galenus.de-locis-affectis-libri-vi 4.2
Ἐν δὲ τῷ νῦν ἐνεστῶτι τετάρτῳ τῆς ὅλης ὄντι πραγματείας ὁ λόγος ἔστω μοι περὶ τῶν κατὰ τὸ πρόσωπον μορίων τῶν ἐν βάθει πεπονθότων , τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ποιησαμένῳ . τούτων γὰρ ἐνίοτε μὲν ὁ ἕτερος , ἐνίοτε δὲ ἀμφότεροι παραλύονται τῆς κινήσεως , ἢ αἰσθήσεως , ἢ ἀμφοτέρων · ἐνίοτε δὲ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν ἕνα ποτὲ μὲν τὸ βλέφαρον ἔπαθε μόνον , ἔστι δ’ ὅτε καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν κυρίως ὀνομαζόμενον ὀφθαλμὸν γέγονεν ἢ εἰς αἴσθησιν , ἢ εἰς κίνησιν ἡ βλάβη . ὅτ’ ἂν μὲν οὖν μηδενὸς φαινομένου κακοῦ περὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἀπολέσθαι τὴν ὀπτικὴν αἴσθησιν συμβῇ , τὸ καθῆκον ἐξ ἐγκεφάλου νεῦρον εἰς αὐτὸν ἔχει τὴν αἰτίαν , ἤτοι φλεγμαῖνον , ἢ σκιῤῥούμενον , ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἐξ ἐπιῤῥοῆς ὑγρῶν βλαπτόμενον , ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἐμφραττομένου πόρου τοῦ κατ’ αὐτόν . καὶ ταῦτα μὲν ὡς ὀργανικῷ μορίῳ συμβαίνειν ἀναγκαῖον αὐτῷ , τὰ δ’ ὡς ὁμοιομερεῖ κατὰ τὰς ὀκτὼ δυσκρασίας · ἔξωθεν δὲ τούτων , ὅταν ἤτοι μηδ’ ὅλως ἢ παντάπασιν ὀλίγον ἐπιπέμπηται τὸ αὐγοειδὲς πνεῦμα παρὰ τῆς κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἀρχῆς . τῆς κινήσεως δὲ ἀπολωλυίας μόνης ὁποτέρου τῶν ὀφθαλμῶν , τὸ κατὰ τὴν δευτέραν συζυγίαν νεῦρον ἀποφυόμενον τοῦ ἐγκεφάλου πεπονθέναι τι πάθος ἀναγκαῖόν ἐστιν ὧν διῆλθον ἀρτίως ἐπὶ θατέρου νεύρου τοῦ κατὰ τὴν πρώτην συζυγίαν ἐκφυομένου . ἐπεὶ δὲ , ὡς ἐμάθομεν ἐν ταῖς ἀνατομαῖς , ἓξ μέν εἰσιν οἱ τὸν ὀφθαλμὸν αὐτὸν κινοῦντες μύες , ἄλλοι δὲ περιλαμβάνουσι τὴν ῥῖζαν τοῦ καθήκοντος εἰς αὐτὸν πόρου , καλοῦσι γὰρ οὕτως οἱ ἀνατομικοὶ τὸ κατὰ τὴν πρώτην συζυγίαν νεῦρον , ὅτι μόνῳ σαφές ἐστιν ἐν αὐτῷ τὸ τρῆμα , συμβαίνει δὲ πολλάκις αὐτὸ μὲν τοῦτο μηδὲν πεπονθέναι , τῶν δὲ μυῶν τινα πάσχειν ἤτοι κατὰ τὴν οἰκείαν οὐσίαν ὁτιοῦν πάθος ὧν ἀρτίως εἶπον , ἢ τοῦ νεύρου τοῦ καθήκοντος εἰς αὐτὸν βλαβέντος . εἰς ἕκαστον γάρτοι τῶν μυῶν τούτων ἀφικνεῖταί τις μοῖρα τοῦ κατὰ τὴν δευτέραν συζυγίαν ἀποφυομένου νεύρου , καθάπερ γε καὶ εἰς τοὺς περιλαμβάνοντας τὸν πόρον μύας , εἴτε δύο χρὴ τούτους , εἴτε τρεῖς , εἴθ’ ἕνα λέγειν , οὐδὲν γὰρ διαφέρει πρός γε τὰ παρόντα , γιγνωσκόντων ἡμῶν ὅτι τοῖς μυσὶ τούτοις ἔργον ἐστὶν ἀνασπᾷν τε ἅμα καὶ στηρίζειν τὸν ὀφθαλμὸν , ὡς ἂν μὴ περιτρέποιτο κατὰ μηδένα τρόπον τῆς ὁδοιπορίας τὸ μαλακὸν νεῦρον , ὃ δὴ καὶ ὀπτικὸν ὀνομάζεται καὶ πόρος . ἓξ οὖν ὄντων τῶν κινούντων τὸν ὀφθαλμὸν μυῶν , εἰ μὲν ὁ ἀνασπῶν αὐτὸν πάθοι , κατεσπασμένος φαίνεται τηνικαῦτα σύμπας ὁ ὀφθαλμός · εἰ δὲ ὁ κατασπῶν , ἀνεσπασμένος · εἰ δὲ ὁ πρὸς τὸν μικρὸν κανθὸν ἀπάγων , ὡς πρὸς τὸν μείζονα παρεσπασμένος · εἰ δ’ ὁ πρὸς τοῦτον , ὡς τὸν ἕτερον · εἰ δὲ τῶν περιστρεφόντων μυῶν ὁποτεροσοῦν παραλυθείη , λοξὴν ἕξει τὴν διαστροφὴν ὁ σύμπας ὀφθαλμός . ὄντων δὲ , ὡς ἔφην , καὶ ἄλλων μυῶν , τῶν περιεχόντων τὸ μαλακὸν νεῦρον , εἰδέναι χρὴ τὴν