galenus.de-locis-affectis-libri-vi 4.3
Καιρὸς οὖν ἤδη μεταβαίνειν ἐπὶ τὴν γλῶτταν . ἑώραται δ’ ἡμῖν ἐπ’ αὐτῆς ἐνίοτε μὲν ἡ κίνησις , ἐνίοτε δὲ ἡ τῆς γεύσεως αἴσθησις βεβλαμμένη , καί ποτε μὲν σὺν αὐτῇ καὶ ἡ τῆς ἁφῆς . οὐκ ἔστι δ’ ἄλλα μὲν ἁφῆς , ἄλλα δὲ γεύσεως νεῦρα , καθάπερ τὰ τῆς κινήσεως · τὰ γὰρ ἀπὸ τῆς τρίτης συζυγίας οὐ μόνον τῶν ἁπτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν γευστῶν ἐστι διαγνωσικά . πλεονάκις δὲ βλάπτεται τῶν γευστῶν ἡ αἴσθησις ἤπερ ἡ τῶν ἁπτῶν , καίτοι τῶν αὐτῶν οὖσα νεύρων , ὡς ἂν ἀκριβεστέρας δεομένη διαγνώσεως . παχυμερέστατον μὲν γὰρ τὸ τῆς ἁφῆς αἰσθητήριον , ὥσπερ τὸ τῆς ὄψεως λεπτομερέστατον · δεύτερον δὲ μετὰ τὴν ὄψιν ἐν λεπτομερείᾳ μὲν τὸ τῆς ἀκοῆς , ἐν παχυμερείᾳ δὲ μετὰ τὴν ἁφὴν τὸ τῆς γεύσεως , ὥσπερ ἐν μέσῳ τῶν τεττάρων τὸ τῆς ὀσφρήσεως . ἡ δὲ κίνησις τῆς γλώττης παρὰ τῆς ἑβδόμης ἐστὶ συζυγίας τῶν ἐξ ἐγκεφάλου πεφυκότων νεύρων , ἐγγὺς τῆς κατὰ τὸν νωτιαῖον ἀρχῆς οὖσα . ὅταν μὲν οὖν ἀμφότερα τὰ μέρη τοῦ ἐγκεφάλου , τό τε δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν , κατὰ τοῦτο τὸ χωρίον ᾖ πεπονθότα , τοὺς ἀποπληκτικοὺς ἐπιφέρει κινδύνους · ὅτ’ ἂν δὲ θάτερον μόνον , εἰς παραπληγίαν τελευτᾷ , ποτὲ μὲν τῇ τῆς γλώττης κινήσει μόνῃ λυμαινομένην κατὰ τὸ ἥμισυ μέρος , ἔστι δ’ ὅτε καὶ τοῖς κάτω τῆς κεφαλῆς μορίοις ἄλλοτ’ ἄλλοις ἐγκατασκήπτουσαν , ποτὲ δὲ καὶ παντὶ θατέρῳ μέρει τοῦ σώματος ἄχρι ποδῶν ἄκρων . ἡ δ’ οὖν γλῶττα πολλάκις ἑώραται βλαπτομένη τὴν εἰρημένην βλάβην μόνη τῶν κατὰ τὸ πρόσωπον μερῶν , μήτε τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως ἐν αὐτῇ μήτε τῆς γευστικῆς βεβλαμμένων . καὶ ἡ αἰτία πρόδηλος ὑμῖν ἐστιν ἑωρακόσιν τὰς ἐξ ἐγκεφάλου τῶν νεύρων ἀποφύσεις εἰς μὲν τὸ πρόσωπον ἀπὸ τοῦ προσθίου μέρους αὐτοῦ γινομένας , εἰς δὲ τὰ κάτω μέρη τοῦ προσώπου πάντα τὰ καθ’ ὅλον τὸ ζῶον ἀπὸ θατέρου μέρους τοῦ ὄπισθεν , ἐξ οὗ μέρους ἐστὶ καὶ ἡ συζυγία τῶν ἐπὶ τοὺς τῆς γλώττης μῦς ἀφικνουμένων