galenus.de-elementis-ex-hippocrate-libri-ii 1.4
Καὶ μᾶλλόν ἐστι θαυμάσαι , πῶς οἱ τὰ τοιαῦτα λέγοντες ἐν εὐδοξίᾳ τινὶ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἦσαν , ἢ ἀπορῆσαι τῆς ἀντιλογίας . ἀλλ’ ὅμως ὁ Ἱπποκράτης ἀντιλέγειν αὐτοῖς ἐπεχείρησεν , οὐχ ὡς μέγα τὶ ποιῶν , ἀλλὰ διὰ τὴν κατέχουσαν δόξαν . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ πιθανοῖς τισι λόγοις ἐχρήσαντο καὶ δυσλύτοις οἱ ἓν εἰπόντες εἶναι τὸ στοιχεῖον , ἀλλὰ πρόχειρόν τε καὶ ῥᾴστην φωραθῆναι τὴν ἀτοπίαν ἔχουσιν . οἵ τε γὰρ τὸ ὕδωρ εἰπόντες εἶναι τὸ στοιχεῖον , ὅτι τοῦτο πυκνούμενον μὲν καὶ οἷον πιλούμενον γίνεται γῆ , ἀραιούμενον δὲ καὶ οἷον χεόμενον ἀήρ · εἰ δὲ ἐπιπλέον ἀραιωθείη τε καὶ χεθείη , πῦρ · διὰ τοῦτό φασιν ﻿ ὑπάρχειν αὐτὸ στοιχεῖον · οἵ τε τὸν ἀέρα , καὶ οὗτοι πῦρ μὲν γίνεσθαί φασιν ἀραιούμενον , ὕδωρ δὲ πυκνούμενον · εἰ δ’ ἔτι μᾶλλον πυκνωθείη , γῆν · οἵ τε τὴν γῆν , ἐκ τοῦ μετρίως μὲν χεθεῖσαν , ὕδωρ γίνεσθαι , περαιτέρω δ’ ἀραιωθεῖσαν , ἀέρα , καὶ σφόδρα τοῦτο παθοῦσαν , εἰς πῦρ μεταπίπτειν , καὶ οὕτω συλλογίζονται τὴν γῆν ὑπάρχειν στοιχεῖον · οἵ τε τὸ πῦρ ὡσαύτως , ἐκ τοῦ συνιὸν μὲν καὶ πυκνούμενον ἀέρα γίνεσθαι , παθὸν δ’ ἔτι μᾶλλον τοῦτο καὶ σφοδρότερον πιληθὲν ὕδωρ , ἐπὶ πλεῖστον δὲ πυκνωθὲν γῆν ἀποτελεῖσθαι · συλλογίζονται καὶ οὗτοι , τοῦτ’ εἶναι τὸ στοιχεῖον . καίτοι πρόχειρός γε ἡ ἀτοπία τῶν λόγων . ὑπὲρ γὰρ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς τῶν στοιχείων εἰρηκότες ἅπαντες , οὐ τοῦτο οἴονται δεικνύναι , ἀλλ’ ὅ τί περ ἂν ἕκαστος αὐτῶν ὀνομάσῃ στοιχεῖον . οὐκ ἔστι δὲ ταὐτόν , ἢ περὶ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς εἰπεῖν , ἀέρος καὶ πυρὸς καὶ ὕδατος καὶ γῆς , ἢ περὶ στοιχείων · οὐ γὰρ δὴ ταύτῃ γε στοιχεῖον ἕκαστον αὐτῶν , ᾗ μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα πέφυκεν , ἀλλ’ ᾗ πρῶτόν τέ ἐστι καὶ ἁπλούστατον · ἐπεί γε καὶ Πλάτων ὑπὲρ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς ἐν Τιμαίῳ διείλεκται , κοινὴν ὑποβεβλῆσθαι πᾶσιν ὕλην μίαν ἀποδεῖξαι βουλόμενος . ἀλλ’ οὗτος μὲν , ὡς ἂν εἰδὼς ἀποδεικνύειν , εἰς δέον ἐχρήσατο τῇ τῶν πρώτων σωμάτων εἰς ἄλληλα μεταβολῇ . Θαλῆς δὲ καὶ Ἀναξιμένης καὶ Ἀναξίμανδρος καὶ Ἡράκλειτος , ἓν ἐξ αὐτῶν ὁτιοῦν ἄλλος ἄλλο