galenus.de-marcore-liber 9
Τοῦ μὲν οὖν περιφρυγοῦς μαρασμοῦ τὴν γένεσιν ἐκ τῶν καυσωδῶν πυρετῶν λαμβάνοντος ἡ κώλυσις ἐν τοῖς ψυκτηρίοις ἐστὶν ἰάμασιν , ἔξωθέν τε κατὰ τοῦ πεπονθότος ἐπιτιθεμένοις , εἴσω τε τοῦ σώματος λαμβανομένοις . εἰ δ’ ἀποτελεσθείη γῆρας ἐκ νόσου , τὸ μὲν ἀκριβῶς ἤδη γεγονὸς ἀδύνατον ἰάσασθαι · τὸ δ’ οὔπω μὲν ἀπηκριβωμένον , ἐγγὺς δὲ ἧκον αὐτοῦ τῆς γενέσεως , ἕνα μὲν ἔχει τὸν τῆς ἰάσεως σκοπὸν , ὃν ἀνάληψίν τε καὶ ἀνάθρεψιν ὀνομάζομεν , ἐκ πολλῶν τε τῶν κατὰ μέρος ἐνεργειῶν , ἃ πολλά τε καὶ παμπόλλης ἀσφαλείας δεόμενα , ὑπὲρ ὧν εἰ λέγοιμι νῦν , ὁ λόγος ἄν μοι γένοιτο μήκιστος , εἴρηται δὲ ἱκανῶς ἐν τῇ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου πραγματείᾳ . νυνὶ δ’ ἀρκεῖ τό γε τοσοῦτον εἰπεῖν , ὡς τὰ ἐξηραμμένα τῶν σωμάτων στερεῶν ἰᾶται τροφή . δέδεικται δὲ ἐν τοῖς περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων , ὡς οὐχ ἑαυτὴν ἡ τροφὴ ποδηγεῖ πρὸς ἅπαντα τὰ μέρη τοῦ σώματος , ἀλλ’ ὑπ’ αὐτῶν ἕλκεται τῶν τρέφεσθαι δυναμένων . ἄτονα δέ ἐστιν ἐν τοῖς μαρασμοῖς ταῦτα , καὶ ἕλκειν ἄῤῥωστα διὰ τὴν ξηρότητα , προσελθούσης δὲ καὶ ψύξεως ἐγγὺς ἤδη νεκρῶν τυγχάνει . χρὴ τοίνυν εὔελκτον εἶναι τὴν τροφὴν , ἵν’ ὅπερ ἐνδεῖ τῇ ῥώμῃ τῶν ἑλκόντων , ἐκ τῆς κατὰ τὴν ὕλην ἐπιτηδειότητος ﻿ ἀναπληρῶται . εὔελκτος δέ ἐστιν ἡ λεπτομερής τε καὶ φύσει θερμὴ , ἀλλ’ αὕτη γε τοὐπίπαν ἄτροφός ἐστιν . ἐπιδέδεικται γὰρ ὥστε τροφὴν μόνην ἀναγκαῖον παχεῖάν τε εἶναι καὶ γλίσχραν , ὡς ἂν μόνιμός τε καὶ δυσδιάπνευστος ᾖ , καὶ τοῖς τρεφομένοις σώμασιν ἑτοίμως ὁμοιῶται . μαχομένων γ’ οὕτω τῶν σκοπῶν τούτων , ἀδύνατον μὲν εὐπορῆσαι τροφῆς ἀκριβῶς διασωζούσης ἀμφότερα · πειρατέον δὲ ὅμως κᾂν μετρίως ἑκάτερον ἐργάζεσθαι δυνάμενον ἐξευρεῖν . ἐμοὶ μὲν δὴ βέλτιον οὐδὲν εἰς τὰ τοιαῦτα γάλακτος εἶναι δοκεῖ , μάλιστα μὲν εἴ τις αὐτὸ ὑπομένει βδάλλειν ἐντιθέμενος τῷ στόματι γυναικεῖον τιτθὸν , ὥσπερ Εὐρυφῶν τε καὶ Ἡρόδικος ἐπὶ τῶν φθινόντων ἀξιοῦσιν · εἰ δὲ μὴ , ἀλλὰ τό γε τῆς ὄνου λαμβάνειν ἔτι θερμὸν , ἐλαχίστῳ χρόνῳ ὡμιληκὸς τῷ περιέχοντι . συμφέρει μὲν οὖν ὁ τοιοῦτος σκοπὸς