galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 4.1
Ὅσα μὲν ὑπάρχει τοῖς σφυγμοῖς κατὰ τὸν ἴδιον τῆς οὐσίας αὐτῶν λόγον , ἔμπροσθεν εἴρηται πάντα · περὶ δὲ τῶν ἄλλων , ὅσα μήτ’ ἄνευ τῆς κινήσεως τῶν ἀρτηριῶν διαγνωσθῆναι δύναται μήτ’ ἐστὶν αὐτῆς ἴδια , νῦν ἐροῦμεν . ἔστι δή τις ἐν τῷ διαστέλλεσθαι τὴν ἀρτηρίαν ἁπτομένοις ἡμῖν οἷον πληγὴ γιγνομένη κατὰ τὴν ἁφὴν , ἣν , ὅταν μὲν βίαιος ᾖ , κυρίως σοι δόξουσι πληγὴν καλεῖν , οὐ μὴν οὕτως κᾂν ἀβίαστος ᾖ . περὶ ταύτης δὴ τῆς ὄντως πληγῆς , ἣν βίαιον προσβολὴν εἶναί φαμεν , σκεπτέον ἀκριβῶς . ἕπεσθαι γὰρ οὐκ ὀλίγοις εἴδεσι σφυγμῶν δοκεῖ , σκληρῷ καὶ σφοδρῷ καὶ μεγάλῳ καὶ ταχεῖ καὶ ὑψηλῷ καὶ σπασμώδει καὶ κλονώδει . ἵν’ οὖν τις μὴ ἐξαπατηθεὶς τῷ κοινῷ συμπτώματι περὶ τὴν διάγνωσιν αὐτῶν σφαλῇ , σκεπτέον ὑπὲρ ἁπάντων ἐπιμελῶς . εἰ μὲν γὰρ ἄλλοις γνωρίσμασι διακρίνειν αὐτοὺς δυνατόν ἐστι , ἐκεῖνα μαθόντες ἔχοιμεν ἂν ἤδη τὸ πᾶν · εἰ δ’ ἀδύνατον , ἀποχρήσει γοῦν τὸ γιγνώσκειν , ὡς κοινὸν τοῦτο πλειόνων ἐστὶ σφυγμῶν . ἀρχὴ δὲ τῆς σκέψεως ἀρίστη τὸ μαθεῖν τὴν αἰτίαν δι’ ἣν πολλοῖς οὕτω σφυγμοῖς ἓν κοινὸν ἕπεσθαι δοκεῖ πάθημα , τὸ βίαιον τῆς πληγῆς . ᾧδ’ οὖν , ἐπειδὴ χρὴ μὲν ἀπωσθῆναι τὴν ἁφὴν ὑπὸ τοῦ σφυγμοῦ , μέλλουσαν αἰσθήσεσθαι τῆς προσβολῆς αὐτοῦ , ὠθεῖται δ’ οὐχ ὁμοίως διὰ παντὸς , ἀλλὰ ποτὲ μὲν μᾶλλον , ποτὲ δ’ ἧττον , ποτὲ δὲ ὥστε ψαύειν μόνον , ὅσαι κινήσεις αὐτὴν ὠθοῦσι καὶ ἀνατρέπουσιν ἐπὶ πολὺ , βίαιον αὗται φαντασίαν ἐργάζονται τῆς πληγῆς . ἐπὶ πολὺ δ’ ὠθεῖν δύνανται κινήσεις ἥ τε τῇ σκληρότητι τῆς ἀρτηρίας οἷον θλῶσα τὴν ἁφὴν καὶ ἡ τῇ ῥώμῃ τῆς κινούσης αὐτὰ δυνάμεως οἷον ἀνατρέπουσα , καὶ ἡ τῷ μεγέθει τῆς διαστολῆς ἐπὶ πλεῖστον ἐξικνουμένη , καὶ ἡ τῷ τάχει τῆς φορᾶς ὠθοῦσα συντόμως , καὶ ἡ διὰ τὸ ὕψος οἷον ἐγκαταβαίνουσα , καὶ ἡ διὰ τὸ τετάσθαι δυσκίνητος , καὶ ἡ διὰ τὸν κλόνον ἅμα τάσεώς τε καὶ σκληρότητος καὶ ταχείας προσβολῆς ἔμφασιν ἔχουσα . ταῦτ’ ἄρα παμπόλλοις ἐστὶν ἐντυχεῖν ὁσημέραι τῶν ἰατρῶν ἅπαντας τοὺς