galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 1.10
τὰ περὶ τῶν κυριωτάτων μερῶν τοῦ σφυγμοῦ σχεδὸν ἤδη τέλος ἔχει . τὰ γὰρ ὑπόλοιπα δύο κατά τι συμβεβηκὸς μᾶλλον , οὐ κυρίως οὐδὲ πρώτως ἐστὶ μόρια τοῦ σφυγμοῦ , ἥ τ’ ἐντὸς καὶ ἡ ἐκτὸς ἡσυχία τῆς ἀρτηρίας . ἐπεὶ δὲ καὶ διὰ τούτων προγινώσκεταί τινα , περὶ τῆς διαγνώσεως αὐτῶν ἀναγκαῖον εἰπεῖν . τὴν μὲν οὖν ἐκτὸς ἡσυχίαν ἁπλῶς ἐπιβάλλων τὴν χεῖρα μάλιστ’ ἂν γνωρίσαις πηλίκη τίς ἐστιν , ἢ εἰ καὶ θλίβειν ἐθέλοις ἐν τοῖς σφοδροῖς δηλονότι σφυγμοῖς , εἰς τοσοῦτον βιαζόμενος , εἰς ὅσον οὐδὲν κωλῦσαι τῆς κινήσεως · τὴν δὲ ἐντὸς εἰ θλίβοις εἰς ὅσον ἡ παροῦσα σφοδρότης ἐγχωρεῖ , μάλιστ’ ἂν οὕτως διαγνοίης . καὶ τὴν μὲν ἐκτὸς ἠρεμίαν ὅλην ἀκριβᾶς διαγνώσῃ δεόντως ἁπτόμενος , τὴν δ’ ἐντὸς , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται , σὺν τοῖς ἀναισθήτοις μορίοις ἑκατέρας τῶν κινήσεων , τοῦ τε τῆς συστολῆς πέρατος καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ διαστέλλεσθαι . τὰς δ’ αἰτίας τούτων οὐ χαλεπὸν μὲν οὐδ’ αὐτῷ τινι τῶν ἐντυγχανόντων ἐξευρίσκειν , εἰ μὴ μάτην τῶν ἔμπροσθεν ἤκουσεν , εἰρήσονται δὲ καὶ πρὸς ἡμῶν οὐδὲν ἧττον διὰ βραχέων . ἐπεὶ τοίνυν οὐκ ἐνδέχεται γνῶναι , εἰ τοιαύτην τινὰ τὴν ἐκτὸς ἠρεμίαν ὁ σφυγμὸς ποιεῖται , μὴ συγχωρήσαντες κινηθῆναι τὴν ἀρτηρίαν ὡς ὅσον οἷόν τε , κωλύομεν δ’ , ὅταν ἀμετρότερον ἐπιθλίβωμεν , δῆλον ὡς οὐκ ἄν ποτε σαφῶς αἰσθησόμεθα τοῦ ποσοῦ τῆς ἐκτὸς ἠρεμίας , εἰ θλίβοιμεν ὑπὲρ τὴν παροῦσαν σφοδρότητα . ἀλλὰ ἴσως τις ἐρεῖ τὸ μὲν τῆς διαστολῆς μέγεθος θλιβόντων κωλύεσθαι , τὴν δὲ κίνησιν ἐμφαίνεσθαι μέχρι παντὸς , ἀπωθεῖσθαι γὰρ ὑπὸ τῆς ἀρτηρίας ἀνιούσης τὴν ἁφὴν , καὶ τότε παύεσθαι πρῶτον ὠθουμένην τε καὶ κινουμένην ὑπ’ αὐτῆς , ὅταν κᾀκείνη παύσηται . τοῦτο δ’ ὅτι ψεῦδός ἐστιν ἐν τῷ καθόλου καὶ διορισμοῦ δεῖται , γνωσόμεθα ῥᾳδίως , ἂν τῶν ἔμπροσθεν ἀναμνησθῶμεν , ἡνίκ’ ἐλέγομεν , ὡς κινουμένην τὴν ἀρτηρίαν ἐνίοτε συμβαίνει μὴ συγκινεῖν ἑαυτῇ τὰ ἐπικείμενα , νικηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βάρους αὐτῶν . οὐκ οὖν οὐδ’ ὁπόταν πιέζωμεν , εὔλογόν ἐστιν ἄχρι τοσούτου χρόνου προϊέναι τὴν κίνησιν αὐτῆς αἰσθητὴν ἐν ἅπασι τοῖς σφυγμοῖς , εἰς ὅσον ἄθλιπτός τε καὶ ἀβίαστος οὖσα προΐῃ . ὥστε κινουμένης κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον τῆς ἀρτηρίας ἡσυχάζειν πολλάκις ἡμῖν ἤδη δόξουσιν οἱ σφυγμοὶ , καὶ τοσούτῳ θᾶττον ἄρχεσθαι τῆς ἠρεμίας , ὅσῳ τῆς αἰσθητῆς κινήσεως ἠκολούθησαν . ἐπεὶ δ’ ὅσον ὠθεῖ τὴν ἁφὴν ὁ σφυγμὸς ἐν τῷ διαστέλλεσθαι τὴν ἀρτηρίαν , τοσοῦτον κᾀν τῷ συστέλλεσθαι γίγνεται τὸ αἰσθητὸν , ἀνάγκη πᾶσα μηδὲ τῶν πρώτων μορίων τῆς συστολῆς αἰσθάνεσθαι , ἀναισθήτων γενομένων τῶν ἐσχάτων τῆς διαστολῆς . πῶς οὖν δυνατὸν ἀκριβῶς διαγνῶναι τὴν ἐκτὸς ἠρεμίαν τὸν οὕτως ἁπτόμενον ὡς οὐκ ἐνδέχεται ; μετρεῖν γὰρ δεῖ τὸ ποσὸν τῆς θλίψεως πρὸς τὴν ῥώμην τῆς ἀρτηρίας , εἰς τοσοῦτον θλίβοντας , εἰς ὅσον μηδὲν τῶν ἐσχάτων τῆς κινήσεως μορίων ἀναίσθητον ἔσται . δῆλον οὖν ὡς οὐκ ἐνδέχεται θλίβειν ἐν ἅπασιν , ἀλλ’ ἐν τοῖς σφοδροῖς μόνοις , οὐδ’ ἐν τούτοις εἰς τοσοῦτον , ὡς κινῆσαι τῷ βιαίῳ τῆς ἐπιβολῆς τὴν ῥώμην τῆς ἀρτηρίας . ἀσφαλέστατον οὖν , ὅταν τὴν ἐκτὸς ἡσυχίαν διαγινώσκειν ἐθέλῃς , ἀβιάστως ἐπιβάλλειν τὴν ἁφήν · τὴν δ’ ἐντὸς ἐκ τῶν ἐναντίων , εἰ μὴ βιάζοιο καὶ θλίβοις , οὐκ ἂν γνωρίσαις . ἀκολουθῆσαι γὰρ δεῖ τὴν ἁφὴν μέχρι παντὸς συστελλομένῃ τῇ ἀρτηρίᾳ , θλίβειν δ’ ἐν τοῖς σφοδροῖς μόνοις ἐγχωρεῖ . δῆλον οὖν ὡς καὶ ἐν τούτοις μόνοις διαγνωρίσει τὴν ἐντὸς ἡσυχίαν , οὐ μὴν οὐδ’ ἐν τούτοις ἀκριβῶς , ἀλλὰ πολλάκις μὲν συχνῷ μείζονος ἤπερ ὄντως ἐστὶ , πολλάκις δ’ ὀλίγῳ μὲν , ὅμως δ’ οὖν ἔτι μείζονος αὐτῆς