galenus.de-locis-affectis-libri-vi 5.4
Τὸν δὲ κάτω τοῦ θώρακος ὅρον οἱ μὲν παλαιοὶ πάντες ὠνόμαζον φρένας , εἴθ’ ἁπλῶς ἐπελθὸν αὐτοῖς , εἴθ’ , ὥς τινες οἴονται , διότι φλεγμαίνοντος αὐτοῦ βλάπτονται τὴν φρόνησιν οἱ κάμνοντες · ἀπὸ Πλάτωνος δ’ ἤρξατο καλεῖσθαι διάφραγμα , προσαγορεύσαντος μὲν αὐτοῦ φρένας ὁμοίως τοῖς ἄλλοις παλαιοῖς , ἡγουμένου δὲ τὴν τοῦ διαφράγματος ἐν τοῖς ζώοις χρείαν ἔχειν , ἐπειδὴ τὸ θυμοειδὲς τῆς ψυχῆς ἐν καρδίᾳ περιεχόμενον ἀπὸ τοῦ καθ’ ἧπαρ ἐπιθυμητικοῦ διαφράττοι . τοὐντεῦθεν δὲ ἔθος ἔσχον οἱ ἰατροὶ προσαγορεύειν αὐτὸ διάφραγμα , τῆς ἀρχαίας ἀμελήσαντες προσηγορίας , ὅπερ ἐποίησαν ἀμέλει κᾀπὶ τοῦ νωτιαίου · καὶ γὰρ καὶ τούτῳ τῆς οἰκείας οὐσίας ὄνομα μυελός ἐστιν , ὥσπερ τοῦ νῦν προκειμένου κατὰ τὸν λόγον ὀργάνου φρένες · ἐκείνῳ τε οὖν προσετέθη διορισμοῦ χάριν ὁ νωτιαῖος , ὥσπερ καὶ διαυχένιος , καὶ ῥαχίτης , καὶ ψωΐτης , εἶτα μετὰ ταῦτα σχεδὸν ἅπαντες εἴθισαν ὀνομάζειν ἁπλῶς νωτιαῖον · ἐνταῦθά τε πάλιν ἐάσαντες τὸ τῶν φρενῶν ὄνομα , διάφραγμα καλοῦσιν . Ἀριστοτέλης δὲ ὠνόμαζεν ὑπόζωμα τὸ μόριον τοῦτο τοῦ ζώου , μὴ γινώσκων μηδ’ αὐτὸς ἐνέργειαν εἶναι μεγάλην αὐτοῦ , χρησιμωτάτην τοῖς ζώοις · ἔστι γὰρ ἀναπνοῆς ὄργανον · εἰκότως οὖν ἐμποδίζει ταύτην παθὸν , ὡς κᾀν τῷ περὶ δυσπνοίας λόγῳ πρόσθεν εἴρηται , τοῖς κατὰ συμπάθειαν ἐπὶ τῷ νωτιαίῳ καὶ τοῖς ἀπ’ αὐτοῦ νεύροις γινομένοις ἐν αὐτῷ παθήμασι συναποδοθέντων καὶ τῶν ἰδίων αὐτοῦ . νυνὶ δὲ καὶ τῶν ἄλλων αὐτοῦ παθημάτων , ὅσα κατὰ συμπάθειαν τῆς ἄνωθεν ἀρχῆς ἐπιφέρει , μνημονεύσωμεν . πρὶν μὲν οὖν παραφρονεῖν , πυκνὸν καὶ μικρὸν ἐργάζεται τὸ πνεῦμα · παραφρονούντων δ’ ἤδη , ποικίλως ἀνώμαλον , ὡς ἐν τοῖς περὶ δυσπνοίας ἐδείχθη . παραφροσύναι μὲν οὖν γίγνονται κᾀπὶ τῷ τῆς γαστρὸς στόματι κακοπραγοῦντι καὶ διακαέσι πυρετοῖς καὶ πλευρίτισιν καὶ περιπνευμονίαις · ἀλλ’ αἱ διὰ τὰς φρένας ἐγγὺς τῶν φρενιτικῶν εἰσιν · ἐπὶ μὲν γὰρ τοῖς ἄλλοις μορίοις πάσχουσι καὶ τοῖς διακαέσι πυρετοῖς ἐν ταῖς παρακμαῖς αὐτῶν ἡ παραφροσύνη καθίσταται · ταῖς φρενίτισι δ’ ἴδιον ἐξαίρετον ὑπάρχει τὸ μηδ’ ἐν ταῖς παρακμαῖς τῶν πυρετῶν παύεσθαι τὴν παραφροσύνην · οὐ γὰρ ἐπὶ συμπαθείᾳ κατ’ ἐκείνην τὴν νόσον ὁ ἐγκέφαλος πάσχει , ἀλλὰ κατ’ ἰδιοπάθειάν τε καὶ πρωτοπάθειαν κάμνει , καὶ διὰ τοῦτο κατὰ βραχύ τε συνίσταται τοῦτο τὸ πάθος καὶ οὐκ ἐξαίφνης παρακόπτουσιν ἢ ἀθρόως , ὡς ἐπὶ τοῖς ἄλλοις μορίοις , ὅσα προεῖπον ἀρτίως · οὐκ ὀλίγα τε συμπτώματα προηγεῖται τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ , καὶ καλεῖταί γε πάντα ταῦτα φρενιτικὰ σημεῖα , καὶ γεγράφασιν αὐτὰ πάντες οἱ πρὸ ἐμοῦ . τοῦτο μὲν γὰρ ἀγρυπνίας ἢ καί τινας ὕπνους θορυβώδεις ἐπὶ φαντάσμασιν ἐναργέσιν , ὡς καὶ κράξαι ποτὲ καὶ ἀναπηδῆσαι , προηγουμένους ἔστιν ἰδεῖν , τοῦτο δ’ ἀλόγους ἐπιλησμοσύνας , ὡς αἰτήσαντας ἀμίδα τοὺς κάμνοντας οὐκέτ’ οὐρεῖν , ἢ οὐρήσαντας ἐπιλαθέσθαι προδοῦναι τὸ σκεῦος , ἢ θορυβωδέστερον ἢ ὅλως θρασύτερον ἀποκρίνασθαι , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἔμπροσθεν ᾖ κόσμιος . ἀλλὰ καὶ βραχυπόται πάντες εἰσὶν οὗτοι , καὶ μέγα καὶ ἀραιὸν ἀναπνέουσι , καὶ τοὺς σφυγμοὺς μικροτέρους τε καὶ νευρωδεστέρους ἔχουσι , καί ποτε καὶ τὰ κατ’ ἰνίον ὀδυνῶνται . πλησίον δὲ ἤδη τοῦ φρενιτίζειν ὄντες αὐχμηροὺς ἱκανῶς ἴσχουσι τοὺς ὀφθαλμοὺς , ἤ τι κατὰ τὸν ἕτερον αὐτῶν δάκρυον ἐκχεόμενον δριμὺ , καὶ μετὰ ταῦτα καὶ λήμας καὶ φλέβας τὰς ἐν αὐτοῖς μεστὰς αἵματος , ἐκ ῥινῶν τε στάξεις αἵματος , ἡνίκ’ ἤδη μηδὲ τὰς ἀποκρίσεις ἔμφρονας ἀκριβῶς ποιοῦνται , κροκυδίζουσί τε καὶ καρφολογοῦσι , καὶ πυρετὸν ἴσχουσιν αὐχμωδέστερον οὐ μεγάλας ἐφ’ ἑκάτερα μεταβολὰς ποιούμενον , ὥσπερ ἄλλοι τινὲς , ἀκμὰς μὲν σφοδροτάτας ἴσχοντες , ἐπιεικεῖς δὲ τὰς παρακμάς . τί δεῖ λέγειν περὶ γλώττης ἱκανῶς τραχείας , ἢ τοῦ παρακούειν ἐνίοτε , καί ποτε καὶ κατακεῖσθαι σκυθρωποὺς ἀποκρινομένους μόγις , ἢ μέρους τινὸς ὀδυνηρὰν ἔχοντος διάθεσιν οὐδ’ ὅλως αἰσθάνεσθαι , κᾂν σφοδρότερόν τις αὐτοῦ θίγῃ ; κατὰ βραχὺ γὰρ οὕτως ἐπ’ ἐγκεφάλῳ πάσχοντι φρενιτίζουσιν , ἐπ’ ἄλλῳ δ’ οὐδενὶ μορίῳ τὸ διηνεκές ἐστι τῆς παραφροσύνης , ὅτι μὴ διαφράγματι μόνῳ · πλησίον γάρ πως ἥκει τοῦ διηνεκοῦς , ὡς δι’ αὐτὸ τοῦτο δοξασθῆναι τοῖς παλαιοῖς , ἐπὶ τῷ μορίῳ τούτῳ φλεγμαίνοντι γίγνεσθαι φρενιτικοὺς , ὀνομάσαι τε φρένας αὐτὸ διὰ τὴν αὐτὴν ὑπόνοιαν , ὡς καὶ τῷ φρονοῦντι μορίῳ συμβαλλόμενόν τι . διορίζεται δ’ ἡ ἀπὸ τούτου παραφροσύνη τῆς φρενιτικῆς τοῖς τε κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς συμπτώμασι καὶ ταῖς ἐκ τῶν ῥινῶν αἵματος στάξεσιν , καὶ τῷ τῆς ἀναπνοῆς εἴδει · μέγα μὲν γὰρ καὶ διὰ πολλοῦ χρόνου τὸ πνεῦμα τοῖς ἐπ’ ἐγκεφάλῳ φρενιτικοῖς ἐφεξῆς ἐστιν ἀεί · τοῖς δ’ ἐπὶ ταῖς φρεσὶν ἀνώμαλον , ὡς καὶ μικρόν ποτε γενέσθαι , καὶ πυκνὸν , αὖθίς τέ ποτε μέγα καὶ στεναγματῶδες . ἀρχομένης ﻿ μέντοι τῆς κατὰ τὸ διάφραγμα φλεγμονῆς , πρὶν παραφρονῆσαι , μικρὸν καὶ πυκνὸν ἀναπνέουσιν , ἔμπαλιν τοῖς ἐπ’ ἐγκεφάλῳ , προηγεῖται γὰρ ἐκείνοις μέγα καὶ ἀραιὸν πνεῦμα · καὶ συνελόντι φάναι , τῶν εἰρημένων ἀρτίως προηγεῖσθαι φρενίτιδος ἤτοι γ’ οὐδὲν ἢ μικρὰ συμβαίνει τοῖς ἀρχομένοις φλεγμαίνειν τὸ διάφραγμα · καθάπερ γε πάλιν ἀνασπᾶσθαι μὲν ὑποχόνδριον ἴδιον αὐτῶν τῶν φρενῶν πασχουσῶν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , ἐπ’ ἐγκεφάλου δὲ ἕν τι τῶν ὕστερον ἐπιγενομένων , ἤδη κατασκευαζομένου τοῦ πάθους καὶ οὐκ ἀρχομένου · καὶ ἡ θερμασία δὲ πλείων ἐστὶ κατά τε τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπον ἐπὶ τῶν ἐν αὐτῇ τῇ κεφαλῇ τὴν κατασκευὴν ἐχόντων τῆς παραφροσύνης . τὰ δ’ ἄλλα τοῦ διαφράγματος πάθη , τά τε κατὰ πρωτοπάθειαν αὐτοῦ γιγνόμενα καὶ τὰ κατὰ συμπάθειαν , τὰ μὲν οὐκ ἔστι τῆς προκειμένης πραγματείας , ὅσα προδήλως πάσχει κατά τε τἄλλα συμπτώματα καὶ τὰς ἐν αὐτῷ γιγνομένας ἀποστάσεις , τὰ δὲ ἐν τῷ πρόσθεν εἴρηται λόγῳ .
Lemmas: ὁ δέ κάτω ὁ θώραξ ὅρος ὁ μέν παλαιός πᾶς ὀνομάζω φρήν , εἴτε ἁπλῶς ἐπέρχομαι αὐτός , εἴτε , ὡς τις οἴομαι , διότι φλεγμαίνω αὐτός βλάπτω ὁ φρόνησις ὁ κάμνω · ἀπό Πλάτων δέ ἄρχω καλέω διάφραγμα , προσαγορεύω μέν αὐτός φρήν ὅμοιος ὁ ἄλλος παλαιός , ἡγέομαι δέ ὁ ὁ διάφραγμα ἐν ὁ ζῷον χρεία ἔχω , ἐπειδή ὁ θυμοειδής ὁ ψυχή ἐν καρδία περιέχω ἀπό ὁ κατά ἧπαρ ἐπιθυμητικός διαφράσσω . ἐντεῦθεν δέ ἔθος ἔχω ὁ ἰατρός προσαγορεύω αὐτός διάφραγμα , ὁ ἀρχαῖος ἀμελέω προσηγορία , ὅς ποιέω ἀμέλει εἰͅπί ὁ νωτιαῖος · καί γάρ καί οὗτος ὁ οἰκεῖος οὐσία ὄνομα μυελός εἰμί , ὥσπερ ὁ νῦν πρόκειμαι κατά ὁ λόγος ὄργανον φρήν · ἐκεῖνος τε οὖν προστίθημι διορισμός χάριν ὁ νωτιαῖος , ὥσπερ καί διαυχένιος , καί ῥαχίτης , καί ψωΐτης , εἶτα μετά οὗτος σχεδόν ἅπας ἐθίζω ὀνομάζω ἁπλῶς νωτιαῖος · ἐνταῦθα τε πάλιν ἐάω ὁ ὁ φρήν ὄνομα , διάφραγμα καλέω . Ἀριστοτέλης δέ ὀνομάζω ὑπόζωμα ὁ μόριον οὗτος ὁ ζῷον , μή γιγνώσκω μηδέ αὐτός ἐνέργεια εἰμί μέγας αὐτός , χρήσιμος ὁ ζῷον · εἰμί γάρ ἀναπνοή ὄργανον · ἔοικα οὖν ἐμποδίζω οὗτος πάσχω , ὡς εἰͅν ὁ περί δύσπνοια λόγος πρόσθεν λέγω , ὁ κατά συμπάθεια ἐπί ὁ νωτιαῖος καί ὁ ἀπό αὐτός νεῦρον γίγνομαι ἐν αὐτός πάθημα συναποδίδωμι καί ὁ ἴδιος αὐτός . νυνί δέ καί ὁ ἄλλος αὐτός πάθημα , ὅσος κατά συμπάθεια ὁ ἄνωθεν ἀρχή ἐπιφέρω , μνημονεύω . πρίν μέν οὖν παραφρονέω , πυκνός καί μικρός ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα · παραφρονέω δέ ἤδη , ποικίλος ἀνώμαλος , ὡς ἐν ὁ περί δύσπνοια δείκνυμι . παραφροσύνη μέν οὖν γίγνομαι εἰͅπί ὁ ὁ γαστήρ στόμα κακοπραγέω καί διακαής πυρετός καί πλευρῖτις καί περιπνευμονία · ἀλλά ὁ διά ὁ φρήν ἐγγύς ὁ φρενιτικός εἰμί · ἐπί μέν γάρ ὁ ἄλλος μόριον πάσχω καί ὁ διακαής πυρετός ἐν ὁ παρακμή αὐτός ὁ παραφροσύνη καθίστημι · ὁ φρένιτις δέ ἴδιος ἐξαιρετός ὑπάρχω ὁ μηδέ ἐν ὁ παρακμή ὁ πυρετός παύω ὁ παραφροσύνη · οὐ γάρ ἐπί συμπάθεια κατά ἐκεῖνος ὁ νόσος ὁ ἐγκέφαλος πάσχω , ἀλλά κατά ἰδιοπάθεια τε καί πρωτοπάθεια κάμνω , καί διά οὗτος κατά βραχύς τε συνίστημι οὗτος ὁ πάθος καί οὐ ἐξαίφνης παρακόπτω ἤ ἀθρόος , ὡς ἐπί ὁ ἄλλος μόριον , ὅσος προλέγω ἄρτιος · οὐ ὀλίγος τε σύμπτωμα προηγέομαι ὁ κατασκευή αὐτός , καί καλέω γε πᾶς οὗτος φρενιτικός σημεῖον , καί γράφω αὐτός πᾶς ὁ πρό ἐγώ . οὗτος μέν γάρ ἀγρυπνία ἤ καί τις ὕπνος θορυβώδης ἐπί φάντασμα ἐναργής , ὡς καί κράζω ποτέ καί ἀναπηδάω , προηγέομαι εἰμί ὁράω , οὗτος δέ ἄλογος ἐπιλησμοσύνη , ὡς αἰτέω ἀμίς ὁ κάμνω οὐκέτι οὐρέω , ἤ οὐρέω ἐπιλανθάνω προδίδωμι ὁ σκεῦος , ἤ θορυβώδης ἤ ὅλος θρασύς ἀποκρίνω , καί μάλα ὅταν ἔμπροσθεν εἰμί κόσμιος . ἀλλά καί βραχυπότης πᾶς εἰμί οὗτος , καί μέγας καί ἀραιός ἀναπνέω , καί ὁ σφυγμός μικρός τε καί νευρώδης ἔχω , καί ποτέ καί ὁ κατά ἰνίον ὀδυνάω . πλησίον δέ ἤδη ὁ φρενιτίζω εἰμί αὐχμηρός ἱκανός ἴσχω ὁ ὀφθαλμός , ἤ τις κατά ὁ ἕτερος αὐτός δάκρυον ἐκχέω δριμύς , καί μετά οὗτος καί λήμη καί φλέψ ὁ ἐν αὐτός μεστός αἷμα , ἐκ ῥίς τε στάξις αἷμα , ἡνίκα ἤδη μηδέ ὁ ἀπόκρισις ἔμφρων ἀκριβής ποιέω , κροκυδίζω τε καί καρφολογέω , καί πυρετός ἴσχω αὐχμώδης οὐ μέγας ἐπί ἑκάτερος μεταβολή ποιέω , ὥσπερ ἄλλος τις , ἀκμή μέν σφοδρός ἴσχω , ἐπιεικής δέ ὁ παρακμή . τίς δέω λέγω περί γλῶσσα ἱκανός τραχύς , ἤ ὁ παρακούω ἐνίοτε , καί ποτέ καί κατάκειμαι σκυθρωπός ἀποκρίνω μόγις , ἤ μέρος τις ὀδυνηρός ἔχω διάθεσις οὐδέ ὅλος αἰσθάνομαι , ἔͅν σφοδρός τις αὐτός θιγγάνω ; κατά βραχύς γάρ οὕτως ἐπί ἐγκέφαλος πάσχω φρενιτίζω , ἐπί ἄλλος δέ οὐδείς μόριον ὁ διηνεκής εἰμί ὁ παραφροσύνη , ὅτι μή διάφραγμα μόνος · πλησίον γάρ πως ἥκω ὁ διηνεκής , ὡς διά αὐτός οὗτος δοξάζω ὁ παλαιός , ἐπί ὁ μόριον οὗτος φλεγμαίνω γίγνομαι φρενιτικός , ὀνομάζω τε φρήν αὐτός διά ὁ αὐτός ὑπόνοια , ὡς καί ὁ φρονέω μόριον συμβάλλω τις . διορίζω δέ ὁ ἀπό οὗτος παραφροσύνη ὁ φρενιτικός ὁ τε κατά ὁ ὀφθαλμός σύμπτωμα καί ὁ ἐκ ὁ ῥίς αἷμα στάξις , καί ὁ ὁ ἀναπνοή εἶδος · μέγας μέν γάρ καί διά πολύς χρόνος ὁ πνεῦμα ὁ ἐπί ἐγκέφαλος φρενιτικός ἐφεξῆς εἰμί ἀεί · ὁ δέ ἐπί ὁ φρήν ἀνώμαλος , ὡς καί μικρός ποτέ γίγνομαι , καί πυκνός , αὖθις τε ποτέ μέγας καί στεναγματώδης . ἄρχω ﻿ μέντοι ὁ κατά ὁ διάφραγμα φλεγμονή , πρίν παραφρονέω , μικρός καί πυκνός ἀναπνέω , ἔμπαλιν ὁ ἐπί ἐγκέφαλος , προηγέομαι γάρ ἐκεῖνος μέγας καί ἀραιός πνεῦμα · καί συναιρέω φημί , ὁ λέγω ἄρτιος προηγέομαι φρένιτις ἤτοι γε οὐδείς ἤ μικρός συμβαίνω ὁ ἄρχω φλεγμαίνω ὁ διάφραγμα · καθά γε πάλιν ἀνασπάω μέν ὑποχόνδριος ἴδιος αὐτός ὁ φρήν πάσχω εὐθύς ἐκ ἀρχή , ἐπί ἐγκέφαλος δέ εἷς τις ὁ ὕστερον ἐπιγίγνομαι , ἤδη κατασκευάζω ὁ πάθος καί οὐ ἄρχω · καί ὁ θερμασία δέ πολύς εἰμί κατά τε ὁ κεφαλή καί ὁ πρόσωπον ἐπί ὁ ἐν αὐτός ὁ κεφαλή ὁ κατασκευή ἔχω ὁ παραφροσύνη . ὁ δέ ἄλλος ὁ διάφραγμα πάθος , ὁ τε κατά πρωτοπάθεια αὐτός γίγνομαι καί ὁ κατά συμπάθεια , ὁ μέν οὐ εἰμί ὁ πρόκειμαι πραγματεία , ὅσος πρόδηλος πάσχω κατά τε ἄλλος σύμπτωμα καί ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι ἀπόστασις , ὁ δέ ἐν ὁ πρόσθεν λέγω λόγος .