galenus.de-locis-affectis-libri-vi 6.1
Ἐκ τῶν προειρημένων ἐπὶ τοῦ ἥπατος οὐδὲν ἔτι χαλεπὸν εὑρίσκειν ὑμᾶς , ἐκ τίνων σημείων ὁ σπλὴν πεπονθὼς διαγιγνώσκεται , πρὸς τῷ καὶ τὰς φλεγμονὰς αὐτοῦ διὰ σκληρότητα ῥᾳδίως ὑποπίπτειν ἁπτομένοις . ἔχων δὲ τὰ πλεῖστ’ αὐτῶν κοινὰ πρὸς ἧπαρ , ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἔχειν αὐτὰ διαλλάττει . τὰ μὲν γὰρ τῆς χρόας ὅλου τοῦ σώματος ἐπὶ τὸ μελάντερον ῥέπει κατὰ τὸ τῆς ἀτονίας αὐτοῦ πάθος . ἐπεὶ δὴ τὴν ἐνέργειαν ἔχει φύσει , τὸ μελαγχολικὸν ἐκ τοῦ ἥπατος ἕλκειν αἷμα εἰς ἑαυτὸν , τούτῳ γὰρ ἐδείχθη τρεφόμενος , τῆς οὖν ἑλκτικῆς αὐτοῦ δυνάμεως ἀτόνου γενομένης , ἀκάθαρτον εἰς ὅλον τὸ σῶμα φέρεται τὸ ἐξ ἥπατος αἷμα , καὶ κατὰ τοῦτο μελάντερον αὐτοῖς γίνεται τὸ χρῶμα . καὶ μέντοι καὶ ἀποκρίνει πολλάκις ἐξ ἑαυτοῦ περιττώματα , καθάπερ τὸ ἧπαρ , ὥστε καὶ δι’ ἐμέτων ἅμα ναυτίαις ἐκκριθῆναί ποθ’ αἷμα μελαγχολικὸν , ὑπελθεῖν τε κάτω τοιοῦτον ἄλλο · καὶ χωρὶς δὲ τῆς τοιαύτης κενώσεως , ἀθυμίας τε καὶ δυσθυμίας μελαγχολικὰς ἐργάζεται , καὶ σιτίων ἐνίοτε μὲν ὀρέξεις σφοδροτάτας , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀκριβῶς ὀξῶδες ᾖ τὸ φερόμενον εἰς τὴν γαστέρα περίττωμα , πολλάκις δ’ ἀνατροπήν τε καὶ ὑπτιασμὸν , ὅταν ἑτέραν τινὰ ἔχῃ διαφθοράν . σκιῤῥούμενος δ’ ὅπως ὑδέρους ἐπιφέρει , συμπαθοῦντος αὐτῷ τοῦ ἥπατος , καὶ ἔμπροσθεν εἴρηται . καὶ μέντοι καὶ παθόντων ποτ’ ἀμφοτέρων τῶν σπλάγχνων , ἰκτέρους γιγνομένους ἐθεασάμεθα πρὸς τὸ μελάντερον τῶν συνηθῶν ῥέποντας , ὡς νομίζειν τὴν ξανθὴν χολὴν ἀσβόλῃ μεμίχθαι · καί τινες τῶν ἰατρῶν , ἀπαθὲς εἶναι τοῖς τοιούτοις τὸ ἧπαρ ὑπολαμβάνοντες , ἀποροῦσιν ὅπως ἐπὶ σπληνὶ γίγνονταί τινες ἴκτεροι , καθάπερ καὶ ὅσοι χωρὶς ἥπατος ἡγοῦνται παρεγχύσεσιν ὑδερικαῖς περιπίπτειν τοὺς κάμνοντας ἐπὶ μόνῳ τῷ σπληνὶ σκιῤῥωθέντι . τὴν δ’ αὐτὴν ἀπορίαν ἔχουσι καὶ περὶ τῶν ἐπ’ ὀξέσι νοσήμασιν ὑδέρων , ἀφ’ ὧν ἐπὶ δυσκρασίᾳ τῇ κατὰ θερμότητα , πολλάκις δὲ καὶ ξηρότητα , τὸ ἧπαρ οὕτως ἔπαθεν ἰσχυρῶς , ὡς μηκέθ’ αἱματοῦν τὴν τροφήν · οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τούτων ἡγοῦνται πεπονθέναι τὸ σπλάγχνον , ἐθισθέντες ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἐρασίστρατον ἀπαθὲς εἶναι νομίζειν ἕκαστον τῶν μορίων , ὅτ’ ἂν μήτ’ ὄγκος τις εἴη κατ’ αὐτὸ μήθ’ ἕλκος . ἀλλ’ ἐκείνοις μὲν συγχωρητέον ἔσται οὕτως ὑπολαμβάνειν , οὐδὲν ἡγουμένοις νόσημα γίγνεσθαι κατὰ δυσκρασίαν · ὅσοι δὲ τῶν ἰατρῶν