galenus.de-locis-affectis-libri-vi 3.6
Ὥρα τοίνυν ἐπανελθεῖν ἤδη μοι πρὸς τὸ προκείμενον . ὁμολογουμένου μὲν ἅπασι τοῖς ἰατροῖς αὐτοῖς τοῖς ἔργοις , οἷς δρῶσιν κατὰ πάντα τὰ τοῦ λογιστικοῦ πάθη , τὴν κεφαλὴν ὑπάρχειν οἶκον αὐτοῦ , προσῆκον ἦν ἐπισκέψασθαι περὶ τῆς ἑκάστου πάθους διαθέσεως ὁποία τίς ἐστιν · οἷον ἡ τῆς μνήμης βλάβη , ἐπειδὴ προὐθέμην ὑπὲρ αὐτῆς διελθεῖν . ἅμα μὲν γὰρ αὐτὴ φαίνεται πολλάκις γενομένη μετὰ βλάβης τινὸς τοῦ λογισμοῦ , καθάπέρ γε καὶ ἡ τοῦ λογισμοῦ βλάβη μετὰ τοῦ καὶ τὴν μνήμην βεβλάφθαι , τῆς μὲν διαθέσεως ἀμφοτέροις τῆς αὐτῆς οὔσης , ἐπιτεταμένης δὲ , ὁπότε τῇ μνήμῃ συναπόλωλεν ὁ λογισμὸς , ὅπερ ὀνομάζεται μώρωσις . ﻿ ἀπόλλυται δὲ ἄμφω ταῦτα καὶ κατὰ τοὺς ληθάργους τε καὶ τὰ καρώδη πάθη πάντα , καὶ τὴν διάθεσιν αὐτῶν ἀναγκαῖον ὑπάρχειν ὁμογενῆ · κατὰ μὲν τὸ πρῶτον γένος , ὅτι δυσκρασία , δέδεικται γὰρ αὕτη τῶν ὁμοιομερῶν μορίων , ἃ πρώτως ἐνεργεῖ , διάθεσις εἶναι κοινή · κατὰ δεύτερον δὲ , ὅτι ψυχρά τίς ἐστιν ἡ δυσκρασία πάντως , αὕτη γὰρ ὁρᾶται ναρκοῦσα τὰς ψυχικὰς ἐνεργείας , ὡς τά γε διὰ κρύος ἀναγκαζόμενα φωλεύειν ζῶα σαφῶς ἐνδείκνυται , καὶ πάντα τὰ ψύχοντα φάρμακα , καὶ τῶν ἐδεσμάτων δὲ τὰ ψυχρὰ , καθάπερ ἡ θριδακίνη καταφορικοὺς ἐργάζεται τοὺς ὕπνους , εἰ πολλὴν αὐτὴν προσενέγκαιτό τις · ἀλλὰ καὶ τὰ βάρη τῆς κεφαλῆς , ὅσα χωρὶς ὀδύνης δακνώδους συνίσταται , πάνθ’ ὑπνώδη τε καὶ καταφορικὰ γίνεται , καὶ φαίνεται δι’ ἀποφλεγματισμῶν μεγάλως ὀνινάμενα . πρὸς δὲ τούτοις ἔγκαυσίς τε καὶ ψύξις τῆς κεφαλῆς ἐνδείκνυται ταὐτόν · ἀγρυπνητικαὶ μὲν αἱ ἐγκαύσεις , καταφορικαὶ δ’ αἱ ψύξεις γινόμεναι . καὶ μὴν καὶ τὰ χολώδη τῶν νοσημάτων καὶ θερμὰ τὰς ἀγρυπνίας καὶ παραφροσύνας καὶ φρενίτιδας ἐργαζόμενα φαίνεται · τούτοις δ’ ἔμπαλιν τὰ φλεγματικὰ καὶ ψυχρὰ νωθρότητάς τε καὶ καταφοράς . ἡ μὲν δὴ πρώτη δύναμις ἐν τῇ κατὰ τὸ θερμόν τε καὶ ψυχρόν ἐστι δυσκρασίᾳ , τῶν ἀγρυπνητικῶν τε καὶ καταφορικῶν νοσημάτων · ἐφεξῆς δ’ αὐτῆς ἡ καθ’ ὑγρότητα καὶ ξηρότητα . τά τε γὰρ λουτρὰ πάντας ὑπνώδεις ἐργάζεται τὴν κεφαλὴν ὑγραίνοντα , καὶ οἴνου πόσις εὔκρατος , καὶ ὑγραίνουσαι τροφαὶ πᾶσαι . καὶ τῶν ἡλικιῶν ὑπνώδης μὲν ἡ τῶν παιδίων δι’ ὑγρότητα · τῶν γερόντων δ’ ἀγρυπνητικὴ διὰ ξηρότητα . ταῦτ’ οὖν ἅπαντα τεκμήρια γενέσθω τοῦ δευτέραν μὲν ἔχειν χώραν εἰς ἀργίαν ψυχῆς τὴν παρὰ φύσιν ὑγρότητα , προτέραν δ’ αὐτῆς εἶναι τὴν ψυχρότητα · διὸ καὶ μόνη μὲν ὑγρότης πλεονάσασα μακροὺς καὶ βαθεῖς ὕπνους ἐργάζεται , καθάπερ γε καὶ μόνη ξηρότης ἀγρυπνίας , ἐφ’ ὧν διαθέσεων εἴρηται πρὸς Ἱπποκράτους , ὕπνος καὶ ἀγρυπνίη ἀμφότερα μᾶλλον τοῦ μετρίου γινόμενα , μοχθηρόν . εἰ δὲ ψυχρότης μεθ’ ὑγρότητος ἱκανῆς προσέλθοι , καταφορικὰ καὶ καρώδη πάθη συνίσταται · χωρὶς δὲ ταύτης αἵ τε τῆς μνήμης βλάβαι καὶ αἵ γε μωρώσεις . οὔσης δὲ πολλῆς διαφορᾶς ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον οὐ καθ’ ὑγρότητα καὶ ψυχρότητα μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ ξηρότητα καὶ θερμότητα , ποικιλία πολυειδὴς γίνεται τῶν βλαπτόντων τὰς ψυχικὰς ἐνεργείας αἰτίων . ἕνεκα δὲ σαφοῦς διδασκαλίας αἱ μὲν τοῦ λογιστικοῦ τῆς ψυχῆς ἐνέργειαι καλείσθωσαν ἡγεμονικαὶ , αἱ δὲ τῶν ἀλόγων ἠθικαὶ , περὶ ὧν οὐ πρόκειται λέγειν , ὅτι μηδὲ περὶ τῶν τῆς καρδίας , ἢ τοῦ ἥπατος παθῶν . ὥσπερ οὖν ὕπνος καὶ ἀγρυπνία μᾶλλον τοῦ μετρίου γίνεται , τὸ μὲν δι’ ὑγρότητα , τὸ δὲ διὰ ξηρότητα κράσεως , οὕτως ἐν αὐτοῖς τούτοις τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐν ἀγρυπνίαις τε καὶ ὕπνοις ἕπεται τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐν ὑγρότητι καὶ ξηρότητι . καὶ διττῶς γε τῶν τοιούτων δυσκρασιῶν γινομένων , ὡς ἐπιδέδεικται , διττὸς ἔσται τρόπος ἑκάστης διαθέσεως , ὁ μὲν ἕτερος ἐπὶ τοῖς ὑγροῖς καὶ ξηροῖς χυμοῖς , ὁ δὲ ἕτερος ἐπ’ αὐτοῖς τοῖς σώμασιν , ὅτ’ ἄν γε εἰς τὰς αὐτὰς ἀφίκηται δυσκρασίας τὰ στερεὰ τοῖς ὑγροῖς . καὶ πρός γε ταῖς εἰρημέναις δυσκρασίαις ἐναντίαις ἄλλη τις ἐξ ἀμφοῖν γίνεται μικτὴ , καθάπερ ἐν τοῖς ἀγρύπνοις κώμασιν , ἐφ’ ὧν φλεγματώδης καὶ χολώδης πλεονάζει χυμός . οἱ δ’ αὐτοὶ τρόποι τῶν θ’ ἁπλῶν δυσκρασιῶν καὶ τῆς ἐξ ἀμφοῖν μικτῆς ἐν τῇ κατὰ τὸ θερμόν τε καὶ ψυχρὸν ἐναντιώσει συνίστανται . χολῆς γοῦν , εὔδηλον δ’ ὅτι τῆς ξανθῆς λέγω , φλέγματι μεμιγμένης , ἡ κατὰ τὸ θερμόν τε καὶ ψυχρὸν ἐπίμικτος γίνεται διάθεσις · εἰ δὲ κᾀν τοῖς στερεοῖς μορίοις αὐτοῖς τοῦ σώματος ἡ ἐκ τῶν ἐναντίων μικτὴ διάθεσις ὁμολογηθείη γίνεσθαι , κατ’ ἐκείνην τρεῖς αἱ πρῶται γενήσονται δυσκρασίαι καθ’ ἑκατέραν ἀντίθεσιν . ἅπαντα μὲν οὖν τὰ τοιαῦτα πάθη κατὰ τὸν ἐγκέφαλον γίνεται , διαφέρει δ’ ἀλλήλων οὐ μόνον ταῖς ποικιλίαις τῶν μίξεων , οὐδὲ τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἔν τε ταῖς ἁπλαῖς διαθέσεσιν καὶ ταῖς μικταῖς , ἀλλὰ καὶ τῷ ποτὲ μὲν ἐν ταῖς κοιλίαις τοῦ ἐγκεφάλου συνίστασθαι τὰς δυσκρασίας , ποτὲ δ’ ἐν τοῖς καθ’ ὅλον αὐτὸν ἀγγείοις , ἢ τὴν παρεσπαρμένην ὑγρότητα τῷ σώματι τοῦ κεφάλου , καὶ τέταρτον ἐπὶ τούτοις , ὅταν αὐτὸ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκεφάλου δύσκρατον γένηται .
