galenus.de-locis-affectis-libri-vi 5.2
Ἴδιον δὲ πάθος ἐν καρδίᾳ γίνεται κατὰ μὲν ἁπλῆν δυσκρασίαν πολλάκις , εἴτ’ ἀνώμαλος εἴθ’ ὁμαλὴς εἴη , κατὰ τε φλεγμονὴν ἢ ἐρυσίπελας ἀρχόμενον γίγνεσθαι · διαφθείρεται γὰρ παραυτίκα πρὶν αὐξηθῆναι τὰ πάθη τάδε τὸ ζῶον . ἕπονται δὲ πάλιν ταῖς τοιαύταις διαθέσεσιν αἱ καρδιακαὶ συγκοπαὶ , καθάπερ αἱ στομαχικαὶ ταῖς κατὰ τὸ τῆς κοιλίας στόμα , καλοῦσι δ’ ἔνιοι καὶ τοῦτο στόμαχον · ἀλλὰ καὶ αὗται γίγνονται δηλονότι συμπασχούσης τῆς καρδίας . αἱ διαθέσεις δ’ ἀμφοτέρων τῶν μορίων , τοῦ τε στόματος τῆς κοιλίας καὶ τῆς καρδίας , ἤτοι διὰ δυσκρασίαν μόνην ἰσχυρὰν , ἢ δι’ ὑγρότητα φαρμακώδη , καί ποτε καὶ δι’ ἐρυσίπελας εἰώθασι γίγνεσθαι , καὶ διὰ φλεγμονὴν , ἤ τινα παρὰ φύσιν ὄγκον ἕτερον τοιοῦτον . αἱ μὲν οὖν μικραὶ τῆς καρδίας δυσκρασίαι τοὺς σφυγμοὺς ἀλλοιοῦσιν κατὰ τὴν αὐτῶν ἑκάστη φύσιν · εἴρηνται δ’ αὐτῶν αἱ διαγνώσεις ἐν τῇ περὶ σφυγμῶν πραγματείᾳ · ταῖς μεγάλαις δὲ , κατὰ μὲν τὰς ἰδίας τῶν ὁμοιομερῶν δυσκρασίας οὐκ ὀξὺς ὁ θάνατος ἕπεται , κατὰ δὲ τὰς ὀργανικὰς ἐξαιφνίδιος , ἀλλ’ ἐπὶ προηγουμένοις σημείοις , ὧν ἓν μέν ἐστι καὶ τὸ πρὸς Ἱπποκράτους εἰρημένον , οἷον οἱ ἐκλυόμενοι πολλάκις καὶ ἰσχυρῶς ἄνευ φανερῆς προφάσεως , ἐξαπίνης τελευτῶσιν · ἕτερον δὲ παλμὸς τῆς καρδίας , ἤτοι μόνος γιγνόμενος , ἢ μετά τινος ἐμφάσεως ἐν ὑγρῷ κινουμένης αὐτῆς · καὶ θαυμαστὸν οὐδὲν ἀθροίζεσθαί ποτε πλῆθος ὑγροῦ τοσοῦτον ἐν τῷ περιέχοντι χιτῶνι τὴν καρδίαν , ὡς ἐμποδίζειν αὐτῇ διαστελλομένῃ · καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀνατεμνομένων ζώων ἐθεασάμεθα πολλάκις ὑγρὸν οὔρῳ παραπλήσιον ἐν τῷ περικαρδίῳ δαψιλές . εἷς δέ ποτέ τις πίθηκος ἰσχνότερος ἑαυτοῦ γιγνόμενος οὐκ ἔφθασεν ἀνατμηθῆναι δι’ ἀσχολίας ἡμῶν ἀναγκαίας · ἀποθανόντος δ’ αὐτοῦ τὰ μὲν ἄλλα πάντα μόρια τοῦ σώματος ἦν ἀπαθῆ , ἐπέκειτο δὲ τῷ περικαρδίῳ χιτῶνι παρὰ φύσιν ὄγκος , ὑγρὸν ἐν ἑαυτῷ περιέχων ὅμοιον τῷ κατὰ τὰς ὑδατίδας · ἐπ’ ἀλεκτρυόνος δέ ποτε χωρὶς ὑγροῦ τοιοῦτος σκιῤῥώδης ὄγκος ἐπέκειτο τῷ περικαρδίῳ , παραπλήσιος ὑμέσι παχέσι πολλοῖς κατ’ ἀλλήλων ἐπιβεβλημένοις . εἰκὸς οὖν ἐστι καὶ τοῖς ἀνθρώποις γίγνεσθαί τινα τοιαῦτα . φλεγμηνάσης δὲ φανερῶς καρδίας ἐπὶ μονομάχων , ἐθεασάμεθα θάνατον ὁμοιότατον