ἐπαισθήσει . προσέρχονται γὰρ ἐξ ἀνάγκης δύο χρόνοι τῶν ἀναισθήτων μορίων ἑκατέρας τῶν κινήσεων , ὁ μὲν ἐπὶ πέρατι τῆς συστολῆς , ὁ δ’ ἐν ἀρχῇ τῆς διαστολῆς , ὧν ἄλλοτ’ ἄλλο μῆκος ἐχόντων , ὡς ἔμπροσθεν ἐδείξαμεν , οὔτ’ ἴσον ἀεὶ τὸ προσιὸν ἔσται τῷ χρόνῳ τῆς ἐντὸς ἡσυχίας οὔτ’ ἀκριβής ποθ’ ἡ διάγνωσις .
Lemmas: ὁ περί ὁ κύριος μέρος ὁ σφυγμός σχεδόν ἤδη τέλος ἔχω . ὁ γάρ ὑπόλοιπος δύο κατά τις συμβαίνω μάλα , οὐ κύριος οὐδέ πρῶτος εἰμί μόριον ὁ σφυγμός , ὁ τε ἐντός καί ὁ ἐκτός ἡσυχία ὁ ἀρτηρία . ἐπεί δέ καί διά οὗτος προγιγνώσκω τις , περί ὁ διάγνωσις αὐτός ἀναγκαῖος λέγω . ὁ μέν οὖν ἐκτός ἡσυχία ἁπλῶς ἐπιβάλλω ὁ χείρ μάλα ἄν γνωρίζω πηλίκος τις εἰμί , ἤ εἰ καί θλίβω ἐθέλω ἐν ὁ σφοδρός δηλονότι σφυγμός , εἰς τοσοῦτος βιάζω , εἰς ὅσος οὐδείς κωλύω ὁ κίνησις · ὁ δέ ἐντός εἰ θλίβω εἰς ὅσος ὁ πάρειμι σφοδρότης ἐγχωρέω , μάλα ἄν οὕτως διαγιγνώσκω . καί ὁ μέν ἐκτός ἠρεμία ὅλος ἀκριβής διαγνοέω δεόντως ἅπτω , ὁ δέ ἐντός , ὡς καί πρόσθεν λέγω , σύν ὁ ἀναίσθητος μόριον ἑκάτερος ὁ κίνησις , ὁ τε ὁ συστολή πέρας καί ὁ ἀρχή ὁ διαστέλλω . ὁ δέ αἰτία οὗτος οὐ χαλεπός μέν οὐδέ αὐτός τις ὁ ἐντυγχάνω ἐξευρίσκω , εἰ μή μάτην ὁ ἔμπροσθεν ἀκούω , λέγω δέ καί πρός ἐγώ οὐδείς ἥσσων διά βραχύς . ἐπεί τοίνυν οὐ ἐνδέχομαι γιγνώσκω , εἰ τοιοῦτος τις ὁ ἐκτός ἠρεμία ὁ σφυγμός ποιέω , μή συγχωρέω κινέω ὁ ἀρτηρία ὡς ὅσος οἷος τε , κωλύω δέ , ὅταν ἄμετρος ἐπιθλίβω , δῆλος ὡς οὐ ἄν ποτέ σαφής αἰσθάνομαι ὁ πός ὁ ἐκτός ἠρεμία , εἰ θλίβω ὑπέρ ὁ πάρειμι σφοδρότης . ἀλλά ἴσως τις λέγω ὁ μέν ὁ διαστολεύς μέγεθος θλίβω κωλύω , ὁ δέ κίνησις ἐμφαίνω μέχρι πᾶς , ἀπωθέω γάρ ὑπό ὁ ἀρτηρία ἀνέρχομαι ὁ ἁφή , καί τότε παύω πρῶτος ὠθέω τε καί κινέω ὑπό αὐτός , ὅταν κᾀκείνης παύω . οὗτος δέ ὅτι ψεῦδος εἰμί ἐν ὁ καθόλου καί διορισμός δέω , γιγνώσκω ῥᾴδιος , ἐάν ὁ ἔμπροσθεν