galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 3.2
Περὶ δὲ τοῦ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς ἐφεξῆς λέγωμεν · τριῶν δὴ διαστάσεων οὐσῶν τοῦ σώματος τῆς ἀρτηρίας , μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους , οὐδεμιᾶς οἷόν τε πάσης αἰσθέσθαι . τῆς μὲν κατὰ τὸ μῆκος ἄντικρυς δῆλον , μέχρι μὲν γὰρ ἐσχάτου πέρατος ἑκατέρωθεν ἡ ἀρτηρίας σφύζει , βραχεῖ δ’ αὐτῆς μέρει τὴν ἁφὴν ὑπερβάλλομεν , ὅσον ἂν ὑπερκύπτῃ τὸν ὄγκον τοῦ προκειμένου σώματος . αὐτὸ δὲ τοῦτ’ ἔστι τὸ ποιοῦν ἢ μακρὸν , ἢ βραχὺν εἶναι τὸν σφυγμὸν , τὸ μὴ πάσης ἅψασθαι δύνασθαι τῆς ἀρτηρίας κατὰ τὸ μῆκος , ἀλλ’ εἶναί τι πάλιν κᾀνταῦθα καθ’ ἑκάστην φύσιν σώματος ἐπιφανὲς ὑπὸ τῷ δέρματι , τῇ δ’ ἀρίστῃ φύσει δηλονότι τὸ σύμμετρον , οὗ τὸ μὲν πλέον μακρὸν , τὸ δ’ ἔλαττον βραχὺν ποιεῖ τὸν σφυγμὸν , οὐκ ἀριθμῷ δακτύλων ὁρισθῆναι δυνάμενον , ὥσπερ τινὲς , εἰ μὲν τοῖς τέτταρσιν ὑποπίπτοι , μακρὸν εἶναι λέγουσιν , εἰ δὲ τοῖς τρισὶ , μέσον , εἰ δὲ τοῖς δύο , βραχύν . οὐ γάρ ἐστιν ἓν μέτρον σώματος ἀρίστης φύσεως , ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην οὐ χαλεπῶς ἐξευρήσεις τὸ ποσὸν , ἀπὸ μιᾶς ὁρμηθεὶς , εἰ μόνον συλλογίσασθαι δυνατὸς εἴης τὸ ἀνάλογον . ἐκείνῃ δὲ πάλιν τοὺς ἄλλους παραβάλλων ἀνθρώπους , τοὺς ἴσους κατὰ τὸ τοῦ παντὸς τοῦ σώματος μῆκος οὕτως ἐρεῖς ἢ μακροὺς , ἢ βραχεῖς ἔχειν τοὺς σφυγμούς · ὡσαύτως δὲ ἢ πλατεῖς , ἢ στενοὺς , ἡ ὑψηλοὺς , ἢ ταπεινοὺς , καὶ κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις ἅμα μεγάλους , ἢ μικροὺς , πανταχοῦ γὰρ ἐπὶ τὸ σύμμετρον ἀναφέρων τοὺς ἄλλους κρινεῖς . ὅτι δὲ καθ’ ἕκαστον μὲν τῶν ἄλλων ἐν τοῖς σφυγμοῖς γενῶν εἷς ὁ σύμμετρος , ἐν μόνῳ δὲ τῷ κατὰ τὸ ποιὸν οὐχ ἁπλῶς εἷς , ἀλλὰ καθ’ ἕκαστον μέρος σώματος ἴδιος , ἔμπροσθεν εἴρηται . νῦν δ’ οὐ τοῦτο προὔκειτο λέγειν , ἀλλ’ εἰρημένων ὑπομνήσαντας ἐπ’ αὐτὸ τὸ προκείμενον ἐπανελθεῖν ἤδη προσήκει · προὔκειτο δ’ , οἶμαι , λέγειν , ὡς οὐδεμιᾶς διαστάσεως ἀκριβῶς οἷόν τε τὸ ποσὸν αἰσθήσει διαγνῶναι . ἡ δὲ αἰτία τὸ μέν τι κοινὸν ἐν ἁπάσαις ἔχει , τὸ δ’ ἴδιον ἐν ἑκάστῃ , πρότερον δ’ εἰρήσεται τὸ κοινόν . ἐπεὶ τοίνυν οὐδεμία μέν ἐστι τῶν ἀρτηριῶν γυμνὴ , περίκειται δὲ πάσαις αὐταῖς πολλαχόθι μὲν ἐλάττω τε καὶ λεπτότερα σώματα , πολλαχόθι δὲ πλείω τε καὶ παχύτερα , παντί που δῆλον , ὡς οὐκ ἴσον ἁπάσαις τὸ αἰσθητὸν ἔσται τῆς κινήσεως , ἀλλὰ ταῖς μὲν πλέον , ὅσαις ἐλάττονά τε καὶ λεπτότερα , ταῖς δ’ ἔλαττον , ὅσαις πλείονά τε καὶ παχύτερα περίκειται σώματα . τὸ μὲν δὴ κοινὸν τοῦτο , τὸ δ’ ἴδιον ἑκάστης τῶν διαστάσεων , τῆς μὲν κατὰ τὸ μῆκος παμπόλλην εἶναι διαφορὰν τοῦ κατ’ ἀλήθειαν ὑπάρχοντος πρὸς τὸ φαινόμενον , τῆς δὲ κατὰ τὸ πλάτος ὀλίγην , ἐλαχίστην δὲ τῆς κατὰ τὸ βάθος . ἐν μὲν γὰρ τῷ μήκει δύο καὶ τρεῖς πήχεις πολλάκις ἐπεχούσης ὅλης τῆς ἀρτηρίας , τρισὶν ἢ τέτταρσι μόνοις δακτύλοις ἡ κίνησις φαίνεται τῆς ἀρτηρίας , τοῦ λοιποῦ παντὸς διὰ τὸ πλῆθος τῶν προκειμένων σωμάτων ἐγκαλυπτομένου . κατὰ δὲ τὸ πλάτος , ὅταν ὑπὸ τῶν ἑκατέρωθεν ἐν αὐτῇ περικειμένων πολλῶν ἢ παχέων ὑπαρχόντων μήτ’ αὐτῷ τῷ σώματι τῆς ἀρτηρίας δυνατὸν ᾖ τὴν ἁφὴν ἐπιβάλλειν μήτε διὰ τὸ πάχος αὐτῶν , ἢ τὸ πλῆθος , εἰς τοὐκτὸς ἡ κίνησις διϊκνῆται , πολλαχόθι μὲν ἀπώλεια παντελὴς γίγνεται , πολλαχόθι δ’ εἰς ἐλάχιστον ἡ κίνησις στενοῦται , ὅλη δ’ οὐδαμοῦ φαίνεται , διὰ τὸ μηδὲ τὴν ἀρτηρίαν εἶναί που γυμνήν . οὐ μὴν οὐδὲ τὸ βάθος ἀκριβῶς ἐστί που γυμνὸν , ἵνα κατὰ τοῦτο γοῦν ἡ κίνησις αὐτῆς ἅπασα σαφὴς φαίνηται · ἀλλ’ εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο , δέρμα γοῦν αὐτῷ περίκειται , δι’ οὗ τὸν σφυγμὸν αἰσθανόμεθα , πάντως που καὶ αὐτὸ κατακρύπτον . ὁπότ’ οὖν οὕτως ἔχει ταῦτα , πειρατέον ἐνδείξασθαι τὸν τρόπον τῆς ἀρίστης διαγνώσεως ἐν ἑκάστῃ διαστάσει · καὶ περὶ πρώτης γε λεγέσθω τῆς κατὰ τὸ μῆκος . ὅτι μὲν δὴ καὶ ταύτην ἀρίστην ἡγητέον , ἥτις ἂν πλείστης αἰσθάνηται κινήσεως , ἄντικρυς δῆλον . ὡς γὰρ εἰ καὶ πάσης αἰσθέσθαι δυνατὸν ἦν , τοῦτ’ ἂν ἦν ἄριστον , οὕτως , ἐπειδὴ τοῦτ’ ἀδύνατον , ὅταν μηδὲν τῶν ἐνδεχομένων αὐτῆς γνωσθῆναι μορίων διαφεύγῃ , τὴν ἁφὴν ἀρίστην νομιστέον . ὅπως δ’ ἄν τις αὐτὴν ποιήσαιτο , πειρατέον εἰπεῖν ὑπομνήσαντας πρότερον ὡς ἐν τρισὶ τούτοις αἱ τῶν αἰσθητικῶν γνώσεων ἅπασαι συνίστανται διαφοραὶ , φύσει τε καὶ ἀσκήσει καὶ τρόπῳ τῆς ἐπιβολῆς . ὃς μὲν γὰρ ἂν εὐαισθητότατον φύσιν τε καὶ τὸ αἰσθητήριον ἔχῃ γεγυμνασμένον ἱκανῶς καὶ καθ’ ὃν χρὴ τρόπον ἐπιβάλλῃ τοῖς αἰσθητοῖς , οὗτος ἂν ἄριστος εἴη γνώμων τῶν ἐντὸς ὑποκειμένων · ὃς δ’ ἂν κατὰ τι τούτων ἀπολίπηται , καθ’ ὅσον ἂν ἀπολίπηται , κατὰ τοσοῦτο χείρων εἰς ἀκριβῆ διάγνωσιν . εἰρήσεται δ’ οὖν τῷ πεφυκότι μὲν ἄριστα , γεγυμνασμένῳ δὲ μὴ ῥᾳθύμως , ὅπως ἂν ἐπιβάλλων τὴν ἁφὴν ἀκριβῶς αἰσθάνοιτο τῆς κατὰ τὴν ἀρτηρίαν κινήσεως εἰς δύναμιν ἀνθρωπίνην . καὶ ἐπειδὴ περὶ πρώτης τῆς κατὰ ﻿ τὸ μῆκος διαστάσεως προὐθέμεθα λέγειν , τὸν εἰς ταύτην ἐπιτηδειότατον τρόπον τῆς ἐπαφῆς ἐροῦμεν . ἄθλιπτος μὲν οὖν πάντως ἔστω , πολλαχόθι δὲ καὶ ψαύων ἐπιπολῆς καὶ οἷον αἰωρῶν τὴν χεῖρα . χρηστὸς δ’ ὁ τοιοῦτος μάλιστα τρόπος ἐν τοῖς μικροῖς ἅμα καὶ ἀῤῥώστοις σφυγμοῖς . θλιψάντων γὰρ τούτους κατά τι , πολὺ τῆς κινήσεως ἀπόλλυται , πολλάκις δὲ καὶ σύμπασα . παρά τε γὰρ τὸ ποσὸν τῆς θλίψεως καὶ προσέτι τὸ ποιὸν τοῦ κατὰ τὴν ἀρτηρίαν τόνου ποτὲ μὲν πολὺ ἀπολείπεται τῆς κινήσεως , ποτὲ δ’ ἔλαττον , ἔστι δ’ ὅτε καὶ πᾶσα , καὶ διὰ ταῦτα ἀσφαλέστατόν ἐστιν εἰς τὴν τοῦ μήκους διάγνωσιν ἀθλίπτως ἐπιβάλλειν τὴν ἁφήν . καὶ γὰρ οἱ σφοδροὶ σφυγμοὶ φέρουσι μὲν ἀλύπως τὴν μετρίαν θλίψιν , ἀλλ’ οὐδὲν οὐδ’ οὗτοι βλάψονται ψαυόντων ἀθλίπτως . ὅταν οὖν ὁ τοιοῦτος τρόπος τῆς ἐπαφῆς χρηστότατος μὲν ᾖ τοῖς ἀμυδροῖς σφυγμοῖς , ἀβλαβὴς δὲ καὶ τοῖς σφοδροῖς , οὐκ ἄν τις ἕτερον ἀντ’ αὐτοῦ προέλοιτο . χρὴ δὲ καὶ τοῦτο προσδιορίσασθαι φαινόμενον ἐναργῶς , ὡς ἐν ταῖς κατὰ διαφέροντα μόρια τοῦ μήκους τῆς ἀρτηρίας θλίψεσιν οὐχ ὁμοίως ἐν ἅπασιν ἡ κίνησις φαίνεται βλαπτομένη , ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς ἀνώτερον μέρεσι μείζων ἡ βλάβη , βραχεῖα δ’ ἐν τοῖς κατώτερον , καὶ λανθάνουσά γε πολλάκις ἐν τοῖς σφοδροῖς σφυγμοῖς , οὐ μὴν ἔν γε τοῖς ἀμυδροῖς . ἔν γε τούτοις εἰ τὸ κατώτερον μέρος θλίψαιμεν , εὔδηλος ἡ περὶ τῶν ἀνωτέρων γίνεται βλάβη . τὰ δ’ ἀνώτερα καὶ κατώτερα πῶς ἐνταῦθα χρὴ νοεῖν , οὐκ ἄδηλον , ὅτι τὰ ποῤῥώτερα μὲν μέρη τῆς καρδίας κατωτέρω , τὰ δ’ ἐγγυτέρω καλοῦμεν ἀνωτέρω . τοῦτο ἐπὶ μὲν τῶν κώλων καὶ πάνυ σύνηθες · ἐπὶ δὲ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ μερῶν καὶ κατὰ τὸν τράχηλον οὐκ ἔθ’ ὁμοίως . κοινὸν δ’ οὖν ἐφ’ ἁπάντων , ὡς εἴρηται , τὸ τὰ τῆς καρδίας ἐγγυτέρω θλιβόμενα μεγάλην τὴν βλάβην ἐργάζεσθαι τοῖς ἐφεξῆς , τὰ δ’ ἀπωτέρω πολλάκις μὲν οὐδ’ ὅλως αἰσθητὴν , ὅταν ἱκανῶς ᾖ σφοδρὸς ὁ σφυγμὸς , ἔστι δ’ ὅτε καὶ φαινομένην ἐν τοῖς οὐ σφοδροῖς . περὶ μὲν οὖν τῆς κατὰ τὸ μῆκος διαστάσεως ἀρκέσει καὶ ταῦτα , περὶ δὲ τῶν λοιπῶν δυοῖν ἤδη λέγωμεν , ἃς οὐχ οὕτως εἶναι δύο χρὴ νομίζειν , ὡς ἐπὶ τῶν τετραπλεύρων καὶ κυβικῶν σωμάτων