galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 2.1
Ὅπως μὲν οὖν χρὴ τὰ μέρη τοῦ σφυγμοῦ διαγινώσκειν ἐν τῷ πρὸ τοῦδε λόγῳ δεδήλωται · ὡς δ’ ἄν τις καὶ τὰ τοῖς μέρεσιν αὐτοῖς ὑπάρχοντα γνωρίζειν ἱκανὸς εἴη , νῦν ἐροῦμεν , ἀπὸ τοῦ τῆς διαστολῆς ἀρξάμενοι λόγου . καὶ γὰρ κυριώτατον τοῦτο τῶν τοῦ σφυγμοῦ μερῶν καὶ πλείστην μὲν ἔχον τὴν ποικιλίαν τῆς διαγνώσεως , πλείστην δὲ τῆς δι’ ἑαυτοῦ προγνώσεως τὴν χρείαν . ὄντων δὲ πλειόνων τῶν ὑπαρχόντων ταῖς διαστολαῖς , κυριώτατον ἁπάντων καὶ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας τῶν σφυγμῶν μάλιστα λόγον ἡ κίνησίς ἐστιν . ἁπάσῃ δὲ κινήσει χρόνος τέ τις ἐν ᾧ γίνεται συμβέβηκε καὶ τάχος , ἢ βραδύτης , ἢ ὁμαλότης , ἢ ἀνωμαλία , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι διάστημα καθ’ οὗ φέρεται . περὶ τούτων οὖν πρῶτον λεγέσθω . καὶ γὰρ οὐδὲ δοκεῖ τοῖς πλείστοις τῶν ἰατρῶν ἑτέρα μὲν ἡ τοῦ χρόνου τῆς κινήσεως εἶναι διάγνωσις , ἑτέρα δ’ ἡ τοῦ τάχους τε καὶ τῆς βραδύτητος . εἰ γὰρ γνωσθείη πόσος τίς ἐστιν ὁ χρόνος , εὐθὺς καὶ πότερα ὠκέως , ἢ βραδέως , ἢ συμμέτρως κεκίνηται , δῆλον ὑπάρχειν φασίν . ἐμοὶ δ’ ἑτέρα μὲν ἡ τοῦ χρόνου φαίνεται διάγνωσις , ἄλλη δὲ ἡ κατὰ βραδύτητα καὶ τάχος . οὐ γὰρ εἰ βραχύτερος ὁ τῆς κινήσεως εἴη χρόνος , ἤδη καὶ τὸν σφυγμὸν ὠκύτερον εἶναί φημι . τὴν δ’ ἀπάτην τοῖς οὕτως ὑπολαμβάνουσιν ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ταχὺν καὶ βραδὺν σφυγμὸν ὅρου νομίζω γεγονέναι , ὃς , ἐὰν μὲν τοῦθ’ ὃ νοοῦσιν οὗτοι δηλοῖ , μοχθηρός ἐστιν , εἰ δ’ ὡς ἡμεῖς ἀκούομεν , ὁ μὲν ὅρος ὀρθὸς , οὗτοι δ’ οὐ συνιᾶσιν αὐτοῦ . λέγει μὲν γὰρ ὁ ὅρος , ταχὺν εἶναι σφυγμὸν τὸν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τὴν κίνησιν περιγράφοντα καὶ βραδὺν τὸν ἐν πολλῷ . τοῦ δ’ ὀλίγου καὶ τοῦ πολλοῦ πρὸς τὶ λεγομένων , οὗτοι μὲν οἴονται τοὺς τῶν σφυγμῶν χρόνους ἀλλήλοις παραβάλλεσθαι . τὸ δ’ ἀληθὲς οὐκ οὕτως ἔχει . πολλάκις γὰρ ἡ τοῦ μακρότερον τὸν χρόνον ἔχοντος σφυγμοῦ κίνησις ὠκυτέρα τῆς τὸν βραχύτερον ἐχούσης ἐστίν . καὶ τοῦτ’ εἰ μή τις ἀκριβῶς διαγνοίη , πολλὰ καὶ μεγάλα τῶν ἐκ τῆς διὰ σφυγμῶν προγνώσεως εὑρισκομένων ἀγνοήσει . τοῖς μὲν οὖν ἡμῶν πεπειραμένοις ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀῤῥώστων καὶ τόπους πεπονθότας πολλάκις εἰρηκότων , πρὶν γυμνῶσαι τὰ μέρη , καὶ τῶν ἐπιγινομένων τε καὶ προγεγονότων αἰτίων καὶ συμπτωμάτων ἕκαστον οἶδ’ ὅτι τῶν νῦν λεχθησομένων οὐδὲν ἄπιστον εἶναι δόξει . τὴν γὰρ ἀκριβεστάτην ἁπασῶν πίστεων ἐσχήκασιν οὗτοι διὰ τῆς τῶν προῤῥηθέντων ἀληθείας , τοῖς δ’ ἄλλοις ἄπιστος τήν γε πρώτην ὁ λόγος φαίνεται καὶ θρασὺς , εἰ τοσούτους τε καὶ τοιούτους ἰατροὺς σφάλλεσθαι λέγοιμεν ἐν ταῖς τοῦ τάχους τε καὶ τῆς βραδύτητος διαγνώσεσιν . εἰ δ’ ἀνάσχοιτό τις καὶ προσοῖτο τῶν νῦν λεγομένων ἐπακοῦσαι λόγων , οἶδ’ ὅτι κᾂν μὴ τελέως αὐτὸν πείσω πιστεύειν , ἀλλ’ ἀποστήσω τοῦ παντάπασιν ἀπιστεῖν τοῖς λεγομένοις . οὐ γὰρ οἷόν τε μεταπεῖσαι ῥᾳδίως περὶ τῶν ἐκ μακροῦ χρόνου παμπόλλοις ὡμολογημένων , καὶ μάλισθ’ , ὅταν οὕτω παμπόλλης τε καὶ ἀκριβοῦς δέηται θεωρίας . καὶ εἰ τῇ θεωρίᾳ δέ τις αὐτῶν παρακολουθήσειεν , ἀλλ’ ἵνα καὶ τῇ πείρᾳ γε κρίνῃ , παμπόλλης γε δεῖται κατὰ τὴν ἁφὴν τριβῆς . ὁ γοῦν μυρμηκίζων καλούμενος σφυγμὸς , ἀκριβοῦς αἰσθήσεως δεόμενος εἰς διάγνωσιν , ὡς ἂν εἰς ἐσχάτην ἀμυδρότητά τε καὶ μικρότητα καταπεπτωκὼς , τὴν ἀρχὴν ὅλως ἐστὶ λανθάνων τοὺς ἀγυμνάστους τὴν ἁφήν . ὥστε πολλάκις ἀσφύκτους εἶναι λέγουσι τοὺς ἀνθρώπους ἐφ’ ὧν ὁ τοιοῦτος εὑρίσκεται σφυγμός . εἰ τοίνυν τοῖς ταχὺν εἰποῦσιν αὐτὸν ἀντιλέγοιμι , καὶ πόθεν ἐσφάλην δεικνύοιμι , τίς ἄν μοι κριτὴς γένοιτο ; τοὺς γὰρ μηδ’ εἰ τὴν ἀρχὴν ὁ σφυγμὸς οὗτος ὑπάρχει τῷ νοσοῦντι διαγνῶναι δυναμένους πῶς ἂν ποῖός τίς ἐστι διδάξαιμι ; ταῦτ’ ἄρα καὶ λέγειν ὀκνῶ περὶ τῆς τοιαύτης θεωρίας . ἀρκεῖ γὰρ ἐπὶ τῶν ἔργων δεικνύναι τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς . ἐπεὶ δ’ , ὅπερ ἐλέχθη καὶ καταρχὰς , οὐ πρὸς τοὺς πολλοὺς ταῦτα τὰ γράμματα σύγκειται , ἀλλὰ τὸν ἕνα τῶν μυρίων ἄξιον ἀναμένει , δι’ ἐκεῖνον γραπτέον τοὺς λόγους , οἳ μυριάκις πρότερον ὡς ἀδύνατοί τε καὶ ἀλαζόνες προπηλακισθήσονται , πρὶν εἰς τὸν ἄξιον ἀφικέσθαι . δέομαι γὰρ ἐγὼ νῦν ἀκροατοῦ τινὸς , οἷος ἦν Ἀρχιγένης , ἵν’ εἴπω πρὸς αὐτὸν οὑτωσί · τί δή ποτ’ , ὦ γενναιότατε , ταῦτα γράφεις ἐν τῷ περὶ σφυγμῶν σου γράμματι , περὶ τοῦ μυρμηκίζοντος σφυγμοῦ διαλεγόμενος ὡδί πως κατὰ λέξιν ; σύνθετος δέ μοι δοκεῖ εἶναι ἐκ μικρότητος , ἀμυδρότητος , πυκνότητος , ἀναγκαίως δὲ καὶ ταχύτητος . οὐ γὰρ οἶδα τί σοι βούλεται τὸ πάντων ἔσχατον εἰρημένον . ὥστε τά γε πρὸ τούτου συνίημί τε καὶ ἀποδέχομαι παντὸς μᾶλλον ἀληθῆ τε ὄντα καί σοι πρέποντα . τὸ δ’ ἀναγκαίως ἐζεῦχθαι ταχύτητα τῷ μυρμηκίζοντι πῶς εἴρηται ζητῶ . πλέον γάρ ἐστι τοῦ ψιλῶς ῥηθέντος ἂν , χωρὶς τοῦ προσκεῖσθαι τὸ ἀναγκαίως . καὶ ἦν μὲν ἂν καὶ τοῦτο ψεῦδος . ἀλλ’ ἄνευ προσθήκης εἰρημένον ἐν μόνῃ τῇ τῆς ἁφῆς ἁμαρτίᾳ ἐφαίνετ’ ἂν ἔχειν τὴν ἀπάτην , τὸ δ’ ἀναγκαίως προσκείμενον λογικήν τιν’ ὑπόληψιν ἐμφαίνει . τίς οὖν ἐστιν αὕτη μαθεῖν ἐδεόμην . ἐγὼ μὲν γὰρ οὐδὲ μίαν ἀνάγκην ὁρῶ , δι’ ἣν ἄῤῥωστόν τε καὶ πυκνὴν ﻿ καὶ μικρὰν κίνησιν εὐθὺς καὶ ταχεῖαν εἶναι νομιῶ . οὐδὲ γὰρ αὐτὸς ὁ μύρμηξ , ᾧ παρώνυμος ὁ σφυγμὸς , τῶν ὠκέως κινουμένων ἐστὶν , ἀλλὰ βραχείας μὲν αὐτοῦ καὶ ἀμυδρὰς καὶ πυκνὰς τὰς κινήσεις ὁρῶμεν , ὠκείας δὲ οὐδαμῶς . τίνι γὰρ τούτων ἐξ ἀνάγκης ὠκύτης ἕπεται ; πότερον τῇ ἀμυδρότητι ; ἀλλὰ θαυμάζοιμ’ ἂν , εἴ τις τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐπίσης ἐχόντων , διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς δυνάμεως ὠκέως κινήσεται , τοὐναντίον γὰρ ἅπαν ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ὡσαύτως ἔχουσιν ἡ ῥώμη τῆς δυνάμεως προσιοῦσα ταχεῖαν τὴν κίνησιν ἐργάζεται , ὡς κᾀν τοῖς περὶ σφυγμῶν αἰτίοις ἀποδείκνυμεν . ἀλλ’ οὐδ’ ἡ πυκνότης αἰτία τοῦ τάχους . τίς γὰρ ἀνάγκη τὸν πυκνῶς Ἀθήνηθεν εἰς τὸν Πειραιᾶ πορευόμενον εὐθὺς καὶ τρέχειν ; ἄλλαι μὲν γὰρ αἰτίαι τοῦ πυκνῶς τι πράττειν , ἄλλαι δὲ τοῦ ταχέως . ἀλλ’ ἴσως διὰ τὴν μικρότητά φησιν ἐξ ἀνάγκης εἶναι τὸν μυρμηκίζοντα σφυγμὸν ταχύν . τί γὰρ ἄλλο τις ἐπινοήσει ; εὔλογον μὲν οὖν τό γε τοιοῦτον , εἰ δὲ καὶ ἀληθὲς ἤδη σκοποῦμεν . ἀναγκαῖον μὲν γάρ ἐστι τὴν ἀρτηρίαν κατὰ βραχυτάτης διαστάσεως φερομένην ἐλάττονα χρόνον ἀναλοῦν ἤπερ ὅτε κατὰ μεγίστης ἐφέρετο , οὐ μὴν ἥτις ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ περιγράφεται κίνησις , ἀναγκαῖόν ἐστι ταύτην ὠκεῖαν εἶναι . τὴν οὖν ἐν πολλῷ χρόνῳ γινομένην ὠκεῖαν εἶναι λέγεις ; ἴσως ἄν τις ἐπανέροιτο . ἐγὼ δ’ οὐ ταύτην φημί . καθόλου γὰρ οὐκ ἀξιῶ τοῦ χρόνου τὸ ποσὸν ἐπισκοπεῖσθαι μόνον , ἀλλὰ καὶ τῆς διαστάσεως . ὅταν οὖν ἐθέλῃς πυθέσθαι μου τὴν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ γινομένην κίνησιν , ὁποίαν τινὰ εἶναί φημι , πρόσθες εὐθέως τὸ ποσὸν τῆς διαστάσεως , ἵν’ ἀποκρίνω καί σοι . εἰ δὲ μὴ , ἀλλ’ ἐγὼ προσθήσω καὶ διωρισμένως ἐρῶ , τὰς ἐν ἐλάττονι χρόνῳ γινομένας κινήσεις οὐκ ἐξ ἅπαντος εἶναι τῶν ἐν πλέονι συντελουμένων ὠκυτέρας . ἀλλ’ εἰ μὲν ὁ αὐτὸς ὑπάρχει λόγος τῷ τε χρόνῳ πρὸς τὸν χρόνον καὶ τῇ διαστάσει πρὸς τὴν διάστασιν , ἰσοδρομοῦσιν · εἰ δ’ ἤτοι τοῦ χρόνου πρὸς τὸν χρόνον , ἢ τῆς διαστάσεως πρὸς τὴν διάστασιν ὁ λόγος μείζων γένοιτο , τὴν μὲν ὠκυτέραν οὕτως , τὴν δὲ βραδυτέραν ἔσεσθαί φημι κίνησιν . ἐμοὶ μὲν εἴρηται τὸ πᾶν · σὺ δ’ εἰ μὲν ἐνόησας , ἔχοι τάχ’ ἂν ἤδη τὴν προσήκουσαν ὁ λόγος τελευτήν · εἰ δ’ οὐκ ἐνόησας , ἐξηγήσομαί σοι διὰ μακροτέρων τὸ ταχέως εἰρημένον . ὅσαι μὲν ἐν ἴσοις χρόνοις ἵσα μήκη διέρχονται , κινήσεις ταύτας ἰσοχρόνους τε καὶ ἰσοδρόμους ὀνομάζομεν · ὅσαι δ’ ἐν ἴσῳ μὲν χρόνῳ , μείζονα δ’ ἀνύουσι διαστήματα , ταύτας ὠκυτέρας . ὁμοίως δὲ καὶ ὅσαι διάστημα μὲν ἴσον , ἐλάττονι δὲ χρόνῳ . παραδείγματος δ’ ἕνεκα δύο τινὲς ἄνθρωποι σταδίους πεντήκοντα διερχέσθωσαν ὥρᾳ μιᾷ , ἰσοδρόμους ἂν εἴποις τοὺς τοιούτους · εἰ δ’ ὁ μὲν ἕτερος ὥρᾳ μιᾷ διανύσειεν , ὁ δ’ ἕτερος τριάκοντα , δῆλον ὡς θᾶττον ἂν εἴη κινούμενος ὁ πρότερος ὁ τὴν μείζονα διάστασιν ἐν ἴσῳ χρόνῳ διελθών . εἰ δὲ τοὺς πεντήκοντα σταδίους ὁ μὲν ὥρᾳ μιᾷ , ὁ δὲ τρισὶν εἰ οὕτως ἔτυχε διέλθοι , δῆλον ὡς ὁ πρότερος ὠκύτερος , εἴ γε τὸ ἴσον διάστημα θᾶττον ἤνυσεν . ἐν μὲν δὴ τούτοις οὐδὲν ἀσαφές . ἴσως δ’ ἐν τοῖς ἐφεξῆς , ἄν γε μὴ προσέχωσι τὸν νοῦν · προσέχουσι δὲ κᾀκεῖνα παραπλησίως τούτοις ἔσται σαφῆ . ποιήσωμεν γὰρ δυοῖν τινων κινήσεων τὴν μὲν ἐν ὥρᾳ μιᾷ πεντήκοντα , τὴν δ’ ἐν τρισὶν ἑκατὸν πεντήκοντα διανύουσαν σταδίους . ἆρα οὖν καὶ ταύτας ἂν εἴποιμεν ἰσοδρόμους ; πάνυ μὲν οὖν . εἰ γὰρ ἡ τοὺς πεντήκοντα κινηθεῖσα σταδίους ἐν ὥρᾳ μιᾷ ταῖς τρισὶν ἔτυχε κινουμένη , πάντως ἄν που καὶ αὕτη πρὸς τοὺς πεντήκοντα τοὺς ἑκατὸν ἐκινήθη . καὶ εἰ τούτους ἐν τρισὶν ὥραις κινουμένη μιᾷ μόνον ὥρᾳ κινηθεῖσα ἔτυχε , πάντως ἂν καὶ ἥδε τοὺς πεντήκοντα μόνους ἐκινήθη . ὥστ’ εἶεν ἂν ἰσόδρομοι αἱ ἐν ἴσοις χρόνοις ἴσα διαστήματα περαίνουσαι . προσέχειν οὖν δεῖ τοῖς τε τῶν διαστάσεων μήκεσι καὶ τοῖς τῶν χρόνων , ἵν’ εἰ μὲν ὃν ἔχει λόγον ἡ διάστασις πρὸς τὴν διάστασιν , τὸν αὐτὸν ὁ χρόνος ἔχοι πρὸς τὸν χρόνον , ἰσοδρόμους εἶναι λέγωμεν τὰς κινήσεις . εἰ δ’ ἤτοι μεῖζον ἔχοι τὸ διάστημα πρὸς τὸ διάστημα ἤπερ ὁ χρόνος πρὸς τὸν χρόνον , ἢ ὁ χρόνος πρὸς τὸν χρόνον ἤπερ ἡ διάστασις πρὸς τὴν διάστασιν , μηκέτι ἰσοδρόμους αὐτὰς εἶναι νομίζωμεν . ἔστω γὰρ ἡ μὲν διάστασις τῆς διαστάσεως τετραπλάσιος , ὁ δὲ χρόνος τοῦ χρόνου διπλάσιος · δῆλον ὡς μείζονα λόγον ἡ διάστασις ἕξει πρὸς τὴν διάστασιν ἤπερ χρόνος πρὸς τὸν χρόνον , καὶ οὕτως γένοιτ’ ἂν ἡ ἑτέρα τῶν κινήσεων ὠκυτέρα . φέρε γὰρ εἶναι τῆς μὲν τὴν διάστασιν τετρακοσίων πηχέων , τῆς δὲ ἑκατὸν , τὸν δὲ χρόνον τῆς προτέρας μὲν δυοῖν , τῆς δ’ ἑτέρας μιᾶς ὥρας , εἰ τοίνυν ἡ μὲν ἑτέρα τῶν κινήσεων ἐν δυοῖν ὥραις τετρακοσίους διῆλθε πήχεις , ἡ δ’ ἑτέρα ἐν μιᾷ τοὺς ἑκατὸν , δῆλον ὡς , ἐὰν μὲν τὴν προτέραν τοὺς ἑκατὸν μόνους κινουμένην νοήσωμεν , ἐν ὥρας ἡμίσει μέρει κινηθήσεται . καὶ οὕτως ὠκυτέρα τῆς δευτέρας γενήσεται , τὴν ἴσην διάστασιν ἐν ἐλάττονι χρόνῳ κινηθεῖσα . ἐὰν δὲ τὴν δευτέραν τοὺς τετρακοσίους νοήσωμεν κινουμένην , τεττάρων ὡρῶν αὕτη δεήσει , καὶ οὕτως ἔσται βραδυτέρα τῆς προτέρας , εἴ γε τὸ ἴσον διάστημα πλέονι χρόνῳ κινήσεται . φανερὸν οὖν ὡς , ὅταν ἡ διάστασις τῇ διαστάσει παραβαλλομένη μείζονα λόγον ἔχῃ , τῷ χρόνῳ τοῦ χρόνου παραμετρουμένου τὴν τοιαύτην κίνησιν ὠκυτέραν ἀναγκαῖον ὑπάρχειν · εἰ δ’ ἔμπαλιν ἡ τῆς προτέρας κινήσεως διάστασις πρὸς τὴν τῆς δευτέρας ἐλάττονα λόγον εἶχεν ἤπερ ὁ χρόνος πρὸς τὸν χρόνον , ἀναγκαῖον ἂν ἦν τὴν προτέραν εἶναι βραδυτέραν . εἰρήσεται δὲ καὶ αὐτοῦ τούτου παράδειγμα . νόησον γὰρ μοι τῆς προτέρας κινήσεως τὸ μὲν διάστημα τοῦ τῆς δευτέρας διαστήματος εἶναι διπλάσιον , τὸν δὲ χρόνον τοῦ χρόνου ﻿ τετραπλάσιον , ὥστ’ εἰ τύχοι τὴν μὲν προτέραν τέτταρας πήχεις τέτταρσιν ὥραις κινεῖσθαι , τὴν λοιπὴν δὲ δύο πήχεις ὥρᾳ μιᾷ , δῆλον ὡς , ἐὰν τὴν προτέραν τοὺς δύο μόνους πήχεις νοήσωμεν κινουμένην , δυοῖν ὥραιν κινήσετ’ ἂν , καὶ οὕτως ἔσται τῆς δευτέρας τῆς τοὺς αὐτοὺς δύο πήχεις ὥρᾳ μιᾷ κινουμένης βραδυτέρα . ἄν θ’ ἡ δευτέρα τοὺς τέτταρας πήχεις κινηθῇ , δυοῖν ὥραιν κινηθήσεται , καὶ οὕτως ἔσται τῆς τοὺς τέσσαρας τέσσαρσι κινουμένης ὠκυτέρα . τὸ γὰρ ἴσον διάστημα θᾶττον ἀνύσει . τούτου τοίνυν ὑποκειμένου , δύο τινὰς ἐννοήσωμεν ἤδη σφυγμοὺς ἀνίσους τῆς εἰς ὕψος ἀνόδου . ταύτης γὰρ μάλιστα τῆς διαστάσεως εἰς τὸν λόγον δεόμεθα , καὶ ποιήσωμεν εἰ βούλει παραδείγματος ἕνεκα τὸ μὲν βάθος τοῦ βάθους δεκαπλάσιον , τὸν δὲ χρόνον τοῦ χρόνου διπλάσιον · ἆρ’ οὐ φανερῶς ἡμῖν , εἴ τι μεμνήμεθα τῶν προειρημένων , ὁ σφυγμὸς ὁ δεκαπλάσιον ἔχων τὸ ὕψος ὠκύτερος ἔσται πολὺ θατέρου ; εἰ γὰρ τὴν αὐτὴν κίνησιν διαφυλάττων ὁ ταπεινὸς δεκάκις αὐξηθείη κατὰ τὴν τοῦ βάθους διάστασιν , ὁμοίως μὲν ὑψηλὸς γενήσεται θατέρῳ , χρόνῳ δὲ πολλῷ πλέονι ἢ κατ’ ἐκεῖνον . εὑρέθη τοίνυν ταπεινός τις σφυγμὸς βραχυχρόνιος ὑψηλοῦ πολυχρονίου βραδύτερος , καὶ τοῦτ’ ἦν τὸ λεγόμενον ἐξ ἀρχῆς , ὡς ἑτέρα μὲν ἡ τοῦ χρόνου τῆς κινήσεως , ἑτέρα δ’ ἡ τοῦ χρόνου τοῦ τάχους ἐστὶ διάγνωσις . ἀλλ’ ἴσως μέχρι μὲν λόγου ἐπινοεῖται ταῦτα , ταῖς δ’ ἀληθείαις οὐ φαίνεται . καὶ μὴν εἰ παραβάλλοις ἀκμάζοντος ὑγιαίνοντος σφυγμὸν παιδὸς σφυγμῷ μυρμηκίζοντι , δεκαπλασίαν τὴν εἰς ὕψος εὑρήσεις ἄνοδον . εἰ δέ γε τὸν αὐτὸν τοῦτον ἀκμάζοντα διαθερμῄνας μετρίως , ἢ λουτροῖς , ἢ τρίψεσιν , ἢ γυμνασίοις εἰς θυμόν τινα καὶ ἀγανάκτησιν ἐμβάλλοις , οὐ δεκαπλάσιον , ἀλλὰ πέντε καὶ δεκαπλάσιον εὑρήσεις αὐτοῦ τὸ ὕψος τῆς κατὰ τὸν ἐν τῷ παιδὶ μυρμηκίζοντα σφυγμὸν ταπεινῆς διαστάσεως . ἀλλ’ ὁ μὲν ἐν τῷ παιδὶ μυρμηκίζων ὑπὸ τῆς ἡλικίας ἐπιβοηθεῖται πρὸς τὸ μὴ παντελῶς βραδὺς εἶναι , τὸν δ’ ἐν τῷ γέροντι μυρμηκίζοντα τίς ἂν εἰδὼς ἅπτεσθαι σφυγμοῦ ταχὺν εἶναι λέγοι οὐ μᾶλλον ἢ τὸν σκωληκίζοντα ; τούτου μέν γε βραδύτερος οὐκ οἶδ’ εἴ τις ἄλλος ἐναργῶς φαίνεται σφυγμός . ὁ μὲν γὰρ μυρμηκίζων διὰ βραχύτητα τὴν ἐναργῆ διάγνωσιν ἐκπέφευγε , ὁ δὲ σκωληκίζων οὐδ’ ἀσαφῶς ἐστι βραδὺς , ἀλλ’ εἴπερ τις ἄλλος ἱκανῶς σαφής . τί δή ποτ’ οὖν καὶ τοῦτον ἐν τοῖς ταχέσιν οἱ πλεῖστοι καταριθμοῦνται , εἰ μή τι πρὸς τὸν μυρμηκίζοντα διασώζειν ὁμολογίαν βουληθέντες ὡς ὑπὲρ ἀναισθήτων ἑαυτῶν ἀποφαίνονται ; μεταπιπτόντων γὰρ εἰς ἀλλήλους τῶν σφυγμῶν τούτων ῥᾳδίως καὶ τῆς μὲν τοῦ σκωληκίζοντος ῥᾳδίως ἐσχάτης καταπτώσεως τὸν μυρμηκίζοντα γεννώσης , τῆς δὲ τοῦ μυρμηκίζοντος πρώτης αὐξήσεως τὸν σκωληκίζοντα , φανερῶς ἄτοπον αὐτοῖς ἐδόκει ταχὺν μὲν εἰπεῖν τὸν ἕτερον αὐτῶν , βραδὺν δὲ τὸν ἕτερον . ἐπεὶ τοίνυν ἐτύγχανον οὐκ ὀρθῶς ταχὺν εἰρηκότες τὸν μυρμηκίζοντα , διὰ τοῦτ’ ἐξ ἀκολουθίας ὑπέμειναν οὕτω ψευδῶς τε καὶ φανερῶς ἐναργῆ μαχόμενον ὁμολογῆσαι τὸ καὶ τὸν σκωληκίζοντα ταχὺν εἶναι , καίτοι σκώληκος εἰκάζουσιν αὐτὸν πορείᾳ , καθάπερ τὸν μυρμηκίζοντα μύρμηκος , ὅρα πῶς ὠκέων ζώων , εἶθ’ ἅμα μὲν οὕτως εἰκάζουσιν , ἅμα δὲ ταχεῖς εἶναί φασιν οὐκ αἰσθανόμενοι τῆς πρὸς ἑαυτοὺς μάχης . ἐπεὶ δ’ ἅπαξ εἰς τηλικαῦτ’ ἐνέπεσον ἁμαρτήματα καὶ τοὺς ἐπὶ ταῖς στομαχικαῖς διαθέσεσι σφυγμοὺς ἅπαντας ταχεῖς εἶναι λέγουσιν , οὐδ’ αὐτοὺς ἅπαντας ὄντας ταχεῖς , καὶ ἄλλους μυρίους , οὓς ἑτέρωθι μᾶλλον εἰπεῖν οἰκειότερόν ἐστιν . ἅπαντα δ’ αὐτοῖς ἠκολούθησε τὰ τοιαῦτα σφάλματα διὰ τὸ τῆς ἐννοίας τοῦ τάχους ἀδιάρθρωτόν τε καὶ πάντη συγκεχυμένον . μόνῃ γὰρ τῇ βραχύτητι τοῦ χρόνου κρίνοντες τὸν ταχὺν σφυγμὸν , μὴ προσδιορίζοντες δὲ πῶς ἔχει μεγέθους , ἀφ’ ὧν ψευδῶς ἐδόξασαν , ἀπὸ τούτων ἐν τῇ διαγνώσει σφάλλονται . ἀλλ’ ἡμεῖς ἐπεδείξαμεν , οἶμαι , σαφῶς ἕτερον μὲν εἶναι τὸν ὀλιγοχρόνιον , ὡς ἄν τις οὕτω καλέσειε , σφυγμὸν , ἕτερον δὲ τὸν ταχύν . ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ἐναντίων αὐτοῖς ἕτερον μὲν τὸν πολυχρόνιον , ἕτερον δὲ τὸν βραδύν . ἴσως οὖν οἴει τὸ πᾶν ἤδη πεπληρῶσθαι τοῦ λόγου , καὶ γινώσκειν σαφῶς ὅτι ταχὺς σφυγμὸς βραδέος διενήνοχεν . ἐγὼ δ’ ηὐξάμην μὲν ἀποχωρῆσαι τῷ σκέμματι τοσοῦτον λόγον , οὐ μήν γ’ οὕτως ἔχει τἀληθὲς , ἀλλ’ ἔστι τὰ νῦν εἰρημένα προοίμιόν τι τῆς τοῦ ταχέος τε καὶ βραδέος σφυγμοῦ διαγνώσεως . ἐν ἅπαντι γὰρ τούτῳ τῷ προειρημένῳ λόγῳ παραβάλλοντες ἀλλήλαις δύο κινήσεις , τὴν μὲν βραδυτέραν , τὴν δ’ ὠκυτέραν ἀπεδείξαμεν , οὐ μὴν περί τε βραδείας καὶ ταχείας εἴπομέν τι . πάμπολυ δ’ ὅσον διενήνοχεν ἢ βραδυτέραν λέγειν κίνησιν , ἢ βραδεῖαν , καὶ αὖθις ὠκυτέραν , ἢ ὠκεῖαν . αὐτίκα τὸν μὲν εἰπόντα βραδυτέραν εἶναι τήνδε τὴν κίνησιν ἐπανερωτῶμεν ἧστινος φησιν αὐτὴν εἶναι βραδυτέραν · ἀεὶ γὰρ ἑτέρας ἡ βραδυτέρα λέγεται βραδυτέρα . τὸν δ’ εἰπόντα βραδεῖαν εἶναι τήνδε τινὰ κίνησιν οὐκ ἔτ’ ἐπανερωτῶμεν ἧστινος , ἢ γελοῖοι δόξομεν εἶναι . καὶ σφυγμὸν δ’ εἰ φαίημεν εἶναι βραδύτερον , ἢ θάττονα , πάντως τις ἡμᾶς ἐρήσεται , τίνος βραδύτερον λέγομεν , ἢ τίνος θάττονα . βραδὺν δ’ εἰπόντων , ἢ ταχὺν , οὐκέτ’ οὐδεὶς ἐπανερωτᾷ τίνος . ἆρ’ οὖν ὁ μὲν ταχὺς καὶ βραδὺς τῶν ἁπλῶς λεγομένων εἰσὶν , ὁ δὲ θάττων τε καὶ βραδύτερος τῶν ἕτερον ; ἴσως μέν τις ἐκ προχείρου θήσει τοῦθ’ ὡς ἀληθὲς , ἐμοὶ δ’ οὐχ οὕτως ἔχειν δοκεῖ , ἀλλὰ παμπόλλης δεῖται σκέψεως τά τ’ ἄλλα καὶ ὅτι κοινὴ πλειόνων πραγμάτων ἐστὶν ἡ τοιαύτη θεωρία . οὐ γὰρ δὴ περὶ ταχέος τε καὶ βραδέος , ἢ θάττονος καὶ βραδυτέρου διορίσασθαι χρὴ , περὶ μεγάλου δὲ καὶ μικροῦ καὶ μείζονος καὶ μικροτέρου καὶ τῶν ﻿ ἄλλων τῶν οὕτω λεγομένων παραλιπεῖν , ἀλλ’ ἐπισκέψασθαι πότερα ταὐτόν ἐστι μείζονα φάναι καὶ μέγαν σφυγμὸν , καὶ μικρότερον αὖ καὶ μικρὸν , ἢ διαφέροντα πράγματα ὑπόκεινται τούτοις τοῖς ὀνόμασι . καὶ τὸν μὲν μείζονα νοοῦμεν ἀεὶ τοῦ μικροτέρου μείζονα , καὶ τὸν μικρότερον τοῦ μείζονος μικρότερον , τὸν μέγαν δ’ οὐδενὸς μέγαν , ἀλλ’ ἁπλῶς , ὥσπερ οὐδὲ τὸν μικρὸν οὐδενὸς μικρὸν , ἀλλ’ ἁπλῶς . τὰ δ’ αὐτὰ καὶ περὶ βραχυτέρου καὶ βραχέος καὶ μακροτέρου καὶ μακροῦ καὶ πλατυτέρου καὶ πλατέος καὶ στενοτέρου καὶ στενοῦ καὶ νὴ Δία μαλακωτέρου καὶ μαλακοῦ καὶ σκληροτέρου καὶ σκληροῦ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων οὕτω λεγομένων ἄξιον διορίσασθαι . σχεδὸν γὰρ εἰς ὅλην τὴν ἰατρικὴν καὶ τὰς ἄλλας δὲ τέχνας ἁπάσας ἐκτείνεται τὸ σκέμμα . καὶ γὰρ θερμότερον λέγομεν καὶ θερμὸν καὶ ψυχρότερον καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρότερον καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρότερον καὶ ὑγρὸν , καὶ τό γ’ ἐπὶ πᾶσι τούτοις πλέον γε καὶ πολὺ , καὶ πάλιν ἔλαττόν γε καὶ ὀλίγον . ἐφ’ ἑνὸς οὖν τινος τὸν λόγον ὡς ἐπὶ παραδείγματος βασανίσαντες , εἰ μὲν τύχοιμεν εὑρόντες τι πλέον , οὕτως ἤδη κᾀπὶ τἄλλα πάντα μεταφέρειν πειρασόμεθα τὴν μέθοδον , εἰ δ’ ἀπορήσομεν , αὐτὴν γοῦν τὴν ἀπορίαν ἐπὶ πάντα μετοίσομεν , καὶ δυοῖν θάτερον , ἢ χρησιμωτάτην εἰς πολλὰ μέθοδον ἐξευρήσομεν , ἢ τὴν οἴησιν τοῦ δοκεῖν γιγνώσκειν ἃ μὴ γινώσκομεν ἀποθησόμεθα . φέρε δὴ προκεχειρίσθω γὰρ ἡμῖν εἰς τὴν σκέψιν τό τε μέγα καὶ τὸ μικρὸν , ὅπῃ διαφέρει τοῦ μείζονός τε καὶ μικροτέρου . καὶ πρῶτον μὲν ἁπάντων τῶν κατὰ τὸν βίον λεγομένων , ἐν οἷσπερ εἰθίσμεθά τε καὶ τεθράμμεθα , τί νοοῦμεν τὸ μέγα καὶ τί τὸ μικρὸν , ἀναμνήσομεν αὑτούς . ἆρά γε περὶ τὸ μεῖζόν τε καὶ μικρῶν . ἢ μεῖζον μὲν οὐκ ἀνασχόμεθα τοῦ λέγοντος ἁπλῶς , εἰ μὴ προσθείη τὸ τίνος λέγει μεῖζον , μέγα δ’ ἁπλῶς αὐτοί τε λέγομεν καὶ τῶν ἄλλων ἀκούομεν ἄνευ προσθήκης ; ἆρ’ οὖν τῶν καθ’ ἑαυτὰ λεγομένων ἐστὶ τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν ; ἀλλ’ εἰ τοῦτο , πάντως δήπουθεν ἢ οὐσίας ἐστὶ δηλωτικὰ , ἢ ποιότητος , ἤ τινος τῶν κατὰ τὰς ἄλλας κατηγορίας λεγομένων . οὐσίας μὲν οὖν οὐκ ἔστι δηλωτικὰ , καθάπερ Σωκράτης ἢ Πλάτων ἢ ἵππος ἢ ἄνθρωπος , οὐ μὴν οὐδὲ ποιοῦ τινος , οὔτ’ οὖν σχήματος , οὐδὲ χρώματος , οὐδὲ θέσεως , οὔτε διαπλάσεως , οὐδόλως οὐδενὸς τῶν οὕτω λεγομένων . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ποῦ δηλοῦν πέφυκεν , ἢ τὸ πότε , οὐ μὴν οὐδὲ τὸ κεῖσθαι , ἢ ἔχειν , ἢ ποιεῖν , ἢ πάσχειν , ἀλλ’ ἐν μόνοις αὐτὰ δεῖ ζητεῖν τοῖς κατὰ τὸ ποσὸν , ἢ πρὸς τὶ λεγομένοις . ἐὰν οὖν , ὥσπερ ὀλίγῳ πρόσθεν ἐφαίνετο , μὴ δοκῇ τῆς πρὸς τὶ κατηγορίας ἔχεσθαι , κατὰ τὴν τοῦ ποσοῦ ζητητέον αὐτά . καὶ μὴν ἀπορώτατόν ἐστιν ὁρίσαι πηλίκον χρὴ νοεῖν ἑκάτερον αὐτῶν , ἆρά γε τὸ μὲν σταδιαῖον μέγα , τὸ δὲ πηχυαῖον μικρόν . καὶ μὴν τὸ μὲν ὄρος μικρὸν λέγομεν , κᾄν σταδιαῖον ᾖ , τὸν δὲ μύρμηκα μέγαν , πάμπολυ δηλονότι πήχεος ἀπολειπόμενον . ἀλλ’ ἴσως φησί τις , ὅπερ τῶν ἡμετέρων ἑταίρων ἤρκεσέν τινι , ποσὸν μέν τι δηλοῦσθαι πρὸς . αὐτῶν , οὐ μὴν ἀφωρισμένον γε τοῦτο , καθάπερ τὸ ποδιαῖον , ἀλλ’ ὡς ἐκεῖνος ἔλεγεν , ἐν πλάτει τε καὶ ἀορίστως · ἆρ’ οὖν ἔχομεν ὅροις περιλαβεῖν τὸ πλάτος αὐτῶν , ὥσπερ τῶν ἄλλων τῶν οὕτως λεγομένων οἷον χοροῦ καὶ πόλεως καὶ ὄρους καὶ στρατεύματος καὶ λίμνης ; ἕκαστον γὰρ τούτων μετὰ ποσότητος ἀορίστου λέγεται . δυνατὸν μὲν εἰπεῖν , ὡς οὔτε τοὺς τρεῖς , ἢ τέτταρας χορευτὰς ἤδη νοοῦμεν χορὸν , οὐ μὴν οὐδὲ τοὺς μυρίους ἔτι · καθάπερ οὐδὲ πόλιν , οὔτε τὴν ἐκ τριῶν οἰκιῶν συγκειμένην οὔτε τὴν εἰς χιλίους σταδίους ἐκτεταμένην , οὐδ’ ὄρος οὐ τὸ πηχυαῖον μόνον , ἀλλά τι μεῖζον , οὐδ’ αὖ πάλιν τὸ μέχρι τῆς σελήνης ἀνατεταμένον , οὔτε λίμνην συστατικὴν ὕδατος ἀμφορῶν τριῶν , οὐ μὴν οὐδ’ ὥστε τὴν γῆν ὅλην ἐπικλύζειν . ἑκάστου γὰρ τούτων εἰ καὶ μὴ δυνατὸν ἀκριβῶς ἀφορίσαι τὸ ποσὸν , ἀλλ’ ἐξευρεῖν γε δυνατὸν πολλὰ σώματα παντελῶς ἐκπεπτωκότα τῆς νοήσεως αὐτῶν ἐφ’ ἑκάτερον , τὰ μὲν τῷ μηδέπω , τὰ δὲ τῷ μηκέτ’ εἷναι τηλικαῦτα .
Lemmas: ὅπως μέν οὖν χρή ὁ μέρος ὁ σφυγμός διαγιγνώσκω ἐν ὁ πρό ὅδε λόγος δηλόω · ὡς δέ ἄν τις καί ὁ ὁ μέρος αὐτός ὑπάρχω γνωρίζω ἱκανός εἰμί , νῦν λέγω , ἀπό ὁ ὁ διαστολεύς ἄρχω λόγος . καί γάρ κύριος οὗτος ὁ ὁ σφυγμός μέρος καί πολύς μέν ἔχω ὁ ποικιλία ὁ διάγνωσις , πολύς δέ ὁ διά ἑαυτοῦ πρόγνωσις ὁ χρεία . εἰμί δέ πολύς ὁ ὑπάρχω ὁ διαστολή , κύριος ἅπας καί κατά ὁ ὁ οὐσία ὁ σφυγμός μάλα λόγος ὁ κίνησις εἰμί . ἅπας δέ κίνησις χρόνος τε τις ἐν ὅς γίγνομαι συμβαίνω καί τάχος , ἤ βραδυτής , ἤ ὁμαλότης , ἤ ἀνωμαλία , καί πρός οὗτος ἔτι διάστημα κατά ὅς φέρω . περί οὗτος οὖν πρῶτος λέγω . καί γάρ οὐδέ δοκέω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἕτερος μέν ὁ ὁ χρόνος ὁ κίνησις εἰμί διάγνωσις , ἕτερος δέ ὁ ὁ τάχος τε καί ὁ βραδυτής . εἰ γάρ γιγνώσκω πόσος τίς εἰμί ὁ χρόνος , εὐθύς καί πότερος ὠκύς , ἤ βραδύς , ἤ σύμμετρος κινέω , δῆλος ὑπάρχω φημί . ἐγώ δέ ἕτερος μέν ὁ ὁ χρόνος φαίνω διάγνωσις , ἄλλος δέ ὁ κατά βραδυτής καί τάχος . οὐ γάρ εἰ βραχύς ὁ ὁ κίνησις εἰμί χρόνος , ἤδη καί ὁ σφυγμός ὠκύς εἰμί φημί . ὁ δέ ἀπάτη ὁ οὕτως ὑπολαμβάνω ἐκ ὁ κατά ὁ ταχύς καί βραδύς σφυγμός ὅρος νομίζω γίγνομαι , ὅς , ἐάν μέν οὗτος ὅς νοέω οὗτος δηλόω , μοχθηρός εἰμί , εἰ δέ ὡς ἐγώ ἀκούω , ὁ μέν ὅρος ὀρθός , οὗτος δέ οὐ συνίημι αὐτός . λέγω μέν γάρ ὁ ὅρος , ταχύς εἰμί σφυγμός ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος ὁ κίνησις περιγράφω καί βραδύς ὁ ἐν πολύς . ὁ δέ ὀλίγος καί ὁ πολύς πρός τίς λέγω , οὗτος μέν οἴομαι ὁ ὁ σφυγμός χρόνος ἀλλήλων παραβάλλω . ὁ δέ ἀληθής οὐ οὕτως ἔχω . πολλάκις γάρ ὁ ὁ μακρός ὁ χρόνος ἔχω σφυγμός κίνησις ὠκύς ὁ ὁ βραχύς ἔχω εἰμί . καί οὗτος εἰ μή τις ἀκριβής διαγιγνώσκω , πολύς καί μέγας ὁ ἐκ ὁ διά σφυγμός πρόγνωσις εὑρίσκω ἀγνοέω . ὁ μέν οὖν ἐγώ πειράω ἐπί αὐτός ὁ ἄρρωστος καί τόπος πάσχω πολλάκις λέγω , πρίν γυμνόω ὁ μέρος , καί ὁ ἐπιγίγνομαι τε καί προγίγνομαι αἴτιος καί σύμπτωμα ἕκαστος οἶδα ὅτι ὁ νῦν λέγω οὐδείς ἄπιστος εἰμί δοκέω . ὁ γάρ ἀκριβής ἅπας πίστις ἔχω οὗτος διά ὁ ὁ προλέγω ἀλήθεια , ὁ δέ ἄλλος ἄπιστος ὁ γε πρῶτος ὁ λόγος φαίνω καί θρασύς , εἰ τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος ἰατρός σφάλλω λέγω ἐν ὁ ὁ τάχος τε καί ὁ βραδυτής διάγνωσις . εἰ δέ ἀνέχω τις καί προσέω ὁ νῦν λέγω ἐπακούω λόγος , οἶδα ὅτι ᾄν μή τέλειος αὐτός πείθω πιστεύω , ἀλλά ἀφίστημι ὁ παντάπασι ἀπιστέω ὁ λέγω . οὐ γάρ οἷος τε μεταπείθω ῥᾴδιος περί ὁ ἐκ μακρός χρόνος πάμπολυς ὁμολογέω , καί μάλα , ὅταν οὕτως πάμπολυς τε καί ἀκριβής δέω θεωρία . καί εἰ ὁ θεωρία δέ τις αὐτός παρακολουθέω , ἀλλά ἵνα καί ὁ πεῖρα γε κρίνω , πάμπολυς γε δέω κατά ὁ ἁφή τριβή . ὁ γοῦν μυρμηκίζω καλέω σφυγμός , ἀκριβής αἴσθησις δέω εἰς διάγνωσις , ὡς ἄν εἰς ἔσχατος ἀμυδρότης τε καί μικρότης καταπίπτω , ὁ ἀρχή ὅλος εἰμί λανθάνω ὁ ἀγύμναστος ὁ ἁφή . ὥστε πολλάκις ἄσφυκτος εἰμί λέγω ὁ ἄνθρωπος ἐπί ὅς ὁ τοιοῦτος εὑρίσκω σφυγμός . εἰ τοίνυν ὁ ταχύς λέγω αὐτός ἀντιλέγω , καί πόθεν σφάλλω δείκνυμι , τίς ἄν ἐγώ κριτής γίγνομαι ; ὁ γάρ μηδέ εἰ ὁ ἀρχή ὁ σφυγμός οὗτος ὑπάρχω ὁ νοσέω διαγιγνώσκω δύναμαι πῶς ἄν ποῖος τις εἰμί διδάσκω ; οὗτος ἄρα καί λέγω ὀκνέω περί ὁ τοιοῦτος θεωρία . ἀρκέω γάρ ἐπί ὁ ἔργον δείκνυμι ὁ ὕπαρξις αὐτός . ἐπεί δέ , ὅς λέγω καί καταρχή , οὐ πρός ὁ πολύς οὗτος ὁ γράμμα σύγκειμαι , ἀλλά ὁ εἷς ὁ μυρίος ἄξιος ἀναμένω , διά ἐκεῖνος γράφω ὁ λόγος , ὅς μυριάκις πρότερος ὡς ἀδύνατος τε καί ἀλαζών προπηλακίζω , πρίν εἰς ὁ ἄξιος ἀφικνέομαι . δέω γάρ ἐγώ νῦν ἀκροατής τις , οἷος εἰμί Ἀρχιγένης , ἵνα λέγω πρός αὐτός οὕτως · τίς δή ποτέ , ὦ γενναῖος , οὗτος γράφω ἐν ὁ περί σφυγμός σύ γράμμα , περί ὁ μυρμηκίζω σφυγμός διαλέγω ὡδί πως κατά λέξις ; σύνθετος δέ ἐγώ δοκέω εἰμί ἐκ μικρότης , ἀμυδρότης , πυκνότης , ἀναγκαῖος δέ καί ταχύτης . οὐ γάρ οἶδα τίς σύ βούλομαι ὁ πᾶς ἔσχατος λέγω . ὥστε ὁ γε πρό οὗτος συνίημι τε καί ἀποδέχομαι πᾶς μάλα ἀληθής τε εἰμί καί σύ πρέπω . ὁ δέ ἀναγκαῖος ζεύγνυμι ταχύτης ὁ μυρμηκίζω πῶς λέγω ζητέω . πολύς γάρ εἰμί ὁ ψιλός λέγω ἄν , χωρίς ὁ πρόσκειμαι ὁ ἀναγκαῖος . καί εἰμί μέν ἄν καί οὗτος ψεῦδος . ἀλλά ἄνευ προσθήκη λέγω ἐν μόνος ὁ ὁ ἁφή ἁμαρτία φαίνω ἄν ἔχω ὁ ἀπάτη , ὁ δέ ἀναγκαῖος πρόσκειμαι λογικός τις ὑπόληψις ἐμφαίνω . τίς οὖν εἰμί οὗτος μανθάνω δέω . ἐγώ μέν γάρ οὐδέ εἷς ἀνάγκη ὁράω , διά ὅς ἄρρωστος τε καί πυκνός ﻿ καί μικρός κίνησις εὐθύς καί ταχύς εἰμί νομίζω . οὐδέ γάρ αὐτός ὁ μύρμηξ , ὅς παρώνυμος ὁ σφυγμός , ὁ ὠκύς κινέω εἰμί , ἀλλά βραχύς μέν αὐτός καί ἀμυδρός καί πυκνός ὁ κίνησις ὁράω , ὠκύς δέ οὐδαμῶς . τίς γάρ οὗτος ἐκ ἀνάγκη ὠκύτης ἕπομαι ; πότερος ὁ ἀμυδρότης ; ἀλλά θαυμάζω ἄν , εἰ τις ὁ ἄλλος ἅπας ἐπίσης ἔχω , διά ὁ ἀρρωστία ὁ δύναμις ὠκύς κινέω , ἐναντίος γάρ ἅπας ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως ἔχω ὁ ῥώμη ὁ δύναμις προσέρχομαι ταχύς ὁ κίνησις ἐργάζομαι , ὡς εἰͅν ὁ περί σφυγμός αἴτιος ἀποδείκνυμι . ἀλλά οὐδέ ὁ πυκνότης αἴτιος ὁ τάχος . τίς γάρ ἀνάγκη ὁ πυκνός Ἀθῆναι εἰς ὁ Πειραιεύς πορεύω εὐθύς καί τρέχω ; ἄλλος μέν γάρ αἰτία ὁ πυκνός τις πράσσω , ἄλλος δέ ὁ ταχύς . ἀλλά ἴσως διά ὁ μικρότης φημί ἐκ ἀνάγκη εἰμί ὁ μυρμηκίζω σφυγμός ταχύς . τίς γάρ ἄλλος τις ἐπινοέω ; εὔλογος μέν οὖν ὁ γε τοιοῦτος , εἰ δέ καί ἀληθής ἤδη σκοπέω . ἀναγκαῖος μέν γάρ εἰμί ὁ ἀρτηρία κατά βραχύς διάστασις φέρω ἐλαχύς χρόνος ἀναλίσκω ἤ ὅτε κατά μέγας φέρω , οὐ μήν ὅστις ἐν ὀλίγος χρόνος περιγράφω κίνησις , ἀναγκαῖος εἰμί οὗτος ὠκύς εἰμί . ὁ οὖν ἐν πολύς χρόνος γίγνομαι ὠκύς εἰμί λέγω ; ἴσως ἄν τις ἐπανέρομαι . ἐγώ δέ οὐ οὗτος φημί . καθόλου γάρ οὐ ἀξιόω ὁ χρόνος ὁ ποσός ἐπισκοπέω μόνος , ἀλλά καί ὁ διάστασις . ὅταν οὖν ἐθέλω πυνθάνομαι ἐγώ ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος γίγνομαι κίνησις , ὁποῖος τις εἰμί φημί , προστίθημι εὐθύς ὁ ποσός ὁ διάστασις , ἵνα ἀποκρίνω καί σύ . εἰ δέ μή , ἀλλά ἐγώ προστίθημι καί διωρισμένως λέγω , ὁ ἐν ἐλαχύς χρόνος γίγνομαι κίνησις οὐ ἐκ ἅπας εἰμί ὁ ἐν πολύς συντελέω ὠκύς . ἀλλά εἰ μέν ὁ αὐτός ὑπάρχω λόγος ὁ τε χρόνος πρός ὁ χρόνος καί ὁ διάστασις πρός ὁ διάστασις , ἰσοδρομέω · εἰ δέ ἤτοι ὁ χρόνος πρός ὁ χρόνος , ἤ ὁ διάστασις πρός ὁ διάστασις ὁ λόγος μέγας γίγνομαι , ὁ μέν ὠκύς οὕτως , ὁ δέ βραδύς εἰμί φημί κίνησις . ἐγώ μέν λέγω ὁ πᾶς · σύ δέ εἰ μέν νοέω , ἔχω τάχα ἄν ἤδη ὁ προσήκω ὁ λόγος τελευτή · εἰ δέ οὐ νοέω , ἐξηγέομαι σύ διά μακρός ὁ ταχύς λέγω . ὅσος μέν ἐν ἴσος χρόνος ἵζω μῆκος διέρχομαι , κίνησις οὗτος ἰσόχρονος τε καί ἰσόδρομος ὀνομάζω · ὅσος δέ ἐν ἴσος μέν χρόνος , μέγας δέ ἀνύω διάστημα , οὗτος ὠκύς . ὅμοιος δέ καί ὅσος διάστημα μέν ἴσος , ἐλαχύς δέ χρόνος . παράδειγμα δέ ἕνεκα δύο τις ἄνθρωπος στάδιον πεντήκοντα διέρχομαι ὥρα εἷς , ἰσόδρομος ἄν λέγω ὁ τοιοῦτος · εἰ δέ ὁ μέν ἕτερος ὥρα εἷς διανύω , ὁ δέ ἕτερος τριάκοντα , δῆλος ὡς ταχύς ἄν εἰμί κινέω ὁ πρότερος ὁ ὁ μέγας διάστασις ἐν ἴσος χρόνος διέρχομαι . εἰ δέ ὁ πεντήκοντα στάδιον ὁ μέν ὥρα εἷς , ὁ δέ τρεῖς εἰ οὕτως τυγχάνω διέρχομαι , δῆλος ὡς ὁ πρότερος ὠκύς , εἰ γε ὁ ἴσος διάστημα ταχύς ἀνύω . ἐν μέν δή οὗτος οὐδείς ἀσαφής . ἴσως δέ ἐν ὁ ἐφεξῆς , ἐάν γε μή προσέχω ὁ νόος · προσέχω δέ κοᾀκίς παραπλήσιος οὗτος εἰμί σαφής . ποιέω γάρ δύο τις κίνησις ὁ μέν ἐν ὥρα εἷς πεντήκοντα , ὁ δέ ἐν τρεῖς ἑκατόν πεντήκοντα διανύω στάδιον . ἆρα οὖν καί οὗτος ἄν λέγω ἰσόδρομος ; πάνυ μέν οὖν . εἰ γάρ ὁ ὁ πεντήκοντα κινέω στάδιον ἐν ὥρα εἷς ὁ τρεῖς τυγχάνω κινέω , πάντως ἄν που καί οὗτος πρός ὁ πεντήκοντα ὁ ἑκατόν κινέω . καί εἰ οὗτος ἐν τρεῖς ὥρα κινέω εἷς μόνος ὥρα κινέω τυγχάνω , πάντως ἄν καί ὅδε ὁ πεντήκοντα μόνος κινέω . ὥστε εἰμί ἄν ἰσόδρομος ὁ ἐν ἴσος χρόνος ἴσος διάστημα περαίνω . προσέχω οὖν δέω ὁ τε ὁ διάστασις μῆκος καί ὁ ὁ χρόνος , ἵνα εἰ μέν ὅς ἔχω λόγος ὁ διάστασις πρός ὁ διάστασις , ὁ αὐτός ὁ χρόνος ἔχω πρός ὁ χρόνος , ἰσόδρομος εἰμί λέγω ὁ κίνησις . εἰ δέ ἤτοι μέγας ἔχω ὁ διάστημα πρός ὁ διάστημα ἤ ὁ χρόνος πρός ὁ χρόνος , ἤ ὁ χρόνος πρός ὁ χρόνος ἤ ὁ διάστασις πρός ὁ διάστασις , μηκέτι ἰσόδρομος αὐτός εἰμί νομίζω . εἰμί γάρ ὁ μέν διάστασις ὁ διάστασις τετραπλάσιος , ὁ δέ χρόνος ὁ χρόνος διπλάσιος · δῆλος ὡς μέγας λόγος ὁ διάστασις ἔχω πρός ὁ διάστασις ἤ χρόνος πρός ὁ χρόνος , καί οὕτως γίγνομαι ἄν ὁ ἕτερος ὁ κίνησις ὠκύς . φέρω γάρ εἰμί ὁ μέν ὁ διάστασις τετρακόσιοι πῆχυς , ὁ δέ ἑκατόν , ὁ δέ χρόνος ὁ πρότερος μέν δύο , ὁ δέ ἕτερος εἷς ὥρα , εἰ τοίνυν ὁ μέν ἕτερος ὁ κίνησις ἐν δύο ὥρα τετρακόσιοι διέρχομαι πῆχυς , ὁ δέ ἕτερος ἐν εἷς ὁ ἑκατόν , δῆλος ὡς , ἐάν μέν ὁ πρότερος ὁ ἑκατόν μόνος κινέω νοέω , ἐν ὥρα ἥμισυς μέρος κινέω . καί οὕτως ὠκύς ὁ δεύτερος γίγνομαι , ὁ ἴσος διάστασις ἐν ἐλαχύς χρόνος κινέω . ἐάν δέ ὁ δεύτερος ὁ τετρακόσιοι νοέω κινέω , τέσσαρες ὥρα οὗτος δέω , καί οὕτως εἰμί βραδύς ὁ πρότερος , εἰ γε ὁ ἴσος διάστημα πολύς χρόνος κινέω . φανερός οὖν ὡς , ὅταν ὁ διάστασις ὁ διάστασις παραβάλλω μέγας λόγος ἔχω , ὁ χρόνος ὁ χρόνος παραμετρέω ὁ τοιοῦτος κίνησις ὠκύς ἀναγκαῖος ὑπάρχω · εἰ δέ ἔμπαλιν ὁ ὁ πρότερος κίνησις διάστασις πρός ὁ ὁ δεύτερος ἐλαχύς λόγος ἔχω ἤ ὁ χρόνος πρός ὁ χρόνος , ἀναγκαῖος ἄν εἰμί ὁ πρότερος εἰμί βραδύς . λέγω δέ καί αὐτός οὗτος παράδειγμα . νοέω γάρ ἐγώ ὁ πρότερος κίνησις ὁ μέν διάστημα ὁ ὁ δεύτερος διάστημα εἰμί διπλάσιος , ὁ δέ χρόνος ὁ χρόνος ﻿ τετραπλάσιος , ὥστε εἰ τυγχάνω ὁ μέν πρότερος τέσσαρες πῆχυς τέσσαρες ὥρα κινέω , ὁ λοιπός δέ δύο πῆχυς ὥρα εἷς , δῆλος ὡς , ἐάν ὁ πρότερος ὁ δύο μόνος πῆχυς νοέω κινέω , δύο ὥρα κινέω ἄν , καί οὕτως εἰμί ὁ δεύτερος ὁ ὁ αὐτός δύο πῆχυς ὥρα εἷς κινέω βραδύς . ἐάν τε ὁ δεύτερος ὁ τέσσαρες πῆχυς κινέω , δύο ὥρα κινέω , καί οὕτως εἰμί ὁ ὁ τέσσαρες τέσσαρες κινέω ὠκύς . ὁ γάρ ἴσος διάστημα ταχύς ἀνύω . οὗτος τοίνυν ὑπόκειμαι , δύο τις ἐννοέω ἤδη σφυγμός ἄνισος ὁ εἰς ὕψος ἄνοδος . οὗτος γάρ μάλα ὁ διάστασις εἰς ὁ λόγος δέω , καί ποιέω εἰ βούλομαι παράδειγμα ἕνεκα ὁ μέν βάθος ὁ βάθος δεκαπλάσιος , ὁ δέ χρόνος ὁ χρόνος διπλάσιος · ἆρα οὐ φανερός ἐγώ , εἰ τις μιμνῄσκω ὁ προλέγω , ὁ σφυγμός ὁ δεκαπλάσιος ἔχω ὁ ὕψος ὠκύς εἰμί πολύς ἕτερος ; εἰ γάρ ὁ αὐτός κίνησις διαφυλάσσω ὁ ταπεινός δεκάκις αὐξάνω κατά ὁ ὁ βάθος διάστασις , ὅμοιος μέν ὑψηλός γίγνομαι ἕτερος , χρόνος δέ πολύς πολύς ἤ κατά ἐκεῖνος . εὑρίσκω τοίνυν ταπεινός τις σφυγμός βραχυχρόνιος ὑψηλός πολυχρόνιος βραδύς , καί οὗτος εἰμί ὁ λέγω ἐκ ἀρχή , ὡς ἕτερος μέν ὁ ὁ χρόνος ὁ κίνησις , ἕτερος δέ ὁ ὁ χρόνος ὁ τάχος εἰμί διάγνωσις . ἀλλά ἴσως μέχρι μέν λόγος ἐπινοέω οὗτος , ὁ δέ ἀλήθεια οὐ φαίνω . καί μήν εἰ παραβάλλω ἀκμάζω ὑγιαίνω σφυγμός παῖς σφυγμός μυρμηκίζω , δεκαπλάσιος ὁ εἰς ὕψος εὑρίσκω ἄνοδος . εἰ δέ γε ὁ αὐτός οὗτος ἀκμάζω διαθερμῄνω μέτριος , ἤ λουτρόν , ἤ τρῖψις , ἤ γυμνάσιον εἰς θυμός τις καί ἀγανάκτησις ἐμβάλλω , οὐ δεκαπλάσιος , ἀλλά πέντε καί δεκαπλάσιος εὑρίσκω αὐτός ὁ ὕψος ὁ κατά ὁ ἐν ὁ παῖς μυρμηκίζω σφυγμός ταπεινός διάστασις . ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ παῖς μυρμηκίζω ὑπό ὁ ἡλικία ἐπιβοηθέω πρός ὁ μή παντελής βραδύς εἰμί , ὁ δέ ἐν ὁ γέρων μυρμηκίζω τίς ἄν οἶδα ἅπτω σφυγμός ταχύς εἰμί λέγω οὐ μάλα ἤ ὁ σκωληκίζω ; οὗτος μέν γε βραδύς οὐ οἶδα εἰ τις ἄλλος ἐναργής φαίνω σφυγμός . ὁ μέν γάρ μυρμηκίζω διά βραχύτης ὁ ἐναργής διάγνωσις ἐκφεύγω , ὁ δέ σκωληκίζω οὐδέ ἀσαφής εἰμί βραδύς , ἀλλά εἴπερ τις ἄλλος ἱκανός σαφής . τίς δή ποτέ οὖν καί οὗτος ἐν ὁ ταχύς ὁ πολύς καταριθμέω , εἰ μή τις πρός ὁ μυρμηκίζω διασῴζω ὁμολογία βούλομαι ὡς ὑπέρ ἀναίσθητος ἑαυτοῦ ἀποφαίνω ; μεταπίπτω γάρ εἰς ἀλλήλων ὁ σφυγμός οὗτος ῥᾴδιος καί ὁ μέν ὁ σκωληκίζω ῥᾴδιος ἔσχατος κατάπτωσις ὁ μυρμηκίζω γεννάω , ὁ δέ ὁ μυρμηκίζω πρῶτος αὔξησις ὁ σκωληκίζω , φανερός ἄτοπος αὐτός δοκέω ταχύς μέν λέγω ὁ ἕτερος αὐτός , βραδύς δέ ὁ ἕτερος . ἐπεί τοίνυν τυγχάνω οὐ ὀρθός ταχύς λέγω ὁ μυρμηκίζω , διά οὗτος ἐκ ἀκολουθία ὑπομένω οὕτως ψευδής τε καί φανερός ἐναργής μάχομαι ὁμολογέω ὁ καί ὁ σκωληκίζω ταχύς εἰμί , καίτοι σκώληξ εἰκάζω αὐτός πορεία , καθά ὁ μυρμηκίζω μύρμηξ , ὁράω πῶς ὠκύς ζῷον , εἶτα ἅμα μέν οὕτως εἰκάζω , ἅμα δέ ταχύς εἰμί φημί οὐ αἰσθάνομαι ὁ πρός ἑαυτοῦ μάχη . ἐπεί δέ ἅπαξ εἰς τηλικαυτός ἐμπίπτω ἁμάρτημα καί ὁ ἐπί ὁ στομαχικός διάθεσις σφυγμός ἅπας ταχύς εἰμί λέγω , οὐδέ αὐτός ἅπας εἰμί ταχύς , καί ἄλλος μυρίος , ὅς ἑτέρωθι μάλα λέγω οἰκεῖος εἰμί . ἅπας δέ αὐτός ἀκολουθέω ὁ τοιοῦτος σφάλμα διά ὁ ὁ ἔννοια ὁ τάχος ἀδιάρθρωτος τε καί πάντῃ συγχέω . μόνος γάρ ὁ βραχύτης ὁ χρόνος κρίνω ὁ ταχύς σφυγμός , μή προσδιορίζω δέ πῶς ἔχω μέγεθος , ἀπό ὅς ψευδής δοξάζω , ἀπό οὗτος ἐν ὁ διάγνωσις σφάλλω . ἀλλά ἐγώ ἐπιδείκνυμι , οἴομαι , σαφής ἕτερος μέν εἰμί ὁ ὀλιγοχρόνιος , ὡς ἄν τις οὕτως καλέω , σφυγμός , ἕτερος δέ ὁ ταχύς . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἐναντίος αὐτός ἕτερος μέν ὁ πολυχρόνιος , ἕτερος δέ ὁ βραδύς . ἴσως οὖν οἴομαι ὁ πᾶς ἤδη πληρόω ὁ λόγος , καί γιγνώσκω σαφής ὅτι ταχύς σφυγμός βραδύς διαφέρω . ἐγώ δέ εὔχομαι μέν ἀποχωρέω ὁ σκέμμα τοσοῦτος λόγος , οὐ μήν γε οὕτως ἔχω ἀληθής , ἀλλά εἰμί ὁ νῦν λέγω προοίμιον τις ὁ ὁ ταχύς τε καί βραδύς σφυγμός διάγνωσις . ἐν ἅπας γάρ οὗτος ὁ προλέγω λόγος παραβάλλω ἀλλήλων δύο κίνησις , ὁ μέν βραδύς , ὁ δέ ὠκύς ἀποδείκνυμι , οὐ μήν περί τε βραδύς καί ταχύς λέγω τις . πάμπολυς δέ ὅσος διαφέρω ἤ βραδύς λέγω κίνησις , ἤ βραδύς , καί αὖθις ὠκύς , ἤ ὠκύς . αὐτίκα ὁ μέν λέγω βραδύς εἰμί ὅδε ὁ κίνησις ἐπανερωτάω ὅστις φημί αὐτός εἰμί βραδύς · ἀεί γάρ ἕτερος ὁ βραδύς λέγω βραδύς . ὁ δέ λέγω βραδύς εἰμί ὅδε τις κίνησις οὐ ἔτι ἐπανερωτάω ὅστις , ἤ γέλοιος δοκέω εἰμί . καί σφυγμός δέ εἰ φημί εἰμί βραδύς , ἤ ταχύς , πάντως τις ἐγώ ἔρομαι , τίς βραδύς λέγω , ἤ τίς ταχύς . βραδύς δέ λέγω , ἤ ταχύς , οὐκέτι οὐδείς ἐπανερωτάω τίς . ἆρα οὖν ὁ μέν ταχύς καί βραδύς ὁ ἁπλῶς λέγω εἰμί , ὁ δέ ταχύς τε καί βραδύς ὁ ἕτερος ; ἴσως μέν τις ἐκ πρόχειρος τίθημι οὗτος ὡς ἀληθής , ἐγώ δέ οὐ οὕτως ἔχω δοκέω , ἀλλά πάμπολυς δέω σκέψις ὁ τε ἄλλος καί ὅτι κοινός πολύς πρᾶγμα εἰμί ὁ τοιοῦτος θεωρία . οὐ γάρ δή περί ταχύς τε καί βραδύς , ἤ ταχύς καί βραδύς διορίζω χρή , περί μέγας δέ καί μικρός καί μέγας καί μικρός καί ὁ ﻿ ἄλλος ὁ οὕτως λέγω παραλείπω , ἀλλά ἐπισκοπέω πότερος αὐτός εἰμί μέγας φημί καί μέγας σφυγμός , καί μικρός αὖ καί μικρός , ἤ διαφέρω πρᾶγμα ὑπόκειμαι οὗτος ὁ ὄνομα . καί ὁ μέν μέγας νοέω ἀεί ὁ μικρός μέγας , καί ὁ μικρός ὁ μέγας μικρός , ὁ μέγας δέ οὐδείς μέγας , ἀλλά ἁπλῶς , ὥσπερ οὐδέ ὁ μικρός οὐδείς μικρός , ἀλλά ἁπλῶς . ὁ δέ αὐτός καί περί βραχύς καί βραχύς καί μακρός καί μακρός καί πλατύς καί πλατύς καί στενός καί στενός καί νή Ζεύς μαλακός καί μαλακός καί σκληρός καί σκληρός καί ὁ ἄλλος ἅπας οὕτως λέγω ἄξιος διορίζω . σχεδόν γάρ εἰς ὅλος ὁ ἰατρικός καί ὁ ἄλλος δέ τέχνη ἅπας ἐκτείνω ὁ σκέμμα . καί γάρ θερμός λέγω καί θερμός καί ψυχρός καί ψυχρός καί ξηρός καί ξηρός καί ὑγρός καί ὑγρός , καί ὁ γε ἐπί πᾶς οὗτος πολύς γε καί πολύς , καί πάλιν ἐλαχύς γε καί ὀλίγος . ἐπί εἷς οὖν τις ὁ λόγος ὡς ἐπί παράδειγμα βασανίζω , εἰ μέν τυγχάνω εὑρίσκω τις πολύς , οὕτως ἤδη εἰͅπί ἄλλος πᾶς μεταφέρω πειράω ὁ μέθοδος , εἰ δέ ἀπορέω , αὐτός γοῦν ὁ ἀπορία ἐπί πᾶς μεταφέρω , καί δύο ἕτερος , ἤ χρήσιμος εἰς πολύς μέθοδος ἐξευρίσκω , ἤ ὁ οἴησις ὁ δοκέω γιγνώσκω ὅς μή γιγνώσκω ἀποτίθημι . φέρω δή προχειρίζω γάρ ἐγώ εἰς ὁ σκέψις ὁ τε μέγας καί ὁ μικρός , ὅπῃ διαφέρω ὁ μέγας τε καί μικρός . καί πρῶτος μέν ἅπας ὁ κατά ὁ βίος λέγω , ἐν ὅς ἐθίζω τε καί τρέφω , τίς νοέω ὁ μέγας καί τίς ὁ μικρός , ἀναμιμνῄσκω ἑαυτοῦ . ἆρα γε περί ὁ μέγας τε καί μικρός . ἤ μέγας μέν οὐ ἀνέχω ὁ λέγω ἁπλῶς , εἰ μή προστίθημι ὁ τίς λέγω μέγας , μέγας δέ ἁπλῶς αὐτός τε λέγω καί ὁ ἄλλος ἀκούω ἄνευ προσθήκη ; ἆρα οὖν ὁ κατά ἑαυτοῦ λέγω εἰμί ὁ μέγας καί ὁ μικρός ; ἀλλά εἰ οὗτος , πάντως δήπουθεν ἤ οὐσία εἰμί δηλωτικός , ἤ ποιότης , ἤ τις ὁ κατά ὁ ἄλλος κατηγορία λέγω . οὐσία μέν οὖν οὐ εἰμί δηλωτικός , καθά Σωκράτης ἤ Πλάτων ἤ ἵππος ἤ ἄνθρωπος , οὐ μήν οὐδέ ποιός τις , οὔτε οὖν σχῆμα , οὐδέ χρῶμα , οὐδέ θέσις , οὔτε διάπλασις , οὔδολος οὐδείς ὁ οὕτως λέγω . ἀλλά οὐδέ ὁ ποῦ δηλόω φύω , ἤ ὁ πότε , οὐ μήν οὐδέ ὁ κεῖμαι , ἤ ἔχω , ἤ ποιέω , ἤ πάσχω , ἀλλά ἐν μόνος αὐτός δέω ζητέω ὁ κατά ὁ ποσός , ἤ πρός τίς λέγω . ἐάν οὖν , ὥσπερ ὀλίγος πρόσθεν φαίνω , μή δοκέω ὁ πρός τίς κατηγορία ἔχω , κατά ὁ ὁ πός ζητέω αὐτός . καί μήν ἄπορος εἰμί ὁρίζω πηλίκος χρή νοέω ἑκάτερος αὐτός , ἆρα γε ὁ μέν σταδιαῖος μέγας , ὁ δέ πηχυαῖος μικρός . καί μήν ὁ μέν ὄρος μικρός λέγω , ἔͅν σταδιαῖος εἰμί , ὁ δέ μύρμηξ μέγας , πάμπολυς δηλονότι πῆχυς ἀπολείπω . ἀλλά ἴσως φημί τις , ὅς ὁ ἡμέτερος ἑταῖρος ἀρκέω τις , ποσός μέν τις δηλόω πρός . αὐτός , οὐ μήν ἀφορίζω γε οὗτος , καθά ὁ ποδιαῖος , ἀλλά ὡς ἐκεῖνος λέγω , ἐν πλάτος τε καί ἀόριστος · ἆρα οὖν ἔχω ὅρος περιλαμβάνω ὁ πλάτος αὐτός , ὥσπερ ὁ ἄλλος ὁ οὕτως λέγω οἷος χορός καί πόλις καί ὄρος καί στράτευμα καί λίμνη ; ἕκαστος γάρ οὗτος μετά ποσότης ἀόριστος λέγω . δυνατός μέν λέγω , ὡς οὔτε ὁ τρεῖς , ἤ τέσσαρες χορευτής ἤδη νοέω χορός , οὐ μήν οὐδέ ὁ μυρίος ἔτι · καθά οὐδέ πόλις , οὔτε ὁ ἐκ τρεῖς οἰκία σύγκειμαι οὔτε ὁ εἰς χίλιοι στάδιον ἐκτείνω , οὐδέ ὄρος οὐ ὁ πηχυαῖος μόνος , ἀλλά τις μέγας , οὐδέ αὖ πάλιν ὁ μέχρι ὁ σελήνη ἀνατείνω , οὔτε λίμνη συστατικός ὕδωρ ἀναφορέω τρεῖς , οὐ μήν οὐδέ ὥστε ὁ γῆ ὅλος ἐπικλύζω . ἕκαστος γάρ οὗτος εἰ καί μή δυνατός ἀκριβής ἀφορίζω ὁ ποσός , ἀλλά ἐξευρίσκω γε δυνατός πολύς σῶμα παντελής ἐκπίπτω ὁ νόησις αὐτός ἐπί ἑκάτερος , ὁ μέν ὁ μηδέπω , ὁ δέ ὁ μηκέτι ἵημι τηλικοῦτος .