galenus.de-foetuum-formatione-libellus 6
Μεταβάντες οὖν ἐπὶ τὸ μάλιστα προκείμενον ἐν τῇδε τῇ πραγματείᾳ δείξομεν αὐτοὺς μηδὲ τὰ πρὸς τῶν ἰατρῶν ἐζητημένα καλῶς ἀξιώσαντας ζητῆσαι , ἀλλ’ οἰομένους , ἐὰν εἴπωσιν , ὑπὸ τῆς φύσεως διαπλάττεσθαι τὸ κυούμενον , οὐμενοῦν εἰρηκέναι μηδὲν πλέον ὀνόματος ἅπασι συνήθους . οὐδεὶς οὖν οὕτως ἐστὶν ἐννεὸς , ὡς μὴ νοεῖν , εἶναί τινα τῆς τοῦ κυουμένου γενέσεως αἰτίαν , ἣν ὀνομάζομεν ἅπαντες φύσιν , ἀγνοοῦντες αὐτῆς τὴν οὐσίαν . ἐγὼ δ’ , ὥσπερ ἔδειξα , τὴν κατασκευὴν τοῦ σώματος ἡμῶν ἄκραν ἐνδείκνυσθαι τοῦ ποιήσαντος αὐτὸ σοφίαν τε ἅμα καὶ δύναμιν , οὕτως εὔχομαι δεῖξαί μοι τοὺς φιλοσόφους τὸν διαπλάσαντα , πότερον θεός τίς ἐστι σοφὸς καὶ δυνατὸς , ὡς ἐννοῆσαι μὲν πρότερον , ὁποῖον ἑκάστου ζώου προσήκει κατασκευασθῆναι τὸ σῶμα , δεύτερον δὲ τὴν δύναμιν αὐτοῦ , καθ’ ἣν ἃ προὔθετο κατεσκεύασεν , ἢ ψυχή τις ἑτέρα παρὰ τὴν τοῦ θεοῦ · οὐ γὰρ δὴ τῆς ὀνομαζομένης φύσεως τὴν οὐσίαν , εἴτ’ ἀσώματός τίς ἐστιν , εἴτε σωματικὴ , σοφίας εἰς ἄκρον ἥκειν ἐροῦσιν , ἥν γε μηδ’ ὅλως ἔχειν φασὶν , οὕτω τεχνικῶς ἐνεργῆσαι περὶ τὴν τῶν ἐμβρύων διάπλασιν οἷόν τε πεισθῆναι . τοῦτο γὰρ Ἐπικούρου τε καὶ τῶν ἄνευ προνοίας ἅπαντα γίγνεσθαι νομιζόντων ἀκούοντες οὐ πειθόμεθα . καὶ μὴν ἀναγκαῖόν ἐστιν , ἢ κατά τινα κίνησιν ἄλογόν τε καὶ ἄτεχνον εἰς χρηστὸν τέλος ἀφικνεῖσθαι τὴν διάπλασιν τῶν ἐμβρύων , ἢ , καθάπερ οἱ τὰ θαύματα κατασκευάζοντες , ἀρχὴν κινήσεως αὐτοῖς παρασχόντες , ἀπέρχονται μὲν αὐτοὶ , τὰ δὲ κατασκευασθέντα μέχρι τινὸς οὐ πολλοῦ χρόνου κινεῖται τεχνικῶς , οὕτω καὶ τὰ σπέρματα τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζώων κατασκευάσαντας τοὺς θεοὺς εἰς τοσαύτην διαδοχὴν κινήσεων ἐπιτήδεια μηδὲν ἔτι πράττειν αὐτούς . ἀλλὰ τὸ μὲν πρότερον ἐλέγχειν οὐ χρῄζω , κατεγνωσμένον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων , πρὸς οὓς ὁ λόγος ἐστί μοι μάλιστα · τὸ δεύτερον δ’ ἐπισκεπτέον ἀκριβέστερον , εἰ δυνατόν ἐστιν ὑγρότητι τοιαύτῃ , οἵα γοῦν φαίνεται κατὰ τὴν γονὴν , εἰς τοσοῦτον ἀριθμὸν ἀλλήλας διαδεχομένων κινήσεων , μηδὲν ἁμαρτεῖν ἄχρι τοῦ προσήκοντος τέλους . ὥσπερ γὰρ ἄριστον τὸ κατὰ τύχην ἐν τοσούτῳ πλήθει μορίων ἁμαρτηθῆναι μηδὲν , οὕτω καὶ τολμηρὸν τὴν ἀκολουθίαν τῆς κινήσεως γενέσθαι τεχνικὴν ὑπό τινος οὐσίας ἀλόγου , καθάπερ αὐτοί φασιν . ἔτι δὲ θαυμαστότερον τὸ διὰ παντὸς τοῦ βίου γιγνόμενον , ἁπάντων ἡμῶν ὁρώντων , ὅτι οὐδεὶς τῶν τὴν φυσιολογίαν ἀπαγγελλομένων οὔτε κατενόησεν , οὔτε ἐζήτησεν , ὅπως γίγνεται . τί δὲ τοῦτ’ ἔστι τὸ κατὰ τὰς ἐνεργείας τῶν μορίων ; ἕνεκα δὲ σαφηνείας ἐφ’ ἑνὸς ἢ δευτέρου παραδείγματος ὁ λόγος περανθήσεται . προκεχειρήσθω δὴ πρότερον μὲν ἄκρα χεὶρ , ἔχουσα δακτύλους πάντας συγκειμένους ἐκ τριῶν ὀστῶν , ἀλλήλοις διηρθρωμένους . ἐφ’ ὧν , οἶμαι , πρότερον ἄμεινον ἦν γυμνάσασθαι τοὺς μέλλοντας εὑρήσειν τὰ κατὰ τὸν οὐρανὸν καὶ σύμπαντα τὸν κόσμον ὅπως κατεσκεύασται , διὰ τίνων ὀργάνων ἡ κίνησις αὐτοῖς γίγνεται , πῶς ποτὲ μὲν ἐκτεινομένων κατὰ τὰς διαρθρώσεις ὁμοῦ τε καὶ πολλὰς , ἑκάστου τ’ ἐν μέρει , ποτὲ δὲ καμπτομένων εἰς πλάγια διττῶς , ἤτοι πρὸς τὸν μικρὸν ἢ τὸν μέγαν δάκτυλον . εἰ γὰρ ἔγνωσαν , ὅτι διὰ μυῶν ἅπασαι γίγνονται , μὴ γινωσκομένων ἡμῶν , πρὶν γυμνωθῆναι διὰ τῆς ἀνατομῆς , ἐθαύμασαν ἂν , ὅπως οὐ μόνον ἡμεῖς , ἀλλὰ καὶ τὰ μικρὰ παιδία , κελευσάντων ἐκτεῖναι τόνδε τὸν δάκτυλον ἢ κάμψαι , παραχρῆμα τὸ κελευσθὲν πράττει , μηδὲ γινώσκοντα τὸν κινοῦντα μῦν . ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπὶ τῆς γλώττης , ἐφ’ ἧς οὐδὲ τοῖς ἀνατομικοῖς συμπεφώνηται περὶ τοῦ πλήθους τῶν κινούντων αὐτὴν μυῶν · τοσοῦτον ἀποδέουσιν βεβαίως γιγνώσκειν τὸν ἐξηγούμενον μῦν ἑκάστης τῶν κατὰ μέρος κινήσεων . ἀλλὰ καὶ τοῦτο τοῖς ἐπιμελεστέροις τῶν ἰατρῶν ἐζήτηται · καί τις ἔφη , καθάπερ τι ζῶον ἕκαστον μῦν τῆς βουλήσεως ἡμῶν αἰσθανόμενον ἐπισπᾶσθαί τε καὶ περιάγειν τὴν γλῶτταν εἰς τὸ προσῆκον σχῆμα τῆς ῥυθμιζομένης φωνῆς . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἅπασι τοῖς ἄλλοις οὐ πιθανὸν εἶναι δοκεῖ . θαυμαστὸν δὲ φαίνεται , παιδίον σμικρὸν ἀκοῦσαν τὴν ἄρτος φωνὴν , οὔτε πῶς ἡ γλῶττα σχηματίζεται γιγνῶσκον , οὔθ’ ὑπὸ τίνων μυῶν ἄγεται πρὸς τὰς κατὰ μέρος κινήσεις , καὶ στίχον γε ὅλον ἐφεξῆς λέγειν , πολλὰς μεταβολὰς τῆς γλώττης ποιουμένης , ἑκάστῃ φωνῇ προσηκούσας . ὄντων οὖν ἐν ἡμῖν πλεόνων ἢ τριακοσίων τῶν μυῶν , οὐ πιθανὸν ἕκαστον αὐτῶν ζῶον ὑπάρχειν . ὥστ’ ἐγὼ διὰ τοῦτ’ ἀποστὰς ὡς ἀπιθάνου τῆς δόξης ἐπ’ ἄλλην μετῆλθον , ὑφ’ ἑτέρων ἀνδρῶν πρεσβευθεῖσαν , ὡς , ἑλκόντων τοὺς μῦς ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν τῶν νεύρων , συμβαίνει ἕπεσθαι τῷ κατωτέρω τῶν τὴν διάρθρωσιν ἐργαζομένων ὀστῶν , εἰς ἃ τοῦ μυὸς ἐμφύεται τὸ πέρας . ἀλλὰ κᾀνταῦθα πρὸς τῷ μὴ γινώσκειν ἡμᾶς , ὅντινα τῶν μυῶν ἐπισπᾶσθαι χρὴ , ἔτι καὶ τὸ μέγεθος αὐτῶν ἀντιμαρτυρεῖ , σμικροτάτων νεύρων εἰς τοὺς μῦς ἐμφυομένων , ἃ μήτ’ ἐπὶ ζῶντος τοῦ ζώου φαίνεται κινούμενα κατὰ τὰς προαιρετικὰς ἐνεργείας , ὥσπερ οἱ μύες , ἀλλὰ μηδὲ τεθνεῶτος ἑλκόμενα διὰ τῶν ἡμετέρων χειρῶν ἐπισπᾶσθαι φαίνεται τοὺς μῦς , ὥσπερ ἐκεῖνοι ﻿ τὰ κατὰ τὰς διαρθρώσεις ὀστᾶ . καὶ μὴν κᾀκ τοῦ κινεῖσθαι τῶν μυῶν ἕκαστον οἰκείαν τῇ βουλήσει κίνησιν οὐ πιθανόν ἐστιν , ὁμοίως τοῖς θαύμασιν κατεσκευάσθαι τὸ σπέρμα , μὴ γιγνώσκειν δ’ αὐτὸ μηδ’ ὅλως παρακολουθοῦν οἷς πράττει . διὸ καὶ τῶν λεγόντων , ἑαυτοῦ περιπλάττειν τὸ σῶμα τὴν ψυχὴν , ὁ λόγος ἔκ τινων φαινομένων πιθανῶς κατασκευαζόμενος ἐντεῦθεν ἀντιλογίαν ἴσχει . κατασκευάζει μὲν γὰρ αὐτὸν ἡ τῶν μερῶν τοῦ σώματος χρῆσις ἅμα τῷ γεννηθῆναι τοῖς ζώοις ὑπάρχουσα . φαίνεται γοῦν ἕκαστον ἐκείνῳ τῷ μέρει τοῦ σώματος ἀμυνόμενον , ὃ τῶν ἄλλων ὑπερέχει , μόσχος μὲν κυρίττων , πρὶν φῦσαι τὰ κέρατα , πῶλος δ’ ἵππου λακτίζων οὐδέπω στερεαῖς ταῖς ὁπλαῖς , ὥσπερ γε τὸ μὲν σκυλάκιον δάκνειν ἐπιχειροῦν , καὶ εἰ μηδέπω κρατεροὺς ἔχει τοὺς ὀδόντας , ὅσα δὲ πτηνὰ τῶν ζώων ἐστὶν , ἐγχειροῦντα πέτεσθαι , καὶ εἰ μήπω δύναται . ταῦτα γὰρ ἐνδείκνυσθαι δοκεῖ , τὴν χρωμένην τοῖς μορίοις ψυχὴν ἐπίστασθαι τὴν χρείαν αὐτῶν , ὡς ἂν αὐτὴν κατεσκευακυῖαν , οὐχ ὑπ’ ἄλλου γεγονόσι χρωμένην . ἀλλὰ διὰ τί , βουληθέντων ἡμῶν κινῆσαι μόριον ἡντιναοῦν κίνησιν , εὐθέως κινεῖται , μὴ γινωσκόντων τὸν κινοῦντα μῦν αὐτὸ , τῶν ἀπορωτάτων ἐστίν . μόγις γοῦν ἐξ ἀνατομῆς ἑκάστου μυὸς εὕρηται τοῖς ἀνατομικοῖς ἡ ἴδιος ἐνέργεια . καὶ διὰ τοῦτο ἐνίοις ἔδοξεν , ἄλλην μὲν εἶναι ψυχὴν τὴν κατασκευάσασαν ἕκαστον τῶν μορίων , ἄλλην δὲ τὴν ἐξορμῶσαν ἐπὶ τὰς προαιρετικὰς ἐνεργείας . καὶ φαίνεται κατὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασιν ἔτι διαμένειν ἡ διαπλάσασα ψυχὴ τὰ μόρια · οὐ γὰρ οἶόν τε χρῆσθαι μὲν ἑκάστῳ προσηκόντως τὴν νῦν οὖσαν , οἴχεσθαι δὲ τὴν κατασκευάσασαν . ἄπορος οὖν ὁ περὶ τῆς διαπλασάσης τὰ μόρια ψυχῆς λόγος ἐκ πάσης λαβῆς ὑπάρχει · ἓν μόνον ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ σαφῶς ἐνδείκνυσθαι , τὴν τέχνην τοῦ κατασκευάσαντος ἡμᾶς , ἣν οὐχ οἷόν τ’ ἐστὶν τὸν ἐλευθέρᾳ γνώμῃ σκοπούμενον εἰς τύχην ἄλογον ἀναφέρειν . ὄντων γοῦν ἐν τῷ σώματι μυῶν πολὺ πλεόνων ἢ τῶν τριακοσίων , ὑφ’ ὧν κινεῖται τὰ μόρια τὰς προαιρετικὰς κινήσεις , ἕκαστος αὐτῶν καὶ σχῆμα τὸ πρέπον ἔχει , καὶ μέγεθος , καὶ κεφαλὴν , καὶ τελευτὴν , καὶ θέσιν , ἔμφυσίν τε νεύρου καὶ φλεβὸς καὶ ἀρτηρίας , ἁρμοττόντων τῷ μυῒ κατά