galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 1.7
Ποίῳ δέ τινι τρόπῳ τὴν ἐπιβολὴν τῆς χειρὸς προσήκει ποιεῖσθαι , μετὰ τοῦτο ἡμῖν ζητητέον ἐστὶν , ἆρά γε διὰ παντὸς ἄνωθεν τῆς ἀρτηρίας , ἢ κάτωθεν , ἢ ποτὲ μὲν οὕτως , ποτὲ δ’ ἐκείνως , καὶ πότερα θλίβοντας , ἢ ψαύοντας , ἢ ἐπιτιθέντας ἁπλῶς , ἢ ποτὲ μὲν οὕτως , ποτὲ δ’ ἐκείνως , ὡς ἂν ἡ τοῦ σφυγμοῦ δέηται φύσις . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ περὶ τούτων οὐδὲν διώρισται τοῖς πρὸ ἡμῶν . ἡμεῖς δὲ καὶ ταῦτα ζητήσαντες , ὅσα τῷ τε λογισμῷ καὶ τῇ πείρᾳ περὶ αὐτῶν ἐξεύρομεν , εἰς τὸ κοινὸν φέροντες καταθήσομεν , ἵν’ , εἰ μὲν αὐτάρκη φαίνοιτο , πᾶν ἤδη τὸ δέον ἔχοι παρ’ ἡμῶν ὁ λόγος , εἰ δὲ μὴ , ἀλλ’ ἐπὶ πλέοσί γε τοῖς χρηστοῖς εὑρημένοις ἄλλος τις καὶ ἄλλος ῥᾷον ἐξευρίσκοι τὸ λεῖπον . εἰ μὲν δὴ μετὰ τοῦ θλίβειν ἐπιβάλλοιμεν τὴν ἁφὴν , οὐδεμίαν εὑρίσκοιμεν αἰσθητὴν διαφορὰν ἐκ τοῦ κάτωθεν , ἢ ἄνωθεν τῆς ἀρτηρίας ἐπιφέρειν τὴν χεῖρα . καὶ εἰ ψαύοντες δὲ μόνον , οἷον αἰωροῦντες τοὺς δακτύλους , οὐδ’ οὕτως οὐδεμιᾶς αἰσθανόμεθα διαφορᾶς . ὁ δὲ τρίτος τρόπος τῆς ἐπιβολῆς , ὁ μεταξὺ τοῦ θλίβειν τε καὶ ψαύειν ἐπιπολῆς , οὐδὲ συστῆναι δύναται κάτωθεν ἁπτομένοις τῆς ἀρτηρίας . ἐκλῦσαι γὰρ ἁπασῶν τηνικαῦτα χρὴ τὴν χεῖρα τῶν κατὰ προαίρεσιν κινήσεων οἷον πάρετον ἐπιθέντα . τοῦτο δ’ εἰ δράσαιμεν , ὑπὸ τοῦ βάρους καταφερομένης τῆς κατὰ τὴν ἀρτηρίαν ἐπαφῆς , ἀποῤῥυήσεται . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν τρόπον τῆς ἐπιβολῆς μόνον ἄνωθεν ἔστιν ἅψασθαι , κάτωθεν δ’ οὐδέποτε . γίνεται δ’ ἐν αὐτῷ πολλάκις μὲν καὶ πάνυ σαφὴς ἡ συστολὴ , πολλάκις δ’ ἀμαυρὰ μὲν , οὐ μὴν ἄδηλός γε τοῖς ἠσκημένοις , ἐπὶ μὲν τῶν σφοδρῶν καὶ μεγάλων καὶ μὴ ταχέων ἐναργὴς , ἐπὶ δὲ τῶν συμμέτρων ἐν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις γένεσιν ἀμαυρά . τὸ δ’ ὅτι θλιβόντων τοὺς σφοδροὺς καὶ μεγάλους καὶ μὴ ταχεῖς σφυγμοὺς ἐναργεστάτη πασῶν ἔσται συστολὴ , πρόσθεν εἴρηται , τὰς δ’ αἰτίας τούτων οὐ χαλεπὸν ἐξ ὧν ἐν ἐκείνοις εἶπον ἐξευρίσκειν . εἰς ὅσον γὰρ ὑπὸ τῆς ἀρτηρίας διαστελλομένης ἀνατρέπεσθαι συμβαίνει τὴν ἁφὴν , εἰς τοσοῦτον ἀποχωρούσης αὐτῆς αἰσθητὴν ἀνάγκη γίνεσθαι τὴν συστολήν . ἀνατρέπεται δ’ ἐν μὲν ταῖς θλίψεσιν ἐπὶ πλέον γ’ ἐν τοῖς προειρημένοις σφυγμοῖς , ἐν δὲ ταῖς ψαύσεσιν εἰς ἶσον τῷ μηδόλως . κατὰ δὲ τὰς μεταξὺ τούτων ἐπιβολὰς , ἃς οἷον παρειμένης τῆς χειρὸς ἔλεγον γίγνεσθαι , συμμέτρως ἀνατρέπεται . ὥστε καὶ τῆς συστολῆς μᾶλλον ἐπὶ ταῖς θλίψεσι ἤπερ ἐν ταῖς ἁπλαῖς ἐπιβολαῖς αἰσθήσεται , καὶ οὐδὲν ἧττον κάτωθεν ἁπτομένων ἢ ἄνωθεν . ὁμοίως γὰρ ἀκολουθεῖ καθ’ ἑκάτερον ἡ ἁφὴ συστελλομένῃ τῇ ἀρτηρίᾳ . χρὴ δὲ καὶ αὐτὴν εἶναι τὴν ἁπτομένην χεῖρα μὴ μόνον εὐαίσθητον , ἀλλὰ καὶ μαλακήν . οὕτω γὰρ ὑπάρξει ῥᾳδίως αὐτῇ καὶ τῶν ἐλαχίστων αἰσθάνεσθαι κινήσεων . ὅτι μὲν οὖν ὥσπερ ὁρῶμέν τε καὶ ἀκούομεν ἑτέρων ἕτεροι φύσει βέλτιόν τε καὶ χεῖρον , οὕτω καὶ διὰ τῆς ἁφῆς αἰσθανόμεθα , πρόδηλον , οἶμαι , παντὶ τοῦτό γε ὑπάρχει · ὅτι δ’ , εἰ πρὸς τούτῳ καὶ μαλακή τις ἡ σύστασις εἴη τῆς ἐν τοῖς δακτύλοις σαρκώδους φύσεως , ἑτοιμότερόν τε καὶ μᾶλλον ἐν τῷ προσπίπτειν τὴν ἀρτηρίαν ἀνατρεπομένην κατὰ μείζονος ἐν τῷ συστέλλεσθαι διαστάσεως ἐνεχθήσεται , οὐδ’ αὐτὸ νομίζω τοῖς μεμνημένοις τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἀσαφὲς εἶναι . οὐ μὴν οὐδ’ ὅτι κατὰ μείζονος φερομένη διαστάσεως ἐναργέστερον αἰσθήσεται τῆς συστολῆς , οὐδὲ τοῦτ’ ἄδηλον . ὥστ’ εὔλογον τὴν μαλακωτέραν ﻿ χεῖρα τῆς σκληροτέρας τῶν ἄλλων ἐπίσης ἐχόντων ἀκριβέστερον αἰσθάνεσθαι τῆς συστολῆς . κεφαλὴν οὖν ἤδη ἐπιθέντες τῷ λόγῳ μεταβαίνωμεν ἐφ’ ἕτερον . ζητήσεως οὔσης τοῖς ἰατροῖς περὶ τῆς κατὰ τὰς ἀρτηρίας συστολῆς καὶ τῶν μὲν λεγόντων αἰσθητὴν , τῶν δ’ ἀναίσθητον ὑπάρχειν