νεύρων , ὑφ’ ὧν αἱ κατὰ προαίρεσιν αὐτῆς γίνονται κινήσεις . ὥστε πάλιν εἰκότως , ὅτ’ ἂν τὸ πρόσθιον ἐγκεφάλου πάθῃ μέρος μόνον , ἡ μὲν τῆς γλώττης ﻿ κίνησις ἀβλαβὴς διασώζεται μόνη , τὰ δ’ ἄλλα πάντα τὰ κατὰ τὸ πρόσωπον μόρια τὰς αἰσθητικὰς καὶ προαιρετικὰς κινήσεις ἀπόλλυσι , κατὰ θάτερον δηλονότι μέρος , ἤτοι τὸ δεξιὸν ἢ τὸ ἀριστερόν . ἐὰν γὰρ ὅλον ποτὲ πάθῃ τὸ πρόσθιον ἐγκεφάλου , συμπάσχειν μὲν ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ τὰ περὶ τὴν ὑψηλοτάτην αὐτοῦ κοιλίαν , βλάπτεσθαι δὲ καὶ τὰς διανοητικὰς αὐτῶν ἐνεργείας . καὶ κεῖται ἀναίσθητος μὲν καὶ ἀκίνητος ὁ οὕτως παθὼν , οὐδὲν δ’ εἰς τὴν ἀναπνοὴν βλάπτεται , καὶ καλεῖται τὸ πάθος τοῦτο κάρος , ὡς τό γε καὶ τὴν ἀναπνοὴν βλάπτον οὕτως ἰσχυρῶς , ὡς μετὰ πολλῆς βίας ἀναπνεῖν μόγις ὁμοίως τοῖς ῥέγχουσιν ἐν ὕπνοις βαθέσιν ἀποπληξία προσαγορεύεται . καὶ τοίνυν καὶ διαδέχεται τὴν μὲν τῆς ἀποπληξίας λύσιν ἡ καλουμένη παραπληγία πάνυ πολλάκις , ἐπὶ δὲ τοῖς κάροις παυομένοις ὑγεία τοὐπίπαν πολλάκις ἀκολουθεῖν εἴωθεν . γίνεται δὲ κάρος ἐπί τε τοῖς τῶν κροταφιτῶν μυῶν πάθεσιν , ὡς ἱπποκράτης ἐδήλωσεν , κᾀν τοῖς ὀξέσι νοσήμασιν , ὡς καὶ τοῦτ’ ἔγραψεν ὁ αὐτὸς Ἱπποκράτης · ἐν τῷ μέσῳ δέ πως ἀμφοῖν ἐστι , τοῦ τε κάρου καὶ τῆς ἀποπληξίας , ἡ ἐπιληψία , σπασμοὺς μὲν ἐπιφέρουσα παντὸς τοῦ σώματος , οὐ μὴν εἰς παραπληγίαν τελευτῶσα . ψυχρὸς μὲν οὖν καὶ παχὺς ἢ πάντως γε γλίσχρος χυμός ἐστιν αἴτιος τῶν τριῶν τούτων νοσημάτων . ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς κάροις τε καὶ ταῖς ἐπιληψίαις αἱ κοιλίαι μὲν μᾶλλον , ἧττον δὲ αὐτὸ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκεφάλου πάσχειν εἴωθεν , ἐν δὲ ταῖς ἀποπληξίαις μᾶλλον τὸ σῶμα · καὶ κατὰ μὲν τοὺς κάρους τὰ πρόσω μᾶλλον , ἐν δὲ ταῖς ἀποπληξίαις τε καὶ ἐπιληψίαις ἀμφότερα · κατὰ δὲ τὰς καταλήψεις τε καὶ κατοχὰς ὀνομαζομένας τὰ ὀπίσω πάσχει μᾶλλον . ὅτ’ ἂν δὲ ἀνατιτραμένου τινὸς ὀστοῦ ἡ μέση κοιλία θλιφθῇ , κάρος καταλαμβάνει