galenus.de-instrumento-odoratus 3
Ζητήσωμεν οὖν ἤδη τὸ τῆς ὀσφρήσεως ὄργανον , ἀρξάμενοι μὲν ἀπὸ τῆς τῶν συνεχῶν κατασκευῆς τοῖς μυκτῆρσι μορίων , ἑξῆς δὲ τούτοις ἐπισκεψάμενοι τὰ τῆς ἐνεργείας ἴδια συμβεβηκότα . ἐπεὶ τοίνυν ἐν τοῖς κατὰ τὴν ῥῖνα πόροις ὑποτέταται τοῖς ὀστοῖς ὁ χιτὼν ἐκεῖνος , ὃν καὶ τῇ φύσει καὶ τῇ συνεχείᾳ τὸν αὐτὸν ἔφην εἶναι τῷ κατά τε τὸ στόμα καὶ τὴν γλῶτταν καὶ τὴν φάρυγγα , πλήν γε ὅτι λεπτομερής ἐστιν , ἢ τοῦτο αἰσθητήριον εἶναι χρὴ νομίζειν ὀσμῶν , ἢ τὸ τῆς ῥινὸς ὀστοῦν · οὐδὲν γὰρ ἄλλο τρίτον ἐνταῦθα μόριόν ἐστιν . ἀλλὰ τῷ μὲν τῆς ῥινὸς ὀστῷ μὴ ὅτι τῆς ὀσφρητικῆς , ἀλλ’ οὐδὲ τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως μέτεστιν . ὁ δ’ ὑποτεταμένος ἔνδον χιτὼν ὁμοιότατος μὲν ὑπάρχει τῷ κατὰ τὸν οὐρανίσκον τε καὶ τὴν ὑπερῴαν , καὶ ταύτῃ γε ἀδύνατον αὐτῷ πλεονεκτεῖν ἐκείνων εἰς ἀκρίβειαν αἰσθήσεως , ἠδύνατο μέντοι μεγέθει μόνῳ νεύρων πλεονεκτῆσαι , καθάπερ ἡ γλῶττα . φαίνεταί γε μὴν οὐδὲ ταῦτα , οὐ τὸ πλέον ἔχων , ἀλλ’ ὅσον ἀναγκαῖον εἰς αἴσθησιν ἁπτικὴν , τοσοῦτον νεύρων μετειληφώς . καὶ μὲν δὴ καὶ αὐτοῦ τοῦ χιτῶνος ἡ φύοις οὐ κατὰ τὴν τῶν αἰσθητηρίων οὐσίαν ἐστὶν , ὥσπερ αἱ λοιπαί . τὸ μὲν γὰρ τῆς ὄψεως ὄργανον φωτοειδές · τὸ δὲ τῆς ἀκοῆς ἀερῶδες · ὥσπερ τὸ τῆς γεύσεως ὑγρὸν καὶ σπογγοειδές · τὸ δὲ τῆς ἁφῆς σκληρὸν καὶ γεῶδες · προπαρασκευασθέντος ἑκάστου τῶν ὀργάνων ὑπὸ τῆς φύσεως εἰς ὁμοιότητα τῶν αἰσθητῶν . ἐχρῆν οὖν καὶ τὸ τῶν ὀσμῶν αἰσθητήριον ἀτμοειδὲς ὑπάρχειν , οὐ σκληρὸν καὶ γεῶδες , ὁποῖόν ἐστιν ὁ κατὰ τοὺς μυκτῆρας χιτὼν , πρὸς τῷ τοιοῦτος εἶναι μηδὲ νεύρων ἀξιολόγων τυχὼν , ἃ πάντα ἂν ἔτυχε καὶ πρὸ τῆς γλώττης , ὡς ἂν καὶ τρίτην ἔχων τάξιν ἐν τοῖς αἰσθητικοῖς ὀργάνοις εἰς διάγνωσιν οὐσίας λεπτομεροῦς . τὸ μέν γε τῆς ὄψεως νεῦρον εἰς τοσοῦτον ἥκει μεγέθους , ὥστε τοῦ κατιόντος εἰς τὸ στόμα τῆς γαστρὸς μεῖζον εἶναι πολὺ , καίτοι οὐκ εἰς ὅλον διανεμόμενον τὸν ὀφθαλμὸν , ἀλλ’ ἐπὶ μόνον ἧκον τὸ κρυσταλλοειδὲς σῶμα · τοῦτο γὰρ ἐδείχθη τὸ κυριώτατον ὄργανον τῆς ὄψεως . ὅ γε μὴν ἀκουστικὸς