galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 4.3
Ἔστι τι γένος σφυγμῶν αὐτὸ τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας , ὡς ἔχει συστάσεως , ἐνδεικνύμενον · ἕτερον δὲ τῆς ἐν αὐτῇ περιεχομένης οὐσίας ποιότητα · καὶ τρίτον τοῦ συμφύτου πνεύματος αὐτῆς τὴν δύναμιν γνωρίζον . ὄνομα δὲ τοῖς τρισὶ τούτοις γένεσι πληρότης . ταῦτα γράψας , καὶ σαφῶς ἂν ἔγραψε καὶ ταχέως καὶ οὐκ ἂν νῦν ἡμᾶς ἐπέτριβε , ζητοῦντας πρότερον μὲν , τί λέγει , δεύτερον δὲ , εἰ κακῶς λέγει , ἀλλ’ ἄντικρυς ἂν ὃ λέγει γνόντες ἐπὶ τὸ ζητεῖν εἰ κακῶς λέγει μεταβαίνομεν , ᾧδέ πως πάλιν καὶ αὐτοὶ τὸν λόγον ποιούμενοι . τούτων τῶν τριῶν γενῶν , ὦ Ἀρχίγενες , τὸ μὲν πρῶτον ἔστι τε καὶ διαγινώσκεται τὸ κατὰ τὴν σύστασιν τῆς ἀρτηρίας , οὐ μὴν πληρότης γε πρὸς τῶν Ἑλλήνων ὀνομάζεται , καθάπερ ἐδείξαμεν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ τῆς τῶν σφυγμῶν διαφορᾶς . ἐν ἐκείνοις γὰρ περὶ ὀνομάτων ἦν ἡμῖν ὁ λόγος , ἐνταυθοῖ δὲ , οὐ γὰρ ἔτι περὶ ὀνομάτων , ἀλλὰ περὶ διαγνώσεως αὐτῶν τῶν σφυγμῶν σκοπούμεθα , σὺ μὲν ὡς ἐθέλεις αὐτὸ κάλει , συγχωρήσεις δ’ ἡμῖν τοῖς τῶν Ἑλλήνων ὀνόμασι χρῆσθαι , σκληρόν τέ τινα σφυγμὸν ὀνομάζουσι καὶ μαλακὸν ἕτερον ἐναντίον αὐτῷ , καί τινα τρίτον ἀμφοῖν μεταξὺ τὸν σύμμετρόν τε καὶ κατὰ φύσιν ἐν τῇ συστάσει τοῦ τῆς ἀρτηρίας σώματος . τοῦτον οὖν ὃν σὺ μὲν πλήρη καλεῖς , ἐγὼ δὲ σκληρὸν , τίσιν αἰσθητοῖς παθήμασι τῆς ἁφῆς γνωριοῦμεν ; ὅτι μὲν γὰρ ἀναγκαῖόν ἐστιν ἤτοι πεπιλημένον εἶναι τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας , ἢ χαῦνον , οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ . ἀλλ’ οὐ τοῦτο νῦν ἐστι τὸ προκείμενον , ἀλλὰ πῶς αὐτὸ διαγνωσόμεθα . τοῦτ’ οὖν ἡμᾶς δίδαξον σαφῶς , μὴ περιπλέκων . ἀλλ’ οὐ ποιεῖς , οὐ μὴν ἡμεῖς γέ σοι μεμφόμεθα τούτου χάριν , οὐδ’ ὅτι σαφῶς ἐξηγησάμεθα τὸ πάθημα τῆς ἁφῆς , ἕτερον μὲν ἐπὶ τοῖς σφοδροῖς , ἕτερον δὲ ἐπὶ τούτοις τοῖς σφυγμοῖς γιγνόμενον , ἀγαλλόμεθα . δι’ ὑμᾶς γὰρ τοὺς πρεσβυτέρους , τοὺς περὶ τούτων ἐπιμελῶς ζητήσαντας , ἐξεύρηταί τι καὶ πρὸς ἡμῶν χρηστὸν , οὐκ ἂν ἄλλως εὑρεθὲν , εἰ μὴ πρὸς ὑμῶν τῶν προπονησάντων ἐν αὐτοῖς καὶ προκαμόντων ἐγυμνάσθημεν . τοῦτο μὲν δὴ καταλελείφθω τῷ θλιπτικῷ τῆς ἁφῆς παθήματι , διαγινωσκόμενόν τε καὶ διακρινόμενον τοῦ σφοδροῦ . τὸ γὰρ ἀνατρεπτικόν τε καὶ ἀντιβατικὸν ἀπεδώκαμεν ἐκείνῳ . ζητήσωμεν δ’ ἑξῆς ἐκείνῳ τὰ λοιπὰ δύο γένη τῆς πληρότητος , καὶ πρότερόν γε τὸ κατ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα νοούμενον , ὥς φατε , τί δή ποτ’ ἐστὶν , οὐδ’ αὐτὸ μὲν οἷόν τε ἐννοῆσαι , καθάπερ καὶ τοῦτο ἐν τῷ τρίτῳ περὶ τῆς τῶν σφυγμῶν διαφορᾶς ἐδείξαμεν . ἀλλ’ ἐπειδὴ νῦν συντέμνειν βούλομαι τὸν λόγον ἐν ἐκείνοις διὰ μακροτέρων εἰρημένον , ἤτοι τὸ τῆς θερμασίας πυρῶδες , ἢ τὸν τόνον αὐτοῦ λέγετε . ταῦτα γὰρ ἐκ τῶν ῥήσεων ὑμῶν ὥσπερ Λοξίου χρησμῶν ἐξευρεῖν ἠδυνήθημεν . νῦν οὖν ἤδη καιρὸς διδάσκειν αὐτῶν τὰ γνωρίσματα . τοῦ μὲν δὴ τόνου μεμαθήκαμέν τε καὶ χάριν ἴσμεν · ἀντιβαίνει μὲν γὰρ θλιβόντων , ὥς φατε , καὶ ἀνατρέπει τὴν ἁφήν · τοῦ δὲ τῆς θερμασίας , τοῦ πυρώδους τούτου , μόνου δεόμεθα μαθεῖν , ἔστ’ ἄν γε τὴν ἁφὴν αἰσθανομένην ἔχωμεν . οὐ γὰρ ἀγνοήσομεν , οἶμαι , ψαύσαντες , οὐδεμίαν ἐν θερμότητι διαφοράν . ἐκεῖνο δὲ θαυμάζομεν ἡμῶν , εἰ τὰ τοιαῦτα ἐν ταῖς τῶν σφυγμῶν διαφοραῖς , ἀλλ’ οὐκ ἐν ταῖς τῶν πυρετῶν καταριθμεῖσθε . ἀλλ’ ἔα , τό γε νῦν περὶ τούτου μηδὲν διαφερώμεθα , τοῦ δὲ λοιποῦ γένους τῆς πληρότητος ἐπισκεψώμεθα τὴν διάγνωσιν . οὐδὲ γὰρ ἐν τούτῳ διὰ τῆς ἁφῆς οὐδὲν ἔχω συμβαλεῖν , οὔτ’ εἰ πνεῦμα μόνον ἐν ταῖς ἀρτηρίαις οὔτ’ εἰ καὶ χυμοὶ περιέχονταί τινες . ἀλλ’ οὐδὲ δύνασθε , ὡς καὶ πρόσθεν ἔφην , ἐπειδὰν πρὸς Ἐρασίστρατον , ἢ Πραξαγόραν ἀντιλέγητε περὶ τοῦ τὰς ἀρτηρίας αἷμα περιέχειν , τὴν αἴσθησιν ἐπικαλεῖσθαι μάρτυρα , πάντως ἂν αὐτὸ ποιήσοντες , εἴπερ ἐναργὲς ἦν . ἀλλ’ οὐδ’ αὐτῶν ἐκείνων οὐδεὶς ἐπὶ τὴν αἴσθησιν μάρτυρα κατέφυγεν , ὡς εἶεν αἱ ἀρτηρίαι χυμῶν μὲν καθαραὶ , πνεύματος δ’ ὄργανα μόνου δεόντως . ἁφὴ γὰρ οὔτ’ εἰ πνεῦμα περιέχεται μόνον ὑπὸ τῶν ἀρτηριῶν οὔτ’ εἰ καὶ χυμοί τινες ἐνδείξασθαι δύναται . καταλιπόντες οὖν ἤδη τὴν ματαίαν αὐτῶν φλυαρίαν αὐτοὶ κατὰ μόνας εἴπωμεν , ὡς οὐκ ἔστιν ἅμα οὐδὲν τῶν αἰσθήσεων διαγνῶναι τὸ περιεχόμενον ἐν ταῖς ἀρτηρίαις αἷμα πόσον , εἶθ’ ὁποῖόν τί ἐστι . πρῶτον μὲν γὰρ ἀναμνήσομεν ἡμᾶς αὐτοὺς , ὡς οὐδὲ κατὰ τοὺς ὑδέρους ὑγρὸν , ἢ πνεῦμα περιεχόμενον ἐν τοῖς κατὰ γαστέρα χωρίοις ἁφῇ διαγνῶναι δυνάμεθα , μὴ βοθρουμένου γε πιεζόντων τοῦ δέρματος . ὥσπερ οὖν οὐδὲ φαίνεται βοθρούμενον πολλάκις ἔν τε τοῖς ἀσκίταις τοῖς ἀκριβέσι καὶ τοῖς τυμπανίταις καλουμένοις ὑδέροις , ἀλλ’ ἀναγκαζόμεθα πρὸς τὴν ἀκριβῆ διάγνωσιν πρῶτον μὲν κρούειν τὸ ἐπιγάστριον , ἵνα γνῶμεν εἰ οἷον τύμπανον ἐπηχεῖ , δεύτερον δὲ καὶ μετασχηματίζειν καὶ μεταβάλλειν ἐπὶ τὰς πλευρὰς τὸν ἄνθρωπον , ὑπὲρ τοῦ κλύδωνος αἰσθέσθαι τινός . καὶ ἡμῖν ὁ μὲν τυμπανώδης ψόφος πνεύματος σημεῖόν ἐστιν , ὁ δὲ κλύδων ὑγρότητος , τῇ δ’ ἁφῇ μόνῃ κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τὸ τεταμένον ἐπιγάστριον οὐκ ἔστι διαγνῶναι , πότερον ἐξ ἀέρος , ἢ ὕδατος τοῦτο πέπονθε . καίτοι συντέτηκεν ἐπὶ τούτων τό τε δέρμα καὶ πᾶν εἴ τι σαρκῶδες ἐπὶ τῷ περιτοναίῳ καὶ ﻿ πολύδερμον ἦν , διά τε τὴν λεπτότητα τῶν περικειμένων καὶ τὸ πλῆθος περιεχομένης οὐσίας τεκμαίρεσθαι , διά τε ἁφῆς , εἴθ’ ὑγρὸν εἴτε πνεῦμα τὸ περιεχόμενόν ἐστιν , ἀλλ’ ὅμως οὐδ’ ἐπὶ τούτων ἀσφαλὲς ἁφῇ μόνῃ πιστεύειν . πῶς οὖν ἐπὶ τῆς ἀρτηρίας , οὕτω μὲν παχὺν ἐχούσης χιτῶνα , ὡς ἑξαπλάσιον εἶναι τοῦ περιτοναίου , δέρματος δ’ ἱκανῶς παχέος ἐπικειμένου πολλάκις , οὐ γὰρ δὴ πάντας γε τοὺς νοσοῦντας φθινώδεις ἐπισκοπούμεθα , καὶ τρίτου προσιόντος τοῦ τῆς κινήσεως , οὐ μικρὰν οὐδ’ αὐτοῦ δύναμιν εἰς τὸ συγχέειν μὲν τὴν διάγνωσιν ἔχοντος , εἰσόμεθά τι διὰ τῆς ἁφῆς ἀκριβές ; καίτοι πρὸς τὸ συγχυθῆναι περὶ τὸ ὑποκείμενον ἤρκει τὸ διὰ παντὸς ἐν κινήσει τὴν ἀρτηρίαν εἶναι . πόθεν οὖν γνῶναι δυνατὸν ἢ ποσότητα τοῦ περιεχομένου χυμοῦ κατὰ τὰς ἀρτηρίας , ἢ ποιότητα ; τῷ μὲν γὰρ μεγέθει τοῦ σφυγμοῦ τὸ πλῆθος τῆς περιεχομένης οὐσίας γνωρίζομεν , ἀλλ’ οὐ πάντως ὑγρὸν εἶναι χυμὸν αὐτὴν ἐντεῦθεν διαγινώσκομεν , τῇ δὲ σκληρότητι τὴν σύστασιν τοῦ τῆς ἀρτηρίας σώματος . τὸ δ’ ἀντιβατικὸν πληγῆς , οὐ πάχους οὐσίας σημεῖον , ἀλλὰ τῆς ῥώμης τοῦ ζωτικοῦ τόνου . καὶ γὰρ ἂν καὶ γελοῖον εἴη , παχεῖαν οὕτως ἐν ταῖς κοιλότησι τῶν ἀρτηριῶν ὑπολαμβάνειν ὑγρότητα περιέχεσθαί ποτε , ὡς θλιβόντων ἀντιβαίνειν . εἰ γὰρ καὶ βόρβορος εἴη , ῥᾳδίως εἴξει θλιβόντων , εἰ μή τι λίθους τε καὶ ψάμμον ἐν ταῖς ἀρτηρίαις περιέχεσθαι νομίζουσιν . οὕτω γὰρ μόνως τὸ πάχος τῆς οὐσίας ἀντιβήσεται θλίβουσιν , ἄλλως δὲ οὐδαμῶς . ἐβουλόμην δ’ ἂν ἀσκὸν πληρώσας ὑγρᾶς οὐσίας τοῖς οὕτως ἀκριβοῦν ἐπαγγελλομένοις τὴν ἁφὴν , ὡς τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ὑπερφθέγγεσθαι παρασχεῖν , εἰς διάγνωσιν ὁποία τίς ἐστιν ἡ περιεχομένη κατ’ αὐτὸν οὐσία . μόνον γὰρ οὐκ ἂν διακρίναιεν ὕδωρ λεπτὸν οἴνου παχέος . ἀλλ’ οὐδ’ εἰ τῶν ἀσκῶν ὁ μὲν εἴη πίττης ὑγρᾶς πλέων , ὁ δὲ ἀέρος , οὐδ’ οὕτως