galenus.de-locis-affectis-libri-vi 4.8
Ἤδη μέν πως ὡμολόγηται τοῖς ἰατροῖς , ἐκ μὲν τοῦ στομάχου καὶ τῆς γαστρὸς ἐμεῖσθαι τὸ αἷμα , μετὰ δὲ βηχὸς ἐκ τῶν ἀναπνευστικῶν ἀνάγεσθαι μορίων · ἐκ δὲ τῶν κατὰ φάρυγγα καὶ γαργαρεῶνα χρεμπτομένοις , ὥσπερ ἐκ τοῦ στόματος , ἁπλῶς ἀποπτύεσθαι · τεθεάμεθα δὲ πολλάκις , ὅτ’ ἂν ἀθροώτερον ἐκ τῆς κεφαλῆς καταφέρηται , καὶ μάλιστα τοῦ γαργαρεῶνος ἔνδον ὡς πρὸς τὴν φάρυγγα , μετὰ βηχὸς αὐτὸ ἀναπτυόμενον · ἐμπῖπτον γὰρ αὐτίκα τῷ λάρυγγι βῆχα κινεῖ . προσέχειν οὖν δεῖ τούτῳ μάλιστα , μήποτε δόξωμεν ἐκ τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων ἀναφέρεσθαι τὸ αἷμα , καθάπερ ἤδη τινὰς ἔγνων ἰατροὺς ὑπολαβόντας ψευδῶς , ἐξ ὧν ἐσφάλησαν αὐτοὶ νομίσαντες οὐκ ὀρθῶς ἀποφήνασθαι πολλοὺς τῶν ἀρίστων ἰατρῶν , χαλεπωτάτην εἷναι τὴν τοιαύτην αἱμοῤῥαγίαν , ὡς ἂν τοῦ πνεύμονος ἰσχυρῶς πεπονθότος · οὐδὲ γὰρ μικροῦ τινος ἀγγείου ῥῆξιν εἰκὸς γίνεσθαι κατ’ αὐτόν . ἐγχωρεῖ δὲ καὶ κατὰ διάβρωσιν , ἢ ἀνάβρωσιν , ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλῃ , γίνεσθαι πολλάκις αἵματος ἀναφορὰς ἀθρόας μετὰ βηχός . ὅτ’ ἂν γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν χρόνοις ἐκ διαλειμμάτων ὀλίγον ἑκάστοτε μετὰ βηχὸς ἀνεπτυκώς τις αἷμα φαίνηται , μετὰ ταῦτα δὲ ὕστερον αὐτῷ μήτε καταπτώσεως ἐξ ὑφηλοῦ συμπεσούσης μήτ’ ἐν ἀγῶσιν ἢ παλαίστραις σφο δρᾶς πτώσεως , ἀλλὰ μηδ’ ἐπιπεσόντος τινὸς τῷ θώρακι βάρους , ἅμα βηχὶ πολλὴν αἱμοῤῥαγίαν γενέσθαι συμβῇ , κατάλοιπον ἂν εἴη διὰ τὴν ἀνάβρωσιν ἀξιόλογον γενομένην ἀναβηχθῆναι πλεῖον αἷμα . πολλοὶ δὲ τῶν οὕτως παθόντων μόρια ἄττα τοῦ πνεύμονος ἅμα τῷ αἵματι συνανήνεγκαν · καὶ διὰ τοῦτο προσήκει παρακολουθεῖν ἐπιμελῶς , εἰ ἀφρῶδές τι συνανεπτύσθη · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο βεβαιότατόν ἐστι γνώρισμα τῆς ἐκ τοῦ πνεύμονος ἀναγωγῆς , ὥσπερ ὅταν ἤτοι βρογχίου τι μέρος , ἢ ἀρτηρίας χιτῶνος , ἢ φλεβὸς , ἢ καὶ τῆς σαρκὸς αὐτῆς τοῦ πνεύμονος