αὐτὴν , ἐδείξαμεν ἡμεῖς μήτε διαπαντὸς αἰσθητὴν μήτ’ ἀναίσθητον εἶναι διαπαντός . καὶ πρῶτον μὲν τοὺς σφυγμοὺς εἴπομεν ἀφ’ ὧν ἐστιν αἰσθητὴ , δεύτερον δὲ τὰς διαθέσεις ἐν αἷς τοὺς τοιούτους ἐξευρήσομεν σφυγμοὺς , μετὰ ταῦτα δὲ πῶς μὲν ἅπτεσθαι προσήκει τὸν βουλόμενον ἀκριβῶς αἰσθάνεσθαι τῆς συστολῆς , ὁποίαν δ’ εἶναι χρὴ τὴν ἐπιβαλλομένην χεῖρα .
Lemmas: ποῖος δέ τις τρόπος ὁ ἐπιβολή ὁ χείρ προσήκω ποιέω , μετά οὗτος ἐγώ ζητέω εἰμί , ἆρα γε διά πᾶς ἄνωθεν ὁ ἀρτηρία , ἤ κάτωθεν , ἤ ποτέ μέν οὕτως , ποτέ δέ ἐκεῖνος , καί πότερος θλίβω , ἤ ψαύω , ἤ ἐπιτίθημι ἁπλῶς , ἤ ποτέ μέν οὕτως , ποτέ δέ ἐκεῖνος , ὡς ἄν ὁ ὁ σφυγμός δέω φύσις . οὐδέ γάρ οὐδέ περί οὗτος οὐδείς διορίζω ὁ πρό ἐγώ . ἐγώ δέ καί οὗτος ζητέω , ὅσος ὁ τε λογισμός καί ὁ πεῖρα περί αὐτός ἐξευρίσκω , εἰς ὁ κοινός φέρω κατατίθημι , ἵνα , εἰ μέν αὐτάρκης φαίνω , πᾶς ἤδη ὁ δέω ἔχω παρά ἐγώ ὁ λόγος , εἰ δέ μή , ἀλλά ἐπί πολύς γε ὁ χρηστός εὑρίσκω ἄλλος τις καί ἄλλος ῥᾴδιος ἐξευρίσκω ὁ λείπω . εἰ μέν δή μετά ὁ θλίβω ἐπιβάλλω ὁ ἁφή , οὐδείς εὑρίσκω αἰσθητός διαφορά ἐκ ὁ κάτωθεν , ἤ ἄνωθεν ὁ ἀρτηρία ἐπιφέρω ὁ χείρ . καί εἰ ψαύω δέ μόνος , οἷος αἰωρέω ὁ δάκτυλος , οὐδέ οὕτως οὐδείς αἰσθάνομαι διαφορά . ὁ δέ τρίτος τρόπος ὁ ἐπιβολή , ὁ μεταξύ ὁ θλίβω τε καί ψαύω ἐπιπολή , οὐδέ συνίστημι δύναμαι κάτωθεν ἅπτω ὁ ἀρτηρία . ἐκλύω γάρ ἅπας τηνικαῦτα χρή ὁ χείρ ὁ κατά προαίρεσις κίνησις οἷος πάρετος ἐπιτίθημι . οὗτος δέ εἰ δράω , ὑπό ὁ βάρος καταφέρω ὁ κατά ὁ ἀρτηρία ἐπαφή , ἀπορρέω . κατά οὗτος οὖν ὁ τρόπος ὁ ἐπιβολή μόνος ἄνωθεν εἰμί ἅπτω , κάτωθεν δέ οὐδέποτε . γίγνομαι δέ ἐν αὐτός πολλάκις μέν καί πάνυ σαφής ὁ συστολή , πολλάκις δέ ἀμαυρός μέν , οὐ μήν ἄδηλος γε ὁ ἀσκέω , ἐπί μέν ὁ σφοδρός καί μέγας καί μή ταχύς ἐναργής , ἐπί δέ ὁ σύμμετρος ἐν ἅπας ὁ λέγω γένεσις ἀμαυρός . ὁ δέ ὅτι θλίβω ὁ σφοδρός καί μέγας καί μή ταχύς