τε τὸ μέγεθος καὶ τὸν τόπον τῆς ἐμφύσεως , ὧν οὐδὲν ὄντων τοσούτων εὕροις ἂν μέμψασθαι · δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ χρείας μορίων τοῦτο . καὶ μὴν εἰ , τριακοσίων μορίων κατασκευῆς ἑκάστης ἐχούσης σκοποὺς ι΄ , πάντα φαίνονται κατωρθωμένα , τρισχίλιοι γίγνοιντ’ ἂν οἱ πάντες . καὶ οὔπω λέλεκται τὸ θαυμασιώτατον ἐν ταῖς κατασκευαῖς αὐτῶν , ἴσον ἀκριβῶς εἶναι τῶν ἐν τοῖς ἀριστεροῖς μέρεσι μυῶν τοῖς κατὰ τὰ δεξιὰ , καθάπερ γε καὶ τὰς ἀρτηρίας ταῖς ἀρτηρίαις , καὶ τὰς φλέβας ταῖς φλεψὶ , καὶ τὰ νεῦρα τοῖς νεύροις , ὥστε τοὺς τρισχιλίους σκοποὺς διπλασιάζεσθαι . τὸ δ’ αὐτὸ κᾀπὶ τῶν ὀστῶν ἐστι , πλεόνων ὑπαρχόντων ἢ διακοσίων . καὶ γὰρ καὶ τούτων οἱ σκοποὶ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ὄντες πολὺ πλείους τῶν δέκα γίγνονται , καὶ δῆλον , ὅτι διπλασιασθέντες ἔσονται πλείους τῶν δ . ἡ δ’ αὐτὴ τέχνη καὶ κατὰ τὰ σπλάγχνα πάντ’ ἐστὶ , καὶ ὅλως ὁπωσοῦν μόριον , ὡς , ἄν τις ἀριθμῇ τοὺς σκοποὺς τῆς κατασκευῆς , εἰς μυριάδας , οὐ χιλιάδας , ἀριθμὸν ἀναχθῆναι , κατωρθωμένων εἰς ἄκρον ἁπάντων , οὓς ἐγὼ μὲν , ὡς ἔφην , οὐκ ἄν ποτε πεισθείην ἄνευ σοφωτάτου τε καὶ δυνατωτάτου δημιουργοῦ γεγονέναι . τίς δ’ οὗτός ἐστιν , ἐλπίζομεν ἔμπροσθεν ἀκούσεσθαι παρὰ τῶν φιλοσόφων , οἵ γε καὶ περὶ τοῦ κόσμου καὶ τῆς ὅλης γενέσεως ἀποφαίνονται · πολὺ γὰρ εἶναι ῥᾷον ἡγούμην ἐγνῶσθαι τοῦτο , ὅπως αὐτοῖς κατεσκεύασται τὸ σῶμα . καὶ μαθητήν γε ἐμαυτὸν ὑποβαλὼν ἑνὶ τῷ πρώτῳ , καθ’ ὃν ἐν γεωμετρίᾳ τρόπον ἀποδείξεις ἠκηκόειν , οὕτως ἤλπιζον ἀκούσεσθαι καὶ παρ’ ἐκείνου · γνοὺς δ’ αὐτὸν μὴ ὅτι γραμμικὰς ἀποδείξεις , ἀλλὰ μηδὲ ῥητορικὰς πίστεις λέγοντα , μετῆλθον ἐφ’ ἕτερον , ὃς καὶ αὐτὸς ἐξ ἰδίων ὑποθέσεων ἐναντία τῷ πρόσθεν ἀπεφαίνετο , καὶ τρίτην γε καὶ τετάρτην πειραθεὶς οὐδενὸς ὡς ἔφην , ἄμεμπτον ἀπόδειξιν ἤκουσα . λυπηθεὶς οὖν ἐπὶ τούτῳ μεγάλως , ἐζήτησα μέχρι κατ’ ἐμαυτὸν εὑρεῖν τινα λόγον ἰσχυρὸν ἐπὶ ταῖς τῶν ζώων κατασκευαῖς · εἶθ’ εὕρισκον οὐδένα . τοῦτό γε αὐτὸ διὰ τοῦδε τοῦ γράμματος ὁμολογῶ , παρακαλῶν τοὺς περὶ ταῦτα δεινοὺς τῶν φιλοσόφων ζητήσαντας , εἴ τι σοφὸν εὑρίσκοιεν , ἀφθόνως ἡμῖν αὐτοὺς κοινωνῆσαι . ὅταν γὰρ θεασώμεθα τὰ παιδία φθεγγόμενα μὲν , ἅττ’ ἂν αὐτοῖς φθέγξασθαι κελεύσωμεν , οἷον , εἰ τύχῃ , σμύρναν , καὶ σμίλην , καὶ σμῆγμα , μήτε τοὺς κινοῦντας ἐπιτηδείως τῇ τοιαύτῃ φωνῇ τὴν γλῶτταν μῦς ἐπιστάμενα , μήτε πολὺ μᾶλλον ἔτι τὰ τούτοις αὐτῶν νεῦρα , πιθανώτατον μὲν ἡγοῦμαι , τὸν διαπλάσαντα τὴν γλῶτταν , ὅστις ποτ’ ἐστὶν , ἢ αὐτὸν ἔτι διαμένειν ἐν τοῖς διαπλασθεῖσι μορίοις , ἢ ζῶα τὰ μόρια κατεσκευακέναι , γνωρίζοντα τὸ βούλημα τοῦ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἡγεμονικοῦ . τούτου δ’ ἀκόλουθον εὑρίσκων , ἄλλην μὲν εἶναι τὴν κατὰ τὸ ἡγεμονικὸν ἡμῶν ψυχὴν , ἄλλας δὲ τὰς ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων , ἢ πάντως γε μίαν κοινὴν τὴν ἅπαντα διοικοῦσαν , εἰς ἀπορίαν ἔρχομαι , μηδ’ ἄχρι δυνατοῦ ἐπινοίας , μήτι γε βεβαίας γνώσεως , εὑρίσκων τι περὶ τοῦ διαπλάσαντος ἡμᾶς τεχνίτου . καὶ γὰρ ὅταν ἀκούσω τινῶν φιλοσόφων λεγόντων , τὴν ὕλην ἔμψυχον ﻿ οὖσαν ἐξ αἰῶνος , ἀποβλέπουσαν πρὸς τὰς ἰδέας , ἑαυτὴν κοσμεῖν , ἔτι καὶ μᾶλλον ἐννοῶ , μίαν εἶναι δεῖν ψυχὴν , τήν τε διαπλάσασαν ἡμᾶς καὶ τὴν νῦν χρωμένην ἑκάστῳ τῶν μορίων . ἀνθίσταται δὲ τούτου πάλιν ἡ ἄγνοια τῆς διοικούσης ἡμᾶς ψυχῆς τῶν ὑπηρετούντων ταῖς ὁρμαῖς αὐτῆς μορίων . οἱ γὰρ ἐπιχειρήσαντες εἰπεῖν περὶ τῶν στοιχειωδῶν φωνῶν ἄχρι τοσούτου προῆλθον , ὡς ἀποφήνασθαι , τήνδε μέν τινα γίγνεσθαι στηριζομένης τῆς γλώττης πρὸς τοὺς τομέας ὀνομαζομένους ὀδόντας , ἤτοι τοὺς κατὰ τὴν ἄνω γένυν , ἢ τὴν κάτω , τοὺς δὲ πρὸς τὸν