galenus.de-locis-affectis-libri-vi 5.1
Ὥσπερ οὖν περὶ τῶν ἄλλων τοῦ ζώου μορίων , οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς καρδίας διορίσασθαι χρὴ , τίνα μὲν ἰδιοπαθούσης , ἢ πρωτοπαθούσης , ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλῃ , γίνεται συμπτώματα , τίνα δ’ ἑτέροις μέρεσι συμπασχούσης . ἔστι δ’ ὁ λόγος ἐπὶ τοῖς προαποδεδειγμένοις ἐν ἑτέραις πραγματείαις , ἐν αἷς ἐδείχθη , τῆς μὲν ἐμφύτου θερμασίας οἷον πηγή τις ὑπάρχειν ἡ καρδία , καὶ πάντως χρῆναι παθεῖν αὐτὴν , εἰ μέλλοι τεθνήξεσθαι τὸ ζῶον . ἀρχῶν οὖν οὐσῶν τριῶν , αἷς διοικεῖται τὸ ζῶον ( πρὸς γὰρ τῇ τῆς καρδίας ἀρχῇ ὁ μὲν ἐγκέφαλος αἰσθήσεώς τε καὶ κινήσεως ἐδείχθη χορηγὸς εἶναι πᾶσι τοῖς τοῦ ζώου μέρεσι , τὸ δ’ ἧπαρ ἀρχὴ τῆς θρεπτικῆς εἶναι δυνάμεως ) , ὁ μὲν θάνατος ἀεὶ ταῖς ἀμέτροις τῆς καρδίας ἕπεται δυσκρασίαις , ἅπαντα γὰρ αὐτῇ συγκακοῦται τὰ μόρια · δεδειγμένου δ’ ἡμῖν , ἐνεργεῖν αὐτὰ διὰ τὴν οἰκείαν καρδίας εὐκρασίαν , ἀναγκαῖόν ἐστιν ἀπολομένης ταύτης συναπόλλυσθαι τὰς ἐνεργείας αὐτῶν , καὶ κατὰ τοῦτο καὶ τὰς ἐγκεφάλου τε καὶ ἥπατος , οὔ μὴν ταῖς ἐκείνων γε τὴν τῆς καρδίας . εἰ γὰρ μήτε τὰς αἰσθητικάς τε καὶ προαιρετικὰς ἐνεργείας ἔτι διασώζοι τὸ ζῶον , ἀλλὰ μηδὲ τρέφοιτο , καθάπερ οὐδὲ τὰ φωλεύοντα , δυνατὸν ἄν τις εἶναι νομίσειεν ζῇν αὐτὸ , μέχρι περ ἂν ἡ καρδία μηδὲν ᾖ πεπονθυῖα · καὶ μέντοι καὶ φαίνεται πολλάκις ἡμερῶν ἐφεξῆς πολλῶν οὔτε φρονῶν τις οὔτ’ αἰσθανόμενος οὔτε κινούμενος , ὅμως ἔτι ζῶν , ὥσπέρ γε καὶ δι’ ἀῤῥωστίαν τῆς ἐν ἥπατι δυνάμεως ἀτροφῶν ἐξαρκεῖν εἰς μακρόν · εἰ δὲ τῆς ἀναπνοῆς στερήσειέ τις τὴν καρδίαν , αὐτίκα διαφθείρεται . ὅσοις οὖν ὁ θώραξ οὐδὲν ὅλως ἐδόκει συντελεῖν εἰς τὴν τῆς ἀναπνοῆς ἐνέργειαν , ἀποροῦσι τὴν αἰτίαν εὑρεῖν , δι’ ἣν ἐν ταῖς ἰσχυραῖς ἀποπληξίαις ἀποθνήσκουσιν εὐθέως οἱ κάμνοντες , ἐπὶ μόνῃ τῇ βλάβη τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς · ὑμεῖς δ’ οὐκ ἀπορήσετε , πεπεισμένοι βεβαίως , ὑπὸ μυῶν διαστέλλεσθαι τὸν θώρακα , τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως ἐχόντων ἐκ τῶν εἰς αὐτοὺς φερομένων νεύρων ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν αὐχένα νωτιαίου , στερουμένων τηνικαῦτα τῆς ἐπιῤῥεούσης ἐξ ἐγκεφάλου δυνάμεως αὐτοῖς κινητικῆς τῶν μυῶν · ὡς εἴγε μὴ συνήπτοντο διὰ τῆς ἀναπνοῆς αἱ δύο ἀρχαὶ , δυνατὸν ἂν ἦν ἐστερημένους ἡμᾶς ἐνίοτε τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς ἔτι ζῇν . ἴσως οὖν τις ἐξ ὧν ἡμεῖς εὐπορήκαμεν αἰτίαν , δι’ ἣν ἡ καρδία βλάπτεται παθόντος τοῦ ἐγκεφάλου κατὰ τὰς μεγάλας ἀποπληξίας , ἐκ τούτων αὐτῶν εὐπορήσει καθ’ ἕτερον τρόπον εὑρεῖν τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν ἐν ταῖς μικροτέραις ἀποπληξίαις , καταλήψεσί τε καὶ κάροις , ἐπιληψίαις τε καὶ ληθάργοις , οὐκ ἀπόλλυται τὸ πάσχον οὕτως ζῶον · εὑρήσει δὲ καὶ τοῦτο θεασάμενος , ὅπως ἀναπνέουσιν ἐν τοῖς εἰρημένοις πάθεσιν οἱ πάσχοντες · ὄψεται γὰρ ὅτι βιαίως τε καὶ μόγις , ὡς ὑπὸ δεσμοῦ τινος εἰργομένου διαστέλλεσθαι τοῦ θώρακος . λέλεκται δ’ ἱκανῶς περὶ τούτου κατὰ τὰ περὶ μυῶν κινήσεως ὑπομνήματα · κοινὸν γὰρ ἐστι τὸ ζήτημα τῷ γιγνομένῳ κατὰ τοὺς ὕπνους , ἐν οἶς ἁπασῶν τῶν κατὰ τοὺς μῦς ἐνεργειῶν ἐκλελυμένων , ἡ τῶν τὸν θώρακα κινούντων μόνη σώζεται · νυνὶ δ’ ἀρκεῖ μέχρι τοσούτου προῆχθαι τὸν λόγον , ὅσον αὐτοῦ χρήσιμον ἦν εἰς τὰ παρόντα . ᾧ γὰρ λόγῳ κατὰ τοὺς ὕπνους ἀναπνέουσιν οἱ ἄνθρωποι , καίτοι τῶν ἄλλων ἁπάντων μυῶν ἡσυχαζόντων , τούτῳ καὶ κατὰ τὰς ἀποπληξίας , ὅσαι μὴ μέγισται , καὶ κατ’ ἄλλα πάθη τὰ ταύτῃ παρακείμενα · μεγάλης δ’ οὕτως γεγενημένης τῆς ἀποπληξίας , ἢ καὶ τινος ἑτέρου πάθους , ὡς τελέως ἀπολέσθαι τὴν ἐνέργειαν τῶν κατὰ τὸν θώρακα μυῶν , ἀναγκαῖόν ἐστι συνδιαφθαρῆναι τὴν ἀναπνοὴν , ἐφ’ ᾗ καὶ τὴν τῆς καρδίας εὐκρασίαν , ᾗ καὶ πάλιν ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τὸ ζῶον ὅλον ἀπόλλυσθαι . κατὰ τοῦτον μὲν οὖν τὸν λόγον ἐν ταῖς τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς βλάβαις μεγάλαις ἀπόλλυται τὸ ζῶον · καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον ἐφ’ ἥπατι πάσχοντι , διὰ γὰρ ἀτροφίαν νεκροῦται τηνικαῦτα , διὸ καὶ χρόνῳ πλείονι διαρκεῖ τὰ ζῶα κατὰ τὰ τοιαῦτα παθήματα . καὶ μὴν καὶ καθ’ ἕτερόν τινα τρόπον , ἐπί τε στομαχικαῖς συγκοπαῖς , ἀλγήμασίν τε σφοδροῖς , καὶ φόβοις ἰσχυροῖς , ἡδοναῖς τε μεγίσταις , ἀποθνήσκουσί τινες · ὅσοις γὰρ ἀσθενής ἐστιν ὁ ζωτικὸς τόνος , ἰσχυρά τε πάθη ψυχικὰ πάσχουσιν ἐξ ἀπαιδευσίας , εὐδιάλυτος τούτοις ἐστὶν ἡ τῆς ψυχῆς ﻿ οὐσία · τῶν τοιούτων ἔνιοι καὶ διὰ λύπην ἀπέθανον , οὐ μὴν εὐθέως ὥσπερ ἐν τοῖς προειρημένοις · ἀνὴρ δ’ οὐδεὶς μεγαλόψυχος οὔτ’ ἐπὶ λύπαις οὔτ’ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ὅσα λύπης ἰσχυρότερα θανάτῳ περιέπεσον · ὅ τε γὰρ τόνος τῆς ψυχῆς αὐτοῖς ἰσχυρός ἐστι τά τε παθήματα σμικρά .
Lemmas: ὥσπερ οὖν περί ὁ ἄλλος ὁ ζῷον μόριον , οὕτως καί ἐπί ὁ καρδία διορίζω χρή , τίς μέν ἰδιοπαθέω , ἤ πρωτοπαθέω , ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω , γίγνομαι σύμπτωμα , τίς δέ ἕτερος μέρος συμπάσχω . εἰμί δέ ὁ λόγος ἐπί ὁ προαποδείκνυμι ἐν ἕτερος πραγματεία , ἐν ὅς δείκνυμι , ὁ μέν ἔμφυτος θερμασία οἷος πηγή τις ὑπάρχω ὁ καρδία , καί πάντως χρή πάσχω αὐτός , εἰ μέλλω θνῄσκω ὁ ζῷον . ἀρχή οὖν εἰμί τρεῖς , ὅς διοικέω ὁ ζῷον ( πρός γάρ ὁ ὁ καρδία ἀρχή ὁ μέν ἐγκέφαλος αἴσθησις τε καί κίνησις δείκνυμι χορηγός εἰμί πᾶς ὁ ὁ ζῷον μέρος , ὁ δέ ἧπαρ ἀρχή ὁ θρεπτικός εἰμί δύναμις ) , ὁ μέν θάνατος ἀεί ὁ ἄμετρος ὁ καρδία ἕπομαι δυσκρασία , ἅπας γάρ αὐτός συγκακόω ὁ μόριον · δείκνυμι δέ ἐγώ , ἐνεργέω αὐτός διά ὁ οἰκεῖος καρδία εὐκρασία , ἀναγκαῖος εἰμί ἀπόλλυμι οὗτος συναπόλλυμι ὁ ἐνέργεια αὐτός , καί κατά οὗτος καί ὁ ἐγκέφαλος τε καί ἧπαρ , οὐ μήν ὁ ἐκεῖνος γε ὁ ὁ καρδία . εἰ γάρ μήτε ὁ αἰσθητικός τε καί προαιρετικός ἐνέργεια ἔτι διασῴζω ὁ ζῷον , ἀλλά μηδέ τρέφω , καθά οὐδέ ὁ φωλεύω , δυνατός ἄν τις εἰμί νομίζω ζάω αὐτός , μέχρι περ ἄν ὁ καρδία μηδείς εἰμί πάσχω · καί μέντοι καί φαίνω πολλάκις ἡμέρα ἐφεξῆς πολύς οὔτε φρονέω τις οὔτε αἰσθάνομαι οὔτε κινέω , ὅμως ἔτι ζάω , ὥσπερ γε καί διά ἀρρωστία ὁ ἐν ἧπαρ δύναμις ἀτροφέω ἐξαρκέω εἰς μακρός · εἰ δέ ὁ ἀναπνοή στερέω τις ὁ καρδία , αὐτίκα διαφθείρω . ὅσος οὖν ὁ θώραξ οὐδείς ὅλος δοκέω συντελέω εἰς ὁ ὁ ἀναπνοή ἐνέργεια , ἀπορέω ὁ αἰτία εὑρίσκω , διά ὅς ἐν ὁ ἰσχυρός ἀποπληξία ἀποθνῄσκω εὐθύς ὁ κάμνω , ἐπί μόνος ὁ βλάβη ὁ ἄνωθεν ἀρχή · σύ δέ οὐ ἀπορέω , πείθω βέβαιος , ὑπό μῦς διαστέλλω ὁ θώραξ , ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἔχω ἐκ ὁ εἰς αὐτός φέρω νεῦρον ἀπό ὁ κατά ὁ αὐχήν νωτιαῖος , στερέω τηνικαῦτα ὁ ἐπιρρέω ἐκ ἐγκέφαλος δύναμις αὐτός κινητικός ὁ μῦς · ὡς εἰ μή συνάπτω διά ὁ ἀναπνοή ὁ δύο ἀρχή , δυνατός ἄν εἰμί στερέω ἐγώ ἐνίοτε ὁ ἄνωθεν ἀρχή ἔτι ζάω . ἴσως οὖν τις ἐκ ὅς ἐγώ εὐπορέω αἰτία , διά ὅς ὁ καρδία βλάπτω πάσχω ὁ ἐγκέφαλος κατά ὁ μέγας ἀποπληξία , ἐκ οὗτος αὐτός εὐπορέω κατά ἕτερος τρόπος εὑρίσκω ὁ αἰτία , διά ὅς ἐν ὁ μικρός ἀποπληξία , κατάληψις τε καί κάρος , ἐπιληψία τε καί λήθαργος , οὐ ἀπόλλυμι ὁ πάσχω οὕτως ζῷον · εὑρίσκω δέ καί οὗτος θεάομαι , ὅπως ἀναπνέω ἐν ὁ λέγω πάθος ὁ πάσχω · ὁράω γάρ ὅτι βίαιος τε καί μόγις , ὡς ὑπό δεσμός τις ἔργω διαστέλλω ὁ θώραξ . λέγω δέ ἱκανός περί οὗτος κατά ὁ περί μῦς κίνησις ὑπόμνημα · κοινός γάρ εἰμί ὁ ζήτημα ὁ γίγνομαι κατά ὁ ὕπνος , ἐν ὄις ἅπας ὁ κατά ὁ μῦς ἐνέργεια ἐκλύω , ὁ ὁ ὁ θώραξ κινέω μόνος σῴζω · νυνί δέ ἀρκέω μέχρι τοσοῦτος προάγω ὁ λόγος , ὅσος αὐτός χρήσιμος εἰμί εἰς ὁ πάρειμι . ὅς γάρ λόγος κατά ὁ ὕπνος ἀναπνέω ὁ ἄνθρωπος , καίτοι ὁ ἄλλος ἅπας μῦς ἡσυχάζω , οὗτος καί κατά ὁ ἀποπληξία , ὅσος μή μέγας , καί κατά ἄλλος πάθος ὁ οὗτος παράκειμαι · μέγας δέ οὕτως γίγνομαι ὁ ἀποπληξία , ἤ καί τις ἕτερος πάθος , ὡς τέλειος ἀπόλλυμι ὁ ἐνέργεια ὁ κατά ὁ θώραξ μῦς , ἀναγκαῖος εἰμί συνδιαφθείρομαι ὁ ἀναπνοή , ἐπί ὅς καί ὁ ὁ καρδία εὐκρασία , ὅς καί πάλιν ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ ζῷον ὅλος ἀπόλλυμι . κατά οὗτος μέν οὖν ὁ λόγος ἐν ὁ ὁ ἄνωθεν ἀρχή βλάβη μέγας ἀπόλλυμι ὁ ζῷον · κατά ἕτερος δέ τρόπος ἐπί ἧπαρ πάσχω , διά γάρ ἀτροφία νεκρόω τηνικαῦτα , διό καί χρόνος πολύς διαρκέω ὁ ζῷον κατά ὁ τοιοῦτος πάθημα . καί μήν καί κατά ἕτερος τις τρόπος , ἐπί τε στομαχικός συγκοπή , ἄλγημα τε σφοδρός , καί φόβος ἰσχυρός , ἡδονή τε μέγας , ἀποθνῄσκω τις · ὅσος γάρ ἀσθενής εἰμί ὁ ζωτικός τόνος , ἰσχυρός τε πάθος ψυχικός πάσχω ἐκ ἀπαιδευσία , εὐδιάλυτος οὗτος εἰμί ὁ ὁ ψυχή ﻿ οὐσία · ὁ τοιοῦτος ἔνιοι καί διά λύπη ἀποθνῄσκω , οὐ μήν εὐθύς ὥσπερ ἐν ὁ προλέγω · ἀνήρ δέ οὐδείς μεγαλόψυχος οὔτε ἐπί λύπη οὔτε ἐπί ὁ ἄλλος ὅσος λύπη ἰσχυρός θάνατος περιπίπτω · ὁ τε γάρ τόνος ὁ ψυχή αὐτός ἰσχυρός εἰμί ὁ τε πάθημα μικρός .