galenus.de-libris-propriis-liber 1.11
Ἅπαντας ἀνθρώπους ὁρῶν , ἐν οἷς ἀμφισβητοῦσιν , ἑαυτούς τε ἀποδεικνύειν ἐπαγγελλομένους , ἐλέγχειν τε τοὺς πέλας ἐπιχειροῦντας , οὐδὲν οὕτως ἐσπούδασα μαθεῖν ἁπάντων πρῶτον , ὡς τὴν ἀποδεικτικὴν θεωρίαν · ἠξίωσά τε παρὰ τῶν φιλοσόφων · ἐκείνους γὰρ ἤκουον αὐτὴν διδάσκειν , εἰ μέν τι καὶ ἄλλο κατὰ τὸ λογικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας διδάσκεται φυλάττειν εἰς αὖθις , τὴν ὠδῖνα τῆς περὶ τὰς ἀποδείξεις ἐπιθυμίας παῦσαι , διδάξαντας ἥτις ἄρα μέθοδός ἐστιν , ἣν ὁ μαθὼν ἑτέρου τε λέγοντος λόγον ἀποδεικτικὸν ἀκριβῶς γνωρίσει , πότερον ὄντως ἐστὶ τοιοῦτος ἢ καθάπερ τι νόμισμα κίβδηλον ἔοικε μὲν τῷ δοκίμῳ , μοχθηρὸς δὲ κατ’ ἀλήθειάν ἐστιν , αὐτός τε δυνήσεται καθ’ ἕκαστον τῶν ζητουμένων ὁδῷ τινι χρώμενος ἐπὶ τὴν εὕρεσιν αὐτοῦ παραγενέσθαι · πᾶσιν οὖν τοῖς κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐνδόξοις , Στωϊκοῖς τε καὶ Περιπατητικοῖς , ἐμαυτὸν ἐγχειρίσας πολλὰ μὲν ἔμαθον ἄλλα τῶν λογικῶν θεωρημάτων , ἃ τῷ μετὰ ταῦτα χρόνῳ σκοπούμενος ἄχρηστα πρὸς τὰς ἀποδείξεις εὗρον , ὀλίγιστα δὲ χρησίμως μὲν αὐτοῖς ἐζητημένα καὶ τοῦ προκειμένου σκοποῦ τυχεῖν ἐφιέμενα διαπεφωνημένα δὲ καὶ ταῦτα παρὰ τοῖς ἐκείνοις , ἔνια δὲ καὶ ταῖς φυσικαῖς ἐνοίαις ἐναντία · καὶ νὴ τοὺς θεοὺς ὅσον ἐπὶ τοῖς διδασκάλοις εἰς τὴν τῶν Πυρρωνείων ἀπορίαν ἐνεπεπτώκειν ἂν καὶ αὐτὸς , εἰ μὴ καὶ τὰ κατὰ γεωμετρίαν ἀριθμητικήν τε καὶ λογιστικὴν κατέχων , ἐν αἷς ἐπὶ πλεῖστον ὑπὸ τῷ πατρὶ παιδευόμενος ἐξ ἀρχῆς προεληλύθειν , ἀπὸ πάππου τε καὶ προπάππου διαδεδεγμένων τὴν θεωρίαν · ὁρῶν οὖν οὐ μόνον ἐναργῶς ἀληθῆ φαινόμενά μοι τὰ κατὰ τὰς ἐκλείψεων προρρήσεις , ὡρολογίων τε καὶ κλεψυδρῶν κατασκευὰς , ὅσα τ’ ἄλλα τὰ κατὰ τὴν ἀρχιτεκτονίαν ἐπινενόηται , βέλτιον ᾠήθην εἶναι τὸν τύπον τὸν γεωμετρικὸν , ἀποδείξει χρῆσθαι · καὶ γὰρ καὶ αὐτοὺς τοὺς διαλεκτικωτάτους καὶ φιλοσόφους οὐ μόνον ἀλλήλοις , ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς ηὕρισκον διαφερομένους ἐπαινοῦντας ὁμοίως ἅπαντας ὡσαύτως τὰς γεωμετρικὰς ἀποδείξεις · κατὰ τοῦτο τοίνυν ἔτι καὶ μᾶλλον ἔγνων δεῖν ἀποστῆναι μὲν ὧν ἐκεῖνοι λέγουσιν , ἀκολουθῆσαι δὲ τῷ χαρακτῆρι τῶν γραμμικῶν ἀποδείξεων · ἀλλήλοις μὲν λέγω