galenus.de-locis-affectis-libri-vi 3.13
Οὐ μὴν οὐδὲ περὶ τῆς ὀνομαζομένης ὑπὸ τῶν ἰατρῶν κεφαλαίας ἀμφισβητήσειεν ἄν τις , ὡς οὐκ ἂν εἴη τῆς κεφαλῆς τὸ νόσημα . ἔστι γὰρ , ὡς ἄν τις συλλαβὼν λόγῳ βραχεῖ εἴποι , τὸ πάθος τοῦτο κεφαλαλγία χρόνιός τε καὶ δύσλυτος , ἐπὶ μικραῖς προφάσεσιν μεγάλους ἴσχουσα παροξυσμοὺς , ὡς μήτε ψόφων ἀνέχεσθαι , μήτε φωνῆς σφοδροτέρας , μήτε λαμπροῦ φωτὸς , μήτε κινήσεως , ἀλλ’ ἐν ἡσυχίᾳ καὶ σκότῳ κατακεῖσθαι βούλεσθαι διὰ τὸ μέγεθος τῶν ἀλγημάτων . ἔνιοι μὲν γὰρ αὐτῶν ὡς ὑπὸ σφυρᾶς πλήττεσθαι δοκοῦσιν , ἔνιοι δὲ ὡς θλωμένων ἢ διατεινομένων αἰσθάνονται τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν , οὐκ ὀλίγοις δ’ εἰς τὰς ῥίζας τῶν ὀφθαλμῶν διήκει τὸ ἄλγημα . καὶ μέντοι καὶ διαλείπουσιν οἱ τοιοῦτοι παροξυσμοὶ , καθάπερ καὶ τοῖς ἐπιλήπτοις , καί τις χρόνος γίνεται μεταξὺ τελέως ἄμεμπτος . εὔδηλον οὖν ὅτι τὸ νόσημα τοῦτο τὴν μὲν εὐπάθειαν ἔχει τῆς κεφαλῆς ὁμογενῆ τοῖς κεφαλαλγικοῖς , ἐπὶ μᾶλλον δ’ ἐκείνων ἀσθενείας ἥκει τὰ κατὰ τὴν κεφαλαίαν πάσχοντα μόρια . διαφορὰ δέ τίς ἐστιν καὶ αὐτῶν τῶν κεφαλαλγικῶν , ἐνίων μὲν τὴν κεφαλὴν εὐπλήρωτον ἐχόντων , ἐπιτήδειον δὲ τὴν ὅλην τοῦ σώματος ἕξιν εἰς τὸ πληροῦν αὐτὴν , ἐνίων δὲ καὶ αὐτὰ τὰ πεφυκότα πάσχειν ἐπιτήδεια · καὶ συμβαίνει γε ταῖς τοιαύταις φύσεσιν κακῶς διαιτωμέναις εἰς τὸ τῆς κεφαλαίας ἐμπίπτειν πάθος . οὐκ ἀπεικὸς δὲ , τοῖς μέν τισιν αὐτῶν τὰς περὶ τὸν ἐγκέφαλον ὀδυνᾶσθαι μήνιγγας , ἐνίοις δὲ τὸ περικράνιον · ἡ διάκρισις δὲ αὐτῶν ἐν τῷ διήκειν , ἢ μὴ διήκειν τὰς ὀδύνας εἰς τὰς ῥίζας τῶν ὀφθαλμῶν . εὔλογον γὰρ οἷς ἡ διάθεσίς ἐστιν ἔνδον τοῦ κρανίου , τούτοις εἰς τὰς τῶν ὀφθαλμῶν βάσεις ἀφικνεῖσθαι τὸν πόνον , ἐπειδὴ καθήκουσιν εἰς αὐτὰς ἀποφύσεις ﻿ ἐξ ἐγκεφάλου τε καὶ ἀμφοτέρων τῶν μηνίγγων , ἔτι τε καὶ τῶν ἐν αὐταῖς ἀγγείων . ἀλλὰ καὶ τῶν ὀδυνωμένων τὸ τῆς κεφαλῆς ἥμισυ μέρος , καλουμένων δὲ συνήθως ἡμικρανικῶν , ἐνίοις μὲν ἔξωθεν τοῦ κρανίου τὴν αἴσθησιν τῆς ὀδύνης γίνεσθαι συμβαίνει , τισὶ δὲ εἰς τὸ βάθος τῆς κεφαλῆς διήκουσαν · διορίζει δ’ ἑκάτερον μέρος τῆς κεφαλῆς , ἀριστερόν τε καὶ δεξιὸν , ἡ κατὰ τὸ μῆκος ἐκτεταμένη ῥαφὴ , καθ’ ἣν ἔνδον τῶν ὀστῶν τῆς κεφαλῆς ἡ μέσον τὸν ἐγκέφαλον διαιροῦσα γραμμὴ τέτακται , πρὸς ἣν ἀνήκει τὸ διάφραγμα τῶν ἐμπροσθίων δυοῖν κοιλιῶν . ἐπιτήδειοι δὲ φύσεις σωμάτων εἰσὶν πληροῦν τὴν κεφαλὴν , ἐν αἷς ἀτμῶδες πνεῦμα γεννᾶται