galenus.de-elementis-ex-hippocrate-libri-ii 2.4
Πρὸς μὲν τοὺς λέγοντας , αἷμα μόνον εἶναι τὸν ἄνθρωπον , ἢ ἓν ὁτιοῦν ἄλλο , τοσοῦτον εἰπὼν ἠρκέσθη , δεικνύειν ἀξιώσας αὐτοὺς , μὴ μεταλλάσσοντα τὴν ἰδέαν τὸν ἄνθρωπον , μήτε γινόμενον παντοῖον , ἀλλ’ ἢ ὥρην τινὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ , ἢ τῆς ἡλικίας τοῦ ἀνθρώπου , ἐν ᾗ αἷμα ἓν ἐὸν φαίνεται μοῦνον . εἰκὸς γάρ ἐστιν εἶναί φησι μίαν γέ τινα ὥρην , ἐν ᾗ φαίνεται αὐτὸ ἐν ἑωυτέῳ ἓν ἐὸν , ὅ τί ἐστι . ﻿ πρὸς δὲ τῷ διττὰς μὲν χολὰς ἀναμεμίχθαι τῷ αἵματι διὰ παντὸς , ὠχρὰν καὶ μέλαιναν , ἐπ’ αὐταῖς δὲ τρίτον τὸ φλέγμα , τὰ κατὰ φύσιν ἐν ταῖς ἡλικίαις τε καὶ ὥραις φαινόμενα διῆλθεν . ἢν γάρ τοι δῴης , φησὶν , ἀνθρώπῳ φάρμακον , ὅ τι φλέγμα ἄγει , ἐμεῖταί σοι φλέγμα . καὶ ἢν δῴης φάρμακον , ὅ τι χολὴν ἄγει , ἐμεῖταί σοι χολή . καὶ ἢν τρώσῃς αὐτοῦ , φησὶ , τὶ τοῦ σώματος , ὥστε ἕλκος γενέσθαι , ῥυήσεται αἷμα . καὶ ταῦτα ποιήσει σοι , φησὶ , πάντα πάσῃ ἡμέρῃ καὶ νυκτὶ ; καὶ χειμῶνος καὶ θέρεος . πρὸς δὲ τῷ ταῦτα εἶναι τὴν φύσιν αὐτοῦ , τουτέστιν ἐκ τούτων ἅπαντα τὰ μόρια καὶ γεγονέναι καὶ τρέφεσθαι , τάδε φησί . πρῶτον μὲν φανερός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ἔχων ἐν ἑαυτῷ ταῦτα πάντα , ἕως ἂν ζῇ . ἔπειτα δὲ γέγονεν ἐξ ἀνθρώπου ταῦτα πάντα ἔχοντος , τέθραπταί τε ἐν ἀνθρώπῳ ταῦτα πάντα ἔχοντι , ὁπόσα φημί τε καὶ ἀποδείκνυμι . ταῦτα πάντα , ἐάν τις ἐκποδὼν ποιήσηται τὴν Ἀσκληπιάδειον ἀναισχυντίαν , ἱκανῶς ἀποδείκνυσι τὸ προκείμενον . εἰ γὰρ ἕκαστον τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἕλκει τινὰ χυμὸν , καὶ χρόνος οὐδείς ἐστιν , ἐν ᾧ διδοὺς ὁτιοῦν αὐτῶν ἀπορήσεις ἐκκενῶσαι τὸν οἰκεῖον χυμὸν , εὔδηλον , ὡς οὐδεὶς χρόνος ἐστὶν , ἐν ᾧ μὴ μετέχει τῶν τεσσάρων χυμῶν ὁ ἄνθρωπος . ἀλλὰ καὶ ἡ γένεσις ἐξ αἵματος ἦν αὐτῷ , τοῦ τῆς μητρὸς , οὐ καθαροῦ δήπουθεν ὄντος , ἀλλ’ ἐπιμεμιγμένου φλέγματί τε καὶ διτταῖς χολαῖς . ἐδείχθη γὰρ ὁ ἅπας ἄνθρωπος ἐν παντὶ καιρῷ ταῦτα ἔχειν ἐν ἑαυτῷ . εἰ τοίνυν καὶ γέγονεν ἐκ τούτων ὁ ἄνθρωπος καὶ τὴν αὔξησιν καὶ τὴν τροφὴν ἐκ τούτων ἔχει , ταῦτά ἐστιν ἡ φύσις αὐτῷ . τὰ μὲν κεφάλαια τοῦ λόγου ταῦτα . τῶν δὲ κατὰ μέρος εἰρημένων ἐν τῷ βιβλίῳ τινὰ μὲν περὶ τῆς κατά τε τὰς ἡλικίας καὶ τὰς ὥρας μεταβολῆς διδάσκει · τινὰ δὲ πίστιν οὐ σμικρὰν φέρει τοῦ τὸν οἰκεῖον χυμὸν ἕκαστον τῶν καθαιρόντων ἕλκειν καὶ τοῦ τὸν ἄνθρωπον ἁπάντων δεῖσθαι τῶν εἰρημένων χυμῶν . αὐτίκα γέ τοι τὰ κατὰ τὰς ὑπερκαθάρσεις γινόμενα μάλιστα τὸν οἰκεῖον ἐνδείκνυται χυμὸν ἕκαστον τῶν φαρμάκων ἕλκειν . ὁπόταν γὰρ πίῃ τις φάρμακον , ὅ τι χολὴν ἄγει , πρῶτον μὲν χολὴν ἐμέει , ἔπειτα δὲ φλέγμα , ἔπειτα δὲ ἐπὶ τούτοις χολὴν ἐμέουσι μέλαιναν , τελευτῶντες δὲ αἷμα καθαρόν . τὰ αὐτὰ δὲ πάσχουσι , φησὶ , καὶ ὑπὸ τῶν φαρμάκων τῶν φλέγμα ἀγόντων · πρῶτον μὲν γὰρ φλέγμα ἐμέουσιν , ἔπειτα χολὴν ξανθὴν , ἔπειτα μέλαιναν , τελευτῶντες δὲ αἷμα καθαρὸν , καὶ ἐν τῷδε ἀποθνήσκουσιν . ἡ μὲν οὖν ῥῆσις αὕτη . πρόδηλον δ’ ἐξ αὐτῆς συλλογίσασθαι , διότι τὸν οἰκεῖον χυμὸν ἕκαστον ἐπισπᾶται τῶν καθαιρόντων φαρμάκων . ὁπόταν γὰρ ἀσθενέστερον ἑαυτοῦ τὸ ζῶον ὑπάρχῃ , νενικημένον ὑπὸ φαρμάκου , ὡς πλησίον ἥκειν θανάτου , τότ’ ἀφίσταται μὲν ἡ τοῦ προτέρου χυμοῦ κένωσις , διαδέχεται δ’ αὐτὴν ἑτέρα . καίτοι δυοῖν θάτερον κατὰ τὸν Ἀσκληπιάδην ἐχρῆν ἢ μηδ’ ὅλως ἐκκενοῦσθαι μηδένα χυμὸν , ἢ φέρεσθαι τὸν ἐξ ἀρχῆς διὰ παντός . ἀῤῥωστοῦντος μὲν οὖν ἤδη τοῦ δοθέντος φαρμάκου , μηδένα δρῶντος δὲ , ὃ πέφυκε δρᾷν , ἐκεῖνον μόνον ἐχρῆν φέρεσθαι διὰ παντὸς , ὃν ἐξ ἀρχῆς ἐκένου . οὐ γὰρ δή που πρότερον μὲν , ὅτε ἰσχυρὸν ἦν ἔτι τὸ σῶμα , καὶ συντήκειν αὐτὸ , καὶ μεταβάλλειν εἰς ὅπερ ἐπεφύκει , τὸ φάρμακον ἱκανὸν ἦν · ἐπεὶ δ’ ἀσθενὲς ἐγένετο , νῦν οὐκέτι ταὐτὰ δρᾶσαι δυνήσεται . καὶ μὴν , ὅτι γε δρᾷ , πρόδηλον . ἐκκενοῦται γὰρ οὐδὲν ἧττον ἐν τῷδε καὶ διαλύεται καὶ φθείρεται τὸ σῶμα . πῶς οὖν οὐκέθ’ ὅμοιος τῷ πρόσθεν ὁ κενούμενος χυμὸς φαίνεται ; οὐκ ἄλλως πάντως , ἢ ὅτι πᾶς ἐκεῖνος ὀλίγου δεῖν ἐκκεκένωται τοῦ σώματος . ὥστ’ οὐδὲ ζῇν ἔτι δυνατὸν ἔσται τῷ ζώῳ , τῶν στοιχείων τινὸς αὐτοῦ παντάπασιν ἀπολλυμένου , ἀλλὰ διαλύεσθαί τε καὶ φθείρεσθαι καὶ ῥεῖν ἐφεξῆς , ὅστις ἂν ἔτι τῶν ὑπολοίπων χυμῶν ἑτοιμότερος ᾖ κενοῦσθαι . διὰ τοῦτ’ οὖν , εἴτε χολῆς μελαίνης , εἴτε φλέγματος ἀγωγὸν εἴη τὸ φάρμακον , ἐν ταῖς ὑπερκαθάρσεσιν ὁ τῆς ξανθῆς χολῆς ἕπεται χυμὸς , ὡς ἂν θερμότατός τε καὶ λεπτότατος ὑπάρχων . εἰ δ’ αὖ τῆς ξανθῆς χολῆς εἴη τὸ φάρμακον ἀγωγὸν , ἐφεξῆς μὲν τὸ φλέγμα κατὰ τὰς ὑπερκαθάρσεις , ἔπειθ’ ἡ μέλαινα κενοῦται · βαρυτάτη γὰρ αὕτη , καὶ παχεῖα , καὶ δυσκίνητος . ὕστατον δὲ πάντων τὸ αἷμα , τῷ μάλιστα οἰκεῖον εἶναι τῇ φύσει .
