galenus.de-locis-affectis-libri-vi 2.10
Ἐγὼ δ’ ἠξίουν Ἀρχιγένη μετὰ τοσούτους ἰατροὺς γεγονότα προσθεῖναί τι τῇ σαφηνείᾳ τῆς διδασκαλίας , οὐκ ἀφελεῖν τοσοῦτον , ὡς μηδ’ ἡμᾶς αὐτοὺς νοεῖν ἃ λέγει , γεγηρακότας ἐν τοῖς ἔργοις τῆς τέχνης . ὅπερ οὖν ἐκεῖνον ἐχρῆν πεποιηκέναι , τοῦτ’ ἐγὼ πειράσομαι πρᾶξαι , καὶ δεῖξαι μὲν πρῶτον ἐν τῷ καθόλου τὴν μέθοδον ᾗ προσήκει χρώμενον αὐτόν θ’ εὑρίσκειν τοὺς πεπονθότας τόπους , ἑτέροις δὲ τὴν ὁδὸν ὑφηγεῖσθαι . μέθοδος μὲν οὖν ἐστιν , ὡς κᾀν τῷ πρὸ τούτου λέλεκται βιβλίῳ , τοιάδε . πρῶτον ζητῆσαι χρὴ , πότερον ἴδια σημεῖα καθ’ ἕκαστον τόπον , ὅπως ἂν πάσχῃ , δυνατὸν εὑρεῖν ἐστιν , ἢ καθ’ ἕκαστον τῶν παθῶν ἀλλοιοῦται . δεύτερον ἐπὶ τῷδε , πότερον ἑκάστου τῶν παθῶν ἴδια σημεῖά ἐστιν , ἢ καθ’ ἕκαστον μόριον ὑπαλλάττεται , καὶ χρὴ τόπου τε ἅμα καὶ πάθους μνημονεύσαντας λέγειν ἐφεξῆς τὰ σημεῖα · καθάπερ , εἰ τύχοι , φλεγμονῆς τοῦ πνεύμονος , ὅτι δύσπνοια μετὰ στενοχωρήσεως , ὡς πνίγεσθαι δοκεῖν , ἀνακαθίζειν τε διὰ τοῦτ’ ἐπιχειρεῖν , ὅπερ ὀρθόπνοιαν ὀνομάζουσιν · ἀλλὰ καὶ ὅτι θερμῆς αἰσθάνονται τῆς ἐκπνοῆς , καὶ μᾶλλον ὅτ’ ἂν ἐρυσιπελατώδης ἡ φλεγμονὴ συστῇ , διόπερ ἐπὶ πλέον ἐκφυσῶντες παρηγοροῦνται , καὶ πλεῖστον ἀέρα ψυχρὸν εἰσπνεῖν ἐπιθυμοῦσιν , ἀναπτύουσί τε μετὰ βηχὸς κεχρωσμένον τὸ πτύελον ἄλλοτ’ ἄλλῳ χρώματι · καὶ γὰρ ἐρυθρὸν ἐνίοτε καὶ ξανθὸν καὶ πυῤῥὸν ἀφρῶδές τε καὶ μέλαν καὶ πελιδνὸν φαίνεται · καὶ μέντοι καὶ βάρους τινὸς ἐγκειμένου τῷ θώρακι πολλάκις αἰσθάνονται , καὶ διήκει εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ βάθους ἄλγημα κατά τε τὸ στέρνον καὶ τὴν ῥάχιν · ἔτι τε πρὸς τούτοις ὀξέως μὲν πυρέττουσι , σφυγμὸν δὲ ἔχουσιν ὁποῖον ἐν τοῖς περὶ σφυγμῶν εἴπομεν . οὕτω δὲ κᾀπὶ τοῦ τὰς πλευρὰς ὑπεζωκότος ὑμένος , ἐπειδὰν φλεγμαίνῃ , πυρετὸς μὲν ὀξὺς ἅμα τῷ ἰδιώματι τῶν λελεγμένων σφυγμῶν κατὰ τὴν περὶ τῶν σφυγμῶν πραγματείαν , ἄλγημα δὲ νυγματῶδες ἅμα δυσπνοίᾳ καὶ πτυέλῳ κεχρωσμένῳ παραπλησίως τοῖς περιπνευμονικοῖς ἐπιφαίνεται τὰ πολλά . τὸ μὲν οὖν δυσπνοεῖν ἀμφοτέροις τοῖς πάθεσιν , διὰ τὸ πεπονθὸς μόριον ἀναπνευστικὸν ὑπάρχειν , ἐξ ἀνάγκης ἕπεται · τὸ δὲ πυρέττειν διά τε τὸ πάθος γίνεται καὶ τὴν θέσιν · ἐγγὺς μὲν τῆς καρδίας ὅ τε ὑπεζωκὼς καὶ ὁ πνεύμων , θερμὸν δὲ πάθος ἡ φλεγμονή . οὕτω δὲ καὶ τὸ βήττειν μὲν ὡς ἀναπνευστικοῖς ὑπάρχει , τὸ δὲ ἀναπτύειν τι διὰ τὸ πάθος γίνεται · δέδεικται γὰρ ἐξ ἐπιῤῥοῆς αἵματος φλεγμονὴ πᾶσα γινομένη , διόπερ ἐὰν μὲν χολωδέστερον ᾖ τὸ αἷμα , ξανθὸν , ἢ ὠχρόν ἐστι τὸ πτυόμενον · ἐὰν δὲ φλεγματικώτερον , ἀφρῶδές τε καὶ λευκόν · ἐὰν δὲ μελαγχολικώτερον , ἤτοι μέλαν , ἢ πελιδνόν · ἐὰν δὲ μηδὲν τούτων , ἐρυθρόν . ἔτι δὲ τῇ μὲν πλευρίτιδι πλεονάκις τὸ χολωδέστερον , τῇ δὲ περιπνευμονίᾳ τὸ φλεγματικώτερον πτύσμα συνέπεται · δέδεικται γὰρ ἡμῖν καὶ περὶ τούτου . τὸ δὲ διὰ τῆς τραχείας ἀρτηρίας ἀναφέρεσθαι τὰ περιττώματα τῶν φλεγμαινόντων μορίων διά τε τὴν θέσιν αὐτῶν γίνεται καὶ διάπλασιν · ἐκροὴν γὰρ ἔχουσι ταύτην μόνην . γαστρὶ δὲ διττοὶ μὲν πόροι , μᾶλλον δ’ ἐπιπολάζει τε καὶ ἀνεμεῖται τὰ κατ’ αὐτὴν μοχθηρὰ , τὰ δ’ ἐκ τῶν ἐντέρων διαχωρεῖται · καθάπερ γε τὰ μὲν ἐκ νεφρῶν καὶ κύστεως οὐρεῖται , τὰ δ’ ἐξ ἐγκεφάλου διὰ ῥινῶν μὲν μάλιστα , ποτὲ δὲ καὶ διὰ οὐρανίσκου καὶ ὑπερῴας καὶ ὤτων ἐκκενοῦται . τὰ γνωρίσματα οὖν τῶν πεπονθότων τόπων ἀπὸ συμπτωμάτων εἰσὶν , ἀπό τε τῆς βεβλαμμένης ἐνεργείας καὶ τῆς τῶν ἐκκρινομένων ποιότητος , ἔτι δὲ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων , ἢ ἀλγημάτων , ἢ ἀχροίας τινὸς ἑπομένης , ἤτοι δι’ ὅλου τοῦ σώματος , ἢ καθ’ ἕν τι μόριον , ἢ δύο , μάλιστ’ ὀφθαλμούς τε καὶ γλῶτταν · ἔξωθεν δὲ τούτων ἐστὶ τὰ κατὰ τὴν ἰδίως ἂν ὀνομασθεῖσαν , εἴ τις βούλοιτο , συμπάθειαν , ὡς ἐν τῷ πρώτῳ λέλεκται γράμματι . νυνὶ δέ μοι καιρὸς εἶναι δοκεῖ γυμνάσαι τοὺς ἑταίρους , ὧν ἀξιωσάντων γράφεται ταῦτα . γυμνάσιον δ’ ἅπαν γίνεται διὰ τῶν κατὰ μέρος ὑπὸ τὴν αὐτὴν μέθοδον ἀγομένων . ἔστι δὲ χρησιμώτατον , ὡς πολλάκις ἐπιδέδεικταί μοι , τὸ τοιοῦτο τῆς διδασκαλίας εἶδος , ὡς αἵ γε μέθοδοι μόναι γνωσθεῖσαι χωρὶς τοῦ πολυειδῶς γυμνάσασθαι κατ’ αὐτὰς ἀδυνατοῦσι τελείους ἐργάσασθαι τοὺς μανθάνοντας . ἄνωθεν μὲν οὖν εἰπόντες τὴν μέθοδον , ἐπὶ τὸ γυμνάσιον ἴωμεν . ἐπισκέπτεσθαι χρὴ πρῶτον μὲν , εἴ τις ﻿ ἐνέργεια βέβλαπται , σὺν αὐτῇ γὰρ ἀνάγκη πεπονθέναι τὸ τῆς ἐνεργείας ἴδιον ὄργανον . εἶθ’ ἑξῆς εἴπερ εὕροις βεβλαμμένην τὴν ἐνέργειαν , ἐπὶ τὸν τρόπον τῆς βλάβης ἀφικόμενος ἐπισκέπτου , τίνος ἐστὶ πάθους ἴδιον . ἐπὶ τοῖσδε σκόπει τὸ πεπονθὸς μόριον , εἴ τιν’ ὄγκον ἢ ἄλγημα διασημαίνει , μὴ παρέργως , ἀλλὰ μετὰ τοῦ συνεπισκοπεῖσθαι τὸ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν εἶδος · ἔμαθες γὰρ οὐ μόνον ὄγκων ἰδέας πλέονας , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀλγημάτων . εἶτ’ ἐπισκόπει τὰ περιττώματα τοῦ πεπονθότος μορίου , διὰ τίνος ἐκκενοῦται πόρου , θεώρει τε μή τι τῆς οὐσίας τοῦ πεπονθότος ἐκκρίνεται μορίου · καὶ μετὰ ταῦτα , πότερον ἄπεπτά ἐστι παντελῶς , ἢ μετρίως πέττεται τὰ περιττώματα αὐτοῦ · κᾄπειτα τίνων μὲν ἐξ αὐτοῦ συναπολαύει τὸ πᾶν σῶμα , τίνων δ’ ἐξαιρέτως μόρια ἄττα , τὰ μέν τι κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν , τὰ δὲ κατὰ τὴν χρόαν ἢ σχῆμα . φέρε γάρ τινα καθ’ ὃν ἀναπνεῖ καιρὸν ἀλγεῖν ἐν τῷ κατὰ τὰς νόθας πλευρὰς τόπῳ · μὴ προπετῶς ὑπολάβῃς τοῦτον εἶναι πλευριτικὸν , ἀλλὰ πρῶτον μὲν , εἰ ἀναπτύει τι βήττων , ἄθρει · κεχρωσμένον γὰρ , ὡς εἴρηται , θεασάμενος , ἐρεῖς εἶναι πλευριτικόν · εἰ δὲ μηδ’ ὅλως ἀναπτύει βήττων , δύναται μὲν εἶναι καὶ οὗτος πλευριτικὸς , ἄπεπτον δὲ καὶ στεγνὴν ἱκανῶς ἔχων τὴν φλεγμονὴν , ὡς μηδὲν ἔξω χαλᾷν · ἐγχωρεῖ δὲ καὶ δι’ ἥπατος φλεγμονὴν ἀλγεῖν αὐτὸν ἐν τῷ λεγομένῳ χωρίῳ · τεινομένων γὰρ εἴσω τῶν ἀρτημάτων , οἷς ἤρτηται πρὸς τὰς πλευρὰς ἐπ’ ἐνίων τὸ ἧπαρ , εἰς τὸν ὑπεζωκότα συμβαίνει τὴν ὀδύνην ἐξήκειν . ἀλλά γε σφυγμὸς οὐδὲν ὅμοιον ἔχων ἐστὶν ἐπὶ φλεγμοναῖς ἥπατός τε καὶ τοῦ τὰς πλευρὰς ὑπεζωκότος ὑμένος , οὐ μὴν οὐδὲ τὰ διὰ τῆς γαστρὸς ἐκκρινόμενα παραπλήσια · πλὴν οὐκ ἀεὶ ταῦτα συνυπάρχει φλεγμοναῖς ἥπατος , ἀλλ’ ἐν τοῖς καλουμένοις ἰδίως ἡπατικοῖς πάθεσιν . οὐδὲν οὖν χεῖρον ἐφ’ ὧν μηδὲν ἐκκρίνεται γνώρισμα , διὰ τῆς ἁφῆς ἐπισκοπεῖσθαι τὸ δεξιὸν ὑποχόνδριον , κᾂν μηδεὶς ὄγκος εὑρίσκοιτο , μηδ’ οὕτως ἀφίστασθαι · δύναται γὰρ ἐν τοῖς σιμοῖς ἡ φλεγμονὴ μόνοις εἶναι , δύναται δὲ καὶ κατὰ τὰ κυρτὰ μὲν , ἀλλ’ οὐ πάντα , μόνα δ’ ὅσα κατακρύπτουσιν αἱ νόθαι πλευραί . μέγιστον οὖν ἀναπνεῖν ἐν τῷδε κελεύειν τὸν κάμνοντα , καὶ πυνθάνεσθαι μή τινος αἰσθάνεται βάρους , ἤτοι γ’ ἐκκρεμαμένου τῶν ὑπερκειμένων , ἢ ἐγκειμένου τοῖς περιέχουσιν · ἔστιν ὅτε γε μὴν οἷς ἐνταῦθά ἐστιν ὁ παρὰ φύσιν ὄγκος , οὗτοι δυσπνοοῦσι τῇ στενοχωρίᾳ τῶν φρενῶν , ἐρεθίζονταί γε καὶ πρὸς βραχείας βῆχας . βέβαιον οὖν ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐστὶ σημεῖον εἰς διάγνωσιν ὁ σφυγμὸς μὲν ἐν ἅπαντι τῷ χρόνῳ τοῦ νοσήματος , ἐπὶ προήκοντι δ’ αὐτῷ καὶ τἄλλα συμπτώματα . καὶ γὰρ ἡ τῆς γλώττης ἀλλοιοῦται χρόα καὶ ἡ παντὸς τοῦ σώματος ἐπὶ ταῖς τοῦ ἥπατος κακοπραγίαις · ὥσπερ αὖ πάλιν αἱ βῆχες αὐξάνονται , τῶν κατὰ θώρακα πασχόντων , ἐπιφαίνεταί τε πάντως ἐν τῷ χρόνῳ τὰ μετὰ τῆς βηχὸς ἀναπτυόμενα . καθάπερ οὖν ἡ δύσπνοια χωρὶς μὲν τοῦ πάσχειν τι τῶν ἀναπνευστικῶν μορίων ἢ ὀργάνων ὁπωσοῦν οὐ δύναται γενέσθαι , συμβαίνει δ’ ἐνίοτε νόσημα μηδὲν ἴδιον ἐν αὐτοῖς ὑπάρχειν , ἀλλ’ ἤτοι κατασπωμένου τοῦ διαφράγματος ἤ θλιβομένου δυσπνοεῖν τὸν ἄνθρωπον , οὕτως ἔχει κᾀπὶ τοῦ τὸ τῆς ψυχῆς ἡγεμονικὸν ἐν ἑαυτῷ περιέχοντος τόπου · κατὰ τοῦτον γὰρ ἐπιστήμης τε καὶ δόξης ἁπάσης τε διανοήσεως συνισταμένης , ὅταν φαίνηταί τι τούτων βεβλαμμένον , εὐθέως ὑπολαμβάνομεν ἔν τινι πάθει κᾀκεῖνο ὑπάρχειν , ὅπου γε κᾂν ἐν πλευρίτιδι , κᾂν ἐν περιπνευμονίᾳ παραφρονήσῃ τις , οὐδείς φησι διὰ τὴν πλευρὰν ἢ τὸν πνεύμονα γεγονέναι τὸ σύμπτωμα , πάντες