τῶν τροφῶν οὐ μόνον τοῖς γήρᾳ παραπλησίαν ἔχουσι διάθεσιν , ἢ συγκοπώδεσι μαρασμοῖς , ἀλλὰ καὶ τοῖς περιφρυγέσιν ὑπὸ τοῦ Φιλίππου προσαγορευομένοις . χρηστέον δὲ ταῖς ὕλαις τῶν τροφῶν , ἐπί γε τούτων , μὴ θερμαῖς , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ γήρως , ἀλλὰ ψυχραῖς . ἐν τῷ μέσῳ δ’ ἀμφοῖν ἔστωσαν αἱ ταῖς συγκοπώδεσι διδόμεναι . γάλα μὲν οὖν καὶ πτισάνη καὶ χόνδρος ἐπὶ τῶν τριῶν διαθέσεων ἁρμόττουσιν . ἀλλὰ τοῦ χόνδρου μὲν , δι’ ὄξους ὁμοίως πτισάνῃ σκευαζομένου , πρὸς τὸ ῥᾴδιον ἀναδίδοσθαι . μέλι δὲ ἐν μὲν ταῖς ψυχραῖς διαθέσεσι ὠφελιμώτατον , ἐν δὲ ταῖς θερμαῖς βλαβερώτερον . οὕτως οὖν ἔχει κᾀπὶ τῶν ἐπιδόξων μαρανθήσεσθαι τοὺς εἰρημένους μαρασμούς . ἐναντιώτατον μὲν γὰρ τοῖς περιφρυγέσιν , ὠφελιμώτατον δὲ τοῖς τῶν γερόντων κινδυνεύουσιν ἴσχειν διάθεσιν . ἐν δὲ τοῖς συγκοπώδεσιν , εἰ μὴ κωλύοι τὰ τῆς γαστρὸς , ἑψῶντα διδόναι καθ’ ἑαυτό τε καὶ σὺν τοῖς ἄλλοις ἐδέσμασι . βαλανείου δὲ χρῆσις εὔκαιρος εἴς τε τἄλλα τὰ προειρημένα καὶ εἰς τὰς ἀναδόσεις τῆς τροφῆς ἄριστον βοήθημα . παραλαμβάνειν δὲ αὐτὸς , πεπεμμένης ἤδη τῆς τροφῆς , οὐκ ἐπ’ ἐνδείᾳ μακροτέρᾳ . τῷ μὲν γὰρ ἀρτίως ἐδηδοκότι προσεισφερόμενον λουτρὸν ὠμῶν καὶ ἀπέπτων χυμῶν ἐμπίπλησι τὸ σῶμα · τῷ δ’ ἐπ’ ἐνδείᾳ μακροτέρᾳ τὴν δύναμιν καθαιρεῖ . ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις καταστάσεσι τοῦ σώματος , καὶ μάλιστα ἐν τῇ νῦν προειρημένῃ , πειρατέον , ὡς εἴρηται , λούειν ἐπὶ συμπεπληρωμένῃ τῇ πέψει . καὶ ἡ τοῦ οἴνου δὲ χρῆσις ἐπὶ μὲν τοῦ ψυχροῦ μαρασμοῦ μεγάλως ὠφέλιμος , ἐπὶ δὲ τοῦ περιφρυγοῦς φευκτέον · μέση δέ πώς ἐστιν ἐν τῇ συγκοπώδει , διότι καὶ ἡ διάθεσις αὕτη μέση τέ ἐστι καὶ μικτὴ , τὸ μέν τι ψύξεως ἔχουσα , τὸ δέ τι καὶ τοῦ πυρετοῦ διασώζουσα . μεταβαλλούσης δὲ τῆς τοιαύτης διαθέσεως πρὸς τἀναντία , ἐν μέρει ποτὲ μὲν κατάψυξίν τε καὶ ἀσφυξίαν φερούσης καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τὰ τῆς συγκοπῆς ἴδια , ποτέ δὲ θερμότητα καὶ σφυγμοὺς ὁμοίους τῷ περιφρυγεῖ , καὶ τὰ τῆς θεραπείας χρὴ συμμεταβάλλεσθαι κατὰ τὴν τῶν ἐπικρατούντων φύσιν , ἐν μὲν τοῖς