ἀναφέρηται . τούτων δ’ οὐδὲν ἐπιφαίνεται τοῖς ἐκ τοῦ θώρακος ἀναβήττουσιν αἷμα , καθάπερ οὐδὲ ὀδύνη τις τοῖς ἐκ τοῦ πνεύμονος , ὡς ἂν ἐλάχιστα δύο νεῦρα παρὰ τῆς ἕκτης συζυγίας τῶν ἀπ’ ἐγκεφάλου λαμβάνοντος , τῷ μὲν ἔξωθεν αὐτὸν ὑμένι περιέχοντι διανεμόμενα , τῷ βάθει δὲ οὐκ ἐπεκτεινόμενα τοῦ σπλάγχνου · τῷ θώρακι δ’ , ὡς ἴστε , πολλὰ μὲν ἐκ τῶν ἔνδον μερῶν ἐστι νεῦρα , πολλὰ δὲ ἔξωθεν , ἐξ ὧν αἰσθάνεται τάχιστα τῶν ὀδυνηρῶν διαθέσεων . ἀλλὰ καὶ διότι μυώδης μὲν ὁ θώραξ ἐστὶ καὶ ὀστώδης , ὁ πνεύμων δ’ ἄθλιπτός τε καὶ χαῦνος , ἐπιτείνεται μὲν ἡ τοῦ θώρακος , ἀνίεται δ’ ἡ τοῦ πνεύμονος ὀδύνη . ὅτ’ ἂν οὖν ἀλγήσειέ τις ἓν ὁτιοῦν μέρος ἐκ τοῦ θώρακος , ἀναβήττῃ τε μὴ πολὺ , μηδ’ ἐρυθρὸν , ἀλλ’ ἤδη μελαινόμενόν τε καὶ θρομβούμενον αἷμα , τούτῳ πρωτοπαθεῖ μὲν ὁ θώραξ , ἀνάγεται δὲ διὰ τοῦ πνεύμονος οὕτως τὸ αἷμα , καθάπερ καὶ τὸ πῦον ἐν τοῖς ἐμπυϊκοῖς πάθεσιν , ἐφ’ ὧν μεταξὺ θώρακός τε καὶ πνεύμονος αἰσθητῶς περιέχεται . οὕτως δὲ καὶ τὸ κεχρωσμένον ὁπωσοῦν πτύελον ἐν πλευρίτισιν ἐπιφαίνεται , καὶ κατὰ τὸ μετὰ τοῦτο ὑπόμνημα τὸ πέμπτον εἰρήσεται . νυνὶ δὲ περὶ τῶν ἐπιγιγνομένων ἑλκώσεων ταῖς τοῦ αἵματος ἀναφοραῖς ἀκόλουθον εἰπεῖν . ἐν μὲν γὰρ τῷ πνεύμονι καὶ μᾶλλον γίγνεται , καὶ τισὶ μὲν ἀθεράπευτα παντάπασιν ἔδοξεν , ἐνίοις δὲ δυσθεράπευτα · κατὰ δὲ τὸν θώρακα καὶ κολλᾶται τὰ πλεῖστα τῶν ῥαγέντων ἀγγείων , ἐφ’ οἷς ἔπτυσεν αἷμα , καὶ εἰ παραμείνειεν μέχρι πλείονος ἡ ἕλκωσις , ἀλλ’ οὔτι γε τελέως ἀνίατος γίνεται · τὰ δὲ ἐν τῷ πνεύμονι χρονίσαντα , κᾂν θεραπευθῇ ποτε , καταλείπει τι λείψανον ἐν αὐτῷ τυλῶδές τε καὶ συριγγῶδες , ὃ τοῦ χρόνου προϊόντος ἀναδέρεται ῥᾳδίως ἐπὶ βραχείαις προφάσεσιν , συναναφέρεται δὲ τοῖς πτυομένοις ἐντεῦθεν ἐνίοτε καὶ ἡ καλουμένη πρὸς τῶν ἰατρῶν ἐφελκὶς , καί τις αἵματος βραχὺς σταλαγμός . ἔστι δὲ ταῦτα κοινὰ καὶ τῶν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ γενομένων ἑλκῶν , ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκ στομάχου καὶ γαστρὸς ἐμεῖται , τὰ δ’ ἐκ νεφρῶν καὶ κύστεως οὐρεῖται , τὰ δ’ ἐκ τῶν ἐντέρων διαχωρεῖται , τοῖς δ’ ἐκ τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων ἀδύνατόν ἐστι χωρὶς βηχὸς ἀναπτυσθῆναι . ἐὰν δέ τις ἀναχρέμπτηταί τε καὶ ἀπομύττηταί ποθ’ αἷμα πλέοσιν ἐφεξῆς ἡμέραις , μήτε κεφαλῆς ὀδύνης ἢ βάρους , ἤτοι συμπαρόντος , ἢ προηγησαμένου , μήτε πληγῆς αὐτόθι γεγενημένης , ἐπισκέψασθαι χρὴ τούτου τόν τε τῆς ῥινὸς πόρον ἀκριβῶς ὅλον , ἐκεῖνόν τε τοῦ στόματος τὸν τόπον , ἔνθα συντέτρηται πρὸς τὴν ῥῖνα · γίνεται γάρ ποτε τοιοῦτο σύμπτωμα , βδέλλης ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ προσπεφυκυίας , ἥτις αὐξάνεται καὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , ὥστ’ εἰ καὶ ταῖς πρώταις ἡμέραις ἐλάνθανε διὰ σμικρότητα , μετὰ τρεῖς γε ἢ τέτταρας ἑτοίμως ὁρᾶσθαι · κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐκ τῆς γαστρὸς ἐμεῖταί ποθ’ αἷμα , βδέλλης καταποθείσης . ἔστι γε μὴν τὸ τοιοῦτον αἷμα λεπτὸν καὶ ἰχωρῶδες , ἐάν τ’ ἐκ γαστρὸς , ἐάν τ’ ἐκ ῥινὸς , ἐάν τ’ ἐκ τοῦ στόματος φαίνηται φερόμενον , ὥστε τινα θεασάμενον αὐτὸ , καὶ προσέτι τὴν ἕξιν τοῦ ἀνθρώπου κατασκεψάμενον , ἐρωτήσαντά τε περὶ τῶν προηγησαμένων , ἐξ ἁπάντων αὐτῶν στοχάσασθαι τῆς τοῦ πράγματος ἀληθείας . ὑγιαίνοντος γοῦν ποτε ἀμέμπτως ἀνθρώπου , τοιοῦτον αἷμα θεασάμενος ἐμούμενον , ἠξίωσα διηγήσασθαί μοι τὴν δίαιταν ἣν διῄτητο ταῖς ἔμπροσθεν ἡμέραις . σὺν τοῖς ἄλλοις οὖν οἷς διηγεῖτο , καὶ τοῦτο κατέλεξεν , ὡς ἔκ τινος κρήνης οὐ πάνυ τι καθαρὸν ὕδωρ ἐχούσης ἔπιεν ὕδωρ διψήσας νύκτωρ , οἰκέτου τινὸς αὐτῷ κομίσαντος . ὡς δ’ ἤκουσα τοῦτο , προσανηρόμην αὐτὸν , εἰ καὶ βδέλλαι ποτ’ ὤφθησαν ἐν ﻿ τῷ κατὰ τὴν κρήνην ὕδατι · καὶ φάντος ἑωρακέναι , δοὺς ἐπιτήδειον φάρμακον , ἐμεθῆναι τὴν βδέλλαν ἐποίησα . ἑτέρου δ’ ἀπομυττομένου καὶ πτύοντος αἷμα τοιοῦτο , πυθόμενος ἐν τῇ διηγήσει διατρῖψαι τὸν ἄνθρωπον ἐν λίμνῃ τινὶ κατ’ ἀγρὸν ὥρᾳ θέρους , μετά τινων ἑτέρων παίζοντα γυμναστικὰς παιδιὰς , ὁποίας εἰώθασιν οἱ νέοι παίζειν ἐν ὕδατι , καὶ γινώσκων ἐν ἐκείνῳ τῷ ὕδατι βδέλλας γενομένας , ἐξαγαγὼν εἰς αὐγὴν τὸν πάσχοντα , καὶ στρέψας τὸν πόρον τῆς ῥινὸς εὐθὺ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων , ἐθεασάμην κατ’ ἐκεῖνον τὸν τόπον , ἐν ᾧ συντέτρηται πρὸς τὴν ἐν τῷ στόματι χώραν ἡ ῥὶς , οὖσαν βδέλλης οὐρὰν , ἐγκατακεκρυμμένην τῷ πόρῳ . βέλτιον οὖν ἔδοξέ μοι καὶ ταῦθ’ ὑμῖν ἱστορῆσαι .
Lemmas: ἤδη μέν πως ὁμολογέω ὁ ἰατρός , ἐκ μέν ὁ στόμαχος καί ὁ γαστήρ ἐμέω ὁ αἷμα , μετά δέ βήξ ἐκ ὁ ἀναπνευστικός ἀνάγω μόριον · ἐκ δέ ὁ κατά φάρυγξ καί γαργαρεών χρέμπτομαι , ὥσπερ ἐκ ὁ στόμα , ἁπλῶς ἀποπτύω · θεάομαι δέ πολλάκις , ὅτε ἄν ἀθρόος ἐκ ὁ κεφαλή καταφέρω , καί μάλα ὁ γαργαρεών ἔνδον ὡς πρός ὁ φάρυγξ , μετά βήξ αὐτός ἀναπτύω · ἐμπίπτω γάρ αὐτίκα ὁ λάρυγξ βήξ κινέω . προσέχω οὖν δέω οὗτος μάλα , μήποτε δοκέω ἐκ ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ἀναφέρω ὁ αἷμα , καθά ἤδη τις γιγνώσκω ἰατρός ὑπολαμβάνω ψευδής , ἐκ ὅς σφάλλω αὐτός νομίζω οὐ ὀρθός ἀποφαίνω πολύς ὁ ἀγαθός ἰατρός , χαλεπός ἵημι ὁ τοιοῦτος αἱμορραγία , ὡς ἄν ὁ πνεύμων ἰσχυρός πάσχω · οὐδέ γάρ μικρός τις ἀγγεῖον ῥῆξις ἔοικα γίγνομαι κατά αὐτός . ἐγχωρέω δέ καί κατά διάβρωσις , ἤ ἀνάβρωσις , ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω , γίγνομαι πολλάκις αἷμα ἀναφορά ἀθρόος μετά βήξ . ὅτε ἄν γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν χρόνος ἐκ διάλειμμα ὀλίγος ἑκάστοτε μετά βήξ ἀναπτύω τις αἷμα φαίνω , μετά οὗτος δέ ὕστερον αὐτός μήτε κατάπτωσις ἐκ ὑφηλόω συμπίπτω μήτε ἐν ἀγών ἤ παλαίστρα σφος δράω πτῶσις , ἀλλά μηδέ ἐπιπίπτω τις ὁ θώραξ βάρος , ἅμα βήξ πολύς αἱμορραγία γίγνομαι συμβαίνω , κατάλοιπος ἄν εἰμί διά ὁ ἀνάβρωσις ἀξιόλογος γίγνομαι ἀναβήσσω πολύς αἷμα . πολύς δέ ὁ οὕτως πάσχω μόριον τις ὁ πνεύμων ἅμα ὁ αἷμα συναναφέρω · καί διά οὗτος προσήκω παρακολουθέω ἐπιμελής , εἰ ἀφρώδης τις συναναπτύω · καί γάρ καί οὗτος βέβαιος εἰμί γνώρισμα ὁ ἐκ ὁ πνεύμων ἀναγωγή , ὥσπερ ὅταν ἤτοι βρογχίον τις μέρος , ἤ ἀρτηρία χιτών , ἤ φλέψ , ἤ καί ὁ σάρξ αὐτός ὁ πνεύμων ἀναφέρω . οὗτος δέ οὐδείς ἐπιφαίνω ὁ ἐκ ὁ θώραξ ἀναβήσσω αἷμα , καθά οὐδέ ὀδύνη τις ὁ ἐκ ὁ πνεύμων , ὡς ἄν ἐλαχύς δύο νεῦρον παρά ὁ ἕκτος συζυγία ὁ ἀπό ἐγκέφαλος λαμβάνω , ὁ μέν ἔξωθεν αὐτός ὑμήν περιέχω διανέμω , ὁ βάθος δέ οὐ ἐπεκτείνω ὁ σπλάγχνον · ὁ θώραξ δέ , ὡς οἶδα , πολύς μέν ἐκ ὁ ἔνδον μέρος εἰμί νεῦρον , πολύς δέ ἔξωθεν , ἐκ ὅς αἰσθάνομαι ταχύς ὁ ὀδυνηρός διάθεσις . ἀλλά καί διότι μυώδης μέν ὁ θώραξ εἰμί καί ὀστώδης , ὁ πνεύμων δέ ἄθλιπτος τε καί χαῦνος , ἐπιτείνω μέν ὁ ὁ θώραξ , ἀνίημι δέ ὁ ὁ πνεύμων ὀδύνη . ὅτε ἄν οὖν ἀλγέω τις εἷς ὁστισοῦν μέρος ἐκ ὁ θώραξ , ἀναβήσσω τε μή πολύς , μηδέ ἐρυθρός , ἀλλά ἤδη μελαίνω τε καί θρομβόομαι αἷμα , οὗτος πρωτοπαθέω μέν ὁ θώραξ , ἀνάγω δέ διά ὁ πνεύμων οὕτως ὁ αἷμα , καθά καί ὁ πυός ἐν ὁ ἐμπυικός πάθος , ἐπί ὅς μεταξύ θώραξ τε καί πνεύμων αἰσθητός περιέχω . οὕτως δέ καί ὁ χρώζω ὁπωσοῦν πτύελον ἐν πλευρῖτις ἐπιφαίνω , καί κατά ὁ μετά οὗτος ὑπόμνημα ὁ πέμπτος λέγω . νυνί δέ περί ὁ ἐπιγίγνομαι ἕλκωσις ὁ ὁ αἷμα ἀναφορά ἀκόλουθος λέγω . ἐν μέν γάρ ὁ πνεύμων καί μάλα γίγνομαι , καί τις μέν ἀθεράπευτος παντάπασι δοκέω , ἔνιοι δέ δυσθεράπευτος · κατά δέ ὁ θώραξ καί κολλάω ὁ πολύς ὁ ῥήγνυμι ἀγγεῖον , ἐπί ὅς πτύω αἷμα , καί εἰ παραμένω μέχρι πολύς ὁ ἕλκωσις , ἀλλά οὔτι γε τέλειος ἀνίατος γίγνομαι · ὁ δέ ἐν ὁ πνεύμων χρονίζω , ἔͅν θεραπεύω ποτέ , καταλείπω τις λείψανον ἐν αὐτός τυλώδης τε καί συριγγώδης , ὅς ὁ χρόνος προέρχομαι ἀναδέρω ῥᾴδιος ἐπί βραχύς πρόφασις , συναναφέρω δέ ὁ πτύω ἐντεῦθεν ἐνίοτε καί ὁ καλέω πρός ὁ ἰατρός ἐφελκίς , καί τις αἷμα βραχύς σταλαγμός . εἰμί δέ οὗτος κοινός καί ὁ ἐν ἕτερος τόπος γίγνομαι ἕλκος , ἀλλά ὁ μέν ἐκ στόμαχος καί γαστήρ ἐμέω , ὁ δέ ἐκ νεφρός καί κύστις οὐρέω , ὁ δέ ἐκ ὁ ἔντερον