Lemmas: ὥρα τοίνυν ἐπανέρχομαι ἤδη ἐγώ πρός ὁ πρόκειμαι . ὁμολογέω μέν ἅπας ὁ ἰατρός αὐτός ὁ ἔργον , ὅς δράω κατά πᾶς ὁ ὁ λογιστικός πάθος , ὁ κεφαλή ὑπάρχω οἶκος αὐτός , προσήκω εἰμί ἐπισκοπέω περί ὁ ἕκαστος πάθος διάθεσις ὁποῖος τις εἰμί · οἷος ὁ ὁ μνήμη βλάβη , ἐπειδή προτίθημι ὑπέρ αὐτός διέρχομαι . ἅμα μέν γάρ αὐτός φαίνω πολλάκις γίγνομαι μετά βλάβη τις ὁ λογισμός , καθά γε καί ὁ ὁ λογισμός βλάβη μετά ὁ καί ὁ μνήμη βλάπτω , ὁ μέν διάθεσις ἀμφότερος ὁ αὐτός εἰμί , ἐπιτείνω δέ , ὁπότε ὁ μνήμη συναπόλλυμι ὁ λογισμός , ὅς ὀνομάζω μώρωσις . ﻿ ἀπόλλυμι δέ ἄμφω οὗτος καί κατά ὁ λήθαργος τε καί ὁ καρώδης πάθος πᾶς , καί ὁ διάθεσις αὐτός ἀναγκαῖος ὑπάρχω ὁμογενής · κατά μέν ὁ πρῶτος γένος , ὅτι δυσκρασία , δείκνυμι γάρ οὗτος ὁ ὁμοιομερής μόριον , ὅς πρῶτος ἐνεργέω , διάθεσις εἰμί κοινός · κατά δεύτερος δέ , ὅτι ψυχρός τις εἰμί ὁ δυσκρασία πάντως , οὗτος γάρ ὁράω ναρκόω ὁ ψυχικός ἐνέργεια , ὡς ὁ γε διά κρύος ἀναγκάζω φωλεύω ζῷον σαφής ἐνδείκνυμι , καί πᾶς ὁ ψύχω φάρμακον , καί ὁ ἔδεσμα δέ ὁ ψυχρός , καθά ὁ θριδακίνη καταφορικός ἐργάζομαι ὁ ὕπνος , εἰ πολύς αὐτός προσφέρω τις · ἀλλά καί ὁ βάρος ὁ κεφαλή , ὅσος χωρίς ὀδύνη δακνώδης συνίστημι , πᾶς ὑπνώδης τε καί καταφορικός γίγνομαι , καί φαίνω διά ἀποφλεγματισμός μέγας ὀνίνημι . πρός δέ οὗτος ἔγκαυσις τε καί ψῦξις ὁ κεφαλή ἐνδείκνυμι αὐτός · ἀγρυπνητικός μέν ὁ ἔγκαυσις , καταφορικός δέ ὁ ψῦξις γίγνομαι . καί μήν καί ὁ χολώδης ὁ νόσημα καί θερμός ὁ ἀγρυπνία καί παραφροσύνη καί φρένιτις ἐργάζομαι φαίνω · οὗτος δέ ἔμπαλιν ὁ φλεγματικός καί ψυχρός νωθρότης τε καί καταφορά . ὁ μέν δή πρῶτος δύναμις ἐν ὁ κατά ὁ θερμός τε καί ψυχρός εἰμί δυσκρασία , ὁ ἀγρυπνητικός τε καί καταφορικός νόσημα · ἐφεξῆς δέ αὐτός ὁ κατά ὑγρότης καί ξηρότης . ὁ τε γάρ λουτρόν πᾶς ὑπνώδης ἐργάζομαι ὁ κεφαλή ὑγραίνω , καί οἶνος πόσις εὔκρατος , καί ὑγραίνω τροφή πᾶς . καί ὁ ἡλικία ὑπνώδης μέν ὁ ὁ παιδίον διά ὑγρότης · ὁ γέρων δέ ἀγρυπνητικός διά ξηρότης . οὗτος οὖν ἅπας τεκμήριον γίγνομαι ὁ δεύτερος μέν ἔχω χώρα εἰς ἀργία ψυχή ὁ παρά φύσις ὑγρότης , πρότερος δέ αὐτός εἰμί ὁ ψυχρότης · διό καί μόνος μέν ὑγρότης πλεονάζω μακρός καί βαθύς ὕπνος ἐργάζομαι , καθά γε καί μόνος ξηρότης ἀγρυπνία , ἐπί ὅς διάθεσις λέγω πρός Ἱπποκράτης , ὕπνος καί ἀγρυπνία ἀμφότερος μάλα ὁ μέτριος γίγνομαι , μοχθηρός . εἰ δέ ψυχρότης μετά ὑγρότης ἱκανός προσέρχομαι , καταφορικός καί καρώδης πάθος συνίστημι · χωρίς δέ οὗτος ὁ τε ὁ μνήμη βλάβη καί ὁ γε μώρωσις . εἰμί δέ πολύς διαφορά ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων οὐ κατά ὑγρότης καί ψυχρότης μόνος , ἀλλά καί κατά ξηρότης καί θερμότης , ποικιλία πολυειδής γίγνομαι ὁ βλάπτω ὁ ψυχικός ἐνέργεια αἴτιος . ἕνεκα δέ σαφής διδασκαλία ὁ μέν ὁ λογιστικός ὁ ψυχή ἐνέργεια καλέω ἡγεμονικός , ὁ δέ ὁ ἄλογος ἠθικός , περί ὅς οὐ πρόκειμαι λέγω , ὅτι μηδέ περί ὁ ὁ καρδία , ἤ ὁ ἧπαρ πάθος . ὥσπερ οὖν ὕπνος καί ἀγρυπνία μάλα ὁ μέτριος γίγνομαι , ὁ μέν διά ὑγρότης , ὁ δέ διά ξηρότης κρᾶσις , οὕτως ἐν αὐτός οὗτος ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἐν ἀγρυπνία τε καί ὕπνος ἕπομαι ὁ μάλα καί ἥσσων ἐν ὑγρότης καί ξηρότης . καί δισσός γε ὁ τοιοῦτος δυσκρασία γίγνομαι , ὡς ἐπιδείκνυμι , δισσός εἰμί τρόπος ἕκαστος διάθεσις , ὁ μέν ἕτερος ἐπί ὁ ὑγρός καί ξηρός χυμός , ὁ δέ ἕτερος ἐπί αὐτός ὁ σῶμα , ὅτε ἄν γε εἰς ὁ αὐτός ἀφικνέομαι δυσκρασία ὁ στερεός ὁ ὑγρός . καί πρός γε ὁ λέγω δυσκρασία ἐναντίος ἄλλος τις ἐκ ἄμφω γίγνομαι μικτός , καθά ἐν ὁ ἄγρυπνος κῶμα , ἐπί ὅς φλεγματώδης καί χολώδης πλεονάζω χυμός . ὁ δέ αὐτός τρόπος ὁ τε ἁπλόος δυσκρασία καί ὁ ἐκ ἄμφω μικτός ἐν ὁ κατά ὁ θερμός τε καί ψυχρός ἐναντίωσις συνίστημι . χολή γοῦν , εὔδηλος δέ ὅτι ὁ ξανθός λέγω , φλέγμα μείγνυμι , ὁ κατά ὁ θερμός τε καί ψυχρός ἐπίμικτος γίγνομαι διάθεσις · εἰ δέ εἰͅν ὁ στερεός μόριον αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος μικτός διάθεσις ὁμολογέω γίγνομαι , κατά ἐκεῖνος τρεῖς ὁ πρῶτος γίγνομαι δυσκρασία κατά ἑκάτερος ἀντίθεσις . ἅπας μέν οὖν ὁ τοιοῦτος πάθος κατά ὁ ἐγκέφαλος γίγνομαι , διαφέρω δέ ἀλλήλων οὐ μόνος ὁ ποικιλία ὁ μίξις , οὐδέ ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἐν τε ὁ ἁπλόος διάθεσις καί ὁ μικτός , ἀλλά καί ὁ ποτέ μέν ἐν ὁ κοιλία ὁ ἐγκέφαλος συνίστημι ὁ δυσκρασία , ποτέ δέ ἐν ὁ κατά ὅλος αὐτός ἀγγεῖον , ἤ ὁ παρασπείρω ὑγρότης ὁ σῶμα ὁ κέφαλος , καί τέταρτος ἐπί οὗτος , ὅταν αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἐγκέφαλος δύσκρατος γίγνομαι .