galenus.de-locis-affectis-libri-vi 2.3
Καὶ τοίνυν καὶ τὸ σφύζειν ἀνωδύνως ὑπάρχει μόναις ταῖς ἀρτηρίαις , ὑγιαίνοντος τοῦ ζώου · φλεγμονῆς δὲ μεγάλης γενομένης , ἢ ἐρυσιπέλατος , ἢ ἀποστήματος , αἰσθανόμεθα σὺν ὀδύνῃ τοῦ σφυγμοῦ τῶν ἀρτηριῶν , ἔμπροσθεν ὅθ’ ὑγίαινε τὸ σῶμα μὴ ὅτι μετ’ ὀδύνης , ἀλλὰ μηδὲ χωρὶς ταύτης αἰσθανόμενοι . ἔστι γὰρ δὴ τὸ συμβαῖνον τοιόνδε . τὰ φλεγμαίνοντα μόρια κατὰ δύο τούτους καιροὺς ὀδυνᾶται μεγάλως , ὅταν τε πρὸς τὰς κινήσεις ἄγηται καὶ ὅταν θλίβηται πρός τινων . ἐπειδὰν οὖν ὅλος ὁ μῦς φλεγμαίνῃ , κατὰ διττὸν τρόπον ὀδύνης αἰσθανόμεθα , διαστελλομένων τῶν ἀρτηριῶν , ὅτι τε κινοῦνται καὶ ὅτι θλίβουσί τε ἅμα τὴν περικειμένην σάρκα καὶ θλίβονται πρὸς αὐτῆς . οὗτος μὲν ὁ τρόπος ἐστὶ τοῦ κατὰ τὰ φλεγμαίνοντα μόρια σφυγμοῦ , καὶ τοῦτον μόνον ἐκάλουν οἱ παλαιότατοι σφυγμὸν , ὕστερον δὲ καὶ πᾶσαν αἰσθητὴν κίνησιν ἀρτηριῶν ὡσαύτως ὠνόμασαν . οὐ μὴν ἀχώριστόν γε μυῶν πασχόντων , ἢ ὅλως ἴδιόν ἐστι τὸ ναρκῶδες σφύζειν , ὅτι μηδὲ τὸ σφύζειν ὅλως , τοῦ σφυγμοῦ δηλοῦντος , ὡς εἴρηται , τὸ μετ’ ὀδύνης · ἔν τε γὰρ τοῖς σκίῤῥοις καὶ τοῖς ἰδίως οἰδήμασιν προσαγορευομένοις ἔν τε ταῖς χωρὶς ὄγκου δυσκρασίαις ἀνώδυνός ἐστιν ἡ τῶν ἀρτηριῶν κίνησις · ἔν τε τοῖς φλεγμονώδεσι πάθεσιν οὐκ ἀεὶ μετ’ ὀδύνης , ἀλλ’ ὅταν μείζω γένηται · καὶ μὴν καὶ χωρὶς μυὸς αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἀρτηρία φλεγμονῶδες πάθος παθοῦσα μετ’ ὀδύνης σφύζει · λέγω δὲ δηλονότι φλεγμονῶδες πάθος , ἵνα συνεπινοῆται τῇ φλεγμονῇ τά τ’ ἐρυσιπέλατα καὶ τὰ ἀποστήματα . τῶν οὖν τοιούτων παθῶν μειζόνων γενομένων σύμπτωμ’ ἐστὶν τὸ σφύζειν · εἰ δέ γε ναρκώδης ποτ’ ἐπ’ αὐτῶν ὁ σφυγμὸς φαίνοιτο γινόμενος , αὐτῷ δηλονότι τῷ κάμνοντι , τούτῳ γὰρ δὴ καὶ τὸ τῆς νάρκης πάθος ἐστὶν αἰσθητόν · ἰστέον εἶναι τηνικαῦτα διάθεσιν ἐν τοῖς κατὰ τὸν μῦν νεύροις , ἐπὶ παράλυσιν αὐτῶν ἀφικνουμένων · ἡ μὲν γὰρ ναρκώδης διάθεσις ἐν τῷ μεταξὺ παραλύσεώς τ’ ἐστὶ καὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως . ὁ δὲ σὺν ἀλγήματι σφυγμὸς ἕπεται φλεγμονώδεσι πάθεσιν ἀξιολόγοις , ἐπ’ αὐτῶν μὲν ἀεὶ τῶν ἀρτηριῶν , ἤδη δὲ καὶ τῶν περιεχόντων αὐτὰς σωμάτων , ὅταν ὑπὸ στενοχωρίας θλίβωσιν αὐτὰ καὶ οἷον πλήττωσι διαστελλόμεναι , τοῦ πάσχοντος μέρους αἰσθάνεσθαι πεφυκότος . οὔτ’ οὖν ἐν περιπνευμονίᾳ γενήσεται πόνος σφυγματώδης οὔτ’ ἐν πλευρίτιδι διὰ τὴν τῶν μορίων φύσιν · ὁ μὲν γὰρ πνεύμων ἀναίσθητος , ἡ πλευρῖτις δὲ νόσημ’ ἐστὶ τοῦ τὰς πλευρὰς ὑπεζωκότος ὑμένος , ὃς ἐν οἷς μὲν ὁμιλεῖ τοῖς ὀστοῖς , ἐξ ἀνάγκης θλίβεται , τὸ μεταξὺ δὲ πᾶν ἄθλιπτόν τ’ ἐστὶν αὐτοῦ καὶ μόνον τῷ λόγῳ τῆς φλεγμονῆς ὀδυνώμενον . ἐν τούτῳ τῷ χωρίῳ καὶ ἀρτηρίαι εἰσὶν αἱ κατὰ τὰ μεσοπλεύρια καλούμενα τεταγμέναι , κατά τε τὰ παχέα καὶ χαλαρὰ μέρη τῶν πλευρῶν , ἐν βάθει τε κείμεναι μᾶλλον , ὡς μὴ ψαύειν τοῦ τὰς πλευρὰς ὑπεζωκότος χιτῶνος . οὔτ’ οὖν μετ’ ὀδύνης οὔθ’ ὅλως αἰσθητὴ τῷ κάμνοντι τῶν ἀρτηριῶν τούτων ἐν ταῖς πλευρίτισιν ἡ κίνησις ἔσται · φλεγμαινόντων μέντοι ποτε τῶν ἐν τοῖς μεσοπλευρίοις μυῶν , ὀδυνηρὰν ἀνάγκη γενέσθαι τὴν διαστολὴν τῶν ἀρτηριῶν , καὶ διὰ τοῦτο κατάφωρον αὐτῷ τῷ κάμνοντι · καὶ κατὰ τὸ μέγεθος τὸ τῆς φλεγμονῆς αἰσθήσεται τοῦ κατ’ αὐτὴν σφυγμοῦ · καὶ διὰ τοῦτό γε ἐπὶ τοῖς σφοδροτάτοις σφυγμοῖς ἐκπυΐσκεται τὰ φλεγμαίνοντα μόρια , μεγάλαις φλεγμοναῖς ἑπομένης τῆς ἐκπυήσεως . ἐξ οὖν τῶν εἰρημένων δῆλον ἤδη , ὡς ὁ σφυγμώδης τε καὶ σφυγματώδης ὀνομαζόμενος ὑπὸ τῶν ἰατρῶν πόνος ἐν πάθεσί τε γίγνεται φλεγμονώδεσι καὶ σώμασιν αἰσθητικοῖς · κατὰ μὲν αὐτοπάθειαν , ἢ ἰδιοπάθειαν , ἢ πρωτοπάθειαν ἐν ἀρτηρίαις , ὀνομαζέτω γὰρ ἕκαστος ὡς ἂν ἐθέλῃ · κατὰ δὲ τὴν ἐκ τῆς θλίψεως τῶν ψαυόντων κοινωνίαν ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν αἰσθητικοῖς .
Lemmas: καί τοίνυν καί ὁ σφύζω ἀνώδυνος ὑπάρχω μόνος ὁ ἀρτηρία , ὑγιαίνω ὁ ζῷον · φλεγμονή δέ μέγας γίγνομαι , ἤ ἐρυσίπελας , ἤ ἀπόστημα , αἰσθάνομαι σύν ὀδύνη ὁ σφυγμός ὁ ἀρτηρία , ἔμπροσθεν ὅτε ὑγιαίνω ὁ σῶμα μή ὅτι μετά ὀδύνη , ἀλλά μηδέ χωρίς οὗτος αἰσθάνομαι . εἰμί γάρ δή ὁ συμβαίνω τοιόσδε . ὁ φλεγμαίνω μόριον κατά δύο οὗτος καιρός ὀδυνάω μέγας , ὅταν τε πρός ὁ κίνησις ἄγω καί ὅταν θλίβω πρός τις . ἐπειδάν οὖν ὅλος ὁ μῦς φλεγμαίνω , κατά δισσός τρόπος ὀδύνη αἰσθάνομαι , διαστέλλω ὁ ἀρτηρία , ὅτι τε κινέω καί ὅτι θλίβω τε ἅμα ὁ περίκειμαι σάρξ καί θλίβω πρός αὐτός . οὗτος μέν ὁ τρόπος εἰμί ὁ κατά ὁ φλεγμαίνω μόριον σφυγμός , καί οὗτος μόνος καλέω ὁ παλαιός σφυγμός , ὕστερον δέ καί πᾶς αἰσθητός κίνησις ἀρτηρία ὡσαύτως ὀνομάζω . οὐ μήν ἀχώριστος γε μῦς πάσχω , ἤ ὅλος ἴδιος εἰμί ὁ ναρκώδης σφύζω , ὅτι μηδέ ὁ σφύζω ὅλος , ὁ σφυγμός δηλόω , ὡς λέγω , ὁ μετά ὀδύνη · ἐν τε γάρ ὁ σκίρρος καί