ἔστιν ἰδεῖν , ἰδίᾳ μὲν τὸ πλάτος , ἰδίᾳ δὲ τὸ βάθος ἀφωρισμένον , ἀλλ’ ὥσπερ ἐν κύκλῳ καὶ σφαίρᾳ συγκέχυται πάντα , καὶ μία τις ἢ γραμμῆς , ἢ ἐπιφανείας περιφέρεια φαίνεται , τὸν αὐτὸν τρόπον ἡγητέον ἔχειν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρτηρίας , φαίνεται γὰρ ἐν ταῖς ἀνατομαῖς πολλαχόθι μὲν κυλινδροειδὴς , πολλαχόθι δὲ κωνοειδὴς τὸ σχῆμα . πῶς οὖν ἐπῆλθε τοῖς ἰατροῖς ἰδίᾳ μὲν περὶ πλάτους , ἰδίᾳ δὲ περὶ βάθους ἀρτηρίας διαλέγεσθαι , δέον , ὥσπερ ἐστί τε καὶ φαίνεται κατὰ τὰς διαιρέσεις , τὸ μέν τι μῆκος αὐτῆς , τὸ δέ τι κύκλον ὀνομάζειν ; ἀμέλει καὶ ὀνομάζουσιν οὕτω πολλοὶ πολλάκις , οὐ μὴν διὰ παντός γε δυνατὸν οὔτε τούτοις οὔτ’ ἄλλῳ τινι περὶ τῶν ἐναργῶς φαινομένων διηγουμένῳ μῆκος καὶ κύκλον ὀνομάζειν μόνον , ἀλλ’ ἀναγκασθήσονται πολλάκις εἰπεῖν τινα διαστολὴν αὐτῆς ὑψηλὴν μὲν , στενὴν δὲ , καὶ αὖθις ἑτέραν ταπεινὴν μὲν , πλατεῖαν δέ · καὶ γὰρ φαίνεται ταῦθ’ οὕτως ἐναργῶς , ὡς ἀμφισβητῆσαι μηδένα . καὶ διὰ τὰ τοιαῦτα φαινόμενα διαφερούσας ἐννοίας πλάτους τε καὶ βάθους ἠναγκάσθημεν ἔχειν ἐπὶ τῶν ἀρτηριῶν . ὥσπερ δὲ τὰς τοιαύτας διαφορὰς αἰσθήσει διέγνωμεν , οὕτω πολλάκις ὁμολογοῦμεν ἀκριβῶς κυκλοτερῆ τὴν κίνησιν ἡμῖν φαίνεσθαι . καὶ νῦν ἐροῦμεν ὑπὲρ ἑκατέρων τῶν διαφορῶν κοινῇ , πῶς ἄν τις ἄριστα τὴν ἐπιβολὴν ποιούμενος τῶν δακτύλων διαγιγνώσκειν αὐτὰς δύναιτο . καὶ γὰρ οὐ σμικρά τις ἀπορία δόξειεν ἂν ἐν τῇ διαγνώσει ταύτῃ περιέχεσθαι , κατὰ μηδεμίαν ἐπιβολὴν ἁπάσης τῆς διαστάσεως ἡμῶν αἰσθάνεσθαι δυναμένων , μήθ’ ὅταν ἐπιπολῆς ψαύωμεν , ἡ γὰρ τοιαύτη μόνων τῶν ἐσχάτων τῆς κινήσεως αἰσθανομένη τὸ πρὸ τοῦ πᾶν ἀγνοήσει , μήθ’ ὅταν ἱκανῶς θλίβωμεν , πρὸς γὰρ τῷ κατὰ τοὺς σφοδροὺς σφυγμοὺς μόνους ἐγχωρεῖν τοῦτο δρᾷν , ἔμπαλιν ἡ τοιαύτη τῇ πρότερον τῶν ὑστέρων τῆς διαστάσεως ἀναίσθητος ἔσται , τῶν πρώτων μόνον αἰσθανομένη · κατὰ ταὐτὰ δ’ ἱκανὸν εἰ μέσῃ τινὶ τῶν εἰρημένων ἐπιβολῶν ἑτέρᾳ χρησαίμεθα , τά τε πρῶτα καὶ τὰ τελευταῖα τοῦ διαστήματος ἀγνοήσομεν . ὅτι δ’ ἀληθές ἐστιν ὃ λέγω , πειραθεὶς ὁ βουλόμενος γνώσεται . θλίψας γὰρ τοὺς σφοδροὺς σφυγμοὺς , τούτους γὰρ μόνους ἐγχωρεῖ θλίβειν , οὐκ εἴσεται πηλίκοι τινές εἰσιν . ἀπόλλυται μὲν γάρ τι καὶ αὐτῆς τῆς κινήσεως ἐν ταῖς πλείσταις τῶν θλίψεων , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται · τὸ διάστημα δ’ οὐκέτι μικρὸν , ἀλλ’ ὀλίγου δεῖν ὅλον διαφθείρεται . ψαύσας δ’ αὖ πάλιν ἐπιπολῆς οὐχ ἕξεις μαντεύσασθαι κατὰ πηλίκου διαστήματος ἡ κίνησις ἠνέχθη . ἡ μὲν οὖν ἀπορία τοιαύτη . λύσις δ’ αὐτῆς τὸ μὴ ζητεῖν πάντως αἰσθήσει διαγνῶναι τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς , ἀλλ’ εἰ καὶ συλλογισμῷ τινι δυνάμεθα μηδὲν ἡγεῖσθαι βεβλάφθαι . πρόκειται γὰρ ἡμῖν οὐκ αἰσθήσει πάντως γνῶναι τὰ συμβεβηκότα τοῖς σφυγμοῖς , ἀλλ’ ἁπλῶς γνῶναι . πᾶσα μὲν οὖν ἡ τοιαύτη γνῶσις αἰσθήσεως δεῖται , οὐ μὴν μόνης γε ταύτης , οὐδ’ ὡς ἀεὶ τὸ πᾶν εὑρίσκειν δυναμένης , ἀλλ’ ἱκανὸν πολλάκις ἕν τι τῶν αἰσθητῶν παθημάτων γνώρισμα ποιήσασθαι τῆς τοῦ πράγματος ὅλης οὐσίας . ἔχει γοῦν οὕτως κᾀπὶ τῶν νῦν προκειμένων . εἰ γὰρ ἐπιπολῆς ψαύοις , ἀναγκαῖον ἤτοι κατὰ πλείονα μόρια προσπιπτούσης αἰσθάνεσθαι τῆς ἀρτηρίας , ἢ κατ’ ἐλάττονα , μεθ’ ἣν διάγνωσιν συλλογισμὸς αἰσθήσει παρακείμενος ἡμᾶς εἰσέρχεται , μεγάλην μὲν εἶναι διαστολὴν τὴν κατὰ τὰ πολλὰ μόρια κινοῦσαν τὴν ἁφὴν , μικρὰν δὲ τὴν κατ’ ὀλίγα . φέρε γὰρ εἶναι κυκλοτερῆ τὴν πρόσπτωσιν αὐτῆς , ἆρ’ οὐ πρόδηλον , εἰ μὲν ἀξιόλογος εἴη τὸ μέγεθος ἡ τοῦ κύκλου περιφέρεια , καὶ τὴν ὅλην εἶναι