galenus.de-elementis-ex-hippocrate-libri-ii 1.7
Τὸ δὲ συνέχον ἐν τῷ λόγῳ καὶ μάλιστα λανθάνον αὐτοὺς ἤδη πᾶν ἀποκαλύψαι πειράσομαι . ἅπαντα γὰρ , ὅσα γένεσιν ἔχει καὶ φθορὰν , σώματα διτταῖς ὑπόκειται μεταβολαῖς , ἀλλοιουμένης τε ἅμα καὶ ῥεούσης αὐτῶν τῆς οὐσίας . ἀλλοιοῦται μὲν οὖν θερμαινομένη , καὶ ψυχομένη , καὶ ξηραινομένη , καὶ ὑγραινομένη . μόναι γὰρ αἱ ποιότητες αὗται μεταβάλλουσιν ὅλην δι’ ὅλου τὴν οὐσίαν , ὡς καὶ μετ’ ὀλίγον εἰρήσεται . ῥεῖ δὲ κατὰ τὰς αἰσθητὰς ἐκκρίσεις , καὶ προσέτι κατὰ τὴν ἄδηλον καλουμένην διαπνοήν . ὥσθ’ , ἵνα σώζηται , διττῆς καὶ τῆς ἐπανορθώσεως δεῖται , τῆς μὲν ἑτέρας τὸ ὑπερβάλλον ἐν ταῖς ποιότησι κολαζούσης , τῆς δὲ λοιπῆς τὴν τοῦ κενουμένου βάσιν ἀναπληρούσης . ἀλλὰ ἡ μὲν καθαιροῦσα τὴν ἀμετρίαν ἡ ἐναντία δήπου ποιότης ἐστὶ τῆς πλεοναζούσης · ἡ δὲ τὸ λεῖπον ἀναπληροῦσα ποιότης ἐναντία μὲν οὐκ ἔστιν , ὁμοιοτάτην δ’ εἶναι χρὴ τῇ κενωθείσῃ πρότερον οὐσίᾳ · μέλλει γὰρ ἀντ’ ἐκείνης ἔσεσθαι τῷ ζώῳ . τουτὶ μὲν οὖν ἐστι τὸ τρέφεσθαι τοῖς σώμασιν , ἔκ τινος οὐσίας ὁμοίας τῇ πρότερον κενωθείσῃ γινόμενον . ὅθεν , οἶμαι , καὶ τὴν οὐσίαν ἐκείνην τροφὴν ὀνομάζομεν . ἡνίκα δὲ κατὰ ποιότητα μόνον ἀλλοιοῦν βουλόμεθα τὸ ὑποκείμενον , οἷς μὲν τοῦτο δρῶμεν , οὐ τροφὰς , ἀλλὰ φάρμακα προσαγορεύομεν . οὐκ ἔχοντες δ’ εὑρεῖν χωρὶς οὐσίας οὐδὲ μίαν ποιότητα , σὺν ταῖς οὐσίαις αὐτὰς ἀναγκαζόμεθα λαμβάνοντες προσφέρειν τοῖς δεομένοις σώμασιν · ἄκρας μὲν ποιότητος χρῄζοντες , τὸ στοιχεῖον αὐτὸ , πῦρ , ἢ ὕδωρ , ἢ γῆν , ἢ ἀέρα , μετρίας δὲ , τὸ μεμιγμένον ἐκ τῶν στοιχείων . ἐπειδὰν μὲν οὖν θερμῇναι βουλώμεθα , τοιοῦτον αἱρούμενοι φάρμακον , ἐν ᾧ πλείων μέν ἐστιν ἡ τοῦ πυρὸς μοῖρα τῆς ἐναντίας · ἐπειδὰν δὲ ψύξαι , ἐν ᾧ τοὔμπαλιν · ἔστι δ’ ὅτε συναμφότερον ἅμα πρᾶξαι προαιρούμενοι , καὶ ἀλλοιῶσαι , καὶ θρέψαι , τοιαύτην ζητοῦμεν οὐσίαν , ἥτις καὶ τὴν ὡς σιτίου , καὶ τὴν ὡς φαρμάκου χρείαν παρέξει . μὴ τοίνυν ἀξιούτωσαν ἅπαν ζῶον ἢ πῦρ , ἢ γῆν , ἢ ὕδωρ , ἢ ἀέρα προσφέρεσθαι , μόνον αὐτὸ καθ’ αὑτὸ , χωρὶς τῶν ἄλλων , εἰλικρινὲς στοιχεῖον . οὔτε γὰρ ὡς σιτίον , οὔθ’ ὡς φάρμακον δεήσει προσφέρεσθαι . τὸ γὰρ ὅμοιον ἦν τῷ τρεφομένῳ σιτίον . ὅμοιον δὲ τῷ συνθέτῳ σώματι , καὶ κεκραμένῳ , καὶ πάντων μετέχοντι τῶν στοιχείων , ἕτερον , οἶμαι , τοιοῦτό ἐστιν , ἐξ ἐκείνων ἁπάντων γεγονός . οὔθ’ ὡς φάρμακον ἀεὶ χρήσιμόν ἐστι τὸ στοιχεῖον , ἀλλ’ ἐν ἐκείνῳ μόνῳ τῷ χρόνῳ , καθ’ ὃν ἄκρας ποιότητος δεῖται τὸ σῶμα . ταῦτ’ οὖν εἴρηταί μοι πρὸς τοὺς οὐκ ὀρθῶς ἀκούοντας Ἱπποκράτους . ἤδη δὲ δῆλον , ὡς ἀεὶ τῶν στοιχείων δεόμεθα , ποτὲ μὲν ὡς ἁπλῶν καὶ μόνων , ἐνίοτε δ’ ὡς ἐπικρατούντων , ἢ πάντως γ’ ὡς συντιθέντων ἐκεῖνο τὸ σῶμα , τὸ μέλλον ἡμῖν ἢ τροφῆς ἢ φαρμάκου χρείαν παρέξειν .
