galenus.de-locis-affectis-libri-vi 5.5
Τὸ μεταξὺ τῆς τε φάρυγγος καὶ τοῦ στόματος τῆς κοιλίας , ὅπερ οἰσοφάγον ὠνόμαζον οἱ παλαιοὶ , στόμαχον εἰώθασιν οἱ μετ’ Ἀριστοτέλη προσαγορεύειν , αὐτοῦ τοῦ Ἀριστοτέλους οὐκ ἀεὶ τῷ παλαιῷ καλοῦντος ὀνόματι τὸ μόριον τοῦτο τοῦ ζώου . χρεία δ’ αὐτοῦ διττή · μία μὲν ὡς ὁδοῦ τῶν καταπινομένων καὶ τῶν ἐμουμένων , ἑτέρα δὲ , καθ’ ἣν ἐνεργεῖ τι πρὸς ἀμφοτέρας τὰς ὁδοὺς , τῶν τ’ ἐκ τοῦ στόματος εἰς τὴν γαστέρα καταφερομένων καὶ τῶν ἐξ ἐκείνης ἀναφερομένων εἰς τὸ στόμα · δύο γὰρ ἔχων ἑαυτοῦ μόρια , τοὺς ὀνομαζομένους ὑπὸ τῶν ἀνατομικῶν χιτῶνας , ἕλκει μὲν θατέρῳ τά τε ποτὰ καὶ τὴν τροφὴν εἰς τὴν κοιλίαν , ἐκπέμπει δὲ θατέρῳ κατὰ τοὺς ἐμέτους . εἰκότως οὖν ἐστι δύο γένη τῶν παθῶν αὐτοῦ , τὸ μὲν ἕτερον ὡς ὁδοῦ τῶν καταπινομένων , τὸ δ’ ἕτερον ὡς ὀργάνου τῶν ἐμουμένων τε καὶ καταπινομένων . ὅτι δ’ αὐτῶν τούτων τῶν δύο χρειῶν ἡ ἑτέρα μὲν ἀναγκαία διαπαντός ἐστιν , ἡ δὲ ἑτέρα κατά τινας καιροὺς , εὔδηλον παντί . τὸ μὲν οὖν ὡς ὁδοῦ σιτίων γένος ἐν αὐτῷ τῶν συμπτωμάτων ἐστὶ , ὅταν ὑπό τινος τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων στενοχωρία τοῦ κατ’ αὐτὸν γένηται πόρου · τὸ δ’ ἕτερον , ὅτ’ ἂν αὐτὸς ἀδυνατῇ τὰς ἰδίας ἐνεργείας ἐπιτελεῖν . εἴρηται μὲν οὖν καὶ πρόσθεν , ἡνίκα περὶ κυνάγχης ὁ λόγος ἐγένετο τῆς ἑπομένης τῇ μεταστάσει τῶν ἐν τῷ τραχήλῳ σπονδύλων , ὡς ἐπίκτητος αὐτῷ στενοχωρία συμπίπτει ὑπ’ αὐτῶν θλιβομένῳ · καὶ νῦν δ’ ἀναμνησθῶμεν καὶ αὐτὸ τοῦτο , συναναμεμνήσθωσαν δὲ καὶ οἱ τῶν ὑποβεβλημένων αὐτῷ μυῶν ὄγκοι , καθ’ ὁντιναοῦν τρόπον γιγνόμενοι , δεδήλωνται γὰρ ἅπαντες ἐν τῷ περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων . ἐφ’ ἁπάντων δὲ τούτων κοινὸν ἡ ἐν τῷ καταπίνειν στενοχωρία , τοσαύτη γιγνομένη πολλάκις , ὡς ἀναπέμπεσθαι τὸ ποτὸν εἰς τὰς ῥῖνας . ὅταν μέντοι φλεγμήνας αὐτὸς οἴκοθεν σχῇ τὴν στενοχωρίαν , οὐκ ἐκ τῶν γειτνιώντων ἐπίκτητον , ὀδύνη σφοδρὰ γίγνεται καταπινόντων , ἅμα τῇ δυσχερείᾳ τῆς διεξόδου , καὶ μάλιστα ὅταν ὁ κάμνων ὕπτιος