παράλυσιν αὐτῶν , ὅλον τὸν ὀφθαλμὸν ἐργαζομένην προπετῆ · καὶ βλέπουσί γε τούτων οἱ πλείους ἀβλαβῶς , ἐπεκτεινομένου μὲν ἠρέμα τοῦ νεύρου τοῦ μαλακοῦ , πάσχοντος δὲ οὐδὲν , ὡς ἄν γε πάθῃ τι , χεῖρον ὁρῶσιν οἱ οὕτως παθόντες · εἰ δὲ καὶ μεῖζον αὐτῷ συμβαίη τὸ πάθημα , πρόδηλον ὡς οὐδ’ ὅλως ὄψονται . καὶ κατὰ διαστροφὰς δὲ τῶν ὀφθαλμῶν ἡ μὲν ἐφ’ ὁποτερονοῦν κανθὸν ἐκτροπὴ φυλάττει τὴν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν τὴν ὀπτικήν · ἡ δ’ ἄνω καὶ κάτω , καθάπερ γε καὶ αἱ λοξαὶ , διπλᾶ φαίνεσθαι ποιοῦσιν πάντα τὰ ὁρώμενα . τῶν δὲ τὸ ἄνω βλέφαρον κινούντων μυῶν , ἀκίνητον γάρ ἐστιν τὸ κάτω , σμικροτάτων ὄντων , ὡς μόγις ἐπὶ μεγάλων ζώων φαίνεσθαι σαφῶς , εἰκότως ἡ τῶν νεύρων ἔμφυσις εἰς αὐτούς ἐστι δυσθεώρητος · ﻿ ἀλλὰ κᾀνταῦθα καθάπερ ἐπὶ τῶν προειρημένων μυῶν , οὕτως κᾀπὶ τούτων ἀναγκαῖόν ἐστι , πολλάκις μὲν αὐτοὺς τοὺς μῦς ἴδιόν τι πάθημα πάσχειν , ὁπόσα τὰ τῶν μυῶν ἴσμεν , ἐνίοτε δὲ τῶν ἐμφυομένων εἰς αὐτοὺς νεύρων τι πεπονθέναι . ὁ μὲν οὖν ἀνατείνων αὐτὸν παραλυθεὶς χαλαρὸν ἀποδείξει τὸ βλέφαρον , ὡς μὴ δύνασθαι διανοίγειν τὸν ὀφθαλμόν · οἱ κατασπῶντες δὲ , δύο γάρ εἰσιν αὐτοὶ , κλείειν ἀδυνατήσουσιν · εἰ δ’ ὁ ἕτερος αὐτῶν πάθοι μόνος , ἐπὶ τὸν ἀντικείμενον αὐτῶν μῦν παρασπασθήσεται τὸ βλέφαρον , ὡς δοκεῖν κεκλάσθαι κατὰ μέσην τὴν ἐπὶ τῷ πέρατι περιγραφὴν αὐτῶν , καὶ τὸ μὲν ἕτερον μέρος , ὃ κατὰ τὸν πεπονθότα μῦν ἐστι , ἀνεσπάσθαι , τὸ δ’ ἕτερον , ὃ κατὰ τὸν ἀπαθῆ , κατεσπάσθαι . ταῦτα μὲν οὖν ἴδια πάθη τῶν κατὰ τὸν ὀφθαλμόν ἐστι μορίων , ἀφανεῖς ἔχοντα τοὺς πάσχοντας τόπους , ἕτερα δ’ ἐξ ἄλλων ἐπ’ αὐτὸν ὁρμᾶται κατὰ συμπάθειαν . τοῖς γοῦν τῶν ὑποχεομένων φαντάσμασιν ὅμοια φαίνεται , μηδεμιᾶς οὔσης ἰδιοπαθείας κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν , ἀλλ’ ἐπὶ συμπαθείᾳ τῇ κατὰ τὸ στόμα τῆς κοιλίας , ἢ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον . ἀλλὰ καὶ ταῦτα διορίζεσθαι χρὴ τῶν ἀπὸ τῆς γαστρὸς ἀρχομένων , πρῶτον μὲν τῷ τὸν ἕτερον ὀφθαλμὸν μόνον ἢ ἀμφοτέρους ὁμοίως φαντάζεσθαι · τοὐπίπαν γὰρ αἱ μὲν ἐπὶ τῇ κατὰ τὴν γαστέρα κακοχυμίᾳ γινόμεναι φαντασίαι τοῖς ὀφθαλμοῖς ἀμφοτέροις ὡσαύτως συμβαίνουσιν , αἱ δ’ ἐπὶ ταῖς ὑποχύσεσιν οὔτ’ ἄρχονται κατ’ ἀμφοτέρους , οὔθ’ ὁμοίως φαίνονται · δευτέρῳ δ’ ἐφεξῆς τῷ κατὰ τὸν χρόνον · εἰ γὰρ ἤτοι τριῶν ἢ τεττάρων μηνῶν ἢ καὶ πλειόνων ἤδη φαίνοιτο τὰ τῶν ὑποχεομένων συμπτώματα , σοὶ δὲ κατασκεψαμένῳ τὰς κόρας μηδὲν ἀχλυῶδες ἐμφαινόμενον εὑρίσκοιτο , διὰ τὸ στόμα τῆς κοιλίας αὐτοὺς πάσχοντας εὑρήσεις · οὔπω δ’ ὄντος ἀξιολόγου τοῦ χρόνου , πρῶτον μὲν ἐρωτήσεις εἰ διηνεκῶς ἐν ἁπάσαις ταῖς ἡμέραις ἀφ’ ἧς ἤρξατο πάσχειν οὕτω διατελεῖ φαινόμενα , μηδεμιᾶς ἡμέρας ἐν τῷ μεταξὺ γενομένης ἀμέμπτου τελέως , ἢ παρενέπεσόν τινες ἀμέμπτως ὑγιεῖς , ὡς δοκεῖν ἀκριβῶς ὑγιεῖς εἶναι · τὸ μὲν γὰρ διηνεκὲς ὡς ἔνδειξιν ὑποχύσεως ἔχει , τὸ δὲ διαλεῖπον ὑποψίαν τῶν κατὰ τὴν γαστέρα , καὶ μᾶλλον ὅτ’ ἃν ἐπὶ ταῖς ἀκριβέσιν εὐπεψίαις μηδὲν ἑαυτῷ λέγῃ φαίνεσθαι φάντασμα , πολὺ δὲ μᾶλλον ὅταν ἅμα τῇ γενέσει τῶν