galenus.de-locis-affectis-libri-vi 3.8
Ἔνιοι γὰρ ἀναπείθουσιν ἑαυτοὺς , ἀρχὴν εἶναι τῶν νεύρων τὴν καρδίαν , ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι διακρῖναι σύνδεσμον νεύρου , συντελούσης εἰς τοῦτο καὶ τῆς ὁμωνυμίας , ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν ἰατρῶν καὶ τοὺς συνδέσμους ὀνομάζουσιν νεῦρα συνδετικά . τῆς μὲν οὖν προσηγορίας οὐδεὶς αὐτοῖς φθόνος , ἄν γε μνημονεύωσι τῶν προαιρετικῶν νεύρων , ὡς αὐτοὶ καλοῦσιν , ὧν τὴν ἀρχὴν ἐγκέφαλον εἶναί φαμεν , οὐ τῶν συνδέσμων · οὐδὲ γὰρ οὐδ’ αὐτοὶ τῶν συνδετικῶν νεύρων πάθος εἶναί φασι τὸν σπασμὸν , ἢ τὴν παράλυσιν , ἀλλὰ τῶν προαιρετικῶν . ὅταν οὖν ὅλον τὸ σῶμα φαίνηται σπώμενον , ἅπαν μὲν εὐθὺς παρίσταται πεπονθέναι τὸ τοιοῦτον μέρος , ὃ καθάπερ ἐν δένδρῳ τὸ στέλεχος τῶν κλάδων , οὕτως αὐτὸ κοινὸν τῶν νεύρων ἁπάντων οἷον πρέμνον ἐστὶν , οὐχ οἷον κλάδος ὀλίγων τινῶν ἐν ἑνὶ μορίῳ , καθάπερ ὅταν ἤτοι σκέλος ἢ μία χεὶρ ἂν τύχῃ σπωμένη . κώλου μὲν γὰρ ὅλου σπασμὸς τὴν ἀρχὴν τῶν εἰς αὐτὸ καθηκόντων νεύρων ἐνδείκνυται πεπονθέναι , καθάπερ εἰ κλάδου τινὸς ἐν δένδροις · ὅταν δ’ ὅλον ἁλῷ τὸ σῶμα τῷ πάθει , τὴν κοινὴν ἁπάντων ἀρχὴν τῶν κάτω τοῦ προσώπου νεύρων , ἀνάλογον τῷ κατὰ τὸ δένδρον πρέμνῳ πεπονθέναι χρὴ νομίζειν , ἥ τίς ἐστι τοῦ νωτιαίου μυελοῦ τὰ πρῶτα μέρη , διὸ καὶ τούτῳ τὰ βοηθήματα προσφέρουσιν οἱ τριβακοὶ πάντες ἰατροὶ , τῆς καρδίας οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ὅλως ἐν τῷ τοιούτῳ παθήματι μεμνημένοι . εἰ δὲ καὶ τὰ κατὰ πρόσωπον ἅμα τῷ παντὶ σώματι φαίνοιτο σπώμενα , τὸν ἐγκέφαλον αὐτὸν ἤδη θεραπεύομεν , οὐ μόνον τὴν ἔκφυσιν τοῦ νωτιαίου · καὶ γὰρ καὶ χείλη σπώμενα θεώμεθα πολλάκις , καὶ ὀφθαλμοὺς , καὶ τὸ κατὰ μέτωπον δέρμα , καὶ ὅλας τὰς γένυας , ὥσπέρ γε καὶ τὴν ῥῖζαν τῆς γλώττης · ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦτα πάντα διὰ τῆς ἀνατομῆς ἐμάθομεν ὑπὸ μυῶν κινεῖσθαι παρ’ ἐγκεφάλου λαμβανόντων νεῦρα , τὸν ἐγκέφαλον ἐπ’ αὐτῶν πεπονθέναι πεπείσμεθα · καθάπερ ὅταν ὁρῶμεν ἀπαθῆ μὲν ἐκεῖνα , σπώμενα δὲ τἄλλα σύμπαντα μόρια , τὴν ἀρχὴν τοῦ νωτιαίου πειθόμεθα πεπονθέναι . ταῦτα μὲν οὖν , ὅπερ ἔφην , ἑτοίμως ἐχρῆν ἡμᾶς μαθόντας ἐπισκοπεῖσθαι τὰς διαθέσεις αὐτῶν · ἔνιοι δὲ τῶν ἰατρῶν τὰς μὲν διαθέσεις οὐδ’ ἐπιχειροῦσι ζητεῖν , ἐρίζουσι δὲ περὶ τῶν ἐναργῶς