διαγνώσονται . μόνοι γὰρ οἱ κλύδωνές τε καὶ ψόφοι δυνατοὶ διακρίνειν εἰσὶν , ὁποῖόν τι τὸ περιεχόμενόν ἐστιν , ἡ δὲ διὰ τῆς ἁφῆς αἴσθησις ὁμοία κατὰ πᾶν . οὐ μὴν οὐδ’ οἱ κλύδωνες τὰς ποιότητας τῶν ὑγρῶν οἷοί τε δηλοῦν , ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο μόνον τὸ κοινὸν , ὅτι ὑγρὸν τὸ περιεχόμενον , καὶ οὐ πνεῦμα . καίτοι πῶς ἄν τις πιστεύσειε τοῖς δι’ ἑνὸς χιτῶνος τοῦ κατὰ τὸν ἀσκὸν μὴ δυναμένοις διαγνῶναι τοῦ περιεχομένου τὴν ποιότητα δυνατοῖς εἶναι διά τε δέρματος οὐχ ἧττον ἢ κατ’ ἀσκὸν παχέος καὶ ὑμένων τοὐλάχιστον δυοῖν καὶ χιτώνων ἐξ ἀνάγκης δυοῖν τὴν ἐντὸς τῆς ἀρτηρίας διαγνῶναι ποιότητα ; ταῦτ’ οὖν αὐτοὶ μὲν λεγέτωσαν , Ἡροφίλου δὲ μὴ καταψευδέσθωσαν , μηδὲ δυσωπείτωσαν ὀνόματι σεμνῷ τοὺς ἀμαθεῖς τῶν Ἡροφίλου γραμμάτων , μηδ’ ἐκ τούτου τὴν πίστιν τῷ λόγῳ ποριζέσθωσαν . αἰσχρὸν γὰρ ἐπὶ μαρτύρων ἀγωνίζεσθαι , καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ . εἰ λέγειν ἔχεις εἰς ἀπόδειξιν , ἡδέως ἀκουσόμεθά σου . τὸ δ’ Ἡρόφιλόν τε καὶ Ἡροφιλείους καλεῖν μάρτυρας , ἀποδιδράσκοντός ἐστι τὸν ἐξ εὐθείας ἀγῶνα , καὶ λόγον καὶ διαδύσεις τε καὶ μηχανὰς ἐξευρίσκοντος ἐλέγχου φόβῳ . δῆλον , ὡς ἕνεκα τοῦ μὴ περὶ πράγματος ἔτι ζητεῖν , ἀλλ’ ἱστορίας οἱ κατεψευσμένοι μάρτυρες ἐπεισάγονται . λέγει τοῦθ’ Ἡρόφιλος ; οὐ μὲν οὖν . ἀλλὰ οὐδὲ ψεύσῃ ; δεῖξον πῶς ψεύδομαι , δεῖξον πῶς λέγει . κᾄπειτα λέξις , εἰ οὕτως ἔτυχεν , ἀμφίβολος προβάλλεται καὶ πόλεμος ἄμφ’ αὐτῇ συνίσταται , τί ποθ’ ἡ λέξις λέγει καὶ τί ποτε βούλεται , καὶ κατὰ ῥητὸν ἤδη καὶ διάνοιαν ἐπιχειρήματα ῥητορικὰ καλινδεῖται , καὶ κατ’ ἀμφιβολίαν ἕτερα καὶ κατὰ συλλογισμοὺς νὴ Δία . ἀλλὰ καὶ πᾶσαν οὕτω μεταφέρουσιν τὴν ῥητορικὴν , ὥσπερ ὑπόθεσιν μελετῶντες , οὐ τὸ προκείμενον περαίνοντες . τί γὰρ οὐκ εἴρηται τοῖς νεωτέροις ἰατροῖς εἰς τὸ πρόβλημα , τοῖς μὲν κατασκευάζουσιν ἐπίστασθαι τὸν Ἡρόφιλον καὶ ταύτην τοῦ σφυγμοῦ τὴν διαφορὰν , τοῖς δ’ ὡς οὐκ οἶδεν ἐγχειροῦσι δεικνύειν ; ἀταλαίπωροι μὲν οὖν ἑκάτεροι καὶ ἐλεεῖσθαι δίκαιοι , τῆς μὲν ἀμαθείας οἱ πρότεροι , τῆς φιλονεικίας δ’ οἱ δεύτεροι . ἀταλαίπωροι δὲ καὶ ἡμεῖς , οἷς γε οὐκ ἀρκεῖ τὴν ἰδίαν ἀσκεῖν θεωρίαν τῆς τέχνης , ἀλλὰ τί μὲν Ἡρόφιλος εἶπεν , τί δ’ Ἡρακλείδης τε καὶ Χρύσερμος καὶ Ἡγήτωρ οὐκ ὀρθῶς ἐξηγήσαντο , τί δ’ ἂν εἶπεν Ἀπολλώνιός τε καὶ Βακχεῖος καὶ Ἀριστόξενος εἰδέναι βουλόμεθα . καὶ εἰ μὴ βουλόμεθα δὲ , πάντως ἀναγκαζόμεθα καὶ διττῶν ἀπολαύομεν κακῶν , ὅτι τε φλυαροῦμεν οὐδὲν δέον ὅτι τε μὴ βουλόμενοι τοῦτο δρῶμεν , ὥσπερ ἐκεῖνοι · νῦν γοῦν ἐμὲ δεῖ δυοῖν θάτερον , ἢ δοκεῖν Ἀρχιγένει τε καὶ Ἡροφίλῳ καὶ μυρίοις ἄλλοις τἀναντία λέγειν , ἢ δεικνύειν , ὅτι καθ’ Ἡρόφιλον οὐδείς ἐστι πλήρης σφυγμός . εἰ μὲν οὖν ὡς ἔργον αὐτὸ προὐχειρισάμην , ἦν ἂν ὁμοίως ἐκείνοις ἄξιος μέμψεως ἐπὶ τῇ ματαίᾳ σπουδῇ · νυνὶ δὲ κατ’ αὐτὴν τῶν πραγμάτων τὴν ἀλήθειαν ἐξελέγξας αὐτῶν τὴν δόξαν , τοὺς μὲν πρὸς αὐτὰ τὰ ἔργα τῆς τέχνης σπεύδοντας ἀπολύσω πρὸς ἐκεῖνα , συντετελεσμένης ἡμῖν ἤδη τῆς προκειμένης ζητήσεως . ὅσοι δὲ καὶ ἱστορίαν ἐκμανθάνειν παλαιὰν ἐθέλουσι , καὶ χρόνον εἰς τοῦτ’ ἔχουσιν , ἅπαντα προσθήσω , δεικνὺς ὅτι μηδαμοῦ χρῆται πρὸς μηδὲν Ἡρόφιλος τῷ πλήρει σφυγμῷ . πρῶτον δ’ ἀπ’ αὐτῆς ἄρξομαι τῆς λέξεως ἧς ἐκεῖνοι προβάλλουσιν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τῶν Ἡροφίλου περὶ σφυγμῶν γεγραμμένης , ἣν καὶ μόνην ἀνεγνωκέναι μοι δοκοῦσιν . ἔχει δὲ οὕτως · καθόλου μὲν οὖν δοκεῖ διαφέρειν σφυγμὸς σφυγμοῦ πλήθει , μεγέθει , τάχει , σφοδρότητι , ῥυθμῷ . ταύτην γὰρ προβάλλοντες