ἑπόμενοι τοῖς ἐναργῶς φαινομένοις , ἐπὶ τῷ ψυχθῆναί τι μόριον ὑπολαμβάνουσι γίγνεσθαί τινα συμπτώματα , οὐ θαυμάσαι τούτων ἐστὶ τοὺς ὑδέρους οὐδ’ ἐφ’ ἐνὶ τόπῳ πεπονθότι συνίστασθαι νομιζόντων ; εἰ γὰρ ὅτι μηδεὶς ὄγκος ἐστὶ παρὰ φύσιν ἐν ἥπατι , διὰ τοῦτ’ ἀπαθὲς ὑπάρχειν ἡγοῦνται τὸ σπλάγχνον , οὐδ’ ἄλλο οὐδὲν ἔσται πεπονθὸς ἐπὶ τῶν ἀθρόον ἀκαίρως ψυχρὸν ὕδωρ μοχθηρὸν πιόντων , εἶθ’ ὑδέρῳ καταληφθέντων ἐπ’ αὐτῷ . βλάπτει μὲν οὖν τὸ οὕτως ποθὲν ψυχρὸν ἄλλοτ’ ἄλλο μόριον τῶν ἔνδον , ἢ μᾶλλον τῶν ἄλλων , ἢ πρῶτον , ὡς ἂν καὶ τύχῃ τι κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἀσθενέστερον ὑπάρχον · ἀπ’ αὐτοῦ δ’ εἰς τὸ ἧπαρ ἀνάγκη διαδοθῆναι τὴν ψύξιν , εἰ μέλλοι τις ὑδερικὴ διάθεσις ἀκολουθῆσαι . οὕτως οὖν καὶ διὰ τὸν σπλῆνα γίγνεταί ποθ’ ὕδερος , ἢ μετ’ ὄγκου ψυχθέντα , καθάπερ ἐν τοῖς σκίῤῥοις , ἢ καὶ χωρὶς ὄγκου , καθάπερ ἐν ταῖς ἀθρόαις τε καὶ ἀκαίροις μοχθηροῦ ψυχροῦ πόσεσιν . ὅτι δὲ καὶ μελαγχολικαὶ γίγνονται δυσθυμίαι , διαπέμποντος αὐτοῦ τοιοῦτον περίττωμα τῷ στόματι τῆς γαστρὸς , ἐν τῷ κατ’ ἐκεῖνο λόγῳ πρόσθεν εἴρηται · ὥστ’ οὐδὲν ἔτι δεῖ πλείω λέγειν ὑπὲρ αὐτοῦ , τῶν μὲν ὀργανικῶν ἐν αὐτῷ παθῶν οὐ δεομένων λογικῆς διαγνώσεως , τῶν δὲ κατὰ τὴν δυσκρασίαν ἔκ τε τῶν νῦν εἰρημένων καὶ τῶν ἔμπροσθεν ἐν τῇ περὶ τῶν κατὰ τὸ ἧπαρ παθῶν διδασκαλίᾳ · τινὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ὀνομαστὶ λέλεκται , τινὰ δ’ ὁμοίως συνιστάμενα ἐκείνοις καὶ τὴν διάγνωσιν ὁμοίαν αὐτοῖς ἕξει .
Lemmas: ἐκ ὁ προλέγω ἐπί ὁ ἧπαρ οὐδείς ἔτι χαλεπός εὑρίσκω σύ , ἐκ τίς σημεῖον ὁ σπλήν πάσχω διαγιγνώσκω , πρός ὁ καί ὁ φλεγμονή αὐτός διά σκληρότης ῥᾴδιος ὑποπίπτω ἅπτω . ἔχω δέ ὁ πολύς αὐτός κοινός πρός ἧπαρ , ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἔχω αὐτός διαλλάσσω . ὁ μέν γάρ ὁ χροιά ὅλος ὁ σῶμα ἐπί ὁ μέλας ῥέπω κατά ὁ ὁ ἀτονία αὐτός πάθος . ἐπεί δή ὁ ἐνέργεια ἔχω φύσις , ὁ μελαγχολικός ἐκ ὁ ἧπαρ ἕλκω αἷμα εἰς ἑαυτοῦ , οὗτος γάρ δείκνυμι τρέφω , ὁ οὖν ἑλκτικός αὐτός δύναμις ἄτονος γίγνομαι , ἀκάθαρτος εἰς ὅλος ὁ σῶμα φέρω ὁ ἐκ ἧπαρ αἷμα , καί κατά οὗτος μέλας αὐτός γίγνομαι ὁ χρῶμα . καί μέντοι καί ἀποκρίνω πολλάκις ἐκ ἑαυτοῦ περίσσωμα , καθά ὁ ἧπαρ , ὥστε καί διά ἔμετος ἅμα ναυτία ἐκκρίνω ποτέ αἷμα μελαγχολικός , ὑπέρχομαι τε κάτω τοιοῦτος ἄλλος · καί χωρίς δέ ὁ τοιοῦτος κένωσις , ἀθυμία τε καί δυσθυμία μελαγχολικός ἐργάζομαι , καί σιτίον ἐνίοτε μέν ὄρεξις σφοδρός , καί μάλα ὅταν