galenus.de-locis-affectis-libri-vi 3.7
Παραφυλάττειν οὖν χρὴ τοὺς ὕπνους τῶν ἀπολωλεκότων τὴν μνήμην , ἢ τὴν σύνεσιν , ἀπώλεια γὰρ τῆς συνέσεως ἡ μώρωσίς ἐστι , πότερον ὑπνώδεις ἱκανῶς οἱ κάμνοντές εἰσιν , ἢ μετρίως ὑπνώδεις , ἢ τὴν ἀρχὴν οὐδ’ ὑπνώδεις , ἀλλ’ ὅσον ἐπὶ τούτῳ κατὰ φύσιν ἔχουσιν · οὕτω γὰρ ἂν ἐξεύροις τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσκρασίαν . ἐπιθεωρητέον δὲ καὶ πότερον ἐκκρίνεταί τι διά τε ῥινῶν καὶ στόματος ἐκ τῆς κεφαλῆς καταφερόμενον , ἢ ξηρὰ φαίνεται τὰ χωρία · δυνήσῃ γὰρ κᾀκ τούτου στοχάσασθαι τὴν διάθεσιν , ὥσπερ ἐπὶ κατάῤῥου καὶ κορύζης · καὶ γὰρ ἐπὶ τούτων ἥ τε ποιότης καὶ ἡ ποσότης τῶν ἐκκρινομένων , μετὰ τοῦ συνεπισκέψασθαι τὰς προηγησαμένας αἰτίας , ἐνδείκνυται τὴν διάθεσιν τῆς κεφαλῆς , ἤτοι θερμὴν οὖσαν , ὡς ἐπ’ ἐγκαύσεως , ἢ ψυχρὰν , ὡς ἐπὶ ψύξεως · ἄνευ γὰρ τοῦ διορίσασθαι ταῦτα πάντα , τὴν προσήκουσαν ἑκάστῃ διαθέσει θεραπείαν ἀδύνατον εὑρεῖν . ἐπὶ γοῦν τῆς ἀπολωλυίας ἢ μεγάλως βεβλαμμένης μνήμης ψυχρὰ μὲν δυσκρασία πάντως ἐστὶ , καὶ θερμαίνειν αὐτὴν προσῆκεν , οὐ μὴν ἐξ ἀνάγκης γε καὶ ξηραίνειν , ὥσπερ οὐδὲ ὑγραίνειν · ἀλλ’ εἰ μὲν μεθ’ ὑγρότητος εἴη , ξηραίνειν , εἰ δὲ μετὰ ξηρότητος , ὑγραίνειν , εἰ δ’ ἐν τῷ μέσῳ τούτων , ἐν ταύτῃ τῇ καταστάσει φυλάττειν . ἐγὼ γοῦν οἶδά τινα καὶ τὴν μνήμην μὲν ὀλίγου δεῖν ἀπολέσαντα , καὶ τὸν λογισμὸν δὲ βλαβέντα , διὰ φιλοπονίαν τε καὶ ἀγρυπνίαν ἐπὶ ﻿ μαθήμασιν · ἕτερον δ’ ἀμπελουργὸν , ἐπὶ τοῖς κατὰ τὴν ἀμπελουργίαν πόνοις , καὶ διαίτῃ λεπτῇ , ταὐτὰ τούτῳ παθόντα · καὶ προφανῶς ἑκάτερος αὐτῶν ὑπὸ μὲν τῶν ξηραινόντων τε καὶ θερμαινόντων ἐβλάπτετο πάντων , ὑπὸ δὲ τῶν ὑγραινόντων ἅμα τῷ θερμαίνειν ὠφελεῖτο . γίνονται μὲν οὖν καὶ μετὰ πυρετοῦ βλάβαι τῶν ἡγεμονικῶν ἐνεργειῶν , ὡς ἐπὶ φρενίτιδός τε καὶ ληθάργου · γίνονται δὲ καὶ χωρὶς πυρετοῦ , καθάπερ ἐπὶ μανίας τε καὶ μελαγχολίας · ὥσπέρ γε καὶ κατὰ συμπάθειάν τε καὶ πρωτοπάθειαν ἐγκεφάλου · τὰ μὲν ἠκριβωμένα τοῖς ἰδίοις συμπτώμασι καὶ διηνεκῆ καὶ μὴ προηγησαμένων ἑτέρων γενόμενα κατὰ πρωτοπάθειαν · τὰ δὲ μήτ’ ἠκριβωμένα τοῖς ἰδίοις συμπτώμασι μήτε παραμένοντα διαπαντὸς , ἐφ’ ἑτέροις τε συστάντα κατὰ συμπάθειαν , μεμνημένων ἡμῶν ὅτι καὶ τῆς συμπαθείας ἡ μὲν ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι λαμβάνουσα συναποκαθίσταται τοῖς ποιοῦσιν αἰτίοις , ἡ δὲ μόνιμον ἤδη τὴν τῶν συμπαθούντων διάθεσιν ἐσχηκυῖα , κᾂν τὰ ποιήσαντα παύσηται , παραμένει . τὸ μὲν οὖν ἐγκεφάλῳ πάντα γίνεσθαι τὰ τῶν ἡγεμονικῶν ἐνεργειῶν πάθη , πᾶσι τοῖς ἰατροῖς , ὅσοι γε μὴ διὰ φιλονεικίαν αἱρέσεως ἄλλα μὲν ἐν τῇ ψυχῇ φρονοῦσιν , ἄλλα δὲ λέγουσιν , ὡμολόγηται · τὸ δὲ τὴν δυσκρασίαν ὁποία τίς ἐστιν εὑρεῖν , οὐ σμικρὸν ἔργον , ἐν ᾧ χρὴ φιλόπονόν τε καὶ ζητητικὸν εἶναι τὸν ἰατρὸν , οὐκ ἐν τῷ σκοπεῖν ὅπως ἀντείπῃ τοῖς καλῶς εἰρημένοις ὑπὸ τῶν παλαιῶν περὶ ψυχῆς ἡγεμονικοῦ , πράγματος οὕτως ἐναργοῦς , ὡς καὶ τοῖς ἰδιώταις πεπιστεῦσθαι κατὰ τὸν ἐγκέφαλον εἶναι . φιλοσόφοις μὲν οὖν ἐν γωνίᾳ καθημένοις ἁμαρτάνειν ἐν τῷδε τάχ’ ἄν τις συγγνοίη · γεγηρακόσι δ’ ἐν τοῖς ἰατρικοῖς ἔργοις ἀσύγγνωστος ἡ φιλονεικία , τάχα δ’ ἀληθέστερόν ἐστιν εἰπεῖν , ἀναισχυντία · τῶν τε γὰρ ἀγρυπνούντων πάντων ἀῤῥώστων τὴν κεφαλὴν καταντλοῦσι τῶν τε παραπαιόντων καὶ φρενιτιζόντων καὶ ληθαργικῶν · Ἀρχιγένης δὲ καὶ τῶν τὴν μνήμην βλαβέντων τῇ κεφαλῇ προσφέρει τὰ βοηθήματα , κᾂν μωρωθέντα δέ τινα θεραπεύειν ἐπιχειρήσῃ , καὶ τούτου τῇ κεφαλῇ προσοίσει πάντα . τίς δὲ τριβακὸς ἰατρὸς ἀποπλήκτους , ἢ ἐπιλήπτους , ἢ ὀπισθοτονικοὺς , ἢ ἐμπροσθοτονικοὺς , ἢ τετανικοὺς ἑτέρως ἰᾶται ; τίς δὲ παραλυθέντας τὸ τοῦ σώματος ἥμισυ μέρος ; ἆρ’ οὐχὶ τῶν μὲν σπασμωδῶν παθῶν ἅπαντες ἤδη κᾀξ αὐτῆς τῆς πείρας τὸ κῦρος τῆς θεραπείας κατὰ τοὺς πρώτους ποιοῦνται σπονδύλους , ὥσπέρ γε καὶ τῶν παραλελυμένων τὸ ἥμισυ μέρος ὅλου τοῦ σώματος , συνεκθερμαίνουσιν δὲ καὶ τὸν ἐγκέφαλον ; ὥσπερ καὶ τοὺς ἀποπλήκτους ἰῶνται , καθάπέρ γε καὶ τοὺς ἐπιλήπτους · ὅταν μὲν ἐπὶ στομάχῳ γίνηται τὸ πάθος ἤ τινι τῶν ἄλλων μορίων , ἐκεῖνο μὲν μάλιστα καὶ πρῶτον ἐκθεραπεύρυσιν , παρασκευάζουσιν δὲ καὶ τὸν . ἐγκέφαλον εἰς δυσπάθειαν . καὶ χρὴ ταῦτα μᾶλλον ζητεῖν , οὐ περὶ τοῦ σαφέστατα φαινομένου πᾶσι τοῖς ἀδιαστρόφοις τὴν γνώμην ἡγεμονικοῦ , καθάπερ οὐδὲ περὶ τῆς τῶν νεύρων ἀρχῆς , ἣν οὐ χρὴ πορευθέντας εἰς θεοὺς διὰ μαντείας ἐξευρεῖν , ἀλλὰ παρά τινι τῶν ἀνατομικῶν ἀνδρῶν παιδευθέντας .
