galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 2.3
Μαθὼν οὖν τις πρότερον ὡς χρὴ τὴν ἀρίστην τοῦ σώματος ἡμῶν γνωρίζειν φύσιν , ἑτέρωθι δ’ αὐτῆς εἴρηται τὰ γνωρίσματα , τὸν ἐν ταύτῃ σφυγμὸν μέσον ἁπασῶν τῶν ἄλλων ἴστω καὶ οἷόν τι μέτρον καὶ κανόνα τοῦτον ἐν ἁπάσαις ταῖς περὶ σφυγμῶν πραγματείαις , τὸν σύμμετρόν τε καὶ μέτριον ὑφ’ ἡμῶν μεμνήσθω λεγόμενον , ᾧ παραβάλλοντες τοὺς ἄλλους ἅπαντας ταχεῖς καὶ βραδεῖς καὶ μεγάλους καὶ μικροὺς εἶναί φαμεν . ὁ δ’ ἐν τῇ συμμέτρῳ τε καὶ κατὰ πᾶν ἀρίστῃ φύσει , τοῦτον οὐδὲ καλεῖσθαι δίκαιον οὔτε μέγαν οὔτε μικρὸν οὔτε ταχὺν οὔτε βραδὺν , ἀλλ’ οὐδὲ σκληρὸν , ἢ μαλακὸν , ἤ τι τῶν ἄλλων τῶν τὰς ἀμετρίας δηλούντων ὀνομάτων . ἀλλ’ ὥσπερ ἐν τῷ περὶ κράσεων λόγῳ τὴν ἀρίστην ἁπασῶν κρᾶσιν οὔτε θερμὴν ἔφαμεν οὔτε ψυχρὰν οὔτε ξηρὰν οὔθ’ ὑγρὰν οὔτε μαλακὴν οὔτε σκληρὰν ὑπάρχειν , ( ἁπάσας γὰρ ταύτας ὑπερβολαῖς τέ τισι καὶ ἐλλείψεσι τῆς τε μιᾶς ἐκείνης τῆς εὐκράτου τε καὶ συμμέτρου συνίστασθαι , ) οὕτω καὶ νῦν οὔτε μέγαν οὔτε μικρὸν οὔτε ταχὺν οὔτε βραδὺν οὔτ’ ἄλλ’ οὐδὲν ὅσα τῆς μετριότητος ἐξίσταται τὸν ἐν τῇ καλλίστῃ φύσει σφυγμὸν οὔτε προσαγορεύσομεν οὔτε νοήσομεν . οὐδὲ γὰρ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον , ἐν ᾧ τὸν τοιοῦτον εὑρίσκομεν σφυγμὸν , οὐδενὶ τῶν τὰς ἀμετρίας δηλούντων ὀνομάτων προσαγορεύομεν · οὔτε γὰρ παχὺν οὔτ’ ἰσχνὸν οὔτε θερμὸν οὔτε ψυχρὸν , ἢ ὑγρὸν , ἢ ξηρὸν , οὔτε ἄλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον , ἀλλ’ εὔκρατόν τε καὶ σύμμετρον ἅπασι τοῖς μορίοις τοῦ σώματος ὀνομάζομεν . ἐν τούτῳ τοίνυν , ὅταν γε μάθῃς αὐτὸν διαγινώσκειν , ἁπάσας τὰς διαφορὰς τῶν σφυγμῶν ἐπισκεψάμενος , μέμνησό τε καὶ κρίνων πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἄλλους ἅπαντας σφυγμοὺς , ἢ σκληροὺς οὕτως , ἢ μαλακοὺς , ἢ ἀραιοὺς , ἢ πυκνοὺς , ἤ τι τῶν ἄλλων ἀνάλογον κάλει . ὁπότ’ οὖν ἤδη ἔχειν τὸ πᾶν δοκοῦμεν , οὐ χεῖρον ἂν εἴη κινῆσαί τινα ἀπορίαν ἀναγκαίαν , ἵνα δόξαντες μηδὲν εὑρῆσθαι μηδέπω , προσθεῖναί τινα τῷ λόγῳ πειραθῶμεν διορισμὸν , ὃς ἡμᾶς πείσει τε ἅμα καὶ διδάξει , πρῶτον μὲν , ὡς ἤδη τὸ πᾶν ἔχομεν , ἐφεξῆς δὲ τὴν τελεωτάτην τῶν προκειμένων ἐνδείξεται διάγνωσιν . ἀρκτέον οὖν ἤδη τῆς ἀπορίας καὶ ῥητέον , ὡς οὐκ ἐνδέχεται πάσας τὰς ἐν τῷ σώματι πεφυκυίας ἀρτηρίας οὔτ’ ἴσας ἀλλήλαις ὑπάρχειν οὔτ’ εἰς ἴσον διαστέλλεσθαι . πῶς γὰρ ἐνδέχοιτο τὴν ἐπὶ τῆς ῥάχεως ἀρτηρίαν ταῖς κατὰ τὸν τράχηλον , ἢ τὰς μασχάλας τε καὶ τοὺς βουβῶνας , ἢ αὐτὴν ἴσην ὑπάρχειν , ἢ τὴν διαστολὴν αὐτῆς ταῖς ἐκείνων διαστολαῖς ; πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον οὐδὲ ταῖς κατὰ τοὺς ἀγκῶνάς τε καὶ ἰγνύας , καὶ μᾶλλον ἔτι ταῖς κατὰ τοὺς καρπούς τε καὶ τοὺς ταρσοὺς , καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον ἔτι ταῖς κατὰ τοὺς κροτάφους τε καὶ τοὺς δακτύλους . οὐκ οὖν ἐνδέχεται κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς ἕνα σφυγμὸν εἶναι τὸν σύμμετρον οὐδ’ ἐν αὐταῖς ταῖς ἀρίσταις φύσεσιν , ἀλλὰ τὸ μὲν ἐν τῇ κινήσει τε καὶ τῷ τόνῳ καὶ τοῖς ἄλλοις γένεσιν ἕνα τυγχάνειν εἰκὸς ὑπάρχοντα κατὰ πάσας τὰς ἀρτηρίας . οὐ γὰρ οἷόν τε κατὰ φύσιν ἔχοντος τἀνθρώπου , καὶ μάλιστα ﻿ τοῦ τὴν ἀρίστην κεκτημένου κατασκευὴν , τὰς μέν τινας τῶν ἀρτηριῶν θᾶττον , τὰς δέ τινας βραδύτερον , ἢ τὰς μὲν σφοδρότερον , τὰς δ’ ἀμυδρότερον , ἢ τὰς μὲν σκληρότερον , τὰς δὲ μαλακώτερον , ἢ τὰς μὲν πυκνότερον , τὰς δ’ ἀραιότερον σφύζειν · ἀλλὰ παραπλησίως ἀλλήλαις τε καὶ τῇ καρδίᾳ πάσας ἀναγκαῖον κινεῖσθαι , τῷ δ’ ὄγκῳ καθάπερ τὰ σώματα αὐτῶν διήνεγκεν , οὕτω καὶ τὰς διαστολὰς εἰκὸς εἶναι διαφερούσας . ἴσως οὖν τις ἡγήσεται