galenus.de-locis-affectis-libri-vi 2.2
Οἷον εὐθέως , ἐπειδὴ πλεονάζει κατὰ τοῦτο τὸ γένος ὁ Ἀρχιγένης , ἐκ τῆς τῶν ἀλγημάτων διαφορᾶς ἡγούμενος δηλοῦσθαι τὰ πεπονθότα μόρια , σκεπτέον ὑπὲρ αὐτῶν ἀκριβῶς . τὸν γοῦν ναρκώδη πόνον ἐπὶ νεύροις γίνεσθαί φησιν , ἁμαρτάνων προφανῶς . ἡ γάρ τοι νάρκη διὰ ψυχρὰν γίνεται διάθεσιν , οὐκ ἐν νεύροις μόνον , ἀλλὰ καὶ φλεψὶ καὶ ἀρτηρίαις καὶ σαρξὶν , ὑμέσι τε καὶ χιτῶσι καὶ δέρματι . εἰ δ’ ὅτι πάντα ταῦτα διὰ νεύρων ἔχει τὴν αἴσθησιν , καὶ εἰς νεῦρα τὴν διάθεσιν ἀναφέρει , τί οὐχὶ καὶ τὰς ἄλλας ἁπάσας διαφορὰς τῶν ἀλγημάτων ἰδίας τῶν νεύρων εἶναί φησιν ; ὁ γάρ τοι πόνος αἴσθησίς ἐστιν ἀνιαρὰ , καθάπερ ἡ ἡδονὴ προσηνὴς αἴσθησις . οὔκουν ὁ ναρκώδης μόνος ἐν νεύροις ἔχει τὴν γένεσιν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἕκαστος , οὓς αὐτὸς ἔγραψεν ὁ Ἀρχιγένης . ἐὰν δ’ ἀκριβέστερον ἐπισκοπῇς , οὐδὲ διαφορά τις ἐν πόνοις ὁ ναρκώδης ἐστὶν , ὥσπερ οὐδ’ ἐν ἕλκεσι τὸ φλεγμαῖνον , ἀλλὰ μᾶλλον δυοῖν σύνοδος πραγμάτοιν , ὡς ἐπὶ τούτων ἕλκους τε καὶ φλεγμονῆς ἐστιν , οὕτως ἐπ’ ἐκείνων πόνου τε καὶ νάρκης . ἡ γάρ τοι νάρκη ψύξις τίς ἐστιν οὐκ ἀγεννὴς , καὶ διὰ τοῦτο δυσαισθησίαν τε καὶ δυσκινησίαν ἐπιφέρει τοῖς οὕτω διατεθεῖσι σώμασιν , ὥσπέρ γε καὶ τὴν τελείαν ἀναισθησίαν τε καὶ ἀκινησίαν ἡ τελεία κατάψυξις . ὅτι δὲ διαθέσεως ὄνομά ἐστιν ἡ νάρκη , καὶ οὐκ αἰσθήσεως ἢ πόνου , δεδήλωται καὶ πρὸς Ἱπποκράτους εἰπόντος ὧδε · νάρκη γὰρ μετρίη ὀδύνης λυτική . γίνεται γὰρ ἡ νάρκη καὶ διὰ ψύξιν , ὡς ὁρᾶται φανερῶς ἐπί τε τῶν ἐν χειμῶνι διὰ κρύους ὁδοιπορησάντων , ἐπί τε τῶν ψυχόντων φαρμάκων , οἷς ἄν τις ἐπὶ πλέον ἔξωθεν χρήσηται , ναρκῶδες ἀποτελεῖται τὸ μόριον , ὥσπέρ γε καὶ παντελῶς ἀναίσθητον ἐν ταῖς ἰσχυροτάταις καταψύξεσιν , οὐκ ἐκ φαρμάκου μόνον , ἀλλὰ κᾀκ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος γινομέναις . οἶδα γοῦν τινων ὅλους τοὺς πόδας οὕτως ψυγέντας , ὡς εἰς ἀναισθησίαν μὲν πρῶτον ἀφικέσθαι , νεκρωθέντας δὲ ἐν ταῖς ἑξῆς ἡμέραις ἀποσαπῆναι . καθάπερ οὖν καὶ ἡ παντελὴς ψύξις ἀναισθησίαν τε καὶ ἀκινησίαν ἐπιφέρει τελείαν , οὕτως καὶ ἡ μετριωτέρα δυσαισθησίαν τε καὶ δυσκινησίαν · ὀνομάζεται δ’ , ὡς ἔφην , ἡ τοιαύτη ψύξις νάρκη . καὶ τοίνυν τὸ ναρκῶδες ἄλγημα διάθεσις ἐργάζεται ψυχρά τε ἅμα καὶ ὀδυνηρὰ , δηλούσης