galenus.de-methodo-medendi-libri-xiv 14.12
Ἐμοὶ δ’ ἤδη καιρὸς ὑπὲρ τῶν ἄλλων ὄγκων εἰπεῖν , ὧν πρῶτός ἐστι τὸ καλούμενον ἀπόστημα . διττὸν δὲ καὶ τούτου τὸ γένος , ἓν μὲν ὅταν ἐκπυησάσης φλεγμονῆς ἀθροισθῇ τὸ πῦον , οἷον ἐν κόλπῳ τινί · τὸ δ’ ἕτερον ἄνευ φλεγμονῆς προηγησαμένης ὑγροῦ τινος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἄλλοτε μὲν ἄλλου κατ’ εἶδος , ἀλλὰ πάντως γε μὴν δριμέος ἀθροιζομένου κατά τι μόριον . ὑποδέρει δὲ τοῦτο τὰ περικείμενα σώματα · χώραν δὲ αὐτῷ παρασκευάζων ἤτοι μεταξὺ δυοῖν χιτώνων ἢ ὑπό τισιν ὑμέσιν . ὑποδέρει δὲ πάντως μὲν τῷ πλήθει διατείνων , ἔστι δ’ ὅτε ἐν τῷ χρόνῳ δριμύτητά τινα σηπεδονώδη προσλαμβάνων . εὑρίσκονται δὲ διαιρουμένων σμίλῃ τῶν τοιούτων ἀποστημάτων ἰδιότητες οὐχ ὑγρῶν μόνων , ἀλλὰ καὶ στερεῶν τινων σωμάτων οὐκ ὀλίγαι . καὶ γὰρ ὀνύχων καὶ τριχῶν καὶ ὀστῶν καὶ ὀστράκων καὶ λίθων καὶ πώρων θραύσμασιν εὑρέθη τινὰ σώματα παραπλήσια . ﻿ καὶ μέντοι καὶ τῶν ὑγρῶν αὐτῷ τὸ μὲν οἷον βόρβορος ἢ πηλὸς , ἢ ἐλαίου τις ἰλὺς , ἢ οἴνου τρύξ · τὸ δ’ οὕτω δυσῶδες ὡς δυσχεραίνειν ἅπαντας . ἀλλὰ ταῦτα μέν ἐστι σπανιώτερα . συνηθέστατα δὲ γιγνόμενα τοῦ γένους τοῦδε τῶν νοσημάτων εἴδη ἐστὶ τρία , προσηγορίας ἕκαστον αὐτῶν ἰδίας τετυχηκὸς , ἀθήρωμα καὶ μελικηρὶς καὶ στεάτωμα , ἀπὸ τῆς ὁμοιότητος τῶν περιεχομένων οὐσιῶν κατὰ τοὺς ὄγκους . ἔστι γὰρ αὐτῶν ἡ μέν τις οἷόν περ τὸ στέαρ , ἡ δὲ οἷον μέλι , καί τις ἀθήρᾳ παραπλήσιος . οἱ σκοποὶ δὲ τῆς θεραπείας κοινοὶ διαφορῆσαι τὸ περιεχόμενον ἢ σῆψαι πᾶν ἢ ἐκτεμεῖν . ἔνιοι μὲν οὖν ὄγκοι τοῖς τρισὶν ὑποπίπτουσι σκοποῖς , ὅσοι λεπτότερον ὑγρὸν ἔχουσιν , ὡς ἡ μελικηρίς · ἔνιοι δὲ τοῖς δύο μόνοις , ὥσπερ τὸ ἀθέρωμα · καὶ γὰρ ἐκτεμεῖν καὶ σῆψαι οἷόν τε τοῦτο · τὸ δὲ στεάτωμα διὰ χειρουργίας μόνης θεραπεύεται μήτε σαπῆναι μήτε διαφορηθῆναι δυνάμενον . ἐπὶ δὲ τῶν ἐν βάθει συνισταμένων ἀποστημάτων καὶ μάλιστα κατὰ τὰ σπλάγχνα τὰ διὰ τῶν ἀρωμάτων φάρμακα λυσιτελέστατά εἰσιν , ὧν ἡ δύναμις εἰς ἀτμούς τε λῦσαι καὶ διαφορῆσαι τὸ συνιστάμενον ὑγρόν . ἔστι δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ μὲν τοιαῦτα · μάλιστα δὲ αὐτῶν εὐδόκιμα τό τε διὰ τῶν ἐχιδνῶν , ὅπερ ὀνομάζουσι θηριακὴν ἀντίδοτον , ἥ τ’ ἀθανασία καλουμένη καὶ ἀμβροσία · ταῦτα μὲν οὖν πολυτελῆ · τῶν δ’ εὐτελῶν ἄριστόν ἐστιν τὸ ἡμέτερον , ὃ διὰ τῆς Κρητικῆς καλαμίνθης σκευάζομεν . ἅπαντα δὲ τὰ τοιαῦτα κατὰ τὴν περὶ τῶν φαρμάκων πραγματείαν ἀθροιζόμενα , ἣν , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἔφην , ἐπὶ ταῖς τρισὶ ταῖς ἔμπροσθεν ἄμεινον εἶναι νομίζω προσθεῖναι , χάριν τοῦ λείπεσθαι μηδέν .