διαφέρεσθαι τοὺς φιλοσόφους ἐν τῇ λογικῇ θεωρίᾳ , τοὺς Περιπατητικούς τε καὶ Στωϊκοὺς καὶ Πλατωνικοὺς · ἑαυτῶν δὲ πάλιν ἰδίᾳ τοὺς καθ’ ἑκάστην αὐτῶν · μικρὰ μὲν δή πώς ἐστιν ἡ παρὰ τοῖς Περιπατητικοῖς διαφωνία , μεγάλη δὲ παρὰ τοῖς Στωϊκοῖς καὶ Πλατωνικοῖς · ὅσοι τοίνυν ἐθέλουσι κατὰ τὰς γραμμικὰς ἀποδείξεις ἀσκηθῆναι , παιδευθῆναι μέν τι ἑαυτοὺς ἐν ἐκείναις συμβουλεύω · μετ’ ἐκείνας δὲ τὴν ἡμετέραν ἀναλέξασθαι περὶ τῆς ἀποδείξεως πραγματείαν · ἢν ἐν πεντεκαίδεκα βιβλίοις ἐποιησάμην · ἔγραψα δὲ ἄλλα πολλὰ γυμνάζων ἐμαυτὸν , ὧν ἔνια μὲν ἀπώλετο κατὰ τὴν γενομένην πυρκαϊὰν , ἡνίκα τὸ τῆς Εἰρήνης τέμενος ἐκαύθη , τινὰ δὲ φίλοις δεδομένα διασωθέντα παρὰ πολλοῖς ἐστι νῦν · ὥσπερ καὶ τἄλλα τὰ ἡμέτερα · καὶ μέντοι καὶ τῶν ὑπομνημάτων ὧν ἔγραψα τὰ μὲν ὑπ’ ἐμοῦ δοθέντα φίλοις , τὰ δ’ ὑπὸ τῶν οἰκετῶν κλεψάντων , ἐκδοθέντα παρ’ ἄλλων ἔλαβον ὕστερον · ἔστι δ’ ἐν αὐτοῖς γʹ μὲν , εἰς τὸ περὶ ἑρμηνείας Ἀριστοτέλους · τέτταρα δ’ εἰς τὸ πρότερον τῶν περὶ συλλογισμῶν · καθάπερ γε καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἴσα τὸν ἀριθμὸν · ἐπιγράφουσι δ’ αὐτὰ σχεδὸν ἅπαντες οἱ νῦν ἀναλυτικῶν προτέρων . ὥσπερ γε καὶ δευτέρων τὰ περὶ τῆς ἀποδείξεως · αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης τῶν μὲν προτέρων ὡς περὶ συλλογισμοῦ γεγραμμένων αὑτῷ μέμνηται , τῶν δὲ δευτέρων ὡς περὶ ἀποδείξεως · ὧν ἐστι καὶ αὐτῶν ὑπομνήματα διασωζόμενα τῶν ἐμῶν , εἰς μὲν τὸ πρότερον στʹ , εἰς δὲ τὸ δεύτερον εʹ . τούτων τῶν ὑπομνημάτων ἁπάντων οὐδὲν ὡς πρὸς ἔκδοσιν ἐγράφη · καθάπερ οὐδὲ τὰ στʹ τὰ εἰς τοῦ Θεοφράστου βιβλίον , ὃ περὶ καταφάσεως καὶ ἀποφάσεως ἔγραψε · τὰ δ’ εἰς τὸ πρότερον λέξεως Εὐδήμου , πρότερον ἑτέροις ἀξιώσασιν ἐποίησα · τοῦ δὲ τῶν δέκα κατηγοριῶν οὐκ ἐποιησάμην οὔτ’ ἐμαυτῷ τι τοιοῦτον ὑπόμνημα πρόσθεν οὔθ’ ἑτέροις ἔδωκα , καὶ διὰ τοῦθ’ ὕστερόν ποτε τῶν ἑταίρων τινὶ δεηθέντι ὑπομνήματα ἔχειν , ὅσα κατὰ τὸ βιβλίον ἥκουσιν , εἰς τὰ τῶν ἐν αὐτῷ ζητουμένων λύσεις , κοινωνεῖν ἐκέλευσα τῶν ὑπομνημάτων , ἐκείνοις μόνοις τοῖς ἀνεγνωκόσι παρὰ διδασκάλου τὸ βιβλίον · ἢ πάντως γε προεισηγμένοις δι’ ἑτέρων ἐξηγητικῶν ὁποῖα τά τε Ἀδράστου καὶ Ἀσπασίου ἐστὶν · ἔτι δὲ παῖς ὢν ἡνίκα πρῶτον ὁ πατήρ με τὰ τὴν λογικὴν θεωρίαν Χρυσίππου καὶ τῶν ἐνδόξων Στωϊκῶν διδάξαντι παρέδωκεν , ἐποιησάμην ἐν αὐτῷ τῶν Χρυσίππου συλλογιστικῶν βιβλίων ὑπομνήματα · καὶ ταῦθ’ ὕστερον ἐφάνησαν ἔχοντές τινες ἐν Περγάμῳ μὲν καταλειφθέντα μετὰ πολλῶν ὑπομνημάτων , ἃ μειράκιον ὢν ἐποιησάμην , ἐκδοθέντα δὲ ὑπὸ οἰκέτου τισὶ τῶν αἰτησάντων .