ἐρωτῶσι τί ποτ’ ἐστὶ τὸ ﻿ πλῆθος , ὥσπερ εἰ μὴ γιγνώσκοιμεν ὁποῖόν τι δηλοῖ τῷ πλήθει , τῆς πληρότητος ἐξ ἀνάγκης ὑπ’ αὐτοῦ δηλουμένης . ἐγώ τοίνυν , ὡς νομίζω , χαριέντως ἀποκρίνομαι . τὸ γὰρ πλήθει πυκνότητά φημι δηλοῦν . αὖθις δ’ ἂν ἑτέροις ἀποκριναίμην , τὸ πλήθει σφοδρότητα δηλοῦν , καὶ πάντα μᾶλλον ἢ πληρότητα φήσαιμ’ ἂν , ἵνα γνῶσιν ὅση τοῖς φλυαρεῖν βουλομένοις ἐστὶν ἐξουσία . διὰ τί γὰρ πληρότητι μᾶλλον , οὐ πυκνότητι δηλώσει τὸ πλῆθος ; ἢ ὅτι τὴν πρώτην συλλαβὴν ἔν τε τῇ πληρότητι καὶ πλήθει διὰ τῶν αὐτῶν στοιχείων λέγομεν ; ἀλλ’ εἰ τοῦτο , καὶ ἡ πληγὴ καὶ τὸ πλησίον καὶ ἡ πλησμονὴ καὶ τὸ πλῆκτρον καὶ μυρία ἕτερα τὴν πρώτην συλλαβὴν ἐκ τῶν αὐτῶν ἔχει στοιχείων συγκειμένην . ἀλλὰ πόῤῥω , φασὶν , ἔστι τὰ τούτων σημαινόμενα τοῦ κατὰ τὸ πλῆθος . τί δ’ οὐ καὶ τὸ τῆς πληρότητος σημαινόμενον πάμπολυ τοῦ κατὰ τὸ πλῆθος διενήνοχεν ; ἀλλ’ εὔλογον , φασὶν , ἔστι καὶ τὴν κατὰ πληρότητα διαφορὰν ὑπάρχουσαν ἐν τοῖς σφυγμοῖς εἰρῆσθαι νῦν καὶ γινώσκεσθαι πρὸς Ἡροφίλου . τί δ’ οὐκ εὔλογον καὶ τὴν σκληρότητα γινώσκεσθαι καὶ λέγεσθαι ; καὶ γὰρ καὶ αὗται διαφοραί τέ εἰσι σφυγμῶν καὶ πάντως αὐτὰς ἐγίνωσκεν Ἡρόφιλος . πόθεν οὖν τὴν κατὰ πληρότητα λέγει , κάλλιον ἦν , οἶμαι , μακρῷ πρότερον ἀναγνῶναι πάντ’ αὐτοῦ τὰ περὶ σφυγμῶν συγγράμματα . καὶ γάρ μοι καὶ νόμος οὗτος ἐξηγήσεως , ἕκαστον τῶν ἀνδρῶν ἐξ ἑαυτοῦ σαφηνίζεσθαι καὶ μὴ κεναῖς ὑπονοίαις καὶ φάσεσιν ἀναποδείκτοις ἀποληρεῖν , ὅ τι τις βούλεται . ποῦ τοίνυν εὗρες ἀλλαχόθι τὸ τοῦ πλήρους ὄνομα παρ’ Ἡροφίλῳ ; τὸ μὲν γὰρ τοῦ πυκνοῦ μυριάκις . ὅταν οὖν ἡ μὲν κατὰ πληρότητα διαφορὰ μήτ’ εἰς διάγνωσιν ἥκει , καθότι δέδεικται , μήθ’ Ἡρόφιλος αὐτῆς ἑτέρωθι μνημονεύει , ἡ δὲ κατὰ πυκνότητα καὶ πρὸς ἁπάντων ὡμολόγηται , καὶ μυριάκις αὐτὴν Ἡρόφιλος εὑρίσκεται γράφων , εὐλογώτερον ἂν εἴη , πυκνότητα νομίζειν εἰρῆσθαι μᾶλλον ἢ πληρότητα , καὶ οὐ τοῦτό φημι νῦν , ὡς τὸ πλήθει γέγραφεν Ἡρόφιλος ἀντὶ τοῦ πυκνότητι , γελοῖος γὰρ ἂν εἴην ὁμοίως ἐκείνοις ἐξηγητὴς , εἰ τοῦτο λέγοιμι , ἀλλὰ ὅτι ῥᾷόν ἐστι καὶ πυκνότητα καὶ σκληρότητα καὶ πάντα μᾶλλον ἢ τὴν πληρότητα δεῖξαι δηλούμενα . ἐγὼ δὲ τί μὲν δηλοῖ τὸ πλήθει παρ’ Ἡροφίλῳ , δι’ ἑτέρων οἶμαι σαφῶς ἐξηγήσασθαι , νῦν δὲ , ὅτι οὐ δηλοῖ πληρότητα , πῶς οὖν ἀποδείκνυμεν αὐτό ; πρῶτον μὲν ἐπιφέρων εὐθύς φησιν ὡδί · γράψω γὰρ τὴν ῥῆσιν ὅλην , ἵνα μᾶλλον θαυμάσης τὴν ἄνοιαν τῶν ἀνθρώπων , πληρότητι τὸ πλήθει νομιζόντων λέγεσθαι · καθ’ ὅλου μὲν οὖν δοκεῖ διαφέρειν σφυγμὸς σφυγμοῦ πλήθει , μεγέθει , τάχει , σφοδρότητι , ῥυθμῷ . ἐκ τοῦ κατὰ ταῦτα διαφέρειν φανερὸς γίνεται ἐνίοτε ὅ τε οἰκεῖος καὶ οὐκ οἰκεῖος . φαίνεται δὲ διαφέρειν καὶ ἐπιγινώσκεσθαι καθόλου μὲν ἕτερος ἑτέρου σφυγμὸς , ὡς εἴρηται , ῥυθμῷ , μεγέθει , τάχει , σφοδρότητι . εἰ δὲ ἐν τῷ αὐτῷ ῥυθμῷ φαίνεται διαφέρειν ἕτερος ἑτέρου σφυγμὸς σφυγμοῦ τάχει , μεγέθει , σφοδρότητι , τίνα βούλει πιστότερον Ἡροφίλου λαβεῖν μάρτυρα τῆς Ἡροφίλου γνώμης ; φαίνεται , φησὶν , ἕτερος ἑτέρου διαφέρειν σφυγμὸς , ὥσπερ εἴρηται , ῥυθμῷ , μεγέθει , τάχει , σφοδρότητι . πῶς οὖν εἴπερ ὅλως διαφοράν τινα σφυγμῶν τὸ πλήθει δηλοῖ , παρέλιπεν αὐτὴν νῦν , ἐπαναλαμβάνων τὸν λόγον , οὐχ ἁπλῶς , οὐδ’ ἀργῶς , ἀλλὰ μετὰ τοῦ προσθεῖναι , ὡς εἴρηται . πῶς δὲ τοὺς ἐν ταὐτῷ ῥυθμῷ σφυγμούς φησι , τάχει καὶ μεγέθει καὶ σφοδρότητι διαφέρειν ; πῶς δ’ ἐφεξῆς τὰς καθ’ ἡλικίαν διαφορὰς ἐκτιθέμενος , ταῖς μὲν ἄλλαις διορίζει τοὺς σφυγμοὺς , παρέλιπε δὲ τὴν πληρότητα ; καὶ κατὰ τὰ πάθη δὲ καὶ τὰς ὥρας καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τἄλλα