θέμενος εἶναι στοιχεῖον , ἐκ τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς αὐτῶν ἀποδεικνύναι πειρῶνται . καί μοι δοκοῦσιν ἅπαντες ἐκεῖνοι τὴν ὕλην ὀνειρώττειν , ἣ κοινῇ πᾶσιν ὑποβέβληται τοῖς στοιχείοις , καὶ ταύτην μίαν ὁρῶντες ἓν ὑπολαμβάνειν εἶναι καὶ τὸ στοιχεῖον · εἶτα δέον εἰπεῖν , εἴπερ ἄρα , τὸ κοινῇ πᾶσιν ὑποβεβλημένον , ἀέρι , καὶ πυρὶ , καὶ ὕδατι , καὶ γῇ , τοῦτ’ εἶναι τὸ στοιχεῖον , οἱ δὲ ὑπερέβησαν μὲν ἐκεῖνο , τῶν τεττάρων δὲ ἓν ὁτιοῦν ἀπεφῄναντο , κοινῇ μὲν γνώμῃ τῆς ἀποδείξεως ἅπαντες χρησάμενοι , θέμενοι δ’ οὐ ταὐτὸν ἅπαντες τὸ στοιχεῖον . ᾧπερ δὴ καὶ σκάπτων αὐτοὺς ὁ Ἱπποκράτης , εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ συγγράμματος , ὧδέ πως φησί · γνώμῃ μὲν τῇ αὐτῇ πάντες χρέονται , λέγουσι δ’ οὐ τὰ αὐτά . κᾄπειτα τούτῳ συνάπτων , ἀλλὰ τῆς μὲν γνώμης , φησὶ , τὸν ἐπίλογον τὸν αὐτὸν ποιέονται , λέγουσι δὲ οὐ τὰ αὐτά . τίς δ’ ἦν αὐτοῖς ἐπίλογος ; ὃν ἔμπροσθεν εἴπομεν . οἵ τε γὰρ τὴν γῆν λέγοντες εἶναι στοιχεῖον ἐκ τοῦ χεομένην αὐτὴν ὕδωρ γίνεσθαι , καὶ μᾶλλον ἀραιωθεῖσαν ἀέρα , κᾄπειτα πῦρ , ἐκ τούτου συλλογίζονται , τὴν γῆν εἶναι στοιχεῖον · κατὰ ταὐτὰ καὶ οἱ τὸν ἀέρα καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ πῦρ εἰπόντες , ὡς ἔμπροσθεν ἐδήλωσα . πάντες οὖν οὗτοι τὸν ἐπίλογον ἕνα λέγουσιν ἐπὶ διαφόροις ὑποθέσεσι , πρῶτον μὲν , οὐκ ἐπιφέροντες οἰκεῖον συμπέρασμα · τὸ γὰρ οἰκεῖον ἦν εἰπεῖν , ἓν ἄρα τὸ ὑποκείμενον ἅπασι , καὶ οὐσία μία , ἥτις ὑποβέβληται κοινῇ τοῖς πρώτοις σώμασιν · ἔπειτα μηδ’ αὐτὸ τοῦτο γινώσκοντες , ὡς τεττάρων ὑποθέσεων ἀπόδειξιν μίαν ἐγχειροῦσι λέγειν ἅπαντες , ἅπερ αὐτῶν καὶ διαῤῥήδην ὁ Ἱπποκράτης ἀμφότερα μέμφεται ἐν τῷ φάναι · καὶ ἐπιλέγει μὲν ἕκαστος τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ μαρτύριά τε καὶ τεκμήρια , ἅ ἐστιν οὐδέν · σαφῶς ἐνδεικνύμενος , ὡς ἀναπόδεικτα φλυαροῦσι , καὶ παραλογίζονται μᾶλλον σφᾶς αὐτοὺς , ἢ συλλογίζονται . ἐν δὲ τῷ προσγράψαι , ὅτι γνώμῃ μὲν τῇ αὐτῇ πάντες χρέονται , λέγουσι δ’ οὐ τὰ αὐτὰ , δῆλον , ὅτι οὐδὲ γινώσκουσιν · ἐν τούτῳ πάλιν αὐτὸ τοῦτο ἐνδεικνύμενος , ὡς οὐκ αἰσθάνονται διαφόρων τε καὶ μαχομένων πραγμάτων ἀπόδειξιν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐγχειροῦντες λέγειν . ὅθεν