πρόχειρον εἶναι τῆς ἀπορίας τὴν λύσιν . οὐδὲν γὰρ κωλύει ἤτοι τῶν κατὰ τοὺς καρποὺς μόνων ἀρτηριῶν ἁπτόμενον ἀεὶ πηλίκος μὲν ἐν ταῖς ἀρίσταις φύσεσιν ὁ ἐν αὐταῖς ἐστι σφυγμὸς ἐπίστασθαι , πηλίκος δὲ τῶν ἐν ταῖς ἄλλαις ἕκαστος ὁ τούτῳ παραβαλλόμενος , ἢ καὶ νὴ Δί’ εἴ τις ἐθέλοι , καὶ τῶν κατὰ τοὺς ταρσοὺς , ἤ τι μέρος ἄλλο τοῦ σώματος , μεμνῆσθαι χρὴ τοῦ ποσοῦ τῆς διαστολῆς , ἐπί γε τῆς ἀρίστης φύσεως , ἵν’ ἔχῃ μετρεῖν τούτοις τοὺς ἐν τοῖς αὐτοῖς μέρεσιν ἐν ταῖς ἄλλαις φύσεσι γιγνομένους σφυγμοὺς , οὐδὲν ἄτοπον οὔτε χαλεπὸν οὔτε δύσγνωστον ἔσεσθαι · ἀλλ’ ὁ ταῦτα λέγων οὐκ οἶδεν ἐν τοῖς περὶ τῆς ἀρίστης τοῦ σώματος κατασκευῆς ἀποδεδειγμένον , ὡς ἔν τε μεγάλοις καὶ μικροῖς σώμασιν ὁμοίως συνίστασθαι πέφυκεν ἡ τοιαύτη φύσις . εἰ γὰρ τοῦτ’ ἐγίνωσκεν , οὐκέτ’ ἂν οὔτε τῶν ἀρτηριῶν αὐτῶν τῶν καθ’ ἕκαστον μόριον οὔτε τῶν κατ’ αὐτὰς διαστολῶν τὸν ἴσον ἐνόμιζεν ὄγκον ἐν ἁπάσαις εἶναι ταῖς ἀρίσταις φύσεσιν , ἀλλ’ ἐξαλλάττεσθαι κατά τε τὰ μεγέθη τῶν σωμάτων καὶ τὰς μικρότητας , ὥστε μένειν τὸ ἐξ ἀρχῆς ἄπορον , οὐ δυναμένων ἡμῶν ἕνα σύμμετρον ἐξευρεῖν κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς . ἆρ’ οὖν ἄξιον ἐπειδὴ τελέως ἠπορήκαμεν , ἁπάντων θαυμάσαι τῶν ἰατρῶν , μεγάλους μὲν ἀεὶ καὶ μικροὺς , ὡς ἔτυχεν , ὀνομαζόντων σφυγμοὺς , πηλίκος δέ τις ὁ σύμμετρος , ᾧ παραβάλλοντες αὐτοὺς εὑρήσομεν , οὐ διδασκόντων ; ἐοίκασι γὰρ οὐδ’ εἰς ἔννοιάν τινα διηρθρωμένην ἀφῖχθαι τοῦ τοιούτου σφυγμοῦ , ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῷ πρὸς τὶ κατηγορεῖν μέγα , ἢ μικρὸν , ἐν ἴσῳ μείζονά τε καὶ μικρότερον . ἐγὼ γοῦν καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς ἀρίστων ἰατρῶν , ὅταν ἁψάμενοί τινος μέγαν , ἢ μικρὸν εἴπωσι τὸν σφυγμὸν , εἴωθα πολλάκις πυνθάνεσθαι , τίνος αὐτὸν μείζονα λέγουσιν , ἢ τίνος μικρότερον . οἱ δὲ τοῦ κατὰ φύσιν φασίν . αὖθις δ’ ἂν ἐρωτήσαντος ἐμοῦ , τοῦ τίνος κατὰ φύσιν , οὐχ ὅπως ἀξίαν ζητήσεως εἶναι νομίζουσι τὴν ἐρώτησιν , ἀλλὰ καὶ θαυμάζουσιν , εἴ τινος ἄλλου νομίζοιμι λέγειν πλὴν αὐτοῦ τοῦ νοσοῦντος , οὗπερ ἂν ἐν τῷ παρόντι τυγχάνωσιν ἁπτόμενοι , ἐπεὶ τοῦτό γε καὶ τοὺς παῖδας ἤδη γιγνώσκειν φασὶν , ὡς ἄλλος ἄλλου μείζονά τε καὶ μικρότερον ἐν αὐτῷ τῷ ὑγιαίνειν ἔχει σφυγμόν . ἆρ’ οὖν οὗτοι μὲν οὕτως , οἱ δὲ τούτων βελτίους , οἳ τὰ περὶ σφυγμῶν ἡμῖν συγγράμμματα καταλιπόντες ἑτέρως ὑπολαμβάνουσιν , ἢ κᾀκεῖνο παραπλησίως ; οἵ γε δὴ λέγουσιν ἦρος μὲν καὶ φθινοπώρου τὰ μέσα μεγίστους ἐργάζεσθαι τοὺς σφυγμοὺς , χειμῶνος δὲ καὶ θέρους ἐλαχίστους , οἱ δὲ μεταξὺ τῶν εἰρημένων καιροὶ μέσους μεγάλων τε καὶ μικρῶν . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ οὗτοι δοκοῦσί μοι λέγειν ἁπλῶς ἢ μεγάλους , ἢ μέσους , ἀλλ’ ἐν τῷ πρὸς τί . διὰ τοῦτο γοῦν καὶ προστιθέασιν αὐτῶν τινες ἐν τῷ λόγῳ τὸ ὡς ἐν ὥραις , ὡδί πως γράφοντες · ἦρος μὲν καὶ φθινοπώρου τὰ μέσα μεγίστους ὡς ἐν ὥραις ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς . οἱ δ’ αὐτοὶ κᾀν ταῖς ἡλικίαις οὐχ ἁπλῶς γράφουσιν , ὥσπερ ἕτερος , μεγάλους μὲν εἶναι τοὺς ἀκμαζόντων , μικροὺς δὲ τοὺς τῶν παίδων καὶ τῶν γερόντων , ἀλλὰ κᾀνταῦθα προσγράφουσιν , ὡς ἐν ἡλικίαις . ὥσθ’ οὕτως λέγουσι τοὺς μεγάλους καὶ μικροὺς , ὡς εἰ καὶ μείζονας ἔλεγον καὶ μικροτέρους , ἀλλήλοις παραβάλλοντες δηλονότι αὐτοὺς , οὐκ ἐν τῷ συμμέτρῳ . ὅτι δ’ ἀλλήλοις , δῆλον οἶμαι κᾀξ αὐτῆς ὑπάρχειν τῶν πραγμάτων τῆς φύσεως , ὑπὲρ ὧν διαλέγονται . οὐ γὰρ δὴ πάντων γε τῶν ἀνθρώπων ὡσαύτως οἱ σφυγμοὶ μέγιστοι τυγχάνουσιν ὄντες ἐν τοῖς μέσοις τοῦ ἦρος , ἀλλ’ ἑκάστου κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν . καὶ τοῦτο μέντοι καὶ αὐτὸ παχεῖ λογισμῷ παντάπασιν ἀδιάρθρωτον καὶ συγκεχυμένον . λῆρος γὰρ οὐ σμικρὸς , εἴ τις οἴοιτο τῷ χολώδει τε καὶ θερμῷ καὶ διακαεῖ τὴν φύσιν , ἢ τὸ ἐναντίον αὐτοῦ τῷ φλεγματώδει τε καὶ ψυχρῷ μεγίστους ἐν ἦρος μέσῳ γίγνεσθαι τοὺς σφυγμούς . ἐν μὲν γὰρ ταῖς διατριβαῖς καὶ μέχρι λόγου τάχ’ ἂν ἴσως δόξειε γίγνεσθαι , πειρωμένοις δ’ οὐκ ἂν εὑρεθεῖεν . τοὺς μὲν γὰρ θερμοτέρους καὶ ξηροτέρους τὴν κρᾶσιν οὐκ ἀναμένοντας ὄψει τὰ μέσα τοῦ ἦρος , ἀλλὰ πολὺ πρότερον τοὺς σφυγμοὺς μεγίστους σφῶν αὐτῶν ἴσχοντας , τοὺς δ’ ἐναντίους αὐτοῖς τοὺς ὑγροτέρους τε καὶ ψυχροτέρους ἐπέκεινα πολὺ τῶν μέσων τοῦ ἦρος , ἤδη τοῦ θέρους ἀρχομένου . μόνους δὲ τοὺς τὴν ἀρίστην κατασκευὴν τοῦ σώματος ἔχοντας ἐν τοῖς μέσοις τοῦ ἦρος ἔστιν εὑρεῖν μεγίστους σφῶν αὐτῶν τοὺς σφυγμοὺς ἴσχοντας . οὕτω δὲ καὶ κατὰ τὰς ἡλικίας ἔχει . καὶ γὰρ τούτων αἱ μὲν εὔκρατοι τοῖς μέσοις τοῦ ἦρος , αἱ δὲ δύσκρατοι πρότερον , ἢ ὕστερον , μεγίστους ἔχουσι τοὺς σφυγμούς . ἀλλ’ οὐδεὶς τῶν ἰατρῶν οὐδὲν ἡμῖν τούτων διωρίσατο , ἀλλ’ ὡς ἂν πάντων ἀνθρώπων ὁμοίως διατιθεμένων ἐν ἑκάστῃ τῶν ὡρῶν , οὕτως ἀποκρίνονται . καίτοι τά γ’ Ἱπποκράτους οὐκ οἶμαί τινα λανθάνειν , ὅσα τε καὶ οἷα περὶ τῶν ὡρῶν εἴρηται παρ’ αὐτῷ , σαφῶς ἐνδεικνυμένῳ , μήτε φύσεις μήθ’ ἡλικίας ἁπάσας πρὸς τῶν αὐτῶν ὡρῶν ὡσαύτως διατίθεσθαι . τοὺς μὲν γὰρ ὁ χειμὼν ἰσχυροτέρους καὶ ὑγιεινοτέρους καὶ κατὰ πάντα βελτίους , τοὺς δὲ τὸ θέρος ἐργάζεται . πῶς οὖν ἐνδέχεται τὸν ὠφελούμενον τῷ βλαπτομένῳ τὴν αὐτὴν ἔχειν τροπὴν τῶν σφυγμῶν ; πῶς δ’ οὐκ αἰδοῦνται γράφοντες ἡμῖν ἁπλῶς οὕτως καὶ ἀδιορίστως , ἦρος τὰ μέσα μεγίστους ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς ; εἰ γὰρ μὴ προσθείη τίσι μεγίστους , οὐδὲν ἐμάθομεν . πῶς δ’ , ﻿ ὅταν εἴπωσιν θέρους καὶ χειμῶνος μικροὺς γίγνεσθαι τοὺς σφυγμοὺς , οὐδ’ ἄχρι τοῦ , ποτέρα τῶν ὡρῶν τοὺς σφυγμοὺς μικροτέρους ἐργάζεται , τολμῶσι προσπαραγράφειν ; οὐ γὰρ δήπου μικράν γε φήσουσιν εἶναι τὴν διαμαρτίαν , εἴ τις τὸ θέρος τοῦ χειμῶνος οἴοιτο μικροτέρους ἐργάζεσθαι τοὺς σφυγμοὺς , τὸ δ’ εἰ τύχοι μείζονας ἐργάζοιτο , ἢ εἰ τὸν χειμῶνα τοῦ θέρους , ἔμπαλιν ἔχοντος τἀληθοῦς . ὅ τι γὰρ ἄν τις εἴπῃ τῶν τριῶν τούτων , εἴτε τὸ θέρος τοῦ χειμῶνος , εἴτε τὸν χειμῶνα τοῦ θέρους , ἢ ἐπίσης ἐν ἀμφοτέροις εἶναι τοὺς σφυγμοὺς , οὐκ ἀληθεύσει , μὴ προσθεὶς τὸ τίσιν . εἰ δὲ προσθείη τε καὶ διορίσαιτο , κατά τε τὰς φύσεις τῶν σωμάτων καὶ τὰς ἡλικίας , ἕκαστον τῶν τριῶν ἀληθὲς γενήσεται , καθάπερ ἡμῖν ἐν τοῖς ἰδίοις περὶ τούτων λόγοις διορίζεται . ἀλλ’ οὔθ’ αὑτὸν ἕκαστος οὔτ’ ἀλλήλους ἐξελέγξαι περὶ τούτων ἠδυνήθησαν , ὡς πολλὰ μὲν ψευδῆ , πολλὰ δ’ ἀδιόριστα λέγουσιν , οὐδὲ διὰ μίαν ἄλλην αἰτίαν τὸ τοιοῦτο παθόντες ἢ ὅτι τοῦ συμμέτρου καθ’ ἕκαστον γένος σφυγμοῦ παντάπασιν ἀμαθῶς εἶχον . ἢ διὰ τί , καίτοι περὶ πάντων οὕτω πικρῶς ἀλλήλοις ἐρίζοντες , περὶ τούτων οὐδὲ ζητοῦσιν ὅλως , ἀλλὰ ταλαιπώρως παρατρέχουσιν ; δι’ οὐδὲν ἄλλο ἢ ὅτι πεφυρημένον τε καὶ ἀδιάρθρωτον ὑπὲρ αὐτῶν ἔχοντες τὸν νοῦν , ἑνί γε τῷ πρώτῳ σφαλέντι πάντες ἠκολούθησαν , εἶτα περὶ τῶν ἀξιολόγων οὐδεμίαν εἰς αὐτὰ τὰ τῆς τέχνης ἔργα βλάβην ἢ ὠφέλειαν εἰσφερομένων πικρῶς ἐριζόντων οὐκ ἀλλήλοις μόνον , ἀλλὰ καὶ Ἡροφίλῳ . καὶ ταῦτα μέντοι τῆς ἔριδος ὑπὲρ ἀδήλων πραγμάτων συνισταμένης καὶ πολλῶν καὶ μακρῶν λόγων , ἵν’ ἀποδειχθῇ , δεομένων , περὶ τῶν οὕτως ἐναργῶν , ὡς καὶ διὰ μόνης τῆς αἰσθήσεως ἔνεστι λαβεῖν , οὔτ’ αὐτοὶ διωρισμένως γράφουσιν οὔτε τοὺς σφαλέντας ἐλέγχουσιν , οὐδ’ εἴ τις τῶν παλαιῶν ἕτερόν τι παρὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς ἔγραψε , μνημονεύουσιν . ἀλλὰ μικρὸν μὲν τὸν τοῦ παιδὸς