δ’ ἡγοῦνται συμπεπονθέναι τὸ μόριον ἐκεῖνο , καθ’ ὃ τῆς ψυχῆς ἐστι τὸ ἡγεμονικὸν , καὶ ζητοῦσί γε τὸν τρόπον τῆς συμπαθείας ὁμολογοῦντα δεῖξαι τοῖς ἰδίοις δόγμασιν · ἐπ’ ἄλλων δὲ παθῶν οὐ συμπαθεῖν , ἀλλὰ πρωτοπαθεῖν φασιν αὐτὸν , ὥσπερ ἐν ληθάργῳ καὶ φρενίτιδι · πανταχόθεν μέν τοι πάσχειν , ἔνθα τῶν ἰδίων τις ἐνεργειῶν αὐτοῦ βέβλαπται λέγω δ’ ἰδίας ἐνεργείας , ἃς δι’ οὐδενὸς ἄλλου μορίου ποιεῖται , καθάπερ δι’ ὀργάνου · κατὰ μὲν γὰρ τὸν ἀληθῆ λόγον καὶ βλέπειν αὐτὸ τοῦτο καὶ ἀκούειν ὑποληπτέον , ἀλλὰ δι’ ὀφθαλμῶν μὲν βλέπειν , δι’ ὠτῶν δ’ ἀκούειν · ἐννοεῖν μέντοι καὶ μεμνῆσθαι καὶ λογίζεσθαι καὶ προαιρεῖσθαι , μήτ’ ὀφθαλμοῖς ἔτι μήτ’ ὠσὶ μήτε γλώττῃ μήτ’ ἄλλῳ τινὶ προσχρώμενον · ἀλλ’ εἰ μὲν οὕτως ἐστὶ τὸ μόριον τοῦτο τῆς ψυχῆς ἐν τῷ περιέχοντι σώματι , καθάπερ ἡμεῖς ἐν οἴκῳ τινὶ , τὴν μὲν ἀρχὴν ἂν ἴσως οὐδ’ ὑπονοήσαιμεν αὐτὸ βλάπτεσθαί τι πρὸς τοῦ χωρίου · θεασάμενοι δὲ βλαπτόμενον ἐζητήσαμεν ἂν ὅπως βλάπτεται · εἰ δ’ ὡς εἶδός τι τοῦ σώματός ἐστιν ἀχώριστον αὐτοῦ , συνεχωρήσαμεν ὑπὸ τῆς τοῦ δεδεγμένου σώματος ἀλλοιώσεως βλάπτεσθαι · διαστάντων δὲ τῶν φιλοσόφων περὶ αὐτοῦ , καὶ τῶν μὲν ὡς ἐν οἰκήματι περιέχεσθαι φασκόντων αὐτὸ , τῶν δ’ ὡς εἶδος , ὅπως μὲν βλάπτεται , χαλεπὸν εὑρεῖν , ὅτι δὲ βλάπτεται , τῇ πείρᾳ μαθεῖν ἔστι . ἐπί τε γὰρ τῶν ἀνατιτραμένων τὸ κατεαγὸς ὀστοῦν τῆς κεφαλῆς , εἴ τις βιαιότερον ἐπιθλίψειεν , ἀναίσθητοί τε παραχρῆμα καὶ ἀκίνητοι γίνονται , καὶ εἰ φλεγμονή τις ἐπιγένοιτο , καὶ ταῦτα μὲν ἔστιν ὅτε συμβαίνει · ἡ τῆς διανοίας οὖν βλάβη γίνεται διὰ παντός . ἐγκαυθέντες δὲ σφοδρῶς τὴν κεφαλὴν οὐκ ὀλίγοι παρεφρόνησαν · ἰσχυραῖς τε πληγαῖς εἰς αὐτὴν γενομέναις ἐν τῷ παραχρῆμα πολλάκις ἠκολούθησε κάρος · ἕτερά τε πολλὰ τοιαῦτα παθήματα περὶ τὴν κεφαλὴν συνιστάμενα σαφῶς φαίνεται βλάπτοντα τὴν διάνοιαν , ὥστε καὶ τοὺς ἰδιώτας , ὅτ’ ἂν παραφρονῇ τις , ἢ ὅλως ὁτιοῦν πάσχῃ κατὰ τὴν διάνοιαν , ἀξιοῦν προνοεῖσθαι τῆς κεφαλῆς . ὅτι μὲν οὖν ἀληθέστατόν ἐστι , τὸ κατάρχον αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως τῆς καθ’ ὁρμὴν ἐν ἐγκεφάλῳ καθιδρῦσθαι , καὶ ὅτι τούτου σκεπάσματ’ εἰσὶν αἱ μήνιγγες , ἐν ἑτέροις ἐπιδέδεικται · νυνὶ δ’ ὅπως ἄν τις χωρίσειε τὰ κατὰ πρωτοπάθειαν αὐτῷ συμβεβηκότα τῶν κατὰ συμπάθειαν , ἐπισκεπτέον · ἴδιόν τε γὰρ τοῦτο τῆς προκειμένης πραγματείας , ἥ τε χρεία πρόδηλος , εἴ γε πρῶτον ἁπάντων ἐστὶν ὡς πρὸς τὰς ἰάσεις ἐπίστασθαι , τίνι χρὴ μορίῳ προσφέρειν τὰ βοηθήματα . πρὶν μὲν γὰρ ἰδίαν τινὰ διάθεσιν ἐν ἐγκεφάλῳ γενέσθαι , κατὰ τὸ συμπάσχειν μόνον αὐτοῦ βλαπτομένου , θεραπευθέντος τοῦ πρωτοπαθοῦντος , οὐδὲν ἂν ἔτι καταλείποιτο τούτῳ σύμπτωμα · γενομένης δέ τινος ἐν αὐτῷ μονίμου διαθέσεως ἐκ τῆς συμπαθείας , οὐ τῷ πρωτοπαθήσαντι μόνῳ τὰ βοηθήματα χρὴ προσφέρειν , ἀλλὰ καὶ τῇ κεφαλῇ · δι’ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τὸ διορίζειν ἀκριβῶς , εἴτ’ ἐγκέφαλός ἐστιν ὁ πρωτοπαθῶν , εἴτε μήνιγγες , οὐ μεγάλην ἔχει τὴν χρείαν , ἑκατέρως τῇ κεφαλῇ προσφερομένων τῶν βοηθημάτων . οὔκουν τοῦτο χρὴ μάλιστα σπουδάζειν , ἀλλὰ ﻿ τὴν οὐσίαν τοῦ νοσήματος εὑρίσκειν , ὁποία τίς ἐστιν . εἰ μὲν γὰρ ὑγρὸν εἴη , ξηραίνειν αὐτὸ προσῆκεν · εἰ δὲ ξηρὸν , ὑγραίνειν · οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν ψυχρὸν θερμαίνειν , τὸ δὲ θερμὸν ψύχειν . ἔτι δὲ καὶ εἰ κατά τινα συζυγίαν πεπόνθοι , διὰ τῆς ἐναντίας συζυγίας αὐτὸ θεραπεύειν προσήκει , τὸ μὲν ξηρὸν καὶ θερμὸν ὑγραίνοντα καὶ ψύχονται , τὸ δ’ ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν ξηραίνοντα καὶ θερμαίνοντα , κᾀπὶ τῶν λοιπῶν δυοῖν συζυγιῶν ἀνάλογον · οὕτω δὲ κᾀπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων νοσημάτων πράττειν , ὧν ἑκάστου τὴν ἰδέαν ἐν τῷ περὶ τῆς τῶν νοσημάτων διαφορᾶς ἐδήλωσα γράμματι . παραπλησίας οὖν τῆς θεραπείας γενομένης ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νοσήμασιν ἐγκεφάλῳ τε καὶ μήνιγξι , λογικὴ μᾶλλον ἡ ζήτησίς ἐστιν