Lemmas: πρός μέν ὁ λέγω , αἷμα μόνος εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ἤ εἷς ὁστισοῦν ἄλλος , τοσοῦτος λέγω ἀρκέω , δείκνυμι ἀξιόω αὐτός , μή μεταλλάσσω ὁ ἰδέα ὁ ἄνθρωπος , μήτε γίγνομαι παντοῖος , ἀλλά ἤ ὥρα τις ὁ ἐνιαυτός , ἤ ὁ ἡλικία ὁ ἄνθρωπος , ἐν ὅς αἷμα εἷς εἰμί φαίνω μόνος . ἔοικα γάρ εἰμί εἰμί φημί εἷς γε τις ὥρα , ἐν ὅς φαίνω αὐτός ἐν ἑωύτῳ εἷς εἰμί , ὅς τις εἰμί . ﻿ πρός δέ ὁ δισσός μέν χολή ἀναμίσγω ὁ αἷμα διά πᾶς , ὠχρός καί μέλας , ἐπί αὐτός δέ τρίτος ὁ φλέγμα , ὁ κατά φύσις ἐν ὁ ἡλικία τε καί ὥρα φαίνω διέρχομαι . ἐάν γάρ σύ δίδωμι , φημί , ἄνθρωπος φάρμακον , ὅς τις φλέγμα ἄγω , ἐμέω σύ φλέγμα . καί ἐάν δίδωμι φάρμακον , ὅς τις χολή ἄγω , ἐμέω σύ χολή . καί ἐάν τιτρώσκω αὐτός , φημί , τίς ὁ σῶμα , ὥστε ἕλκος γίγνομαι , ῥέω αἷμα . καί οὗτος ποιέω σύ , φημί , πᾶς πᾶς ἡμέρα καί νύξ ; καί χειμών καί θέρος . πρός δέ ὁ οὗτος εἰμί ὁ φύσις αὐτός , τουτέστι ἐκ οὗτος ἅπας ὁ μόριον καί γίγνομαι καί τρέφω , ὅδε φημί . πρῶτος μέν φανερός εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ οὗτος πᾶς , ἕως ἄν ζάω . ἔπειτα δέ γίγνομαι ἐκ ἄνθρωπος οὗτος πᾶς ἔχω , τρέφω τε ἐν ἄνθρωπος οὗτος πᾶς ἔχω , ὁπόσος φημί τε καί ἀποδείκνυμι . οὗτος πᾶς , ἐάν τις ἐκποδών ποιέω ὁ Ἀσκληπιάδειος ἀναισχυντία , ἱκανός ἀποδείκνυμι ὁ πρόκειμαι . εἰ γάρ ἕκαστος ὁ καθαίρω φάρμακον ἕλκω τις χυμός , καί χρόνος οὐδείς εἰμί , ἐν ὅς δίδωμι ὁστισοῦν αὐτός ἀπορέω ἐκκενόω ὁ οἰκεῖος χυμός , εὔδηλος , ὡς οὐδείς χρόνος εἰμί , ἐν ὅς μή μετέχω ὁ τέσσαρες χυμός ὁ ἄνθρωπος . ἀλλά καί ὁ γένεσις ἐκ αἷμα εἰμί αὐτός , ὁ ὁ μήτηρ , οὐ καθαρός δήπουθεν εἰμί , ἀλλά ἐπιμείγνυμι φλέγμα τε καί δισσός χολή . δείκνυμι γάρ ὁ ἅπας ἄνθρωπος ἐν πᾶς καιρός οὗτος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ . εἰ τοίνυν καί γίγνομαι ἐκ οὗτος ὁ ἄνθρωπος καί ὁ αὔξησις καί ὁ τροφή ἐκ οὗτος ἔχω , οὗτος εἰμί ὁ φύσις αὐτός . ὁ μέν κεφάλαιος ὁ λόγος οὗτος . ὁ δέ κατά μέρος λέγω ἐν ὁ βιβλίον τις μέν περί ὁ κατά τε ὁ ἡλικία καί ὁ ὥρα μεταβολή διδάσκω · τις δέ πίστις οὐ μικρός φέρω ὁ ὁ οἰκεῖος χυμός ἕκαστος ὁ καθαίρω ἕλκω καί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἅπας δέω ὁ λέγω χυμός . αὐτίκα γε τοι ὁ κατά ὁ ὑπερκάθαρσις γίγνομαι μάλα ὁ οἰκεῖος ἐνδείκνυμι χυμός ἕκαστος ὁ φάρμακον ἕλκω . ὁπόταν γάρ πίνω τις φάρμακον , ὅς τις χολή ἄγω , πρῶτος μέν χολή ἐμέω , ἔπειτα δέ φλέγμα , ἔπειτα δέ ἐπί οὗτος χολή ἐμέω μέλας , τελευτάω δέ αἷμα καθαρός . ὁ αὐτός δέ πάσχω , φημί , καί ὑπό ὁ φάρμακον ὁ φλέγμα ἄγω · πρῶτος μέν γάρ φλέγμα ἐμέω , ἔπειτα χολή ξανθός , ἔπειτα μέλας , τελευτάω δέ αἷμα καθαρός , καί ἐν ὅδε ἀποθνῄσκω . ὁ μέν οὖν ῥῆσις οὗτος . πρόδηλος δέ ἐκ αὐτός συλλογίζομαι , διότι ὁ οἰκεῖος χυμός ἕκαστος ἐπισπάω ὁ καθαίρω φάρμακον . ὁπόταν γάρ ἀσθενής ἑαυτοῦ ὁ ζῷον ὑπάρχω , νικάω ὑπό φάρμακον , ὡς πλησίον ἥκω θάνατος , τότε ἀφίστημι μέν ὁ ὁ πρότερος χυμός κένωσις , διαδέχομαι δέ αὐτός ἕτερος . καίτοι δύο ἕτερος κατά ὁ Ἀσκληπιάδης χρή ἤ μηδέ ὅλος ἐκκενόω μηδείς χυμός , ἤ φέρω ὁ ἐκ ἀρχή διά πᾶς . ἀρρωστέω μέν οὖν ἤδη ὁ δίδωμι φάρμακον , μηδείς δράω δέ , ὅς φύω δράω , ἐκεῖνος μόνος χρή φέρω διά πᾶς , ὅς ἐκ ἀρχή κενόω . οὐ γάρ δή που πρότερος μέν , ὅτε ἰσχυρός εἰμί ἔτι ὁ σῶμα , καί συντήκω αὐτός , καί μεταβάλλω εἰς ὅς φύω , ὁ φάρμακον ἱκανός εἰμί · ἐπεί δέ ἀσθενής γίγνομαι , νῦν οὐκέτι αὐτός δράω δύναμαι . καί μήν , ὅτι γε δράω , πρόδηλος . ἐκκενόω γάρ οὐδείς ἥσσων ἐν ὅδε καί διαλύω καί φθείρω ὁ σῶμα . πῶς οὖν οὐκέτι ὅμοιος ὁ πρόσθεν ὁ κενόω χυμός φαίνω ; οὐ ἄλλος πάντως , ἤ ὅτι πᾶς ἐκεῖνος ὀλίγος δέω ἐκκενόω ὁ σῶμα . ὥστε οὐδέ ζάω ἔτι δυνατός εἰμί ὁ ζῷον , ὁ στοιχεῖον τις αὐτός παντάπασι ἀπόλλυμι , ἀλλά διαλύω τε καί φθείρω καί ῥέω ἐφεξῆς , ὅστις ἄν ἔτι ὁ ὑπόλοιπος χυμός ἑτοῖμος εἰμί κενόω . διά οὗτος οὖν , εἴτε χολή μέλας , εἴτε φλέγμα ἀγωγός εἰμί ὁ φάρμακον , ἐν ὁ ὑπερκάθαρσις ὁ ὁ ξανθός χολή ἕπομαι χυμός , ὡς ἄν θερμός τε καί λεπτός ὑπάρχω . εἰ δέ αὖ ὁ ξανθός χολή εἰμί ὁ φάρμακον ἀγωγός , ἐφεξῆς μέν ὁ φλέγμα κατά ὁ ὑπερκάθαρσις , ἔπειτα ὁ μέλας κενόω · βαρύς γάρ οὗτος , καί παχύς , καί δυσκίνητος . ὕστερος δέ πᾶς ὁ αἷμα , ὁ μάλα οἰκεῖος εἰμί ὁ φύσις .