galenus.de-elementis-ex-hippocrate-libri-ii 1.8
Ὅτι δ’ ἀπὸ τῶν ποιοτήτων ὀνομάζει τὰ στοιχεῖα πολλάκις ὁ Ἱπποκράτης ἐν τῷ περὶ φύσεως ἀνθρώπου βιβλίῳ , θερμὸν μὲν καλῶν , οὔτε τὴν ποιότητα μόνην , οὔτε τὸ κατ’ ἐπικράτησιν αὐτῆς ὁμωνύμως ὀνομαζόμενον , ἀλλὰ τὸ μετέχον ἄκρας θερμότητος σῶμα , ψυχρὸν δὲ , ἐν ᾧ ψυχρότης ἄκρα , ξηρὸν δὲ , ἐν ᾧ ξηρότης , ἐξ αὐτῶν ἄν σοι κατάδηλον γένοιτο τῶν ῥήσεων . ἐπειδὰν μὲν γὰρ λέγῃ , καὶ πάλιν ἀνάγκη ἀποχωρέειν ἕκαστον εἰς τὴν ἑωυτοῦ φύσιν , τελευτῶντος τοῦ ἀνθρώπου , τό τε ξηρὸν πρὸς τὸ ξηρὸν , καὶ τὸ ὑγρὸν πρὸς τὸ ὑγρὸν , καὶ τὸ θερμὸν πρὸς τὸ θερμὸν , καὶ τὸ ψυχρὸν πρὸς τὸ ψυχρόν · οὐ τὰς ποιότητας αὐτὰς μόνας λέγει ξηρὸν καὶ ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν καὶ θερμὸν , ἀλλὰ τὰς οὐσίας , ἐν αἷς αἱ ποιότητες . αὗται γὰρ ἀποχωροῦσι , τελευτῶντος τοῦ ἀνθρώπου , καὶ αὗται τοῖς τοῦ παντὸς ἀναμίγνυνται στοιχείοις . αἱ ποιότητες δὲ φθείρεσθαι μὲν ἂν λέγοιντο , τελευτῶντος τοῦ ζώου , πρὸς δὲ τὴν οἰκείαν φύσιν ἀποχωρεῖν οὐκ ἂν λέγοιντο . πάλιν δὲ τοῖς εἰρημένοις ἐπιφέρων ὁ Ἱπποκράτης φησί · τοιαύτη δὲ καὶ ἡ τῶν ζώων φύσις ἐστὶ , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων . γίνεται γὰρ ὁμοίως πάντα , καὶ τελευτᾷ ὁμοίως πάντα . συνίσταται γὰρ αὐτέων ἡ φύσις ἀπὸ τουτέων τῶν εἰρημένων ἁπάντων , καὶ τελευτᾷ κατὰ τὸ εἰρημένον ἐς ταὐτὸ , ὅθεν περ συνέστηκεν ἕκαστον . ἐνταῦθ’ οὖν καὶ ἀπεχώρησεν . ἐναργῶς ἐνταῦθα δῆλόν ἐστι , οὐ τὰς ποιότητας μόνον ὀνομάζειν θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν , ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα . πάντων γὰρ τῶν σωμάτων ἐκ τούτων ἐστὶν ἡ ﻿ γένεσις , καὶ πάντων εἰς ταῦτα ἡ τελευτή . καὶ σε καὶ τούτῳ προσέχειν τὸν νοῦν ἀξιῶ , τῷ λαθόντι πολλοὺς τῶν ἰατρῶν , οἳ νομίζουσι φυγεῖν τὸν Ἱπποκράτην τὸ πάντων τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ σωμάτων ἀποφαίνεσθαι ταῦτα στοιχεῖα . τετράκις μὲν γὰρ ἐν ταύτῃ τῇ ῥήσει , τῇ νῦν ἡμῖν προχειρισθείσῃ τὸ , πάντων , ὄνομα παρέλαβεν , ἔτι τε πρότερον , ἡνίκα ἔλεγεν · ἀνάγκη τοίνυν , τῆς φύσεως τοιαύτης ἐούσης καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , καὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου , μὴ ἓν εἶναι τὸν ἄνθρωπον · ἔν τε τοῖς ἐφεξῆς λόγοις οὕτω φαίνεται χρώμενος . ἀλλὰ τοῦτό γε παρορῶσιν οἱ πολλοὶ τῶν Ἱπποκρατείους ἑαυτοὺς ὀνομαζόντων , ἔτι τε πρὸς τούτοις νομίζοντες ἄλλό τι λέγειν αὐτὸν ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν καὶ θερμὸν καὶ ξηρὸν , οὐ τὰ κοινὰ πάντων στοιχεῖα . τὰς μὲν γὰρ ποιότητας αὐτῶν ὅτι μὴ βούλεται στοιχεῖα τίθεσθαι τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων , ἐξ ὧν ἤδη προὐθέμην αὐτοῦ ῥήσεων , ἐναργῶς ἀποδεδεῖχθαι νομίζω , κᾀκ ταύτης οὐχ ἥκιστα · καὶ πάλιν , εἰ μὴ τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ , καὶ τὸ ξηρὸν τῷ ὑγρῷ μετρίως πρὸς ἄλληλα ἕξει καὶ ἴσως , ἀλλὰ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου πολλῷ προέξει , καὶ τὸ ἰσχυρότερον τοῦ ἀσθενεστέρου , ἡ γένεσις οὐκ ἂν γένοιτο . οὐ γὰρ δὴ ἐκ τῶν ποιοτήτων μόνον ἡγεῖται τὴν γένεσιν ὑπάρχειν τοῖς ζώοις , αἵ γε μηδ’ εἶναι δύνανται χωρὶς τῶν σωμάτων , ἀλλ’ ἐκ τῶν σωμάτων αὐτῶν , δηλονότι τῶν τὰς ἄκρας ποιότητας δεδεγμένων . ἐκεῖνα γάρ ἐστι τὰ κοινὰ πάντων στοιχεῖα . τὰ δ’ ἐπικρατείᾳ τούτων ὀνομαζόμενα θερμὸν καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν , ἰδίᾳ καθ’ ἕκαστον ὑπάρχει . φέρε γὰρ , ἵν’ ἐπ’ ἀνθρώπου διέλθω τὸν λόγον , ἐκ πρώτων οὗτος καὶ ἁπλουστάτων αἰσθητῶν στοιχείων ἐστὶ τῶν ὁμοιομερῶν ὀνομαζομένων , ἰνὸς , καὶ ὑμένος , καὶ σαρκὸς , καὶ πιμελῆς , καὶ ὀστοῦ , καὶ χόνδρου , καὶ συνδέσμου , καὶ νεύρου , καὶ μυελοῦ , καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὧν τὰ μόρια τῆς αὐτῆς ἀλλήλοις ἰδέας ἐστὶ σύμπαντα . γέγονε δὲ πάλιν ἐκ τινῶν ἑτέρων προσεχῶν ἑαυτοῖς στοιχείων , αἵματος , καὶ φλέγματος , καὶ χολῆς διττῆς , ὠχρᾶς καὶ μελαίνης , ὧν ἡ γένεσις ἐκ τῶν ἐσθιομένων ἐστὶ καὶ πινομένων , ἃ δὴ πάλιν ἐξ ἀέρος , καὶ πυρὸς , καὶ ὕδατος , καὶ γῆς ἐγένετο . ταυτὶ δ’ οὐκ ἐξ ἑτέρων σωμάτων , ἀλλ’ ἐξ ὕλης τε καὶ ποιοτήτων ἐστί . καὶ διὰ τοῦτο πυρὸς μὲν , καὶ γῆς , ἀέρος τε καὶ ὕδατος ἀρχὰς εἶναι λέγομεν , οὐ στοιχεῖα · ταυτὶ δ’ αὐτὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων στοιχεῖα . μόρια γάρ ἐστιν ἐλάχιστα τῶν ἄλλων ἁπάντων ἁπλᾶ καὶ πρῶτα . τὸ μὲν οὖν ἐξ ἀέρος , καὶ πυρὸς , ὕδατός τε καὶ γῆς ἁπάσας τὰς