ἀκολουθήσαντα τοῖς συγκοπτομένοις καρδιακῶς . ἐὰν μὲν οὖν ἄχρι κοιλίας τινὸς τῶν ἐν αὐτῇ τὸ τρῶσαν ἀφίκηται , παραχρῆμα τελευτῶσιν αἱμοῤῥαγικῶς , καὶ μᾶλλον , ὅταν ἡ ἀριστερὰ κοιλία τύχῃ τρωθεῖσα · μὴ διασχόντος δὲ τοῦ τρώσαντος εἰς κοιλίαν , ἀλλ’ ἐν τῷ σώματι τῆς καρδίας στηριχθέντος , οὐ μόνον αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἡμέραν , ἐν ᾗ τρωθέντες ἔτυχον , ἔνιοι διέζησαν , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα , φλεγμονῆς δηλονότι λόγῳ τοῦ θανάτου γενομένου · φρονοῦσί γε μὴν ἅπαντες οὗτοι , μέχρι περ ἂν ζῶσιν , μαρτυροῦντος καὶ τούτου τοῦ φαινομένου τῷ παλαιῷ δόγματι περὶ τοῦ τὸ λογιζόμενον τῆς ψυχῆς οὐκ εἶναι κατὰ τὴν καρδίαν . ὁ δὲ παλμὸς τοῦ σπλάγχνου τούτου πολλοῖς ὑγιαίνουσιν ἀμέμπτως νεανίσκοις τι καὶ παρακμάζουσιν ὤφθη γενόμενος ἐξαίφνης , ἄνευ φανεροῦ συμπτώματος ἑτέρου , καὶ πάντες οὗτοι φλεβοτομηθέντες ὤνηντο , καὶ τελέως αὐτῶν ἔνιοι τοῦ συμπτώματος ἀπηλλάγησαν , ἐπὶ τῇ φλεβοτομίᾳ λεπτυνούσῃ διαίτῃ μετὰ φαρμάκων ὁμοίων θεραπευθέντες · ἔνιοι δὲ αὐτῶν αὖθίς ποτε τοῦ συμπτώματος ἐπιφανέντος ὁμοίως ἐθεραπεύθησαν . οἶδα δέ τινα καὶ κατ’ ἐνιαυτὸν ἦρος ὥρᾳ πάσχοντα τὸ τοῦ παλμοῦ σύμπτωμα · καὶ ἐπειδὴ τρισὶν ἔτεσιν ἐπειράθη τῆς φλεβοτομίας ὠφελούσης , ἔφθασεν ἐπὶ τοῦ τετάρτου φλεβοτομηθεὶς ἁλῶναι τῷ συμπτώματι , καὶ οὕτως ἔπραττε κατὰ τὸ ἑξῆς ἐτῶν πλειόνων , μετὰ τοῦ καὶ τἄλλα ποιεῖν ἐπὶ τῇ φλεβοτομίᾳ προσηκόντως · ἀλλ’ ὅμως καὶ οὗτος ἀπέθανε πρὶν γηρᾶσαι , καθάπερ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες , ἔνιοι μὲν ἐν πυρετοῖς ὀξέσιν ἀθρόως συγκοπέντες , ἔνιοι δὲ καὶ κατὰ τὸν τῆς ὑγείας χρόνον , εἷς δέ πού τις ἢ δύο καθ’ ἕτερον τρόπον ἀπέθανον χωρὶς συγκοπῆς . οἱ πλείους δὲ τῶν οὕτω παθόντων . ἡλικίαν εἶχον ἐτῶν ἐλαττόνων μὲν ἢ πεντήκοντα , πλεόνων δὲ ἢ τεσσαράκοντα . τὸ μέντοι περικάρδιον σκέπασμα τῶν ἀκύρων ἐστὶ μορίων , ὅπως ἂν πάθῃ , πλὴν εἰ φλεγμήναντος αὐτοῦ διαδοθείη κατὰ συμπάθειαν ἡ διάθεσις ἐπὶ τὴν καρδίαν · ἀλλ’ ὅταν γε πάσχῃ μόνον , ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἅπασι μορίοις , ὅσα φρουρᾶς ἕνεκα καὶ σκέπης ἑτέρων κυριωτέρων ἐγένετο , κίνδυνον οὐδένα φέρει . δύσπνοιαν δ’ οὐδεμίαν ἐργάζετ’ ἄλλην καρδία παρὰ τὰς εἰρημένας ἐν τῷ πρὸ τούτου γράμματι κατὰ τὸν περὶ τῆς δυσπνοίας λόγον · ἐπὶ μὲν τὸ μέγα καὶ πυκνὸν ὑπερθερμανθεῖσα , μετὰ τοῦ καὶ θᾶττον γίνεσθαι τὴν ἀναπνοὴν ἐκφυσᾶσθαί τε θερμὸν πνεῦμα · τὴν δὲ ἐναντίαν αὐτῇ διὰ ψύξιν , ἐφ’ ᾗ μικρὸν καὶ ἀραιὸν γίνεται τὸ πνεῦμα .