φαντασμάτων αἰσθάνηταί τινος ἐν τῷ στόματι τῆς κοιλίας δήξεως , ἔτι δὲ μᾶλλον ὅταν ἐπὶ τοῖσδε , τῶν δακνόντων ἐμεθέντων , παύηται τὰ συμπτώματα . ταῦτα μὲν οὖν εὐθέως κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν , ἐν ᾗπερ ἂν ἴδῃς τὸν ἄνθρωπον , ἐξ ἀνακρίσεως ὑπάρξει σοι μαθεῖν , ὅτ’ ἂν , ὡς ἔφην , ἀκριβῶς κατὰ φύσιν ἔχωσιν οἱ ὀφθαλμοί · τῆς δὲ θατέρου κόρης ἀχλυωδεστέρας , ἢ θολωδεστέρας , ἢ συνελόντι φάναι , μὴ καθαρᾶς ἀκριβῶς φαινομένης , ὑποχύσεώς ἐστιν ἀρχή · ἐὰν δ’ ἔνιοι φύσει τὰς κόρας μὴ πάνυ τι καθαρὰς ἔχωσιν , ἐπισκεπτέον ἐστὶν , εἰ ἀμφότεραι παραπλησίως φαίνονται διακείμεναι , καὶ εἰ πρὸς τούτῳ μηδέπω χρόνος ἱκανὸς ἐπὶ τοῖς τῆς ὑποχύσεως συμπτώμασιν προγεγονὼς ὑπάρχει · κᾂν ταῦθ’ οὕτως ἔχῃ , κέλευσον ἀρκεσθῆναι τροφῇ τῆς συνήθους ἐλάττονι , μηδὲν ἐχούσῃ κακόχυμον . εἶτα κατὰ τὴν ὑστεραίαν εὐπεπτηκότος ἀκριβῶς αὐτοῦ , πυθοῦ περὶ τῶν κατὰ τὴν ὄψιν φαντασμάτων · εἰ μὲν γὰρ ἤτοι μηδ’ ὅλως ἢ ἀμυδρῶς φαίνοιτο , στομαχικὸν ἦν τὸ σύμπτωμα · μενόντων δ’ ὁμοίων αὐτῶν , οὐ κατὰ συμπάθειαν , ἀλλὰ κατὰ διάθεσιν οἰκείαν εἰδέναι χρὴ ταῦτα συμπίπτοντα τοῖς ὀφθαλμοῖς , ἔτι δὲ μᾶλλον , ἐὰν τοῦ δι’ ἀλόης φαρμάκου λαβὼν , ὁμοίως ἔχῃ · λέγω δὲ διὰ τῆς ἀλόης , ὃ προσαγορεύουσιν ἔνιοι μὲν ἱερὰν πικρὰν , ἔνιοι δὲ ἁπλῶς πικράν . εἰ γὰρ στομαχικὸν εἴη τὸ σύμπτωμα , θεραπευθήσεται ῥᾷστα διὰ τῆς τοῦ φαρμάκου τούτου πόσεως , ἅμα ταῖς εὐπεψίαις , ὡς συνελθεῖν εἰς ταὐτὸν ἀμφότερα , τήν τε διάγνωσιν τοῦ πεπονθότος τόπου καὶ τὴν θεραπείαν αὐτοῦ . ἐγὼ δὲ , ὡς ἴστε , καὶ χωρὶς τοῦ θεάσασθαι τοὺς οὕτω πάσχοντας ἐθεράπευσα διὰ γραμμάτων ἐνίους ἐν ἄλλοις ὄντας ἔθνεσιν · καὶ γὰρ ἐκ τῆς Ἰβηρίας καὶ τῆς Κελτικῆς καὶ Ἀσίας καὶ Θρᾴκης καὶ ἄλλων χωρίων ἐπιστειλάντων μοί τινων , εἴ τι πρὸς ἀρχὰς ὑποχύσεως , μήπω μηδεμιᾶς ἐναργῶς φαινομένης βλάβης ἐν τῇ κόρῃ , φάρμακον ἔχοιμι δόκιμον , ἀποστέλλειν αὐτοῖς , ἠξίωσα δηλωθῆναί μοι πρότερον , εἰ ἐκ τοῦ πολλοῦ χρόνου πάσχουσι , καὶ τἄλλα περὶ ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον · εἶτα τοῖς ἐπιστείλασιν , ἓξ μῆνας ἢ ἐνιαυτὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς γεγονέναι φασκόντων , ἀμφοτέρων ὁμοίως τῶν ὀφθαλμῶν ἐπὶ μὲν ταῖς εὐπεψίαις ἄμεινον ἐχόντων , παροξυνομένων δὲ ἐπὶ ταῖς ἀπεψίαις καὶ ταῖς τοῦ στομάχου δήξεσιν , ἐμεσάντων τε χολῆς καὶ καθισταμένων , οὐδὲν ἔτι περὶ τῆς κόρης ἀξιώσας πυθέσθαι , βεβαίως ἔγνων ὡς οὐκ ἰδιοπάθειαν ἀλλὰ συμπάθειαν εἶναι τῶν ὀφθαλμῶν ἐπὶ τῇ γαστρί · καὶ πέμψας αὐτοῖς τὴν πικρὰν , ἐκείνους μὲν πρῶτον καὶ μάλιστα , διὰ ἐκείνων δὲ καὶ ἄλλους πολλοὺς τῶν ὁμοεθνῶν αὐτοῖς ἰασάμην · ὄντες γὰρ αὐτοὶ πάντες οἷς ἔπεμψα πεπαιδευμένοι , μαθόντες δ’ ἐξ ὧν αὐτοῖς ἐπέστειλα τὰς διαγνώσεις τῶν πεπονθότων τόπων , αὐτοί τε τοῦ λοιποῦ ῥᾳδίως ἐγνώριζον αὐτοὺς , ἐθεράπευόν τε τῷ πικρῷ φαρμάκῳ . παραπλήσια δὲ τοῖς τῶν ὑποχεομένων συμπτώματα γίνεται πολλάκις ἐγκεφάλου πάσχοντος ἔν τισι φρενιτίδων εἴτε εἴδεσιν εἴτε διαφοραῖς ἐθέλοις ὀνομάζειν . εἰσὶν μὲν γὰρ αὐτῆς ἁπλαῖ μὲν δύο , σύνθετος δὲ ἐξ ἀμφοῖν ἡ τρίτη . τινὲς μὲν γὰρ τῶν φρενιτικῶν , οὐδὲν ὅλως σφαλλόμενοι περὶ τὰς αἰσθητικὰς διαγνώσεις τῶν ὁρατῶν , οὐ κατὰ φύσιν ἔχουσι ταῖς διανοητικαῖς κρίσεσιν · ἔνιοι δ’ ἔμπαλιν ἐν μὲν ταῖς διανοήσεσιν οὐδὲν σφάλλονται , παρατυπωτικῶς δὲ κινοῦνται κατὰ τὰς αἰσθήσεις , ἄλλοις δέ τισιν κατ’ ﻿ ἄμφω βεβλάφθαι συμβέβηκεν . ὁ δὲ τρόπος ἑκατέρας τῆς βλάβης τοιόσδ’ ἐστίν . καταλειφθείς τις ἐπὶ τῆς οἰκίας ἐν Ῥώμῃ μεθ’ ἑνὸς ἐριουργοῦ παιδὸς , ἀναστὰς ἀπὸ τῆς κλίνης ἧκεν ἐπὶ τῆς θυρίδος , δι’ ἧς οἷόν τ’ ἦν ὁρᾶσθαί τε αὐτὸν καὶ ὁρᾷν τοὺς παριόντας . εἶτα τῶν ὑαλίνων σκευῶν ἕκαστον ἐπιδεικνὺς αὐτοῖς , εἰ κελεύοιεν αὐτὸ βάλλειν , ἐπυνθάνετο . τῶν δὲ μετὰ γέλωτος ἀξιούντων τε βαλεῖν καὶ κροτούντων ταῖς χερσὶν , ὁ μὲν ἔβαλεν ἐφεξῆς ἅπαντα προχειριζόμενος , οἱ δὲ γελῶντες ἐκεκράγεισαν . ὕστερον δέ ποτε πυθόμενος αὐτῶν , εἰ καὶ τὸν ἐριουργὸν κελεύοιεν βληθῆναι , κελευσάντων αὐτῶν , ὁ μὲν ἔβαλεν , οἱ δὲ ἐπεὶ καταφερόμενον ἐξ ὕψους ἐθεάσαντο , γελῶντες μὲν ἐπαύσαντο , πεσόντα δὲ προσδραμόντες ἀνείλοντο συντριβέντα . τὸ δ’ ἐναντίον οὐ μόνον ἐπ’ ἄλλων , ἀλλὰ καὶ ἐμαυτῷ συμβὰν οἶδα μειρακίῳ τὴν ἡλικίαν ὄντι . πυρέττων γὰρ ἐν θέρει πυρετῷ διακαεῖ , τῆς τε κλίνης ἐξέχειν τινα κάρφη , κατὰ τὴν χρόαν ὀρφνώδη , καὶ τῶν ἱματίων ὁμοίας κροκύδας ἐνόμιζον · εἶτ’ ἀφαιρεῖν μὲν αὐτὰς ἐπεχείρουν , οὐδενὸς δὲ ὑπὸ τῶν δακτύλων ἀναφερομένου , συνεχέστερόν τε καὶ σφοδρότερον ἐπεχείρουν οὕτω πράττων . ἑταίρων δὲ δυοῖν παρόντων ἀκούσας ἀλλήλοιν λεγόντων , ὡς οὗτος ἤδη κροκυδίζει τε καὶ καρφολογεῖ , συνῆκα μὲν ὡς αὐτὸ τοῦτο πεπόνθοιμι τὸ λεγόμενον ὑπ’ αὐτῶν , ἀκριβῶς δὲ παρακολουθῶν ἐμαυτῷ μὴ παραπαίοντι κατὰ τὴν λογιστικὴν δύναμιν , ὀρθῶς , ἔφην , λέγετε , καὶ βοηθεῖτέ μοι , μὴ φρενιτίσω . τραπομένων δ’ αὐτῶν ἐπὶ τὰς προσηκούσας ἐπιβροχὰς τῆς κεφαλῆς , δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐνύπνια μέν μοι ταραχώδη τινὰ συνέπεσεν ἄχρι τοῦ βοῆσαί τε καὶ ἀναπηδῆσαι πρὸς ταῦτα , κατέστη δὲ τὰ συμπτώματα πάντα κατὰ τὴν ἑξῆς ἡμέραν . εὔδηλον οὖν ὅτι τῶν συμπτωμάτων ἡ γένεσις ἐπὶ μὲν αἰτίᾳ μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ κατ’ εἶδος , οὐκ ἐκ τοῦ αὐτοῦ δὲ πρωτοπαθοῦντος ὁρμᾶται τόπου , τοῖς ἐπ’ ἐγκεφάλῳ τε καὶ γαστρὶ κατὰ συμπάθειαν , ὡς εἴρηται , πάσχουσιν · ὅτ’ ἂν γὰρ ἀθροισθῇ τις ἐν ἐγκεφάλῳ χολώδης χυμὸς ἅμα πυρετῷ διακαεῖ , παραπλήσιόν τι πάσχει τοῖς ὑπὸ πυρὸς ὀπτωμένοις , καὶ κατὰ τοῦτο λιγνύν τινα γεννᾷν πέφυκεν , ὥσπερ κᾀν τοῖς λύχνοις τοὔλαιον · ἥτις λιγνὺς συνδιεκπίπτουσα τοῖς ἐπὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἀφικνουμένοις ἀγγείοις , αἰτία γίνεται τῶν φαντασμάτων αὐτοῖς · ἐθεάσασθε γὰρ ἐν ταῖς ἀνατομαῖς ἅμα τοῖς νεύροις ἐπὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἀρτηρίας τε καὶ φλέβας συνδιεκπιπτούσας ἀπὸ τῶν τὴν χοροειδῆ μήνιγγα διαπλεκουσῶν . ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάτω , διωρισμένος ἱκανῶς · ἐφεξῆς δὲ περὶ τῶν ἄλλων ἐν ὀφθαλμοῖς μερῶν εἴπωμεν , ἕνα μὲν κοινὸν λόγον , ὡς τὰ φαινόμενα σαφῶς ἡμῖν μόρια μὴ φυλάττοντα τὴν φυσικὴν κατάστασιν , οὐ πρόκειται νῦν διαγιγνώσκειν , ἀλλ’ ἐφ’ ὧν ἀφανὲς αἰσθήσει τὸ πεπονθός ἐστιν μόριον · ὡς ἐφ’ ὧν γε φαίνεται σαφῶς ἤτοι διεῤῥωγός τι τῆς κόρης , ἢ παρεσπασμένον , ἢ παρὰ φύσιν ηὐξημένον ἢ μεμειωμένον , αὐτὸ μὲν τὸ πεπονθὸς οὐδεμιᾶς δεῖται σοφίας εἰς διάγνωσιν , ἥτις δέ ἐστιν ἡ ποιοῦσα διάθεσις αὐτὸ , τῆς ἰατρικῆς τέχνης ἔργον ἐπίστασθαι , καὶ γέγραπται περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίοις · ὥστ’ οὐδὲν ἔτι δέομαι λέγειν ἐν τῷδε περὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς πεπονθότων μορίων τῶν αἰσθητῶν , ὥσπερ οὐδὲ περὶ τῶν ἐν αὐτοῖς παθῶν . τὰ μὲν γὰρ ὀνόματα τῶν παθῶν ἐν ἑνὶ μικρῷ βιβλίῳ γέγραπται , τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντι , τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς παθῶν διάγνωσις · αἱ δ’ αἰτίαι , καθάπερ ἔφην , ἐν τοῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίοις εἴρηνται .
Lemmas: ἐν δέ ὁ νῦν ἐνίστημι τέταρτος ὁ ὅλος εἰμί πραγματεία ὁ λόγος εἰμί ἐγώ περί ὁ κατά ὁ πρόσωπον μόριον ὁ ἐν βάθος πάσχω , ὁ ἀρχή ἀπό ὁ ὀφθαλμός ποιέω . οὗτος γάρ ἐνίοτε μέν ὁ ἕτερος , ἐνίοτε δέ ἀμφότερος παραλύω ὁ κίνησις , ἤ αἴσθησις , ἤ ἀμφότερος · ἐνίοτε δέ καί κατά αὐτός ὁ εἷς ποτέ μέν ὁ βλέφαρον πάσχω μόνος , εἰμί δέ ὅτε καί κατά αὐτός ὁ κύριος ὀνομάζω ὀφθαλμός γίγνομαι ἤ εἰς αἴσθησις , ἤ εἰς κίνησις ὁ βλάβη . ὅτε ἄν μέν οὖν μηδείς φαίνω κακός περί ὁ ὀφθαλμός ἀπόλλυμι ὁ ὀπτικός αἴσθησις συμβαίνω , ὁ καθήκω ἐκ ἐγκέφαλος νεῦρον εἰς αὐτός ἔχω ὁ αἰτία , ἤτοι φλεγμαίνω , ἤ σκιρρέω , ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος ἐκ ἐπιρροή ὑγρός βλάπτω , ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος ἐμφράσσω πόρος ὁ κατά αὐτός . καί οὗτος μέν ὡς ὀργανικός μόριον συμβαίνω ἀναγκαῖος αὐτός , ὁ δέ ὡς ὁμοιομερής κατά ὁ ὀκτώ δυσκρασία · ἔξωθεν δέ οὗτος , ὅταν ἤτοι μηδέ ὅλος ἤ παντάπασι ὀλίγος ἐπιπέμπω ὁ αὐγοειδής πνεῦμα παρά ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἀρχή . ὁ κίνησις δέ ἀπόλλυμι μόνος ὁπότερος ὁ ὀφθαλμός , ὁ κατά ὁ δεύτερος συζυγία νεῦρον ἀποφύω ὁ ἐγκέφαλος πάσχω τις πάθος ἀναγκαῖος εἰμί ὅς διέρχομαι ἄρτιος ἐπί ἕτερος νεῦρον ὁ κατά ὁ πρῶτος συζυγία ἐκφύω . ἐπεί δέ , ὡς μανθάνω ἐν ὁ ἀνατομή , ἕξ μέν εἰμί ὁ ὁ ὀφθαλμός αὐτός κινέω μῦς , ἄλλος δέ περιλαμβάνω ὁ ῥίζα ὁ καθήκω εἰς αὐτός πόρος , καλέω γάρ οὕτως ὁ ἀνατομικός ὁ κατά ὁ πρῶτος συζυγία νεῦρον , ὅτι μόνος σαφής εἰμί ἐν αὐτός ὁ τρῆμα , συμβαίνω δέ πολλάκις αὐτός μέν οὗτος μηδείς πάσχω , ὁ δέ μῦς τις πάσχω ἤτοι κατά ὁ οἰκεῖος οὐσία ὁστισοῦν πάθος ὅς ἄρτιος λέγω , ἤ ὁ νεῦρον ὁ καθήκω εἰς αὐτός βλάπτω . εἰς ἕκαστος γάρ ὁ μῦς οὗτος ἀφικνέομαι τις μοῖρα ὁ κατά ὁ δεύτερος συζυγία ἀποφύω νεῦρον , καθά γε καί εἰς ὁ περιλαμβάνω ὁ πόρος μῦς , εἴτε δύο χρή οὗτος , εἴτε τρεῖς , εἴτε εἷς λέγω , οὐδείς γάρ διαφέρω πρός γε ὁ πάρειμι , γιγνώσκω ἐγώ ὅτι ὁ μῦς οὗτος ἔργον εἰμί ἀνασπάω τε ἅμα καί στηρίζω ὁ ὀφθαλμός , ὡς ἄν μή περιτρέπω κατά μηδείς τρόπος ὁ ὁδοιπορία ὁ μαλακός νεῦρον , ὅς δή καί ὀπτικός ὀνομάζω καί πόρος . ἕξ οὖν εἰμί ὁ κινέω ὁ ὀφθαλμός μῦς , εἰ μέν ὁ ἀνασπάω αὐτός πάσχω , κατασπάω φαίνω τηνικαῦτα σύμπας ὁ ὀφθαλμός · εἰ δέ ὁ κατασπάω , ἀνασπάω · εἰ δέ ὁ πρός ὁ μικρός κανθός ἀπάγω , ὡς πρός ὁ μέγας παρασπάω · εἰ δέ ὁ πρός οὗτος , ὡς ὁ ἕτερος · εἰ δέ ὁ περιστρέφω μῦς ὁπότερος παραλύω , λοξός ἔχω ὁ διαστροφή ὁ σύμπας ὀφθαλμός . εἰμί δέ , ὡς φημί , καί ἄλλος μῦς , ὁ περιέχω ὁ μαλακός νεῦρον , οἶδα χρή ὁ παράλυσις αὐτός , ὅλος ὁ ὀφθαλμός ἐργάζομαι προπετής · καί βλέπω γε οὗτος ὁ πολύς ἀβλαβής , ἐπεκτείνω μέν ἠρέμα ὁ νεῦρον ὁ μαλακός , πάσχω δέ οὐδείς , ὡς ἐάν γε πάσχω τις , κακός ὁράω ὁ οὕτως πάσχω · εἰ δέ καί μέγας αὐτός συμβαίνω ὁ πάθημα , πρόδηλος ὡς οὐδέ ὅλος ὁράω . καί κατά διαστροφή δέ ὁ ὀφθαλμός ὁ μέν ἐπί ὁπότερος κανθός ἐκτροπή φυλάσσω ὁ κατά φύσις ἐνέργεια ὁ ὀπτικός · ὁ δέ ἄνω καί κάτω , καθά γε καί ὁ λοξός , διπλόος φαίνω ποιέω πᾶς ὁ ὁράω . ὁ δέ ὁ ἄνω βλέφαρον κινέω μῦς , ἀκίνητος γάρ εἰμί ὁ κάτω , μικρός εἰμί , ὡς μόγις ἐπί μέγας ζῷον φαίνω σαφής , ἔοικα ὁ ὁ νεῦρον ἔμφυσις εἰς αὐτός εἰμί δυσθεώρητος · ﻿ ἀλλά ᾀνταῦθη καθά ἐπί ὁ προλέγω μῦς , οὕτως εἰͅπί οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί , πολλάκις μέν αὐτός ὁ μῦς ἴδιος τις πάθημα πάσχω , ὁπόσος ὁ ὁ μῦς οἶδα , ἐνίοτε δέ ὁ ἐμφύω εἰς αὐτός νεῦρον τις πάσχω . ὁ μέν οὖν ἀνατείνω αὐτός παραλύω χαλαρός ἀποδείκνυμι ὁ βλέφαρον , ὡς μή δύναμαι διανοίγω ὁ ὀφθαλμός · ὁ κατασπάω δέ , δύο γάρ εἰμί αὐτός , κλείω ἀδυνατέω · εἰ δέ ὁ ἕτερος αὐτός πάσχω μόνος , ἐπί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός μῦς παρασπάω ὁ βλέφαρον , ὡς δοκέω κλάω κατά μέσος ὁ ἐπί ὁ πέρας περιγραφή αὐτός , καί ὁ μέν ἕτερος μέρος , ὅς κατά ὁ πάσχω μῦς εἰμί , ἀνασπάω , ὁ δέ ἕτερος , ὅς κατά ὁ ἀπαθής , κατασπάω . οὗτος μέν οὖν ἴδιος πάθος ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός εἰμί μόριον , ἀφανής ἔχω ὁ πάσχω τόπος , ἕτερος δέ ἐκ ἄλλος ἐπί αὐτός ὁρμάω κατά συμπάθεια . ὁ γοῦν ὁ ὑποχέω φάντασμα ὅμοιος φαίνω , μηδείς εἰμί ἰδιοπάθεια κατά ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ἐπί συμπάθεια ὁ κατά ὁ στόμα ὁ κοιλία , ἤ κατά ὁ ἐγκέφαλος . ἀλλά καί οὗτος διορίζω χρή ὁ ἀπό ὁ γαστήρ ἄρχω , πρῶτος μέν ὁ ὁ ἕτερος ὀφθαλμός μόνος ἤ ἀμφότερος ὅμοιος φαντάζω · ἐπίπαν γάρ ὁ μέν ἐπί ὁ κατά ὁ γαστήρ κακοχυμία γίγνομαι φαντασία ὁ ὀφθαλμός ἀμφότερος ὡσαύτως συμβαίνω , ὁ δέ ἐπί ὁ ὑπόχυσις οὔτε ἄρχω κατά ἀμφότερος , οὔτε ὅμοιος φαίνω · δεύτερος δέ ἐφεξῆς ὁ κατά ὁ χρόνος · εἰ γάρ ἤτοι τρεῖς ἤ τέσσαρες μείς ἤ καί πολύς ἤδη φαίνω ὁ ὁ ὑποχέω σύμπτωμα , σύ δέ κατασκέπτομαι ὁ κόρη μηδείς ἀχλυώδης ἐμφαίνω εὑρίσκω , διά ὁ στόμα ὁ κοιλία αὐτός πάσχω εὑρίσκω · οὔπω δέ εἰμί ἀξιόλογος ὁ χρόνος , πρῶτος μέν ἐρωτάω εἰ διηνεκής ἐν ἅπας ὁ ἡμέρα ἀπό ὅς ἄρχω πάσχω οὕτως διατελέω φαίνω , μηδείς ἡμέρα ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι ἄμεμπτος τέλειος , ἤ παρεμπίπτω τις ἄμεμπτος ὑγιής , ὡς δοκέω ἀκριβής ὑγιής εἰμί · ὁ μέν γάρ διηνεκής ὡς ἔνδειξις