πόας , καὶ τὰ φυτὰ , καὶ τοὺς καρποὺς ἔχειν τὴν γένεσιν , οὐδεὶς ἀμφισβητήσει νοῦν ἔχων · οὐ μὴν οὐδ’ ὅτι τροφὴ ταῦτ’ ἐστι τοῖς ζώοις ἅπασιν , οὔθ’ ὡς ἐκ τούτων ἡμῖν οἱ χυμοὶ γεγόνασιν οἱ κατὰ φύσιν ἐν τῷ σώματι φαινόμενοι . τίνες δ’ εἰσὶν οὗτοι , καὶ πόσοι , ζητοῦσιν ἡμῖν ὁ δεύτερος λόγος εἰς τοῦτ’ ἀποκείσεται . νυνὶ δὲ κεφαλὴν ἐπιθεῖναι τῷ προτέρῳ λόγῳ πειραθῶμεν .
Lemmas: ὅτι δέ ἀπό ὁ ποιότης ὀνομάζω ὁ στοιχεῖον πολλάκις ὁ Ἱπποκράτης ἐν ὁ περί φύσις ἄνθρωπος βιβλίον , θερμός μέν καλέω , οὔτε ὁ ποιότης μόνος , οὔτε ὁ κατά ἐπικράτησις αὐτός ὁμώνυμος ὀνομάζω , ἀλλά ὁ μετέχω ἄκρος θερμότης σῶμα , ψυχρός δέ , ἐν ὅς ψυχρότης ἄκρος , ξηρός δέ , ἐν ὅς ξηρότης , ἐκ αὐτός ἄν σύ κατάδηλος γίγνομαι ὁ ῥῆσις . ἐπειδάν μέν γάρ λέγω , καί πάλιν ἀνάγκη ἀποχωρέω ἕκαστος εἰς ὁ ἑαυτοῦ φύσις , τελευτάω ὁ ἄνθρωπος , ὁ τε ξηρός πρός ὁ ξηρός , καί ὁ ὑγρός πρός ὁ ὑγρός , καί ὁ θερμός πρός ὁ θερμός , καί ὁ ψυχρός πρός ὁ ψυχρός · οὐ ὁ ποιότης αὐτός μόνος λέγω ξηρός καί ὑγρός καί ψυχρός καί θερμός , ἀλλά ὁ οὐσία , ἐν ὅς ὁ ποιότης . οὗτος γάρ ἀποχωρέω , τελευτάω ὁ ἄνθρωπος , καί οὗτος ὁ ὁ πᾶς ἀναμείγνυμι στοιχεῖον . ὁ ποιότης δέ φθείρω μέν ἄν λέγω , τελευτάω ὁ ζῷον , πρός δέ ὁ οἰκεῖος φύσις ἀποχωρέω οὐ ἄν λέγω . πάλιν δέ ὁ λέγω ἐπιφέρω ὁ Ἱπποκράτης φημί · τοιοῦτος δέ καί ὁ ὁ ζῷον φύσις εἰμί , καί ὁ ἄλλος ἅπας . γίγνομαι γάρ ὅμοιος πᾶς , καί τελευτάω ὅμοιος πᾶς . συνίστημι γάρ αὐτός ὁ φύσις ἀπό οὗτος ὁ λέγω ἅπας , καί τελευτάω κατά ὁ λέγω εἰς αὐτός , ὅθεν περ συνίστημι ἕκαστος . ἐνταῦθα οὖν καί ἀποχωρέω . ἐναργής ἐνταῦθα δῆλος εἰμί , οὐ ὁ ποιότης μόνος ὀνομάζω θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , ἀλλά ὁ στοιχεῖον . πᾶς γάρ ὁ σῶμα ἐκ οὗτος εἰμί ὁ ﻿ γένεσις , καί πᾶς εἰς οὗτος ὁ τελευτή . καί σύ καί οὗτος προσέχω ὁ νόος ἀξιόω , ὁ λανθάνω πολύς ὁ ἰατρός , ὅς νομίζω φεύγω ὁ Ἱπποκράτης ὁ πᾶς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά σῶμα ἀποφαίνω οὗτος στοιχεῖον . τετράκις μέν γάρ ἐν οὗτος ὁ ῥῆσις , ὁ νῦν ἐγώ προχειρίζω ὁ , πᾶς , ὄνομα παραλαμβάνω , ἔτι τε πρότερος , ἡνίκα λέγω · ἀνάγκη τοίνυν , ὁ φύσις τοιοῦτος εἰμί καί ὁ ἄλλος ἅπας , καί ὁ ὁ ἄνθρωπος , μή εἷς εἰμί ὁ ἄνθρωπος · ἐν τε ὁ ἐφεξῆς