εἰρήκασι σφυγμὸν , ὡσαύτως δὲ καὶ τὸν τοῦ γέροντος μικρὸν , ὁπότερος δ’ αὐτῶν μικρότερος , οὐκέτι γράφουσι , καίτοι σαφῶς Ἡροφίλου τοῖς τε μὴ παρέργως ἐντυγχάνουσιν αὐτοῦ τοῖς βιβλίοις ὑπὲρ ἀμφοτέρων γεγραφότος . ἢ καὶ γελοῖον ἴσως ποιῶ τὰ τοιαῦτα διορίζεσθαι βουλόμενος αὐτοῖς , οἷς οὐδὲ τὰ πρῶτα καὶ ἁπλούστατα καλῶς εἴρηται . μικρόν γ’ οὖν λέγουσι τὸν τοῦ παιδὸς σφυγμὸν , Ἡροφίλου μηδεπώποτε μικρὸν εἰρηκότος , ἀλλὰ ποτὲ μὲν ἱκανὸν τῷ μεγέθει , ποτὲ δὲ ἀξιόλογον , ἤ πως οὕτως ὀνομάζοντος . εἶτα τίς μὲν ἡ κινοῦσα τὰς ἀρτηρίας αἰτία ζητοῦσι καὶ τῶν εἰς τοῦθ’ Ἡροφίλῳ γεγραμμένων οὐδὲν παραλείπουσι , τῶν δ’ εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης διαφερόντων θεωρημάτων , οὔτ’ εἰ καλῶς οὔτ’ εἰ μὴ καλῶς ἔγραψεν Ἡρόφιλος , οὐδενὸς ἔτι μέμνηνται · ὦ πρὸς τῶν θεῶν , οὐ πολὺ μέντοι βέλτιον ἦν , μὴ περὶ τοῦ τέτταρας ὑφ’ Ἡροφίλου λέγεσθαι τὰς διοικούσας τὰ ζῶα δυνάμεις ζητεῖν , μηδὲ πικρῶς ἐρίζειν τε καὶ ἀντιλέγειν αὐτῷ περί γε τούτων , ἀλλ’ εἴπερ ἐβούλοντο καταβάλλειν τε καὶ διεξελέγξαι αὐτὸν εἰκῆ ληροῦντα , τῶν τοιούτων αὐτοῦ μνημονεύειν , ἃ φανερῶς τοῖς ἐναργέσι μάχεται , καὶ ταῦτα μαρτύρων ἀριθμὸν οὐκ ὀλίγον ἀθροῖσαι κατ’ αὐτοῦ δυνάμενοι ; τούς τε γὰρ μεθ’ Ἡρόφιλον τὰ περὶ σφυγμῶν πραγματευσαμένους καὶ σχεδὸν τοὺς νῦν ἅπαντας ἕξουσι μαρτυροῦντας , ὡς ὁ τῶν παίδων σφυγμὸς μικρότερός ἐστι τοῦ τῶν γερόντων , καὶ πολλῷ γέ τις μικρότερος . ὥστε τὶς ἐμοὶ πρώην ἔφασκε καταγελῶν ὅλου τοῦ ἐρωτήματος , οὐδὲ ζητήματος ἄξιον εἶναι τὸ πρᾶγμα . πολὺ γὰρ μικροτέρους ὑπάρχειν τοὺς τῶν παίδων , καὶ διὰ τοῦτο καλῶς μηδὲ γεγράφθαι τι περὶ αὐτῶν . τοιούτους οὖν μυρίους ἔχοντες μάρτυρας καὶ τἄλλα φιλονεικοῦντες ἀεὶ πρὸς Ἡρόφιλον , οὐκ οἶδ’ ὅπως τὰ τοιαῦτα παραλελοίπασι τὴν ἀρχὴν , οὐδ’ εἰ γέγραφεν αὐτὰ γιγνώσκουσιν . οὐδὲ γὰρ αὐτῆς τῆς ἰατρικῆς αὐτοῖς πάνυ φροντίς ἐστιν , ἀλλὰ μόνον ἐκείνων τῶν δογμάτων , ἃ τὰς ἐν ταῖς διατριβαῖς φλυαρίας αὐξῆσαι δύναται . ταῦτ’ οὖν ἐκλέγουσι μόνον τῶν Ἡροφίλου βιβλίων τὰ κεφάλαια , τὰ δὲ ἄλλα παντάπασιν ὑπερβαίνουσι , καὶ διὰ τοῦτ’ οὐδ’ ὅλως ἴσασι τί γέγραφεν Ἡρόφιλος , εἰς μὲν τὰ τῆς τέχνης ἔργα μεγάλως διαφέρον , ἐναντίον δ’ οἷς οὗτοι λέγουσι . διὰ τοῦτο γοῦν καὶ περὶ τῶν ῥυθμῶν ὅσα μὲν ἐχρῆν αὐτοὺς ἔτι παῖδας ὄντας ἐν τοῖς τῆς μουσικῆς διδασκαλείοις ἐκμαθεῖν , ταῦτ’ οὐδόλως εἰς τὰ τῆς ἰατρικῆς συγγράμματα φέρουσι , τὸ τῶν ὀψιμαθῶν πάθημα πάσχοντες , οὐδὲ σιωπῆσαι δυνάμενοι , κᾂν ἑτέρας ᾖ τέχνης . πῶς δ’ ἀπὸ ῥυθμοῦ δεῖ σημειοῦσθαι , οὐκέτ’ οὐδεὶς ἔγραψεν αὐτῶν . ἀλλ’ Ἡρόφιλός γε τὴν ἐναντίαν ὁδὸν ἰὼν αὐτοῖς παραλείπει μὲν ἃ παρὰ τοῖς μουσικοῖς ἐχρῆν μεμαθηκέναι τὸν ἀξίως τῆς τέχνης πεπαιδευμένον , ὡς ἐπισταμένοις δ’ αὐτοῖς διαλέγεται , τὸ χρήσιμον εἰς τὴν ἰατρικὴν ἐξ αὐτῶν λαμβάνων . οἱ δ’ ὅταν τὴν θαυμαστὴν ταύτην , ὡς αὐτοὶ καλοῦσι , τεχνολογίαν τὴν περὶ τῶν ῥυθμῶν διεξέλθωσιν , οὐκέτ’ αὐτοῖς μέλει δεῖξαι , πῶς ἄν τις ἱκανὸς προγνῶναί τι δι’ αὐτῶν , ἢ σημειώσασθαι γένοιτο . ταῦτ’ ἄρα καὶ τὸν παίδων σφυγμὸν μικρὸν λέγουσιν , Ἡροφίλου τἀναντία γράφοντος , οὐδὲ μέχρι τοσούτου διασκέψασθαι σπουδάζοντες , ὡς ἐννοῆσαι δυνηθῆναι , ποία τις παρὰ τοῖς ἀνθρώποις μεγάλη καὶ μικρὰ διαστολὴ λέγεται . καὶ γὰρ ἐπὶ κύστεων καὶ φυσῶν χαλκευτικῶν καὶ ἀσκῶν καὶ γαστέρων καὶ μητρῶν καὶ παντὸς ἁπλῶς τοῦ κοιλότητά τινα κεκτημένου μεγάλας τε καὶ μικρὰς εἰώθαμεν διαστολὰς ὀνομάζειν . καὶ πολλάκις γε μικρὸν μὲν τὸν ὄγκον εἶναί φαμεν τῆς γαστρὸς , μέγαν δ’ εἰ τύχοι τὸν τῆς κύστεως , καὶ μικρὸν μὲν τὸν τοῦ ἀσκοῦ , μέγαν δὲ τὸν τῆς γαστρός · εἴποιμεν δ’ ἄν ποτε καὶ τὴν κύστιν εἰς ὄγκον τε μέγαν καὶ διαστολὴν