ἀκριβής ὀξώδης εἰμί ὁ φέρω εἰς ὁ γαστήρ περίσσωμα , πολλάκις δέ ἀνατροπή τε καί ὑπτιασμός , ὅταν ἕτερος τις ἔχω διαφθορά . σκιρρέω δέ ὅπως ὕδερος ἐπιφέρω , συμπαθέω αὐτός ὁ ἧπαρ , καί ἔμπροσθεν λέγω . καί μέντοι καί πάσχω ποτέ ἀμφότερος ὁ σπλάγχνον , ἴκτερος γίγνομαι θεάομαι πρός ὁ μέλας ὁ συνήθης ῥέπω , ὡς νομίζω ὁ ξανθός χολή ἀσβόλη μείγνυμι · καί τις ὁ ἰατρός , ἀπαθής εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ ἧπαρ ὑπολαμβάνω , ἀφοράω ὅπως ἐπί σπλήν γίγνομαι τις ἴκτερος , καθά καί ὅσος χωρίς ἧπαρ ἡγέομαι παρέγχυσις ὑδερικός περιπίπτω ὁ κάμνω ἐπί μόνος ὁ σπλήν σκιρρωτίθημι . ὁ δέ αὐτός ἀπορία ἔχω καί περί ὁ ἐπί ὀξύς νόσημα ὕδερος , ἀπό ὅς ἐπί δυσκρασία ὁ κατά θερμότης , πολλάκις δέ καί ξηρότης , ὁ ἧπαρ οὕτως πάσχω ἰσχυρός , ὡς μηκέτι αἱματάω ὁ τροφή · οὐδέ γάρ ἐπί οὗτος ἡγέομαι πάσχω ὁ σπλάγχνον , ἐθίζω ὑπό ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος ἀπαθής εἰμί νομίζω ἕκαστος ὁ μόριον , ὅτε ἄν μήτε ὄγκος τις εἰμί κατά αὐτός μήτε ἕλκος . ἀλλά ἐκεῖνος μέν συγχωρέω εἰμί οὕτως ὑπολαμβάνω , οὐδείς ἡγέομαι νόσημα γίγνομαι κατά δυσκρασία · ὅσος δέ ὁ ἰατρός ἕπομαι ὁ ἐναργής φαίνω , ἐπί ὁ ψύχω τις μόριον ὑπολαμβάνω γίγνομαι τις σύμπτωμα , οὐ θαυμάζω οὗτος εἰμί ὁ ὕδερος οὐδέ ἐπί ἐν τόπος πάσχω συνίστημι νομίζω ; εἰ γάρ ὅτι μηδείς ὄγκος εἰμί παρά φύσις ἐν ἧπαρ , διά οὗτος ἀπαθής ὑπάρχω ἡγέομαι ὁ σπλάγχνον , οὐδέ ἄλλος οὐδείς εἰμί πάσχω ἐπί ὁ ἀθρόος ἄκαιρος ψυχρός ὕδωρ μοχθηρός πίνω , εἶτα ὕδερος καταλαμβάνω ἐπί αὐτός . βλάπτω μέν οὖν ὁ οὕτως πίνω ψυχρός ἄλλοτε ἄλλος μόριον ὁ ἔνδον , ἤ μάλα ὁ ἄλλος , ἤ πρῶτος , ὡς ἄν καί τυγχάνω τις κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἀσθενής ὑπάρχω · ἀπό αὐτός δέ εἰς ὁ ἧπαρ ἀνάγκη διαδίδωμι ὁ ψῦξις , εἰ μέλλω τις ὑδερικός διάθεσις ἀκολουθέω . οὕτως οὖν καί διά ὁ σπλήν γίγνομαι ποτέ ὕδερος , ἤ μετά ὄγκος ψύχω , καθά ἐν ὁ σκίρρος , ἤ καί χωρίς ὄγκος , καθά ἐν ὁ ἀθρόος τε καί ἄκαιρος μοχθηρός ψυχρός πόσις . ὅτι δέ καί μελαγχολικός γίγνομαι δυσθυμία , διαπέμπω αὐτός τοιοῦτος περίσσωμα ὁ στόμα ὁ γαστήρ , ἐν ὁ κατά ἐκεῖνος λόγος πρόσθεν λέγω · ὥστε οὐδείς ἔτι δέω πολύς λέγω ὑπέρ αὐτός , ὁ μέν ὀργανικός ἐν αὐτός πάθος οὐ δέω λογικός διάγνωσις , ὁ δέ κατά ὁ δυσκρασία ἐκ τε ὁ νῦν λέγω καί ὁ ἔμπροσθεν ἐν ὁ περί ὁ κατά ὁ ἧπαρ πάθος διδασκαλία · τις μέν γάρ αὐτός ὀνομαστί λέγω , τις δέ ὅμοιος συνιστάω ἐκεῖνος καί ὁ διάγνωσις ὅμοιος αὐτός ἔχω .