λόγος οὕτως φαίνω χράω . ἀλλά οὗτος γε παροράω ὁ πολύς ὁ Ἱπποκράτειος ἑαυτοῦ ὀνομάζω , ἔτι τε πρός οὗτος νομίζω ἄλλος τις λέγω αὐτός ὑγρός καί ψυχρός καί θερμός καί ξηρός , οὐ ὁ κοινός πᾶς στοιχεῖον . ὁ μέν γάρ ποιότης αὐτός ὅτι μή βούλομαι στοιχεῖον τίθημι ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , ἐκ ὅς ἤδη προτίθημι αὐτός ῥῆσις , ἐναργής ἀποδείκνυμι νομίζω , ἐͅκ οὗτος οὐ ἦκα · καί πάλιν , εἰ μή ὁ θερμός ὁ ψυχρός , καί ὁ ξηρός ὁ ὑγρός μέτριος πρός ἀλλήλων ἔχω καί ἴσως , ἀλλά ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος πολύς προέχω , καί ὁ ἰσχυρός ὁ ἀσθενής , ὁ γένεσις οὐ ἄν γίγνομαι . οὐ γάρ δή ἐκ ὁ ποιότης μόνος ἡγέομαι ὁ γένεσις ὑπάρχω ὁ ζῷον , ὁ γε μηδέ εἰμί δύναμαι χωρίς ὁ σῶμα , ἀλλά ἐκ ὁ σῶμα αὐτός , δηλονότι ὁ ὁ ἄκρος ποιότης δέχομαι . ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ κοινός πᾶς στοιχεῖον . ὁ δέ ἐπικράτεια οὗτος ὀνομάζω θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , ἴδιος κατά ἕκαστος ὑπάρχω . φέρω γάρ , ἵνα ἐπί ἄνθρωπος διέρχομαι ὁ λόγος , ἐκ πρῶτος οὗτος καί ἁπλόος αἰσθητός στοιχεῖον εἰμί ὁ ὁμοιομερής ὀνομάζω , ἴς , καί ὑμήν , καί σάρξ , καί πιμελή , καί ὀστέον , καί χόνδρος , καί σύνδεσμος , καί νεῦρον , καί μυελός , καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὅς ὁ μόριον ὁ αὐτός ἀλλήλων ἰδέα εἰμί σύμπας . γίγνομαι δέ πάλιν ἐκ τις ἕτερος προσεχής ἑαυτοῦ στοιχεῖον , αἷμα , καί φλέγμα , καί χολή δισσός , ὠχρός καί μέλας , ὅς ὁ γένεσις ἐκ ὁ ἐσθίω εἰμί καί πίνω , ὅς δή πάλιν ἐκ ἀήρ , καί πῦρ , καί ὕδωρ , καί γῆ γίγνομαι . οὗτος δέ οὐ ἐκ ἕτερος σῶμα , ἀλλά ἐκ ὕλη τε καί ποιότης εἰμί . καί διά οὗτος πῦρ μέν , καί γῆ , ἀήρ τε καί ὕδωρ ἀρχή εἰμί λέγω , οὐ στοιχεῖον · οὗτος δέ αὐτός ὁ ἄλλος ἅπας στοιχεῖον . μόριον γάρ εἰμί ἐλαχύς ὁ ἄλλος ἅπας ἁπλόος καί πρῶτος . ὁ μέν οὖν ἐκ ἀήρ , καί πῦρ , ὕδωρ τε καί γῆ ἅπας ὁ πόα , καί ὁ φυτόν , καί ὁ καρπός ἔχω ὁ γένεσις , οὐδείς ἀμφισβητέω νόος ἔχω · οὐ μήν οὐδέ ὅτι τροφή οὗτος εἰμί ὁ ζῷον ἅπας , οὔτε ὡς ἐκ οὗτος ἐγώ ὁ χυμός γίγνομαι ὁ κατά φύσις ἐν ὁ σῶμα φαίνω . τίς δέ εἰμί οὗτος , καί πόσος , ζητέω ἐγώ ὁ δεύτερος λόγος εἰς οὗτος ἀπόκειμαι . νυνί δέ κεφαλή ἐπιτίθημι ὁ πρότερος λόγος πειράω .