οὐρανίσκον ἀνακλωμένους , ἢ πρὸς ἄλλο τι μόριον , ὥσπερ γε καὶ τὸ ἀναφερόμενον ἐκ τοῦ λάρυγγος πνεῦμα ποτὲ μὲν ἐπὶ τὰς εἰς τὴν ῥῖνα συντρήσεις ἀφικνεῖσθαι , ποτὲ δ’ ἀνεῳγμένου τοῦ στόματος ἐκφυσᾶσθαι , καὶ ποτὲ ἀθρόου καὶ πολλοῦ , ποτὲ δ’ ἐλάττονός τε καὶ κατὰ βραχύ . τοὺς δὲ τὰς κινήσεις ταύτας ἐργαζομένους μῦς , οὐδεὶς οὐδὲ τοῦτο εἶπεν , ὅπου γε οὐδὲ τοῖς ἐπὶ πλεῖστον ἀνατομικῆς ἐμπειρίας ἀφικομένοις εὕρηνταί πω βεβαίως . ἀλλ’ οἱ μηδὲν τούτων μήθ’ εὑρόντες μήθ’ ὅλως ζητήσαντες ἀποφαίνονται προπετῶς οὐ μίαν ἀπόφασιν , ἀλλ’ ἐφεξῆς ὁρμαθόν τινα συνάπτοντες , οὗ τὴν πρώτην εὐθέως ὑπόθεσιν ἄγνωστον μὲν αἰσθήσει , λόγῳ δ’ ἀνεύρετον ὑποτίθενται , τὴν καρδίαν ἁπάντων πρώτην γίγνεσθαι λέγοντες · δευτέραν δ’ ἐπὶ τῇδε , τἄλλα μόρια διαπλάττειν ἐκείνην , ὡς ἀπολλυμένου τοῦ διαπλάσαντος αὐτὴν , ὅστις ποτ’ ἐστὶ , καὶ μηκέτ’ ὄντος · εἶτ’ ἐφεξῆς ὡς ἀκόλουθον ἐπιφέροντες , ὅτι καὶ τὸ βουλευόμενον ἡμῶν μέρος τῆς ψυχῆς ἐν ταύτῃ καθέστηκεν . εἰ δὲ τὸ βουλευόμενον , καὶ τῶν σιτίων , ὥς φασιν , καὶ πομάτων καὶ ἀφροδισίων καὶ χρημάτων ἐπιθυμοῦν , καὶ δηλαδὴ καὶ τὸ θυμούμενόν τε καὶ φιλονεικοῦν , ὧν οὐδὲν ἀναγκαῖόν ἐστιν , ἀλλὰ καὶ πρώτην μὲν ἐπιβολὴν ἐνίοις ἐνδεχόμενον εἶναι δοκοῦν , ὕστερον δὲ διὰ πολλῶν φαινομένων ἐλεγχόμενον . ἡ μέν γε πρώτη διάπλασις ἐπ’ ἀρτηρίας τε καὶ φλέβας , χορίον τε καὶ ἧπαρ , οὐκ ἐπὶ τὴν καρδίαν ἡμᾶς ποδηγεῖ λόγῳ τε σκοπουμένους καὶ τοῖς ἐξ ἀνατομῆς φαινομένοις . ἡ δ’ ἐπὶ ταύτῃ δευτέρα τε καὶ τρίτη , καθότι προείρηται πρόσθεν ἡμῖν , καὶ ὅσα μετὰ τὸ τεχθῆναι , τὰ μὲν οὐδ’ ὅλως ὄντα προσγίγνεται , τὰ δ’ ἐλλιπῆ ὄντα τελειοῦται . μάλιστα δ’ ἄν τις θαυμάσειε τὴν πρὸς τοὺς γεννήσαντας ὁμοιότητα τῶν ἐκγόνων , ὅπως γίγνεται · φαίνεται γὰρ πάλιν ἡ διαπλάττουσα τὸ σῶμα ψυχὴ παρὰ τῶν γονέων εἰς τὸ κυούμενον ἥκειν , ὡς ἐν τῷ σπέρματι περιεχομένη . τίς μὲν οὖν αὐτῆς ἐστιν ἡ οὐσία , λέγειν οὐκ ἔχω διὰ τὸ παρά τινων ἀκηκοέναι πεπεισμένων , ὥς φασιν , ἀσώματον ὑπάρχουσαν τὴν ψυχὴν συνεισέρχεσθαι τῷ σπέρματι , χρωμένην αὐτῷ πρὸς τὴν τοῦ κυηθησομένου διάπλασιν , ὡς ὕλῃ προσηκούσῃ . καί πού τινες αὐτῶν οὐχ ὕλην , ἀλλ’ ὄργανον ὑπάρχειν αὐτῆς τὸ σπέρμα φασὶν , ὕλην γὰρ εἶναι τὸ τῆς μητρὸς αἷμα , λεγόντων ἑτέρων τἀναντία . δοκεῖ γὰρ αὐτοῖς ὁ τεχνίτης αὐτὸς εἶναι τὸ σπέρμα , τισὶ μὲν ὅλον , ἐνίοις δὲ τὸ περιεχόμενον ἐν αὐτῷ πνεῦμα . καὶ μοι περὶ τούτων ἰδίᾳ γέγραπται κατά τι βιβλίον , ἐν ᾧ περὶ τῶν ὑπὸ Χρυσίππου λεγομένων ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς αὐτοῦ γράμμασιν ἐπισκέπτομαι , καὶ προσέτι καθ’ ἕτερον , ἐν ᾧ σκοποῦμαι , περὶ ὧν ἑαυτῷ διαφέρεσθαι δοκεῖ Πλάτων ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς λόγοις . ἀλλ’ , ὅπερ ἔφην , οὐδεμίαν εὑρίσκων δόξαν ἀποδεδειγμένην ἐπιστημονικῶς , ἀπορεῖν ὁμολογῶ περὶ ψυχῆς οὐσίας , οὐδ’ ἄχρι τοῦ πιθανοῦ προελθεῖν δυνάμενος . ἐγὼ μὲν οὖν ἀπορεῖν ὁμολογῶ περὶ τοῦ διαπλάσαντος αἰτίου τὸ ἔμβρυον . ἄκραν γὰρ ὁρῶ ἐν τῇ διαπλάσει σοφίαν τε ἅμα καὶ δύναμιν , οὔτε τὴν ἐν τῷ σπέρματι ψυχὴν , φυτικὴν μὲν ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἀριστοτέλην καλουμένην , ἐπιθυμητικὴν δὲ ὑπὸ Πλάτωνος , ὑπὸ δὲ τῶν Στωϊκῶν οὐδὲ ψυχὴν ὅλως , ἀλλὰ φύσιν ἡγουμένων , διαπλάττειν τὸ ἔμβρυον , οὐ μόνον οὐκ οὖσαν σοφὴν , ἀλλὰ καὶ παντάπασιν ἄλογον , οὔτε αὖ πάλιν ἀποστῆναι τελέως αὐτοῦ δύναμαι διὰ τὴν πρὸς τὰ γεννήσαντα τῶν ἐκγόνων ὁμοιότητα , τῆς τε μετὰ τὸν τόκον ἐν ὅλῳ τῷ βίῳ λογικῆς ψυχῆς ἀφίσταμαι , διὰ τὸ μὴ γινώσκειν ἡμᾶς πρὸ τῆς ἀνατομῆς μήτε τὰ μόρια τοῦ σώματος μήτε τὰς ἐνεργείας αὐτῶν . εἰπόντος δέ τινος τῶν διδασκάλων μοι τῶν Πλατωνικῶν , τὴν δι’ ὅλου κόσμου ψυχὴν ἐκτεταμένην διαπλάττειν τὰ κυούμενα , τὴν μὲν τέχνην καὶ δύναμιν ἀξίαν ἐκείνης ἐνόμισα , σκορπίους δὲ καὶ φαλάγγια , καὶ μυῖαν καὶ κώνωπας , ἐχίδνας τε καὶ σκώληκας , ἕλμινθάς τε καὶ ἀσκαρίδας ὑπ’ ἐκείνης διαπλάττεσθαι νομίζειν οὐχ ὑπέμεινα , πλησίον ἀσεβείας ἥκειν ὑπολαβὼν τὴν τοιαύτην δόξαν . οὐ μὴν οὐδὲ τὴν τῆς ὕλης ψυχὴν εἰς τοσοῦτον τέχνης ἥκειν εὔλογον εἶναί μοι δοκεῖ . μόνον οὖν τοῦτο περὶ τῆς διαπλαττούσης αἰτίας τὰ ζῶα δυνατὸν ἀποφήνασθαί με νομίζω , τὸ τέχνην τε καὶ σοφίαν αὐτὴν μεγίστην ὑπάρχειν , ὥσπερ γε καὶ μετὰ τὸ διαπλασθῆναι τὸ σῶμα σύμπαν ἐν ὅλῳ τῷ βίῳ διοικεῖσθαι τρισὶν ἀρχαῖς αὐτὸ κινήσεων , τῆς τ’ ἐξ . ἐγκεφάλου διὰ νεύρων καὶ μυῶν , καὶ τῆς ἐκ καρδίας δι’ ἀρτηριῶν , καὶ τῆς ἐξ ἥπατος διὰ φλεβῶν . ἐκ τίνων δ’ ἀρχῶν ἐναργῶς , ὅτι οὐκ ἐτόλμησα δοξάζειν , ἐν πολλαῖς πραγματείαις ἐδήλωσα , καὶ μάλιστα τῇ περὶ τῶν τῆς ψυχῆς εἰδῶν , οὐσίαν ψυχῆς ἀποφήνασθαι μηδαμόθι τολμήσας . οὔτε γὰρ εἰ παντάπασιν ἀσώματος , οὔτ’ εἰ σωματική τίς ἐστιν , οὔτ’ εἰ τελέως ἀΐδιος , οὔτ’ εἰ φθαρτὴ , γραμμικαῖς ἀποδείξεσιν εὗρόν τινα κεχρημένον , ὡς ἐν τῇ περὶ τῶν εἰδῶν τῆς ψυχῆς πραγματείᾳ διῆλθον .
Lemmas: μεταβαίνω οὖν ἐπί ὁ μάλα πρόκειμαι ἐν ὅδε ὁ πραγματεία δείκνυμι αὐτός μηδέ ὁ πρός ὁ ἰατρός ζητέω καλός ἀξιόω ζητέω , ἀλλά οἴομαι , ἐάν λέγω , ὑπό ὁ φύσις διαπλήσσω ὁ κυέω , οὐμενοῦν λέγω μηδείς πολύς ὄνομα ἅπας συνήθης . οὐδείς οὖν οὕτως εἰμί ἐνεός , ὡς μή νοέω , εἰμί τις ὁ ὁ κυέω γένεσις αἰτία , ὅς ὀνομάζω ἅπας φύσις , ἀγνοέω αὐτός ὁ οὐσία . ἐγώ δέ , ὥσπερ δείκνυμι , ὁ κατασκευή ὁ σῶμα ἐγώ ἄκρος ἐνδείκνυμι ὁ ποιέω αὐτός σοφία τε ἅμα καί δύναμις , οὕτως εὔχομαι δείκνυμι ἐγώ ὁ φιλόσοφος ὁ διαπλάσσω , πότερος θεός τις εἰμί σοφός καί δυνατός , ὡς ἐννοέω μέν πρότερος , ὁποῖος ἕκαστος ζῷον προσήκω κατασκευάζω ὁ σῶμα , δεύτερος δέ ὁ δύναμις αὐτός , κατά ὅς ὅς προθέω κατασκευάζω , ἤ ψυχή τις ἕτερος παρά ὁ ὁ θεός · οὐ γάρ δή ὁ ὀνομάζω φύσις ὁ οὐσία , εἴτε ἀσώματος τις εἰμί , εἴτε σωματικός , σοφία εἰς ἄκρον ἥκω λέγω , ὅς γε μηδέ ὅλος ἔχω φημί , οὕτως τεχνικός ἐνεργέω περί ὁ ὁ ἔμβρυον διάπλασις οἷος τε πείθω . οὗτος γάρ Ἐπίκουρος τε καί ὁ ἄνευ πρόνοια ἅπας γίγνομαι νομίζω ἀκούω οὐ πείθω . καί μήν ἀναγκαῖος εἰμί , ἤ κατά τις κίνησις ἄλογος τε καί ἄτεχνος εἰς χρηστός τέλος ἀφικνέομαι ὁ διάπλασις ὁ ἔμβρυον , ἤ , καθά ὁ ὁ θαῦμα κατασκευάζω , ἀρχή κίνησις αὐτός παρέχω , ἀπέρχομαι μέν αὐτός , ὁ δέ κατασκευάζω μέχρι τις οὐ πολύς χρόνος κινέω τεχνικός , οὕτως καί ὁ σπέρμα ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον κατασκευάζω ὁ θεός εἰς τοσοῦτος διαδοχή κίνησις ἐπιτήδειος μηδείς ἔτι πράσσω αὐτός . ἀλλά ὁ μέν πρότερος ἐλέγχω οὐ χρῄζω , καταγιγνώσκω ὑπό ὁ ἄνθρωπος , πρός ὅς ὁ λόγος εἰμί ἐγώ μάλα · ὁ δεύτερος δέ ἐπισκοπέω ἀκριβής , εἰ δυνατός εἰμί ὑγρότης τοιοῦτος , οἷος γοῦν φαίνω κατά ὁ γονή , εἰς τοσοῦτος ἀριθμός ἀλλήλων διαδέχομαι κίνησις , μηδείς ἁμαρτάνω ἄχρι ὁ προσήκω τέλος . ὥσπερ γάρ ἀγαθός ὁ κατά τύχη ἐν τοσοῦτος πλῆθος μόριον ἁμαρτάνω μηδείς , οὕτως καί τολμηρός ὁ ἀκολουθία ὁ κίνησις γίγνομαι τεχνικός ὑπό τις οὐσία ἄλογος , καθά αὐτός φημί . ἔτι δέ θαυμαστός ὁ διά πᾶς ὁ βίος γίγνομαι , ἅπας ἐγώ ὁράω , ὅτι οὐδείς ὁ ὁ φυσιολογία ἀπαγγέλλω οὔτε κατανοέω , οὔτε ζητέω , ὅπως γίγνομαι . τίς δέ οὗτος εἰμί ὁ κατά ὁ ἐνέργεια ὁ μόριον ; ἕνεκα δέ σαφήνεια ἐπί εἷς ἤ δεύτερος παράδειγμα ὁ λόγος περαίνω . προχειρέω δή πρότερος μέν ἄκρος χείρ , ἔχω δάκτυλος πᾶς σύγκειμαι ἐκ τρεῖς ὀστέον , ἀλλήλων διαρθρόω . ἐπί ὅς , οἴομαι , πρότερος ἀγαθός εἰμί γυμνάζω ὁ μέλλω εὑρίσκω ὁ κατά ὁ οὐρανός καί σύμπας ὁ κόσμος ὅπως κατασκευάζω , διά τίς ὄργανον ὁ κίνησις αὐτός γίγνομαι , πῶς ποτέ μέν ἐκτείνω κατά ὁ διάρθρωσις ὁμοῦ τε καί πολύς , ἕκαστος τε ἐν μέρος , ποτέ δέ κάμπτω εἰς πλάγιος δισσός , ἤτοι πρός ὁ μικρός ἤ ὁ μέγας δάκτυλος . εἰ γάρ γιγνώσκω , ὅτι διά μῦς ἅπας γίγνομαι , μή γιγνώσκω ἐγώ , πρίν γυμνόω διά ὁ ἀνατομή , θαυμάζω ἄν , ὅπως οὐ μόνος ἐγώ , ἀλλά καί ὁ μικρός παιδίον , κελεύω ἐκτείνω ὅδε ὁ δάκτυλος ἤ κάμπτω , παραχρῆμα ὁ κελεύω πράσσω , μηδέ γιγνώσκω ὁ κινέω μῦς . ἔτι δέ μάλα ἐπί ὁ γλῶσσα , ἐπί ὅς οὐδέ ὁ ἀνατομικός συμφωνέω περί ὁ πλῆθος ὁ κινέω αὐτός μῦς · τοσοῦτος ἀποδέω βέβαιος γιγνώσκω ὁ ἐξηγέομαι μῦς ἕκαστος ὁ κατά μέρος κίνησις . ἀλλά καί οὗτος ὁ ἐπιμελής ὁ ἰατρός ζητέω · καί τις φημί , καθά τις ζῷον ἕκαστος μῦς ὁ βούλησις ἐγώ αἰσθάνομαι ἐπισπάω τε καί περιάγω ὁ γλῶσσα εἰς ὁ προσήκω σχῆμα ὁ ῥυθμίζω φωνή . ἀλλά οὗτος μέν ἅπας ὁ ἄλλος οὐ πιθανός εἰμί δοκέω . θαυμαστός δέ φαίνω , παιδίον μικρός ἀκούω ὁ ἄρτος φωνή , οὔτε πῶς ὁ γλῶσσα σχηματίζω γιγνώσκω , οὔτε ὑπό τίς μῦς ἄγω πρός ὁ κατά μέρος κίνησις , καί στίχος γε ὅλος ἐφεξῆς λέγω , πολύς μεταβολή ὁ γλῶσσα ποιέω , ἕκαστος φωνή προσήκω . εἰμί οὖν ἐν ἐγώ πολύς ἤ τριακόσιοι ὁ μῦς , οὐ πιθανός ἕκαστος αὐτός ζῷον ὑπάρχω . ὥστε ἐγώ διά οὗτος ἀφίστημι ὡς ἀπίθανος ὁ δόξα ἐπί ἄλλος μετέρχομαι , ὑπό ἕτερος ἀνήρ πρεσβεύω , ὡς , ἕλκω ὁ μῦς ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀρχή ὁ νεῦρον , συμβαίνω ἕπομαι ὁ κάτω ὁ ὁ διάρθρωσις ἐργάζομαι ὀστέον , εἰς ὅς ὁ μῦς ἐμφύω ὁ πέρας . ἀλλά ᾀνταῦθη πρός ὁ μή γιγνώσκω ἐγώ , ὅστις ὁ μῦς ἐπισπάω χρή , ἔτι καί ὁ μέγεθος αὐτός ἀντιμαρτυρέω , μικρός νεῦρον εἰς ὁ μῦς ἐμφύω , ὅς μήτε ἐπί ζάω ὁ ζῷον φαίνω κινέω κατά ὁ προαιρετικός ἐνέργεια , ὥσπερ ὁ μῦς , ἀλλά μηδέ θνῄσκω ἕλκω διά ὁ ἡμέτερος χείρ ἐπισπάω φαίνω ὁ μῦς , ὥσπερ ἐκεῖνος ﻿ ὁ κατά ὁ διάρθρωσις ὀστέον . καί μήν ᾀ ὁ κινέω ὁ μῦς ἕκαστος οἰκεῖος ὁ βούλησις κίνησις οὐ πιθανός εἰμί , ὅμοιος ὁ θαῦμα κατασκευάζω ὁ σπέρμα , μή γιγνώσκω δέ αὐτός μηδέ ὅλος παρακολουθέω ὅς πράσσω . διό καί ὁ λέγω , ἑαυτοῦ περιπλάσσω ὁ σῶμα ὁ ψυχή , ὁ λόγος ἐκ τις φαίνω πιθανός κατασκευάζω ἐντεῦθεν ἀντιλογία ἴσχω . κατασκευάζω μέν γάρ αὐτός ὁ ὁ μέρος ὁ σῶμα χρῆσις ἅμα ὁ γεννάω ὁ ζῷον ὑπάρχω . φαίνω γοῦν ἕκαστος ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ σῶμα ἀμύνω , ὅς ὁ ἄλλος ὑπερέχω , μόσχος μέν κυρίσσω , πρίν φύω ὁ κέρας , πῶλος δέ ἵππος λακτίζω οὐδέπω στερεός ὁ ὁπλή , ὥσπερ γε ὁ μέν σκυλάκιον δάκνω ἐπιχειρέω , καί εἰ μηδέπω κρατερός ἔχω ὁ ὀδούς , ὅσος δέ πτηνός ὁ ζῷον εἰμί , ἐγχειρέω πέτομαι , καί εἰ μήπω δύναμαι . οὗτος γάρ ἐνδείκνυμι δοκέω , ὁ χράω ὁ μόριον ψυχή ἐπίσταμαι ὁ χρεία αὐτός , ὡς ἄν αὐτός κατασκευάζω , οὐ ὑπό ἄλλος γίγνομαι χράω . ἀλλά διά τίς , βούλομαι ἐγώ κινέω μόριον ὁστισοῦν κίνησις , εὐθύς κινέω , μή γιγνώσκω ὁ κινέω μῦς αὐτός , ὁ ἄπορος εἰμί . μόγις γοῦν ἐκ ἀνατομή ἕκαστος μῦς εὑρίσκω ὁ ἀνατομικός ὁ ἴδιος ἐνέργεια . καί διά οὗτος ἔνιοι δοκέω , ἄλλος μέν εἰμί ψυχή ὁ κατασκευάζω ἕκαστος ὁ μόριον , ἄλλος δέ ὁ ἐξορμάω ἐπί ὁ προαιρετικός ἐνέργεια . καί φαίνω κατά οὗτος ὁ λόγος ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα ἔτι διαμένω ὁ διαπλάσσω ψυχή ὁ μόριον · οὐ γάρ οἷος τε χράω μέν ἕκαστος προσηκόντως ὁ νῦν εἰμί , οἴχομαι δέ ὁ κατασκευάζω . ἄπορος οὖν ὁ περί ὁ διαπλάσσω ὁ μόριον ψυχή λόγος ἐκ πᾶς λαβή ὑπάρχω · εἷς μόνος ἐγώ γοῦν δοκέω σαφής ἐνδείκνυμι , ὁ τέχνη ὁ κατασκευάζω ἐγώ , ὅς οὐ οἷος τε εἰμί ὁ ἐλεύθερος γνώμη σκοπέω εἰς τύχη ἄλογος ἀναφέρω . εἰμί γοῦν ἐν ὁ σῶμα μῦς πολύς πολύς ἤ ὁ τριακόσιοι , ὑπό ὅς κινέω ὁ μόριον ὁ προαιρετικός κίνησις , ἕκαστος αὐτός καί σχῆμα ὁ πρέπω ἔχω , καί μέγεθος , καί κεφαλή , καί τελευτή , καί