φαινομένων , ἀπολλύντες ἡμῶν τὸν χρόνον , ὃν ἐχρῆν οὐκ εἰς ἀντιλογίαν τῶν ἀναιρούντων τὰ καλῶς ὑπὸ τῶν παλαιῶν ἰατρῶν εἰρημένα καταναλίσκειν , ἀλλ’ εἰς εὕρεσιν ὧν ἐκεῖνοι παρέλιπον , ἤτοι παντάπασιν οὐδὲν ἀποφηνάμενοι περί τινων ﻿ πραγμάτων , ἢ χωρὶς ἀποδείξεως ἢ διορισμοῦ προσήκοντος ἢ ἐλλιπῶς ἀποφηνάμενοι , καθάπερ ὁ Ἱπποκράτης ὑπὸ πληρώσεως γίνεσθαι τὸν σπασμὸν εἰπών . ἀληθὴς μὲν γὰρ ὁ λόγος , ἀλλ’ ὑπὸ τίνων πεισθεὶς οὕτως ἀπεφήνατο , μόνοις τοῖς συνετοῖς ἀνδράσιν καὶ νομίμως μεμαθηκόσι τὰ πρῶτα τῆς ἰατρικῆς δῆλόν ἐστι , οὐ τοῖς ἐπιτυχοῦσιν . ταῦτα γοῦν αὐτὰ κᾀγὼ προμεμαθηκὼς ἐπείσθην ὑφ’ ὧν εἶπεν Ἱπποκράτης αἰτίων γίγνεσθαι τὸν σπασμόν . εἰ γὰρ ἅπασα μὲν ἡ κατὰ προαίρεσιν κίνησις ὁρᾶται τῶν μυῶν ἐπισπωμένων εἰς ἃ καταφύονται μέρη γιγνομένη , τὸ δὲ ἐπισπᾶσθαι χωρὶς τοῦ πρὸς τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ἀνασπᾶσθαι τὸν μῦν οὐχ οἷον τέ ἐστι γενέσθαι , μόνῳ τῷ χωρὶς τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως γίγνεσθαι τὸν σπασμὸν ἐν τοῖς σπωμένοις μέρεσιν , ἡ κίνησις διοίσει τῆς κατὰ φύσιν . ὥσπερ οὖν ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν ἡ κατὰ τὴν ἀρχὴν τῶν νεύρων ἐν ἐγκεφάλῳ τεταγμένη προαίρεσις ἀρχὴν κινήσεως πρώτοις μὲν τοῖς νεύροις , δι’ αὐτῶν δὲ καὶ τοῖς μυσὶν δίδωσιν , οὕτως ἄνευ τῆς ἀρχῆς ταύτης ἐὰν εὕρωμεν ὑπὸ τίνος αἰτίας σπασθῆναι δύναται τὰ νεῦρα , τῆς τῶν σπασμῶν γενέσεως ἐπιστήμην ἕξομεν . ἀνθρώπῳ τοίνυν ἑωρακότι νευρώδη σώματα , τὰς ἐν ταῖς λύραις χορδὰς οὕτω σφοδρῶς τεινομένας πολλάκις ὑπὸ τῆς τοῦ περιέχοντος ἀμέτρου κράσεως , ὡς ῥήγνυσθαι , χαλεπὸν οὐδὲν ἐννοῆσαι τὴν αὐτὴν διάθεσιν ἐν τοῖς τῶν ζώων νεύροις γίνεσθαι . πῶς οὖν ἔχοντος τοῦ ἀέρος αἱ χορδαὶ τείνονταί τε καὶ ῥήγνυνται ; ξηροῦ τε πάνυ καὶ λίαν διύγρου γινομένου · τὸ μὲν οὖν ὑγρὸν διαβρέχον αὐτὰς εἰς ὄγκον αἴρει παρὰ φύσιν , ἐφ’ ᾧ τείνονται · τὸ δὲ ξηρὸν , ὥσπερ ὁ ἥλιος ξηραίνων τὰς βύρσας συσπᾷ , καὶ αὐτὸ τὰς χορδὰς οὕτως ἕλκει τε καὶ τείνει · φαίνονται γοῦν καὶ οἱ ἱμάντες , ὅταν ὑπὸ πυρὸς ξηραίνωνται , συσπώμενοί τε καὶ τεινόμενοι . τούτων προεγνωσμένων , οὐδέν ἐστι χαλεπὸν ἐπὶ τῶν σπωμένων ἐξευρεῖν , εἴτε διὰ ξηρότητα τὸ πάθος αὐτοῖς γέγονεν , ὅπερ ἐστιν ἔνδεια τῆς ὑγρᾶς οὐσίας καὶ κένωσις · εἴτε διὰ πλῆθος ὑγρότητος , ὅπερ ἐστιν ἐναντίον ἐνδείᾳ πάθος , ὑφ’ Ἱπποκράτους ὠνομασμένον πλήρωσις . ἐκ πόνων μὲν γὰρ καὶ ἀγρυπνιῶν , ἐνδείας τε καὶ φροντίδων , καὶ πυρετοῦ ξηροῦ καὶ διακαοῦς , οἷος καὶ ὁ τῶν φρενιτικῶν ἐστιν , ὅταν ὁ σπασμὸς γένηται , ξηρότητά τε καὶ κένωσιν αἰτιάσασθαι χρή · μεθυσκομένῳ δ’ ἀνθρώπῳ καὶ διὰ παντὸς ἐμπιπλαμένῳ καὶ ἀργῶς βιοτεύοντι τὴν ἐναντίαν διάθεσιν εὔλογόν ἐστι τὸν σπασμὸν ἐργάσασθαι · κενώσει δ’ ἐναντίον ἐστὶ πλήρωσις .
Lemmas: ἔνιοι γάρ ἀναπείθω ἑαυτοῦ , ἀρχή εἰμί ὁ νεῦρον ὁ καρδία , ἐκ ὁ μή δύναμαι διακρίνω σύνδεσμος νεῦρον , συντελέω εἰς οὗτος καί ὁ ὁμωνυμία , ἐπειδή πολύς ὁ ἰατρός καί ὁ σύνδεσμος ὀνομάζω νεῦρον συνδετικός . ὁ μέν οὖν προσηγορία οὐδείς αὐτός φθόνος , ἐάν γε μνημονεύω ὁ προαιρετικός νεῦρον , ὡς αὐτός καλέω , ὅς ὁ ἀρχή ἐγκέφαλος εἰμί φημί , οὐ ὁ σύνδεσμος · οὐδέ γάρ οὐδέ αὐτός ὁ συνδετικός νεῦρον πάθος εἰμί φημί ὁ σπασμός , ἤ ὁ παράλυσις , ἀλλά ὁ προαιρετικός . ὅταν οὖν ὅλος ὁ σῶμα φαίνω σπάω , ἅπας μέν εὐθύς παρίστημι πάσχω ὁ τοιοῦτος μέρος , ὅς καθά ἐν δένδρον ὁ στέλεχος ὁ κλάδος , οὕτως αὐτός κοινός ὁ νεῦρον ἅπας οἷος πρέμνον εἰμί , οὐ οἷος κλάδος ὀλίγος τις ἐν εἷς μόριον , καθά ὅταν ἤτοι σκέλος ἤ εἷς χείρ ἄν τυγχάνω σπάω . κῶλον μέν γάρ ὅλος σπασμός ὁ ἀρχή ὁ εἰς αὐτός καθήκω νεῦρον ἐνδείκνυμι πάσχω , καθά εἰ κλάδος τις ἐν δένδρον · ὅταν δέ ὅλος ἁλίσκομαι ὁ σῶμα ὁ πάθος , ὁ κοινός ἅπας ἀρχή ὁ κάτω ὁ πρόσωπον νεῦρον , ἀνάλογος ὁ κατά ὁ δένδρον πρέμνον πάσχω χρή νομίζω , ὅς τις εἰμί ὁ νωτιαῖος μυελός ὁ πρῶτος μέρος , διό καί οὗτος ὁ βοήθημα προσφέρω ὁ τριβακός πᾶς ἰατρός , ὁ καρδία οὐδέ ὁ ἀρχή ὅλος ἐν ὁ τοιοῦτος πάθημα μιμνῄσκω . εἰ δέ καί ὁ κατά πρόσωπον ἅμα ὁ πᾶς σῶμα φαίνω σπάω , ὁ ἐγκέφαλος αὐτός ἤδη θεραπεύω , οὐ μόνος ὁ ἔκφυσις ὁ νωτιαῖος · καί γάρ καί χεῖλος σπάω θεάομαι πολλάκις , καί ὀφθαλμός , καί ὁ κατά μέτωπον δέρμα , καί ὅλος ὁ γένυς , ὥσπερ γε καί ὁ ῥίζα ὁ γλῶσσα · ἀλλά ἐπειδή οὗτος πᾶς διά ὁ ἀνατομή μανθάνω ὑπό μῦς κινέω παρά ἐγκέφαλος λαμβάνω νεῦρον , ὁ ἐγκέφαλος ἐπί αὐτός πάσχω πείθω · καθά ὅταν ὁράω ἀπαθής μέν ἐκεῖνος , σπάω δέ ἄλλος σύμπας μόριον , ὁ ἀρχή ὁ νωτιαῖος πείθω πάσχω . οὗτος μέν οὖν , ὅς φημί , ἑτοῖμος χρή ἐγώ μανθάνω ἐπισκοπέω ὁ διάθεσις αὐτός · ἔνιοι δέ ὁ ἰατρός ὁ μέν διάθεσις οὐδέ ἐπιχειρέω ζητέω , ἐρίζω δέ περί ὁ ἐναργής φαίνω , ἀπόλλυμι ἐγώ ὁ χρόνος , ὅς χρή οὐ εἰς ἀντιλογία ὁ ἀναιρέω ὁ καλός ὑπό ὁ παλαιός ἰατρός λέγω καταναλίσκω , ἀλλά εἰς εὕρεσις ὅς ἐκεῖνος παραλείπω , ἤτοι παντάπασι οὐδείς ἀποφαίνω περί τις ﻿ πρᾶγμα , ἤ χωρίς ἀπόδειξις ἤ διορισμός προσήκω ἤ ἐλλιπής ἀποφαίνω , καθά ὁ Ἱπποκράτης ὑπό πλήρωσις γίγνομαι ὁ σπασμός λέγω . ἀληθής μέν γάρ ὁ λόγος , ἀλλά ὑπό τίς πείθω οὕτως ἀποφαίνω , μόνος ὁ συνετός ἀνήρ καί νόμιμος μανθάνω ὁ πρῶτος ὁ ἰατρικός δῆλος εἰμί , οὐ ὁ ἐπιτυγχάνω . οὗτος γοῦν αὐτός ἐͅγώ προμανθάνω πείθω ὑπό ὅς λέγω Ἱπποκράτης αἴτιος γίγνομαι ὁ σπασμός . εἰ γάρ ἅπας μέν ὁ κατά προαίρεσις κίνησις ὁράω ὁ μῦς ἐπισπάω εἰς ὅς καταφύω μέρος γίγνομαι , ὁ δέ ἐπισπάω χωρίς ὁ πρός ὁ ἴδιος ἀρχή ἀνασπάω ὁ μῦς οὐ οἷος τε εἰμί γίγνομαι , μόνος ὁ χωρίς ὁ ἡμέτερος προαίρεσις γίγνομαι ὁ σπασμός ἐν ὁ σπάω μέρος , ὁ κίνησις διαφέρω ὁ κατά φύσις . ὥσπερ οὖν ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω ὁ κατά ὁ ἀρχή ὁ νεῦρον ἐν ἐγκέφαλος τάσσω προαίρεσις ἀρχή κίνησις πρῶτος μέν ὁ νεῦρον , διά αὐτός δέ καί ὁ μῦς δίδωμι , οὕτως ἄνευ ὁ ἀρχή οὗτος ἐάν εὑρίσκω ὑπό τίς αἰτία σπάω δύναμαι ὁ νεῦρον , ὁ ὁ σπασμός γένεσις ἐπιστήμη ἔχω . ἄνθρωπος τοίνυν ὁράω νευρώδης σῶμα , ὁ ἐν ὁ λύρα χορδή οὕτως σφοδρός τείνω πολλάκις ὑπό ὁ ὁ περιέχω ἄμετρος κρᾶσις , ὡς ῥήγνυμι , χαλεπός οὐδείς ἐννοέω ὁ αὐτός διάθεσις ἐν ὁ ὁ ζῷον νεῦρον γίγνομαι . πῶς οὖν ἔχω ὁ ἀήρ ὁ χορδή τείνω τε καί ῥήγνυμι ; ξηρός τε πάνυ καί λίαν δίυγρος γίγνομαι · ὁ μέν οὖν ὑγρός διαβρέχω αὐτός εἰς ὄγκος ἀείρω παρά φύσις , ἐπί ὅς τείνω · ὁ δέ ξηρός , ὥσπερ ὁ ἥλιος ξηραίνω ὁ βύρσα συσπάω , καί αὐτός ὁ χορδή οὕτως ἕλκω τε καί τείνω · φαίνω γοῦν καί ὁ ἱμάς , ὅταν ὑπό πῦρ ξηραίνω , συσπάω τε καί τείνω . οὗτος προγιγνώσκω , οὐδείς εἰμί χαλεπός ἐπί ὁ σπάω ἐξευρίσκω , εἴτε διά ξηρότης ὁ πάθος αὐτός γίγνομαι , ὅς εἰμί ἔνδεια ὁ ὑγρός οὐσία καί κένωσις · εἴτε διά πλῆθος ὑγρότης , ὅς εἰμί ἐναντίος ἔνδεια πάθος , ὑπό Ἱπποκράτης ὀνομάζω πλήρωσις . ἐκ πόνος μέν γάρ καί ἀγρυπνία , ἔνδεια τε καί φροντίς , καί πυρετός ξηρός καί διακαής , οἷος καί ὁ ὁ φρενιτικός εἰμί , ὅταν ὁ σπασμός γίγνομαι , ξηρότης τε καί κένωσις αἰτιάομαι χρή · μεθύσκω δέ ἄνθρωπος καί διά πᾶς ἐμπίμπλημι καί ἀργός βιοτεύω ὁ ἐναντίος διάθεσις εὔλογος εἰμί ὁ σπασμός ἐργάζομαι · κένωσις δέ ἐναντίος εἰμί πλήρωσις .