ὁ ἴδιος οἴδημα προσαγορεύω ἐν τε ὁ χωρίς ὄγκος δυσκρασία ἀνώδυνος εἰμί ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις · ἐν τε ὁ φλεγμονώδης πάθος οὐ ἀεί μετά ὀδύνη , ἀλλά ὅταν μέγας γίγνομαι · καί μήν καί χωρίς μῦς αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀρτηρία φλεγμονώδης πάθος πάσχω μετά ὀδύνη σφύζω · λέγω δέ δηλονότι φλεγμονώδης πάθος , ἵνα συνεπινοέω ὁ φλεγμονή ὁ τε ἐρυσίπελας καί ὁ ἀπόστημα . ὁ οὖν τοιοῦτος πάθος μέγας γίγνομαι σύμπτωμα εἰμί ὁ σφύζω · εἰ δέ γε ναρκώδης ποτέ ἐπί αὐτός ὁ σφυγμός φαίνω γίγνομαι , αὐτός δηλονότι ὁ κάμνω , οὗτος γάρ δή καί ὁ ὁ νάρκη πάθος εἰμί αἰσθητός · οἶδα εἰμί τηνικαῦτα διάθεσις ἐν ὁ κατά ὁ μῦς νεῦρον , ἐπί παράλυσις αὐτός ἀφικνέομαι · ὁ μέν γάρ ναρκώδης διάθεσις ἐν ὁ μεταξύ παράλυσις τε εἰμί καί ὁ ὑγιεινός κατάστασις . ὁ δέ σύν ἄλγημα σφυγμός ἕπομαι φλεγμονώδης πάθος ἀξιόλογος , ἐπί αὐτός μέν ἀεί ὁ ἀρτηρία , ἤδη δέ καί ὁ περιέχω αὐτός σῶμα , ὅταν ὑπό στενοχωρία θλίβω αὐτός καί οἷος πλήσσω διαστέλλω , ὁ πάσχω μέρος αἰσθάνομαι φύω . οὔτε οὖν ἐν περιπνευμονία γίγνομαι πόνος σφυγματώδης οὔτε ἐν πλευρῖτις διά ὁ ὁ μόριον φύσις · ὁ μέν γάρ πνεύμων ἀναίσθητος , ὁ πλευρῖτις δέ νόσημα εἰμί ὁ ὁ πλευρά ὑποζώννυμι ὑμήν , ὅς ἐν ὅς μέν ὁμιλέω ὁ ὀστέον , ἐκ ἀνάγκη θλίβω , ὁ μεταξύ δέ πᾶς ἄθλιπτος τε εἰμί αὐτός καί μόνος ὁ λόγος ὁ φλεγμονή ὀδυνάω . ἐν οὗτος ὁ χωρίον καί ἀρτηρία εἰμί ὁ κατά ὁ μεσοπλεύριος καλέω τάσσω , κατά τε ὁ παχύς καί χαλαρός μέρος ὁ πλευρά , ἐν βάθος τε κεῖμαι μάλα , ὡς μή ψαύω ὁ ὁ πλευρά ὑποζώννυμι χιτών . οὔτε οὖν μετά ὀδύνη οὔτε ὅλος αἰσθητός ὁ κάμνω ὁ ἀρτηρία οὗτος ἐν ὁ πλευρῖτις ὁ κίνησις εἰμί · φλεγμαίνω μέντοι ποτέ ὁ ἐν ὁ μεσοπλεύριος μῦς , ὀδυνηρός ἀνάγκη γίγνομαι ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία , καί διά οὗτος κατάφωρος αὐτός ὁ κάμνω · καί κατά ὁ μέγεθος ὁ ὁ φλεγμονή αἰσθάνομαι ὁ κατά αὐτός σφυγμός · καί διά οὗτος γε ἐπί ὁ σφοδρός σφυγμός ἐκπυΐσκομαι ὁ φλεγμαίνω μόριον , μέγας φλεγμονή ἕπομαι ὁ ἐκπύησις . ἐκ οὖν ὁ λέγω δῆλος ἤδη , ὡς ὁ σφυγμώδης τε καί σφυγματώδης ὀνομάζω ὑπό ὁ ἰατρός πόνος ἐν πάθος τε γίγνομαι φλεγμονώδης καί σῶμα αἰσθητικός · κατά μέν αὐτοπάθεια , ἤ ἰδιοπάθεια , ἤ πρωτοπάθεια ἐν ἀρτηρία , ὀνομάζω γάρ ἕκαστος ὡς ἄν ἐθέλω · κατά δέ ὁ ἐκ ὁ θλῖψις ὁ ψαύω κοινωνία ἐν ὁ ἄλλος ἅπας αἰσθητικός .