Lemmas: παραφυλάσσω οὖν χρή ὁ ὕπνος ὁ ἀπόλλυμι ὁ μνήμη , ἤ ὁ σύνεσις , ἀπώλεια γάρ ὁ σύνεσις ὁ μώρωσις εἰμί , πότερος ὑπνώδης ἱκανός ὁ κάμνω εἰμί , ἤ μέτριος ὑπνώδης , ἤ ὁ ἀρχή οὐδέ ὑπνώδης , ἀλλά ὅσος ἐπί οὗτος κατά φύσις ἔχω · οὕτως γάρ ἄν ἐξευρίσκω ὁ ἐπικρατέω δυσκρασία . ἐπιθεωρητέον δέ καί πότερος ἐκκρίνω τις διά τε ῥίς καί στόμα ἐκ ὁ κεφαλή καταφέρω , ἤ ξηρός φαίνω ὁ χωρίον · δύναμαι γάρ ἐͅκ οὗτος στοχάζομαι ὁ διάθεσις , ὥσπερ ἐπί κατάρροος καί κόρυζα · καί γάρ ἐπί οὗτος ὁ τε ποιότης καί ὁ ποσότης ὁ ἐκκρίνω , μετά ὁ συνεπισκέπτομαι ὁ προηγέομαι αἰτία , ἐνδείκνυμι ὁ διάθεσις ὁ κεφαλή , ἤτοι θερμός εἰμί , ὡς ἐπί ἔγκαυσις , ἤ ψυχρός , ὡς ἐπί ψῦξις · ἄνευ γάρ ὁ διορίζω οὗτος πᾶς , ὁ προσήκω ἕκαστος διάθεσις θεραπεία ἀδύνατος εὑρίσκω . ἐπί γοῦν ὁ ἀπόλλυμι ἤ μέγας βλάπτω μνήμη ψυχρός μέν δυσκρασία πάντως εἰμί , καί θερμαίνω αὐτός προσήκω , οὐ μήν ἐκ ἀνάγκη γε καί ξηραίνω , ὥσπερ οὐδέ ὑγραίνω · ἀλλά εἰ μέν μετά ὑγρότης εἰμί , ξηραίνω , εἰ δέ μετά ξηρότης , ὑγραίνω , εἰ δέ ἐν ὁ μέσος οὗτος , ἐν οὗτος ὁ κατάστασις φυλάσσω . ἐγώ γοῦν οἶδα τις καί ὁ μνήμη μέν ὀλίγος δέω ἀπόλλυμι , καί ὁ λογισμός δέ βλάπτω , διά φιλοπονία τε καί ἀγρυπνία ἐπί ﻿ μάθημα · ἕτερος δέ ἀμπελουργός , ἐπί ὁ κατά ὁ ἀμπελουργία πόνος , καί δίαιτα λεπτός , αὐτός οὗτος πάσχω · καί προφανής ἑκάτερος αὐτός ὑπό μέν ὁ ξηραίνω τε καί θερμαίνω βλάπτω πᾶς , ὑπό δέ ὁ ὑγραίνω ἅμα ὁ θερμαίνω ὠφελέω . γίγνομαι μέν οὖν καί μετά πυρετός βλάβη ὁ ἡγεμονικός ἐνέργεια , ὡς ἐπί φρένιτις τε καί λήθαργος · γίγνομαι δέ καί χωρίς πυρετός , καθά ἐπί μανία τε καί μελαγχολία · ὥσπερ γε καί κατά συμπάθεια τε καί πρωτοπάθεια ἐγκέφαλος · ὁ μέν ἀκριβόω ὁ ἴδιος σύμπτωμα καί διηνεκής καί μή προηγέομαι ἕτερος