κατακείμενος ἐπιχειρῇ καταπίνειν · διὸ καὶ μετασχηματίζεσθαι προθυμοῦνται καὶ ἀνακαθίζειν , αὐτῷ τῷ συμβαίνοντι διδασκόμενοι , ῥᾷον ἐν τούτῳ τῷ σχήματι καταπίνοντες , ὡς ἂν οὐ μικρὰ συντελούσης τῆς εἰς τὸ κάταντες φορᾶς τῶν σιτίων , καὶ δυναμένης γε πολλάκις καὶ μόνης γίγνεσθαι , μετὰ τὴν ἐκ τοῦ στόματος ἔκθλιψιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ στομάχου · κατὰ δὲ τὴν ὑπτίαν κατάκλισιν οὐδεμία βοήθεια πρὸς τῆς κατάντους γίνεται φορᾶς , ἀλλ’ ὑπὸ μόνης τῆς κατὰ τὸν στόμαχον ἐνεργείας ἐπιτελεῖται τὸ τῆς καταπόσεως ἔργον · ἅπαντα δ’ ἴστε τὰ φλεγμαίνοντα μόρια κατὰ μὲν τὰς ἐνεργείας ὀδυνώμενα , παρηγορούμενα δ’ ἐν ταῖς ἡσυχίαις . αἰσθητικοῦ δ’ ὄντος τοῦ στομάχου , συγχρῆσθαι πάρεστι καὶ τούτῳ τῷ πλεονεκτήματι τοῦ μορίου πρὸς τὴν διάγνωσιν τῶν ἐν αὐτῷ παθῶν , ἐκ τῆς τοῦ κάμνοντος ἀνακρίσεως , ὅταν γε μὴ παντάπασιν ἠλίθιος ὑπάρχων ἀδυνατῇ σαφῶς ἑρμηνεύειν ἃ πάσχει · ὡς ἐάν γε δυνατὸς ἑρμηνεύειν ᾖ , μέγιστον πλεονέκτημα πρὸς τὴν διάγνωσιν αὐτοῦ τῶν παθῶν ἐστιν ἡ γιγνομένη κατὰ τὸν στόμαχον αἴσθησις . ἐνίοτε μὲν γὰρ ἀτονίας αἰσθάνεσθαί φασιν , ἐν πολλῷ χρόνῳ μόγις διεξερχομένων τοῦ στομάχου τῶν δι’ αὐτοῦ φερομένων · ἐνίοτε δὲ κατὰ μὲν τὴν πρώτην ὁρμὴν ἑτοίμως κατιόντων , ἰσχομένων δ’ αὖθις , ὡς ἐσφηνῶσθαι δοκεῖν , εἶτα τὸ ὑπόλοιπον τῆς φορᾶς ἀλύπως τε καὶ ῥᾷστα διεξερχομένων . ὁ μὲν οὖν πρότερος τρόπος ἀτονίαν ἐνδείκνυται τῆς ἐνεργείας , ὁ δὲ δεύτερος στενοχωρίαν καθ’ ἕν τι μόριον · ἑκατέρου δ’ αὐτῶν τὰς διαφορὰς ἐκ τῶν ἄλλων συμπτωμάτων ἔνεστι γνωρίζειν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς ἀτονίας , ὅταν κατὰ δυσκρασίαν μόνην γίγνηται χωρὶς ὄγκου παρὰ φύσιν , ἡ κατὰ τὴν διέξοδον ὧν καταπίνουσι βραδύτης ὁμαλὴ καὶ χωρὶς ὀδύνης , ἐπιτεινομένη μὲν ἐν ταῖς ὑπτίαις κατακλίσεσιν , πραϋνομένη δ’ ἐν τοῖς ὀρθίοις τοῦ τραχήλου σχήμασιν , ἄνευ τῆς κατὰ τὴν στενοχωρίαν αἰσθήσεως , εἴωθε συμβαίνειν · ἡ δὲ σὺν ὄγκῳ τινὶ στενοχωρίαν τε φέρει καθ’ ἕν τι μόριον ὑπὲρ τἄλλα , καθ’ ὃ καὶ χρόνιος ἡ διέξοδος γίνεται · κᾀπειδὰν ἤτοι φλεγμονώδης , ἢ ἐρυσιπελατώδης ὄγκος ᾗ , καὶ σὺν ὀδύνῃ καὶ δίψει καὶ θερμασίας πολλῆς αἰσθήσει , μετὰ πυρετῶν οὐ πάνυ τι θερμῶν οὐδὲ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ δίψους · ἐὰν δέ τις τῶν μὴ πάνυ θερμῶν ὄγκων ᾖ , χωρίς γε πυρετοῦ καὶ θερμασίας καὶ δίψης , τὸ τῆς καταπόσεως ἀνώμαλον γίνεται , καθ’ ἕν τι μέρος ἰσχομένων τῶν σιτίων , καὶ μᾶλλον ὅταν ἁδρομερέστερά τε καὶ σκληρότερα καταπίνηται , καὶ σὺν ὀδύνῃ τινὶ βραχείᾳ . τοιούτων συμπτωμάτων ἐν χρόνῳ πολλῷ γιγνομένων , καί ﻿ ποτε καὶ πυρετῶν ἐφημέρων συμπιπτόντων , καὶ φρίκης ἔστιν ὅτε , στοχαζομένοις ἡμῖν ἀπόστημα δύσπεπτον ἐν τῷ στομάχῳ γίγνεσθαι , συνέβη τοῦ χρόνου προϊόντος αἴσθησιν αὐτῷ τῷ κάμνοντι γενέσθαι ῥήξεως , ἐφ’ ᾖ πῦον ἤμεσεν ἔν τε τῷ παραχρῆμα καὶ κατὰ τὴν ὑστεραίαν καὶ τρίτην ἡμέραν , εἶτ’ ἠκολούθησεν αὐτῷ τἄλλα πάντα ἐφεξῆς ἡλκωμένου στομάχου σημεῖα . καὶ γὰρ ἐπὶ τοῖς δριμέσι καὶ ὀξέσι καὶ ἁλυκοῖς καὶ στρυφνοῖς καταπινομένοις ᾐσθάνετο δήξεως ἢ στύψεως , ἤλγει τε κατ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος , εἰ καὶ μηδὲν κατέπινεν , ἀλλὰ μετρίως · ἰσχυροτέραν γὰρ τὰ δάκνοντα καὶ στύφοντα τὴν τῆς ὀδύνης αἴσθησιν εἰργάζετο . οὗτος μὲν οὖν ἐν πολλῷ χρόνῳ μόγις ἐσώθη , συμβαλλούσης αὐτῷ καὶ τῆς ἡλικίας · ὅσοι δὲ πρεσβύτεροι αὐτοῦ , διεφθάρησαν . ἥ γε μὴν ὀδύνη πᾶσι τοῖς ἐν στομάχῳ τι πάθος ἀλγεινὸν ἔχουσι κατὰ τὸ μετάφρενον διασημαίνει · καὶ ἡ αἰτία πρόδηλος ἑωρακόσιν ὑμῖν ἐπιτεταμένον τῆ ῥάχει τὸν στόμαχον . ὅτι δὲ κατὰ τοὺς αὐτοὺς τρόπους κᾀκ τῶν κατὰ τὸν στόμαχον ἀγγείων ἐμοῦσιν αἷμα , καθ’ ὃν κᾀκ τῶν ἄλλων ἁπάντων , εὔδηλόν ἐστιν . ἀλλ’ αἱ μὲν κατὰ ῥῆξιν αἵματος ἀναφοραὶ σὺν ἀλγήμασι γίγνονται διασημαίνουσαι τὸν τόπον ἐν ᾧ γέγονεν ἡ ῥῆξις · ὁμοίως δ’ αὐταῖς καὶ αἱ κατὰ διάβρωσιν , ἢ ἀνάβρωσιν , ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάζειν ἐθέλῃ · αἱ δὲ κατ’ ἀναστόμωσιν ἀνώδυνοι τελέως εἰσὶν , αὐτῷ τε οὖν τούτῳ διορίζονται τῶν ἑτέρων καὶ τῷ μήτ’ ἐπὶ πληγῇ σφοδρᾷ μήτ’ ἐπὶ καταπτώσεσι γεγονέναι , καθάπερ αἱ ῥήξεις εἰώθασι γίγνεσθαι . συμβαίνουσι δὲ καὶ χωρὶς προφάσεως τῆς ἔξωθεν ἐνίοτε ῥήξεις ἀγγείων ὑπὸ πλήθους αἵματος · αἱ δὲ κατὰ διάβρωσιν ἑλκώσεως προηγησαμένης γίγνονται · τὴν δ’ ἕλκωσιν αἵ τε ῥήξεις τῶν ἀγγείων ποιοῦσιν καὶ αἱ τῶν κακοηθῶν χυμῶν ἐπιῤῥοαί · καθάπερ ὁρῶνται κᾀπὶ τοῦ δέρματος συμβαίνουσαι πολλάκις .
Lemmas: ὁ μεταξύ ὁ τε φάρυγξ καί ὁ στόμα ὁ κοιλία , ὅς οἰσοφάγος ὀνομάζω ὁ παλαιός , στόμαχος εἴωθα ὁ μετά Ἀριστοτέλης προσαγορεύω , αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης οὐ ἀεί ὁ παλαιός καλέω ὄνομα ὁ μόριον οὗτος ὁ ζῷον . χρεία δέ αὐτός δισσός · εἷς μέν ὡς ὁδός ὁ καταπίνω καί ὁ ἐμέω , ἕτερος δέ , κατά ὅς ἐνεργέω τις πρός ἀμφότερος ὁ ὁδός , ὁ τε ἐκ ὁ στόμα εἰς ὁ γαστήρ καταφέρω καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος ἀναφέρω εἰς ὁ στόμα · δύο γάρ ἔχω ἑαυτοῦ μόριον , ὁ ὀνομάζω ὑπό ὁ ἀνατομικός χιτών , ἕλκω μέν ἕτερος ὁ τε ποτός καί ὁ τροφή εἰς ὁ κοιλία , ἐκπέμπω δέ ἕτερος κατά ὁ ἔμετος . ἔοικα οὖν εἰμί δύο γένος ὁ πάθος αὐτός , ὁ μέν ἕτερος ὡς ὁδός ὁ καταπίνω , ὁ δέ ἕτερος ὡς ὄργανον ὁ ἐμέω τε καί καταπίνω . ὅτι δέ αὐτός οὗτος ὁ δύο χρεώ ὁ ἕτερος μέν ἀναγκαῖος διαπαντός εἰμί , ὁ δέ ἕτερος κατά τις καιρός , εὔδηλος πᾶς . ὁ μέν οὖν ὡς ὁδός σιτίον γένος ἐν αὐτός ὁ σύμπτωμα εἰμί , ὅταν ὑπό τις ὁ παρά φύσις ὄγκος στενοχωρία ὁ κατά αὐτός γίγνομαι πόρος · ὁ δέ ἕτερος , ὅτε ἄν αὐτός ἀδυνατέω ὁ ἴδιος ἐνέργεια ἐπιτελέω . λέγω μέν οὖν καί πρόσθεν , ἡνίκα περί κυνάγχη ὁ λόγος γίγνομαι ὁ ἕπομαι ὁ μετάστασις ὁ ἐν ὁ τράχηλος σφόνδυλος , ὡς ἐπίκτητος αὐτός στενοχωρία συμπίπτω ὑπό αὐτός θλίβω · καί νῦν δέ ἀναμιμνῄσκω καί αὐτός οὗτος , συναναμιμνήσκω δέ καί ὁ ὁ ὑποβάλλω αὐτός μῦς ὄγκος , κατά ὅστις τρόπος γίγνομαι , δηλόω γάρ ἅπας ἐν ὁ περί ὁ παρά φύσις ὄγκος . ἐπί ἅπας δέ οὗτος κοινός ὁ ἐν ὁ καταπίνω στενοχωρία , τοσοῦτος γίγνομαι πολλάκις , ὡς ἀναπέμπω ὁ ποτός εἰς ὁ ῥίς . ὅταν μέντοι φλεγμαίνω αὐτός οἴκοθεν ἔχω ὁ στενοχωρία , οὐ ἐκ ὁ γειτνιάω ἐπίκτητος , ὀδύνη σφοδρός γίγνομαι καταπίνω , ἅμα ὁ δυσχέρεια ὁ διέξοδος , καί μάλα ὅταν ὁ κάμνω ὕπτιος κατάκειμαι ἐπιχειρέω καταπίνω · διό καί μετασχηματίζω προθυμέομαι καί ἀνακαθίζω , αὐτός ὁ συμβαίνω διδάσκω , ῥᾴδιος ἐν οὗτος ὁ σχῆμα καταπίνω , ὡς ἄν οὐ μικρός συντελέω ὁ εἰς ὁ κατάντης φορά ὁ σιτίον , καί δύναμαι γε πολλάκις καί μόνος γίγνομαι , μετά ὁ ἐκ ὁ στόμα ἔκθλιψις εἰς ὁ ἀρχή ὁ στόμαχος · κατά δέ ὁ ὕπτιος κατάκλισις οὐδείς βοήθεια πρός ὁ κατάντης γίγνομαι φορά , ἀλλά ὑπό μόνος ὁ κατά ὁ στόμαχος ἐνέργεια ἐπιτελέω ὁ ὁ κατάποσις ἔργον · ἅπας δέ οἶδα ὁ φλεγμαίνω μόριον κατά μέν ὁ ἐνέργεια ὀδυνάω , παρηγορέω δέ ἐν ὁ ἡσυχία . αἰσθητικός δέ εἰμί ὁ στόμαχος , συγχράομαι πάρειμι καί οὗτος ὁ πλεονέκτημα ὁ μόριον πρός ὁ διάγνωσις ὁ ἐν αὐτός πάθος , ἐκ ὁ ὁ κάμνω ἀνάκρισις , ὅταν γε μή παντάπασι ἠλίθιος ὑπάρχω ἀδυνατέω σαφής ἑρμηνεύω ὅς πάσχω · ὡς ἐάν γε δυνατός ἑρμηνεύω εἰμί , μέγας πλεονέκτημα πρός ὁ διάγνωσις αὐτός ὁ πάθος εἰμί ὁ γίγνομαι κατά ὁ στόμαχος αἴσθησις . ἐνίοτε μέν γάρ ἀτονία αἰσθάνομαι φημί , ἐν πολύς χρόνος μόγις διεξέρχομαι ὁ στόμαχος ὁ διά αὐτός φέρω · ἐνίοτε δέ κατά μέν ὁ πρῶτος ὁρμή ἑτοῖμος κατέρχομαι , ἴσχω δέ αὖθις , ὡς σφηνόω δοκέω , εἶτα ὁ ὑπόλοιπος ὁ φορά ἄλυπος τε καί ῥᾴδιος διεξέρχομαι . ὁ μέν οὖν πρότερος τρόπος ἀτονία ἐνδείκνυμι ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ δεύτερος στενοχωρία κατά εἷς τις μόριον · ἑκάτερος δέ αὐτός ὁ διαφορά ἐκ ὁ ἄλλος σύμπτωμα ἔνειμι γνωρίζω . ἐπί μέν γάρ ὁ ἀτονία , ὅταν κατά δυσκρασία μόνος γίγνομαι χωρίς ὄγκος παρά φύσις , ὁ κατά ὁ διέξοδος ὅς καταπίνω βραδυτής ὁμαλός καί χωρίς ὀδύνη , ἐπιτείνω μέν ἐν ὁ ὕπτιος κατάκλισις , πραύνω δέ ἐν ὁ ὄρθιος ὁ τράχηλος σχῆμα , ἄνευ ὁ κατά ὁ στενοχωρία αἴσθησις , εἴωθα συμβαίνω · ὁ δέ σύν ὄγκος τις στενοχωρία τε φέρω κατά εἷς τις μόριον ὑπέρ ἄλλος , κατά ὅς καί χρόνιος ὁ διέξοδος γίγνομαι · ἐͅπειδάν ἤτοι φλεγμονώδης , ἤ ἐρυσιπελατώδης ὄγκος ἵημι , καί σύν ὀδύνη καί δίψος καί θερμασία πολύς