galenus.de-foetuum-formatione-libellus 4
Τί ποτ’ οὖν ἔδοξε Χρυσίππῳ καὶ ἄλλοις πολλοῖς φιλοσόφοις Στωϊκοῖς τε καὶ Περιπατητικοῖς ἀποφήνασθαι περὶ καρδίας , ὡς πρώτη τε φύεται τῶν τοῦ ζώου μορίων , ὑπ’ αὐτῆς τε τἄλλα γίγνοιτο , καὶ ὡς τῷ πρώτως διαπλασθέντι καὶ φλεβῶν καὶ νεύρων ἀναγκαῖον ὑπάρχειν ἀρχήν ; οὔτε γὰρ πρώτη σαφῶς φαίνεται γινομένη , καὶ δέδεικται πρόσθεν , ὡς ἐπὶ πασῶν τῶν τεχνῶν ὁ αὐτὸς τεχνίτης ἐργάζεται τό τε πρῶτον μέρος τοῦ δημιουργουμένου καὶ τὰ μετ’ αὐτὸ πάντα μέχρι τῆς συμπληρώσεως , ἀρτηρίας τε καὶ φλέβας ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐκ τῆς τοῦ σπέρματος οὐσίας πρώτας ἁπάντων γεννηθῆναι , καθότι κᾀν τοῖς περὶ σπέρματος ὑπομνήμασι δέδεικται . · ὥστε , κᾂν ἄλλος τις ὁμοίως τοῖς ἀποφηναμένοις περὶ καρδίας ἢ τὸ χορίον ἢ τὸ ἧπαρ ἀρχὴν εἶναι λέγει πασῶν τῶν κατὰ τὸ ζῶον ἐνεργειῶν , οὐ πεισθησόμεθα , γενέσεως μὲν ἀρχὰς ἑκάστῳ τῷ γένει τῶν σωμάτων ἑτέρας εἰδότες , ἑτέρας δὲ τῆς διοικήσεως . οἰκοδομοῦσι μὲν γὰρ ἄλλοι τὰς πόλεις , διοικοῦσι δ’ ἄλλοι , καθάπερ γε καὶ τὰς ναῦς καὶ πᾶν ὁτιοῦν ἄλλο δημιουργοῦσι μὲν ἕτεροι , χρῶνται δ’ ὀρθῶς ἕτεροι τοῖς δημιουργηθεῖσι . καὶ κατά γε τὰς διοικούσας τὸν βίον ἡμῶν δυνάμεις ὁ λογισμὸς ἁπασῶν ὕστατος γενόμενός τε καὶ τελειούμενος ὅμως αὐτὸς ἄρχει , καὶ διοικεῖ τὰ κατὰ τοὺς ἀνθρώπους εὐδαιμόνως μὲν , ὅταν ἡ σύμπασα ψυχὴ κατὰ φύσιν ἔχῃ , κακοδαιμόνως δ’ , ὅταν εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτραπῇ . ἀλλ’ οὔ μοι πρόκειται νῦν σκοπεῖσθαι περὶ τῆς κατὰ τὰς πράξεις ἐνεργείας , ἐνεστησάμην γὰρ ἐν τῷδε τῷ λόγῳ περὶ διαπλάσεως τῶν κυουμένων εἰπεῖν , εὔχρηστον μὲν λόγον αὐτὸν καθ’ αὑτὸν οὐ μόνον τοῖς φιλοσόφοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἰατροῖς , διὰ δὲ τοὺς ἀφ’ ὧν οὐ χρὴ τὰ λήμματα πρὸς τὰς ἀποδείξεις λαμβάνοντας ἀναγκαίως ἡμῖν ζητηθέντα · παρέντες γὰρ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ζητουμένου τῆς οἰκείας φύσεως ἄρχεσθαι τῶν ἀποδείξεων ἔνιοι τὰς ἐκ τῶν ἀδήλων μετέρχονται . τοῖς δ’ ἰατροῖς χρήσιμον ἱκανῶς ἐστιν , ὁπόταν ἤτοι τὸ ἥμισυ τοῦ σώματος , ἢ καὶ ἅπαν ὀλίγου δεῖν ἐξαίφνης παραλυθὲν , ἀκίνητόν τε ταῖς κατὰ προαίρεσιν ἐνεργείαις γεγένηται , καὶ πρὸς τούτοις γε ἤτοι παντάπασιν ἀναίσθητον , ἢ ἀμυδρῶς αἰσθανόμενον , ἐπίστασθαι , τίνι χρὴ τόπῳ τοῦ σώματος ἐπιβάλλειν τὰ βοηθήματα . τοῦτο δὲ οὐχ οἷόν τε γνῶναι πρὸ τοῦ ζητηθῆναι , πότερον ἐξ αὑτῶν τήν τ’ αἴσθησιν ἔχει καὶ τὴν εἰρημένην κίνησιν ἅπαντα τοῦ ζώου τὰ μόρια , ἢ διὰ νεύρων αὐτοῖς ἐπιῤῥεῖ τις ἐξ ἐγκεφάλου δύναμις , ὡς πᾶσιν ὡμολόγηται τοῖς ἀνατομικοῖς , ἢ , καθάπερ ἔνιοί φασιν , ἐκ καρδίας . οἱ Στωϊκοὶ δ’ οὐκ οἶδ’ ὅπως ἀχρήστως εἰς τὴν τοῦ τέλους εὕρεσιν , ἐν ᾧ κριθέντι τὴν εὐδαιμονίαν εἶναί φασιν , ἐπεχείρησαν οὐ ζητῆσαι μόνον , ἀλλὰ καὶ χωρὶς τῶν ἐξ ἀνατομῆς φαινομένων , ἐξ ὧν εὑρεθῆναι δυνατὸν ἦν αὐτά . ἀλλὰ γὰρ , ἐπειδήπερ ἧκον , ὥσπερ ἐν ἄλλοις πολλοῖς , οὕτω κᾀνταῦθα πρὸς ἀχρήστου πράγματος ἑαυτοῖς ἐπίσκεψιν , ἐχρῆν αὐτοὺς ἐκ τῶν ἐναργῶς φαινομένων ﻿ ὁμοίως τοῖς ἀνατομικοῖς ἰατροῖς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀποδείξεως πεποιῆσθαι . οἱ δέ γε ἀποφηνάμενοι , τὴν καρδίαν πρώτην διαπεπλάσθαι , μήτε φαινόμενον ἐξ ἀνατομῆς ἔχοντες εἰπεῖν , ἐξ οὗ τὴν ἀρχὴν τῆς εὑρέσεως ἐποιήσαντο , μήτε λογικήν τινα ἀπόδειξιν ἄλλην , ἑτέραν ἀφ’ ἑτέρας συνάπτουσιν ἄγνοιαν , ὑπὸ τῆς καρδίας τἄλλα γεγονέναι φάσκοντες , εἶναί τε ταύτην , ὥσπερ τῆς γενέσεως αὐτῶν , οὕτω καὶ τῆς διοικήσεως ἡγεμόνα . πρότερον μὲν οὖν , ὅτ’ οὔπω τὰ τῆς ἀνατομῆς εἰς τοσοῦτον προεληλύθει γνώσεως , εἰς ὅσον νῦν προελήλυθεν , εἰκὸς ἦν ἀπορεῖν τι περὶ τῆς ἐπιπεμπούσης ἀρχῆς διὰ τῶν νεύρων τοῖς τοῦ ζώου μορίοις αἴσθησίν τε καὶ κίνησιν . ἤδη δὲ καὶ πολλοῖς τοῖς τ’ ἀνατομικοῖς ὡμολογημένης ταύτης τῶν παθῶν τῆς ἰάσεως ἐκ πολυχρονίας τε καὶ συμφώνου πείρας ἅπασι τοῖς ἰατροῖς κεκριμένης , καὶ μηδενὸς ἔτι μήτ’ ἐπὶ τῶν ἄνευ πυρετοῦ μαινομένων , ἢ μελαγχολώντων , ἢ τὸν λογισμὸν , ἢ τὴν μνήμην ὁπωσοῦν βεβλαμμένων , ἢ μετὰ πυρετοῦ φρενιτιζόντων , ἢ ληθάργῳ κατειλημμένων , ἢ ἐπιλήπτων , ἢ ἀποπλήκτων , ἀφισταμένου τῆς κατὰ τὴν κεφαλὴν ἐπιμελείας , αὐτοὶ μόνοι ζητοῦσιν ἔτι τὰ σαφῶς γιγνωσκόμενα