Lemmas: ἅπας ἄνθρωπος ὁράω , ἐν ὅς ἀμφισβητέω , ἑαυτοῦ τε ἀποδείκνυμι ἐπαγγέλλω , ἐλέγχω τε ὁ πέλας ἐπιχειρέω , οὐδείς οὕτως σπουδάζω μανθάνω ἅπας πρῶτος , ὡς ὁ ἀποδεικτικός θεωρία · ἀξιόω τε παρά ὁ φιλόσοφος · ἐκεῖνος γάρ ἀκούω αὐτός διδάσκω , εἰμί μέν τίς καί ἄλλος κατά ὁ λογικός μέρος ὁ φιλοσοφία διδάσκω φυλάσσω εἰς αὖθις , ὁ ὠδίς ὁ περί ὁ ἀποδείκνυμι ἐπιθυμία παύω , διδάσκω ὅστις ἄρα μέθοδος εἰμί , ὅς ὁ μανθάνω ἕτερος τε λέγω λόγος ἀποδεικτικός ἀκριβῶς γνώρισις , πότερος εἰμί εἰμί τοιοῦτος ἢ καθάπερ τίς νόμισμα κίβδηλος ἔοικα μέν ὁ δόκιμος , μοχθηρός δέ κατά ἀλήθεια εἰμί , αὐτός τε δύναμαι κατά ἕκαστος ὁ ζητέω ὁδός τις χράω ἐπί ὁ εὕρεσις αὐτός παραγίγνομαι · πᾶς οὖν ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἔνδοξος , Στωϊκός τε καί περιπατητικός , ἐμαυτοῦ ἐγχειρίζω πολύς μέν μανθάνω ἄλλος ὁ λογικός θεώρημα , ὁ ὁ μετά οὗτος χρόνος σκοπέω ἄχρηστος πρός ὁ ἀποδείκνυμι εὑρίσκω , ὀλίγιστος δέ χρήσιμος μέν αὐτός ζητέω καί ὁ πρόκειμαι σκοπός τυγχάνω ἐφίημι διαφωνέω δέ καί οὗτος παρά ὁ ἐκεῖνος , ἔνιοι δέ καί ὁ φυσικός ενοια ἐναντίος · καί νή ὁ θεός ὅσος ἐπί ὁ διδάσκαλος εἰς ὁ ὁ Πυρρώνειος ἀπορία ἐμπίπτω εἄν καί αὐτός , εἰμί μή καί ὁ κατά γεωμετρία ἀριθμητικός τε καί λογιστικός κατέχω , ἐν ὅς ἐπί πλεῖστος ὑπό ὁ πατήρ παιδεύω ἐκ ἀρχή προέρχομαι , ἀπό πάππος τε καί πρόπαππος διαδέχομαι ὁ θεωρία · ὁράω οὖν οὖον μόνος ἐναργής ἀληθής φαίνω ἐγώ ὁ κατά ὁ ἔκλειψις πρόρρησις , ὡρολόγιον τε καί κλεψύδρα κατασκευή , ὅσος τε ἄλλος ὁ κατά ὁ ἀρχιτεκτονία ἐπινοέω , ἀγαθός οἴομαι εἰμί ὁ τύπος ὁ γεωμετρικός , ἀποδείκνυμι χράω · καί γάρ καί αὐτός ὁ διαλεκτικός καί φιλόσοφος οὖον μόνος ἀλλήλων , ἀλλά καί αὐτός εὑρίσκω διαφέρω ἐπαινέω ὁμοίως ἅπας ὡσαύτως ὁ γεωμετρικός ἀποδείκνυμι · κατά οὗτος τοίνυν ἔτι καί μᾶλλον γιγνώσκω δήω ἀφίστημι μέν ὅς ἐκεῖνος λέγω , ἀκολουθέω δέ ὁ χαρακτήρ ὁ γραμμικός ἀπόδειξις · ἀλλήλων μέν λέγω