ἀφικέσθαι μεγίστην , τὸν δ’ ἀσκὸν καὶ τὸν σάκκον ﻿ εἴκοσι πολλάκις ἑαυτῶν ἐντὸς τοιαύτας κύστεις δέξασθαι δυναμένους μηδέπω τὴν μεγίστην ἔχειν διαστολήν . λογιζόμεθα γὰρ , οἶμαι , πρὸς τὴν ἑκάστου τῶν σωμάτων κοιλότητα τὴν διάστασιν αὐτοῦ χρῆναι παραβάλλειν ; οὐχ ἁπλῶς ἀποφαίνεσθαι κατὰ πάντων ἑνὶ μέτρῳ χρωμένους . ἔστι γάρ τι τὸ μέτρον ἐν ἑκάστῳ , καθ’ ὃ μήτε τείνεσθαι τοὺς τὰς κοιλότητας ἑαυτῶν ἐντὸς ἔχοντας χιτῶνας μήτε χαλαροὺς εἶναι συμβέβηκεν . ὅταν οὖν ἤτοι τάσις ἐν αὐτοῖς , ἢ κοιλότης ἐμφαίνηται , τότε μεγάλας καὶ μικρὰς λέγομεν ὑπάρχειν τὰς διαστολάς . ἡνίκα δὲ μήτε αἰσθητὴν κοιλότητα δυνατὸν ἔτι θεάσασθαι μήτ’ ἤδη πονοῦσιν οἱ χιτῶνες ὑπὸ τῆς διαστολῆς τεινόμενοι , μετρίαν τέ τινα καὶ σύμμετρον καὶ κατὰ φύσιν τῷ σώματι τὴν τοιαύτην διάστασιν εἶναί φαμεν . τί δὴ οὖν χαλεπὸν ἐκ τούτων ὁρμηθέντας ἐννοῆσαι περὶ τῆς ἀρτηρίας , ὡς καὶ ταύτην σῶμα κοῖλον ὑπάρχουσαν , ἀναγκαῖον ὅρους ἔχειν τῆς ἐφ’ ἑκάτερα κινήσεως , καὶ μήτ’ εἰς ἄμετρον διΐστασθαι ( ῥαγῆναι γὰρ ἂν ) μήτ’ εἰς ἐλάχιστον συστέλλεσθαι · κωλύειν γὰρ τὴν τῶν χιτώνων φύσιν , σκληρὰν καὶ δυσσύμπτωτον ὑπάρχουσαν ;
Lemmas: μανθάνω οὖν τις πρότερος ὡς χρή ὁ ἀγαθός ὁ σῶμα ἐγώ γνωρίζω φύσις , ἑτέρωθι δέ αὐτός λέγω ὁ γνώρισμα , ὁ ἐν οὗτος σφυγμός μέσος ἅπας ὁ ἄλλος οἶδα καί οἷος τις μέτρον καί κανών οὗτος ἐν ἅπας ὁ περί σφυγμός πραγματεία , ὁ σύμμετρος τε καί μέτριος ὑπό ἐγώ μιμνῄσκω λέγω , ὅς παραβάλλω ὁ ἄλλος ἅπας ταχύς καί βραδύς καί μέγας καί μικρός εἰμί φημί . ὁ δέ ἐν ὁ σύμμετρος τε καί κατά πᾶς ἀγαθός φύσις , οὗτος οὐδέ καλέω δίκαιος οὔτε μέγας οὔτε μικρός οὔτε ταχύς οὔτε βραδύς , ἀλλά οὐδέ σκληρός , ἤ μαλακός , ἤ τις ὁ ἄλλος ὁ ὁ ἀμετρία δηλόω ὄνομα . ἀλλά ὥσπερ ἐν ὁ περί κρᾶσις λόγος ὁ ἀγαθός ἅπας κρᾶσις οὔτε θερμός φημί οὔτε ψυχρός οὔτε ξηρός οὔτε ὑγρός οὔτε μαλακός οὔτε σκληρός ὑπάρχω , ( ἅπας γάρ οὗτος ὑπερβολή τε τις καί ἔλλειψις ὁ τε εἷς ἐκεῖνος ὁ εὔκρατος τε καί σύμμετρος συνίστημι , ) οὕτως καί νῦν οὔτε μέγας οὔτε μικρός οὔτε ταχύς οὔτε βραδύς οὔτε ἄλλος οὐδείς ὅσος ὁ μετριότης ἐξίστημι ὁ ἐν ὁ καλός φύσις σφυγμός οὔτε προσαγορεύω οὔτε νοέω . οὐδέ γάρ αὐτός ὁ ἄνθρωπος , ἐν ὅς ὁ τοιοῦτος εὑρίσκω σφυγμός , οὐδείς ὁ ὁ ἀμετρία δηλόω ὄνομα προσαγορεύω · οὔτε γάρ παχύς οὔτε ἰσχνός οὔτε θερμός οὔτε ψυχρός , ἤ ὑγρός , ἤ ξηρός , οὔτε ἄλλος οὐδείς τοιοῦτος , ἀλλά εὔκρατος τε καί σύμμετρος ἅπας ὁ μόριον ὁ σῶμα ὀνομάζω . ἐν οὗτος τοίνυν , ὅταν γε μανθάνω αὐτός διαγιγνώσκω , ἅπας ὁ διαφορά ὁ σφυγμός ἐπισκοπέω , μιμνῄσκω τε καί κρίνω πρός αὐτός ὁ ἄλλος ἅπας σφυγμός , ἤ σκληρός οὕτως , ἤ μαλακός , ἤ ἀραιός , ἤ πυκνός , ἤ τις ὁ ἄλλος ἀνάλογος καλέω . ὁπότε οὖν ἤδη ἔχω ὁ πᾶς δοκέω , οὐ κακός ἄν εἰμί κινέω τις ἀπορία ἀναγκαῖος , ἵνα δοκέω μηδείς εὑρίσκω μηδέπω , προστίθημι τις ὁ λόγος πειράω διορισμός , ὅς ἐγώ πείθω τε ἅμα καί διδάσκω , πρῶτος μέν , ὡς ἤδη ὁ πᾶς ἔχω , ἐφεξῆς δέ ὁ τέλειος ὁ πρόκειμαι ἐνδείκνυμι διάγνωσις . ἄρχω οὖν ἤδη ὁ ἀπορία καί λέγω , ὡς οὐ ἐνδέχομαι πᾶς ὁ ἐν ὁ σῶμα φύω ἀρτηρία οὔτε ἴσος ἀλλήλων ὑπάρχω οὔτε εἰς ἴσος διαστέλλω . πῶς γάρ ἐνδέχομαι ὁ ἐπί ὁ ῥάχις ἀρτηρία ὁ κατά ὁ τράχηλος , ἤ ὁ μασχάλη τε καί ὁ βουβών , ἤ αὐτός ἴσος ὑπάρχω , ἤ ὁ διαστολή αὐτός ὁ ἐκεῖνος διαστολή ; πολύς δέ δή μάλα οὐδέ ὁ κατά ὁ ἀγκών τε καί ἰγνύα , καί μάλα ἔτι ὁ κατά ὁ καρπός τε καί ὁ ταρσός , καί πολύς δή μάλα ἔτι ὁ κατά ὁ κρόταφος τε καί ὁ δάκτυλος . οὐ οὖν ἐνδέχομαι κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς εἷς σφυγμός εἰμί ὁ σύμμετρος οὐδέ ἐν αὐτός ὁ ἀγαθός φύσις , ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ κίνησις τε καί ὁ τόνος