συγκοπώδεσιν οἶνόν τε καὶ τροφὰς εὐκράτους διδόντων ἡμῶν , καὶ πιλούντων καὶ πυκνούντων τὸ σύμπαν σῶμα , ἐν δὲ τῷ περιφρυγεῖ τἀναντία . τὴν δὲ κατὰ μέρος ἁπάντων ἐπιδέξιον χρῆσιν ὁ γεγυμνασμένος ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν ἐξευρήσει . τουτὶ γὰρ τὸ βιβλίον οὐ τοῖς ἐπιτυχοῦσιν , ἀλλὰ τοῖς ἕξιν ἔχουσί τινα κατὰ τὴν τέχνην γέγραπται .
Lemmas: ὁ μέν οὖν περιφρυγής μαρασμός ὁ γένεσις ἐκ ὁ καυσώδης πυρετός λαμβάνω ὁ κώλυσις ἐν ὁ ψυκτήριος εἰμί ἴαμα , ἔξωθεν τε κατά ὁ πάσχω ἐπιτίθημι , εἴσω τε ὁ σῶμα λαμβάνω . εἰ δέ ἀποτελέω γῆρας ἐκ νόσος , ὁ μέν ἀκριβής ἤδη γίγνομαι ἀδύνατος ἰάομαι · ὁ δέ οὔπω μέν ἀπακριβόομαι , ἐγγύς δέ ἥκω αὐτός ὁ γένεσις , εἷς μέν ἔχω ὁ ὁ ἴασις σκοπός , ὅς ἀνάληψις τε καί ἀνάθρεψις ὀνομάζω , ἐκ πολύς τε ὁ κατά μέρος ἐνέργεια , ὅς πολύς τε καί πάμπολυς ἀσφάλεια δέω , ὑπέρ ὅς εἰ λέγω νῦν , ὁ λόγος ἄν ἐγώ γίγνομαι μήκιστος , λέγω δέ ἱκανός ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος πραγματεία . νυνί δέ ἀρκέω ὁ γε τοσοῦτος λέγω , ὡς ὁ ξηραίνω ὁ σῶμα στερεός ἰάομαι τροφή . δείκνυμι δέ ἐν ὁ περί ὁ φυσικός δύναμις , ὡς οὐ ἑαυτοῦ ὁ τροφή ποδηγέω πρός ἅπας ὁ μέρος ὁ σῶμα , ἀλλά ὑπό αὐτός ἕλκω ὁ τρέφω δύναμαι . ἄτονος δέ εἰμί ἐν ὁ μαρασμός οὗτος , καί ἕλκω ἄρρωστος διά ὁ ξηρότης , προσέρχομαι δέ καί ψῦξις ἐγγύς ἤδη νεκρός τυγχάνω . χρή τοίνυν εὔελκτος εἰμί ὁ τροφή , ἵνα ὅς ἐνδέω ὁ ῥώμη ὁ ἕλκω , ἐκ ὁ κατά ὁ ὕλη ἐπιτηδειότης ﻿ ἀναπληρόω . εὔελκτος δέ εἰμί ὁ λεπτομερής τε καί φύσις θερμός , ἀλλά οὗτος γε ἐπίπαν ἄτροφος εἰμί . ἐπιδείκνυμι γάρ ὥστε τροφή μόνος ἀναγκαῖος παχύς τε εἰμί καί γλίσχρος , ὡς ἄν μόνιμος τε καί δυσδιάπνευστος εἰμί , καί ὁ τρέφω σῶμα ἑτοῖμος ὁμοιόω . μάχομαι γε οὕτως ὁ σκοπός οὗτος , ἀδύνατος μέν εὐπορέω τροφή ἀκριβής διασῴζω ἀμφότερος · πειράω δέ ὅμως ἔͅν μέτριος ἑκάτερος ἐργάζομαι δύναμαι ἐξευρίσκω . ἐγώ μέν δή ἀγαθός οὐδείς εἰς ὁ τοιοῦτος γάλα εἰμί δοκέω , μάλα μέν εἰ τις αὐτός ὑπομένω βδάλλω ἐντίθημι ὁ στόμα γυναικεῖος τιτθός , ὥσπερ Εὐρυφῶν τε καί Ἡρόδικος ἐπί ὁ φθίω ἀξιόω · εἰ δέ μή , ἀλλά ὁ γε ὁ ὄνος λαμβάνω