τὸν ἄνθρωπον ἄνευ τοῦ σπᾶσθαί τε καὶ δυσχερῶς ἀναπνεῖν , ὧν τὸ μὲν ἐπιληψίας , τὸ δὲ τῆς ἀποπληξίας ἐστὶν ἴδιον , ὥσπέρ γε καὶ κάρου καὶ καταλήψεως ἡ κατὰ φύσιν ἀναπνοὴ σωζομένη . ἀλλ’ ὁ μὲν κάρος κεκλεισμένων γίγνεται τῶν βλεφάρων , ἡ κατάληψις δὲ ἀνεῳγότων . ὥσπερ δὲ ἐν ταῖς ἀνατρήσεσιν , ὅτ’ ἂν ἀμελῶς τις πιέζων τῷ μηνιγγοφύλακι τὴν μήνιγγα θλίψῃ περαιτέρω τοῦ προσήκοντος , ὁ κάρος γίγνεται , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ὅτ’ ἂν ὀστοῦν συντριβὲν σφοδρῶς τοῦ κρανίου θλίβῃ τὰς κοιλίας αὐτοῦ , καὶ μάλιστα τὴν μέσην , ὁ κάρος συμπίπτει · ἕπεται δὲ καὶ σφοδραῖς ὀδύναις τὸ πάθος τοῦτο , καταπίπτοντος ἐν αὐταῖς τοῦ κατὰ τὸ ψυχικὸν πνεῦμα τόνου · καλῶ δὲ οὕτως , ὡς ἴστε , τὸ κατὰ τὰς κοιλίας τοῦ ἐγκεφάλου πρῶτον ὄργανον ὑπάρχον τῇ ψυχῇ πρὸς τὸ διαπέμπειν εἰς ἅπαντα τὰ μέρη τοῦ σώματος αἴσθησίν τε καὶ κίνησιν . τὰ μὲν οὖν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον , οἰκειότητί τε τοῦ προκειμένου λόγου καὶ διότι κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον ἀδιοριστότερον εἴρηται , διορίσασθαί μοι νῦν ἄμεινον ἔδοξεν · αὖθις δ’ ἐπὶ τὰ τῆς γλώττης ἐπάνειμι πάθη , τὰ μὲν κοινὰ διὰ τὴν πρὸς τὸν ἐγκέφαλον καὶ τὰ νεῦρα κοινωνίαν , τὰ δὲ ἴδια μόνης αὐτῆς . τῇ μὲν οὖν πρὸς τὸν ἐγκέφαλον αὐτῆς κοινωνίᾳ καθάπερ εἰς τὴν κίνησιν ἐβλάπτετο διὰ τὴν ἑβδόμην συζυγίαν , οὕτως εἰς τὴν αἴσθησιν ἐμποδίζεται διὰ τὴν τρίτην , ἣν ὀνομάζουσι μαλακὸν νεῦρον οἱ ἀνατομικοὶ , καταφυομένην , ὡς ἴστε , καὶ κατασχιζομένην εἰς τὸν περιλαμβάνοντα τὴν γλῶτταν χιτῶνα , καθάπερ τι τῶν ἀπὸ τῆς ζ΄ συζυγίας εἰς τοὺς κινοῦντας αὐτὴν μύας . τὰ δ’ ἴδια μόνης τῆς γλώττης πάθη τοῖς μεμνημένοις ὅσα περὶ τῶν κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἰδίων ἀρτίως εἶπον , οὐ χαλεπῶς εὑρεθήσεται . καὶ γὰρ ταύτης αἱ μὲν δυσκρασίαι τῶν μυῶν , ὡς ὁμοιομερῶν , ἐμποδίζουσι ταῖς κινήσεσιν , ὥσπέρ γε καὶ τοῦ περιέχοντος ἔξωθεν αὐτὴν ὑμένος , ἀμφοτέραις ταῖς αἰσθήσεσιν , ἁπτικῇ τε καὶ γευστικῇ · αἵ θ’ ὡς ὀργανικῶν παθῶν φλεγμοναὶ καὶ σκίῤῥοι καὶ οἰδήματα καὶ ἐρυσιπέλατα καὶ διαπυήσεις , ἅπερ ἅπαντα τῆς ἐνεστώσης ἀφώρισται πραγματείας , ὁρῶσίν τε ἡμῖν καὶ ἁπτομένοις διαγιγνωσκόμενα · πρόκειται γὰρ , ὅσα μήτ’ ὄψει μήθ’ ἁφῇ διαγνῶναι δυνάμεθα πάσχοντα μόρια , ταῦτ’ ἐπισκέψασθαι , διὰ τίνων σημείων ἐνδεικτικῶς τε καὶ τὸ σύμπαν φάναι λογικῶς νῦν εὑρεθησόμενα .
Lemmas: καιρός οὖν ἤδη μεταβαίνω ἐπί ὁ γλῶσσα . ὁράω δέ ἐγώ ἐπί αὐτός ἐνίοτε μέν ὁ κίνησις , ἐνίοτε δέ ὁ ὁ γεῦσις αἴσθησις βλάπτω , καί ποτέ μέν σύν αὐτός καί ὁ ὁ ἁφή . οὐ εἰμί δέ ἄλλος μέν ἁφή , ἄλλος δέ γεῦσις νεῦρον , καθά ὁ ὁ κίνησις · ὁ γάρ ἀπό ὁ τρίτος συζυγία οὐ μόνος ὁ ἁπτός , ἀλλά καί ὁ γευστός εἰμί διαγνωσικός . πλεονάκις δέ βλάπτω ὁ γευστός ὁ αἴσθησις ἤ ὁ ὁ ἁπτός , καίτοι ὁ αὐτός εἰμί νεῦρον , ὡς ἄν ἀκριβής δέω διάγνωσις . παχυμερής μέν γάρ ὁ ὁ ἁφή αἰσθητήριον , ὥσπερ ὁ ὁ ὄψις λεπτομερής · δεύτερος δέ μετά ὁ ὄψις ἐν λεπτομέρεια μέν ὁ ὁ ἀκοή , ἐν παχυμέρεια δέ μετά ὁ ἁφή ὁ ὁ γεῦσις , ὥσπερ ἐν μέσος ὁ τέσσαρες ὁ ὁ ὄσφρησις . ὁ δέ κίνησις ὁ γλῶσσα παρά ὁ ἕβδομος εἰμί συζυγία ὁ ἐκ ἐγκέφαλος φύζω νεῦρον , ἐγγύς ὁ κατά ὁ νωτιαῖος ἀρχή εἰμί . ὅταν μέν οὖν ἀμφότερος ὁ μέρος ὁ ἐγκέφαλος , ὁ τε δεξιός καί ὁ ἀριστερός , κατά οὗτος ὁ χωρίον εἰμί πάσχω , ὁ ἀποπληκτικός ἐπιφέρω κίνδυνος · ὅτε ἄν δέ ἕτερος μόνος , εἰς παραπληγία τελευτάω , ποτέ μέν ὁ ὁ γλῶσσα κίνησις μόνος λυμαίνομαι κατά ὁ ἥμισυς μέρος , εἰμί δέ ὅτε καί ὁ κάτω ὁ κεφαλή μόριον ἄλλοτε ἄλλος ἐγκατασκήπτω , ποτέ δέ καί πᾶς ἕτερος μέρος ὁ σῶμα ἄχρι πούς ἄκρος . ὁ δέ οὖν γλῶσσα πολλάκις ὁράω βλάπτω ὁ λέγω βλάβη μόνος ὁ κατά ὁ πρόσωπον μέρος , μήτε ὁ ἁπτικός αἴσθησις ἐν αὐτός μήτε ὁ γευστικός βλάπτω . καί ὁ αἰτία πρόδηλος σύ εἰμί ὁράω ὁ ἐκ ἐγκέφαλος ὁ νεῦρον ἀπόφυσις εἰς μέν ὁ πρόσωπον ἀπό ὁ πρόσθιος μέρος αὐτός γίγνομαι , εἰς δέ ὁ κάτω μέρος ὁ πρόσωπον πᾶς ὁ κατά ὅλος ὁ ζῷον ἀπό ἕτερος μέρος ὁ ὄπισθεν , ἐκ ὅς μέρος