόμος καταγματικός , πᾶς δήπουθεν ἀνάγκη ὁ ἰχώρ οὐ ἔξω μόνος ὑπό τε ὁ δέρμα καί ὁ μῦς ἀθροίζω , ἀλλά καί ὁ μυελός περιέχω , ἐκεῖνος τε πρῶτος καί μάλα σήπω καί σύν αὐτός ὁ σύμπας ὀστέον , ὅπου γε καί νῦν ἅπας προσηκόντως γίγνομαι , εἰμί ὅτε τοιοῦτος συμπίπτω . πῶς οὖν οὐ καί μαλλός ἄν ἐπί κεφαλή οὗτος συμβαίνω , μήτε καταγματικός ἐπίδεσις ἐγχωρέω δέχομαι , ὁ τε ἰχώρ ἐπί ὁ κατάντης φέρω ὡς ἀθροίζω πᾶς ἐπί ὁ μῆνιγξ ; ἐπί μέν οὖν ὁ ἄλλος κάταγμα ὁ ἐπίδεσις ὅταν ὀρθός γίγνομαι , τοσοῦτος δέω περισσός ὑγρότης συγχωρέω ἐπιτρέφω κατά ὁ πάσχω ὀστέον , ὥστε καί ὁ κατά φύσις ἰσχνός ἀποφαίνω ὁ χωρίον . ἐπί δέ ὁ κεφαλή ὁ μέν διά ὁ ἐπίδεσις τρόπος οὐ οἷος τε εἰμί ξηραίνω οὕτως ὁ τε κατάγνυμι ὀστέον αὐτός καί ὁ πέριξ , ὡς μήτε φλεγμαίνω μήτε ὅλος ἐργάζομαι τις ἰχώρ · φάρμακον τε οὐδείς οὐδέ ἐπί ὁ ἄλλος μέρος ἄνευ ὁ ἐπίδεσις ἱκανός εἰς ὅσος λέγω ξηρός καί ἀπέριττος ἐργάζομαι ὁ κατάγνυμι . ἀναγκαῖος οὖν ἐγώ γίγνομαι γυμνόω τις ὁ κάταγμα , ἵνα ἔχω ἀπομάσσω καί ἀποπλύνω ἀπό ὁ μῆνιγξ ὁ ἰχώρ , ἐπειδάν ὁ τε ὁ φλεγμονή παύω καιρός , ἀκριβής τε εἰμί ξηρός πᾶς , σαρκόω καί συνουλόω ὁ χωρίον . οὐ εἰμί ὁ λόγος οὗτος ψιλός , οἷος ὁ μηδείς ἐπί αὐτός ὁ ἔργον οἶδα σοφιστής ζητέω , διά τίς ὁ ὁ κεφαλή οὐ πωρόω κάταγμα · πωρόω μέν γάρ ὦ ἀγαθός · καί σύ οὕτως εἰμί ληρώδης ὥστε ὁ οὐ εἰμί ὡς εἰμί λέγω αἰτία . οἶδα γοῦν ποτέ ὁ βρέγμα ὀστέον συντρίβω · ὁ δέ ἐφεξῆς αὐτός ὁ ὁ κρόταφος καλέω , ἐν ὅς ὁ λεπιδοειδής ἐπιβολή εἰμί συμβαίνω , ἄχρι πολύς μέγας ἔχω ῥωγμή ὅς ἐγώ ὅλος μή προσάπτω , μόνος δέ ἐκκόπτω ὁ ὁ βρέγμα ἰάζω . ὁ ἄνθρωπος , ὡς καί νῦν ἔτι ζάω ἐκ ἔτος πολύς . εἰ δέ καί ὁ ὁ βρέγμα ἐάω , οὕτως σήπω ἄν ταχύς ὁ κατά οὗτος ὑπόκειμαι μήνιγξ ἤ πωρόω ὁ κάταγμα . ὡς εἰ γε μηδείς ἐκ ὁ πάσχω ἰχώρ ἐντός ἔρρω , περισσός εἰμί ἐκκόπτω ὀστέον . ἐκεῖνος μέν οὖν ὡς συνήθης αὐτός εἰμί φλυαρέω , ἐγώ δέ ἐπί ἕτερος κάταγμα ὅμοιος γίγνομαι ἐννοέω ὁ μέν ὑψηλός ὀστέον ἐάω , ὁ δέ ἐν