καί ὁ ἄλλος γένεσις εἷς τυγχάνω ἔοικα ὑπάρχω κατά πᾶς ὁ ἀρτηρία . οὐ γάρ οἷος τε κατά φύσις ἔχω ἄνθρωπος , καί μάλα ﻿ ὁ ὁ ἀγαθός κτάομαι κατασκευή , ὁ μέν τις ὁ ἀρτηρία ταχύς , ὁ δέ τις βραδύς , ἤ ὁ μέν σφοδρός , ὁ δέ ἀμυδρός , ἤ ὁ μέν σκληρός , ὁ δέ μαλακός , ἤ ὁ μέν πυκνός , ὁ δέ ἀραῖος σφύζω · ἀλλά παραπλήσιος ἀλλήλων τε καί ὁ καρδία πᾶς ἀναγκαῖος κινέω , ὁ δέ ὄγκος καθά ὁ σῶμα αὐτός διαφέρω , οὕτως καί ὁ διαστολή ἔοικα εἰμί διαφέρω . ἴσως οὖν τις ἡγέομαι πρόχειρος εἰμί ὁ ἀπορία ὁ λύσις . οὐδείς γάρ κωλύω ἤτοι ὁ κατά ὁ καρπός μόνος ἀρτηρία ἅπτω ἀεί πηλίκος μέν ἐν ὁ ἀγαθός φύσις ὁ ἐν αὐτός εἰμί σφυγμός ἐπίσταμαι , πηλίκος δέ ὁ ἐν ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ οὗτος παραβάλλω , ἤ καί νή Ζεύς εἰ τις ἐθέλω , καί ὁ κατά ὁ ταρσός , ἤ τις μέρος ἄλλος ὁ σῶμα , μιμνῄσκω χρή ὁ πός ὁ διαστολεύς , ἐπί γε ὁ ἀγαθός φύσις , ἵνα ἔχω μετρέω οὗτος ὁ ἐν ὁ αὐτός μέρος ἐν ὁ ἄλλος φύσις γίγνομαι σφυγμός , οὐδείς ἄτοπος οὔτε χαλεπός οὔτε δύσγνωστος εἰμί · ἀλλά ὁ οὗτος λέγω οὐ οἶδα ἐν ὁ περί ὁ ἀγαθός ὁ σῶμα κατασκευή ἀποδείκνυμι , ὡς ἐν τε μέγας καί μικρός σῶμα ὅμοιος συνίστημι φύω ὁ τοιοῦτος φύσις . εἰ γάρ οὗτος γιγνώσκω , οὐκέτι ἄν οὔτε ὁ ἀρτηρία αὐτός ὁ κατά ἕκαστος μόριον οὔτε ὁ κατά αὐτός διαστολή ὁ ἴσος νομίζω ὄγκος ἐν ἅπας εἰμί ὁ ἀγαθός φύσις , ἀλλά ἐξαλλάσσω κατά τε ὁ μέγεθος ὁ σῶμα καί ὁ μικρότης , ὥστε μένω ὁ ἐκ ἀρχή ἄπορος , οὐ δύναμαι ἐγώ εἷς σύμμετρος ἐξευρίσκω κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς . ἆρα οὖν ἄξιος ἐπειδή τέλειος ἀπορέω , ἅπας θαυμάζω ὁ ἰατρός , μέγας μέν ἀεί καί μικρός , ὡς τυγχάνω , ὀνομάζω σφυγμός , πηλίκος δέ τις ὁ σύμμετρος , ὅς παραβάλλω αὐτός εὑρίσκω , οὐ διδάσκω ; ἔοικα γάρ οὐδέ εἰς ἔννοια τις διαρθρόω ἀφικνέομαι ὁ τοιοῦτος σφυγμός , ἀλλά μάλα ἐν ὁ πρός τίς κατηγορέω μέγας , ἤ μικρός , ἐν ἴσος μέγας τε καί μικρός . ἐγώ γοῦν καί ὁ κατά ἐγώ ἀγαθός ἰατρός , ὅταν ἅπτω τις μέγας , ἤ μικρός λέγω ὁ σφυγμός , εἴωθα πολλάκις πυνθάνομαι , τίς αὐτός μέγας λέγω , ἤ τίς μικρός . ὁ δέ ὁ κατά φύσις φημί . αὖθις δέ ἄν ἐρωτάω ἐγώ , ὁ τίς κατά φύσις , οὐ ὅπως ἄξιος ζήτησις εἰμί νομίζω ὁ ἐρώτησις , ἀλλά καί θαυμάζω , εἰ τις ἄλλος νομίζω λέγω πλήν αὐτός ὁ νοσέω , ὅς ἄν ἐν ὁ πάρειμι τυγχάνω ἅπτω , ἐπεί οὗτος γε καί ὁ παῖς ἤδη γιγνώσκω φημί , ὡς ἄλλος ἄλλος μέγας τε καί μικρός ἐν αὐτός ὁ ὑγιαίνω ἔχω σφυγμός . ἆρα οὖν οὗτος μέν οὕτως , ὁ δέ οὗτος ἀγαθός , ὅς ὁ περί σφυγμός ἐγώ συγγράμμμα καταλείπω ἕτερος ὑπολαμβάνω , ἤ ἐͅκεῖνο παραπλήσιος ; ὁ γε δή λέγω ἔαρ μέν καί φθινόπωρον ὁ μέσος μέγας ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , χειμών δέ καί θέρος ἐλαχύς , ὁ δέ μεταξύ ὁ λέγω καιρός μέσος μέγας τε καί μικρός . οὐδέ γάρ οὐδέ οὗτος δοκέω ἐγώ λέγω ἁπλῶς ἤ μέγας , ἤ μέσος , ἀλλά ἐν ὁ πρός τίς . διά οὗτος γοῦν καί προστίθημι αὐτός τις ἐν ὁ λόγος ὁ ὡς ἐν ὥρα , ὡδί πως γράφω · ἔαρ μέν καί φθινόπωρον ὁ μέσος μέγας ὡς ἐν ὥρα ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . ὁ δέ αὐτός εἰͅν ὁ ἡλικία οὐ ἁπλῶς γράφω , ὥσπερ ἕτερος , μέγας μέν εἰμί ὁ ἀκμάζω , μικρός δέ ὁ ὁ παῖς καί ὁ γέρων , ἀλλά ᾀνταῦθη προσγράφω , ὡς ἐν ἡλικία . ὥστε οὕτως λέγω ὁ μέγας καί μικρός , ὡς εἰ καί μέγας λέγω καί μικρός , ἀλλήλων παραβάλλω δηλονότι αὐτός , οὐ ἐν ὁ σύμμετρος . ὅτι δέ ἀλλήλων , δῆλος οἴομαι ἐͅκ αὐτός ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα ὁ φύσις , ὑπέρ ὅς διαλέγω . οὐ γάρ δή πᾶς γε ὁ ἄνθρωπος ὡσαύτως ὁ σφυγμός μέγας τυγχάνω εἰμί ἐν ὁ μέσος ὁ ἔαρ , ἀλλά ἕκαστος κατά ὁ ἴδιος φύσις . καί οὗτος μέντοι καί αὐτός παχύς λογισμός παντάπασι ἀδιάρθρωτος καί συγχέω . λῆρος γάρ οὐ μικρός , εἰ τις οἴομαι ὁ χολώδης τε καί θερμός καί διακαής ὁ φύσις , ἤ ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ φλεγματώδης τε καί ψυχρός μέγας ἐν ἔαρ μέσος γίγνομαι ὁ σφυγμός . ἐν μέν γάρ ὁ διατριβή καί μέχρι λόγος τάχα ἄν ἴσως δοκέω γίγνομαι , πειράω δέ οὐ ἄν εὑρίσκω . ὁ μέν γάρ θερμός καί ξηρός ὁ κρᾶσις οὐ ἀναμένω ὁράω ὁ μέσος ὁ ἔαρ , ἀλλά πολύς πρότερος ὁ σφυγμός μέγας σφεῖς αὐτός ἴσχω , ὁ δέ ἐναντίος αὐτός ὁ ὑγρός τε καί ψυχρός ἐπέκεινα πολύς ὁ μέσος ὁ ἔαρ , ἤδη ὁ θέρος ἄρχω . μόνος δέ ὁ ὁ ἀγαθός κατασκευή ὁ σῶμα ἔχω ἐν ὁ μέσος ὁ ἔαρ εἰμί εὑρίσκω μέγας σφεῖς αὐτός ὁ σφυγμός ἴσχω . οὕτως δέ καί κατά ὁ ἡλικία ἔχω . καί γάρ οὗτος ὁ μέν εὔκρατος ὁ μέσος ὁ ἔαρ , ὁ δέ δύσκρατος πρότερος , ἤ ὕστερον , μέγας ἔχω ὁ σφυγμός . ἀλλά οὐδείς ὁ ἰατρός οὐδείς ἐγώ οὗτος διορίζω , ἀλλά ὡς ἄν πᾶς ἄνθρωπος ὅμοιος διατίθημι ἐν ἕκαστος ὁ ὥρα , οὕτως ἀποκρίνω . καίτοι ὁ γε Ἱπποκράτης οὐ οἴομαι τις λανθάνω , ὅσος τε καί οἷος περί ὁ ὥρα λέγω παρά αὐτός , σαφής ἐνδείκνυμι , μήτε φύσις μήτε ἡλικία ἅπας πρός ὁ αὐτός ὥρα ὡσαύτως διατίθημι . ὁ μέν γάρ ὁ χειμών ἰσχυρός καί ὑγιεινός καί κατά πᾶς ἀγαθός , ὁ δέ ὁ θέρος ἐργάζομαι . πῶς οὖν ἐνδέχομαι ὁ ὠφελέω ὁ βλάπτω ὁ αὐτός ἔχω τροπή ὁ σφυγμός ; πῶς δέ οὐ αἰδέομαι γράφω ἐγώ ἁπλῶς οὕτως καί ἀδιόριστος , ἔαρ ὁ μέσος μέγας ἐργάζομαι ὁ σφυγμός ; εἰ γάρ μή προστίθημι τίς μέγας , οὐδείς μανθάνω . πῶς δέ , ﻿ ὅταν λέγω θέρος καί χειμών μικρός γίγνομαι ὁ σφυγμός , οὐδέ ἄχρι ὁ , πότερος ὁ ὥρα ὁ σφυγμός μικρός ἐργάζομαι , τολμάω προσπαραγράφω ; οὐ γάρ δήπου μικρός γε φημί εἰμί ὁ διαμαρτία , εἰ τις ὁ θέρος ὁ χειμών οἴομαι μικρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , ὁ δέ εἰ τυγχάνω μέγας ἐργάζομαι , ἤ εἰ ὁ χειμών ὁ θέρος , ἔμπαλιν ἔχω ἀληθής . ὅς τις γάρ ἄν τις λέγω ὁ τρεῖς οὗτος , εἴτε ὁ θέρος ὁ χειμών , εἴτε ὁ χειμών ὁ θέρος , ἤ ἐπίσης ἐν ἀμφότερος εἰμί ὁ σφυγμός , οὐ ἀληθεύω , μή προστίθημι ὁ τίς . εἰ δέ προστίθημι τε καί διορίζω , κατά τε ὁ φύσις ὁ σῶμα καί ὁ ἡλικία , ἕκαστος ὁ τρεῖς ἀληθής γίγνομαι , καθά ἐγώ ἐν ὁ ἴδιος περί οὗτος λόγος διορίζω . ἀλλά οὔτε ἑαυτοῦ ἕκαστος οὔτε ἀλλήλων ἐξελέγχω περί οὗτος δύναμαι , ὡς πολύς μέν ψευδής , πολύς δέ ἀδιόριστος λέγω , οὐδέ διά εἷς ἄλλος αἰτία ὁ τοιοῦτος πάσχω ἤ ὅτι ὁ σύμμετρος κατά ἕκαστος γένος σφυγμός παντάπασι ἀμαθής ἔχω . ἤ διά τίς , καίτοι περί πᾶς οὕτως πικρός ἀλλήλων ἐρίζω , περί οὗτος οὐδέ ζητέω ὅλος , ἀλλά ταλαίπωρος παρατρέχω ; διά οὐδείς ἄλλος ἤ ὅτι φυράω τε καί ἀδιάρθρωτος ὑπέρ αὐτός ἔχω ὁ νόος , εἷς γε ὁ πρῶτος σφάλλω πᾶς ἀκολουθέω , εἶτα περί ὁ ἀξιόλογος οὐδείς εἰς αὐτός ὁ ὁ τέχνη ἔργον βλάβη ἤ ὠφέλεια εἰσφέρω πικρός ἐρίζω οὐ ἀλλήλων μόνος , ἀλλά καί Ἡρόφιλος . καί οὗτος μέντοι ὁ ἔρις ὑπέρ ἄδηλος πρᾶγμα συνίστημι καί πολύς καί μακρός λόγος , ἵνα ἀποδείκνυμι , δέω , περί ὁ οὕτως ἐναργής , ὡς καί διά μόνος ὁ αἴσθησις ἔνειμι λαμβάνω , οὔτε αὐτός διωρισμένως γράφω οὔτε ὁ σφάλλω ἐλέγχω , οὐδέ εἰ τις ὁ παλαιός ἕτερος τις παρά ὁ δοκέω αὐτός γράφω , μνημονεύω . ἀλλά μικρός μέν ὁ ὁ παῖς λέγω σφυγμός , ὡσαύτως δέ καί ὁ ὁ γέρων μικρός , ὁπότερος δέ αὐτός μικρός , οὐκέτι γράφω , καίτοι σαφής Ἡρόφιλος ὁ τε μή πάρεργος ἐντυγχάνω αὐτός ὁ βιβλίον ὑπέρ ἀμφότερος γράφω . ἤ καί γέλοιος ἴσως ποιέω ὁ τοιοῦτος διορίζω βούλομαι αὐτός , ὅς οὐδέ ὁ πρῶτος καί ἁπλόος καλός λέγω . μικρός γε οὖν λέγω ὁ ὁ παῖς σφυγμός , Ἡρόφιλος μηδεπώποτε μικρός λέγω , ἀλλά ποτέ μέν ἱκανός ὁ μέγεθος , ποτέ δέ ἀξιόλογος , ἤ πως οὕτως ὀνομάζω . εἶτα τίς μέν ὁ κινέω ὁ ἀρτηρία αἰτία ζητέω καί ὁ εἰς οὗτος Ἡρόφιλος γράφω οὐδείς παραλείπω , ὁ δέ εἰς ὁ ἔργον ὁ τέχνη διαφέρω θεώρημα , οὔτε εἰ καλός οὔτε εἰ μή καλός γράφω Ἡρόφιλος , οὐδείς ἔτι μιμνῄσκω · ὦ πρός ὁ θεός , οὐ πολύς μέντοι ἀγαθός εἰμί , μή περί ὁ τέσσαρες ὑπό Ἡρόφιλος λέγω ὁ διοικέω ὁ ζῷον δύναμις ζητέω , μηδέ πικρός ἐρίζω τε καί ἀντιλέγω αὐτός περί γε οὗτος , ἀλλά εἴπερ βούλομαι καταβάλλω τε καί διεξελέγχω αὐτός εἰκῇ ληρέω , ὁ τοιοῦτος αὐτός μνημονεύω , ὅς φανερός ὁ ἐναργής μάχομαι , καί οὗτος μάρτυς ἀριθμός οὐ ὀλίγος ἀθροίζω κατά αὐτός δύναμαι ; ὁ τε γάρ μετά Ἡρόφιλος ὁ περί σφυγμός πραγματεύομαι καί σχεδόν ὁ νῦν ἅπας ἔχω μαρτυρέω , ὡς ὁ ὁ παῖς σφυγμός μικρός εἰμί ὁ ὁ γέρων , καί πολύς γε τις μικρός . ὥστε τίς ἐγώ πρῴην φάσκω καταγελάω ὅλος ὁ ἐρώτημα , οὐδέ ζήτημα ἄξιος εἰμί ὁ πρᾶγμα . πολύς γάρ μικρός ὑπάρχω ὁ ὁ παῖς , καί διά οὗτος καλός μηδέ γράφω τις περί αὐτός . τοιοῦτος οὖν μυρίος ἔχω μάρτυς καί ἄλλος φιλονεικέω ἀεί πρός Ἡρόφιλος , οὐ οἶδα ὅπως ὁ τοιοῦτος παραλείπω ὁ ἀρχή , οὐδέ εἰ γράφω αὐτός γιγνώσκω . οὐδέ γάρ αὐτός ὁ ἰατρικός αὐτός πάνυ φροντίς εἰμί , ἀλλά μόνος ἐκεῖνος ὁ δόγμα , ὅς ὁ ἐν ὁ διατριβή φλυαρία αὐξάνω δύναμαι . οὗτος οὖν ἐκλέγω μόνος ὁ Ἡρόφιλος βιβλίον ὁ κεφάλαιος , ὁ δέ ἄλλος παντάπασι ὑπερβαίνω , καί διά οὗτος οὐδέ ὅλος οἶδα τίς γράφω Ἡρόφιλος , εἰς μέν ὁ ὁ τέχνη ἔργον μέγας διαφέρω , ἐναντίος δέ ὅς οὗτος λέγω . διά οὗτος γοῦν καί περί ὁ ῥυθμός ὅσος μέν χρή αὐτός ἔτι παῖς εἰμί ἐν ὁ ὁ μουσικός διδασκαλεῖον ἐκμανθάνω , οὗτος οὔδολος εἰς ὁ ὁ ἰατρικός σύγγραμμα φέρω , ὁ ὁ ὀψιμαθής πάθημα πάσχω , οὐδέ σιωπάω δύναμαι , ἔͅν ἕτερος εἰμί τέχνη . πῶς δέ ἀπό ῥυθμός δέω σημειόω , οὐκέτι οὐδείς γράφω αὐτός . ἀλλά Ἡρόφιλος γε ὁ ἐναντίος ὁδός ἔρχομαι αὐτός παραλείπω μέν ὅς παρά ὁ μουσικός χρή μανθάνω ὁ ἄξιος ὁ τέχνη παιδεύω , ὡς ἐφίστημι δέ αὐτός διαλέγω , ὁ χρήσιμος εἰς ὁ ἰατρικός ἐκ αὐτός λαμβάνω . ὁ δέ ὅταν ὁ θαυμαστός οὗτος , ὡς αὐτός καλέω , τεχνολογία ὁ περί ὁ ῥυθμός διεξέρχομαι , οὐκέτι αὐτός μέλω δείκνυμι , πῶς ἄν τις ἱκανός προγιγνώσκω τις διά αὐτός , ἤ σημειόω γίγνομαι . οὗτος ἄρα καί ὁ παῖς σφυγμός μικρός λέγω , Ἡρόφιλος ἐναντίος γράφω , οὐδέ μέχρι τοσοῦτος διασκοπέω σπουδάζω , ὡς ἐννοέω δύναμαι , ποῖος τις παρά ὁ ἄνθρωπος μέγας καί μικρός διαστολή λέγω . καί γάρ ἐπί κύστις καί φῦσα χαλκευτικός καί ἀσκός καί γαστήρ καί μήτρα καί πᾶς ἁπλῶς ὁ κοιλότης τις κτάομαι μέγας τε καί μικρός εἴωθα διαστολή ὀνομάζω . καί πολλάκις γε μικρός μέν ὁ ὄγκος εἰμί φημί ὁ γαστήρ , μέγας δέ εἰ τυγχάνω ὁ ὁ κύστις , καί μικρός μέν ὁ ὁ ἀσκός , μέγας δέ ὁ ὁ γαστήρ · λέγω δέ ἄν ποτέ καί ὁ κύστις εἰς ὄγκος τε μέγας καί διαστολή ἀφικνέομαι μέγας , ὁ δέ ἀσκός καί ὁ σάκκος ﻿ εἴκοσι πολλάκις ἑαυτοῦ ἐντός τοιοῦτος κύστις δέχομαι δύναμαι μηδέπω ὁ μέγας ἔχω διαστολή . λογίζομαι γάρ , οἴομαι , πρός ὁ ἕκαστος ὁ σῶμα κοιλότης ὁ διάστασις αὐτός χρή παραβάλλω ; οὐ ἁπλῶς ἀποφαίνω κατά πᾶς εἷς μέτρον χράω . εἰμί γάρ τις ὁ μέτρον ἐν ἕκαστος , κατά ὅς μήτε τείνω ὁ ὁ κοιλότης ἑαυτοῦ ἐντός ἔχω χιτών μήτε χαλαρός εἰμί συμβαίνω . ὅταν οὖν ἤτοι τάσις ἐν αὐτός , ἤ κοιλότης ἐμφαίνω , τότε μέγας καί μικρός λέγω ὑπάρχω ὁ διαστολή . ἡνίκα δέ μήτε αἰσθητός κοιλότης δυνατός ἔτι θεάομαι μήτε ἤδη πονέω ὁ χιτών ὑπό ὁ διαστολεύς τείνω , μέτριος τε τις καί σύμμετρος καί κατά φύσις ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος διάστασις εἰμί φημί . τίς δή οὖν χαλεπός ἐκ οὗτος ὁρμάω ἐννοέω περί ὁ ἀρτηρία , ὡς καί οὗτος σῶμα κοῖλος ὑπάρχω , ἀναγκαῖος ὅρος ἔχω ὁ ἐπί ἑκάτερος κίνησις , καί μήτε εἰς ἄμετρος διίστημι ( ῥήγνυμι γάρ ἄν ) μήτε εἰς ἐλαχύς συστέλλω · κωλύω γάρ ὁ ὁ χιτών φύσις , σκληρός καί δυσσύμπτωτος ὑπάρχω ;