πόρος , βραχύτατον ἔχων τὸ ἔνδον πέρας , ὃ τοῦ νεύρου ψαύει , παχὺ καὶ οὗτος κατὰ τὴν τοῦ μεγέθους ἀναλογίαν εἴληφε νεῦρον . οὐ μὴν οὐδὲ ἡ γλῶττα μικρῶν μετέσχεν τῶν ἐξ ἐγκεφάλου νεύρων . οὐκοῦν οὐδὲ τὸ τῶν ὀσμῶν αἰσθητήριον ἔσχεν ἄν ποτε ἰσχνὸν , ὁποῖόν ἐστι τὸ κατὰ τὸν τῆς ῥινὸς χιτῶνα . καὶ μὲν δὴ καὶ ἀτμοειδὲς ἀναγκαῖον ὑπάρχειν αὐτό · τοιαύτη γὰρ ἡ τῶν ὀσμῶν οὐσία . ταύτῃ μὲν οὖν καὶ ἡμᾶς ἀπάγει τῶν κατὰ τοὺς μυκτῆρας χωρίων , ἀπὸ τῆς κατασκευῆς τὴν ἔνδειξιν τοῦ ζητουμένου λαμβάνοντας . ἐφεξῆς ἀπὸ τῶν ἰδίων τῆς ἐνεργείας ἐπισκεπτομένοις φαίνεται οὐδεμία γιγνομένη διάγνωσις ὀσμῶν ἄνευ τῆς εἰσπνοῆς , καίτοι γ’ ἐνίοτε πεπληρωμένων τῶν πόρων τῆς ῥινὸς ἀτμοῦ σφοδροτάτην ἔχοντος δύναμιν . ἐὰν οὖν τις ἐν οἴκῳ σμικροτάτῳ θυμιάσας ἄσφαλτον , ἢ κασίαν , ἢ σμύρναν , ἢ λιβανωτὸν , ἢ στύρακα , καὶ πληρώσας ὀσμῆς ἰσχυροτάτης αὐτὸν , εἰσελθὼν ἀποπειρῷτο διὰ πολλοῦ χρόνου ποιούμενος τὴν εἰσπνοὴν , εἴσεται τοῦ λεγομένου τὴν ἀλήθειαν , ἐν μὲν τῷ τῆς εἰσπνοῆς χρόνῳ μόνῳ τῆς ὀσμῆς αἰσθανόμενος , ἐν δὲ τῷ λοιπῷ παντὶ μηδεμίαν ἔχων αὐτοῦ διάγνωσιν , καίτοι γε πληρωμένων τῶν πόρων τῆς ῥινός . οὕτω δὲ , κᾂν ἐνστάξῃς εἰς τοὺς μυκτῆρας ὁτιοῦν ἔχον ἰσχυρὰν ὀδμὴν , ἐν ἐκείνῳ μόνῳ τὴν διάγνωσιν αὐτοῦ λήψῃ , καθ’ ὃν εἰσπνέομεν . ἔοικεν οὖν ἕτερόν τι μόριον εἶναι τὸ τῶν ὀδμῶν διαγνωστικὸν , ἔνδον που τεταγμένον ἐν βαθυτέρῳ τοῦ σώματος , οὐ πρόχειρον οὕτως , οὐδ’ ἐκτὸς , ὡς ὁ κατὰ τὴν ῥῖνα χιτών · ἀλλ’ ὡς ἐν τοῖς περὶ τῆς εἰσπνοῆς λόγοις ἐμάθομεν , ὡς ὁ μὲν θώραξ ὑπό τινων μυῶν διαστέλλοιτο , συνέποιτο δὲ ὁ πνεύμων αὐτῷ , κᾄπειτα ἐξ ἀνάγκης τῷδε κατὰ τὸ συνεχὲς ὁ ἔξωθεν ἀὴρ διά τε τῆς τραχείας ἀρτηρίας καὶ τῆς φάρυγγος καὶ τοῦ στόματος καὶ τῆς ῥινός . εἴπερ οὖν ὁ κατὰ τὴν ῥῖνα χιτὼν οὐκ ἔστι τῆς ὀσφρήσεως ὄργανον , ἑξῆς ἐπισκεπτέον ἡμῖν περὶ τοῦ κατὰ τὸν οὐρανίσκον , εἶθ’ ἑξῆς φάρυγγός τε καὶ τραχείας ἀρτηρίας . ὁ μὲν δὴ κατὰ τὸν οὐρανίσκον χιτὼν οὐκ ἂν εἴη τὸ τῆς ὀσφρήσεως ὄργανον , εἴ γε τοῖς ἐμφράξασι μὲν τοὺς μυκτῆρας ἢ καὶ σφίγξασι ﻿ διὰ τῶν δακτύλων τὰ τῆς ῥινὸς πτερύγια καὶ κλείσασιν ἀμφοτέρους τοὺς πόρους , ἀναπνέουσι δὲ ἐν τῷδε διὰ τοι στόματος οὐδεμία τῶν ὀσμῶν αἴσθησις γίνεται . διὰ δὲ ταῦτα καὶ τὴν φάρυγγα καὶ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν οὐχ ὑποληπτέον ὑπάρχειν αὐτό .