ὑπόχυσις ἔχω , ὁ δέ διαλείπω ὑποψία ὁ κατά ὁ γαστήρ , καί μάλα ὅτε ἄν ἐπί ὁ ἀκριβής εὐπεψία μηδείς ἑαυτοῦ λέγω φαίνω φάντασμα , πολύς δέ μάλα ὅταν ἅμα ὁ γένεσις ὁ φάντασμα αἰσθάνομαι τις ἐν ὁ στόμα ὁ κοιλία δῆξις , ἔτι δέ μάλα ὅταν ἐπί ὅδε , ὁ δάκνω μεθίημι , παύω ὁ σύμπτωμα . οὗτος μέν οὖν εὐθύς κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα , ἐν ὅς ἄν ὁράω ὁ ἄνθρωπος , ἐκ ἀνάκρισις ὑπάρχω σύ μανθάνω , ὅτε ἄν , ὡς φημί , ἀκριβής κατά φύσις ἔχω ὁ ὀφθαλμός · ὁ δέ ἕτερος κόρη ἀχλυώδης , ἤ θολώδης , ἤ συναιρέω φημί , μή καθαρός ἀκριβής φαίνω , ὑπόχυσις εἰμί ἀρχή · ἐάν δέ ἔνιοι φύσις ὁ κόρη μή πάνυ τις καθαρός ἔχω , ἐπισκοπέω εἰμί , εἰ ἀμφότερος παραπλήσιος φαίνω διάκειμαι , καί εἰ πρός οὗτος μηδέπω χρόνος ἱκανός ἐπί ὁ ὁ ὑπόχυσις σύμπτωμα προγίγνομαι ὑπάρχω · ἔͅν οὗτος οὕτως ἔχω , κελεύω ἀρκέω τροφή ὁ συνήθης ἐλαχύς , μηδείς ἔχω κακόχυμος . εἶτα κατά ὁ ὑστεραῖος εὐπΐπτημι ἀκριβής αὐτός , πυνθάνομαι περί ὁ κατά ὁ ὄψις φάντασμα · εἰ μέν γάρ ἤτοι μηδέ ὅλος ἤ ἀμυδρός φαίνω , στομαχικός εἰμί ὁ σύμπτωμα · μένω δέ ὅμοιος αὐτός , οὐ κατά συμπάθεια , ἀλλά κατά διάθεσις οἰκεῖος οἶδα χρή οὗτος συμπίπτω ὁ ὀφθαλμός , ἔτι δέ μάλα , ἐάν ὁ διά ἀλόη φάρμακον λαμβάνω , ὅμοιος ἔχω · λέγω δέ διά ὁ ἀλόη , ὅς προσαγορεύω ἔνιοι μέν ἱερός πικρός , ἔνιοι δέ ἁπλῶς πικρός . εἰ γάρ στομαχικός εἰμί ὁ σύμπτωμα , θεραπεύω ῥᾴδιος διά ὁ ὁ φάρμακον οὗτος πόσις , ἅμα ὁ εὐπεψία , ὡς συνέρχομαι εἰς αὐτός ἀμφότερος , ὁ τε διάγνωσις ὁ πάσχω τόπος καί ὁ θεραπεία αὐτός . ἐγώ δέ , ὡς οἶδα , καί χωρίς ὁ θεάομαι ὁ οὕτως πάσχω θεραπεύω διά γράμμα ἔνιοι ἐν ἄλλος εἰμί ἔθνος · καί γάρ ἐκ ὁ Ἰβηρία καί ὁ Κελτικός καί Ἀσία καί Θρᾴκη καί ἄλλος χωρίον ἐπιστέλλω ἐγώ τις , εἰ τις πρός ἀρχή ὑπόχυσις , μήπω μηδείς ἐναργής φαίνω βλάβη ἐν ὁ κόρη , φάρμακον ἔχω δόκιμος , ἀποστέλλω αὐτός , ἀξιόω δηλόω ἐγώ πρότερος , εἰ ἐκ ὁ πολύς χρόνος πάσχω , καί ἄλλος περί ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω · εἶτα ὁ ἐπιστέλλω , ἕξ μείς ἤ ἐνιαυτός ἀπό ὁ ἀρχή γίγνομαι φάσκω , ἀμφότερος ὅμοιος ὁ ὀφθαλμός ἐπί μέν ὁ εὐπεψία ἀγαθός ἔχω , παροξύνω δέ ἐπί ὁ ἀπεψία καί ὁ ὁ στόμαχος δῆξις , ἐμέω τε χολή καί καθίστημι , οὐδείς ἔτι περί ὁ κόρη ἀξιόω πυνθάνομαι , βέβαιος γιγνώσκω ὡς οὐ ἰδιοπάθεια ἀλλά συμπάθεια εἰμί ὁ ὀφθαλμός ἐπί ὁ γαστήρ · καί πέμπω αὐτός ὁ πικρός , ἐκεῖνος μέν πρῶτος καί μάλα , διά ἐκεῖνος δέ καί ἄλλος πολύς ὁ ὁμοεθνής αὐτός ἰάομαι · εἰμί γάρ αὐτός πᾶς ὅς πέμπω παιδεύω , μανθάνω δέ ἐκ ὅς αὐτός ἐπιστέλλω ὁ διάγνωσις ὁ πάσχω τόπος , αὐτός τε ὁ λοιπός ῥᾴδιος γνωρίζω αὐτός , θεραπεύω τε ὁ πικρός φάρμακον . παραπλήσιος δέ ὁ ὁ ὑποχέω σύμπτωμα γίγνομαι πολλάκις ἐγκέφαλος πάσχω ἐν τις φρένιτις εἴτε εἶδος εἴτε διαφορά ἐθέλω ὀνομάζω . εἰμί μέν γάρ αὐτός ἁπλόος μέν δύο , σύνθετος δέ ἐκ ἄμφω ὁ τρίτος . τις μέν γάρ ὁ φρενιτικός , οὐδείς ὅλος σφάλλω περί ὁ αἰσθητικός διάγνωσις ὁ ὁρατός , οὐ κατά φύσις ἔχω ὁ διανοητικός κρίσις · ἔνιοι δέ ἔμπαλιν ἐν μέν ὁ διανόησις οὐδείς σφάλλω , παρατυπωτικός δέ κινέω κατά ὁ αἴσθησις , ἄλλος δέ τις κατά ﻿ ἄμφω βλάπτω συμβαίνω . ὁ δέ τρόπος ἑκάτερος ὁ βλάβη τοιόσδε εἰμί . καταλείπω τις ἐπί ὁ οἰκία ἐν Ῥώμη μετά εἷς ἐριουργός παῖς , ἀνίστημι ἀπό ὁ κλίνη ἥκω ἐπί ὁ θυρίς , διά ὅς οἷος τε εἰμί ὁράω τε αὐτός καί ὁράω ὁ παρέρχομαι . εἶτα ὁ ὑάλινος σκεῦος ἕκαστος ἐπιδείκνυμι αὐτός , εἰ κελεύω αὐτός βάλλω , πυνθάνομαι . ὁ δέ μετά γέλως ἀξιόω τε βάλλω καί κροτέω ὁ χείρ , ὁ μέν βάλλω ἐφεξῆς ἅπας προχειρίζω , ὁ δέ γελάω κράζω . ὕστερον δέ ποτέ πυνθάνομαι αὐτός , εἰ καί ὁ ἐριουργός κελεύω βάλλω , κελεύω αὐτός , ὁ μέν βάλλω , ὁ δέ ἐπεί καταφέρω ἐκ ὕψος θεάομαι , γελάω μέν παύω , πίπτω δέ προστρέχω ἀναιρέω συντρίβω . ὁ δέ ἐναντίος οὐ μόνος ἐπί ἄλλος , ἀλλά καί ἐμαυτοῦ συμβαίνω οἶδα μειράκιον ὁ ἡλικία εἰμί . πυρέσσω γάρ ἐν θέρος πυρετός διακαής , ὁ τε κλίνη ἐξέχω τις κάρφος , κατά ὁ χροιά ὀρφνώδης , καί ὁ ἱμάτιον ὅμοιος κροκύς νομίζω · εἶτα ἀφαιρέω μέν αὐτός ἐπιχειρέω , οὐδείς δέ ὑπό ὁ δάκτυλος ἀναφέρω , συνεχής τε καί σφοδρός ἐπιχειρέω οὕτως πράσσω . ἑταῖρος δέ δύο πάρειμι ἀκούω ἀλλήλων λέγω , ὡς οὗτος ἤδη κροκυδίζω τε καί καρφολογέω , συνίημι μέν ὡς αὐτός οὗτος πάσχω ὁ λέγω ὑπό αὐτός , ἀκριβής δέ παρακολουθέω ἐμαυτοῦ μή παραπαίω κατά ὁ λογιστικός δύναμις , ὀρθός , φημί , λέγω , καί βοηθέω ἐγώ , μή φρενιτίζω . τρέπω δέ αὐτός ἐπί ὁ προσήκω ἐπιβροχή ὁ κεφαλή , διά ὅλος ὁ ἡμέρα καί νύξ ἐνύπνιον μέν ἐγώ ταραχώδης τις συμπίπτω ἄχρι ὁ βοάω τε καί ἀναπηδάω πρός οὗτος , καθίστημι δέ ὁ σύμπτωμα πᾶς κατά ὁ ἑξῆς ἡμέρα . εὔδηλος οὖν ὅτι ὁ σύμπτωμα ὁ γένεσις ἐπί μέν αἰτία εἷς καί ὁ αὐτός κατά εἶδος , οὐ ἐκ ὁ αὐτός δέ πρωτοπαθέω ὁρμάω τόπος , ὁ ἐπί ἐγκέφαλος τε καί γαστήρ κατά συμπάθεια , ὡς λέγω , πάσχω · ὅτε ἄν γάρ ἀθροίζω τις ἐν ἐγκέφαλος χολώδης χυμός ἅμα πυρετός διακαής , παραπλήσιος τις πάσχω ὁ ὑπό πῦρ ὀπτάω , καί κατά οὗτος λιγνύς τις γεννάω φύω , ὥσπερ εἰͅν ὁ λύχνος ἔλαιον · ὅστις λιγνύς συνδιεκπίπτω ὁ ἐπί ὁ ὀφθαλμός ἀφικνέομαι ἀγγεῖον , αἰτία γίγνομαι ὁ φάντασμα αὐτός · θεάομαι γάρ ἐν ὁ ἀνατομή ἅμα ὁ νεῦρον ἐπί ὁ ὀφθαλμός ἀρτηρία τε καί φλέψ συνδιεκπίπτω ἀπό ὁ ὁ χοροειδής μήνιγξ διαπλέκω . ἀλλά καί οὗτος ὁ λόγος ἐνταυθοῖ τελευτάω , διορίζω ἱκανός · ἐφεξῆς δέ περί ὁ ἄλλος ἐν ὀφθαλμός μέρος λέγω , εἷς μέν κοινός λόγος , ὡς ὁ φαίνω σαφής ἐγώ μόριον μή φυλάσσω ὁ φυσικός κατάστασις , οὐ πρόκειμαι νῦν διαγιγνώσκω , ἀλλά ἐπί ὅς ἀφανής αἴσθησις ὁ πάσχω εἰμί μόριον · ὡς ἐπί ὅς γε φαίνω σαφής ἤτοι διαρρήγνυμι τις ὁ κόρη , ἤ παρασπάω , ἤ παρά φύσις αὐξάνω ἤ μειόω , αὐτός μέν ὁ πάσχω οὐδείς δέω σοφία εἰς διάγνωσις , ὅστις δέ εἰμί ὁ ποιέω διάθεσις αὐτός , ὁ ἰατρικός τέχνη ἔργον ἐπίσταμαι , καί γράφω περί αὐτός ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἴτιος · ὥστε οὐδείς ἔτι δέω λέγω ἐν ὅδε περί ὁ ἐν ὀφθαλμός πάσχω μόριον ὁ αἰσθητός , ὥσπερ οὐδέ περί ὁ ἐν αὐτός πάθος . ὁ μέν γάρ ὄνομα ὁ πάθος ἐν εἷς μικρός βιβλίον γράφω , ὁ ἐπιγραφή ἔχω , ὁ ἐν ὀφθαλμός πάθος διάγνωσις · ὁ δέ αἰτία , καθά φημί , ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἴτιος λέγω .