ἔτι θερμός , ἐλαχύς χρόνος ὁμιλέω ὁ περιέχω . συμφέρω μέν οὖν ὁ τοιοῦτος σκοπός ὁ τροφή οὐ μόνος ὁ γῆρας παραπλήσιος ἔχω διάθεσις , ἤ συγκοπώδης μαρασμός , ἀλλά καί ὁ περιφρυγής ὑπό ὁ Φίλιππος προσαγορεύω . χράω δέ ὁ ὕλη ὁ τροφή , ἐπί γε οὗτος , μή θερμός , ὥσπερ ἐπί ὁ γῆρας , ἀλλά ψυχρός . ἐν ὁ μέσος δέ ἄμφω εἰμί ὁ ὁ συγκοπώδης δίδωμι . γάλα μέν οὖν καί πτισάνη καί χόνδρος ἐπί ὁ τρεῖς διάθεσις ἁρμόζω . ἀλλά ὁ χόνδρος μέν , διά ὄξος ὅμοιος πτισάνη σκευάζω , πρός ὁ ῥᾴδιος ἀναδίδωμι . μέλι δέ ἐν μέν ὁ ψυχρός διάθεσις ὠφέλιμος , ἐν δέ ὁ θερμός βλαβερός . οὕτως οὖν ἔχω εἰͅπί ὁ ἐπίδοξος μαραίνω ὁ λέγω μαρασμός . ἐναντίος μέν γάρ ὁ περιφρυγής , ὠφέλιμος δέ ὁ ὁ γέρων κινδυνεύω ἴσχω διάθεσις . ἐν δέ ὁ συγκοπώδης , εἰ μή κωλύω ὁ ὁ γαστήρ , ἑψάω δίδωμι κατά ἑαυτοῦ τε καί σύν ὁ ἄλλος ἔδεσμα . βαλανεῖον δέ χρῆσις εὔκαιρος εἰς τε ἄλλος ὁ προλέγω καί εἰς ὁ ἀνάδοσις ὁ τροφή ἀγαθός βοήθημα . παραλαμβάνω δέ αὐτός , πέμπω ἤδη ὁ τροφή , οὐ ἐπί ἔνδεια μακρός . ὁ μέν γάρ ἄρτιος ἐσθίω προσεισφέρω λουτρόν ὠμός καί ἄπεπτος χυμός ἐμπίμπλημι ὁ σῶμα · ὁ δέ ἐπί ἔνδεια μακρός ὁ δύναμις καθαιρέω . ἐν δέ ὁ ἄλλος ἅπας κατάστασις ὁ σῶμα , καί μάλα ἐν ὁ νῦν προλέγω , πειράω , ὡς λέγω , λούω ἐπί συμπληρόω ὁ πέψις . καί ὁ ὁ οἶνος δέ χρῆσις ἐπί μέν ὁ ψυχρός μαρασμός μέγας ὠφέλιμος , ἐπί δέ ὁ περιφρυγής φεύγω · μέσος δέ πως εἰμί ἐν ὁ συγκοπώδης , διότι καί ὁ διάθεσις οὗτος μέσος τε εἰμί καί μικτός , ὁ μέν τις ψῦξις ἔχω , ὁ δέ τις καί ὁ πυρετός διασῴζω . μεταβάλλω δέ ὁ τοιοῦτος διάθεσις πρός ἐναντίος , ἐν μέρος ποτέ μέν κατάψυξις τε καί ἀσφυξία φέρω καί ἁπλῶς λέγω ὁ ὁ συγκοπή ἴδιος , ποτέ δέ θερμότης καί σφυγμός ὅμοιος ὁ περιφρυγής , καί ὁ ὁ θεραπεία χρή συμμεταβάλλω κατά ὁ ὁ ἐπικρατέω φύσις , ἐν μέν ὁ συγκοπώδης οἶνος τε καί τροφή εὔκρατος δίδωμι ἐγώ , καί πιλέω καί πυκνόω ὁ σύμπας σῶμα , ἐν δέ ὁ περιφρυγής ἐναντίος . ὁ δέ κατά μέρος ἅπας ἐπιδέξιος χρῆσις ὁ γυμνάζω ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα ἐξευρίσκω . οὗτος γάρ ὁ βιβλίον οὐ ὁ ἐπιτυγχάνω , ἀλλά ὁ ἕξις ἔχω τις κατά ὁ τέχνη γράφω .