καὶ ᾦ ἄν τινι τύχῃ , φησὶν , ἡ γλῶσσα ῥυεῖσα πρὸς τὸν ὄχλον , περιγίνεσθαι δοκεῖ τῷ λόγῳ , καὶ μάλιστα πρὸς τὸν ὄχλον εἰπὼν , ἀπαιδεύτων δηλονότι πλῆθος ἀνδρῶν , οὐκ εἰδότων , ὅ τί ποτέ ἐστιν ἀπόδειξις . διὸ καὶ τοῦτο ὀρθῶς ἐπήνεγκεν · ἀλλ’ ἐμοί γε δοκέουσιν οἱ τοιοῦτοι αὐτοὶ ἑαυτοὺς καταβάλλειν τοῖς ὀνόμασι τῶν λόγων αὐτῶν ὑπὸ ἀξυνεσίης , τὸν δὲ Μελίσσου λόγον ὀρθοῦν . ὁ γάρ τοι Μέλισσος ἀλλόκοτα μὲν καὶ αὐτὸς ὑπὲρ τοῦ παντὸς ἀπεφῄνατο , ὡς ἕν τε εἴη καὶ ἀμετάβλητον καὶ ἄπειρον . ἐξ ὧν οἵ τε τὸν ἀέρα λέγοντες , ἢ τὸ πῦρ , ἢ τὸ ὕδωρ , ἢ τὴν γῆν εἶναι τὸ ἕν τε καὶ τὸ πᾶν , ἐκ τούτων ἄν δόξειεν ὁ τοῦ Μελίσσου λόγος ὀρθοῦσθαι . εἰ γὰρ χρὴ δυοῖν ἀτόπων οὕτω δογμάτων αἵρεσιν ποιήσασθαι , κινδυνεύει νοῦν ἔχειν ὁ τοῦ Μελίσσου λόγος . ὃ γὰρ ὑπέθετο κατ’ ἀρχὰς , οὐκ ἀνατρέπει κατὰ τὴν ἐφεξῆς διέξοδον , ὡς οὗτοι . θέντες γὰρ , τὸ στοιχεῖον ἕν εἶναι τῶν ὄντων , ἐν τοῖς ἐφεξῆς μνημονεύουσι τῆς μεταβολῆς αὐτοῦ , τέτταρα ποιοῦντες τὰ ὄντα . βέλτιον γὰρ ἦν ἀμετάβλητον ὑποθέσθαι τοῦτο τὸ ἓν , εἰ ὄντως ἕν ἐστιν . εἰ γὰρ μεταβάλλει , πῶς ἕν ἐστιν ἔτι ; προσηκόντως οὖν ἔφη ὁ Ἱπποκράτης , ἅπαντας τούτους τοὺς ﻿ ἤτοι τὸ ὕδωρ , ἢ τὸ πῦρ , ἢ τὸν ἀέρα , ἢ τὴν γῆν εἶναι λέγοντας στοιχεῖα ὀρθοῦν τὸν τοῦ Μελίσσου λόγον , καίτοι γ’ ἄτοπον ὄντα δεινῶς , καὶ παρὰ πᾶσαν ἐνάργειαν εἰρημένον , ὡς μηδὲ ἀντιλογίας χρῄζειν . ἐπὶ πλέον δὲ καὶ περὶ τῆς ἀτοπίας αὐτοῦ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τῷ πρώτῳ τῆς φυσικῆς ἀκροάσεως διείλεκται .
Lemmas: καί μάλα εἰμί θαυμάζω , πῶς ὁ ὁ τοιοῦτος λέγω ἐν εὐδοξία τις παρά ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ἤ ἀπορέω ὁ ἀντιλογία . ἀλλά ὅμως ὁ Ἱπποκράτης ἀντιλέγω αὐτός ἐπιχειρέω , οὐ ὡς μέγας τίς ποιέω , ἀλλά διά ὁ κατέχω δόξα . οὐδέ γάρ οὐδέ πιθανός τις λόγος χράω καί δύσλυτος ὁ εἷς λέγω εἰμί ὁ στοιχεῖον , ἀλλά πρόχειρος τε καί ῥᾴδιος φωράω ὁ ἀτοπία ἔχω . ὁ τε γάρ ὁ ὕδωρ λέγω εἰμί ὁ στοιχεῖον , ὅτι οὗτος πυκνόω μέν καί οἷος πιλέω γίγνομαι γῆ , ἀραιόω δέ καί οἷος χέω ἀήρ · εἰ δέ ἐπιπολύ ἀραιόω τε καί χέω , πῦρ · διά οὗτος φημί ﻿ ὑπάρχω αὐτός στοιχεῖον · ὁ τε ὁ ἀήρ , καί οὗτος πῦρ μέν γίγνομαι φημί ἀραιόω , ὕδωρ δέ πυκνόω · εἰ δέ ἔτι μάλα πυκνόω , γῆ · ὁ τε ὁ γῆ , ἐκ ὁ μέτριος μέν χέω , ὕδωρ γίγνομαι , περαιτέρω δέ ἀραιόω , ἀήρ , καί σφόδρα οὗτος πάσχω , εἰς πῦρ μεταπίπτω , καί οὕτως συλλογίζομαι ὁ γῆ ὑπάρχω στοιχεῖον · ὁ τε ὁ πῦρ ὡσαύτως , ἐκ ὁ σύνειμι μέν καί πυκνόω ἀήρ γίγνομαι , πάσχω δέ ἔτι μάλα οὗτος καί σφοδρός πιλέω ὕδωρ , ἐπί πολύς δέ πυκνόω γῆ ἀποτελέω · συλλογίζομαι καί οὗτος , οὗτος εἰμί ὁ στοιχεῖον . καίτοι πρόχειρος γε ὁ ἀτοπία ὁ λόγος . ὑπέρ γάρ ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή ὁ στοιχεῖον λέγω ἅπας , οὐ οὗτος οἴομαι δείκνυμι , ἀλλά ὅς τίς περ ἄν ἕκαστος αὐτός ὀνομάζω στοιχεῖον . οὐ εἰμί δέ αὐτός , ἤ περί ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή λέγω , ἀήρ καί πῦρ καί ὕδωρ καί γῆ , ἤ περί στοιχεῖον · οὐ γάρ δή ταύτῃ γε στοιχεῖον ἕκαστος αὐτός , ᾗ μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων φύω , ἀλλά ᾗ πρῶτος τε εἰμί καί ἁπλόος · ἐπεί γε καί Πλάτων ὑπέρ ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή ἐν Τίμαιος διαλέγω , κοινός ὑποβάλλω πᾶς ὕλη εἷς ἀποδείκνυμι βούλομαι . ἀλλά οὗτος μέν , ὡς ἄν οἶδα ἀποδείκνυμι , εἰς δέον χράω ὁ ὁ πρῶτος σῶμα εἰς ἀλλήλων μεταβολή . θαλῆς δέ καί Ἀναξιμένης καί Ἀναξίμανδρος καί Ἡράκλειτος , εἷς ἐκ αὐτός ὁστισοῦν ἄλλος ἄλλος τίθημι εἰμί στοιχεῖον , ἐκ ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή αὐτός ἀποδείκνυμι πειράω . καί ἐγώ δοκέω ἅπας ἐκεῖνος ὁ ὕλη ὀνειρώσσω , ὅς κοινῇ πᾶς ὑποβάλλω ὁ στοιχεῖον , καί οὗτος εἷς ὁράω εἷς ὑπολαμβάνω εἰμί καί ὁ στοιχεῖον · εἶτα δέω λέγω , εἴπερ ἄρα , ὁ κοινῇ πᾶς ὑποβάλλω , ἀήρ , καί πῦρ , καί ὕδωρ , καί γῆ , οὗτος εἰμί ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ ὑπερβαίνω μέν ἐκεῖνος , ὁ τέσσαρες δέ εἷς ὁστισοῦν ἀπομιφῄͅνκομαι , κοινῇ μέν γνώμη ὁ ἀπόδειξις ἅπας χράω , τίθημι δέ οὐ αὐτός ἅπας ὁ στοιχεῖον . ὅς δή καί σκάπτω αὐτός ὁ Ἱπποκράτης , εὐθύς ἐν ἀρχή ὁ σύγγραμμα , ὧδε πως φημί · γνώμη μέν ὁ αὐτός πᾶς χράω , λέγω δέ οὐ ὁ αὐτός . ᾄπειτα οὗτος συνάπτω , ἀλλά ὁ μέν γνώμη , φημί , ὁ ἐπίλογος ὁ αὐτός ποιέω , λέγω δέ οὐ ὁ αὐτός . τίς δέ εἰμί αὐτός ἐπίλογος ; ὅς ἔμπροσθεν λέγω . ὁ τε γάρ ὁ γῆ λέγω εἰμί στοιχεῖον ἐκ ὁ χάω αὐτός ὕδωρ γίγνομαι , καί μάλα ἀραιόω ἀήρ , ᾄπειτη πῦρ , ἐκ οὗτος συλλογίζομαι , ὁ γῆ εἰμί στοιχεῖον · κατά αὐτός καί ὁ ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ καί ὁ πῦρ λέγω , ὡς ἔμπροσθεν δηλόω . πᾶς οὖν οὗτος ὁ ἐπίλογος εἷς λέγω ἐπί διάφορος ὑπόθεσις , πρῶτος μέν , οὐ ἐπιφέρω οἰκεῖος συμπέρασμα · ὁ γάρ οἰκεῖος εἰμί λέγω , εἷς ἄρα ὁ ὑπόκειμαι ἅπας , καί οὐσία εἷς , ὅστις ὑποβάλλω κοινῇ ὁ πρῶτος σῶμα · ἔπειτα μηδέ αὐτός οὗτος γιγνώσκω , ὡς τέσσαρες ὑπόθεσις ἀπόδειξις εἷς ἐγχειρέω λέγω ἅπας , ὅς αὐτός καί διαρρήδην ὁ Ἱπποκράτης ἀμφότερος μέμφομαι ἐν ὁ φημί · καί ἐπιλέγω μέν ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ λόγος μαρτύριον τε καί τεκμήριον , ὅς εἰμί οὐδείς · σαφής ἐνδείκνυμι , ὡς ἀναπόδεικτος φλυαρέω , καί παραλογίζομαι μάλα σφεῖς αὐτός , ἤ συλλογίζομαι . ἐν δέ ὁ προσγράφω , ὅτι γνώμη μέν ὁ αὐτός πᾶς χράω , λέγω δέ οὐ ὁ αὐτός , δῆλος , ὅτι οὐδέ γιγνώσκω · ἐν οὗτος πάλιν αὐτός οὗτος ἐνδείκνυμι , ὡς οὐ αἰσθάνομαι διάφορος τε καί μάχομαι πρᾶγμα ἀπόδειξις εἷς καί ὁ αὐτός ἐγχειρέω λέγω . ὅθεν καί ὄϊς ἐάν τις τυγχάνω , φημί , ὁ γλῶσσα ῥέω πρός ὁ ὄχλος , περιγίγνομαι δοκέω ὁ λόγος , καί μάλα πρός ὁ ὄχλος λέγω , ἀπαίδευτος δηλονότι πλῆθος ἀνήρ , οὐ οἶδα , ὅς τις ποτέ εἰμί ἀπόδειξις . διό καί οὗτος ὀρθός ἐπιφέρω · ἀλλά ἐγώ γε δοκέω ὁ τοιοῦτος αὐτός ἑαυτοῦ καταβάλλω ὁ ὄνομα ὁ λόγος αὐτός ὑπό ἀσυνεσία , ὁ δέ Μέλισσος λόγος ὀρθόω . ὁ γάρ τοι Μέλισσος ἀλλόκοτος μέν καί αὐτός ὑπέρ ὁ πᾶς ἀποφῄναμαι , ὡς εἷς τε εἰμί καί ἀμετάβλητος καί ἄπειρος . ἐκ ὅς ὁ τε ὁ ἀήρ λέγω , ἤ ὁ πῦρ , ἤ ὁ ὕδωρ , ἤ ὁ γῆ εἰμί ὁ εἷς τε καί ὁ πᾶς , ἐκ οὗτος ἄν δοκέω ὁ ὁ Μέλισσος λόγος ὀρθόω . εἰ γάρ χρή δύο ἄτοπος οὕτως δόγμα αἵρεσις ποιέω , κινδυνεύω νόος ἔχω ὁ ὁ Μέλισσος λόγος . ὅς γάρ ὑποτίθημι κατά ἀρχή , οὐ ἀνατρέπω κατά ὁ ἐφεξῆς διέξοδος , ὡς οὗτος . τίθημι γάρ , ὁ στοιχεῖον εἷς εἰμί ὁ εἰμί , ἐν ὁ ἐφεξῆς μνημονεύω ὁ μεταβολή αὐτός , τέσσαρες ποιέω ὁ εἰμί . ἀγαθός γάρ εἰμί ἀμετάβλητος ὑποτίθημι οὗτος ὁ εἷς , εἰ ὄντως εἷς εἰμί . εἰ γάρ μεταβάλλω , πῶς εἷς εἰμί ἔτι ; προσηκόντως οὖν φημί ὁ Ἱπποκράτης , ἅπας οὗτος ὁ ﻿ ἤτοι ὁ ὕδωρ , ἤ ὁ πῦρ , ἤ ὁ ἀήρ , ἤ ὁ γῆ εἰμί λέγω στοιχεῖον ὀρθόω ὁ ὁ Μέλισσος λόγος , καίτοι γε ἄτοπος εἰμί δεινός , καί παρά πᾶς ἐνάργεια λέγω , ὡς μηδέ ἀντιλογία χρῄζω . ἐπί πολύς δέ καί περί ὁ ἀτοπία αὐτός καί Ἀριστοτέλης ἐν ὁ πρῶτος ὁ φυσικός ἀκρόασις διαλέγω .