galenus.de-inaequali-intemperie-liber 4
Εἰ μὲν οὖν ἥ τε θερμότης τοῦ αἵματος ἡ κατὰ τὸ φλεγμαῖνον μόριον ἐπιεικὴς ὑπάρχει καὶ τὸ περιεχόμενον αἷμα καθ’ ὅλον τὸ τοῦ ζώου σῶμα μετρίως ἔχει κράσεως , οὐ πάνυ τι ῥᾳδίως συνεκθερμαίνεται τῷ πεπονθότι · εἰ δ’ ἤτοι ζέοι σφοδρότερον , ἢ εἰ καὶ τὸ καθ’ ὅλον τὸ τοῦ ζώου σῶμα αἷμα χολωδέστερον ὑπάρχοι , παραχρῆμα σύμπαν ἐκθερμαίνεται · πολὺ δὲ μᾶλλον , ἐπειδὰν ἄμφω συνδράμοι , καὶ τὸ κατὰ τὴν φλεγμονὴν αἷμα θερμὸν ἱκανῶς εἶναι , καὶ τὸ καθ’ ὅλον τὸ ζῶον χολῶδες . ἐκθερμαίνεται δὲ πρότερον μὲν τὸ κατὰ τὰς ἀρτηρίας , ὅτι καὶ φύσει θερμότερόν ἐστι καὶ πνευματωδέστερον , ἐφεξῆς δὲ καὶ τὸ κατὰ τὰς φλέβας . εἰ δ’ ἐγγὺς εἴη τῶν πολυαίμων σπλάγχνων τὸ φλεγμαῖνον μόριον , ἔτι καὶ θᾶττον αὐτῷ συνεκθερμαίνεται τὸ καθ’ ὅλον τὸ ζῶον αἷμα . συνελόντι δὲ εἰπεῖν , ἐπὶ παντὸς τοῦ θερμαίνοντος ὅσον εὐαλλοίωτον ἦν , ἢ τῇ φύσει θερμὸν , ἐκθερμαίνεται πρῶτον · ὥσπέρ γε κᾀπὶ τοῦ ψύχοντος ὅσον εὐαλλοίωτον ἦν , ἢ τῇ φύσει ψυχρὸν , ἐκεῖνο πρῶτον καταψύχεται . εὐαλλοίωτον μὲν οὖν τὸ πνεῦμα , διότι καὶ λεπτομερέστατον · θερμότατον δὲ φύσει χολὴ ξανθὴ , ψυχρότατον δὲ φλέγμα . τῶν δ’ ἄλλων χυμῶν αἷμα μὲν ἐφεξῆς τῇ ξανθῇ χολῇ θερμόν · ἡ μέλαινα δὲ ψυχρὸν μετὰ τὸ φλέγμα . καὶ δὴ ἀλλοιοῦται μὲν ἡ ξανθὴ χολὴ ῥᾳδίως ὑπὸ παντὸς τοῦ δρῶντος εἰς αὐτήν · ἡ μέλαινα δὲ δυσκόλως . ἑνὶ δὲ λόγῳ τὸ μὲν λεπτομερὲς ἅπαν εὐαλλοίωτον , τὸ δὲ παχυμερὲς δυσαλλοίωτον . ὥστ’ ἀνάγκη πολυειδεῖς γίνεσθαι τὰς ἐπὶ ταῖς φλεγμοναῖς ἀλλοιώσεις , ὅτι καὶ πολυειδῶς διάκεινται τὰ σώματα . πρῶτον μὲν γὰρ ὁ τὴν φλεγμονὴν ἐργαζόμενος χυμὸς ἢ μᾶλλον ἢ ἧττόν ἐστι θερμός · ἐφεξῆς δὲ σῆψις αὐτοῦ κατὰ τὴν οἰκείαν ἀπαντᾷ φύσιν · οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ παρὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐσφηνῶσθαι . τὰ γὰρ μὴ διαπνεόμενα θᾶττον σήπεται , ὥσπερ κᾀπὶ τῶν ἐκτὸς ἁπάντων · ὅταν δὲ καὶ θερμὰ καὶ ὑγρὰ τὴν κρᾶσίν ἐστι , τότε δὴ καὶ μάλιστα . καὶ μὲν δὴ καὶ τὸ φλεγμαῖνον μόριον ἢ ἐγγὺς ἢ πόῤῥω τῶν πολυαίμων σπλάγχνων ἐστὶ , καὶ τὸ πᾶν αἷμα πικρόχολον , ἢ μελαγχολικὸν , ἢ φλεγματῶδες , ἢ πνευματῶδες , καὶ ταῦτα πάντα μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ὥστ’ ἀνάγκη πολυειδεῖς γίνεσθαι τὰς ἀλλοιώσεις , ἑτέρου τε πρὸς ἕτερον παραβαλλομένου καὶ αὐτοῦ τινος πρὸς ἑαυτό .