σφυγμός ἐναργής πᾶς εἰμί συστολή , πρόσθεν λέγω , ὁ δέ αἰτία οὗτος οὐ χαλεπός ἐκ ὅς ἐν ἐκεῖνος λέγω ἐξευρίσκω . εἰς ὅσος γάρ ὑπό ὁ ἀρτηρία διαστέλλω ἀνατρέπω συμβαίνω ὁ ἁφή , εἰς τοσοῦτος ἀποχωρέω αὐτός αἰσθητός ἀνάγκη γίγνομαι ὁ συστολή . ἀνατρέπω δέ ἐν μέν ὁ θλῖψις ἐπί πολύς γε ἐν ὁ προλέγω σφυγμός , ἐν δέ ὁ ψαῦσις εἰς ἴσος ὁ μηδόλως . κατά δέ ὁ μεταξύ οὗτος ἐπιβολή , ὅς οἷος παρίημι ὁ χείρ λέγω γίγνομαι , σύμμετρος ἀνατρέπω . ὥστε καί ὁ συστολή μάλα ἐπί ὁ θλῖψις ἤ ἐν ὁ ἁπλόος ἐπιβολή αἰσθάνομαι , καί οὐδείς ἥσσων κάτωθεν ἅπτω ἤ ἄνωθεν . ὅμοιος γάρ ἀκολουθέω κατά ἑκάτερος ὁ ἁφή συστέλλω ὁ ἀρτηρία . χρή δέ καί αὐτός εἰμί ὁ ἅπτω χείρ μή μόνος εὐαίσθητος , ἀλλά καί μαλακός . οὕτως γάρ ὑπάρχω ῥᾴδιος αὐτός καί ὁ ἐλαχύς αἰσθάνομαι κίνησις . ὅτι μέν οὖν ὥσπερ ὁράω τε καί ἀκούω ἕτερος ἕτερος φύσις ἀγαθός τε καί κακός , οὕτως καί διά ὁ ἁφή αἰσθάνομαι , πρόδηλος , οἴομαι , πᾶς οὗτος γε ὑπάρχω · ὅτι δέ , εἰ πρός οὗτος καί μαλακός τις ὁ σύστασις εἰμί ὁ ἐν ὁ δάκτυλος σαρκώδης φύσις , ἑτοῖμος τε καί μάλα ἐν ὁ προσπίπτω ὁ ἀρτηρία ἀνατρέπω κατά μέγας ἐν ὁ συστέλλω διάστασις ἐνεχθέω , οὐδέ αὐτός νομίζω ὁ μιμνῄσκω ὁ ἔμπροσθεν λέγω ἀσαφής εἰμί . οὐ μήν οὐδέ ὅτι κατά μέγας φέρω διάστασις ἐναργής αἰσθάνομαι ὁ συστολή , οὐδέ οὗτος ἄδηλος . ὥστε εὔλογος ὁ μαλακός ﻿ χείρ ὁ σκληρός ὁ ἄλλος ἐπίσης ἔχω ἀκριβής αἰσθάνομαι ὁ συστολή . κεφαλή οὖν ἤδη ἐπιτίθημι ὁ λόγος μεταβαίνω ἐπί ἕτερος . ζήτησις εἰμί ὁ ἰατρός περί ὁ κατά ὁ ἀρτηρία συστολή καί ὁ μέν λέγω αἰσθητός , ὁ δέ ἀναίσθητος ὑπάρχω αὐτός , δείκνυμι ἐγώ μήτε διαπαντός αἰσθητός μήτε ἀναίσθητος εἰμί διαπαντός . καί πρῶτος μέν ὁ σφυγμός λέγω ἀπό ὅς εἰμί αἰσθητός , δεύτερος δέ ὁ διάθεσις ἐν ὅς ὁ τοιοῦτος ἐξευρίσκω σφυγμός , μετά οὗτος δέ πῶς μέν ἅπτω προσήκω ὁ βούλομαι ἀκριβής αἰσθάνομαι ὁ συστολή , ὁποῖος δέ εἰμί χρή ὁ ἐπιβάλλω χείρ .