διαφέρω ὁ φιλόσοφος ἐν ὁ λογικός θεωρία , ὁ περιπατητικός τε καί στωϊκός καί πλατωνικός · ἑαυτοῦ δέ πάλιν ἴδιος ὁ κατά ἕκαστος αὐτός · μικρός μέν δή πως εἰμί ὁ παρά ὁ περιπατητικός διαφωνία , μέγας δέ παρά ὁ Στωϊκός καί πλατωνικός · ὅσος τοίνυν ἐθέλω κατά ὁ γραμμικός ἀποδείκνυμι ἀσκέω , παιδεύω μέν τίς ἑαυτοῦ ἐν ἐκεῖνος συμβουλεύω · μετά ἐκεῖνος δέ ὁ ἡμέτερος ἀναλέγω περί ὁ ἀπόδειξις πραγματεία · εἄν ἐν πεντεκαίδεκα βιβλίον ποιέω · γράφω δέ ἄλλος πολύς γυμνάζω ἐμαυτοῦ , ὅς ἔνιοι μέν ἀπόλλυμι κατά ὁ γίγνομαι πυρκαιά , ἡνίκα ὁ ὁ Εἰρήνη τέμενος καίω , τις δέ φίλος δίδωμι διασῴζω παρά πολύς εἰμί νῦν · ὥσπερ καί ἄλλος ὁ ἡμέτερος · καί μέντοι καί ὁ ὑπόμνημα ὅς γράφω ὁ μέν ὑπό ἐγώ δίδωμι φίλος , ὁ δέ ὑπό ὁ οἰκέτης κλέπτω , ἐκδίδωμι παρά ἄλλος λαμβάνω ὕστερος · εἰμί δέ ἐν αὐτός γε μέν , εἰς ὁ περί ἑρμηνεία Ἀριστοτέλης · τέσσαρες δέ εἰς ὁ πρότερος ὁ περί συλλογισμός · καθάπερ γε καί εἰς ὁ δύο ἴσος ὁ ἀριθμός · ἐπιγράφω δέ αὐτός σχεδόν ἅπας ὁ νῦν ἀναλυτικός πρότερος . ὥσπερ γε καί δύο ὁ περί ὁ ἀπόδειξις · αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μέν πρότερος ὡς περί συλλογισμός γράφω ἑαυτοῦ μιμνήσκω , ὁ δέ δύο ὡς περί ἀπόδειξις · ὅς εἰμί καί αὐτός ὑπόμνημα διασῴζω ὁ ἐμέω , εἰς μέν ὁ πρότερος εἰμί , εἰς δέ ὁ δύο εἰ . οὗτος ὁ ὑπόμνημα ἅπας οὐδείς ὡς πρός ἔκδοσις γράφω · καθάπερ οὐδέ ὁ εἰμί ὁ εἰς ὁ Θεόφραστος βιβλίον , ὅς περί κατάφασις καί ἀπόφασις γράφω · ὁ δέ εἰς ὁ πρότερος λέξις Εὔδημος , πρότερος ἕτερος ἀξιόω ποιέω · ὁ δέ ὁ δέκα κατηγορία οὐ ποιέω οὔτε ἐμαυτοῦ τίς τοιοῦτος ὑπόμνημα πρόσθεν οὔτε ἕτερος δίδωμι , καί διά οὗτος ὕστερον ποτός ὁ ἑταῖρος τις δήω ὑπόμνημα ἔχω , ὅσος κατά ὁ βιβλίον ἥκω , εἰς ὁ ὁ ἐν αὐτός ζητέω λύω , κοινωνέω κελεύω ὁ ὑπόμνημα , ἐκεῖνος μόνος ὁ ἀναγιγνώσκω παρά διδάσκαλος ὁ βιβλίον · ἢ πάντως γε προεισάγω διά ἕτερος ἐξηγητικός ὁποῖος ὁ τε Ἄδραστος καί Ἀσπάσιος εἰμί · ἔτι δέ παῖς εἰμί ἡνίκα πρῶτος ὁ πατήρ ἐγώ ὁ ὁ λογικός θεωρία Χρύσιππος καί ὁ ἔνδοξος Στωϊκός διδάσκω παραδίδωμι , ποιέω ἐν αὐτός ὁ Χρύσιππος συλλογιστικός βιβλίον ὑπόμνημα · καί αὐτός ὕστερος φαίνω ἔχω τις ἐν Πέργαμος μέν καταλείπω μετά πολύς ὑπόμνημα , ὁ μειράκιον εἰμί ποιέω , ἐκδίδωμι δέ ὑπό οἰκέτης τις ὁ αἰτέω .