γίγνομαι κατά πρωτοπάθεια · ὁ δέ μήτε ἀκριβόω ὁ ἴδιος σύμπτωμα μήτε παραμένω διαπαντός , ἐπί ἕτερος τε συνίστημι κατά συμπάθεια , μιμνῄσκω ἐγώ ὅτι καί ὁ συμπάθεια ὁ μέν ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί λαμβάνω συναποκαθίστημι ὁ ποιέω αἴτιος , ὁ δέ μόνιμος ἤδη ὁ ὁ συμπαθέω διάθεσις ἔχω , ἔͅν ὁ ποιέω παύω , παραμένω . ὁ μέν οὖν ἐγκέφαλος πᾶς γίγνομαι ὁ ὁ ἡγεμονικός ἐνέργεια πάθος , πᾶς ὁ ἰατρός , ὅσος γε μή διά φιλονικία αἵρεσις ἄλλος μέν ἐν ὁ ψυχή φρονέω , ἄλλος δέ λέγω , ὁμολογέω · ὁ δέ ὁ δυσκρασία ὁποῖος τις εἰμί εὑρίσκω , οὐ μικρός ἔργον , ἐν ὅς χρή φιλόπονος τε καί ζητητικός εἰμί ὁ ἰατρός , οὐ ἐν ὁ σκοπέω ὅπως ἀντιλέγω ὁ καλός λέγω ὑπό ὁ παλαιός περί ψυχή ἡγεμονικός , πρᾶγμα οὕτως ἐναργής , ὡς καί ὁ ἰδιώτης πιστεύω κατά ὁ ἐγκέφαλος εἰμί . φιλόσοφος μέν οὖν ἐν γωνία κάθημαι ἁμαρτάνω ἐν ὅδε τάχα ἄν τις συγγιγνώσκω · γηράσκω δέ ἐν ὁ ἰατρικός ἔργον ἀσύγγνωστος ὁ φιλονικία , τάχα δέ ἀληθής εἰμί λέγω , ἀναισχυντία · ὁ τε γάρ ἀγρυπνέω πᾶς ἄρρωστος ὁ κεφαλή καταντλέω ὁ τε παραπαίω καί φρενιτίζω καί ληθαργικός · Ἀρχιγένης δέ καί ὁ ὁ μνήμη βλάπτω ὁ κεφαλή προσφέρω ὁ βοήθημα , ἔͅν μωρόομαι δέ τις θεραπεύω ἐπιχειρέω , καί οὗτος ὁ κεφαλή προσφέρω πᾶς . τίς δέ τριβακός ἰατρός ἀπόπληκτος , ἤ ἐπίληπτος , ἤ ὀπισθοτονικός , ἤ ἐμπροσθοτονικός , ἤ τετανικός ἕτερος ἰάομαι ; τίς δέ παραλύω ὁ ὁ σῶμα ἥμισυς μέρος ; ἆρα οὐ ὁ μέν σπασμώδης πάθος ἅπας ἤδη ἐͅκ αὐτός ὁ πεῖρα ὁ κῦρος ὁ θεραπεία κατά ὁ πρῶτος ποιέω σφόνδυλος , ὥσπερ γε καί ὁ παραλύω ὁ ἥμισυς μέρος ὅλος ὁ σῶμα , συνεκθερμαίνω δέ καί ὁ ἐγκέφαλος ; ὥσπερ καί ὁ ἀπόπληκτος ἰάομαι , καθά γε καί ὁ ἐπίληπτος · ὅταν μέν ἐπί στόμαχος γίγνομαι ὁ πάθος ἤ τις ὁ ἄλλος μόριον , ἐκεῖνος μέν μάλα καί πρῶτος ἐκθεραπεύρυσις , παρασκευάζω δέ καί ὁ . ἐγκέφαλος εἰς δυσπάθεια . καί χρή οὗτος μάλα ζητέω , οὐ περί ὁ σαφής φαίνω πᾶς ὁ ἀδιάστροφος ὁ γνώμη ἡγεμονικός , καθά οὐδέ περί ὁ ὁ νεῦρον ἀρχή , ὅς οὐ χρή πορεύω εἰς θεός διά μαντεία ἐξευρίσκω , ἀλλά παρά τις ὁ ἀνατομικός ἀνήρ παιδεύω .