ἀναμιμνῄσκω , ἡνίκα λέγω , ὡς κινέω ὁ ἀρτηρία ἐνίοτε συμβαίνω μή συγκινέω ἑαυτοῦ ὁ ἐπίκειμαι , νικάω ὑπό ὁ βάρος αὐτός . οὐ οὖν οὐδέ ὁπόταν πιέζω , εὔλογος εἰμί ἄχρι τοσοῦτος χρόνος προέρχομαι ὁ κίνησις αὐτός αἰσθητός ἐν ἅπας ὁ σφυγμός , εἰς ὅσος ἄθλιπτος τε καί ἀβίαστος εἰμί προίημι . ὥστε κινέω κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ ἀρτηρία ἡσυχάζω πολλάκις ἐγώ ἤδη δοκέω ὁ σφυγμός , καί τοσοῦτος ταχύς ἄρχω ὁ ἠρεμία , ὅσος ὁ αἰσθητός κίνησις ἀκολουθέω . ἐπεί δέ ὅσος ὠθέω ὁ ἁφή ὁ σφυγμός ἐν ὁ διαστέλλω ὁ ἀρτηρία , τοσοῦτος εἰͅν ὁ συστέλλω γίγνομαι ὁ αἰσθητός , ἀνάγκη πᾶς μηδέ ὁ πρῶτος μόριον ὁ συστολή αἰσθάνομαι , ἀναίσθητος γίγνομαι ὁ ἔσχατος ὁ διαστολεύς . πῶς οὖν δυνατός ἀκριβής διαγιγνώσκω ὁ ἐκτός ἠρεμία ὁ οὕτως ἅπτω ὡς οὐ ἐνδέχομαι ; μετρέω γάρ δέω ὁ ποσός ὁ θλῖψις πρός ὁ ῥώμη ὁ ἀρτηρία , εἰς τοσοῦτος θλίβω , εἰς ὅσος μηδείς ὁ ἔσχατος ὁ κίνησις μόριον ἀναίσθητος εἰμί . δῆλος οὖν ὡς οὐ ἐνδέχομαι θλίβω ἐν ἅπας , ἀλλά ἐν ὁ σφοδρός μόνος , οὐδέ ἐν οὗτος εἰς τοσοῦτος , ὡς κινέω ὁ βίαιος ὁ ἐπιβολή ὁ ῥώμη ὁ ἀρτηρία . ἀσφαλής οὖν , ὅταν ὁ ἐκτός ἡσυχία διαγιγνώσκω ἐθέλω , ἀβίαστος ἐπιβάλλω ὁ ἁφή · ὁ δέ ἐντός ἐκ ὁ ἐναντίος , εἰ μή βιάζω καί θλίβω , οὐ ἄν γνωρίζω . ἀκολουθέω γάρ δέω ὁ ἁφή μέχρι πᾶς συστέλλω ὁ ἀρτηρία , θλίβω δέ ἐν ὁ σφοδρός μόνος ἐγχωρέω . δῆλος οὖν ὡς καί ἐν οὗτος μόνος διαγνωρίζω ὁ ἐντός ἡσυχία , οὐ μήν οὐδέ ἐν οὗτος ἀκριβής , ἀλλά πολλάκις μέν συχνός μέγας ἤ ὄντως εἰμί , πολλάκις δέ ὀλίγος μέν , ὅμως δέ οὖν ἔτι μέγας αὐτός ἐπαείδω . προσέρχομαι γάρ ἐκ ἀνάγκη δύο χρόνος ὁ ἀναίσθητος μόριον ἑκάτερος ὁ κίνησις , ὁ μέν ἐπί πέρας ὁ συστολή , ὁ δέ ἐν ἀρχή ὁ διαστολεύς , ὅς ἄλλοτε ἄλλος μῆκος ἔχω , ὡς ἔμπροσθεν δείκνυμι , οὔτε ἴσος ἀεί ὁ προσέρχομαι εἰμί ὁ χρόνος ὁ ἐντός ἡσυχία οὔτε ἀκριβής ποτέ ὁ διάγνωσις .