Lemmas: ζητέω οὖν ἤδη ὁ ὁ ὄσφρησις ὄργανον , ἄρχω μέν ἀπό ὁ ὁ συνεχής κατασκευή ὁ μυκτήρ μόριον , ἑξῆς δέ οὗτος ἐπισκοπέω ὁ ὁ ἐνέργεια ἴδιος συμβαίνω . ἐπεί τοίνυν ἐν ὁ κατά ὁ ῥίς πόρος ὑποτείνω ὁ ὀστέον ὁ χιτών ἐκεῖνος , ὅς καί ὁ φύσις καί ὁ συνέχεια ὁ αὐτός φημί εἰμί ὁ κατά τε ὁ στόμα καί ὁ γλῶσσα καί ὁ φάρυγξ , πλήν γε ὅτι λεπτομερής εἰμί , ἤ οὗτος αἰσθητήριον εἰμί χρή νομίζω ὀσμή , ἤ ὁ ὁ ῥίς ὀστέον · οὐδείς γάρ ἄλλος τρίτος ἐνταῦθα μόριον εἰμί . ἀλλά ὁ μέν ὁ ῥίς ὀστέον μή ὅτι ὁ ὀσφρητικός , ἀλλά οὐδέ ὁ ἁπτικός αἴσθησις μέτειμι . ὁ δέ ὑποτείνω ἔνδον χιτών ὅμοιος μέν ὑπάρχω ὁ κατά ὁ οὐρανίσκος τε καί ὁ ὑπερῴα , καί οὗτος γε ἀδύνατος αὐτός πλεονεκτέω ἐκεῖνος εἰς ἀκρίβεια αἴσθησις , δύναμαι μέντοι μέγεθος μόνος νεῦρον πλεονεκτέω , καθά ὁ γλῶσσα . φαίνω γε μήν οὐδέ οὗτος , οὐ ὁ πολύς ἔχω , ἀλλά ὅσος ἀναγκαῖος εἰς αἴσθησις ἁπτικός , τοσοῦτος νεῦρον μεταλαμβάνω . καί μέν δή καί αὐτός ὁ χιτών ὁ φύω οὐ κατά ὁ ὁ αἰσθητήριον οὐσία εἰμί , ὥσπερ ὁ λοιπός . ὁ μέν γάρ ὁ ὄψις ὄργανον φωτοειδής · ὁ δέ ὁ ἀκοή ἀερώδης · ὥσπερ ὁ ὁ γεῦσις ὑγρός καί σπογγοειδής · ὁ δέ ὁ ἁφή σκληρός καί γεώδης · προπαρασκευάζω ἕκαστος ὁ ὄργανον ὑπό ὁ φύσις εἰς ὁμοιότης ὁ αἰσθητός . χρή οὖν καί ὁ ὁ ὀσμή αἰσθητήριον ἀτμοειδής ὑπάρχω , οὐ σκληρός καί γεώδης , ὁποῖος εἰμί ὁ κατά ὁ μυκτήρ χιτών , πρός ὁ τοιοῦτος εἰμί μηδέ νεῦρον ἀξιόλογος τυγχάνω , ὅς πᾶς ἄν τυγχάνω καί πρό ὁ γλῶσσα , ὡς ἄν καί τρίτος ἔχω τάξις ἐν ὁ αἰσθητικός ὄργανον εἰς διάγνωσις οὐσία λεπτομερής . ὁ μέν γε ὁ ὄψις νεῦρον εἰς τοσοῦτος ἥκω μέγεθος , ὥστε ὁ κατέρχομαι εἰς ὁ στόμα ὁ γαστήρ μέγας εἰμί πολύς , καίτοι οὐ εἰς ὅλος διανέμω ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ἐπί μόνος ἥκω ὁ κρυσταλλοειδής σῶμα · οὗτος γάρ δείκνυμι ὁ κύριος ὄργανον ὁ ὄψις . ὁ γε μήν ἀκουστικός πόρος , βραχύς ἔχω ὁ ἔνδον πέρας , ὅς ὁ νεῦρον ψαύω , παχύς καί οὗτος κατά ὁ ὁ μέγεθος ἀναλογία λαμβάνω νεῦρον . οὐ μήν οὐδέ ὁ γλῶσσα μικρός μετέχω ὁ ἐκ ἐγκέφαλος νεῦρον . οὐκοῦν οὐδέ ὁ ὁ ὀσμή αἰσθητήριον ἔχω ἄν ποτέ ἰσχνός , ὁποῖος εἰμί ὁ κατά ὁ ὁ ῥίς χιτών . καί μέν δή καί ἀτμοειδής ἀναγκαῖος ὑπάρχω αὐτός · τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ ὀσμή οὐσία . ταύτῃ μέν οὖν καί ἐγώ ἀπάγω ὁ κατά ὁ μυκτήρ χωρίον , ἀπό ὁ κατασκευή ὁ ἔνδειξις ὁ ζητέω λαμβάνω . ἐφεξῆς ἀπό ὁ ἴδιος ὁ ἐνέργεια ἐπισκοπέω φαίνω οὐδείς γίγνομαι διάγνωσις ὀσμή ἄνευ ὁ εἰσπνοή , καίτοι γε ἐνίοτε πληρόω ὁ πόρος ὁ ῥίς ἀτμός σφοδρός ἔχω δύναμις . ἐάν οὖν τις ἐν οἶκος μικρός θυμιάζω ἄσφαλτος , ἤ κασία , ἤ σμύρνη , ἤ λιβανωτός , ἤ στύραξ , καί πληρόω ὀσμή ἰσχυρός αὐτός , εἰσέρχομαι ἀποπειράομαι διά πολύς χρόνος ποιέω ὁ εἰσπνοή , οἶδα ὁ λέγω ὁ ἀλήθεια , ἐν μέν ὁ ὁ εἰσπνοή χρόνος μόνος ὁ ὀσμή αἰσθάνομαι , ἐν δέ ὁ λοιπός πᾶς μηδείς ἔχω αὐτός διάγνωσις , καίτοι γε πληρόω ὁ πόρος ὁ ῥίς . οὕτως δέ , ἔͅν ἐνστάζω εἰς ὁ μυκτήρ ὁστισοῦν ἔχω ἰσχυρός ὀσμή , ἐν ἐκεῖνος μόνος ὁ διάγνωσις αὐτός λαμβάνω , κατά ὅς εἰσπνέω . ἔοικα οὖν ἕτερος τις μόριον εἰμί ὁ ὁ ὀσμή διαγνωστικός , ἔνδον που τάσσω ἐν βαθύς ὁ σῶμα , οὐ πρόχειρος οὕτως , οὐδέ ἐκτός , ὡς ὁ κατά ὁ ῥίς χιτών · ἀλλά ὡς ἐν ὁ περί ὁ εἰσπνοή λόγος μανθάνω , ὡς ὁ μέν θώραξ ὑπό τις μῦς διαστέλλω , συνέπομαι δέ ὁ πνεύμων αὐτός , ᾄπειτη ἐκ ἀνάγκη ὅδε κατά ὁ συνεχής ὁ ἔξωθεν ἀήρ διά τε ὁ τραχύς ἀρτηρία καί ὁ φάρυγξ καί ὁ στόμα καί ὁ ῥίς . εἴπερ οὖν ὁ κατά ὁ ῥίς χιτών οὐ εἰμί ὁ ὄσφρησις ὄργανον , ἑξῆς ἐπισκοπέω ἐγώ περί ὁ κατά ὁ οὐρανίσκος , εἶτα ἑξῆς φάρυγξ τε καί τραχύς ἀρτηρία . ὁ μέν δή κατά ὁ οὐρανίσκος χιτών οὐ ἄν εἰμί ὁ ὁ ὄσφρησις ὄργανον , εἰ γε ὁ ἐμφράσσω μέν ὁ μυκτήρ ἤ καί σφίγγω ﻿ διά ὁ δάκτυλος ὁ ὁ ῥίς πτερύγιον καί κλῄζω ἀμφότερος ὁ πόρος , ἀναπνέω δέ ἐν ὅδε διά τοι στόμα οὐδείς ὁ ὀσμή αἴσθησις γίγνομαι . διά δέ οὗτος καί ὁ φάρυγξ καί ὁ τραχύς ἀρτηρία οὐ ὑπολαμβάνω ὑπάρχω αὐτός .