θέσις , ἔμφυσις τε νεῦρον καί φλέψ καί ἀρτηρία , ἁρμόζω ὁ μῦς κατά τε ὁ μέγεθος καί ὁ τόπος ὁ ἔμφυσις , ὅς οὐδείς εἰμί τοσοῦτος εὑρίσκω ἄν μέμφομαι · δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί χρεία μόριον οὗτος . καί μήν εἰ , τριακόσιοι μόριον κατασκευή ἕκαστος ἔχω σκοπός ιʹ , πᾶς φαίνω κατορθόω , τρισχίλιοι γίγνομαι ἄν ὁ πᾶς . καί οὔπω λέγω ὁ θαυμάσιος ἐν ὁ κατασκευή αὐτός , ἴσος ἀκριβής εἰμί ὁ ἐν ὁ ἀριστερός μέρος μῦς ὁ κατά ὁ δεξιός , καθά γε καί ὁ ἀρτηρία ὁ ἀρτηρία , καί ὁ φλέψ ὁ φλέψ , καί ὁ νεῦρον ὁ νεῦρον , ὥστε ὁ τρισχίλιοι σκοπός διπλασιάζω . ὁ δέ αὐτός εἰͅπί ὁ ὀστέον εἰμί , πολύς ὑπάρχω ἤ διακόσιοι . καί γάρ καί οὗτος ὁ σκοπός κατά ἕκαστος αὐτός εἰμί πολύς πολύς ὁ δέκα γίγνομαι , καί δῆλος , ὅτι διπλασιάζω εἰμί πολύς ὁ δ . ὁ δέ αὐτός τέχνη καί κατά ὁ σπλάγχνον πᾶς εἰμί , καί ὅλος ὁπωσοῦν μόριον , ὡς , ἐάν τις ἀριθμέω ὁ σκοπός ὁ κατασκευή , εἰς μυριάς , οὐ χιλιάς , ἀριθμός ἀνάγω , κατορθόω εἰς ἄκρος ἅπας , ὅς ἐγώ μέν , ὡς φημί , οὐ ἄν ποτέ πείθω ἄνευ σοφός τε καί δυνατός δημιουργός γίγνομαι . τίς δέ οὗτος εἰμί , ἐλπίζω ἔμπροσθεν ἀκούω παρά ὁ φιλόσοφος , ὅς γε καί περί ὁ κόσμος καί ὁ ὅλος γένεσις ἀποφαίνω · πολύς γάρ εἰμί ῥᾴδιος ἡγέομαι γιγνώσκω οὗτος , ὅπως αὐτός κατασκευάζω ὁ σῶμα . καί μαθητής γε ἐμαυτοῦ ὑποβάλλω εἷς ὁ πρῶτος , κατά ὅς ἐν γεωμετρία τρόπος ἀπόδειξις ἀκούω , οὕτως ἐλπίζω ἀκούω καί παρά ἐκεῖνος · γιγνώσκω δέ αὐτός μή ὅτι γραμμικός ἀπόδειξις , ἀλλά μηδέ ῥητορικός πίστις λέγω , μετέρχομαι ἐπί ἕτερος , ὅς καί αὐτός ἐκ ἴδιος ὑπόθεσις ἐναντίος ὁ πρόσθεν ἀποφαίνω , καί τρίτος γε καί τέταρτος πειράω οὐδείς ὡς φημί , ἄμεμπτος ἀπόδειξις ἀκούω . λυπέω οὖν ἐπί οὗτος μέγας , ζητέω μέχρι κατά ἐμαυτοῦ εὑρίσκω τις λόγος ἰσχυρός ἐπί ὁ ὁ ζῷον κατασκευή · εἶτα εὑρίσκω οὐδείς . οὗτος γε αὐτός διά ὅδε ὁ γράμμα ὁμολογέω , παρακαλέω ὁ περί οὗτος δεινός ὁ φιλόσοφος ζητέω , εἰ τις σοφός εὑρίσκω , ἄφθονος ἐγώ αὐτός κοινωνέω . ὅταν γάρ θεάομαι ὁ παιδίον φθέγγομαι μέν , ὅστις ἄν αὐτός φθέγγομαι κελεύω , οἷος , εἰ τυγχάνω , σμύρνη , καί σμίλη , καί σμῆγμα , μήτε ὁ κινέω ἐπιτήδειος ὁ τοιοῦτος φωνή ὁ γλῶσσα μῦς ἐφίστημι , μήτε πολύς μάλα ἔτι ὁ οὗτος αὐτός νεῦρον , πιθανός μέν ἡγέομαι , ὁ διαπλάσσω ὁ γλῶσσα , ὅστις ποτέ εἰμί , ἤ αὐτός ἔτι διαμένω ἐν ὁ διαπλάσσω μόριον , ἤ ζῷον ὁ μόριον κατασκευάζω , γνωρίζω ὁ βούλημα ὁ ὁ ἡμέτερος ψυχή ἡγεμονικός . οὗτος δέ ἀκόλουθος εὑρίσκω , ἄλλος μέν εἰμί ὁ κατά ὁ ἡγεμονικός ἐγώ ψυχή , ἄλλος δέ ὁ ἐν ἕκαστος ὁ μόριον , ἤ πάντως γε εἷς κοινός ὁ ἅπας διοικέω , εἰς ἀπορία ἔρχομαι , μηδέ ἄχρι δυνατός ἐπίνοια , μήτι γε βέβαιος γνῶσις , εὑρίσκω τις περί ὁ διαπλάσσω ἐγώ τεχνίτης . καί γάρ ὅταν ἀκούω τις φιλόσοφος λέγω , ὁ ὕλη ἔμψυχος ﻿ εἰμί ἐκ αἰών , ἀποβλέπω πρός ὁ ἰδέα , ἑαυτοῦ κοσμέω , ἔτι καί μάλα ἐννοέω , εἷς εἰμί δέω ψυχή , ὁ τε διαπλάσσω ἐγώ καί ὁ νῦν χράω ἕκαστος ὁ μόριον . ἀνθίστημι δέ οὗτος πάλιν ὁ ἄγνοια ὁ διοικέω ἐγώ ψυχή ὁ ὑπηρετέω ὁ ὁρμή αὐτός μόριον . ὁ γάρ ἐπιχειρέω λέγω περί ὁ στοιχειώδης φωνή ἄχρι τοσοῦτος προέρχομαι , ὡς ἀποφαίνω , ὅδε μέν τις γίγνομαι στηρίζω ὁ γλῶσσα πρός ὁ τομεύς ὀνομάζω ὀδούς , ἤτοι ὁ κατά ὁ ἄνω γένυς , ἤ ὁ κάτω , ὁ δέ πρός ὁ οὐρανίσκος ἀνακλάω , ἤ πρός ἄλλος τις μόριον , ὥσπερ γε καί ὁ ἀναφέρω ἐκ ὁ λάρυγξ πνεῦμα ποτέ μέν ἐπί ὁ εἰς ὁ ῥίς σύντρησις ἀφικνέομαι , ποτέ δέ ἀνοίγνυμι ὁ στόμα ἐκφυσάω , καί ποτέ ἀθρόος καί πολύς , ποτέ δέ ἐλαχύς τε καί κατά βραχύς . ὁ δέ ὁ κίνησις οὗτος ἐργάζομαι μῦς , οὐδείς οὐδέ οὗτος λέγω , ὅπου γε οὐδέ ὁ ἐπί πολύς ἀνατομικός ἐμπειρία ἀφικνέομαι εὑρίσκω πω βέβαιος . ἀλλά ὁ μηδείς οὗτος μήτε εὑρίσκω μήτε ὅλος ζητέω ἀποφαίνω προπετής