Lemmas: εἰ μέν οὖν ὁ τε θερμότης ὁ αἷμα ὁ κατά ὁ φλεγμαίνω μόριον ἐπιεικής ὑπάρχω καί ὁ περιέχω αἷμα κατά ὅλος ὁ ὁ ζῷον σῶμα μέτριος ἔχω κρᾶσις , οὐ πάνυ τις ῥᾴδιος συνεκθερμαίνω ὁ πάσχω · εἰ δέ ἤτοι ζέω σφοδρός , ἤ εἰ καί ὁ κατά ὅλος ὁ ὁ ζῷον σῶμα αἷμα χολώδης ὑπάρχω , παραχρῆμα σύμπας ἐκθερμαίνω · πολύς δέ μάλα , ἐπειδάν ἄμφω συντρέχω , καί ὁ κατά ὁ φλεγμονή αἷμα θερμός ἱκανός εἰμί , καί ὁ κατά ὅλος ὁ ζῷον χολώδης . ἐκθερμαίνω δέ πρότερος μέν ὁ κατά ὁ ἀρτηρία , ὅτι καί φύσις θερμός εἰμί καί πνευματώδης , ἐφεξῆς δέ καί ὁ κατά ὁ φλέψ . εἰ δέ ἐγγύς εἰμί ὁ πολυαίμων σπλάγχνον ὁ φλεγμαίνω μόριον , ἔτι καί ταχύς αὐτός συνεκθερμαίνω ὁ κατά ὅλος ὁ ζῷον αἷμα . συναιρέω δέ λέγω , ἐπί πᾶς ὁ θερμαίνω ὅσος εὐαλλοίωτος εἰμί , ἤ ὁ φύσις θερμός , ἐκθερμαίνω πρῶτος · ὥσπερ γε εἰͅπί ὁ ψύχω ὅσος εὐαλλοίωτος εἰμί , ἤ ὁ φύσις ψυχρός , ἐκεῖνος πρῶτος καταψύχω . εὐαλλοίωτος μέν οὖν ὁ πνεῦμα , διότι καί λεπτομερής · θερμός δέ φύσις χολή ξανθός , ψυχρός δέ φλέγμα . ὁ δέ ἄλλος χυμός αἷμα μέν ἐφεξῆς ὁ ξανθός χολή θερμός · ὁ μέλας δέ ψυχρός μετά ὁ φλέγμα . καί δή ἀλλοιόω μέν ὁ ξανθός χολή ῥᾴδιος ὑπό πᾶς ὁ δράω εἰς αὐτός · ὁ μέλας δέ δύσκολος . εἷς δέ λόγος ὁ μέν λεπτομερής ἅπας εὐαλλοίωτος , ὁ δέ παχυμερής δυσαλλοίωτος . ὥστε ἀνάγκη πολυειδής γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ φλεγμονή ἀλλοίωσις , ὅτι καί πολυειδής διάκειμαι ὁ σῶμα . πρῶτος μέν γάρ ὁ ὁ φλεγμονή ἐργάζομαι χυμός ἤ μάλα ἤ ἥσσων εἰμί θερμός · ἐφεξῆς δέ σῆψις αὐτός κατά ὁ οἰκεῖος ἀπαντάω φύσις · οὐ ἦκα δέ καί παρά ὁ μάλα τε καί ἥσσων σφηνόω . ὁ γάρ μή διαπονέω ταχύς σήπω , ὥσπερ εἰͅπί ὁ ἐκτός ἅπας · ὅταν δέ καί θερμός καί ὑγρός ὁ κρᾶσις εἰμί , τότε δή καί μάλα . καί μέν δή καί ὁ φλεγμαίνω μόριον ἤ ἐγγύς ἤ πρόσω ὁ πολυαίμων σπλάγχνον εἰμί , καί ὁ πᾶς αἷμα πικρόχολος , ἤ μελαγχολικός , ἤ φλεγματώδης , ἤ πνευματώδης , καί οὗτος πᾶς μάλα τε καί ἥσσων , ὥστε ἀνάγκη πολυειδής γίγνομαι ὁ ἀλλοίωσις , ἕτερος τε πρός ἕτερος παραβάλλω καί αὐτός τις πρός ἑαυτοῦ .