Lemmas: ἐγώ δέ ἤδη καιρός ὑπέρ ὁ ἄλλος ὄγκος λέγω , ὅς πρῶτος εἰμί ὁ καλέω ἀπόστημα . δισσός δέ καί οὗτος ὁ γένος , εἷς μέν ὅταν ἐκπυέω φλεγμονή ἀθροίζω ὁ πυός , οἷος ἐν κόλπος τις · ὁ δέ ἕτερος ἄνευ φλεγμονή προηγέομαι ὑγρός τις εὐθύς ἐκ ἀρχή ἄλλοτε μέν ἄλλος κατά εἶδος , ἀλλά πάντως γε μήν δριμύς ἀθροίζω κατά τις μόριον . ὑποδέρω δέ οὗτος ὁ περίκειμαι σῶμα · χώρα δέ αὐτός παρασκευάζω ἤτοι μεταξύ δύο χιτών ἤ ὑπό τις ὑμήν . ὑποδέρω δέ πάντως μέν ὁ πλῆθος διατείνω , εἰμί δέ ὅτε ἐν ὁ χρόνος δριμύτης τις σηπεδονώδης προσλαμβάνω . εὑρίσκω δέ διαιρέω σμίλη ὁ τοιοῦτος ἀπόστημα ἰδιότης οὐ ὑγρός μόνος , ἀλλά καί στερεός τις σῶμα οὐ ὀλίγος . καί γάρ ὄνυξ καί θρίξ καί ὀστέον καί ὄστρακον καί λίθος καί πῶρος θραῦσμα εὑρίσκω τις σῶμα παραπλήσιος . ﻿ καί μέντοι καί ὁ ὑγρός αὐτός ὁ μέν οἷος βόρβορος ἤ πηλός , ἤ ἔλαιον τις ἰλύς , ἤ οἶνος τρύξ · ὁ δέ οὕτως δυσώδης ὡς δυσχεραίνω ἅπας . ἀλλά οὗτος μέν εἰμί σπάνιος . συνήθης δέ γίγνομαι ὁ γένος ὅδε ὁ νόσημα εἶδος εἰμί τρεῖς , προσηγορία ἕκαστος αὐτός ἴδιος τυγχάνω , ἀθήρωμα καί μελικηρίς καί στεάτωμα , ἀπό ὁ ὁμοιότης ὁ περιέχω οὐσία κατά ὁ ὄγκος . εἰμί γάρ αὐτός ὁ μέν τις οἷος περ ὁ στέαρ , ὁ δέ οἷος μέλι , καί τις ἀθήρη παραπλήσιος . ὁ σκοπός δέ ὁ θεραπεία κοινός διαφορέω ὁ περιέχω ἤ σήπω πᾶς ἤ ἐκτέμνω . ἔνιοι μέν οὖν ὄγκος ὁ τρεῖς ὑποπίπτω σκοπός , ὅσος λεπτός ὑγρός ἔχω , ὡς ὁ μελικηρίς · ἔνιοι δέ ὁ δύο μόνος , ὥσπερ ὁ ἀθέρωμα · καί γάρ ἐκτέμνω καί σήπω οἷος τε οὗτος · ὁ δέ στεάτωμα διά χειρουργία μόνος θεραπεύω μήτε σήπω μήτε διαφορέω δύναμαι . ἐπί δέ ὁ ἐν βάθος συνίστημι ἀπόστημα καί μάλα κατά ὁ σπλάγχνον ὁ διά ὁ ἄρωμα φάρμακον λυσιτελής εἰμί , ὅς ὁ δύναμις εἰς ἀτμός τε λύω καί διαφορέω ὁ συνίστημι ὑγρός . εἰμί δέ καί ἄλλος πολύς μέν τοιοῦτος · μάλα δέ αὐτός εὐδόκιμος ὁ τε διά ὁ ἔχιδνα , ὅς ὀνομάζω θηριακός ἀντίδοτος , ὁ τε ἀθανασία καλέω καί ἀμβροσία · οὗτος μέν οὖν πολυτελής · ὁ δέ εὐτελής ἀγαθός εἰμί ὁ ἡμέτερος , ὅς διά ὁ Κρητικός καλαμίνθη σκευάζω . ἅπας δέ ὁ τοιοῦτος κατά ὁ περί ὁ φάρμακον πραγματεία ἀθροίζω , ὅς , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν φημί , ἐπί ὁ τρεῖς ὁ ἔμπροσθεν ἀγαθός εἰμί νομίζω προστίθημι , χάριν ὁ λείπω μηδείς .