αἴσθησις , μετά πυρετός οὐ πάνυ τις θερμός οὐδέ κατά ὁ ἀναλογία ὁ δίψος · ἐάν δέ τις ὁ μή πάνυ θερμός ὄγκος εἰμί , χωρίς γε πυρετός καί θερμασία καί δίψα , ὁ ὁ κατάποσις ἀνώμαλος γίγνομαι , κατά εἷς τις μέρος ἴσχω ὁ σιτίον , καί μάλα ὅταν ἁδρομερής τε καί σκληρός καταπίνω , καί σύν ὀδύνη τις βραχύς . τοιοῦτος σύμπτωμα ἐν χρόνος πολύς γίγνομαι , καί ﻿ ποτέ καί πυρετός ἐφήμερος συμπίπτω , καί φρίκη εἰμί ὅτε , στοχάζομαι ἐγώ ἀπόστημα δύσπεπτος ἐν ὁ στόμαχος γίγνομαι , συμβαίνω ὁ χρόνος προέρχομαι αἴσθησις αὐτός ὁ κάμνω γίγνομαι ῥῆξις , ἐπί εἰμί πυός ἐμέω ἐν τε ὁ παραχρῆμα καί κατά ὁ ὑστεραῖος καί τρίτος ἡμέρα , εἶτα ἀκολουθέω αὐτός ἄλλος πᾶς ἐφεξῆς ἑλκόω στόμαχος σημεῖον . καί γάρ ἐπί ὁ δριμύς καί ὀξύς καί ἁλυκός καί στρυφνός καταπίνω αἰσθάνομαι δῆξις ἤ στῦψις , ἀλγέω τε κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος , εἰ καί μηδείς καταπίνω , ἀλλά μέτριος · ἰσχυρός γάρ ὁ δάκνω καί στύφω ὁ ὁ ὀδύνη αἴσθησις ἐργάζομαι . οὗτος μέν οὖν ἐν πολύς χρόνος μόγις σῴζω , συμβάλλω αὐτός καί ὁ ἡλικία · ὅσος δέ πρέσβυς αὐτός , διαφθείρω . ὁ γε μήν ὀδύνη πᾶς ὁ ἐν στόμαχος τις πάθος ἀλγεινός ἔχω κατά ὁ μετάφρενον διασημαίνω · καί ὁ αἰτία πρόδηλος ὁράω σύ ἐπιτείνω ὁ ῥάχις ὁ στόμαχος . ὅτι δέ κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐͅκ ὁ κατά ὁ στόμαχος ἀγγεῖον ἐμέω αἷμα , κατά ὅς ᾀ ὁ ἄλλος ἅπας , εὔδηλος εἰμί . ἀλλά ὁ μέν κατά ῥῆξις αἷμα ἀναφορά σύν ἄλγημα γίγνομαι διασημαίνω ὁ τόπος ἐν ὅς γίγνομαι ὁ ῥῆξις · ὅμοιος δέ αὐτός καί ὁ κατά διάβρωσις , ἤ ἀνάβρωσις , ἤ ὅπως ἄν τις ὀνομάζω ἐθέλω · ὁ δέ κατά ἀναστόμωσις ἀνώδυνος τέλειος εἰμί , αὐτός τε οὖν οὗτος διορίζω ὁ ἕτερος καί ὁ μήτε ἐπί πληγή σφοδρός μήτε ἐπί κατάπτωσις γίγνομαι , καθά ὁ ῥῆξις εἴωθα γίγνομαι . συμβαίνω δέ καί χωρίς πρόφασις ὁ ἔξωθεν ἐνίοτε ῥῆξις ἀγγεῖον ὑπό πλῆθος αἷμα · ὁ δέ κατά διάβρωσις ἕλκωσις προηγέομαι γίγνομαι · ὁ δέ ἕλκωσις ὁ τε ῥῆξις ὁ ἀγγεῖον ποιέω καί ὁ ὁ κακοήθης χυμός ἐπιρροή · καθά ὁράω εἰͅπί ὁ δέρμα συμβαίνω πολλάκις .