ἤπερ εἰς τὰς ἰάσεις χρήσιμος , ἐν ὁποτέρῳ τὸ ἡγεμονικόν · οὐ μὴν εἴ γε κατὰ τὴν καρδίαν ἐστὶν , ἀλλ’ ὅλῳ τῷ πράγματι διαφέρουσα . φέρε γὰρ ὑπὸ χολῆς ξανθῆς γίνεσθαι τὴν φρενῖτιν ἐν τῷ σώματι τῆς καρδίας ἀθροισθείσης τε καὶ διασαπείσης , ἆρ’ οὐ ληρεῖν ἂν δόξειεν ὁ καταντλεῖν κελεύων ὀξυῤῥοδίνῳ τὴν κεφαλὴν , ἐνὸν , εἴπερ ἴαμα τὸ φάρμακον τοῦτο τῆς τὴν φρενῖτιν ἐργαζομένης αἰτίας ἐστὶ , μὴ κεφαλῆς , ἀλλὰ θώρακος αὐτὸ καταχεῖν , μηδὲ τούτου παντὸς , ἀλλὰ κατ’ ἐκείνου μόνου τοῦ μέρους , ἔνθαπερ ἡ καρδία τέτακται ; ταῦτα μὲν οὖν καλῶς ἡμῖν προδιώρισται , καὶ τὸ μὴ μόνον ἐπισκοπεῖσθαι τὸν πεπονθότα τόπον , ἀλλὰ καὶ τὴν βλάπτουσαν αἰτίαν αὐτόν . οἷον εὐθέως , ἔστι μὲν δή που καὶ ἡ παραφροσύνη σύμπτωμα τῆς κατὰ τὸν παραφρονοῦντα τόπον ἐνεργείας · ἔστι δὲ καὶ τὸ κῶμα καὶ ὁ κάρος , ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἐναντίας αἰτίας γίνεται . τὰς μὲν γὰρ ἀγρυπνίας τε καὶ παραφροσύνας θερμὸν τὴν δύναμιν αἴτιον ἐργάζεται · τὰ δ’ ὑπνώδη τε καὶ κωματώδη καὶ καρώδη πάθη πάντα ψυχρᾶς αἰτίας ἐστὶν ἔγγονα . καὶ τοῦτ’ ἔνεστί σοι καταμαθεῖν ἐναργῶς ἀπὸ τῶν φαρμάκων πρῶτον . ὅσα μὲν γὰρ αὐτῶν ἐστιν ψυχρὰ , ναρκοῖ καὶ καροῖ , τὰ θερμὰ δ’ ἔμπαλιν ἀγρύπνους τε καὶ πολυκινήτους ἐργάζεται . καὶ τί δεῖ μνημονεύειν ἰσχυρῶν φαρμάκων , ὁρῶντας ὁσημέραι τὰς μὲν θριδακίνας καὶ τὰ τῶν ποτίμων τε καὶ θερμῶν ὑδάτων λουτρὰ καὶ οἴνου πόσιν ὕδατι μετρίως κραθέντος ὕπνον ἐργαζόμενα , καθάπερ γε καὶ τἄλλ’ ὅσα πέφυκεν ὑγραίνειν τε καὶ ψύχειν , τὰ δ’ ἐναντία πάντα τὰς ἀγρυπνίας ; κατὰ τοῦτό γέ τοι καὶ ἡ λεπτὴ δίαιτα καὶ ὁ ἄκρατος οἶνος ἀγρυπνητικά · πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον , ὅταν ὁ ἄκρατος οἶνος ᾖ φύσει θερμὸς , ἢ παλαιὸς ἱκανῶς , οἷόν τι συνέβη καὶ παρ’ ἡμῖν ποτε ἐν Περγάμῳ , καὶ κάλλιόν γ’ αὐτὸ διηγήσασθαι δέ . γραμματικοῦ μὲν ἦν τὸ παιδάριον ἐκεῖνο · καθ’ ἑκάστην δ’ ἡμέραν εἰς τὸ βαλανεῖον ἀπιὼν ὁ γραμματικὸς ἅμ’ ἑτέρῳ παιδὶ , κατέλειπεν ἔνδον ἐγκλείων αὐτὸ , χάριν τοῦ φυλάττεσθαί τε τὰ κατὰ τὴν οἰκίαν καὶ εὐτρεπίζεσθαι τὰ πρὸς τὴν ἐδωδήν . ἀλλὰ διψῆσάν γέ ποτε σφοδρῶς , εἶτ’ ἔνδον οὐκ ἔχον ὕδωρ , ἐξέπιεν οἴνου παλαιοῦ δαψιλές · ἐντεῦθέν τε τοῦ λοιποῦ χρόνου παντὸς ἄγρυπνον ἦν , ὕστερον δὲ καὶ πυρέξαν ὑπό τε τῶν ἀγρυπνιῶν καὶ τῆς ἐπιγενομένης ἐν αὐτῷ παραφροσύνης διεφθάρη . καὶ τὰ ψυχρότερα δὲ τῶν ζώων ἐν τῷ χειμῶνι φωλεύει διὰ τὴν ψύξιν , ὅμοια νεκροῖς κείμενα · καὶ τὰς ἐχίδνας ἔστιν ἰδεῖν τηνικαῦτα μηδ’ εἰ ταῖς χερσὶν ἀνελόμενος βαστάζοις , δακνούσας , ὡς ἔν γε τῷ θέρει καὶ τοῦτο τὸ ζῶον καὶ οἱ ἄλλοι πάντες ὄφεις , μάλιστ’ ἐν τοῖς ὑπὸ κύνα καύμασιν , ὅταν ἐγκαυθῶσι σφοδρῶς , ἐοίκασιν μαινομένοις , ἡσυχάζειν οὐδ’ ἐπὶ βραχὺ δυνάμενοι . τοῦτο γοῦν αὐτὸ θεασάμενος αὐτῶν καὶ ὁ Νίκανδρος ἔγραψεν περὶ τοῦ κεγχρίνου , Μὴ σύ γε , θαρσαλέος περ ἐὼν , θέλε βήμεναι ἄντην Μαινομένου κεγχρίνου . περὶ μὲν δὴ τούτων ἐν ἄλλοις ἐπὶ πλέον εἴρηταί τε καὶ δέδεικται τὸ μὲν θερμὸν αἴτιον εἰς τὰς κινήσεις ἐπεγεῖρον , ἀγρυπνίας τε διὰ τοῦτο παρέχον , τὸ δὲ ψυχρὸν ἀργὸν μὲν εἰς τὰς κινήσεις , ὕπνου δὲ καὶ κώματος ἐργαστικόν . ἀλλ’ ὅ γε ταῦτα γινώσκων , ὅταν ἄνθρωπον ἴδῃ , κατὰ μὲν τὰς ἀκμὰς τῶν διακαῶν πυρετῶν ἀγρυπνοῦντά τε καὶ παραφρονοῦντα , κατὰ δὲ τὰς παρακμὰς κοιμώμενόν τε καὶ κατανοοῦντα , λογιεῖται τῆς κεφαλῆς μὲν αὐτῆς οὐδεμίαν εἶναι διάθεσιν ἰδίαν , ὑπό τε τῆς κατὰ τὸν πυρετὸν θέρμης ἐκπυρούσης αὐτὴν παραφροσύνην ἐργάζεσθαι . οὕτω δὲ καὶ τὰ κατὰ περιπνευμονίαν καὶ πλευρῖτιν , ὅταν ἐν τοῖς πυρετοῖς αὐτῶν εἰς ἀκμὴν ἥκουσιν ἕπηται παραφροσύνη , τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἴδιον οὐκ ἔστι πάθημα · τῷ μονίμῳ γὰρ ἐχρῆν τεκμαίρεσθαι τὸ τοῦ μέρους ἴδιον πάθος , ὅθεν εἰ καὶ πλευριτικῷ τινι μόνιμος ἐπιγένηται παραφροσύνη , νοσεῖν ἤδη λογίζου τὴν κεφαλὴν αὐτῷ νόσον ἰδίαν , ὥστε κᾂν καταστῇ τὸ τῆς πλευρᾶς πάθος , ἐνδέχεσθαι μεῖναι τὸ τῆς κεφαλῆς · καὶ γὰρ τὸν ἐφ’ ἕλκει βουβῶνα πολλάκις εἴδομεν ἐπιμένοντα ἔτι , θεραπευθέντος τοῦ ἕλκους . ὅταν οὖν ἕτερον ἑτέρῳ τῷ πρώτῳ πάσχοντι παροξυνομένῳ μὲν σφοδρῶς ἐπιγένηται , παύηται δὲ μειουμένῳ , κατὰ συμπάθειαν αὐτὸ τεκμαίρου πεπονθέναι . κοινὸν μὲν τοῦτο τεκμήριον ἕν · ἴδιον δ’ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον , ὡς εἴρηται , τὸ μὴ παραμένειν ἀεὶ τὴν παραφροσύνην , ἀλλὰ τῷ μεγέθει τῶν πυρετῶν ἕπεσθαι . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐν εἰσβολαῖς παροξυσμῶν πυρετοῦ καρώδεις τινὲς ἢ κωματώδεις γίνονται , ψυχομένου σφοδρῶς ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ τοῦ ἐγκεφάλου , διὰ τὸ προπαρεσκευάσθαι πως αὐτὸν εἰς ἑτοιμότητα βλάβης τοιαύτης , ἤτοι δυσκρασίαν μὲν ἔχοντα ψυχρὰν , οὐ μὴν τοσαύτην γε , ὡς ἡ τῶν εἰρημένων συμπτωμάτων αἰτία δύναται γενέσθαι μόνη · προσελθούσης δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ παροξυσμοῦ , μέγεθος ἕξει τηλικοῦτον , ὡς καταφορὰν ἢ κάρον ἐργάζεσθαι · γίνεται μὲν οὖν , ὡς ἔφην , τοῦτο κατὰ δυσκρασίαν ψυχράν · γίνεται δέ καὶ διὰ φλεγματικὸν χυμὸν ἀθροισθέντα κατὰ τὸν ἐγκέφαλον .
Lemmas: ἐγώ δέ ἀξιόω Ἀρχιγένης μετά τοσοῦτος ἰατρός γίγνομαι προστίθημι τις ὁ σαφήνεια ὁ διδασκαλία , οὐ ἀφαιρέω τοσοῦτος , ὡς μηδέ ἐγώ αὐτός νοέω ὅς λέγω , γηράσκω ἐν ὁ ἔργον ὁ τέχνη . ὅς οὖν ἐκεῖνος χρή ποιέω , οὗτος ἐγώ πειράω πράσσω , καί δείκνυμι μέν πρῶτος ἐν ὁ καθόλου ὁ μέθοδος ὅς προσήκω χράω αὐτός τε εὑρίσκω ὁ πάσχω τόπος , ἕτερος δέ ὁ ὁδός ὑφηγέομαι . μέθοδος μέν οὖν εἰμί , ὡς εἰͅν ὁ πρό οὗτος λέγω βιβλίον , τοιόσδε . πρῶτος ζητέω χρή , πότερος ἴδιος σημεῖον κατά ἕκαστος τόπος , ὅπως ἄν πάσχω , δυνατός εὑρίσκω εἰμί , ἤ κατά ἕκαστος ὁ πάθος ἀλλοιόω . δεύτερος ἐπί ὅδε , πότερος ἕκαστος ὁ πάθος ἴδιος σημεῖον εἰμί , ἤ κατά ἕκαστος μόριον ὑπαλλάσσω , καί χρή τόπος τε ἅμα καί πάθος μνημονεύω λέγω ἐφεξῆς ὁ σημεῖον · καθά , εἰ τυγχάνω , φλεγμονή ὁ πνεύμων , ὅτι δύσπνοια μετά στενοχώρησις , ὡς πνίγω δοκέω , ἀνακαθίζω τε διά οὗτος ἐπιχειρέω , ὅς ὀρθόπνοια ὀνομάζω · ἀλλά καί ὅτι θερμός αἰσθάνομαι ὁ ἐκπνοή , καί μάλα ὅτε ἄν ἐρυσιπελατώδης ὁ φλεγμονή συνίστημι , διόπερ ἐπί πολύς ἐκφυσάω παρηγορέω , καί πολύς ἀήρ ψυχρός εἰσπνέω ἐπιθυμέω , ἀναπτύω τε μετά βήξ χρώζω ὁ πτύελον ἄλλοτε ἄλλος χρῶμα · καί γάρ ἐρυθρός ἐνίοτε καί ξανθός καί πυρρός ἀφρώδης τε καί μέλας καί πελιδνός φαίνω · καί μέντοι καί βάρος τις ἔγκειμαι ὁ θώραξ πολλάκις αἰσθάνομαι , καί διήκω εἰς αὐτός ἐκ ὁ βάθος ἄλγημα κατά τε ὁ στέρνον καί ὁ ῥάχις · ἔτι τε πρός οὗτος ὀξύς μέν πυρέσσω , σφυγμός δέ ἔχω ὁποῖος ἐν ὁ περί σφυγμός λέγω . οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ὁ πλευρά ὑποζώννυμι ὑμήν , ἐπειδάν φλεγμαίνω , πυρετός μέν ὀξύς ἅμα ὁ ἰδίωμα ὁ λέγω σφυγμός κατά ὁ περί ὁ σφυγμός πραγματεία , ἄλγημα δέ νυγματώδης ἅμα δύσπνοια καί πτύελον χρώζω παραπλήσιος ὁ περιπνευμονικός ἐπιφαίνω ὁ πολύς . ὁ μέν οὖν δυσπνοέω ἀμφότερος ὁ πάθος , διά ὁ πάσχω μόριον ἀναπνευστικός ὑπάρχω , ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι · ὁ δέ πυρέσσω διά τε ὁ πάθος γίγνομαι καί ὁ θέσις · ἐγγύς μέν ὁ καρδία ὁ τε ὑποζώννυμι καί ὁ πνεύμων , θερμός δέ πάθος ὁ φλεγμονή . οὕτως δέ καί ὁ βήσσω μέν ὡς ἀναπνευστικός ὑπάρχω , ὁ δέ ἀναπτύω τις διά ὁ πάθος γίγνομαι · δείκνυμι γάρ ἐκ ἐπιρροή αἷμα φλεγμονή πᾶς γίγνομαι , διόπερ ἐάν μέν χολώδης εἰμί ὁ αἷμα , ξανθός , ἤ ὠχρός εἰμί ὁ πτύω · ἐάν δέ φλεγματικός , ἀφρώδης τε καί λευκός · ἐάν δέ μελαγχολικός , ἤτοι μέλας , ἤ πελιδνός · ἐάν δέ μηδείς οὗτος , ἐρυθρός . ἔτι δέ ὁ μέν πλευρῖτις πλεονάκις ὁ χολώδης , ὁ δέ περιπνευμονία ὁ φλεγματικός πτύσμα συνέπομαι · δείκνυμι γάρ ἐγώ καί περί οὗτος . ὁ δέ διά ὁ τραχύς ἀρτηρία ἀναφέρω ὁ περίσσωμα ὁ φλεγμαίνω μόριον διά τε ὁ θέσις αὐτός γίγνομαι καί διάπλασις · ἐκροή γάρ ἔχω οὗτος μόνος . γαστήρ δέ δισσός μέν πόρος , μάλα δέ ἐπιπολάζω τε καί ἀνεμέω ὁ κατά αὐτός μοχθηρός , ὁ δέ ἐκ ὁ ἔντερον διαχωρέω · καθά γε ὁ μέν ἐκ νεφρός καί