διαχωρέω , ὁ δέ ἐκ ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ἀδύνατος εἰμί χωρίς βήξ ἀναπτύω . ἐάν δέ τις ἀναχρέμπτομαι τε καί ἀπομύσσω ποτέ αἷμα πολύς ἐφεξῆς ἡμέρα , μήτε κεφαλή ὀδύνη ἤ βάρος , ἤτοι συμπάρειμι , ἤ προηγέομαι , μήτε πληγή αὐτόθι γίγνομαι , ἐπισκοπέω χρή οὗτος ὁ τε ὁ ῥίς πόρος ἀκριβής ὅλος , ἐκεῖνος τε ὁ στόμα ὁ τόπος , ἔνθα συντετραίνω πρός ὁ ῥίς · γίγνομαι γάρ ποτέ τοιοῦτος σύμπτωμα , βδέλλα ἐν ὁ χωρίον οὗτος προσφύω , ὅστις αὐξάνω καί κατά ἕκαστος ἡμέρα , ὥστε εἰ καί ὁ πρῶτος ἡμέρα λανθάνω διά μικρότης , μετά τρεῖς γε ἤ τέσσαρες ἑτοῖμος ὁράω · κατά δέ ὁ αὐτός λόγος ἐκ ὁ γαστήρ ἐμέω ποτέ αἷμα , βδέλλα καταπίνω . εἰμί γε μήν ὁ τοιοῦτος αἷμα λεπτός καί ἰχωρώδης , ἐάν τε ἐκ γαστήρ , ἐάν τε ἐκ ῥίς , ἐάν τε ἐκ ὁ στόμα φαίνω φέρω , ὥστε τις θεάομαι αὐτός , καί προσέτι ὁ ἕξις ὁ ἄνθρωπος κατασκέπτομαι , ἐρωτάω τε περί ὁ προηγέομαι , ἐκ ἅπας αὐτός στοχάζομαι ὁ ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια . ὑγιαίνω γοῦν ποτέ ἄμεμπτος ἄνθρωπος , τοιοῦτος αἷμα θεάομαι ἐμέω , ἀξιόω διηγέομαι ἐγώ ὁ δίαιτα ὅς διαιτέω ὁ ἔμπροσθεν ἡμέρα . σύν ὁ ἄλλος οὖν ὅς διηγέομαι , καί οὗτος καταλέγω , ὡς ἐκ τις κρήνη οὐ πάνυ τις καθαρός ὕδωρ ἔχω πίνω ὕδωρ διψάω νύκτωρ , οἰκέτης τις αὐτός κομίζω . ὡς δέ ἀκούω οὗτος , προσανέρομαι αὐτός , εἰ καί βδέλλα ποτέ ὁράω ἐν ﻿ ὁ κατά ὁ κρήνη ὕδωρ · καί φημί ὁράω , δίδωμι ἐπιτήδειος φάρμακον , ἐμέω ὁ βδέλλα ποιέω . ἕτερος δέ ἀπομύσσω καί πτύω αἷμα τοιοῦτος , πυνθάνομαι ἐν ὁ διήγησις διατρίβω ὁ ἄνθρωπος ἐν λίμνη τις κατά ἀγρός ὥρα θέρος , μετά τις ἕτερος παίζω γυμναστικός παιδιά , ὁποῖος εἴωθα ὁ νέος παίζω ἐν ὕδωρ , καί γιγνώσκω ἐν ἐκεῖνος ὁ ὕδωρ βδέλλα γίγνομαι , ἐξάγω εἰς αὐγή ὁ πάσχω , καί στρέφω ὁ πόρος ὁ ῥίς εὐθύς ὁ ἡλιακός ἀκτίς , θεάομαι κατά ἐκεῖνος ὁ τόπος , ἐν ὅς συντετραίνω πρός ὁ ἐν ὁ στόμα χώρα ὁ ῥίς , εἰμί βδέλλα οὐρά , ἐγκατακρύπτω ὁ πόρος . ἀγαθός οὖν δοκέω ἐγώ καί οὗτος σύ ἱστορέω .