διαστολὴν ﻿ τῆς ἀρτηρίας ἁδράν · εἰ δ’ ἡ περιφέρεια μικρὰ , καὶ τὴν διαστολὴν ὅλην ἰσχνὴν εἶναι ; οὔτε γὰρ τὴν ἰσχνὴν διαστολὴν μεγάλοις ὁρίζεσθαι κύκλοις δυνατὸν οὔτε τὴν ἁδρὰν μικροῖς , ἀλλ’ ἀνάγκη ἀνάλογον ἔχειν τῷ ποσῷ τῆς διαστολῆς τὸ ποσὸν τοῦ περιγράφοντος αὐτὴν κύκλου . κατὰ ταὐτὰ δὲ , κᾂν εἰ μὴ κύκλος ἀκριβὴς εἴη τὸ πέρας τῆς διαστολῆς , ἀλλ’ οἷον κολοβὸς κατὰ μέρος , ὅπερ ἐν τοῖς ὑψηλοῖς καὶ στενοῖς ἢ ταπεινοῖς καὶ πλατέσιν εὑρίσκεται σφυγμοῖς , ὁ συλλογισμὸς ὁ τοῦ ποσοῦ τῆς διαστολῆς ὁμοίως ἂν γίγνοιτο . τά τε γὰρ τῆς διαστολῆς τά τε τῆς εἰς ὕψος ἀνόδου πέρατα τμήματα κύκλου πάντως ἔσται , καὶ ταῦτ’ ἤτοι μείζονα , ἢ μείονα καθ’ ἑκατέρωθεν , ἤτοι κοιλότερα τῆς περιφερείας ταύτης , ἢ κυρτότερα φαινόμενα πάντως ἤτοι μακροτέραν , ἢ βραδυτέραν ἀποφαίνει τῆς ἀκριβῶς κυκλοτεροῦς τὴν νῦν φαινομένην γραμμήν . καὶ οὕτως τό τ’ ἄνισον τῆς εἰς πλάτος τε καὶ βάθος διαστάσεως τό τε διαστολῆς ὅλης τὸ ποσὸν ἀναλογιούμεθα . φέρε γὰρ φαίνεσθαι κυρτοτέρας μὲν καὶ προπετεστέρας τὰς ἐν τοῖς πλαγίοις τῆς ἀρτηρίας προσπτώσεις , κοιλοτέραν δέ πως καὶ ταπεινοτέραν τὴν κατὰ βάθος , ὥστε μηδὲ κύκλου περιφέρειαν ἔτι δοκεῖν ὑπάρχειν , ἀλλ’ οἷον εὐθεῖαν γραμμὴν εἶναι , δῆλον , ὡς ὁ τοιοῦτος σφυγμὸς πλατὺς ἔσται καὶ ταπεινός . ἡ μὲν γὰρ εἰς τὸ πλάτος κίνησις ἐπὶ πλέον ἐκταθεῖσα πλατὺν εἰκότως ἐργάζοιτ’ ἂν , ἡ δ’ εἰς ὕψος κωλυθεῖσα ταπεινόν . ἔμπαλιν δὲ εἰ τὰ ἐν τοῖς πλαγίοις μόρια τῆς κινήσεως ἀπολείποιτο πολὺ τοῦ μέσου , τὸ μέσον δ’ αὐτὸ κυρτὸν ἱκανῶς φαίνοιτο , δῆλον , ὡς ὁ τοιοῦτος σφυγμὸς ὑψηλὸς μὲν ἔσται , στενὸς δέ · παντάπασι δὲ στενῆς τῆς κατὰ τὸ πλάτος αὐτοῦ προσβολῆς γενομένης , ὡς μὴ δοκεῖν μεμειῶσθαι μόνον τὴν ἐν τοῖς πλαγίοις κίνησιν , ἀλλ’ ὅλην τελέως ἀπολωλέναι , χαλεπὸν γνῶναι , μᾶλλον δ’ ἀδύνατον , ὅσον γ’ ἐπὶ τούτοις , ὁποῖός τίς ἐστιν ὁ σφυγμός . εἰ μὴ γὰρ διορισμούς τινας παραλάβοιμεν , οὐκ εἰσόμεθα πότερον ὑψηλὸς , ἢ ταπεινὸς , ἢ σύμμετρός ἐστι κατὰ τὸ βάθος . ἅπαντα γὰρ εἶναι δύναται . καὶ γὰρ εἰ ταπεινὸς ἅμα καὶ στενὸς εἴη , τοιοῦτος φανήσεται , καὶ εἰ ὑψηλὸς ἅμα καὶ στενὸς εἴη , τοιοῦτος φανήσεται , καὶ εἰ σύμμετρος κατὰ βάθος ἅμα καὶ στενός . τὸ μὲν γὰρ εἶναι στενῷ τῷ τοιούτῳ σφυγμῷ πάντως ὑπάρχει διὰ τὴν εἰς τὸ πλάτος κίνησιν κεκωλυμένην . ἡ δ’ ἀπορία περὶ τοῦ βάθους ἐστὶν , ὃ κᾂν ἐκ πολλοῦ διαστήματος , κᾂν ἐξ ὀλίγου , κᾂν ἐκ συμμέτρου τὴν κίνησιν ἀρχομένην ἔχῃ , τὴν αὐτὴν τοῖς ἐπιπολῆς ἁπτομένοις φαντασίαν ἐργάσεται . στενῆς γὰρ αἰσθήσονται τῆς κινήσεως . πῶς οὖν διορισθήσεται ; πολλαχῇ μὲν καὶ τοῖς τῆς ἁφῆς παθήμασιν , διὰ παντὸς δὲ τῷ λογισμῷ . λεκτέα δὲ πρότερα τὰ τῆς ἁφῆς , ἐφ’ ὧν ἐγχωρεῖ διὰ ταύτης τι λαβεῖν σαφές . ἐγχωρεῖ δ’ ἐπὶ σφοδρῶν σφυγμῶν , ὑπὲρ ὧν εἴρηται πολλάκις , ὅτι μόνοι θλιβόντων τὴν ἀρτηρίαν οὐκ ἀπόλλυνται . ῥᾷστον οὖν ἐπί γε τῶν τοιούτων γνωρίσαι τὸ βάθος τοῦ σφυγμοῦ . θλίψαντι γάρ σοι τάχα μὲν καὶ δι’ αὐτῆς τῆς ἁφῆς , ἐὰν ᾖ γεγυμνασμένη τε καὶ ἁπαλὴ καὶ ἀκριβῶς αἰσθανομένη φύσιν , γενήσεταί τις διάγνωσις τοῦ διαστήματος τῆς κινήσεως · εἰ δὲ μὴ , ἀλλ’ ὅ γε χρόνος ὁ τῆς κινήσεως ἐνδείξεται τὸ ποσὸν τῆς διαστάσεως . εἰ γὰρ οἷός τ’ εἴης διακρίνειν ἰδίᾳ μὲν τὸ ποιὸν τῆς κινήσεως , ἐν ᾧ τὴν κατὰ τάχος τε καὶ βραδύτητα διαφορὰν εὑρίσκομεν , ἰδίᾳ δὲ τὴν κατὰ τὸν χρόνον , ἐν ᾧ βραχυχρονίους κινήσεις διαγιγνώσκομεν , οὐκ ἄν λανθάνοι κατὰ τὴν ἐπίθλιψιν αὐτῶν οὐδέτερον . εἰ δ’ ἄμφω λάβοις , οὐ χαλεπῶς συλλογιῇ περὶ τῆς διαστάσεως . φέρε γὰρ εἶναι ταχεῖαν μὲν τὴν κίνησιν , πολυχρόνιον