πᾶσι τοῖς εὑρεῖν αὐτὰ βουληθεῖσιν . ἀλλὰ τούτων μὲν ἅλις ἔν γε τῷ παρόντι , δέδεικται γὰρ ἑτέρωθι , περὶ ὧν ἀχρήστως ὡς πρὸς τὸ τέλος εἰς μακρὰς ζητήσεις ἐνέβαλον ἑαυτοὺς ἔνιοι τῶν φιλοσόφων , οὐδὲ πιθανὴν πρόφασιν εὑρεῖν τῆς ζητήσεως αὐτῶν δυνάμενοι , καθάπερ οἱ θεωρητικοὶ ὑποθέμενοι τὴν εἴτε φιλοσοφίαν χρὴ λέγειν εἴτ’ εὐδαιμονίαν .
Lemmas: τίς ποτέ οὖν δοκέω Χρύσιππος καί ἄλλος πολύς φιλόσοφος Στωϊκός τε καί Περιπατητικός ἀποφαίνω περί καρδία , ὡς πρῶτος τε φύω ὁ ὁ ζῷον μόριον , ὑπό αὐτός τε ἄλλος γίγνομαι , καί ὡς ὁ πρῶτος διαπλάσσω καί φλέψ καί νεῦρον ἀναγκαῖος ὑπάρχω ἀρχή ; οὔτε γάρ πρῶτος σαφής φαίνω γίγνομαι , καί δείκνυμι πρόσθεν , ὡς ἐπί πᾶς ὁ τέχνη ὁ αὐτός τεχνίτης ἐργάζομαι ὁ τε πρῶτος μέρος ὁ δημιουργέω καί ὁ μετά αὐτός πᾶς μέχρι ὁ συμπλήρωσις , ἀρτηρία τε καί φλέψ ἀναγκαῖος εἰμί ἐκ ὁ ὁ σπέρμα οὐσία πρῶτος ἅπας γεννάω , καθότι εἰͅν ὁ περί σπέρμα ὑπόμνημα δείκνυμι . · ὥστε , ἔͅν ἄλλος τις ὅμοιος ὁ ἀποφαίνω περί καρδία ἤ ὁ χόριον ἤ ὁ ἧπαρ ἀρχή εἰμί λέγω πᾶς ὁ κατά ὁ ζῷον ἐνέργεια , οὐ πείθω , γένεσις μέν ἀρχή ἕκαστος ὁ γένος ὁ σῶμα ἕτερος οἶδα , ἕτερος δέ ὁ διοίκησις . οἰκοδομέω μέν γάρ ἄλλος ὁ πόλις , διοικέω δέ ἄλλος , καθά γε καί ὁ ναῦς καί πᾶς ὁστισοῦν ἄλλος δημιουργέω μέν ἕτερος , χράω δέ ὀρθός ἕτερος ὁ δημιουργέω . καί κατά γε ὁ διοικέω ὁ βίος ἐγώ δύναμις ὁ λογισμός ἅπας ὕστερος γίγνομαι τε καί τελειόω ὅμως αὐτός ἄρχω , καί διοικέω ὁ κατά ὁ ἄνθρωπος εὐδαίμων μέν , ὅταν ὁ σύμπας ψυχή κατά φύσις ἔχω , κακοδαίμων δέ , ὅταν εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτρέπω . ἀλλά οὐ ἐγώ πρόκειμαι νῦν σκοπέω περί ὁ κατά ὁ πρᾶξις ἐνέργεια , ἐνίστημι γάρ ἐν ὅδε ὁ λόγος περί διάπλασις ὁ κυέω λέγω , εὔχρηστος μέν λόγος αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐ μόνος ὁ φιλόσοφος , ἀλλά καί ὁ ἰατρός , διά δέ ὁ ἀπό ὅς οὐ χρή ὁ λῆμμα πρός ὁ ἀπόδειξις λαμβάνω ἀναγκαῖος ἐγώ ζητέω · παρίημι γάρ ἐκ αὐτός ὁ ζητέω ὁ οἰκεῖος φύσις ἄρχω ὁ ἀπόδειξις ἔνιοι ὁ ἐκ ὁ ἄδηλος μετέρχομαι . ὁ δέ ἰατρός χρήσιμος ἱκανός εἰμί , ὁπόταν ἤτοι ὁ ἥμισυς ὁ σῶμα , ἤ καί