galenus.de-locis-affectis-libri-vi 1.5
Πολλάκις δ’ ἅμα τόπου τε καὶ διαθέσεως ἐξ ἑνὸς γνωρίσματός ἐστιν ἡ ἔνδειξις , ἤ τόπου τε ἅμα καὶ αἰτίου · οἷον ἐπὶ μὲν τῶν τόπων ἀπό τε τῆς βεβλαμμένης ἐνεργείας καὶ τῶν ἐκκρινομένων καὶ τῆς θέσεως καὶ τῆς κατὰ τὴν ὀδύνην ἰδιότητος καὶ τῶν οἰκείων συμπτωμάτων ἡ ἔνδειξις , ἐπὶ δὲ τῶν παθῶν ἀπό τε τῆς τῶν ἐκκρινομένων ἰδέας καὶ τῆς τοῦ τόπου φύσεως καὶ τῆς κατὰ τὴν ὀδύνην ἰδιότητος καὶ τῶν οἰκείων συμπτωμάτων . ἀπὸ μὲν οὖν τῆς βεβλαμμένης ἐνεργείας ἔνδειξις τοῦ πεπονθότος μορίου γίνεται κατὰ τόνδε τὸν τρόπον . εἴ τινι σύμπτωμά τι τῆς κατὰ τὸ βλέπειν ἐνεργείας ἐστὶν , ὀφθαλμὸς ἐξ ἀνάγκης ἐκείνῳ πάσχει · πότερον δὲ κατ’ ἰδιοπάθειαν , ἢ κατὰ συμπάθειαν , ἢ κατὰ ἄμφω , δεύτερον ἂν εἴη σκέμμα . τῇ δὲ τῶν ἐκκρινομένων ἰδέᾳ διαγινώσκεται τὸ πεπονθὸς μόριον , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται , διά τε τῶν τῆς οὐσίας αὐτοῦ μερῶν καὶ τῶν περιεχομένων ἐν αὐτῷ . καὶ μὴν καὶ ἡ θέσις ἱκανὴ συνενδείξασθαι τὸ πεπονθὸς μέρος . ὄγκος γοῦν σκληρὸς ἐν περιγραφῇ κατὰ τὸ δεξιὸν ὑποχόνδριον οὐ σπληνὸς , ἀλλ’ ἥπατος γνώρισμά ἐστι πάσχοντος · ὥσπέρ γε κατὰ τὸ ἀριστερὸν οὐχ ἥπατος , ἀλλὰ σπληνός . ὁμοίων τε τῶν ἐκκρινομένων ὄντων ἡ θέσις ἐνίοτε συνενδείκνυται τὸ πάσχον . εἰ γοῦν ὑμενώδους χιτῶνος ἐκκριθείη μόριον , ὅτι μὲν ἕλκωσίς ἐστί που , δηλώσει · τὸ δ’ ὁποίου τοῦ μορίου , παρὰ τῆς θέσεως διδαχθήσῃ . τὸ μὲν γὰρ ἐμούμενον ἤτοι γαστρὸς , ἢ τοῦ στομάχου τὸ πάθος εἶναι σημαίνει · τὸ δ’ ἀναβησσόμενον ἤτοι τοῦ λάρυγγος , ἢ τῆς τραχείας ἀρτηρίας · τὸ δὲ πτυόμενον μετὰ τὸ χρέμψασθαι τῆς φάρυγγος · εἰ δ’ οὐρηθείη , τῆς οὐρήθρας αὐτῆς · εἰ δὲ διὰ ἕδρας ἐκκριθείη , τῶν ἐντέρων τινός · εἰ δὲ δι’ αἰδοίου γυναικείου , τῶν κατὰ τὴν μήτραν . ὅτι δὲ καὶ τῶν ὀδυνῶν ἑκάστη κατὰ τὴν θέσιν ἐνδείκνυται τὸ πεπονθὸς μόριον , εὔδηλον · οὕτως γέ τοι καὶ τὰ προειρημένα διορίζεται · σημείων γὰρ φανέντων ἕλκους ἐν ἐμέτῳ , σκεπτέον ἐστὶ πότερον ἐν ﻿ τοῖς πρόσω μέρεσιν κατὰ τὸ ὑποχόνδριον , ἢ κατὰ τὸ μετάφρενον ὄπισθεν ὀδύνη τίς ἐστιν . διορισθήσεται δὲ τῆς μὲν ἔμπροσθεν ὀδύνης κατὰ τὴν γαστέρα , τῆς δ’ ὀπίσω κατὰ τὸν στόμαχον γινομένης . ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς γαστρὸς τὸ στόμα τοῦ κύτους ὡσαύτως διορισθήσεται , εἰ τῶν καταπινομένων δριμέων τὸ μὲν τῷ στόματι τῆς γαστρὸς ἐργάζοιτο τὴν δῆξιν ἢ κατωτέρω , τὸ δ’ ἐν τῇ κατὰ τὸν θώρακα διόδῳ · τὰ γὰρ τοιαῦτα πάντα τῇ θέσει διορίζεται , καθάπερ ἄλλα τῇ τῆς ὀδύνης ἰδέᾳ . λεχθήσεται δ’ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ ἀλγημάτων ἐν τῷ δευτέρῳ γράμματι , νυνὶ δὲ ἤδη καιρὸς εἰπεῖν τι παράδειγμα τῆς ἀπὸ τῶν οἰκείων συμπτωμάτων ἐνδείξεως τόπου πεπονθότος . ἔμπροσθεν μὲν οὖν ἑκάστου τῶν ἐπιφυομένων τοῖς ἕλκεσιν ἰδίαν ἔνδειξιν ἐλέγομεν εἶναι , νυνὶ δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα προσκείσθω . ἀσώδεις μὲν ἐπὶ στόματι γαστρὸς πάσχοντι γίνονται · πλύματι δὲ κρεῶν ὅμοια κενοῦνται κάτω δι’ ἀτονίαν ἥπατος · ἐρυθρὰ δὲ τὰ μῆλα γίνονται τοῖς περιπνευμονικοῖς . ἀλλὰ καὶ τῶν παθῶν αὐτῶν ἐν μὲν τοῖς ἐκκρινομένοις ἴδια σημεῖα , τοῦ μὲν ἕλκους ἐφελκίς · αἱ δὲ ψαμμώδεις ὑποστάσεις λιθιάσεως · αἱ δὲ τοῖς τῆς κολοκύνθης σπέρμασιν ἐκκρίσεις ὅμοιαι πλατείας ἕλμινθος . ἀπὸ δὲ τῶν τόπων αὐτῶν ἔνδειξις τοῦ νοσήματος γίνεται διὰ τὸ τινὰς μὲν μόνους πάσχειν ἐκεῖνο τὸ νόσημα , τινὰς δὲ μόνους μὴ πάσχειν . ὑποχέονται μὲν γὰρ οἱ ὀφθαλμοὶ μόνοι , λιθιῶσι δὲ νεφροὶ καὶ κύστις , ὡς δ’ ἔνιοί φασι , καὶ κῶλον · ἕλμινθες δ’ ἐν ἐντέροις γεννῶνται · τὴν καρδίαν δ’ αὖ πάλιν ἀδύνατον ἀπόστημα παθεῖν , ὥσπερ ὀδυνηθῆναι πνεύμονί τε καὶ συνδέσμοις . ἀπὸ δὲ τῆς τῶν συμπτωμάτων ἰδιότητος ἔνδειξις γίνεται τοῦ πάθους ἐν τοῖσδε . γρυποῦνται μὲν οἱ ὄνυχες ἐπὶ ταῖς φθινώδεσι νόσοις · ἄλογον δὲ ῥῖγος ἅμα πυρετῷ σημεῖόν ἐστι φλεγμονῆς μεταβαλλούσης εἰς ἐμπύημα · μελαινομένη δὲ γλῶσσα καυσώδους πυρετοῦ σημεῖον , ὥσπέρ γε καὶ ἡ τοῦ χρώματος ἰδιότης ἐν ὅλῳ τῷ σώματι δι’ ἧπαρ μὲν ἑτέρα , διὰ σπλῆνα δ’ ἄλλη , μὴ δυναμένη λαθεῖν τὸν ἐπιστήμονα , καθάπερ οὐδ’ ἡ δι’ αἱμοῤῥοΐδας . ἔστι δ’ ὀλίγα πάνυ τῶν παθῶν αὐτῶν ἴδια σημεῖα , χωρὶς τοῦ συνενδείκνυσθαι τὸν πεπονθότα τόπον . αἱ μὲν γὰρ τῆς ἐνεργείας βλάβαι μόνον δηλοῦσι τὸ πεπονθὸς μόριον , αἱ δ’ ἐν αὐταῖς διαφοραὶ τὸ πάθος αὐτοῦ . μόνα τοίνυν ἐκεῖνα τῶν παθῶν ἐστιν ἴδια σημεῖα , τὰ κατά τι συμβεβηκὸς αὐτοῖς ἑπόμενα . ( ὅτι μηδενὸς πάθους ἐνίοτε περὶ τὰ τῆς φωνῆς αὐτῆς ἴδια μόρια γεγενημένου , συμβαίνει βλάπτεσθαι τὴν φωνὴν ἀπορίᾳ τῆς ὕλης ἐξ ἧς ἐγίνετο ) φανεῖται δέ σοι τοῦτο σαφέστερον ἐν ὅλῃ τοῦ λόγου τῇ διεξόδῳ · φανεῖται δὲ καὶ τὰ κοινὰ πάθους τε ἅμα καὶ τόπου πάσχοντος , ἢ δυοῖν παθοῖν , ἢ μορίοιν δυοῖν .
Lemmas: πολλάκις δέ ἅμα τόπος τε καί διάθεσις ἐκ εἷς γνώρισμα εἰμί ὁ ἔνδειξις , ἤ τόπος τε ἅμα καί αἴτιος · οἷον ἐπί μέν ὁ τόπος ἀπό τε ὁ βλάπτω ἐνέργεια καί ὁ ἐκκρίνω καί ὁ θέσις καί ὁ κατά ὁ ὀδύνη ἰδιότης καί ὁ οἰκεῖος σύμπτωμα ὁ ἔνδειξις , ἐπί δέ ὁ πάθος ἀπό τε ὁ ὁ ἐκκρίνω ἰδέα καί ὁ ὁ τόπος φύσις καί ὁ κατά ὁ ὀδύνη ἰδιότης καί ὁ οἰκεῖος σύμπτωμα . ἀπό μέν οὖν ὁ βλάπτω ἐνέργεια ἔνδειξις ὁ πάσχω μόριον γίγνομαι κατά ὅδε ὁ τρόπος . εἰ τις σύμπτωμα τις ὁ κατά ὁ βλέπω ἐνέργεια εἰμί , ὀφθαλμός ἐκ ἀνάγκη ἐκεῖνος πάσχω · πότερος δέ κατά ἰδιοπάθεια , ἤ κατά συμπάθεια , ἤ κατά ἄμφω , δεύτερος ἄν εἰμί σκέμμα . ὁ δέ ὁ ἐκκρίνω ἰδέα διαγιγνώσκω ὁ πάσχω μόριον , ὡς ἔμπροσθεν λέγω , διά τε ὁ ὁ οὐσία αὐτός μέρος καί ὁ περιέχω ἐν αὐτός . καί μήν καί ὁ θέσις ἱκανός συνενδείκνυμι ὁ πάσχω μέρος . ὄγκος γοῦν σκληρός ἐν περιγραφή κατά ὁ δεξιός ὑποχόνδριος οὐ σπλήν , ἀλλά ἧπαρ γνώρισμα εἰμί πάσχω · ὥσπερ γε κατά ὁ ἀριστερός οὐ ἧπαρ , ἀλλά σπλήν . ὅμοιος τε ὁ ἐκκρίνω εἰμί ὁ θέσις ἐνίοτε συνενδείκνυμι ὁ πάσχω . εἰ γοῦν ὑμενώδης χιτών ἐκκρίνω μόριον , ὅτι μέν ἕλκωσις εἰμί που , δηλόω · ὁ δέ ὁποῖος ὁ μόριον , παρά ὁ θέσις διδάσκω . ὁ μέν γάρ ἐμέω ἤτοι γαστήρ , ἤ ὁ στόμαχος ὁ πάθος εἰμί σημαίνω · ὁ δέ ἀναβήσσω ἤτοι ὁ λάρυγξ , ἤ ὁ τραχύς ἀρτηρία · ὁ δέ πτύω μετά ὁ χρέμπτομαι ὁ φάρυγξ · εἰ δέ οὐρέω , ὁ οὐρήθρα αὐτός · εἰ δέ διά ἕδρα ἐκκρίνω , ὁ ἔντερον τις · εἰ δέ διά αἰδοῖον γυναικεῖος , ὁ κατά ὁ μήτρα . ὅτι δέ καί ὁ ὀδύνη ἕκαστος κατά ὁ θέσις ἐνδείκνυμι ὁ πάσχω μόριον , εὔδηλος · οὕτως γε τοι καί ὁ προλέγω διορίζω · σημεῖον γάρ φαίνω ἕλκος ἐν ἔμετος , σκοπέω εἰμί πότερος ἐν ﻿ ὁ πρόσω μέρος κατά ὁ ὑποχόνδριος , ἤ κατά ὁ μετάφρενον ὄπισθεν ὀδύνη τις εἰμί . διορίζω δέ ὁ μέν ἔμπροσθεν ὀδύνη κατά ὁ γαστήρ , ὁ δέ ὀπίσω κατά ὁ στόμαχος γίγνομαι . ἀλλά