κύστις οὐρέω , ὁ δέ ἐκ ἐγκέφαλος διά ῥίς μέν μάλα , ποτέ δέ καί διά οὐρανίσκος καί ὑπερῴα καί οὖς ἐκκενόω . ὁ γνώρισμα οὖν ὁ πάσχω τόπος ἀπό σύμπτωμα εἰμί , ἀπό τε ὁ βλάπτω ἐνέργεια καί ὁ ὁ ἐκκρίνω ποιότης , ἔτι δέ ὁ παρά φύσις ὄγκος , ἤ ἄλγημα , ἤ ἄχροια τις ἕπομαι , ἤτοι διά ὅλος ὁ σῶμα , ἤ κατά εἷς τις μόριον , ἤ δύο , μάλα ὀφθαλμός τε καί γλῶσσα · ἔξωθεν δέ οὗτος εἰμί ὁ κατά ὁ ἴδιος ἄν ὀνομάζω , εἰ τις βούλομαι , συμπάθεια , ὡς ἐν ὁ πρῶτος λέγω γράμμα . νυνί δέ ἐγώ καιρός εἰμί δοκέω γυμνάζω ὁ ἑταῖρος , ὅς ἀξιόω γράφω οὗτος . γυμνάσιον δέ ἅπας γίγνομαι διά ὁ κατά μέρος ὑπό ὁ αὐτός μέθοδος ἄγω . εἰμί δέ χρήσιμος , ὡς πολλάκις ἐπιδείκνυμι ἐγώ , ὁ τοιοῦτος ὁ διδασκαλία εἶδος , ὡς ὁ γε μέθοδος μόνος γιγνώσκω χωρίς ὁ πολυειδής γυμνάζω κατά αὐτός ἀδυνατέω τέλειος ἐργάζομαι ὁ μανθάνω . ἄνωθεν μέν οὖν λέγω ὁ μέθοδος , ἐπί ὁ γυμνάσιον ἔρχομαι . ἐπισκοπέω χρή πρῶτος μέν , εἰ τις ﻿ ἐνέργεια βλάπτω , σύν αὐτός γάρ ἀνάγκη πάσχω ὁ ὁ ἐνέργεια ἴδιος ὄργανον . εἶτα ἑξῆς εἴπερ εὑρίσκω βλάπτω ὁ ἐνέργεια , ἐπί ὁ τρόπος ὁ βλάβη ἀφικνέομαι ἐπισκοπέω , τίς εἰμί πάθος ἴδιος . ἐπί ὅδε σκοπέω ὁ πάσχω μόριον , εἰ τις ὄγκος ἤ ἄλγημα διασημαίνω , μή πάρεργος , ἀλλά μετά ὁ συνεπισκοπέω ὁ κατά ἕκαστος αὐτός εἶδος · μανθάνω γάρ οὐ μόνος ὄγκος ἰδέα πολύς , ἀλλά καί ὁ ἄλγημα . εἶτα ἐπισκοπέω ὁ περίσσωμα ὁ πάσχω μόριον , διά τίς ἐκκενόω πόρος , θεωρέω τε μή τις ὁ οὐσία ὁ πάσχω ἐκκρίνω μόριον · καί μετά οὗτος , πότερος ἄπεπτος εἰμί παντελής , ἤ μέτριος πέσσω ὁ περίσσωμα αὐτός · ᾄπειτα τίς μέν ἐκ αὐτός συναπολαύω ὁ πᾶς σῶμα , τίς δέ ἐξαιρετός μόριον τις , ὁ μέν τις κατά ὁ ἐνέργεια αὐτός , ὁ δέ κατά ὁ χροιά ἤ σχῆμα . φέρω γάρ τις κατά ὅς ἀναπνέω καιρός ἀλγέω ἐν ὁ κατά ὁ νόθος πλευρά τόπος · μή προπετής ὑπολαμβάνω οὗτος εἰμί πλευριτικός , ἀλλά πρῶτος μέν , εἰ ἀναπτύω τις βήσσω , ἀθρέω · χρώζω γάρ , ὡς λέγω , θεάομαι , λέγω εἰμί πλευριτικός · εἰ δέ μηδέ ὅλος ἀναπτύω βήσσω , δύναμαι μέν εἰμί καί οὗτος πλευριτικός , ἄπεπτος δέ καί στεγνός ἱκανός ἔχω ὁ φλεγμονή , ὡς μηδείς ἔξω χαλάω · ἐγχωρέω δέ καί διά ἧπαρ φλεγμονή ἀλγέω αὐτός ἐν ὁ λέγω χωρίον · τείνω γάρ εἴσω ὁ ἄρτημα , ὅς ἀρτέομαι πρός ὁ πλευρά ἐπί ἔνιοι ὁ ἧπαρ , εἰς ὁ ὑποζώννυμι συμβαίνω ὁ ὀδύνη ἐξήκω . ἀλλά γε σφυγμός οὐδείς ὅμοιος ἔχω εἰμί ἐπί φλεγμονή ἧπαρ τε καί ὁ ὁ πλευρά ὑποζώννυμι ὑμήν , οὐ μήν οὐδέ ὁ διά ὁ γαστήρ ἐκκρίνω παραπλήσιος · πλήν οὐ ἀεί οὗτος συνυπάρχω φλεγμονή ἧπαρ , ἀλλά ἐν ὁ καλέω ἴδιος ἡπατικός πάθος . οὐδείς οὖν κακός ἐπί ὅς μηδείς ἐκκρίνω γνώρισμα , διά ὁ ἁφή ἐπισκοπέω ὁ δεξιός ὑποχόνδριος , ἔͅν μηδείς ὄγκος εὑρίσκω , μηδέ οὕτως ἀφίστημι · δύναμαι γάρ ἐν ὁ σιμός ὁ φλεγμονή μόνος εἰμί , δύναμαι δέ καί κατά ὁ κυρτός μέν , ἀλλά οὐ πᾶς , μόνος δέ ὅσος κατακρύπτω ὁ νόθος πλευρά . μέγας οὖν ἀναπνέω ἐν ὅδε κελεύω ὁ κάμνω , καί πυνθάνομαι μή τις αἰσθάνομαι βάρος , ἤτοι γε ἐκκρεμάννυμι ὁ ὑπέρκειμαι , ἤ ἔγκειμαι ὁ περιέχω · εἰμί ὅτε γε μήν ὅς ἐνταῦθα εἰμί ὁ παρά φύσις ὄγκος , οὗτος δυσπνοέω ὁ στενοχωρία ὁ φρήν , ἐρεθίζω γε καί πρός βραχύς βήξ . βέβαιος οὖν ἐπί ὁ τοιοῦτος εἰμί σημεῖον εἰς διάγνωσις ὁ σφυγμός μέν ἐν ἅπας ὁ χρόνος ὁ νόσημα , ἐπί προήκω δέ αὐτός καί ἄλλος σύμπτωμα . καί γάρ ὁ ὁ γλῶσσα ἀλλοιόω χρώς καί ὁ πᾶς ὁ σῶμα ἐπί ὁ ὁ ἧπαρ κακοπραγία · ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ βήξ αὐξάνω , ὁ κατά θώραξ πάσχω , ἐπιφαίνω τε πάντως ἐν ὁ χρόνος ὁ μετά ὁ βήξ ἀναπτύω . καθά οὖν ὁ δύσπνοια χωρίς μέν ὁ πάσχω τις ὁ ἀναπνευστικός μόριον ἤ ὄργανον ὁπωσοῦν οὐ δύναμαι γίγνομαι , συμβαίνω δέ ἐνίοτε νόσημα μηδείς ἴδιος ἐν αὐτός ὑπάρχω , ἀλλά ἤτοι κατασπάω ὁ διάφραγμα ἤ θλίβω δυσπνοέω ὁ ἄνθρωπος , οὕτως ἔχω εἰͅπί ὁ ὁ ὁ ψυχή ἡγεμονικός ἐν ἑαυτοῦ περιέχω τόπος · κατά οὗτος γάρ ἐπιστήμη τε καί δόξα ἅπας τε διανόησις συνίστημι , ὅταν φαίνω τις οὗτος βλάπτω , εὐθύς ὑπολαμβάνω ἐν τις πάθος ᾀκεῖνὄν ὑπάρχω , ὅπου γε ἔͅν ἐν πλευρῖτις , ἔͅν ἐν περιπνευμονία παραφρονέω τις , οὐδείς φημί διά ὁ πλευρά ἤ ὁ πνεύμων γίγνομαι ὁ σύμπτωμα , πᾶς δέ ἡγέομαι συμπάσχω ὁ μόριον ἐκεῖνος , κατά ὅς ὁ ψυχή εἰμί ὁ ἡγεμονικός , καί ζητέω γε ὁ τρόπος ὁ συμπάθεια ὁμολογέω δείκνυμι ὁ ἴδιος δόγμα · ἐπί ἄλλος δέ πάθος οὐ συμπαθέω , ἀλλά πρωτοπαθέω φημί αὐτός , ὥσπερ ἐν λήθαργος καί φρένιτις · πανταχόθεν μέν τοι πάσχω , ἔνθα ὁ ἴδιος τις ἐνέργεια αὐτός βλάπτω λέγω δέ ἴδιος ἐνέργεια , ὅς διά οὐδείς ἄλλος μόριον ποιέω , καθά διά ὄργανον · κατά μέν γάρ ὁ ἀληθής λόγος καί βλέπω αὐτός οὗτος καί ἀκούω ὑπολαμβάνω , ἀλλά διά ὀφθαλμός μέν βλέπω , διά οὖς δέ ἀκούω · ἐννοέω μέντοι καί μιμνῄσκω καί λογίζομαι καί προαιρέω , μήτε ὀφθαλμός ἔτι μήτε οὖς μήτε γλῶσσα μήτε ἄλλος τις προσχράομαι · ἀλλά εἰ μέν οὕτως εἰμί ὁ μόριον οὗτος ὁ ψυχή ἐν ὁ περιέχω σῶμα , καθά ἐγώ ἐν οἶκος τις , ὁ μέν ἀρχή ἄν ἴσως οὐδέ ὑπονοέω αὐτός βλάπτω τις πρός ὁ χωρίον · θεάομαι δέ βλάπτω ζητέω ἄν ὅπως βλάπτω · εἰ δέ ὡς εἶδος τις ὁ σῶμα εἰμί ἀχώριστος αὐτός , συγχωρέω ὑπό ὁ ὁ δέχομαι σῶμα ἀλλοίωσις βλάπτω · διαστάζω δέ ὁ φιλόσοφος περί αὐτός , καί ὁ μέν ὡς ἐν οἴκημα περιέχω φάσκω αὐτός , ὁ δέ ὡς εἶδος , ὅπως μέν βλάπτω , χαλεπός εὑρίσκω , ὅτι δέ βλάπτω , ὁ πεῖρα μανθάνω εἰμί . ἐπί τε γάρ ὁ ἀνατιτράω ὁ κατάγνυμι ὀστέον ὁ κεφαλή , εἰ τις βίαιος ἐπιθλίβω , ἀναίσθητος τε παραχρῆμα καί ἀκίνητος γίγνομαι , καί εἰ φλεγμονή τις ἐπιγίγνομαι , καί οὗτος μέν εἰμί ὅτε συμβαίνω · ὁ ὁ διάνοια οὖν βλάβη γίγνομαι διά πᾶς . ἐγκαίω δέ σφοδρός ὁ κεφαλή οὐ ὀλίγος παραφρονέω · ἰσχυρός τε πληγή εἰς αὐτός γίγνομαι ἐν ὁ παραχρῆμα πολλάκις ἀκολουθέω κάρος · ἕτερος τε πολύς τοιοῦτος πάθημα περί ὁ κεφαλή συνιστάω σαφής φαίνω βλάπτω ὁ διάνοια , ὥστε καί ὁ ἰδιώτης , ὅτε ἄν παραφρονέω τις , ἤ ὅλος ὁστισοῦν πάσχω κατά ὁ διάνοια , ἀξιόω προνοέω ὁ κεφαλή . ὅτι μέν οὖν ἀληθής εἰμί , ὁ κατάρχω αἴσθησις τε καί κίνησις ὁ κατά ὁρμή ἐν ἐγκέφαλος καθιδρύω , καί ὅτι οὗτος σκέπασμα εἰμί ὁ μῆνιγξ , ἐν ἕτερος ἐπιδείκνυμι · νυνί δέ ὅπως ἄν τις χωρίζω ὁ κατά πρωτοπάθεια αὐτός συμβαίνω ὁ κατά συμπάθεια , ἐπισκοπέω · ἴδιος τε γάρ οὗτος ὁ πρόκειμαι πραγματεία , ὁ τε χρεία πρόδηλος , εἰ γε πρῶτος ἅπας εἰμί ὡς πρός ὁ ἴασις ἐπίσταμαι , τίς χρή μόριον προσφέρω ὁ βοήθημα . πρίν μέν γάρ ἴδιος τις διάθεσις ἐν ἐγκέφαλος γίγνομαι , κατά ὁ συμπάσχω μόνος αὐτός βλάπτω , θεραπεύω ὁ πρωτοπαθέω , οὐδείς ἄν ἔτι καταλείπω οὗτος σύμπτωμα · γίγνομαι δέ τις ἐν αὐτός μόνιμος διάθεσις ἐκ ὁ συμπάθεια , οὐ ὁ πρωτοπαθέω μόνος ὁ βοήθημα χρή προσφέρω , ἀλλά καί ὁ κεφαλή · διά αὐτός δέ οὗτος καί ὁ διορίζω ἀκριβής , εἴτε ἐγκέφαλος εἰμί ὁ πρωτοπαθέω , εἴτε μῆνιγξ , οὐ μέγας ἔχω ὁ χρεία , ἑκάτερος ὁ κεφαλή προσφέρω ὁ βοήθημα . οὔκουν οὗτος χρή μάλα σπουδάζω , ἀλλά ﻿ ὁ οὐσία ὁ νόσημα εὑρίσκω , ὁποῖος τις εἰμί . εἰ μέν γάρ ὑγρός εἰμί , ξηραίνω αὐτός προσήκω · εἰ δέ ξηρός , ὑγραίνω · οὕτως δέ καί ὁ μέν ψυχρός θερμαίνω , ὁ δέ θερμός ψύχω . ἔτι δέ καί εἰ κατά τις συζυγία πάσχω , διά ὁ ἐναντίος συζυγία αὐτός θεραπεύω προσήκω , ὁ μέν ξηρός καί θερμός ὑγραίνω καί ψύχω , ὁ δέ ὑγρός καί ψυχρός ξηραίνω καί θερμαίνω , εἰͅπί ὁ λοιπός δύο συζυγία ἀνάλογος · οὕτως δέ εἰͅπί ὁ ἄλλος ἅπας νόσημα πράσσω , ὅς ἕκαστος ὁ ἰδέα ἐν ὁ περί ὁ ὁ νόσημα διαφορά δηλόω γράμμα . παραπλήσιος οὖν ὁ θεραπεία γίγνομαι ἐπί ὁ αὐτός νόσημα ἐγκέφαλος τε καί μῆνιγξ , λογικός μάλα ὁ ζήτησις εἰμί ἤ εἰς ὁ ἴασις χρήσιμος , ἐν ὁπότερος ὁ ἡγεμονικός · οὐ μήν εἰ γε κατά ὁ καρδία εἰμί , ἀλλά ὅλος ὁ πρᾶγμα διαφέρω . φέρω γάρ ὑπό χολή ξανθός γίγνομαι ὁ φρενῖτις ἐν ὁ σῶμα ὁ καρδία ἀθροίζω τε καί διασήπομαι , ἆρα οὐ ληρέω ἄν δοκέω ὁ καταντλέω κελεύω ὀξυρρόδινον ὁ κεφαλή , ἔνειμι , εἴπερ ἴαμα ὁ φάρμακον οὗτος ὁ ὁ φρενῖτις ἐργάζομαι αἰτία εἰμί , μή κεφαλή , ἀλλά θώραξ αὐτός καταχέω , μηδέ οὗτος πᾶς , ἀλλά κατά ἐκεῖνος μόνος ὁ μέρος , ἔνθα ὁ καρδία τάσσω ; οὗτος μέν οὖν καλός ἐγώ προδιορίζω , καί ὁ μή μόνος ἐπισκοπέω ὁ πάσχω τόπος , ἀλλά καί ὁ βλάπτω