galenus.de-marcore-liber 3
Ἴσως οὖν ἄμεινον ἡμᾶς ἐπισκέψασθαι τὴν αἰτίαν ἥτις ποτέ ἐστι , δι’ ἣν γηράσκει τά τε ζῶα καὶ τὰ φυτὰ σύμπαντα . φαίνεται γὰρ δὴ ξηραινόμενα καὶ τοιοῦτόν τι πάθος εἶναι τὸ γῆρας , εἰ καί τινες ἑτέρως ὑπέλαβον , ψυχρούς τε καὶ ὑγροὺς ἀποφηνάμενοι τοὺς γέροντας · ἐπιδέδεικται δὲ αὐτῶν ἡ αἰτία τῆς ἀπάτης ἐν τοῖς περὶ κράσεων γράμμασιν . ἆρ’ οὖν διὰ τοῦτο ξηραίνεται , δι’ ὃ λέγουσί τινες , ὡς ἡ σύμφυτος τοῖς ζώοις θερμασία καθάπερ τι πῦρ ὑπάρχουσα , τὴν αὔξησιν ἐκ τῆς ὕλης , ὅθεν ἀνάπτεται , λαμβάνει ; ταύτῃ γὰρ ἐνδέδεται καὶ ταύτης ἀχώριστός ἐστι , καὶ πάντα ἐκ ταύτης ἐστὶν αὐτῇ . τὰ μὲν οὖν νεογενῆ ζῶν , καθάπερ καὶ τὰ φυτὰ , σύμπαντά ἐστιν ὑγρὰ , καὶ διὰ τοῦθ’ ὥσπερ ἐγκαταπνιγομένη τῷ πλήθει τῆς ὑγρότητος ἑαυτὴν ἀναφέρει μόλις , ὁμιχλώδης τέ τις οὖσα καὶ βραδεῖα καὶ δυσκίνητος · ἐν δὲ τῷ χρόνῳ προϊόντι καὶ ταύτης περιγίνεται , καὶ τῆς ὕλης ἐγκρατὴς ἁπάσης καθίσταται . καὶ οὕτως οὐχ ὁμιχλώδης ἐστὶ καὶ θολερὰ καὶ καπνώδης , ἀλλὰ καθαρά τε καὶ αἰθερώδης γινομένη , τὰς ἑαυτῆς κινήσεις ἁπάσας ἀκωλύτως ἐπιδείκνυται , καὶ τὸ σύμπαν εἰπεῖν , ὥσπερ αἱ φλόγες , ὅταν ἐμπέσωσιν ὑγροῖς ξύλοις , ἐν ἀρχῇ μὲν ὑποτύφονταί τε καὶ οἷον καταπνίγονται μικραὶ παντάπασιν οὖσαι καὶ ἀσθενεῖς , ἐν δὲ τῷ χρόνῳ προήκοντι κατὰ βραχὺ μὲν ἐκλάμπουσί τε καὶ αὔξονται , κατὰ βραχὺ δὲ τῆς ὕλης ἐγκρατεῖς γίνονται , καὶ τέλος ἐπὶ μήκιστον αἴρονται μέγεθος , ὅταν ἁπάσης κρατήσωσιν , ὅπερ ἐστὶν αὐταῖς ἀκμή τε καὶ ῥώμη · κᾄπειτα ἐντεῦθεν ἤδη τῆς τροφῆς ἐπιλειπούσης ταύτης , μαραίνονταί τε καὶ σβέννυνται · κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ ἐν ἡμῖν , φασι , θερμότης ἐνδεδεμένη τῷ τοῦ ζώου σώματι καθάπερ ὕλῃ τινὶ , τὸ μὲν πρῶτον ὑγρά τίς ἐστι καὶ ἀσθενὴς , αὐξανομένη δὲ μέχρι τῆς τῶν ἀκμαζόντων ἡλικίας ἐκλάμπει τε καὶ αὐξάνεται καὶ ἐπὶ πλεῖστον αἴρεται μεγέθους καὶ μιμεῖται τοῦ πυρὸς τὴν φλόγα · τοὐντεῦθεν δὲ τροφῆς ἀπορίᾳ μαραίνεται κατὰ βραχὺ , καὶ τοῦτό ἐστι τὸ γῆρας , ὕστερον δὲ ἤδη καὶ ἀποσβέννυται παντελῶς , ὅπερ ἐστὶν ὁ θάνατος . οὗτος ὁ λόγος εὐδοκιμεῖ παρὰ πᾶσιν ὀλίγου δεῖν τοῖς νεωτέροις ἰατροῖς τε καὶ φιλοσόφοις , οὐκ ὢν ἀληθὴς , ἐμοὶ γοῦν κριτῇ , παραβάλλων γέ τοι τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς τῇ τῶν ζώων θερμασίᾳ , μηδὲ τοῦτ’ αἰσθανόμενος , ὡς ταῖς μὲν φλοξὶν ἡ γένεσις ἐκ τῆς κατὰ τὴν ὕλην ἐστὶ φθορᾶς , ὅθεν περιεξάπτονται , τὰ ζῶα δὲ οὐχ οὕτως ὑπὸ τοῦ διαπλάττοντος αὐτὰ τῆς ἐμφύτου θερμότητος ἔτυχεν , ἀλλ’ ὡς αὐξηθησόμενα καὶ διοικηθησόμενα παρ’ αὐτῆς , οὐδέ ἐστί τις χρόνος ἐν ᾧ διὰ πάσης αὐτῆς οὐκ ἐκτέταται τὸ σύμφυτον ἡμῖν θερμὸν δυνάμεις ἔχον , οὐχ αἷς διαπλάττει μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλὰς ἑτέρας . καὶ γὰρ ἕλκει τὴν τροφὴν ἐφ’ ἑαυτὸ , καὶ τὴν ὕλην διοικεῖ καὶ προστίθησι καὶ προσφύει καὶ ὁμοιοῖ , καὶ συλλήβδην εἰπεῖν ἅπαντα τἀναντία ταῖς φλοξὶν ἀπεργάζεται περὶ τὴν σύμφυτον ὕλην ἑαυτῇ . τίς γὰρ φλὸξ αὐξάνει ὕλην , ᾗπερ ἐνεδέθη ; τίς δ’ ἐκείνῃ τὴν τροφὴν ἐξομοιοῖ μᾶλλόν περ ἢ τὴν ὕλην ἑαυτῇ ; τίς δὲ τοσαύτας μηχανὰς ἕνεκα τοῦ διασώζεσθαι ὕλην ἐξευρίσκει , τὰ μὲν ἀμφιεννῦσα καὶ ἀποστέγουσα τῶν μορίων , ὡς μηδὲν αὐτοῖς ἔξωθεν πλεονάζειν , τὰ δὲ διατρυπῶσα καὶ ἀνευρύνουσα καὶ ὀχετοὺς ἐντιθεῖσα , τοὺς μὲν ὥσθ’ ἕλκειν δι’ αὐτῶν τὴν τροφὴν , τοὺς δ’ εἰς ἀνάψυξίν τε καὶ ἀναπνοὴν , ἐξοχετεύουσά τε τὰ περιττώματα , δι’ ἄλλων μὲν τὰ παχέα , δι’ ἄλλων δὲ τὰ λεπτά ; λάθοιμ’ ἂν ἐνταῦθα μεταφέρων ἅπασαν τὴν περὶ χρείας μορίων πραγματείαν , εἰ τὰ τῆς φύσεως ἔργα πάνθ’ ἑξῆς καταλέγοιμι . καὶ μὴν ταὐτὸν εἶναί φασιν ἔμφυτον θερμὸν καὶ φύσιν οἱ τῆς εἰρημένης δόξης ἡγεμόνες . οὔκουν ὀρθῶς ὁμοιοῦσι καὶ παραβάλλουσιν αὐτὸ ταῖς φλοξὶ καὶ φθείρειν οἴονται τὰ σώματα τοῦτο . Ἱπποκράτης εἶπε , καὶ ἀποκτείνει τοίνυν ἡμᾶς τὸ θερμὸν , ὅπερ ἔφυσε τὰ σώματα . πρῶτον μὲν δὴ φήσομεν , ὦ βέλτιστοι , ﻿ τῶν γνησίων οὐκ ἔστιν Ἱπποκράτους βιβλίων , ἐν ᾧ τοῦτο λέγεται . δεύτερον δὲ , εἰ καὶ δόγμα ἐστὶν Ἱπποκράτους , ἐχρῆν ἐξηγεῖσθαι αὐτὸ ὅπως εἴρηται , καί τινα φέρειν ἀπόδειξιν . εἰ δὲ ἐξ ὧν ἀποροῦσιν ἀποδείξεων , ἐκ τούτων πιστεύεσθαι δικαιοῦσιν , οὐκ ὀρθῶς γινώσκουσιν . ἀληθὲς μέν ἐστι τὸ διὰ τὴν ἔμφυτον θερμότητα γηράσκειν τε τὰ σώματα καὶ τελευτῶντα διαφθείρεσθαι · ψευδὴς δὲ ὁ τρόπος ὃν οὗτοί φασιν . οὐ γὰρ ὡς ἡ φλὸξ τὰ ξύλα , ταύτῃ καὶ τὸ σύμφυτον θερμὸν τῶν ζώων ἀναλίσκει τὰ σώματα · τουτὶ μὲν γὰρ ἴσως οἰκεῖόν ἐστι τοῖς ὑπὸ τῶν πυρετῶν διαφθειρομένοις παράδειγμα , καὶ τό γε παρ’ Ἱπποκράτους λεγόμενον ἐν τῇ προγεγραφυίᾳ ῥήσει τοιοῦτόν τι δηλοῦν ἔοικε · τὸ μέν τοι ξηραίνεσθαι τὰ σώματα κατά τινα φυσικὴν ἀκολουθίαν , καὶ γίνεσθαι τοῦτο διὰ τὴν ἔμφυτον θερμότητα , παντὸς μᾶλλον ἀληθές ἐστιν , ὡς κᾀν τῷ πρώτῳ τῶν ὑγιεινῶν ἐπιδέδεικται , ῥηθῆναι δὲ ἀναγκαῖόν ἐστι τῷ λόγῳ καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον .
Lemmas: ἴσως οὖν ἀγαθός ἐγώ ἐπισκοπέω ὁ αἰτία ὅστις ποτέ εἰμί , διά ὅς γηράσκω ὁ τε ζῷον καί ὁ φυτόν σύμπας . φαίνω γάρ δή ξηραίνω καί τοιοῦτος τις πάθος εἰμί ὁ γῆρας , εἰ καί τις ἕτερος ὑπολαμβάνω , ψυχρός τε καί ὑγρός ἀποφαίνω ὁ γέρων · ἐπιδείκνυμι δέ αὐτός ὁ αἰτία ὁ ἀπάτη ἐν ὁ περί κρᾶσις γράμμα . ἆρα οὖν διά οὗτος ξηραίνω , διά ὅς λέγω τις , ὡς ὁ σύμφυτος ὁ ζῷον θερμασία καθά τις πῦρ ὑπάρχω , ὁ αὔξησις ἐκ ὁ ὕλη , ὅθεν ἀνάπτω , λαμβάνω ; ταύτῃ γάρ ἐνδέω καί οὗτος ἀχώριστος εἰμί , καί πᾶς ἐκ οὗτος εἰμί αὐτός . ὁ μέν οὖν νεογενής ζάω , καθά καί ὁ φυτόν , σύμπας εἰμί ὑγρός , καί διά οὗτος ὥσπερ ἐγκαταπνίγω ὁ πλῆθος ὁ ὑγρότης ἑαυτοῦ ἀναφέρω μόλις , ὀμιχλώδης τε τις εἰμί καί βραδύς καί δυσκίνητος · ἐν δέ ὁ χρόνος προέρχομαι καί οὗτος περιγίγνομαι , καί ὁ ὕλη ἐγκρατής ἅπας καθίστημι . καί οὕτως οὐ ὀμιχλώδης εἰμί καί θολερός καί καπνώδης , ἀλλά καθαρός τε καί αἰθερώδης γίγνομαι , ὁ ἑαυτοῦ κίνησις ἅπας ἀκώλυτος ἐπιδείκνυμι , καί ὁ σύμπας λέγω , ὥσπερ ὁ φλόξ , ὅταν ἐμπίπτω ὑγρός ξύλον , ἐν ἀρχή μέν ὑποτύφομαι τε καί οἷος καταπνίγω μικρός παντάπασι εἰμί καί ἀσθενής , ἐν δέ ὁ χρόνος προήκω κατά βραχύς μέν ἐκλάμπω τε καί αὐξάνω , κατά βραχύς δέ ὁ ὕλη ἐγκρατής γίγνομαι , καί τέλος ἐπί μήκιστος ἀείρω μέγεθος , ὅταν ἅπας κρατέω , ὅς εἰμί αὐτός ἀκμή τε καί ῥώμη · ᾅπειτα ἐντεῦθεν ἤδη ὁ τροφή ἐπιλείπω οὗτος , μαραίνω τε καί σβέννυμι · κατά ὁ αὐτός τρόπος ὁ ἐν ἐγώ , φημί , θερμότης ἐνδέω ὁ ὁ ζῷον σῶμα καθά ὕλη τις , ὁ μέν πρῶτος ὑγρός τις εἰμί καί ἀσθενής , αὐξάνω δέ μέχρι ὁ ὁ ἀκμάζω ἡλικία ἐκλάμπω τε καί αὐξάνω καί ἐπί πολύς ἀείρω μέγεθος καί μιμέομαι ὁ πῦρ ὁ φλόξ · ἐντεῦθεν δέ τροφή ἀπορία μαραίνω κατά βραχύς , καί οὗτος εἰμί ὁ γῆρας , ὕστερον δέ ἤδη καί ἀποσβέννυμι παντελής , ὅς εἰμί ὁ θάνατος . οὗτος ὁ λόγος εὐδοκιμέω παρά πᾶς ὀλίγος δέω ὁ νεώτερος ἰατρός τε καί φιλόσοφος , οὐ εἰμί ἀληθής , ἐγώ γοῦν κριτής , παραβάλλω γε τοι