εἰμί καί ὁ συζυγία ὁ ἐπί ὁ ὁ γλῶσσα μῦς ἀφικνέομαι νεῦρον , ὑπό ὅς ὁ κατά προαίρεσις αὐτός γίγνομαι κίνησις . ὥστε πάλιν ἔοικα , ὅτε ἄν ὁ πρόσθιος ἐγκέφαλος πάσχω μέρος μόνος , ὁ μέν ὁ γλῶσσα ﻿ κίνησις ἀβλαβής διασῴζω μόνος , ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ κατά ὁ πρόσωπον μόριον ὁ αἰσθητικός καί προαιρετικός κίνησις ἀπόλλυμι , κατά ἕτερος δηλονότι μέρος , ἤτοι ὁ δεξιός ἤ ὁ ἀριστερός . ἐάν γάρ ὅλος ποτέ πάσχω ὁ πρόσθιος ἐγκέφαλος , συμπάσχω μέν ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ περί ὁ ὑψηλός αὐτός κοιλία , βλάπτω δέ καί ὁ διανοητικός αὐτός ἐνέργεια . καί κεῖμαι ἀναίσθητος μέν καί ἀκίνητος ὁ οὕτως πάσχω , οὐδείς δέ εἰς ὁ ἀναπνοή βλάπτω , καί καλέω ὁ πάθος οὗτος κάρος , ὡς ὁ γε καί ὁ ἀναπνοή βλάπτω οὕτως ἰσχυρός , ὡς μετά πολύς βία ἀναπνέω μόγις ὅμοιος ὁ ῥέγκω ἐν ὕπνος βαθύς ἀποπληξία προσαγορεύω . καί τοίνυν καί διαδέχομαι ὁ μέν ὁ ἀποπληξία λύσις ὁ καλέω παραπληγίη πάνυ πολλάκις , ἐπί δέ ὁ κάρον παύω ὑγεία ἐπίπαν πολλάκις ἀκολουθέω εἴωθα . γίγνομαι δέ κάρος ἐπί τε ὁ ὁ κροταφίτης μῦς πάθος , ὡς ἱπποκράτης δηλόω , εἰͅν ὁ ὀξύς νόσημα , ὡς καί οὗτος γράφω ὁ αὐτός Ἱπποκράτης · ἐν ὁ μέσος δέ πως ἄμφω εἰμί , ὁ τε κάρον καί ὁ ἀποπληξία , ὁ ἐπιληψία , σπασμός μέν ἐπιφέρω πᾶς ὁ σῶμα , οὐ μήν εἰς παραπληγία τελευτάω . ψυχρός μέν οὖν καί παχύς ἤ πάντως γε γλίσχρος χυμός εἰμί αἴτιος ὁ τρεῖς οὗτος νόσημα . ἀλλά ἐν μέν ὁ κάρον τε καί ὁ ἐπιληψία ὁ κοιλία μέν μάλα , ἥσσων δέ αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἐγκέφαλος πάσχω εἴωθα , ἐν δέ ὁ ἀποπληξία μάλα ὁ σῶμα · καί κατά μέν ὁ κάρος ὁ πρόσω μάλα , ἐν δέ ὁ ἀποπληξία τε καί ἐπιληψία ἀμφότερος · κατά δέ ὁ κατάληψις τε καί κατοχή ὀνομάζω ὁ ὀπίσω πάσχω μάλα . ὅτε ἄν δέ ἀνατιτράω τις ὀστέον ὁ μέσος κοιλία θλίπω , κάρος καταλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος ἄνευ ὁ σπάω τε καί δυσχερής ἀναπνέω , ὅς ὁ μέν ἐπιληψία , ὁ δέ ὁ ἀποπληξία εἰμί ἴδιος , ὥσπερ γε καί κάρον καί κατάληψις ὁ κατά φύσις ἀναπνοή σῴζω . ἀλλά ὁ μέν κάρος κλείω γίγνομαι ὁ βλέφαρον , ὁ κατάληψις δέ ἀνοίγνυμι . ὥσπερ δέ ἐν ὁ ἀνάτρησις , ὅτε ἄν ἀμελής τις πιέζω ὁ μηνιγγοφύλαξ ὁ μήνιγξ θλίβω περαιτέρω ὁ προσήκω , ὁ κάρος γίγνομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος , ὅτε ἄν ὀστέον συντρίβω σφοδρός ὁ κρανίον θλίβω ὁ κοιλία αὐτός , καί μάλα ὁ μέσος , ὁ κάρος συμπίπτω · ἕπομαι δέ καί σφοδρός ὀδύνη ὁ πάθος οὗτος , καταπίπτω ἐν αὐτός ὁ κατά ὁ ψυχικός πνεῦμα τόνος · καλέω δέ οὕτως , ὡς οἶδα , ὁ κατά ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος πρῶτος ὄργανον ὑπάρχω ὁ ψυχή πρός ὁ διαπέμπω εἰς ἅπας ὁ μέρος ὁ σῶμα αἴσθησις τε καί κίνησις . ὁ μέν οὖν κατά ὁ ἐγκέφαλος , οἰκειότης τε ὁ πρόκειμαι λόγος καί διότι κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος ἀδιόριστος λέγω , διορίζω ἐγώ νῦν ἀγαθός δοκέω · αὖθις δέ ἐπί ὁ ὁ γλῶσσα ἐπανέρχομαι πάθος , ὁ μέν κοινός διά ὁ πρός ὁ ἐγκέφαλος καί ὁ νεῦρον κοινωνία , ὁ δέ ἴδιος μόνος αὐτός . ὁ μέν οὖν πρός ὁ ἐγκέφαλος αὐτός κοινωνία καθά εἰς ὁ κίνησις βλάπτω διά ὁ ἕβδομος συζυγία , οὕτως εἰς ὁ αἴσθησις ἐμποδίζω διά ὁ τρίτος , ὅς ὀνομάζω μαλακός νεῦρον ὁ ἀνατομικός , καταφύω , ὡς οἶδα , καί κατασχίζω εἰς ὁ περιλαμβάνω ὁ γλῶσσα χιτών , καθά τις ὁ ἀπό ὁ ζʹ συζυγία εἰς ὁ κινέω αὐτός μῦς . ὁ δέ ἴδιος μόνος ὁ γλῶσσα πάθος ὁ μιμνῄσκω ὅσος περί ὁ κατά ὁ ὀφθαλμός ἴδιος ἄρτιος λέγω , οὐ χαλεπός εὑρίσκω . καί γάρ οὗτος ὁ μέν δυσκρασία ὁ μῦς , ὡς ὁμοιομερής , ἐμποδίζω ὁ κίνησις , ὥσπερ γε καί ὁ περιέχω ἔξωθεν αὐτός ὑμήν , ἀμφότερος ὁ αἴσθησις , ἁπτικός τε καί γευστικός · ὁ τε ὡς ὀργανικός πάθος φλεγμονή καί σκίρρος καί οἴδημα καί ἐρυσίπελας καί διαπύησις , ὅς ἅπας ὁ ἐνίστημι ἀφορίζω πραγματεία , ὁράω τε ἐγώ καί ἅπτω διαγιγνώσκω · πρόκειμαι γάρ , ὅσος μήτε ὄψις μήτε ἁφή διαγιγνώσκω δύναμαι πάσχω μόριον , οὗτος ἐπισκοπέω , διά τίς σημεῖον ἐνδεικτικός τε καί ὁ σύμπας φημί λογικός νῦν εὑρίσκω .