αἰτία αὐτός . οἷος εὐθύς , εἰμί μέν δή που καί ὁ παραφροσύνη σύμπτωμα ὁ κατά ὁ παραφρονέω τόπος ἐνέργεια · εἰμί δέ καί ὁ κῶμα καί ὁ κάρος , ἀλλά ὑπό ὁ ἐναντίος αἰτία γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἀγρυπνία τε καί παραφροσύνη θερμός ὁ δύναμις αἴτιος ἐργάζομαι · ὁ δέ ὑπνώδης τε καί κωματώδης καί καρώδης πάθος πᾶς ψυχρός αἰτία εἰμί ἔγγονος . καί οὗτος ἔνειμι σύ καταμανθάνω ἐναργής ἀπό ὁ φάρμακον πρῶτος . ὅσος μέν γάρ αὐτός εἰμί ψυχρός , ναρκόω καί καρόω , ὁ θερμός δέ ἔμπαλιν ἄγρυπνος τε καί πολυκίνητος ἐργάζομαι . καί τίς δέω μνημονεύω ἰσχυρός φάρμακον , ὁράω ὁσημέραι ὁ μέν θριδακίνη καί ὁ ὁ πότιμος τε καί θερμός ὕδωρ λουτρόν καί οἶνος πόσις ὕδωρ μέτριος κεράννυμι ὕπνος ἐργάζομαι , καθά γε καί ἄλλος ὅσος φύω ὑγραίνω τε καί ψύχω , ὁ δέ ἐναντίος πᾶς ὁ ἀγρυπνία ; κατά οὗτος γε τοι καί ὁ λεπτός δίαιτα καί ὁ ἄκρατος οἶνος ἀγρυπνητικός · πολύς δέ δή μάλα , ὅταν ὁ ἄκρατος οἶνος εἰμί φύσις θερμός , ἤ παλαιός ἱκανός , οἷος τις συμβαίνω καί παρά ἐγώ ποτέ ἐν Πέργαμος , καί καλός γε αὐτός διηγέομαι δέ . γραμματικός μέν εἰμί ὁ παιδάριον ἐκεῖνος · κατά ἕκαστος δέ ἡμέρα εἰς ὁ βαλανεῖον ἀπέρχομαι ὁ γραμματικός ἅμα ἕτερος παῖς , καταλείπω ἔνδον ἐγκλείω αὐτός , χάριν ὁ φυλάσσω τε ὁ κατά ὁ οἰκία καί εὐτρεπίζω ὁ πρός ὁ ἐδωδή . ἀλλά διψάω γε ποτέ σφοδρός , εἶτα ἔνδον οὐ ἔχω ὕδωρ , ἐκπίνω οἶνος παλαιός δαψιλής · ἐντεῦθεν τε ὁ λοιπός χρόνος πᾶς ἄγρυπνος εἰμί , ὕστερον δέ καί πυρέσσω ὑπό τε ὁ ἀγρυπνία καί ὁ ἐπιγίγνομαι ἐν αὐτός παραφροσύνη διαφθείρω . καί ὁ ψυχρός δέ ὁ ζῷον ἐν ὁ χειμών φωλεύω διά ὁ ψῦξις , ὅμοιος νεκρός κεῖμαι · καί ὁ ἔχιδνα εἰμί ὁράω τηνικαῦτα μηδέ εἰ ὁ χείρ ἀναιρέω βαστάζω , δάκνω , ὡς ἐν γε ὁ θέρος καί οὗτος ὁ ζῷον καί ὁ ἄλλος πᾶς ὄφις , μάλα ἐν ὁ ὑπό κύων καῦμα , ὅταν ἐγκαίω σφοδρός , ἔοικα μαίνομαι , ἡσυχάζω οὐδέ ἐπί βραχύς δύναμαι . οὗτος γοῦν αὐτός θεάομαι αὐτός καί ὁ Νίκανδρος γράφω περί ὁ κεγχρίνης , Μή σύ γε , θαρσαλέος περ εἰμί , ἐθέλω βαίνω ἄντην Μαινόμενον κεγχρίνης . περί μέν δή οὗτος ἐν ἄλλος ἐπί πολύς λέγω τε καί δείκνυμι ὁ μέν θερμός αἴτιος εἰς ὁ κίνησις ἐπεγείρω , ἀγρυπνία τε διά οὗτος παρέχω , ὁ δέ ψυχρός ἀργός μέν εἰς ὁ κίνησις , ὕπνος δέ καί κῶμα ἐργαστικός . ἀλλά ὁ γε οὗτος γιγνώσκω , ὅταν ἄνθρωπος ὁράω , κατά μέν ὁ ἀκμή ὁ διακαής πυρετός ἀγρυπνέω τε καί παραφρονέω , κατά δέ ὁ παρακμή κοιμάω τε καί κατανοέω , λογίζομαι ὁ κεφαλή μέν αὐτός οὐδείς εἰμί διάθεσις ἴδιος , ὑπό τε ὁ κατά ὁ πυρετός θέρμη ἐκπυρόω αὐτός παραφροσύνη ἐργάζομαι . οὕτως δέ καί ὁ κατά περιπνευμονία καί πλευρῖτις , ὅταν ἐν ὁ πυρετός αὐτός εἰς ἀκμή ἥκω ἕπομαι παραφροσύνη , ὁ κεφαλή αὐτός ἴδιος οὐ εἰμί πάθημα · ὁ μόνιμος γάρ χρή τεκμαίρομαι ὁ ὁ μέρος ἴδιος πάθος , ὅθεν εἰ καί πλευριτικός τις μόνιμος ἐπιγίγνομαι παραφροσύνη , νοσέω ἤδη λογίζομαι ὁ κεφαλή αὐτός νόσος ἴδιος , ὥστε ἔͅν καθίστημι ὁ ὁ πλευρά πάθος , ἐνδέχομαι μένω ὁ ὁ κεφαλή · καί γάρ ὁ ἐπί ἕλκος βουβών πολλάκις ὁράω ἐπιμένω ἔτι , θεραπεύω ὁ ἕλκος . ὅταν οὖν ἕτερος ἕτερος ὁ πρῶτος πάσχω παροξύνω μέν σφοδρός ἐπιγίγνομαι , παύω δέ μειόω , κατά συμπάθεια αὐτός τεκμαίρομαι πάσχω . κοινός μέν οὗτος τεκμήριον εἷς · ἴδιος δέ ἐπί ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος , ὡς λέγω , ὁ μή παραμένω ἀεί ὁ παραφροσύνη , ἀλλά ὁ μέγεθος ὁ πυρετός ἕπομαι . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος ἐν εἰσβολή παροξυσμός πυρετός καρώδης τις ἤ κωματώδης γίγνομαι , ψύχω σφοδρός ἐν ἐκεῖνος ὁ καιρός ὁ ἐγκέφαλος , διά ὁ προπαρασκευάζω πως αὐτός εἰς ἑτοιμότης βλάβη τοιοῦτος , ἤτοι δυσκρασία μέν ἔχω ψυχρός , οὐ μήν τοσοῦτος γε , ὡς ὁ ὁ λέγω σύμπτωμα αἰτία δύναμαι γίγνομαι μόνος · προσέρχομαι δέ κατά ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός , μέγεθος ἔχω τηλικοῦτος , ὡς καταφορά ἤ κάρος ἐργάζομαι · γίγνομαι μέν οὖν , ὡς φημί , οὗτος κατά δυσκρασία ψυχρός · γίγνομαι δέ καί διά φλεγματικός χυμός ἀθροίζω κατά ὁ ἐγκέφαλος .