galenus.de-inaequali-intemperie-liber 6
Εἰ δὲ δὴ καὶ τὸ μὲν εἴη θερμότερον αὐτῶν , τὸ δὲ ψυχρότερον , ἀλλὰ τοσούτῳ θερμότερον ἢ ψυχρότερον , ὡς μὴ λυπεῖν τὸ πλησιάσαν · ἢ οὕτως ἂν ἦν ἀλλήλοις λυπηρὰ καὶ κατὰ φύσιν ἔχοντα τὰ μόρια , ὡς διαφέροντά γε καὶ αὐταῖς ταῖς κράσεσι . σὰρξ μὲν γὰρ θερμὸν μόριον , ὀστοῦν δὲ ψυχρόν . ἀλλὰ καὶ τούτων καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀνώδυνος ἡ ἀνωμαλία τῷ μέτρῳ τῆς ὑπεροχῆς . οὕτω γοῦν καὶ τὸ περιέχον ἡμᾶς οὐκ ἀνιᾷ , πρὶν εἰς ἄμετρόν τε ψύξιν ἢ θερμασίαν ἐκτραπῆναι · τῶν δ’ ἐν τῷ μέσῳ διαφορῶν αὐτοῦ , καίτοι παμπόλλων οὐσῶν καὶ σαφῆ τὴν ὑπεροχὴν ἐχουσῶν , ἀλύπως αἰσθανόμεθα . κινδυνεύει τοιγαροῦν ἐκ τῶνδε κᾀκεῖνος ὁ λόγος ἔχειν ἐπιείκειαν , ὥς που καὶ Ἱπποκράτης φησὶν , ὁ φάσκων ἕλκη πάντ’ εἶναι τὰ νοσήματα . συνεχείας μὲν γὰρ λύσις τὸ ἕλκος , αἱ δ’ ἄμετροι θερμασίαι καὶ ψύξεις πλησίον ἥκουσι τοῦ λύειν τὴν συνέχειαν . ἡ μὲν γὰρ πολλὴ θερμασία τῷ διακρίνειν τε καὶ διατέμνειν τῆς οὐσίας τὸ συνεχὲς , ἡ δ’ ἄκρα ψύξις τῷ πιλεῖν τε καὶ συνωθεῖν εἴσω τὰ μὲν ἐκπιέζει , τὰ δὲ θλᾷ . καὶ τοῦτόν γέ τις ὅρον τιθέμενος ἀμετρίας θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , τάχ’ ἂν οὐκ ἄπο τρόπου γιγνώσκειν δόξειεν . εἴτε δὲ οὗτος εἴτε ἄλλος τις ὅρος ἐστὶ τῆς ἀμετρίας , ἀλλὰ τό γ’ ἐν τῷ πρὸς τὶ πᾶσαν ἀμετρίαν ὑπάρχειν ἤδη που πρόδηλον . οὐ γὰρ ὡσαύτως ὑπὸ τῶν θερμῶν ἢ ψυχρῶν ἅπαν τὸ σῶμα διατίθεται . καὶ διὰ τοῦτο τινὰ μὲν οἰκείους ἔχει τοὺς χυμοὺς ἀλλήλοις ζῶα , τινὰ δ’ οὐ μόνον οἰκείους ἔχει , ἀλλὰ καὶ φθαρτικοὺς , οἷον ἄνθρωπος καὶ ἔχιδνα . τὸ γοῦν σίελον ὀλέθριόν ἐστιν ἑκατέρῳ τὸ τοῦ ἑτέρου . οὕτω γοῦν καὶ σκορπίον ἀναιρήσεις ἐπιπτύων νῆστις , οὐ μὴν ἄνθρωπός γε ἄνθρωπον ἀναιρήσει δάκνων , οὐδὲ ἔχις ἔχιν , οὐδ’ ἀσπίδα ἀσπίς . τὸ μὲν γὰρ ὅμοιον οἰκεῖον εἶναι καὶ φίλιον , τὸ δ’ ἐναντίον ἐχθρὸν καὶ ἀνιαρόν . αὐξάνεται οὖν ἅπαντα καὶ τρέφεται πρὸς τῶν ὁμοίων , ἀναιρεῖται δὲ καὶ φθείρεται πρὸς τῶν ἐναντίων . καὶ διὰ τοῦτο ἡ μὲν τῆς ὑγείας φυλακὴ διὰ τῶν ὁμοίων , ἡ δὲ τῶν νοσημάτων ἀναίρεσις διὰ τῶν ἐναντίων . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἕτερος λόγος . ὁ δ’ ἑκτικὸς ἐκεῖνος πυρετὸς ὁ τὴν ἕξιν ἤδη τοῦ ζώου κατειληφὼς ἀναίσθητός ἐστι τῷ κάμνοντι . τῶν δ’ ἄλλων πυρετῶν οὐδεὶς ἀναίσθητος , ἀλλ’ οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δὲ ἧττον ἀνιαροὶ τοῖς νοσοῦσιν . ἔνιοι δ’ αὐτῶν καὶ ῥῖγος ἐπιφέρουσι . γίνεται γὰρ οὖν δὴ καὶ τοῦτο τὸ σύμπτωμα , καθάπερ καὶ ἄλλα πολλὰ , πρὸς τῆς ἀνωμάλου δυσκρασίας . εἰπεῖν δ’ οὐκ ἐγχωρεῖ τὸν τρόπον αὐτῆς τῆς γενέσεως ἐν τῷ ἐνεστῶτι λόγῳ , πρὶν ἀποδεῖξαι περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων , ὅσαι τέ εἰσι καὶ ὁποῖαι , καὶ ὅ τι δρᾷν ἑκάστη πέφυκεν . ἀλλ’ ἐν ταῖς τῶν συμπτωμάτων αἰτίαις ὑπὲρ ἁπάντων εἰρήσεται .