πάντα διορίζων τοὺς σφυγμοὺς τῶν μὲν ἄλλων πασῶν ἀεὶ μνημονεύει διαφορῶν , τῆς πληρότητος δ’ οὐδαμοῦ . καὶ τὸ μεῖζον , αὐτὴν ταύτην τὴν λέξιν σχεδὸν καθ’ ἕκαστον αὐτῶν προσγράφων οὐδαμοῦ τὸ πλήθει προσέθηκεν , ἀλλ’ ἐν τῷ α΄ βιβλίῳ μόνον , οὐκ ἐν τοῖς ἅπασι λόγοις , οὐκ ἂν παραλιπὼν , εἴπερ ὄνομα διαφορᾶς ἦν σφυγμῶν . ταῦθ’ ὥσπερ ἐπιτομὴ τῶν εἰρημένων ἡμῖν ἐν τοῖς περὶ τῆς καθ’ Ἡρόφιλον ἐν τοῖς σφυγμοῖς διαφορᾶς ἔστω λελεγμένα . δι’ ἐκείνων γὰρ ἐπὶ πλέον ἐξηγησάμεθα τὴν Ἡροφίλου τῶν κατὰ σφυγμοὺς ὀνομάτων συνήθειαν . ἤδη τοιγαροῦν καταπαύσω τὸν περὶ τῆς διαγνώσεως τῶν σφυγμῶν λόγον . ὅσα γὰρ ἢ περὶ τῆς διαστρόφου θέσεως τῶν ἀρτηριῶν , ἢ περί τινος ἄλλου τῶν κατὰ μέρος εἰς τόνδε τὸν λόγον ἀνεβαλλόμην , ταῦτ’ ἐν ταῖς ἐχομέναις δύο πραγματείαις εἰρήσεται , τῇ τε περὶ τῶν ἐν σφυγμοῖς αἰτίων κᾀν τῇ δι’ αὐτῶν προγνώσει , τεττάρων ἑκατέρᾳ βιβλίων ἐσομένῃ .
Lemmas: εἰμί τις γένος σφυγμός αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία , ὡς ἔχω σύστασις , ἐνδείκνυμι · ἕτερος δέ ὁ ἐν αὐτός περιέχω οὐσία ποιότης · καί τρίτος ὁ σύμφυτος πνεῦμα αὐτός ὁ δύναμις γνωρίζω . ὄνομα δέ ὁ τρεῖς οὗτος γένος πληρότης . οὗτος γράφω , καί σαφής ἄν γράφω καί ταχύς καί οὐ ἄν νῦν ἐγώ ἐπιτρίβω , ζητέω πρότερος μέν , τίς λέγω , δεύτερος δέ , εἰ κακός λέγω , ἀλλά ἄντικρυς ἄν ὅς λέγω γιγνώσκω ἐπί ὁ ζητέω εἰ κακός λέγω μεταβαίνω , ὧδε πως πάλιν καί αὐτός ὁ λόγος ποιέω . οὗτος ὁ τρεῖς γένος , ὦ Ἀρχιγένης , ὁ μέν πρῶτος εἰμί τε καί διαγιγνώσκω ὁ κατά ὁ σύστασις ὁ ἀρτηρία , οὐ μήν πληρότης γε πρός ὁ Ἕλλην ὀνομάζω , καθά δείκνυμι ἐν ὁ τρίτος περί ὁ ὁ σφυγμός διαφορά . ἐν ἐκεῖνος γάρ περί ὄνομα εἰμί ἐγώ ὁ λόγος , ἐνταυθοῖ δέ , οὐ γάρ ἔτι περί ὄνομα , ἀλλά περί διάγνωσις αὐτός ὁ σφυγμός σκοπέω , σύ μέν ὡς ἐθέλω αὐτός καλέω , συγχωρέω δέ ἐγώ ὁ ὁ Ἕλλην ὄνομα χράω , σκληρός τε τις σφυγμός ὀνομάζω καί μαλακός ἕτερος ἐναντίος αὐτός , καί τις τρίτος ἄμφω μεταξύ ὁ σύμμετρος τε καί κατά φύσις ἐν ὁ σύστασις ὁ ὁ ἀρτηρία σῶμα . οὗτος οὖν ὅς σύ μέν πλήρης καλέω , ἐγώ δέ σκληρός , τίς αἰσθητός πάθημα ὁ ἁφή γνωρίζω ; ὅτι μέν γάρ ἀναγκαῖος εἰμί ἤτοι πιλέω εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία , ἤ χαῦνος , οὐδείς ἀμφισβητέω . ἀλλά οὐ οὗτος νῦν εἰμί ὁ πρόκειμαι , ἀλλά πῶς αὐτός διαγιγνώσκω . οὗτος οὖν ἐγώ διδάσκω σαφής , μή περιπλέκω . ἀλλά οὐ ποιέω , οὐ μήν ἐγώ γε σύ μέμφομαι οὗτος χάριν , οὐδέ ὅτι σαφής ἐξηγέομαι ὁ πάθημα ὁ ἁφή , ἕτερος μέν ἐπί ὁ σφοδρός , ἕτερος δέ ἐπί οὗτος ὁ σφυγμός γίγνομαι , ἀγάλλω . διά σύ γάρ ὁ πρέσβυς , ὁ περί οὗτος ἐπιμελής ζητέω , ἐξευρίσκω τις καί πρός ἐγώ χρηστός , οὐ ἄν ἄλλος εὑρίσκω , εἰ μή πρός σύ ὁ προπονέω ἐν αὐτός καί προκάμνω γυμνάζω . οὗτος μέν δή καταλείπω ὁ θλιπτικός ὁ ἁφή πάθημα , διαγιγνώσκω τε καί διακρίνω ὁ σφοδρός . ὁ γάρ ἀνατρεπτικός τε καί ἀντιβατικός ἀποδίδωμι ἐκεῖνος . ζητέω δέ ἑξῆς ἐκεῖνος ὁ λοιπός δύο γένος ὁ πληρότης , καί πρότερος γε ὁ κατά αὐτός ὁ πνεῦμα νοέω , ὡς φημί , τίς δή ποτέ εἰμί , οὐδέ αὐτός μέν οἷος τε ἐννοέω , καθά καί οὗτος ἐν ὁ τρίτος περί ὁ ὁ σφυγμός διαφορά δείκνυμι . ἀλλά ἐπειδή νῦν συντέμνω βούλομαι ὁ λόγος ἐν ἐκεῖνος διά μακρός λέγω , ἤτοι ὁ ὁ θερμασία πυρώδης , ἤ ὁ τόνος αὐτός λέγω . οὗτος γάρ ἐκ ὁ ῥῆσις σύ ὥσπερ Λοξίας χρησμός ἐξευρίσκω δύναμαι . νῦν οὖν ἤδη καιρός διδάσκω αὐτός ὁ γνώρισμα . ὁ μέν δή τόνος μανθάνω τε καί χάρις οἶδα · ἀντιβαίνω μέν γάρ θλίβω , ὡς φημί , καί ἀνατρέπω ὁ ἁφή · ὁ δέ ὁ θερμασία , ὁ πυρώδης οὗτος , μόνος δέω μανθάνω , ἔστε ἄν γε ὁ ἁφή αἰσθάνομαι ἔχω . οὐ γάρ ἀγνοέω , οἴομαι , ψαύω , οὐδείς ἐν θερμότης διαφορά . ἐκεῖνος δέ θαυμάζω ἐγώ , εἰ ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ ὁ σφυγμός διαφορά , ἀλλά οὐ ἐν ὁ ὁ πυρετός καταριθμέω . ἀλλά ἔα , ὁ γε νῦν περί οὗτος μηδείς διαφέρω , ὁ δέ λοιπός γένος ὁ πληρότης ἐπισκοπέω ὁ διάγνωσις . οὐδέ γάρ ἐν οὗτος διά ὁ ἁφή οὐδείς ἔχω συμβάλλω , οὔτε εἰ πνεῦμα μόνος ἐν ὁ ἀρτηρία οὔτε εἰ καί χυμός περιέχω τις . ἀλλά οὐδέ δύναμαι , ὡς καί πρόσθεν φημί , ἐπειδάν πρός Ἐρασίστρατος , ἤ Πραξαγόρας ἀντιλέγω περί ὁ ὁ ἀρτηρία αἷμα περιέχω , ὁ αἴσθησις ἐπικαλέω μάρτυς , πάντως ἄν αὐτός ποιέω , εἴπερ ἐναργής εἰμί . ἀλλά οὐδέ αὐτός ἐκεῖνος οὐδείς ἐπί ὁ αἴσθησις μάρτυς καταφεύγω , ὡς εἰμί ὁ ἀρτηρία χυμός μέν καθαρός , πνεῦμα δέ ὄργανον μόνος δεόντως . ἁφή γάρ οὔτε εἰ πνεῦμα περιέχω μόνος ὑπό ὁ ἀρτηρία οὔτε εἰ καί χυμός τις ἐνδείκνυμι δύναμαι . καταλείπω οὖν ἤδη ὁ μάταιος αὐτός φλυαρία αὐτός κατά μόνος λέγω , ὡς οὐ εἰμί ἅμα οὐδείς ὁ αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ περιέχω ἐν ὁ ἀρτηρία αἷμα πόσος , εἶτα ὁποῖος τις εἰμί . πρῶτος μέν γάρ ἀναμιμνῄσκω ἐγώ αὐτός , ὡς οὐδέ κατά ὁ ὕδερος ὑγρός , ἤ πνεῦμα περιέχω ἐν ὁ κατά γαστήρ χωρίον ἁφή διαγιγνώσκω δύναμαι , μή βοθρόω γε πιέζω ὁ δέρμα . ὥσπερ οὖν οὐδέ φαίνω βοθρόω πολλάκις ἐν τε ὁ ἀσκίτης ὁ ἀκριβής καί ὁ τυμπανίτης καλέω ὕδερος , ἀλλά ἀναγκάζω πρός ὁ ἀκριβής διάγνωσις πρῶτος μέν κρούω ὁ ἐπιγάστριος , ἵνα γιγνώσκω εἰ οἷος τύμπανον ἐπηχέω , δεύτερος δέ καί μετασχηματίζω καί μεταβάλλω ἐπί ὁ πλευρά ὁ ἄνθρωπος , ὑπέρ ὁ κλύδων αἰσθάνομαι τις . καί ἐγώ ὁ μέν τυμπανώδης ψόφος πνεῦμα σημεῖον εἰμί , ὁ δέ κλύδων ὑγρότης , ὁ δέ ἁφή μόνος κατά ὁ ἐπιβολή ὁ τείνω ἐπιγάστριος οὐ εἰμί διαγιγνώσκω , πότερος ἐκ ἀήρ , ἤ ὕδωρ οὗτος πάσχω . καίτοι συντήκω ἐπί οὗτος ὁ τε δέρμα καί πᾶς εἰ τις σαρκώδης ἐπί ὁ περιτόναιον καί ﻿ πολύδερμος εἰμί , διά τε ὁ λεπτότης ὁ περίκειμαι καί ὁ πλῆθος περιέχω οὐσία τεκμαίρομαι , διά τε ἁφή , εἴτε ὑγρός εἴτε πνεῦμα ὁ περιέχω εἰμί , ἀλλά ὅμως οὐδέ ἐπί οὗτος ἀσφαλής ἁφή μόνος πιστεύω . πῶς οὖν ἐπί ὁ ἀρτηρία , οὕτως μέν παχύς ἔχω χιτών , ὡς ἑξαπλάσιος εἰμί ὁ περιτόναιον , δέρμα δέ ἱκανός παχύς ἐπίκειμαι πολλάκις , οὐ γάρ δή πᾶς γε ὁ νοσέω φθινώδης ἐπισκοπέω , καί τρίτος προσέρχομαι ὁ ὁ κίνησις , οὐ μικρός οὐδέ αὐτός δύναμις εἰς ὁ συγχέω μέν ὁ διάγνωσις ἔχω , οἶδα τις διά ὁ ἁφή ἀκριβής ; καίτοι πρός ὁ συγχέω περί ὁ ὑπόκειμαι ἀρκέω ὁ διά πᾶς ἐν κίνησις ὁ ἀρτηρία εἰμί . πόθεν οὖν γιγνώσκω δυνατός ἤ ποσότης ὁ περιέχω χυμός κατά ὁ ἀρτηρία , ἤ ποιότης ; ὁ μέν γάρ μέγεθος ὁ σφυγμός ὁ πλῆθος ὁ περιέχω οὐσία γνωρίζω , ἀλλά οὐ πάντως ὑγρός εἰμί χυμός αὐτός ἐντεῦθεν διαγιγνώσκω , ὁ δέ σκληρότης ὁ σύστασις ὁ ὁ ἀρτηρία σῶμα . ὁ δέ ἀντιβατικός πληγή , οὐ πάχος οὐσία σημεῖον , ἀλλά ὁ ῥώμη ὁ ζωτικός τόνος . καί γάρ ἄν καί γέλοιος εἰμί , παχύς οὕτως ἐν ὁ κοιλότης ὁ ἀρτηρία ὑπολαμβάνω ὑγρότης περιέχω ποτέ , ὡς θλίβω ἀντιβαίνω . εἰ γάρ καί βόρβορος εἰμί , ῥᾴδιος ἔοικα θλίβω , εἰ μή τις λίθος τε καί ψάμμος ἐν ὁ ἀρτηρία περιέχω νομίζω . οὕτως γάρ μόνος ὁ πάχος ὁ οὐσία ἀντιβαίνω θλίβω , ἄλλος δέ οὐδαμῶς . βούλομαι δέ ἄν ἀσκός πληρόω ὑγρός οὐσία ὁ οὕτως ἀκριβόω ἐπαγγέλλω ὁ ἁφή , ὡς ὁ ἀλήθεια αὐτός ὑπερφθέγγομαι παρέχω , εἰς διάγνωσις ὁποῖος τις εἰμί ὁ περιέχω κατά αὐτός οὐσία . μόνος γάρ οὐ ἄν διακρίνω ὕδωρ λεπτός οἶνος παχύς . ἀλλά οὐδέ εἰ ὁ ἀσκός ὁ μέν εἰμί πίσσα ὑγρός πλέω , ὁ δέ ἀήρ , οὐδέ οὕτως διαγνοέω . μόνος γάρ ὁ κλύδων τε καί ψόφος δυνατός διακρίνω