καί αὐτός ὁ γαστήρ ὁ στόμα ὁ κύτος ὡσαύτως διορίζω , εἰ ὁ καταπίνω δριμύς ὁ μέν ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἐργάζομαι ὁ δῆξις ἤ κάτω , ὁ δέ ἐν ὁ κατά ὁ θώραξ δίοδος · ὁ γάρ τοιοῦτος πᾶς ὁ θέσις διορίζω , καθά ἄλλος ὁ ὁ ὀδύνη ἰδέα . λέγω δέ ἐπί πολύς ὑπέρ ἄλγημα ἐν ὁ δεύτερος γράμμα , νυνί δέ ἤδη καιρός λέγω τις παράδειγμα ὁ ἀπό ὁ οἰκεῖος σύμπτωμα ἔνδειξις τόπος πάσχω . ἔμπροσθεν μέν οὖν ἕκαστος ὁ ἐπιφύω ὁ ἕλκος ἴδιος ἔνδειξις λέγω εἰμί , νυνί δέ καί ὁ τοιοῦτος πρόσκειμαι . ἀσώδης μέν ἐπί στόμα γαστήρ πάσχω γίγνομαι · πλύμα δέ κρέας ὅμοιος κενόω κάτω διά ἀτονία ἧπαρ · ἐρυθρός δέ ὁ μῆλον γίγνομαι ὁ περιπνευμονικός . ἀλλά καί ὁ πάθος αὐτός ἐν μέν ὁ ἐκκρίνω ἴδιος σημεῖον , ὁ μέν ἕλκος ἐφελκίς · ὁ δέ ψαμμώδης ὑπόστασις λιθίασις · ὁ δέ ὁ ὁ κολοκύνθη σπέρμα ἔκκρισις ὅμοιος πλατύς ἕλμινς . ἀπό δέ ὁ τόπος αὐτός ἔνδειξις ὁ νόσημα γίγνομαι διά ὁ τις μέν μόνος πάσχω ἐκεῖνος ὁ νόσημα , τις δέ μόνος μή πάσχω . ὑποχέω μέν γάρ ὁ ὀφθαλμός μόνος , λιθιάω δέ νεφρός καί κύστις , ὡς δέ ἔνιοι φημί , καί κῶλον · ἕλμινς δέ ἐν ἔντερον γεννάω · ὁ καρδία δέ αὖ πάλιν ἀδύνατος ἀπόστημα πάσχω , ὥσπερ ὀδυνάω πνεύμων τε καί σύνδεσμος . ἀπό δέ ὁ ὁ σύμπτωμα ἰδιότης ἔνδειξις γίγνομαι ὁ πάθος ἐν ὅδε . γρυπόομαι μέν ὁ ὄνυξ ἐπί ὁ φθινώδης νόσος · ἄλογος δέ ῥῖγος ἅμα πυρετός σημεῖον εἰμί φλεγμονή μεταβάλλω εἰς ἐμπύημα · μελαίνω δέ γλῶσσα καυσώδης πυρετός σημεῖον , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ χρῶμα ἰδιότης ἐν ὅλος ὁ σῶμα διά ἧπαρ μέν ἕτερος , διά σπλήν δέ ἄλλος , μή δύναμαι λανθάνω ὁ ἐπιστήμων , καθά οὐδέ ὁ διά αἱμορροίς . εἰμί δέ ὀλίγος πάνυ ὁ πάθος αὐτός ἴδιος σημεῖον , χωρίς ὁ συνενδείκνυμι ὁ πάσχω τόπος . ὁ μέν γάρ ὁ ἐνέργεια βλάβη μόνος δηλόω ὁ πάσχω μόριον , ὁ δέ ἐν αὐτός διαφορά ὁ πάθος αὐτός . μόνος τοίνυν ἐκεῖνος ὁ πάθος εἰμί ἴδιος σημεῖον , ὁ κατά τις συμβαίνω αὐτός ἕπομαι . ( ὅτι μηδείς πάθος ἐνίοτε περί ὁ ὁ φωνή αὐτός ἴδιος μόριον γίγνομαι , συμβαίνω βλάπτω ὁ φωνή ἀπορία ὁ ὕλη ἐκ ὅς γίγνομαι ) φαίνω δέ σύ οὗτος σαφής ἐν ὅλος ὁ λόγος ὁ διέξοδος · φαίνω δέ καί ὁ κοινός πάθος τε ἅμα καί τόπος πάσχω , ἤ δύο πάθος , ἤ μόριον δύο .