οὐ εἷς ἀπόφασις , ἀλλά ἐφεξῆς ὁρμαθός τις συνάπτω , ὅς ὁ πρῶτος εὐθύς ὑπόθεσις ἄγνωστος μέν αἴσθησις , λόγος δέ ἀνεύρετος ὑποτίθημι , ὁ καρδία ἅπας πρῶτος γίγνομαι λέγω · δεύτερος δέ ἐπί ὅδε , ἄλλος μόριον διαπλάσσω ἐκεῖνος , ὡς ἀπόλλυμι ὁ διαπλάσσω αὐτός , ὅστις ποτέ εἰμί , καί μηκέτι εἰμί · εἶτα ἐφεξῆς ὡς ἀκόλουθος ἐπιφέρω , ὅτι καί ὁ βουλεύω ἐγώ μέρος ὁ ψυχή ἐν οὗτος καθίστημι . εἰ δέ ὁ βουλεύω , καί ὁ σιτίον , ὡς φημί , καί πόμα καί ἀφροδίσιος καί χρῆμα ἐπιθυμέω , καί δηλαδή καί ὁ θυμόω τε καί φιλονεικέω , ὅς οὐδείς ἀναγκαῖος εἰμί , ἀλλά καί πρῶτος μέν ἐπιβολή ἔνιοι ἐνδέχομαι εἰμί δοκέω , ὕστερον δέ διά πολύς φαίνω ἐλέγχω . ὁ μέν γε πρῶτος διάπλασις ἐπί ἀρτηρία τε καί φλέψ , χόριον τε καί ἧπαρ , οὐ ἐπί ὁ καρδία ἐγώ ποδηγέω λόγος τε σκοπέω καί ὁ ἐκ ἀνατομή φαίνω . ὁ δέ ἐπί οὗτος δεύτερος τε καί τρίτος , καθότι προλέγω πρόσθεν ἐγώ , καί ὅσος μετά ὁ τίκτω , ὁ μέν οὐδέ ὅλος εἰμί προσγίγνομαι , ὁ δέ ἐλλιπής εἰμί τελειόω . μάλα δέ ἄν τις θαυμάζω ὁ πρός ὁ γεννάω ὁμοιότης ὁ ἔκγονος , ὅπως γίγνομαι · φαίνω γάρ πάλιν ὁ διαπλήσσω ὁ σῶμα ψυχή παρά ὁ γονεύς εἰς ὁ κυέω ἥκω , ὡς ἐν ὁ σπέρμα περιέχω . τίς μέν οὖν αὐτός εἰμί ὁ οὐσία , λέγω οὐ ἔχω διά ὁ παρά τις ἀκούω πείθω , ὡς φημί , ἀσώματος ὑπάρχω ὁ ψυχή συνεισέρχομαι ὁ σπέρμα , χράω αὐτός πρός ὁ ὁ κυέω διάπλασις , ὡς ὕλη προσήκω . καί που τις αὐτός οὐ ὕλη , ἀλλά ὄργανον ὑπάρχω αὐτός ὁ σπέρμα φημί , ὕλη γάρ εἰμί ὁ ὁ μήτηρ αἷμα , λέγω ἕτερος ἐναντίος . δοκέω γάρ αὐτός ὁ τεχνίτης αὐτός εἰμί ὁ σπέρμα , τις μέν ὅλος , ἔνιοι δέ ὁ περιέχω ἐν αὐτός πνεῦμα . καί ἐγώ περί οὗτος ἴδιος γράφω κατά τις βιβλίον , ἐν ὅς περί ὁ ὑπό Χρύσιππος λέγω ἐν ὁ περί ψυχή αὐτός γράμμα ἐπισκοπέω , καί προσέτι κατά ἕτερος , ἐν ὅς σκοπέω , περί ὅς ἑαυτοῦ διαφέρω δοκέω Πλάτων ἐν ὁ περί ψυχή λόγος . ἀλλά , ὅς φημί , οὐδείς εὑρίσκω δόξα ἀποδείκνυμι ἐπιστημονικός , ἀπορέω ὁμολογέω περί ψυχή οὐσία , οὐδέ ἄχρι ὁ πιθανός προέρχομαι δύναμαι . ἐγώ μέν οὖν ἀπορέω ὁμολογέω περί ὁ διαπλάσσω αἴτιος ὁ ἔμβρυον . ἄκρος γάρ ὁράω ἐν ὁ διάπλασις σοφία τε ἅμα καί δύναμις , οὔτε ὁ ἐν ὁ σπέρμα ψυχή , φυτικός μέν ὑπό ὁ περί ὁ Ἀριστοτέλης καλέω , ἐπιθυμητικός δέ ὑπό Πλάτων , ὑπό δέ ὁ Στωϊκός οὐδέ ψυχή ὅλος , ἀλλά φύσις ἡγέομαι , διαπλάσσω ὁ ἔμβρυον , οὐ μόνος οὐ εἰμί σοφός , ἀλλά καί παντάπασι ἄλογος , οὔτε αὖ πάλιν ἀφίστημι τέλειος αὐτός δύναμαι διά ὁ πρός ὁ γεννάω ὁ ἔκγονος ὁμοιότης , ὁ τε μετά ὁ τόκος ἐν ὅλος ὁ βίος λογικός ψυχή ἀφίστημι , διά ὁ μή γιγνώσκω ἐγώ πρό ὁ ἀνατομή μήτε ὁ μόριον ὁ σῶμα μήτε ὁ ἐνέργεια αὐτός . λέγω δέ τις ὁ διδάσκαλος ἐγώ ὁ Πλατωνικός , ὁ διά ὅλος κόσμος ψυχή ἐκτείνω διαπλάσσω ὁ κυέω , ὁ μέν τέχνη καί δύναμις ἄξιος ἐκεῖνος νομίζω , σκορπίος δέ καί φαλάγγιον , καί μυῖα καί κώνωψ , ἔχιδνα τε καί σκώληξ , ἕλμινς τε καί ἀσκαρίς ὑπό ἐκεῖνος διαπλήσσω νομίζω οὐ ὑπομένω , πλησίον ἀσέβεια ἥκω ὑπολαμβάνω ὁ τοιοῦτος δόξα . οὐ μήν οὐδέ ὁ ὁ ὕλη ψυχή εἰς τοσοῦτος τέχνη ἥκω εὔλογος εἰμί ἐγώ δοκέω . μόνος οὖν οὗτος περί ὁ διαπλήσσω αἰτία ὁ ζῷον δυνατός ἀποφαίνω ἐγώ νομίζω , ὁ τέχνη τε καί σοφία αὐτός μέγας ὑπάρχω , ὥσπερ γε καί μετά ὁ διαπλάσσω ὁ σῶμα σύμπας ἐν ὅλος ὁ βίος διοικέω τρεῖς ἀρχή αὐτός κίνησις , ὁ τε ἐκ . ἐγκέφαλος διά νεῦρον καί μῦς , καί ὁ ἐκ καρδία διά ἀρτηρία , καί ὁ ἐκ ἧπαρ διά φλέψ . ἐκ τίς δέ ἀρχή ἐναργής , ὅτι οὐ τολμάω δοξάζω , ἐν πολύς πραγματεία δηλόω , καί μάλα ὁ περί ὁ ὁ ψυχή εἶδος , οὐσία ψυχή ἀποφαίνω μηδαμόθι τολμάω . οὔτε γάρ εἰ παντάπασι ἀσώματος , οὔτε εἰ σωματικός τις εἰμί , οὔτε εἰ τέλειος ἀδΐος , οὔτε εἰ φθαρτός , γραμμικός ἀπόδειξις εὑρίσκω τις χράω , ὡς ἐν ὁ περί ὁ εἶδος ὁ ψυχή πραγματεία διέρχομαι .