Lemmas: εἰ δέ δή καί ὁ μέν εἰμί θερμός αὐτός , ὁ δέ ψυχρός , ἀλλά τοσοῦτος θερμός ἤ ψυχρός , ὡς μή λυπέω ὁ πλησιάζω · ἤ οὕτως ἄν εἰμί ἀλλήλων λυπηρός καί κατά φύσις ἔχω ὁ μόριον , ὡς διαφέρω γε καί αὐτός ὁ κρᾶσις . σάρξ μέν γάρ θερμός μόριον , ὀστέον δέ ψυχρός . ἀλλά καί οὗτος καί ὁ ἄλλος ἅπας ἀνώδυνος ὁ ἀνωμαλία ὁ μέτρον ὁ ὑπεροχή . οὕτως γοῦν καί ὁ περιέχω ἐγώ οὐ ἀνιάω , πρίν εἰς ἄμετρος τε ψῦξις ἤ θερμασία ἐκτρέπω · ὁ δέ ἐν ὁ μέσος διαφορά αὐτός , καίτοι πάμπολυς εἰμί καί σαφής ὁ ὑπεροχή ἔχω , ἄλυπος αἰσθάνομαι . κινδυνεύω τοιγαροῦν ἐκ ὅδε κᾀκεῖνος ὁ λόγος ἔχω ἐπιείκεια , ὡς που καί Ἱπποκράτης φημί , ὁ φάσκω ἕλκος πᾶς εἰμί ὁ νόσημα . συνέχεια μέν γάρ λύσις ὁ ἕλκος , ὁ δέ ἄμετρος θερμασία καί ψῦξις πλησίον ἥκω ὁ λύω ὁ συνέχεια . ὁ μέν γάρ πολύς θερμασία ὁ διακρίνω τε καί διατέμνω ὁ οὐσία ὁ συνεχής , ὁ δέ ἄκρος ψῦξις ὁ πιλέω τε καί συνωθέω εἴσω ὁ μέν ἐκπιέζω , ὁ δέ θλάω . καί οὗτος γε τις ὅρος τίθημι ἀμετρία θερμός καί ψυχρός , τάχα ἄν οὐ ἀπό τρόπος γιγνώσκω δοκέω . εἴτε δέ οὗτος εἴτε ἄλλος τις ὅρος εἰμί ὁ ἀμετρία , ἀλλά ὁ γε ἐν ὁ πρός τίς πᾶς ἀμετρία ὑπάρχω ἤδη που πρόδηλος . οὐ γάρ ὡσαύτως ὑπό ὁ θερμός ἤ ψυχρός ἅπας ὁ σῶμα διατίθημι . καί διά οὗτος τις μέν οἰκεῖος ἔχω ὁ χυμός ἀλλήλων ζῷον , τις δέ οὐ μόνος οἰκεῖος ἔχω , ἀλλά καί φθαρτικός , οἷος ἄνθρωπος καί ἔχιδνα . ὁ γοῦν σίελον ὀλέθριος εἰμί ἑκάτερος ὁ ὁ ἕτερος . οὕτως γοῦν καί σκορπίος ἀναιρέω ἐπιπτύω νῆστις , οὐ μήν ἄνθρωπος γε ἄνθρωπος ἀναιρέω δάκνω , οὐδέ ἔχις ἔχις , οὐδέ ἀσπίς ἀσπίς . ὁ μέν γάρ ὅμοιος οἰκεῖος εἰμί καί φίλιος , ὁ δέ ἐναντίος ἐχθρός καί ἀνιαρός . αὐξάνω οὖν ἅπας καί τρέφω πρός ὁ ὅμοιος , ἀναιρέω δέ καί φθείρω πρός ὁ ἐναντίος . καί διά οὗτος ὁ μέν ὁ ὑγεία φυλακή διά ὁ ὅμοιος , ὁ δέ ὁ νόσημα ἀναίρεσις διά ὁ ἐναντίος . ἀλλά περί μέν οὗτος ἕτερος λόγος . ὁ δέ ἑκτικός ἐκεῖνος πυρετός ὁ ὁ ἕξις ἤδη ὁ ζῷον καταλαμβάνω ἀναίσθητος εἰμί ὁ κάμνω . ὁ δέ ἄλλος πυρετός οὐδείς ἀναίσθητος , ἀλλά ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων ἀνιαρός ὁ νοσέω . ἔνιοι δέ αὐτός καί ῥῖγος ἐπιφέρω . γίγνομαι γάρ οὖν δή καί οὗτος ὁ σύμπτωμα , καθά καί ἄλλος πολύς , πρός ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία . λέγω δέ οὐ ἐγχωρέω ὁ τρόπος αὐτός ὁ γένεσις ἐν ὁ ἐνίστημι λόγος , πρίν ἀποδείκνυμι περί ὁ φυσικός δύναμις , ὅσος τε εἰμί καί ὁποῖος , καί ὅς τις δράω ἕκαστος φύω . ἀλλά ἐν ὁ ὁ σύμπτωμα αἰτία ὑπέρ ἅπας λέγω .