Lemmas: ἴδιος δέ πάθος ἐν καρδία γίγνομαι κατά μέν ἁπλόος δυσκρασία πολλάκις , εἴτε ἀνώμαλος εἴτε ὁμαλής εἰμί , κατά τε φλεγμονή ἤ ἐρυσίπελας ἄρχω γίγνομαι · διαφθείρω γάρ παραυτίκα πρίν αὐξάνω ὁ πάθος ὅδε ὁ ζῷον . ἕπομαι δέ πάλιν ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ καρδιακός συγκοπή , καθά ὁ στομαχικός ὁ κατά ὁ ὁ κοιλία στόμα , καλέω δέ ἔνιοι καί οὗτος στόμαχος · ἀλλά καί οὗτος γίγνομαι δηλονότι συμπάσχω ὁ καρδία . ὁ διάθεσις δέ ἀμφότερος ὁ μόριον , ὁ τε στόμα ὁ κοιλία καί ὁ καρδία , ἤτοι διά δυσκρασία μόνος ἰσχυρός , ἤ διά ὑγρότης φαρμακώδης , καί ποτέ καί διά ἐρυσίπελας εἴωθα γίγνομαι , καί διά φλεγμονή , ἤ τις παρά φύσις ὄγκος ἕτερος τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν μικρός ὁ καρδία δυσκρασία ὁ σφυγμός ἀλλοιόω κατά ὁ αὐτός ἕκαστος φύσις · λέγω δέ αὐτός ὁ διάγνωσις ἐν ὁ περί σφυγμός πραγματεία · ὁ μέγας δέ , κατά μέν ὁ ἴδιος ὁ ὁμοιομερής δυσκρασία οὐ ὀξύς ὁ θάνατος ἕπομαι , κατά δέ ὁ ὀργανικός ἐξαιφνίδιος , ἀλλά ἐπί προηγέομαι σημεῖον , ὅς εἷς μέν εἰμί καί ὁ πρός Ἱπποκράτης λέγω , οἷος ὁ ἐκλύω πολλάκις καί ἰσχυρός ἄνευ φανερός πρόφασις , ἐξαπίνης τελευτάω · ἕτερος δέ παλμός ὁ καρδία , ἤτοι μόνος γίγνομαι , ἤ μετά τις ἔμφασις ἐν ὑγρός κινέω αὐτός · καί θαυμαστός οὐδείς ἀθροίζω ποτέ πλῆθος ὑγρός τοσοῦτος ἐν ὁ περιέχω χιτών ὁ καρδία , ὡς ἐμποδίζω αὐτός διαστέλλω · καί γάρ ἐπί ὁ ἀνατέμνω ζῷον θεάομαι πολλάκις ὑγρός οὖρος παραπλήσιος ἐν ὁ περικάρδιος δαψιλής . εἷς δέ ποτέ τις πίθηκος ἰσχνός ἑαυτοῦ γίγνομαι οὐ φθάνω ἀνατέμνω διά ἀσχολία ἐγώ ἀναγκαῖος · ἀποθνῄσκω δέ αὐτός ὁ μέν ἄλλος πᾶς μόριον ὁ σῶμα εἰμί ἀπαθής , ἐπίκειμαι δέ ὁ περικάρδιος χιτών παρά φύσις ὄγκος , ὑγρός ἐν ἑαυτοῦ περιέχω ὅμοιος ὁ κατά ὁ ὑδατίς · ἐπί ἀλεκτρυών δέ ποτέ χωρίς ὑγρός τοιοῦτος κιρρώδης ὄγκος ἐπίκειμαι ὁ περικάρδιος , παραπλήσιος ὑμήν παχύς πολύς κατά ἀλλήλων ἐπιβάλλω . ἔοικα οὖν εἰμί καί ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι τις τοιοῦτος . φλεγμαίνω δέ φανερός καρδία ἐπί μονόμαχος , θεάομαι θάνατος ὅμοιος ἀκολουθέω ὁ συγκόπτω καρδιακός . ἐάν μέν οὖν ἄχρι κοιλία τις ὁ ἐν αὐτός ὁ τιτρώσκω ἀφικνέομαι , παραχρῆμα τελευτάω αἱμορραγικός , καί μάλα , ὅταν ὁ ἀριστερός κοιλία τυγχάνω τιτρώσκω · μή διέχω δέ ὁ τιτρώσκω εἰς κοιλία , ἀλλά ἐν ὁ σῶμα ὁ καρδία στηρίζω , οὐ μόνος αὐτός ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα , ἐν ὅς τιτρώσκω τυγχάνω , ἔνιοι διαζάω , ἀλλά καί ὁ ἐπέρχομαι νύξ , φλεγμονή δηλονότι λόγος ὁ θάνατος γίγνομαι · φρονέω γε μήν ἅπας οὗτος , μέχρι περ ἄν ζάω , μαρτυρέω καί οὗτος ὁ φαίνω ὁ παλαιός δόγμα περί ὁ ὁ λογίζομαι ὁ ψυχή οὐ εἰμί κατά ὁ καρδία . ὁ δέ παλμός ὁ σπλάγχνον οὗτος πολύς ὑγιαίνω ἄμεμπτος νεανίσκος τις καί παρακμάζω ὁράω γίγνομαι ἐξαίφνης , ἄνευ φανερός σύμπτωμα ἕτερος , καί πᾶς οὗτος φλεβοτομέω ὀνίνημι , καί τέλειος αὐτός ἔνιοι ὁ σύμπτωμα ἀπαλλάσσω , ἐπί ὁ φλεβοτομία λεπτύνω δίαιτα μετά φάρμακον ὅμοιος θεραπεύω · ἔνιοι δέ αὐτός αὖθις ποτέ ὁ σύμπτωμα ἐπιφαίνω ὅμοιος θεραπεύω . οἶδα δέ τις καί κατά ἐνιαυτός ἔαρ ὥρα πάσχω ὁ ὁ παλμός σύμπτωμα · καί ἐπειδή τρεῖς ἔτος ἐπιλέγω ὁ φλεβοτομία ὠφελέω , φθάνω ἐπί ὁ τέταρτος φλεβοτομέω ἁλίσκομαι ὁ σύμπτωμα , καί οὕτως πράσσω κατά ὁ ἑξῆς ἔτος πολύς , μετά ὁ καί ἄλλος ποιέω ἐπί ὁ φλεβοτομία προσηκόντως · ἀλλά ὅμως καί οὗτος ἀποθνῄσκω πρίν γηράω , καθά καί ὁ ἄλλος πᾶς , ἔνιοι μέν ἐν πυρετός ὀξύς ἀθρόος συγκόπτω , ἔνιοι δέ καί κατά ὁ ὁ ὑγεία χρόνος , εἷς δέ που τις ἤ δύο κατά ἕτερος τρόπος ἀποθνῄσκω χωρίς συγκοπή . ὁ πολύς δέ ὁ οὕτως πάσχω . ἡλικία ἔχω ἔτος ἐλαχύς μέν ἤ πεντήκοντα , πολύς δέ ἤ τεσσαράκοντα . ὁ μέντοι περικάρδιος σκέπασμα ὁ ἄκυρος εἰμί μόριον , ὅπως ἄν πάσχω , πλήν εἰ φλεγμαίνω αὐτός διαδίδωμι κατά συμπάθεια ὁ διάθεσις ἐπί ὁ καρδία · ἀλλά ὅταν γε πάσχω μόνος , ὅμοιος ὁ ἄλλος ἅπας μόριον , ὅσος φρουρά ἕνεκα καί σκέπη ἕτερος κύριος γίγνομαι , κίνδυνος οὐδείς φέρω . δύσπνοια δέ οὐδείς ἐργάζομαι ἄλλος καρδία παρά ὁ λέγω ἐν ὁ πρό οὗτος γράμμα κατά ὁ περί ὁ δύσπνοια λόγος · ἐπί μέν ὁ μέγας καί πυκνός ὑπερθερμαίνω , μετά ὁ καί ταχύς γίγνομαι ὁ ἀναπνοή ἐκφυσάω τε θερμός πνεῦμα · ὁ δέ ἐναντίος αὐτός διά ψῦξις , ἐπί ὅς μικρός καί ἀραιός γίγνομαι ὁ πνεῦμα .