θερμὸν , ἢ χολώδη περιττώματα κατὰ τὸ στόμα τῆς κοιλίας ἀθροίζεται · γίγνεται δὲ τὰ μὲν ἀπὸ τῶν πνευμάτων ἀλγήματα τονώδη , καλεῖται δὲ οὕτως οἷς αἴσθησις συνέζευκται τάσεως · τὰ δ’ ἀπὸ τῶν χολωδῶν περιττωμάτων δακνώδη · τὰ δ’ ὑπὸ πλήθους γινόμενα βάρους αἴσθησιν ἔχει , μετὰ μὲν ἐρεύθους καὶ θερμασίας συμβάντα θερμῶν χυμῶν , ἄνευ δὲ τούτων οὐ θερμῶν . ἐνίοις δὲ συμβαίνει συνεχῶς ἀλγεῖν τὴν κεφαλὴν ἔκ τε πόσεως οἴνου βραχεῖ πλείονος , ἢ ἀκρατεστέρου ποθέντος , ἔτι τε μᾶλλον , εἰ θερμὸς εἴη φύσει · πασῶν τε τῶν θερμῶν ὀσμῶν , ὅσοι στύρακος , ἢ κύφεως , ἢ ὅλως ἀρωμάτων θερμῶν θυμιωμένων γίγνονται · τινὲς δὲ οὐδὲ τὴν ἀπὸ τοῦ λιβανωτοῦ φέρουσιν ὀσμήν . εὔλογον δὲ καὶ διὰ περιττὴν αἴσθησιν ἐνίοις γίγνεσθαι τὰς ὀδύνας , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ στόματος τῆς κοιλίας οὐκ ὀλίγοις · τισὶ μὲν γὰρ οὕτως ἐστὶν αἰσθητικὸν , ὡς μήτ’ ὄξος φέρειν δριμὺ , μήτε νᾶπυ , μήτ’ ἄλλο τι τοιοῦτον · ἐνίοις δ’ ἐγγὺς ἀναισθησίας ἥκει , φαίνονται γοῦν ἐρυγγάνοντες , ἐμοῦντες , ἔνιοι μὲν δεινῶς ἄτοπα ταῖς ποιότησιν , ὡς ἡμῶν τῶν ὀσμωμένων αὐτὰ μηδένα δύνασθαι φέρειν , αὐτοὶ δὲ μηδεμίας ἀξιολόγου δήξεως αἰσθανόμενοι . δυνατὸν οὖν ἐστι καὶ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον εἶναι τοιαύτας διαφορὰς τοῖς ἀνθρώποις , ὡς τῶν αὐτῶν ὀσμῶν ἐνίους μὲν ἀλύπως ἀνέχεσθαι , καθάπερ εἰ καὶ μηδ’ ὅλως αὐτοῖς ἐπλησίασαν , ἐνίους δὲ ἀνιαρῶς . ἀλλ’ ὅτι γε τὰ τοιαῦτα πάθη πάντα τῆς κεφαλῆς ἐστιν , ἐναργῶς φαίνεται .
Lemmas: οὐ μήν οὐδέ περί ὁ ὀνομάζω ὑπό ὁ ἰατρός κεφάλαιος ἀμφισβητέω ἄν τις , ὡς οὐ ἄν εἰμί ὁ κεφαλή ὁ νόσημα . εἰμί γάρ , ὡς ἄν τις συλλαμβάνω λόγος βραχύς λέγω , ὁ πάθος οὗτος κεφαλαλγία χρόνιος τε καί δύσλυτος , ἐπί μικρός πρόφασις μέγας ἴσχω παροξυσμός , ὡς μήτε ψόφος ἀνέχω , μήτε φωνή σφοδρός , μήτε λαμπρός φώς , μήτε κίνησις , ἀλλά ἐν ἡσυχία καί σκότος κατάκειμαι βούλομαι διά ὁ μέγεθος ὁ ἄλγημα . ἔνιοι μέν γάρ αὐτός ὡς ὑπό σφυράς πλήσσω δοκέω , ἔνιοι δέ ὡς θλάω ἤ διατείνω αἰσθάνομαι ὁ κατά ὁ κεφαλή , οὐ ὀλίγος δέ εἰς ὁ ῥίζα ὁ ὀφθαλμός διήκω ὁ ἄλγημα . καί μέντοι καί διαλείπω ὁ τοιοῦτος παροξυσμός , καθά καί ὁ ἐπίληπτος , καί τις χρόνος γίγνομαι μεταξύ τέλειος ἄμεμπτος . εὔδηλος οὖν ὅτι ὁ νόσημα οὗτος ὁ μέν εὐπάθεια ἔχω ὁ κεφαλή ὁμογενής ὁ κεφαλαλγικός , ἐπί μάλα δέ ἐκεῖνος ἀσθένεια ἥκω ὁ κατά ὁ κεφάλαιος πάσχω μόριον . διαφορά δέ τις εἰμί καί αὐτός ὁ κεφαλαλγικός , ἔνιοι μέν ὁ κεφαλή εὐπλήρωτος ἔχω , ἐπιτήδειος δέ ὁ ὅλος ὁ σῶμα ἕξις εἰς ὁ πληρόω αὐτός , ἔνιοι δέ καί αὐτός ὁ φύω πάσχω ἐπιτήδειος · καί συμβαίνω γε ὁ τοιοῦτος φύσις κακός διαιτάω εἰς ὁ ὁ κεφάλαιος ἐμπίπτω πάθος . οὐ ἀφίημι δέ , ὁ μέν τις αὐτός ὁ περί ὁ ἐγκέφαλος ὀδυνάω μῆνιγξ , ἔνιοι δέ ὁ περικράνιον · ὁ διάκρισις δέ αὐτός ἐν ὁ διήκω , ἤ μή διήκω ὁ ὀδύνη εἰς ὁ ῥίζα ὁ ὀφθαλμός . εὔλογος γάρ ὅς ὁ διάθεσις εἰμί ἔνδον ὁ κρανίον , οὗτος εἰς ὁ ὁ ὀφθαλμός βάσις ἀφικνέομαι ὁ πόνος , ἐπειδή καθήκω εἰς αὐτός ἀπόφυσις ﻿ ἐκ ἐγκέφαλος τε καί ἀμφότερος ὁ μῆνιγξ , ἔτι τε καί ὁ ἐν αὐτός ἀγγεῖον . ἀλλά καί ὁ ὀδυνάω ὁ ὁ κεφαλή ἥμισυς μέρος , καλέω δέ συνήθης ἡμικρανικός , ἔνιοι μέν ἔξωθεν ὁ κρανίον ὁ αἴσθησις ὁ ὀδύνη γίγνομαι συμβαίνω , τις δέ εἰς ὁ βάθος ὁ κεφαλή διήκω · διορίζω δέ ἑκάτερος μέρος ὁ κεφαλή , ἀριστερός τε καί δεξιός , ὁ κατά ὁ μῆκος ἐκτείνω ῥαφή , κατά ὅς ἔνδον ὁ ὀστέον ὁ κεφαλή ὁ μέσος ὁ ἐγκέφαλος διαιρέω γραμμή τάσσω , πρός ὅς ἀνήκω ὁ διάφραγμα ὁ ἐμπρόσθιος δύο κοιλία . ἐπιτήδειος δέ φύσις σῶμα εἰμί πληρόω ὁ κεφαλή , ἐν ὅς ἀτμώδης πνεῦμα γεννάω θερμός , ἤ χολώδης περίσσωμα κατά ὁ στόμα ὁ κοιλία ἀθροίζω · γίγνομαι δέ ὁ μέν ἀπό ὁ πνεῦμα ἄλγημα τονώδης , καλέω δέ οὕτως ὅς αἴσθησις συζεύγνυμι τάσις · ὁ δέ ἀπό ὁ χολώδης περίσσωμα δακνώδης · ὁ δέ ὑπό πλῆθος γίγνομαι βάρος αἴσθησις ἔχω , μετά μέν ἔρευθος καί θερμασία συμβαίνω θερμός χυμός , ἄνευ δέ οὗτος οὐ θερμός . ἔνιοι δέ συμβαίνω συνεχής ἀλγέω ὁ κεφαλή ἐκ τε πόσις οἶνος βραχύς πολύς , ἤ ἄκρατος πίνω , ἔτι τε μάλα , εἰ θερμός εἰμί φύσις · πᾶς τε ὁ θερμός ὀσμή , ὅσος στύραξ , ἤ κῦφι , ἤ ὅλος ἄρωμα θερμός θυμιάω γίγνομαι · τις δέ οὐδέ ὁ ἀπό ὁ λιβανωτός φέρω ὀσμή . εὔλογος δέ καί διά περισσός αἴσθησις ἔνιοι γίγνομαι ὁ ὀδύνη , ὥσπερ ἐπί ὁ στόμα ὁ κοιλία οὐ ὀλίγος · τις μέν γάρ οὕτως εἰμί αἰσθητικός , ὡς μήτε ὄξος φέρω δριμύς , μήτε νᾶπυ , μήτε ἄλλος τις τοιοῦτος · ἔνιοι δέ ἐγγύς ἀναισθησία ἥκω , φαίνω γοῦν ἐρυγγάνω , ἐμέω , ἔνιοι μέν δεινός ἄτοπος ὁ ποιότης , ὡς ἐγώ ὁ ὀσμάομαι αὐτός μηδείς δύναμαι φέρω , αὐτός δέ μηδέμιος ἀξιόλογος δῆξις αἰσθάνομαι . δυνατός οὖν εἰμί καί κατά ὁ ἐγκέφαλος εἰμί τοιοῦτος διαφορά ὁ ἄνθρωπος , ὡς ὁ αὐτός ὀσμή ἔνιοι μέν ἄλυπος ἀνέχω , καθά εἰ καί μηδέ ὅλος αὐτός πλησιάζω , ἔνιοι δέ ἀνιαρός . ἀλλά ὅτι γε ὁ τοιοῦτος πάθος πᾶς ὁ κεφαλή εἰμί , ἐναργής φαίνω .