ὁ πλάγιος ἐκκόπτω πρός ὑπόρρυσις ὁ ἰχώρ · εἶτα ἐννοέω ὁ τε πάχος αὐτός καί ὁ σκληρότης ἀγαθός οἴομαι εἰμί ὁ μετέωρος ὀστέον ἐξαιρέω μάλα ἤ ὁ ὕππορρυσις φροντίζω σείω σφοδρός ὁ ἐγκέφαλος . ἐννοέω δέ καί ὡς εἰς ὁ πλάγιος γίγνομαι ὀπή μέγας ὁ ὀστέον ἐξίσχω οὗτος συμβαίνω ὁ ἐγκέφαλος . εἰμί δέ δήπου πολλαχόθι κατά ὁ πλάγιος καί νεῦρον τις ἔκφυσις ἐπίκαιρος · ἐν δέ ὁ ὑψηλός ὁ κεφαλή , οὐδέ μικρός οὐδαμόθεν νεῦρον ἐκφύω . διά οὗτος μέν δή ἀφίστημι ἐκκόπτω ὁ πλάγιος ὀστέον ὁ κεφαλή . πωρόω δέ ἀεί θεραπεύω ὡς χρή . καί σχεδόν ἔτι οὗτος ἐγώ ὑπολείπω διασκοπέω , τίς ὁ ὁ φάρμακον τε καί ὅλος ὁ μετά ὁ ἀνάτρησις ἐπιμέλεια ἀγωγή ἀγαθός πᾶς εἰμί · ἆρα γε ὁ πρᾶος καί παρηγορικός , καθά νῦν ὑπό ὁ πολύς γίγνομαι , ἤ ὁ οὗτος ἐναντίος , διά ὁ ἰσχυρός ξηραίνω φάρμακον , οἷος καί Μέγης ὁ Σιδώνιος ἐπαινέω . καί τις ἡμέτερος πολίτης χράω διά πᾶς , ὡς καί ὁ Ἶσις ἐπονομάζω εὐθύς ἐπιτίθημι γυμνόω ὁ μῆνιγξ ἔμπλαστρος καί κατά οὗτος ἔξωθεν ὀξύμελι . πρεσβύτης δέ εἰμί οὗτος ἱκανός τρίβω ὁ τοιοῦτος ὁ τέχνη · οὐ μήν οὔτε ἄλλος τις χράω ὁράω , οὔτε αὐτός τολμάω χράω . τοσοῦτος μόνος ἔχω μαρτυρέω ὁ Εὔδημος , οὗτος γάρ ὁ πρεσβύτης καλέω , ὡς σῴζω μάλα ὁ ὑπό ἐκεῖνος θεραπεύω ὁ παρηγορικός ἄγω . ἐπιχειρέω δέ ἄν ποτέ καί αὐτός διά ἐμαυτοῦ πειράω ὁ τοιοῦτος ἀγωγή , εἰ διά πᾶς ἐν Ἀσία καταμένω · διατρίβω δέ ἐν Ῥώμη ὁ πολύς ὁ ὁ πόλις ἔθος συνακολουθέω , παραχωρέω ὁ χειρουργός καλέω ὁ πολύς ὁ τοιοῦτος ἔργον . ὁ μέντοι φύσις ὁ πρᾶγμα ἐπισκοπέω ἐννοέω τοιοῦτος τις διορισμός , ὑπό μακρός πεῖρα ἡμέτερος μαρτυρέω · ὁ καλέω ἀκουστικός πόρος , οὐ μόνος ἄχρι ὁ σκληρός ἐξικνέομαι μῆνιγξ , ἀλλά καί αὐτός ὁ νεῦρον ψαύω ὁ καθήκω ἐκ ἐγκέφαλος εἰς αὐτός . κεῖμαι δέ οὕτως ἐγγύς , ὅμως ἰσχυρός ἀνέχω φάρμακον , ὡς καί πρόσθεν λέγω . θαυμαστός οὖν οὐδείς , εἰ καί μετά ὁ ἀνάτρησις ὁ μήνιγξ ὁ παχύς , πρίν ἀξιόλογος φλεγμαίνω , ὁ ἰσχυρός χαίρω φάρμακον , ὡς ἄν φύσις ξηρός ὁ οὐσία ὑπάρχω .