Lemmas: ὁ δέ συνέχω ἐν ὁ λόγος καί μάλα λανθάνω αὐτός ἤδη πᾶς ἀποκαλύπτω πειράω . ἅπας γάρ , ὅσος γένεσις ἔχω καί φθορά , σῶμα δισσός ὑπόκειμαι μεταβολή , ἀλλοιόω τε ἅμα καί ῥέω αὐτός ὁ οὐσία . ἀλλοιόω μέν οὖν θερμαίνω , καί ψύχω , καί ξηραίνω , καί ὑγραίνω . μόνος γάρ ὁ ποιότης οὗτος μεταβάλλω ὅλος διά ὅλος ὁ οὐσία , ὡς καί μετά ὀλίγος λέγω . ῥέω δέ κατά ὁ αἰσθητός ἔκκρισις , καί προσέτι κατά ὁ ἄδηλος καλέω διαπνοή . ὥστε , ἵνα σῴζω , δισσός καί ὁ ἐπανόρθωσις δέω , ὁ μέν ἕτερος ὁ ὑπερβάλλω ἐν ὁ ποιότης κολάζω , ὁ δέ λοιπός ὁ ὁ κενόω βάσις ἀναπληρόω . ἀλλά ὁ μέν καθαιρέω ὁ ἀμετρία ὁ ἐναντίος δήπου ποιότης εἰμί ὁ πλεονάζω · ὁ δέ ὁ λείπω ἀναπληρόω ποιότης ἐναντίος μέν οὐ εἰμί , ὅμοιος δέ εἰμί χρή ὁ κενόω πρότερος οὐσία · μέλλω γάρ ἀντί ἐκεῖνος εἰμί ὁ ζῷον . οὗτος μέν οὖν εἰμί ὁ τρέφω ὁ σῶμα , ἐκ τις οὐσία ὅμοιος ὁ πρότερος κενόω γίγνομαι . ὅθεν , οἴομαι , καί ὁ οὐσία ἐκεῖνος τροφή ὀνομάζω . ἡνίκα δέ κατά ποιότης μόνος ἀλλοιόω βούλομαι ὁ ὑπόκειμαι , ὅς μέν οὗτος δράω , οὐ τροφή , ἀλλά φάρμακον προσαγορεύω . οὐ ἔχω δέ εὑρίσκω χωρίς οὐσία οὐδέ εἷς ποιότης , σύν ὁ οὐσία αὐτός ἀναγκάζω λαμβάνω προσφέρω ὁ δέω σῶμα · ἄκρος μέν ποιότης χρῄζω , ὁ στοιχεῖον αὐτός , πῦρ , ἤ ὕδωρ , ἤ γῆ , ἤ ἀήρ , μέτριος δέ , ὁ μείγνυμι ἐκ ὁ στοιχεῖον . ἐπειδάν μέν οὖν θερμῇνω βούλομαι , τοιοῦτος αἱρέω φάρμακον , ἐν ὅς πολύς μέν εἰμί ὁ ὁ πῦρ μοῖρα ὁ ἐναντίος · ἐπειδάν δέ ψύχω , ἐν ὅς ἔμπαλιν · εἰμί δέ ὅτε συναμφότεροι ἅμα πράσσω προαιρέω , καί ἀλλοιόω , καί τρέφω , τοιοῦτος ζητέω οὐσία , ὅστις καί ὁ ὡς σιτίον , καί ὁ ὡς φάρμακον χρεία παρέχω . μή τοίνυν ἀξιούω ἅπας ζῷον ἤ πῦρ , ἤ γῆ , ἤ ὕδωρ , ἤ ἀήρ προσφέρω , μόνος αὐτός κατά ἑαυτοῦ , χωρίς ὁ ἄλλος , εἰλικρινής στοιχεῖον . οὔτε γάρ ὡς σιτίον , οὔτε ὡς φάρμακον δέω προσφέρω . ὁ γάρ ὅμοιος εἰμί ὁ τρέφω σιτίον . ὅμοιος δέ ὁ σύνθετος σῶμα , καί κεράννυμι , καί πᾶς μετέχω ὁ στοιχεῖον , ἕτερος , οἴομαι , τοιοῦτος εἰμί , ἐκ ἐκεῖνος ἅπας γίγνομαι . οὔτε ὡς φάρμακον ἀεί χρήσιμος εἰμί ὁ στοιχεῖον , ἀλλά ἐν ἐκεῖνος μόνος ὁ χρόνος , κατά ὅς ἄκρος ποιότης δέω ὁ σῶμα . οὗτος οὖν λέγω ἐγώ πρός ὁ οὐ ὀρθός ἀκούω Ἱπποκράτης . ἤδη δέ δῆλος , ὡς ἀεί ὁ στοιχεῖον δέω , ποτέ μέν ὡς ἁπλόος καί μόνος , ἐνίοτε δέ ὡς ἐπικρατέω , ἤ πάντως γε ὡς συντίθημι ἐκεῖνος ὁ σῶμα , ὁ μέλλω ἐγώ ἤ τροφή ἤ φάρμακον χρεία παρέχω .