τῆς λέξεως οὐκ ὀδύνης διαφορὰν , ὡς ἔφην , ἀλλ’ ὀδύνην ἅμα καὶ ἤτοι διάθεσιν ψυχρὰν ἢ τὴν ὑπ’ αὐτῆς γινομένην ἐν τῷ μορίῳ δυσαισθησίαν τε καὶ δυσκινησίαν . ἴσμεν δ’ ὅτι καὶ τοῖς θλιφθεῖσι μορίοις ἰσχυρῶς ἐγγίνεται νάρκη καὶ τοῖς ἁψαμένοις τοῦ ζώου τῆς νάρκης ἔτι ζώσης . καὶ ὅσοις γε κατά τι τῶν κώλων ἐγένετο νάρκη , τῶν τε ψαυόντων ( τὴν ) ἀμυδρὰν ἔχουσι τὴν αἴσθησιν , ἀδυνατοῦσί τε κινεῖσθαι , καὶ εἰ βιάζοιτό τις , ὀδυνῶνται · χωρὶς δὲ τοῦ πρὸς τὰς κινήσεις ἔρχεσθαι τοῦ μὲν πάθους τῆς νάρκης αἰσθάνονται σαφῶς , οὐ μὴν ὀδυνῶνταί γε . κακῶς οὖν ὁ Ἀρχιγένης νεύρων ἴδιον εἶναί φησι τὸ ναρκῶδες ἄλγημα , διαθέσεως γάρ ἐστιν , οὐ τόπου πεπονθότος , νάρκη γνώρισμα . καὶ τοίνυν μετ’ ὀλίγον πάλιν αὐτὸς ὁ Ἀρχιγένης ἰδίαν εἶναι μυῶν αὐτήν φησιν · ἔχει δ’ ἑκατέρα τῶν λέξεων οὕτως , ἡ μὲν προτέρα · τὰ δὲ νεῦρα διατείνεταί τε καὶ σκληρύνεται συστρεφόμενα · καὶ ταῦτα μὲν ναρκώδεις ἐπιφέρει τοὺς πόνους καὶ σκληρῶς διατείνοντας . ἡ δ’ ὀλίγον ὕστερον αὐτῆς εἰρημένη ῥῆσίς ἐστιν ἥδε · μύες δὲ σαρκός τε καὶ νεύρου μῖγμα τῶν ἰδιωμάτων , ἀμέλει δὲ καὶ ἀρτηρίας ἐν τοῖς πόνοις ἀναφέρουσι , σφριγῶντες , ὡς ἂν εἴποι τις , καὶ μετ’ εὐρυχωρίας διατεινόμενοι , καὶ ναρκῶδες σφύζοντες . τούτων τῶν ῥήσεων ἐν μὲν τῇ προτέρᾳ τὰ νεῦρα ναρκώδεις ἐπιφέρειν τοὺς πόνους φησὶν , ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τοὺς μῦς ναρκῶδες σφύζειν , οὐ τοῖς πάθεσιν ἀναφέρων τὸ ναρκῶδες , ἀλλὰ τοῖς μορίοις . ﻿ ἔστι δ’ , ὡς εἶπον , οὐ μορίου τινὸς ἴδιον ἡ νάρκη πάθος , ἀλλὰ διαθέσεως , ἅπασι μὲν ἐγγινομένης τοῖς σώμασιν , οὐκ ἐν ἅπασι δ’ αἰσθητῶς φαινομένης , ἀλλ’ ἐκείνοις μόνοις , ὅσα πέφυκεν αἰσθάνεσθαι τῶν ἐν αὐτοῖς παθῶν , καὶ κινεῖσθαι κατὰ προαίρεσιν . ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ φαινόμενον ἐναργῶς ἐπὶ τῶν μυῶν ὁ λόγος αὐτοῦ μάχεται μετὰ τοῦ ἀδιορίστως εἰρῆσθαι · τάχα δὲ καὶ ἀγνοεῖ , ὡς οὐδαμόθι τοῦ σώματος αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν ἐστι σὰρξ , ἀλλὰ τῶν μυῶν τὸ μὲν νευρῶδες ἔν τε ταῖς πλείσταις τῶν κεφαλῶν ἢ τελευτῶν ἐστιν , ἐνθάδε καὶ οἱ τένοντες , ὅσον δὲ ἐν τῷ μεταξὺ πᾶν , ἡ πρὸς ἁπάντων ἀνθρώπων ὀνομαζομένη σάρξ ἐστιν , οὐδενὸς εἰδότος ὅτι μὴ ἀκριβῶς ἀνατεμόντων , ὡς οὐκ ἔστι μόνη σὰρξ , ἀλλὰ μετά τινων ἰνῶν λεπτοτάτων , εἰς ἃς τὸ νευρῶδες ἐλύθη γένος . ὀνομάζω δὲ γένος νευρῶδες εἰς μίαν ἄγων προσηγορίαν τούς τε συνδέσμους καὶ τοὺς τόνους · τούτων γὰρ διαπειρομένων τῇ σαρκὶ , τὴν τῶν μυῶν οὐσίαν ἐδείξαμεν συνισταμένην · ἕνεκα δὲ τοῦ διαμένειν αὐτὴν ἐδεήθη ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν .
Lemmas: οἷος εὐθύς , ἐπειδή πλεονάζω κατά οὗτος ὁ γένος ὁ Ἀρχιγένης , ἐκ ὁ ὁ ἄλγημα διαφορά ἡγέομαι δηλόω ὁ πάσχω μόριον , σκοπέω ὑπέρ αὐτός ἀκριβής . ὁ γοῦν ναρκώδης πόνος ἐπί νεῦρον γίγνομαι φημί , ἁμαρτάνω προφανής . ὁ γάρ τοι νάρκη διά ψυχρός γίγνομαι διάθεσις , οὐ ἐν νεῦρον μόνος , ἀλλά καί φλέψ καί ἀρτηρία καί σάρξ , ὑμήν τε καί χιτών καί δέρμα . εἰ δέ ὅτι πᾶς οὗτος διά νεῦρον ἔχω ὁ αἴσθησις , καί εἰς νεῦρον ὁ διάθεσις ἀναφέρω , τίς οὐ καί ὁ ἄλλος ἅπας διαφορά ὁ ἄλγημα ἴδιος ὁ νεῦρον εἰμί φημί ; ὁ γάρ τοι πόνος αἴσθησις εἰμί ἀνιαρός , καθά ὁ ἡδονή προσηνής αἴσθησις . οὔκουν ὁ ναρκώδης μόνος ἐν νεῦρον ἔχω ὁ γένεσις , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας ἕκαστος , ὅς αὐτός γράφω ὁ Ἀρχιγένης . ἐάν δέ ἀκριβής ἐπισκοπέω , οὐδέ διαφορά τις ἐν πόνος ὁ ναρκώδης εἰμί , ὥσπερ οὐδέ ἐν ἕλκος ὁ φλεγμαίνω , ἀλλά μάλα δύο σύνοδος πρᾶγμα , ὡς ἐπί οὗτος ἕλκος τε καί φλεγμονή εἰμί , οὕτως ἐπί ἐκεῖνος πόνος τε καί νάρκη . ὁ γάρ τοι νάρκη ψῦξις τις εἰμί οὐ ἀγεννής , καί διά οὗτος δυσαισθησία τε καί δυσκινησία ἐπιφέρω ὁ οὕτως διατίθημι σῶμα , ὥσπερ γε καί ὁ τέλειος ἀναισθησία τε καί ἀκινησία ὁ τέλειος κατάψυξις . ὅτι δέ διάθεσις ὄνομα εἰμί ὁ νάρκη , καί οὐ αἴσθησις ἤ πόνος , δηλόω καί πρός Ἱπποκράτης λέγω ὧδε · νάρκη γάρ μέτριος ὀδύνη λυτικός . γίγνομαι γάρ ὁ νάρκη καί διά ψῦξις , ὡς ὁράω φανερός ἐπί τε ὁ ἐν χειμών διά κρύος ὁδοιπορέω , ἐπί τε ὁ ψύχω φάρμακον , ὅς ἄν τις ἐπί πολύς ἔξωθεν χράω , ναρκώδης ἀποτελέω ὁ μόριον , ὥσπερ γε καί παντελής ἀναίσθητος ἐν ὁ ἰσχυρός κατάψυξις , οὐ ἐκ φάρμακον μόνος , ἀλλά ἐͅκ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ γίγνομαι . οἶδα γοῦν τις ὅλος ὁ πούς οὕτως ψύχω , ὡς εἰς ἀναισθησία μέν πρῶτος ἀφικνέομαι , νεκρόω δέ ἐν ὁ ἑξῆς ἡμέρα ἀποσήπομαι . καθά οὖν καί ὁ παντελής ψῦξις ἀναισθησία τε καί ἀκινησία ἐπιφέρω τέλειος , οὕτως καί ὁ μέτριος δυσαισθησία τε καί δυσκινησία · ὀνομάζω δέ , ὡς φημί , ὁ τοιοῦτος ψῦξις νάρκη . καί τοίνυν ὁ ναρκώδης ἄλγημα διάθεσις ἐργάζομαι ψυχρός τε ἅμα καί ὀδυνηρός , δηλόω ὁ λέξις οὐ ὀδύνη διαφορά , ὡς φημί , ἀλλά ὀδύνη ἅμα καί ἤτοι διάθεσις ψυχρός ἤ ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι ἐν ὁ μόριον δυσαισθησία τε καί δυσκινησία . οἶδα δέ ὅτι καί ὁ θλίπτω μόριον ἰσχυρός ἐγγίγνομαι νάρκη καί ὁ ἅπτω ὁ ζῷον ὁ νάρκη ἔτι ζάω . καί ὅσος γε κατά τις ὁ κῶλον γίγνομαι νάρκη , ὁ τε ψαύω ( ὁ ) ἀμυδρός ἔχω ὁ αἴσθησις , ἀδυνατέω τε κινέω , καί εἰ βιάζω τις , ὀδυνάω · χωρίς δέ ὁ πρός ὁ κίνησις ἔρχομαι ὁ μέν πάθος ὁ νάρκη αἰσθάνομαι σαφής , οὐ μήν ὀδυνάω γε . κακός οὖν ὁ Ἀρχιγένης νεῦρον ἴδιος εἰμί φημί ὁ ναρκώδης ἄλγημα , διάθεσις γάρ εἰμί , οὐ τόπος πάσχω , νάρκη γνώρισμα . καί τοίνυν μετά ὀλίγος πάλιν αὐτός ὁ Ἀρχιγένης ἴδιος εἰμί μῦς αὐτός φημί · ἔχω δέ ἑκάτερος ὁ λέξις οὕτως , ὁ μέν πρότερος · ὁ δέ νεῦρον διατείνω τε καί σκληρύνω συστρέφω · καί οὗτος μέν ναρκώδης ἐπιφέρω ὁ πόνος καί σκληρός διατείνω . ὁ δέ ὀλίγος ὕστερον αὐτός λέγω ῥῆσις εἰμί ὅδε · μῦς δέ σάρξ τε καί νεῦρον μῖγμα ὁ ἰδίωμα , ἀμέλει δέ καί ἀρτηρία ἐν ὁ πόνος ἀναφέρω , σφριγάω , ὡς ἄν λέγω τις , καί μετά εὐρυχωρία διατείνω , καί ναρκώδης σφύζω . οὗτος ὁ ῥῆσις ἐν μέν ὁ πρότερος ὁ νεῦρον ναρκώδης ἐπιφέρω ὁ πόνος φημί , ἐν δέ ὁ δεύτερος ὁ μῦς ναρκώδης σφύζω , οὐ ὁ πάθος ἀναφέρω ὁ ναρκώδης , ἀλλά ὁ μόριον . ﻿ εἰμί δέ , ὡς λέγω , οὐ μόριον τις ἴδιος ὁ νάρκη πάθος , ἀλλά διάθεσις , ἅπας μέν ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα , οὐ ἐν ἅπας δέ αἰσθητός φαίνω , ἀλλά ἐκεῖνος μόνος , ὅσος φύω αἰσθάνομαι ὁ ἐν αὐτός πάθος , καί κινέω κατά προαίρεσις . ἀλλά καί πρός ὁ φαίνω ἐναργής ἐπί ὁ μῦς ὁ λόγος αὐτός μάχομαι μετά ὁ ἀδιόριστος λέγω · τάχα δέ καί ἀγνοέω , ὡς οὐδαμόθι ὁ σῶμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί σάρξ , ἀλλά ὁ μῦς ὁ μέν νευρώδης ἐν τε ὁ πολύς ὁ κεφαλή ἤ τελευτάω εἰμί , ἐνθάδε καί ὁ τένων , ὅσος δέ ἐν ὁ μεταξύ πᾶς , ὁ πρός ἅπας ἄνθρωπος ὀνομάζω σάρξ εἰμί , οὐδείς οἶδα ὅτι μή ἀκριβής ἀνατέμνω , ὡς οὐ εἰμί μόνος σάρξ , ἀλλά μετά τις ἴνη λεπτός , εἰς ὅς ὁ νευρώδης λύω γένος . ὀνομάζω δέ γένος νευρώδης εἰς εἷς ἄγω προσηγορία ὁ τε σύνδεσμος καί ὁ τόνος · οὗτος γάρ διαπείρω ὁ σάρξ , ὁ ὁ μῦς οὐσία δείκνυμι συνίστημι · ἕνεκα δέ ὁ διαμένω αὐτός δέω ἀρτηρία τε καί φλέψ .