εἰμί , ὁποῖος τις ὁ περιέχω εἰμί , ὁ δέ διά ὁ ἁφή αἴσθησις ὅμοιος κατά πᾶς . οὐ μήν οὐδέ ὁ κλύδων ὁ ποιότης ὁ ὑγρός οἷος τε δηλόω , ἀλλά αὐτός οὗτος μόνος ὁ κοινός , ὅτι ὑγρός ὁ περιέχω , καί οὐ πνεῦμα . καίτοι πῶς ἄν τις πιστεύω ὁ διά εἷς χιτών ὁ κατά ὁ ἀσκός μή δύναμαι διαγιγνώσκω ὁ περιέχω ὁ ποιότης δυνατός εἰμί διά τε δέρμα οὐ ἥσσων ἤ κατά ἀσκός παχύς καί ὑμήν ἐλαχύς δύο καί χιτών ἐκ ἀνάγκη δύο ὁ ἐντός ὁ ἀρτηρία διαγιγνώσκω ποιότης ; οὗτος οὖν αὐτός μέν λέγω , Ἡρόφιλος δέ μή καταψεύδομαι , μηδέ δυσωπέω ὄνομα σεμνός ὁ ἀμαθής ὁ Ἡρόφιλος γράμμα , μηδέ ἐκ οὗτος ὁ πίστις ὁ λόγος πορίζω . αἰσχρός γάρ ἐπί μάρτυς ἀγωνίζομαι , καθά ἐν δικαστήριον . εἰ λέγω ἔχω εἰς ἀπόδειξις , ἡδύς ἀκούω σύ . ὁ δέ Ἡρόφιλος τε καί Ἡροφίλειος καλέω μάρτυς , ἀποδιδράσκω εἰμί ὁ ἐκ εὐθεῖα ἀγών , καί λόγος καί διάδυσις τε καί μηχανή ἐξευρίσκω ἔλεγχος φόβος . δῆλος , ὡς ἕνεκα ὁ μή περί πρᾶγμα ἔτι ζητέω , ἀλλά ἱστορία ὁ καταψεύδομαι μάρτυς ἐπεισάγω . λέγω οὗτος Ἡρόφιλος ; οὐ μέν οὖν . ἀλλά οὐδέ ψεύδω ; δείκνυμι πῶς ψεύδω , δείκνυμι πῶς λέγω . ᾄπειτα λέξις , εἰ οὕτως τυγχάνω , ἀμφίβολος προβάλλω καί πόλεμος ἀμφί αὐτός συνίστημι , τίς ποτέ ὁ λέξις λέγω καί τίς ποτέ βούλομαι , καί κατά ῥητός ἤδη καί διάνοια ἐπιχείρημα ῥητορικός καλινδέομαι , καί κατά ἀμφιβολία ἕτερος καί κατά συλλογισμός νή Ζεύς . ἀλλά καί πᾶς οὕτως μεταφέρω ὁ ῥητορική , ὥσπερ ὑπόθεσις μελετάω , οὐ ὁ πρόκειμαι περαίνω . τίς γάρ οὐ λέγω ὁ νεώτερος ἰατρός εἰς ὁ πρόβλημα , ὁ μέν κατασκευάζω ἐπίσταμαι ὁ Ἡρόφιλος καί οὗτος ὁ σφυγμός ὁ διαφορά , ὁ δέ ὡς οὐ οἶδα ἐγχειρέω δείκνυμι ; ἀταλαίπωρος μέν οὖν ἑκάτερος καί ἐλεέω δίκαιος , ὁ μέν ἀμάθεια ὁ πρότερος , ὁ φιλονικία δέ ὁ δεύτερος . ἀταλαίπωρος δέ καί ἐγώ , ὅς γε οὐ ἀρκέω ὁ ἴδιος ἀσκέω θεωρία ὁ τέχνη , ἀλλά τίς μέν Ἡρόφιλος λέγω , τίς δέ Ἡρακλείδης τε καί Χρύσερμος καί Ἡγήτωρ οὐ ὀρθός ἐξηγέομαι , τίς δέ ἄν λέγω Ἀπολλώνιος τε καί Βάκχειος καί Ἀριστόξενος οἶδα βούλομαι . καί εἰ μή βούλομαι δέ , πάντως ἀναγκάζω καί δισσός ἀπολαύω κακός , ὅτι τε φλυαρέω οὐδείς δέω ὅτι τε μή βούλομαι οὗτος δράω , ὥσπερ ἐκεῖνος · νῦν γοῦν ἐγώ δέω δύο ἕτερος , ἤ δοκέω Ἀρχιγένης τε καί Ἡρόφιλος καί μυρίος ἄλλος ἐναντίος λέγω , ἤ δείκνυμι , ὅτι κατά Ἡρόφιλος οὐδείς εἰμί πλήρης σφυγμός . εἰ μέν οὖν ὡς ἔργον αὐτός προχειρίζω , εἰμί ἄν ὅμοιος ἐκεῖνος ἄξιος μέμψις ἐπί ὁ μάταιος σπουδή · νυνί δέ κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ ἀλήθεια ἐξελέγχω αὐτός ὁ δόξα , ὁ μέν πρός αὐτός ὁ ἔργον ὁ τέχνη σπεύδω ἀπολύω πρός ἐκεῖνος , συντελέω ἐγώ ἤδη ὁ πρόκειμαι ζήτησις . ὅσος δέ καί ἱστορία ἐκμανθάνω παλαιός ἐθέλω , καί χρόνος εἰς οὗτος ἔχω , ἅπας προστίθημι , δείκνυμι ὅτι μηδαμοῦ χράω πρός μηδείς Ἡρόφιλος ὁ πλήρης σφυγμός . πρῶτος δέ ἀπό αὐτός ἄρχω ὁ λέξις ὅς ἐκεῖνος προβάλλω ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ Ἡρόφιλος περί σφυγμός γράφω , ὅς καί μόνος ἀναγιγνώσκω ἐγώ δοκέω . ἔχω δέ οὕτως · καθόλου μέν οὖν δοκέω διαφέρω σφυγμός σφυγμός πλῆθος , μέγεθος , τάχος , σφοδρότης , ῥυθμός . οὗτος γάρ προβάλλω ἐρωτάω τίς ποτέ εἰμί ὁ ﻿ πλῆθος , ὥσπερ εἰ μή γιγνώσκω ὁποῖος τις δηλόω ὁ πλῆθος , ὁ πληρότης ἐκ ἀνάγκη ὑπό αὐτός δηλέομαι . ἐγώ τοίνυν , ὡς νομίζω , χαρίεις ἀποκρίνω . ὁ γάρ πλῆθος πυκνότης φημί δηλόω . αὖθις δέ ἄν ἕτερος ἀποκρίνω , ὁ πλῆθος σφοδρότης δηλόω , καί πᾶς μάλα ἤ πληρότης φημί ἄν , ἵνα γιγνώσκω ὅσος ὁ φλυαρέω βούλομαι εἰμί ἐξουσία . διά τίς γάρ πληρότης μάλα , οὐ πυκνότης δηλόω ὁ πλῆθος ; ἤ ὅτι ὁ πρῶτος συλλαβή ἐν τε ὁ πληρότης καί