ὁ φλόξ ὁ πῦρ ὁ ὁ ζῷον θερμασία , μηδέ οὗτος αἰσθάνομαι , ὡς ὁ μέν φλόξ ὁ γένεσις ἐκ ὁ κατά ὁ ὕλη εἰμί φθορά , ὅθεν περιεξάπτω , ὁ ζῷον δέ οὐ οὕτως ὑπό ὁ διαπλήσσω αὐτός ὁ ἔμφυτος θερμότης τυγχάνω , ἀλλά ὡς αὐξάνω καί διοικέω παρά αὐτός , οὐδέ εἰμί τις χρόνος ἐν ὅς διά πᾶς αὐτός οὐ ἐκτείνω ὁ σύμφυτος ἐγώ θερμός δύναμις ἔχω , οὐ ὅς διαπλήσσω μόνος , ἀλλά καί πολύς ἕτερος . καί γάρ ἕλκω ὁ τροφή ἐπί ἑαυτοῦ , καί ὁ ὕλη διοικέω καί προστίθημι καί προσφύω καί ὁμοιόω , καί συλλήβδην λέγω ἅπας ἐναντίος ὁ φλόξ ἀπεργάζομαι περί ὁ σύμφυτος ὕλη ἑαυτοῦ . τίς γάρ φλόξ αὐξάνω ὕλη , ὅς ἐνδέω ; τίς δέ ἐκεῖνος ὁ τροφή ἐξομοιόω μάλα περ ἤ ὁ ὕλη ἑαυτοῦ ; τίς δέ τοσοῦτος μηχανή ἕνεκα ὁ διασῴζω ὕλη ἐξευρίσκω , ὁ μέν ἀμφιέννυμι καί ἀποστέγω ὁ μόριον , ὡς μηδείς αὐτός ἔξωθεν πλεονάζω , ὁ δέ διατρυπάω καί ἀνευρύνω καί ὀχετός ἐντίθημι , ὁ μέν ὥστε ἕλκω διά αὐτός ὁ τροφή , ὁ δέ εἰς ἀνάψυξις τε καί ἀναπνοή , ἐξοχετεύω τε ὁ περίσσωμα , διά ἄλλος μέν ὁ παχύς , διά ἄλλος δέ ὁ λεπτός ; λανθάνω ἄν ἐνταῦθα μεταφέρω ἅπας ὁ περί χρεία μόριον πραγματεία , εἰ ὁ ὁ φύσις ἔργον πᾶς ἑξῆς καταλέγω . καί μήν αὐτός εἰμί φημί ἔμφυτος θερμός καί φύσις ὁ ὁ λέγω δόξα ἡγεμών . οὔκουν ὀρθός ὁμοιόω καί παραβάλλω αὐτός ὁ φλόξ καί φθείρω οἴομαι ὁ σῶμα οὗτος . Ἱπποκράτης λέγω , καί ἀποκτείνω τοίνυν ἐγώ ὁ θερμός , ὅς φύω ὁ σῶμα . πρῶτος μέν δή φημί , ὦ ἀγαθός , ﻿ ὁ γνήσιος οὐ εἰμί Ἱπποκράτης βιβλίον , ἐν ὅς οὗτος λέγω . δεύτερος δέ , εἰ καί δόγμα εἰμί Ἱπποκράτης , χρή ἐξηγέομαι αὐτός ὅπως λέγω , καί τις φέρω ἀπόδειξις . εἰ δέ ἐκ ὅς ἀφοράω ἀπόδειξις , ἐκ οὗτος πιστεύω δικαιόω , οὐ ὀρθός γιγνώσκω . ἀληθής μέν εἰμί ὁ διά ὁ ἔμφυτος θερμότης γηράσκω τε ὁ σῶμα καί τελευτάω διαφθείρω · ψευδής δέ ὁ τρόπος ὅς οὗτος φημί . οὐ γάρ ὡς ὁ φλόξ ὁ ξύλον , ταύτῃ καί ὁ σύμφυτος θερμός ὁ ζῷον ἀναλίσκω ὁ σῶμα · οὗτος μέν γάρ ἴσως οἰκεῖος εἰμί ὁ ὑπό ὁ πυρετός διαφθείρω παράδειγμα , καί ὁ γε παρά Ἱπποκράτης λέγω ἐν ὁ προγράφω ῥῆσις τοιοῦτος τις δηλόω ἔοικα · ὁ μέν τοι ξηραίνω ὁ σῶμα κατά τις φυσικός ἀκολουθία , καί γίγνομαι οὗτος διά ὁ ἔμφυτος θερμότης , πᾶς μάλα ἀληθής εἰμί , ὡς εἰͅν ὁ πρῶτος ὁ ὑγιεινός ἐπιδείκνυμι , λέγω δέ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ λόγος καί νῦν οὐδείς ἥσσων .