δὲ , παντί που δῆλον , ὡς κατὰ μεγίστης αὐτῇ διαστάσεως ἐνήνεκται . πάλιν οὖν ἔστω βραδεῖά τε καὶ βραχυχρόνιος , εἴη ἂν , οἶμαι , καὶ ἥδε κατ’ ἐλαχίστης διαστάσεως ἐνηνεγμένη . σφοδροῦ μὲν ὄντος τοῦ σφυγμοῦ , κατὰ τόνδε τὸν τρόπον διαγινώσκειν τοῦ βάθους τὸ ποσὸν , ἀμυδροῦ δ’ ὄντος , ἡ μὲν αἴσθησις ὠφελεῖν ἡμᾶς οὐδὲν ἔτι δύναται , θλιβόντων γὰρ ἀπόλλυται παντελῶς ἡ κίνησις ἐν τοῖς τοιούτοις σφυγμοῖς , τῷ λόγῳ δὲ τηνικαῦτα τὸ πᾶν ἐξιχνευτέον . εἰρήσεται δὲ περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων , ὡς οὐ πᾶσι πάσαις διαφοραῖς μίγνυσθαι δύνανται , καὶ διορισθήσεται , τίνες εἰσὶ καὶ ὁπότε καὶ ὅπως . ὥστ’ ἐκ τῶν ἄλλων τῶν φαινομένων ἐναργῶς εἰδέναι τί καὶ περὶ τῶν οὐ φαινομένων ἐν ἐκείνοις διδαχθήσεται , καὶ διότι στενός θ’ ἅμα καὶ ἀμυδρὸς σφυγμὸς ὑψηλὸς οὐκ ἄν ποτε γένοιτο . περὶ μὲν δὴ τούτων ἀρκέσει καὶ τὰ τοσαῦτα .
Lemmas: περί δέ ὁ κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς ἐφεξῆς λέγω · τρεῖς δή διάστασις εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία , μῆκος καί πλάτος καί βάθος , οὐδείς οἷος τε πᾶς αἰσθάνομαι . ὁ μέν κατά ὁ μῆκος ἄντικρυς δῆλος , μέχρι μέν γάρ ἔσχατος πέρας ἑκατέρωθεν ὁ ἀρτηρία σφύζω , βραχύς δέ αὐτός μέρος ὁ ἁφή ὑπερβάλλω , ὅσος ἄν ὑπερκύπτω ὁ ὄγκος ὁ πρόκειμαι σῶμα . αὐτός δέ οὗτος εἰμί ὁ ποιέω ἤ μακρός , ἤ βραχύς εἰμί ὁ σφυγμός , ὁ μή πᾶς ἅπτω δύναμαι ὁ ἀρτηρία κατά ὁ μῆκος , ἀλλά εἰμί τις πάλιν ᾀνταῦθη κατά ἕκαστος φύσις σῶμα ἐπιφανής ὑπό ὁ δέρμα , ὁ δέ ἀγαθός φύσις δηλονότι ὁ σύμμετρος , ὅς ὁ μέν πολύς μακρός , ὁ δέ ἐλαχύς βραχύς ποιέω ὁ σφυγμός , οὐ ἀριθμός δάκτυλος ὁρίζω δύναμαι , ὥσπερ τις , εἰ μέν ὁ τέσσαρες ὑποπίπτω , μακρός εἰμί λέγω , εἰ δέ ὁ τρεῖς , μέσος , εἰ δέ ὁ δύο , βραχύς . οὐ γάρ εἰμί εἷς μέτρον σῶμα ἀγαθός φύσις , ἀλλά κατά ἕκαστος οὐ χαλεπός ἐξευρίσκω ὁ ποσός , ἀπό εἷς ὁρμάω , εἰ μόνος συλλογίζομαι δυνατός εἰμί ὁ ἀνάλογος . ἐκεῖνος δέ πάλιν ὁ ἄλλος παραβάλλω ἄνθρωπος , ὁ ἴσος κατά ὁ ὁ πᾶς ὁ σῶμα μῆκος οὕτως λέγω ἤ μακρός , ἤ βραχύς ἔχω ὁ σφυγμός · ὡσαύτως δέ ἤ πλατύς , ἤ στενός , ὁ ὑψηλός , ἤ ταπεινός , καί κατά ὁ τρεῖς διάστασις ἅμα μέγας , ἤ μικρός , πανταχοῦ γάρ ἐπί ὁ σύμμετρος ἀναφέρω ὁ ἄλλος κρίνω . ὅτι δέ κατά ἕκαστος μέν ὁ ἄλλος ἐν ὁ σφυγμός γένος εἷς ὁ σύμμετρος , ἐν μόνος δέ ὁ κατά ὁ ποιός οὐ ἁπλῶς εἷς , ἀλλά κατά ἕκαστος μέρος σῶμα ἴδιος , ἔμπροσθεν λέγω . νῦν δέ οὐ οὗτος πρόκειμαι λέγω , ἀλλά λέγω ὑπομιμνῄσκω ἐπί αὐτός ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι ἤδη προσήκω · πρόκειμαι δέ , οἴομαι , λέγω , ὡς οὐδείς διάστασις ἀκριβής οἷος τε ὁ ποσός αἴσθησις διαγιγνώσκω . ὁ δέ αἰτία ὁ μέν τις κοινός ἐν ἅπας ἔχω , ὁ δέ ἴδιος ἐν ἕκαστος , πρότερος δέ λέγω ὁ κοινός . ἐπεί τοίνυν οὐδείς μέν εἰμί ὁ ἀρτηρία γυμνός , περίκειμαι δέ πᾶς αὐτός πολλαχόθι μέν ἐλαχύς τε καί λεπτός σῶμα , πολλαχόθι δέ πολύς τε καί παχύς , πᾶς που δῆλος , ὡς οὐ ἴσος ἅπας ὁ αἰσθητός εἰμί ὁ κίνησις , ἀλλά ὁ μέν πολύς , ὅσος ἐλαχύς τε καί λεπτός , ὁ δέ ἐλαχύς , ὅσος πολύς τε καί παχύς περίκειμαι σῶμα . ὁ μέν δή κοινός οὗτος , ὁ δέ ἴδιος ἕκαστος ὁ διάστασις , ὁ μέν κατά ὁ μῆκος πάμπολυς εἰμί διαφορά ὁ κατά ἀλήθεια ὑπάρχω πρός ὁ φαίνω , ὁ δέ κατά ὁ πλάτος ὀλίγος , ἐλαχύς δέ ὁ κατά ὁ βάθος . ἐν μέν γάρ ὁ μῆκος δύο καί τρεῖς πῆχυς πολλάκις ἐπέχω ὅλος ὁ ἀρτηρία , τρεῖς ἤ τέσσαρες μόνος δάκτυλος ὁ κίνησις φαίνω ὁ ἀρτηρία , ὁ λοιπός πᾶς διά ὁ πλῆθος ὁ πρόκειμαι σῶμα ἐγκαλύπτω . κατά δέ ὁ πλάτος , ὅταν ὑπό ὁ ἑκατέρωθεν ἐν αὐτός περίκειμαι πολύς ἤ παχύς ὑπάρχω μήτε αὐτός ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία δυνατός εἰμί ὁ ἁφή ἐπιβάλλω μήτε διά ὁ πάχος αὐτός , ἤ ὁ πλῆθος , εἰς ἑκτός ὁ κίνησις διικνέομαι , πολλαχόθι μέν ἀπώλεια παντελής γίγνομαι , πολλαχόθι δέ εἰς ἐλαχύς ὁ κίνησις στενόω , ὅλος δέ οὐδαμοῦ φαίνω , διά ὁ μηδέ ὁ ἀρτηρία εἰμί που γυμνός . οὐ μήν οὐδέ ὁ βάθος ἀκριβής εἰμί που γυμνός , ἵνα κατά οὗτος γοῦν ὁ κίνησις αὐτός ἅπας σαφής φαίνω · ἀλλά εἰ καί μηδείς ἄλλος , δέρμα γοῦν αὐτός περίκειμαι , διά ὅς ὁ σφυγμός αἰσθάνομαι , πάντως που καί αὐτός κατακρύπτω . ὁπότε οὖν οὕτως ἔχω οὗτος , πειράω ἐνδείκνυμι ὁ τρόπος ὁ ἀγαθός διάγνωσις ἐν ἕκαστος διάστασις · καί περί πρῶτος γε λέγω ὁ κατά ὁ μῆκος . ὅτι μέν δή καί οὗτος ἀγαθός ἡγέομαι , ὅστις ἄν πολύς αἰσθάνομαι κίνησις , ἄντικρυς δῆλος . ὡς γάρ εἰ καί πᾶς αἰσθάνομαι δυνατός εἰμί , οὗτος ἄν εἰμί ἀγαθός , οὕτως , ἐπειδή οὗτος ἀδύνατος , ὅταν μηδείς ὁ ἐνδέχομαι αὐτός γιγνώσκω μόριον διαφεύγω , ὁ ἁφή ἀγαθός νομίζω . ὅπως δέ ἄν τις αὐτός ποιέω , πειράω λέγω ὑπομιμνῄσκω πρότερος ὡς ἐν τρεῖς οὗτος ὁ ὁ αἰσθητικός γνῶσις ἅπας συνίστημι διαφορά , φύσις τε καί ἄσκησις καί τρόπος ὁ ἐπιβολή . ὅς μέν γάρ ἄν εὐαίσθητος φύσις τε καί ὁ αἰσθητήριον ἔχω γυμνάζω ἱκανός καί κατά ὅς χρή τρόπος ἐπιβάλλω ὁ αἰσθητός , οὗτος ἄν ἀγαθός εἰμί γνώμων ὁ ἐντός ὑπόκειμαι · ὅς δέ ἄν κατά τις οὗτος ἀπολείπω , κατά ὅσος ἄν ἀπολείπω , κατά τοσοῦτος κακός εἰς ἀκριβής διάγνωσις . λέγω δέ οὖν ὁ φύω μέν ἀγαθός , γυμνάζω δέ μή ῥᾴθυμος , ὅπως ἄν ἐπιβάλλω ὁ ἁφή ἀκριβής αἰσθάνομαι ὁ κατά ὁ ἀρτηρία κίνησις εἰς δύναμις ἀνθρώπινος . καί ἐπειδή περί πρῶτος ὁ κατά ﻿ ὁ μῆκος διάστασις προτίθημι λέγω , ὁ εἰς οὗτος ἐπιτήδειος τρόπος ὁ ἐπαφή λέγω . ἄθλιπτος μέν οὖν πάντως εἰμί , πολλαχόθι δέ καί ψαύω ἐπιπολή καί οἷος αἰωρέω ὁ χείρ . χρηστός δέ ὁ τοιοῦτος μάλα τρόπος ἐν ὁ μικρός ἅμα καί ἄρρωστος σφυγμός . θλίβω γάρ οὗτος κατά τις , πολύς ὁ κίνησις ἀπόλλυμι , πολλάκις δέ καί σύμπας . παρά τε γάρ ὁ ποσός ὁ θλῖψις καί προσέτι ὁ ποιός ὁ κατά ὁ ἀρτηρία τόνος ποτέ μέν πολύς ἀπολείπω ὁ κίνησις , ποτέ δέ ἐλαχύς , εἰμί δέ ὅτε καί πᾶς , καί διά οὗτος ἀσφαλής εἰμί εἰς ὁ ὁ μῆκος διάγνωσις ἄθλιπτος ἐπιβάλλω ὁ ἁφή . καί γάρ ὁ σφοδρός σφυγμός φέρω μέν ἄλυπος ὁ μέτριος θλίψις , ἀλλά οὐδείς οὐδέ οὗτος βλάπτω ψαύω ἄθλιπτος . ὅταν οὖν ὁ τοιοῦτος τρόπος ὁ ἐπαφή χρηστός μέν εἰμί ὁ ἀμυδρός σφυγμός , ἀβλαβής δέ καί ὁ σφοδρός , οὐ ἄν τις ἕτερος ἀντί αὐτός προαιρέω . χρή δέ καί οὗτος προσδιορίζω φαίνω ἐναργής , ὡς ἐν ὁ κατά διαφέρω μόριον ὁ μῆκος ὁ ἀρτηρία θλῖψις οὐ ὅμοιος ἐν ἅπας ὁ κίνησις φαίνω βλάπτω , ἀλλά ἐν μέν ὁ ἀνώτερος μέρος μέγας ὁ βλάβη , βραχύς δέ ἐν ὁ κατώτερος , καί λανθάνω γε πολλάκις ἐν ὁ σφοδρός σφυγμός , οὐ μήν ἐν γε ὁ ἀμυδρός . ἐν γε οὗτος εἰ ὁ κατώτερος μέρος θλίβω , εὔδηλος ὁ περί ὁ ἀνώτερος γίγνομαι βλάβη . ὁ δέ ἀνώτερος καί κατώτερος πῶς ἐνταῦθα χρή νοέω , οὐ ἄδηλος , ὅτι ὁ πορ́ρος μέν μέρος ὁ καρδία κάτω , ὁ δέ ἐγγύς καλέω ἀνώτερος . οὗτος ἐπί μέν ὁ κῶλον καί πάνυ συνήθης · ἐπί δέ ὁ ἐν ὁ κεφαλή μέρος καί κατά ὁ τράχηλος οὐ ἔτι ὅμοιος . κοινός δέ οὖν ἐπί ἅπας , ὡς λέγω , ὁ ὁ ὁ καρδία ἐγγύς θλίβω μέγας ὁ βλάβη ἐργάζομαι ὁ ἐφεξῆς , ὁ δέ ἀπωτέρω πολλάκις μέν οὐδέ ὅλος αἰσθητός , ὅταν ἱκανός εἰμί σφοδρός ὁ σφυγμός , εἰμί δέ ὅτε καί φαίνω ἐν ὁ οὐ σφοδρός . περί μέν οὖν ὁ κατά ὁ μῆκος διάστασις ἀρκέω καί οὗτος , περί δέ ὁ λοιπός δύο ἤδη λέγω , ὅς οὐ οὕτως εἰμί δύο χρή νομίζω , ὡς ἐπί ὁ τετράπλευρος καί κυβικός σῶμα εἰμί