πλῆθος διά ὁ αὐτός στοιχεῖον λέγω ; ἀλλά εἰ οὗτος , καί ὁ πληγή καί ὁ πλησίον καί ὁ πλησμονή καί ὁ πλῆκτρον καί μυρίος ἕτερος ὁ πρῶτος συλλαβή ἐκ ὁ αὐτός ἔχω στοιχεῖον σύγκειμαι . ἀλλά πρόσω , φημί , εἰμί ὁ οὗτος σημαίνω ὁ κατά ὁ πλῆθος . τίς δέ οὐ καί ὁ ὁ πληρότης σημαίνω πάμπολυς ὁ κατά ὁ πλῆθος διαφέρω ; ἀλλά εὔλογος , φημί , εἰμί καί ὁ κατά πληρότης διαφορά ὑπάρχω ἐν ὁ σφυγμός λέγω νῦν καί γιγνώσκω πρός Ἡρόφιλος . τίς δέ οὐ εὔλογος καί ὁ σκληρότης γιγνώσκω καί λέγω ; καί γάρ καί οὗτος διαφορά τε εἰμί σφυγμός καί πάντως αὐτός γιγνώσκω Ἡρόφιλος . πόθεν οὖν ὁ κατά πληρότης λέγω , καλός εἰμί , οἴομαι , μακρός πρότερος ἀναγιγνώσκω πᾶς αὐτός ὁ περί σφυγμός σύγγραμμα . καί γάρ ἐγώ καί νόμος οὗτος ἐξήγησις , ἕκαστος ὁ ἀνήρ ἐκ ἑαυτοῦ σαφηνίζω καί μή κενός ὑπόνοια καί φάσις ἀναπόδεικτος ἀποληρέω , ὅς τις τις βούλομαι . ποῦ τοίνυν εὑρίσκω ἀλλαχόθι ὁ ὁ πλήρης ὄνομα παρά Ἡρόφιλος ; ὁ μέν γάρ ὁ πυκνός μυριάκις . ὅταν οὖν ὁ μέν κατά πληρότης διαφορά μήτε εἰς διάγνωσις ἥκω , καθότι δείκνυμι , μήτε Ἡρόφιλος αὐτός ἑτέρωθι μνημονεύω , ὁ δέ κατά πυκνότης καί πρός ἅπας ὁμολογέω , καί μυριάκις αὐτός Ἡρόφιλος εὑρίσκω γράφω , εὔλογος ἄν εἰμί , πυκνότης νομίζω λέγω μάλα ἤ πληρότης , καί οὐ οὗτος φημί νῦν , ὡς ὁ πλῆθος γράφω Ἡρόφιλος ἀντί ὁ πυκνότης , γέλοιος γάρ ἄν εἰμί ὅμοιος ἐκεῖνος ἐξηγητής , εἰ οὗτος λέγω , ἀλλά ὅτι ῥᾴδιος εἰμί καί πυκνότης καί σκληρότης καί πᾶς μάλα ἤ ὁ πληρότης δείκνυμι δηλόω . ἐγώ δέ τίς μέν δηλόω ὁ πλῆθος παρά Ἡρόφιλος , διά ἕτερος οἴομαι σαφής ἐξηγέομαι , νῦν δέ , ὅτι οὐ δηλόω πληρότης , πῶς οὖν ἀποδείκνυμι αὐτός ; πρῶτος μέν ἐπιφέρω εὐθύς φημί ὡδί · γράφω γάρ ὁ ῥῆσις ὅλος , ἵνα μάλα θυμάςζω ὁ ἄνοια ὁ ἄνθρωπος , πληρότης ὁ πλῆθος νομίζω λέγω · κατά ὅλος μέν οὖν δοκέω διαφέρω σφυγμός σφυγμός πλῆθος , μέγεθος , τάχος , σφοδρότης , ῥυθμός . ἐκ ὁ κατά οὗτος διαφέρω φανερός γίγνομαι ἐνίοτε ὁ τε οἰκεῖος καί οὐ οἰκεῖος . φαίνω δέ διαφέρω καί ἐπιγιγνώσκω καθόλου μέν ἕτερος ἕτερος σφυγμός , ὡς λέγω , ῥυθμός , μέγεθος , τάχος , σφοδρότης . εἰ δέ ἐν ὁ αὐτός ῥυθμός φαίνω διαφέρω ἕτερος ἕτερος σφυγμός σφυγμός τάχος , μέγεθος , σφοδρότης , τίς βούλομαι πιστός Ἡρόφιλος λαμβάνω μάρτυς ὁ Ἡρόφιλος γνώμη ; φαίνω , φημί , ἕτερος ἕτερος διαφέρω σφυγμός , ὥσπερ λέγω , ῥυθμός , μέγεθος , τάχος , σφοδρότης . πῶς οὖν εἴπερ ὅλος διαφορά τις σφυγμός ὁ πλῆθος δηλόω , παραλείπω αὐτός νῦν , ἐπαναλαμβάνω ὁ λόγος , οὐ ἁπλῶς , οὐδέ ἀργός , ἀλλά μετά ὁ προστίθημι , ὡς λέγω . πῶς δέ ὁ ἐν αὐτός ῥυθμός σφυγμός φημί , τάχος καί μέγεθος καί σφοδρότης διαφέρω ; πῶς δέ ἐφεξῆς ὁ κατά ἡλικία διαφορά ἐκτίθημι , ὁ μέν ἄλλος διορίζω ὁ σφυγμός , παραλείπω δέ ὁ πληρότης ; καί κατά ὁ πάθος δέ καί ὁ ὥρα καί ὁ ἐπιτήδευμα καί ἄλλος πᾶς διορίζω ὁ σφυγμός ὁ μέν ἄλλος πᾶς ἀεί μνημονεύω διαφορά , ὁ πληρότης δέ οὐδαμοῦ . καί ὁ μέγας , αὐτός οὗτος ὁ λέξις σχεδόν κατά ἕκαστος αὐτός προσγράφω οὐδαμοῦ ὁ πλῆθος προστίθημι , ἀλλά ἐν ὁ αʹ βιβλίον μόνος , οὐ ἐν ὁ ἅπας λόγος , οὐ ἄν παραλείπω , εἴπερ ὄνομα διαφορά εἰμί σφυγμός . οὗτος ὥσπερ ἐπιτομή ὁ λέγω ἐγώ ἐν ὁ περί ὁ κατά Ἡρόφιλος ἐν ὁ σφυγμός διαφορά εἰμί λέγω . διά ἐκεῖνος γάρ ἐπί πολύς ἐξηγέομαι ὁ Ἡρόφιλος ὁ κατά σφυγμός ὄνομα συνήθεια . ἤδη τοιγαροῦν καταπαύω ὁ περί ὁ διάγνωσις ὁ σφυγμός λόγος . ὅσος γάρ ἤ περί ὁ διάστροφος θέσις ὁ ἀρτηρία , ἤ περί τις ἄλλος ὁ κατά μέρος εἰς ὅδε ὁ λόγος ἀναβάλλω , οὗτος ἐν ὁ ἔχω δύο πραγματεία λέγω , ὁ τε περί ὁ ἐν σφυγμός αἴτιος εἰͅν ὁ διά αὐτός πρόγνωσις , τέσσαρες ἑκάτερος βιβλίον εἰμί .