ἅπας ὀλίγος δέω ἐξαίφνης παραλύω , ἀκίνητος τε ὁ κατά προαίρεσις ἐνέργεια γίγνομαι , καί πρός οὗτος γε ἤτοι παντάπασι ἀναίσθητος , ἤ ἀμυδρός αἰσθάνομαι , ἐπίσταμαι , τίς χρή τόπος ὁ σῶμα ἐπιβάλλω ὁ βοήθημα . οὗτος δέ οὐ οἷος τε γιγνώσκω πρό ὁ ζητέω , πότερος ἐκ ἑαυτοῦ ὁ τε αἴσθησις ἔχω καί ὁ λέγω κίνησις ἅπας ὁ ζῷον ὁ μόριον , ἤ διά νεῦρον αὐτός ἐπιρρέω τις ἐκ ἐγκέφαλος δύναμις , ὡς πᾶς ὁμολογέω ὁ ἀνατομικός , ἤ , καθά ἔνιοι φημί , ἐκ καρδία . ὁ Στωϊκός δέ οὐ οἶδα ὅπως ἄχρηστος εἰς ὁ ὁ τέλος εὕρεσις , ἐν ὅς κρίνω ὁ εὐδαιμονία εἰμί φημί , ἐπιχειρέω οὐ ζητέω μόνος , ἀλλά καί χωρίς ὁ ἐκ ἀνατομή φαίνω , ἐκ ὅς εὑρίσκω δυνατός εἰμί αὐτός . ἀλλά γάρ , ἐπειδή ἥκω , ὥσπερ ἐν ἄλλος πολύς , οὕτως ᾀνταῦθη πρός ἄχρηστος πρᾶγμα ἑαυτοῦ ἐπίσκεψις , χρή αὐτός ἐκ ὁ ἐναργής φαίνω ﻿ ὅμοιος ὁ ἀνατομικός ἰατρός ὁ ἀρχή ὁ ἀπόδειξις ποιέω . ὁ δέ γε ἀποφαίνω , ὁ καρδία πρῶτος διαπλάσσω , μήτε φαίνω ἐκ ἀνατομή ἔχω λέγω , ἐκ ὅς ὁ ἀρχή ὁ εὕρεσις ποιέω , μήτε λογικός τις ἀπόδειξις ἄλλος , ἕτερος ἀπό ἕτερος συνάπτω ἄγνοια , ὑπό ὁ καρδία ἄλλος γίγνομαι φάσκω , εἰμί τε οὗτος , ὥσπερ ὁ γένεσις αὐτός , οὕτως καί ὁ διοίκησις ἡγεμών . πρότερος μέν οὖν , ὅτε οὔπω ὁ ὁ ἀνατομή εἰς τοσοῦτος προέρχομαι γνῶσις , εἰς ὅσος νῦν προέρχομαι , ἔοικα εἰμί ἀπορέω τις περί ὁ ἐπιπέμπω ἀρχή διά ὁ νεῦρον ὁ ὁ ζῷον μόριον αἴσθησις τε καί κίνησις . ἤδη δέ καί πολύς ὁ τε ἀνατομικός ὁμολογέω οὗτος ὁ πάθος ὁ ἴασις ἐκ πολυχρονία τε καί σύμφωνος πεῖρα ἅπας ὁ ἰατρός κρίνω , καί μηδείς ἔτι μήτε ἐπί ὁ ἄνευ πυρετός μαίνομαι , ἤ μελαγχολάω , ἤ ὁ λογισμός , ἤ ὁ μνήμη ὁπωσοῦν βλάπτω , ἤ μετά πυρετός φρενιτίζω , ἤ λήθαργος καταλαμβάνω , ἤ ἐπίληπτος , ἤ ἀπόπληκτος , ἀφίστημι ὁ κατά ὁ κεφαλή ἐπιμέλεια , αὐτός μόνος ζητέω ἔτι ὁ σαφής γιγνώσκω πᾶς ὁ εὑρίσκω αὐτός βούλομαι . ἀλλά οὗτος μέν ἅλις ἐν γε ὁ πάρειμι , δείκνυμι γάρ ἑτέρωθι , περί ὅς ἄχρηστος ὡς πρός ὁ τέλος εἰς μακρός ζήτησις ἐμβάλλω ἑαυτοῦ ἔνιοι ὁ φιλόσοφος , οὐδέ πιθανός πρόφασις εὑρίσκω ὁ ζήτησις αὐτός δύναμαι , καθά ὁ θεωρητικός ὑποτίθημι ὁ εἴτε φιλοσοφία χρή λέγω εἴτε εὐδαιμονία .