ὁράω , ἴδιος μέν ὁ πλάτος , ἴδιος δέ ὁ βάθος ἀφορίζω , ἀλλά ὥσπερ ἐν κύκλος καί σφαῖρα συγχέω πᾶς , καί εἷς τις ἤ γραμμή , ἤ ἐπιφάνεια περιφέρεια φαίνω , ὁ αὐτός τρόπος ἡγέομαι ἔχω καί ἐπί ὁ ἀρτηρία , φαίνω γάρ ἐν ὁ ἀνατομή πολλαχόθι μέν κυλινδροειδής , πολλαχόθι δέ κωνοειδής ὁ σχῆμα . πῶς οὖν ἐπέρχομαι ὁ ἰατρός ἴδιος μέν περί πλάτος , ἴδιος δέ περί βάθος ἀρτηρία διαλέγω , δέω , ὥσπερ εἰμί τε καί φαίνω κατά ὁ διαίρεσις , ὁ μέν τις μῆκος αὐτός , ὁ δέ τις κύκλος ὀνομάζω ; ἀμέλει καί ὀνομάζω οὕτως πολύς πολλάκις , οὐ μήν διά πᾶς γε δυνατός οὔτε οὗτος οὔτε ἄλλος τις περί ὁ ἐναργής φαίνω διηγέομαι μῆκος καί κύκλος ὀνομάζω μόνος , ἀλλά ἀναγκάζω πολλάκις λέγω τις διαστολή αὐτός ὑψηλός μέν , στενός δέ , καί αὖθις ἕτερος ταπεινός μέν , πλατύς δέ · καί γάρ φαίνω οὗτος οὕτως ἐναργής , ὡς ἀμφισβητέω μηδείς . καί διά ὁ τοιοῦτος φαίνω διαφέρω ἔννοια πλάτος τε καί βάθος ἀναγκάζω ἔχω ἐπί ὁ ἀρτηρία . ὥσπερ δέ ὁ τοιοῦτος διαφορά αἴσθησις διαγιγνώσκω , οὕτως πολλάκις ὁμολογέω ἀκριβής κυκλοτερής ὁ κίνησις ἐγώ φαίνω . καί νῦν λέγω ὑπέρ ἑκάτερος ὁ διαφορά κοινῇ , πῶς ἄν τις ἀγαθός ὁ ἐπιβολή ποιέω ὁ δάκτυλος διαγιγνώσκω αὐτός δύναμαι . καί γάρ οὐ μικρός τις ἀπορία δοκέω ἄν ἐν ὁ διάγνωσις οὗτος περιέχω , κατά μηδείς ἐπιβολή ἅπας ὁ διάστασις ἐγώ αἰσθάνομαι δύναμαι , μήτε ὅταν ἐπιπολή ψαύω , ὁ γάρ τοιοῦτος μόνος ὁ ἔσχατος ὁ κίνησις αἰσθάνομαι ὁ πρό ὁ πᾶς ἀγνοέω , μήτε ὅταν ἱκανός θλίβω , πρός γάρ ὁ κατά ὁ σφοδρός σφυγμός μόνος ἐγχωρέω οὗτος δράω , ἔμπαλιν ὁ τοιοῦτος ὁ πρότερος ὁ ὕστερος ὁ διάστασις ἀναίσθητος εἰμί , ὁ πρῶτος μόνος αἰσθάνομαι · κατά αὐτός δέ ἱκανός εἰ μέσος τις ὁ λέγω ἐπιβολή ἕτερος χράω , ὁ τε πρῶτος καί ὁ τελευταῖος ὁ διάστημα ἀγνοέω . ὅτι δέ ἀληθής εἰμί ὅς λέγω , πειράω ὁ βούλομαι γιγνώσκω . θλίβω γάρ ὁ σφοδρός σφυγμός , οὗτος γάρ μόνος ἐγχωρέω θλίβω , οὐ οἶδα πηλίκος τις εἰμί . ἀπόλλυμι μέν γάρ τις καί αὐτός ὁ κίνησις ἐν ὁ πολύς ὁ θλῖψις , ὡς καί πρόσθεν λέγω · ὁ διάστημα δέ οὐκέτι μικρός , ἀλλά ὀλίγος δέω ὅλος διαφθείρω . ψαύω δέ αὖ πάλιν ἐπιπολή οὐ ἔχω μαντεύομαι κατά πηλίκος διάστημα ὁ κίνησις φέρω . ὁ μέν οὖν ἀπορία τοιοῦτος . λύσις δέ αὐτός ὁ μή ζητέω πάντως αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ ποσός ὁ διαστολεύς , ἀλλά εἰ καί συλλογισμός τις δύναμαι μηδείς ἡγέομαι βλάπτω . πρόκειμαι γάρ ἐγώ οὐ αἴσθησις πάντως γιγνώσκω ὁ συμβαίνω ὁ σφυγμός , ἀλλά ἁπλῶς γιγνώσκω . πᾶς μέν οὖν ὁ τοιοῦτος γνῶσις αἴσθησις δέω , οὐ μήν μόνος γε οὗτος , οὐδέ ὡς ἀεί ὁ πᾶς εὑρίσκω δύναμαι , ἀλλά ἱκανός πολλάκις εἷς τις ὁ αἰσθητός πάθημα γνώρισμα ποιέω ὁ ὁ πρᾶγμα ὅλος οὐσία . ἔχω γοῦν οὕτως ἐͅπὶ ὁ νῦν πρόκειμαι . εἰ γάρ ἐπιπολή ψαύω , ἀναγκαῖος ἤτοι κατά πολύς μόριον προσπίπτω αἰσθάνομαι ὁ ἀρτηρία , ἤ κατά ἐλαχύς , μετά ὅς διάγνωσις συλλογισμός αἴσθησις παράκειμαι ἐγώ εἰσέρχομαι , μέγας μέν εἰμί διαστολή ὁ κατά ὁ πολύς μόριον κινέω ὁ ἁφή , μικρός δέ ὁ κατά ὀλίγος . φέρω γάρ εἰμί κυκλοτερής ὁ πρόσπτωσις αὐτός , ἆρα οὐ πρόδηλος , εἰ μέν ἀξιόλογος εἰμί ὁ μέγεθος ὁ ὁ κύκλος περιφέρεια , καί ὁ ὅλος εἰμί διαστολή ﻿ ὁ ἀρτηρία ἁδρός · εἰ δέ ὁ περιφέρεια μικρός , καί ὁ διαστολή ὅλος ἰσχνός εἰμί ; οὔτε γάρ ὁ ἰσχνός διαστολή μέγας ὁρίζω κύκλος δυνατός οὔτε ὁ ἁδρός μικρός , ἀλλά ἀνάγκη ἀνάλογος ἔχω ὁ πός ὁ διαστολεύς ὁ ποσός ὁ περιγράφω αὐτός κύκλος . κατά αὐτός δέ , ἔͅν εἰ μή κύκλος ἀκριβής εἰμί ὁ πέρας ὁ διαστολεύς , ἀλλά οἷος κολοβός κατά μέρος , ὅς ἐν ὁ ὑψηλός καί στενός ἤ ταπεινός καί πλατύς εὑρίσκω σφυγμός , ὁ συλλογισμός ὁ ὁ πός ὁ διαστολεύς ὅμοιος ἄν γίγνομαι . ὁ τε γάρ ὁ διαστολεύς ὁ τε ὁ εἰς ὕψος ἄνοδος πέρας τμῆμα κύκλος πάντως εἰμί , καί οὗτος ἤτοι μέγας , ἤ μείων κατά ἑκατέρωθεν , ἤτοι κοῖλος ὁ περιφέρεια οὗτος , ἤ κυρτός φαίνω πάντως ἤτοι μακρός , ἤ βραδύς ἀποφαίνω ὁ ἀκριβής κυκλοτερής ὁ νῦν φαίνω γραμμή . καί οὕτως ὁ τε ἄνισος ὁ εἰς πλάτος τε καί βάθος διάστασις ὁ τε διαστολεύς ὅλος ὁ ποσός ἀναλογίζομαι . φέρω γάρ φαίνω κυρτός μέν καί προπετής ὁ ἐν ὁ πλάγιος ὁ ἀρτηρία πρόσπτωσις , κοῖλος δέ πως καί ταπεινός ὁ κατά βάθος , ὥστε μηδέ κύκλος περιφέρεια ἔτι δοκέω ὑπάρχω , ἀλλά οἷος εὐθύς γραμμή εἰμί , δῆλος , ὡς ὁ τοιοῦτος σφυγμός πλατύς εἰμί καί ταπεινός . ὁ μέν γάρ εἰς ὁ πλάτος κίνησις ἐπί πολύς ἐκτείνω πλατύς ἔοικα ἐργάζομαι ἄν , ὁ δέ εἰς ὕψος κωλύω ταπεινός . ἔμπαλιν δέ εἰ ὁ ἐν ὁ πλάγιος μόριον ὁ κίνησις ἀπολείπω πολύς ὁ μέσος , ὁ μέσος δέ αὐτός κυρτός ἱκανός φαίνω , δῆλος , ὡς ὁ τοιοῦτος σφυγμός ὑψηλός μέν εἰμί , στενός δέ · παντάπασι δέ στενός ὁ κατά ὁ πλάτος αὐτός προσβολή γίγνομαι , ὡς μή δοκέω μειόω μόνος ὁ ἐν ὁ πλάγιος κίνησις , ἀλλά ὅλος τέλειος ἀπόλλυμι , χαλεπός γιγνώσκω , μάλα δέ ἀδύνατος , ὅσος γε ἐπί οὗτος , ὁποῖος τις εἰμί ὁ σφυγμός . εἰ μή γάρ διορισμός τις παραλαμβάνω , οὐ οἶδα πότερος ὑψηλός , ἤ ταπεινός , ἤ σύμμετρος εἰμί κατά ὁ βάθος . ἅπας γάρ εἰμί δύναμαι . καί γάρ εἰ ταπεινός ἅμα καί στενός εἰμί , τοιοῦτος φαίνω , καί εἰ ὑψηλός ἅμα καί στενός εἰμί , τοιοῦτος φαίνω , καί εἰ σύμμετρος κατά βάθος ἅμα καί στενός . ὁ μέν γάρ εἰμί στενός ὁ τοιοῦτος σφυγμός πάντως ὑπάρχω διά ὁ εἰς ὁ πλάτος κίνησις κωλύω . ὁ δέ ἀπορία περί ὁ βάθος εἰμί , ὅς ἔͅν ἐκ πολύς διάστημα , ἔͅν ἐκ ὀλίγος , ἔͅν ἐκ σύμμετρος ὁ κίνησις ἄρχω ἔχω , ὁ αὐτός ὁ ἐπιπολή ἅπτω φαντασία ἐργάζομαι . στενός γάρ αἰσθάνομαι ὁ κίνησις . πῶς οὖν διορίζω ; πολλαχῆ μέν καί ὁ ὁ ἁφή πάθημα , διά πᾶς δέ ὁ λογισμός . λεκτέος δέ πρότερος ὁ ὁ ἁφή , ἐπί ὅς ἐγχωρέω διά οὗτος τις λαμβάνω σαφής . ἐγχωρέω δέ ἐπί σφοδρός σφυγμός , ὑπέρ ὅς λέγω πολλάκις , ὅτι μόνος θλίβω ὁ ἀρτηρία οὐ ἀπόλλυμι . ῥᾴδιος οὖν ἐπί γε ὁ τοιοῦτος γνωρίζω ὁ βάθος ὁ σφυγμός . θλίβω γάρ σύ τάχα μέν καί διά αὐτός ὁ ἁφή , ἐάν εἰμί γυμνάζω τε καί ἁπαλός καί ἀκριβής αἰσθάνομαι φύσις , γίγνομαι τις διάγνωσις ὁ διάστημα ὁ κίνησις · εἰ δέ μή , ἀλλά ὁ γε χρόνος ὁ ὁ κίνησις ἐνδείκνυμι ὁ ποσός ὁ διάστασις . εἰ γάρ οἷος τε εἰμί διακρίνω ἴδιος μέν ὁ ποιός ὁ κίνησις , ἐν ὅς ὁ κατά τάχος τε καί βραδυτής διαφορά εὑρίσκω , ἴδιος δέ ὁ κατά ὁ χρόνος , ἐν ὅς βραχυχρόνιος κίνησις διαγιγνώσκω , οὐ ἄν λανθάνω κατά ὁ ἐπίθλιψις αὐτός οὐδέτερος . εἰ δέ ἄμφω λαμβάνω , οὐ χαλεπός συλλογίζομαι περί ὁ διάστασις . φέρω γάρ εἰμί ταχύς μέν ὁ κίνησις , πολυχρόνιος δέ , πᾶς που δῆλος , ὡς κατά μέγας αὐτός διάστασις φέρω . πάλιν οὖν εἰμί βραδύς τε καί βραχυχρόνιος , εἰμί ἄν , οἴομαι , καί ὅδε κατά ἐλαχύς διάστασις φέρω . σφοδρός μέν εἰμί ὁ σφυγμός , κατά ὅδε ὁ τρόπος διαγιγνώσκω ὁ βάθος ὁ ποσός , ἀμυδρός δέ εἰμί , ὁ μέν αἴσθησις ὠφελέω ἐγώ οὐδείς ἔτι δύναμαι , θλίβω γάρ ἀπόλλυμι παντελής ὁ κίνησις ἐν ὁ τοιοῦτος σφυγμός , ὁ λόγος δέ τηνικαῦτα ὁ πᾶς ἐξιχνευτέος . λέγω δέ περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος , ὡς οὐ πᾶς πᾶς διαφορά μείγνυμι δύναμαι , καί διορίζω , τίς εἰμί καί ὁπότε καί ὅπως . ὥστε ἐκ ὁ ἄλλος ὁ φαίνω ἐναργής οἶδα τίς καί περί ὁ οὐ φαίνω ἐν ἐκεῖνος διδάσκω , καί διότι στενός τε ἅμα καί ἀμυδρός σφυγμός ὑψηλός οὐ ἄν ποτέ γίγνομαι . περί μέν δή οὗτος ἀρκέω καί ὁ τοσοῦτος .