εἰρημένους σφυγμοὺς σφοδροὺς εἶναι λέγουσιν . εἰ μὲν οὖν ᾐσθάνοντο τῆς ἐν αὐτοῖς διαφορᾶς , τοῦ καλεῖν ὅπως ἠβούλοντο κοινῇ πάντες οὐδὲν ἂν ἐφροντίσαμεν · ἐπεὶ δ’ ὥσπερ ὄνομα κοινὸν ἐπιφέρουσιν , οὕτω καὶ τὴν φύσιν ἁπάντων μίαν εἶναι νομίζουσιν , πειρατέον αὐτοῖς ἐνδείξασθαι τὴν ἀπάτην ἀπὸ τῶν προφανεστάτων ἀρξαμένους , οἷον εὐθέως ἀπὸ τοῦ ταχέος . πρόχειρον γὰρ ἐντεῦθεν τὸ σφάλμα τῷ γε δυναμένῳ συνιδεῖν τὸ τάχος τῆς προσβολῆς οὐ ταὐτὸν ὂν τῷ βιαίῳ τῆς πληγῆς . τά τε γὰρ ἄλλα καὶ μέχρι πλείονος ὁ ταχὺς ὠθεῖν οὐ δύναται τὴν ἁφὴν , ἂν μὴ καὶ μέγας ᾖ . ᾧ δῆλον , ὅτι μὴ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔχει τοῦτο σύμπτωμα . τὸ γὰρ ὅταν ᾖ ταχὺς μόνον , οὐ διὰ τὸ μέγεθος ὑπάρχον , τῇ δὲ τοῦ μεγέθους παρουσίᾳ προσγινόμενον αὐτῷ πῶς ἄν τις ἴδιον εἶναι λέγοι ; ὁ γοῦν ταχὺς ἅμα καὶ μικρὸς οὐκ ὠθεῖ μέχρι πολλοῦ τὴν ἁφὴν , ἀλλά τοι τὸ μέχρι τοῦ πολλοῦ μεγέθους ἐστὶν οἰκειότερον , ἢ καὶ τούτου κατὰ συμβεβηκός . ἂν γὰρ ἀναμνησθῶμεν ὅσα περὶ τῆς τοῦ μεγέθους διαγνώσεως εἰρήκαμεν , οὐ τῷ μέχρι πλείονος ἔσω χωρεῖν , ἀλλὰ τῷ κατὰ πολλὰ μόρια μήκους θ’ ἅμα καὶ πλάτους καὶ βάθους ἅπτεσθαι τῆς ἁφῆς ἐγνωρίζετο . τὴν γὰρ κατὰ κύκλον τοῦ σφυγμοῦ περιφέρειαν ἱκανὴν τὸ μέγεθος οὖσαν αἰσθήσει διαγνόντες , ἐπ’ αὐτῇ λοιπὸν ἤδη συνελογισάμεθα τὴν ἐκ πολλοῦ βάθους ἄνοδον , οὐκ ἀκολουθησάσης παντὶ τῷ διαστήματι τῆς ἁφῆς , ἀλλὰ τῆς ἐκτὸς τελευτῆς μόνης αἰσθομένης . εἰ γοῦν ἀπὸ τῆς πρώτης ὁρμῆς τοῦ διαστέλλεσθαι τὴν ἀρτηρίαν τῆς κινήσεως ἐθελήσαιμεν αἰσθάνεσθαι , πολὺ τοῦ μεγέθους , ὡς καὶ πρόσθεν ἐῤῥέθη , κωλύσομεν · ὥσθ’ ἡμῖν μηδὲ μέγαν ἔτι φαίνεσθαι τὸν σφυγμόν . ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτ’ οὐκ ἐν ἅπασιν οἷόν τε ποιεῖν τοῖς μεγάλοις , ἀλλ’ ὅσοι πρὸς τῷ μεγέθει σφοδρότητος μετέχουσι . τοῖς γὰρ μεγάλοις μόνον , οὐ μὴν καὶ σφοδροῖς , οὐδ’ ἀπαντῆσαι δυνατὸν ἀνιοῦσιν , οὐδὲ θλῖψαι τὴν ἀρτηρίαν · ἀπόλλυνται γὰρ εὐθὺς ὅλοι . δῆλον οὖν , ὡς οὐδ’ ὁ μέγας διαγινώσκεται τῷ πλεῖστον ἔσω τὴν ἁφὴν ὠθεῖν , ἀλλὰ τῷ κατὰ πολλὰ μόρια τοῦ τε μήκους καὶ τοῦ κύκλου τῆς ἀρτηρίας προσπίπτειν . ἆρ’ οὖν ὁ ὑψηλὸς ἐπὶ πλεῖστον ἔσω βιάζεται ; καὶ μὴν ὅπερ ὁ μέγας ἐν ταῖς τρισὶ διαστάσεσι , τοῦτο οὗτος ἐν μιᾷ κέκτηται . εἴπερ οὖν μηδ’ ἐκεῖνος , οὐδὲ οὗτος . ἀλλὰ μὴν ὁ μέγας ἐδείχθη χωρὶς τοῦ καὶ σφοδρὸς εἶναι μὴ δυνάμενος ἐπὶ πλέον ὠθεῖν τὴν ἁφήν . οὐκ οὖν οὐδὲ ὁ ὑψηλός . εἰ δὲ τῷ μεγάλῳ μὲν ὑπάρχει πολλάκις ἀμυδρότης , τῷ δ’ ὑψηλῷ μὲν , μὴ μεγάλῳ δὲ , τὰ πολλὰ μὲν ἡ σφοδρότης , ἀμυδρότης δὲ οὐδέποτε , τοῦθ’ ἕτερος λογος . ἕξει μὲν γὰρ , ὡς εἶπον , μέχρι πλείονος ὠθεῖν ὁ ὑψηλὸς , οὐ μὴν κατὰ τὸν ἴδιον λόγον , ἀλλ’ ὅτι πάντως σφοδρὸς , ἢ οὐκ ἀμυδρός γέ ἐστιν . ἅπαντες μὲν οὖν οἱ εἰρημένοι σφυγμοὶ φαίνονται σφοδρότητος δεόμενοι πρὸς τῷ μέχρι πολλοῦ τὴν ἁφὴν ὠθεῖν . καὶ διὰ τοῦτο ὅσοις μὲν αὐτῶν διὰ παντὸς σύνεστι σφοδρότης , ἀεὶ βιαίως πλήττουσι , ὅσοις δ’ οὐκ ἀεὶ μὲν , ὡς τὸ πολὺ δὲ , καὶ οὗτοι τὰ πολλὰ βίαιοι φαινόμενοι τοῖς ﻿ ἀμελέστερον τὰ τοιαῦτ’ ἐπισκοποῦσιν ἐπιστεύθησαν ἀεὶ τοιοῦτοί τινες΄ ὑπάρχειν . ἄλλοι δ’ αὖ σφυγμοὶ διὰ τὴν ἀχώριστον αὐτῶν σκληρότητα βιαίως πλήττουσιν , ὥσπερ ὅ τε κλονώδης καὶ ὁ σπασμώδης . οὐδὲ γὰρ οὗτοι δι’ ἄλλο τι βίαιον ἔχουσι τὴν πληγὴν , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀχώριστον αὐτῶν σκληρότητα . καὶ δύο ταῦτ’ ἔοικεν εἶναι μόνα σφυγμῶν εἴδη βιαίως πλήττοντα , τό τε τῶν σφοδρῶν καὶ τὸ τῶν σκληρῶν . εἰσὶ δ’ οἳ κᾀν τούτοις δεῖσθαι σφοδρότητος ἔφασαν πρὸς τὴν σκληρότητα · μὴ γὰρ δύνασθαι μόνην βίαιον ποιήσασθαι πληγὴν , ὥσπερ οὐδ’ εἰ λίθον ἀτρέμα προσάγοις · δεῖ γὰρ δὴ καὶ τούτῳ τόνου τινὸς , εἰ μέλλοι πλήττειν ἰσχυρῶς . ἀλλὰ τούτους μὲν ἐρέσθαι δίκαιον , τί ποτε καὶ βούλονται , πότερον οὐδὲν ὅλως εἶναι σῶμα σκληρὸν , ἀλλὰ τοῦτο τοὔνομα τὸ σκληρὸν μάτην ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων εἰρῆσθαι κατ’ οὐδενὸς ὑποκειμένου πράγματος , ἢ πρᾶγμα μὲν εἶναί τι καθ’ οὗ λέγεται , διάγνωσιν δ’ αὐτοῦ μηδεμίαν ὑπάρχειν αἰσθήσει , ἢ δι’ ἄλλης τινὸς αἰσθήσεως , οὐ διὰ τῆς ἁφῆς γνωρίζεσθαι . πάντα γὰρ ἄτοπα τό τε μηδὲν εἶναι σῶμα σκληρὸν τό τε λόγῳ μᾶλλον ἢ αἰσθήσει διαγινώσκεσθαι τό τ’ αἰσθήσει μὲν , ἄλλῃ δέ τινι μᾶλλον ἢ ἁφῇ . καὶ μὴν εἰ συγχωρηθείη γέ τι σκληρὸν εἶναι καὶ διὰ τῆς ἁφῆς γνωρίζεσθαι , τί λοιπὸν ἢ περὶ ὀνόματος ἐρίζοντες εὑρεθήσονται , φάσκοντες ἄνευ τόνου μὴ δύνασθαι βίαιον ἀπ’ αὐτοῦ γενέσθαι τὴν πληγήν ; εἰ γὰρ καὶ μὴ βίαιον ἐθέλοιεν καλεῖν , ἀλλ’ οἷον θλῶσάν γε πάντως , ἢ ἀπωθουμένην , ἢ ἀνατρέπουσαν εἰπεῖν ἀναγκασθήσονται . τὸ μέν γε τοῦ τόνου διαμφισβητεῖται . τὴν ἀρχὴν γὰρ οἷός τίς ἐστιν ὁ τόνος ἐν τοῖς τῶν ζώων σώμασι οὐχ ὡμολόγηται πρὸς τῶν εἰς ἐλάχιστα , ἢ εἰς ἄτομα , ἢ εἰς ἄναρμα τὴν ὅλην οὐσίαν καταθραυόντων . μόνοις γὰρ ὁμολογεῖται τοῖς ἡνῶσθαι φάσκουσιν αὐτήν . ὥστ’ οὐδ’ αἰσθήσει διαγνωστὸς ὁ τόνος , ἀλλ’ , εἴπερ ἄρα , διὰ σημείου τινὸς , ἢ σημείων , ἤτοι κατ’ ἔνδειξιν , ἢ κατ’ ἀπόδειξιν πιστός . σκληρὸν δὲ καὶ μαλακὸν σῶμα πάντες ἄνθρωποι διαγινώσκομεν αἰσθήσει . καὶ δίκαιον οὐ περὶ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ζητεῖν , ἀλλὰ περὶ τῆς διαγνώσεως , μᾶλλον δ’ οὐδὲ περὶ ταύτης , ἀλλὰ περὶ τοῦ πῶς ἄν τις ἑρμηνεύοι ἑτέρῳ τὸ γιγνόμενον ἑαυτῷ πάθημα κατὰ τὴν ἁφὴν ἐν τῇ προσβολῇ τῶν σκληρῶν σωμάτων , ὅπῃ τε διαφέρει τοῦτο τῶν σφοδρῶν . ἀλλ’ ἐπεὶ τοῖς ἔμπροσθεν παραλέλειπται , πειραθῶμεν ἡμεῖς αὐτὸ ποιῆσαι , ἀρχὴν τῷ λόγῳ τὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμολογούμενα θέμενοι . ἐπεὶ τοίνυν σφοδρά τινα καλοῦμεν οὐ ζῶα μόνον , ὥσπερ λέοντάς τε καὶ ταύρους , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀψύχων ἔνια , καθάπερ τά τε τῶν ποταμῶν κατάντη ῥεύματα καὶ ἀνέμους τοὺς μεγάλους , ἕτερα δὲ σκληρὰ , καθάπερ χαλκὸν καὶ σίδηρον καὶ λίθους , ἀναμνησθῆναι χρὴ , τί δή ποτ’ ἐστὶν ἀφ’ ἑκατέρων αὐτῶν , ὅταν ὁμιλῶσιν ἡμῖν διάφορα ἐγγινόμενα τοῖς σώμασι παθήματα . τό τε γὰρ βίαιον τῆς προσβολῆς κοινὸν ἀμφοῖν , τῶν τε σφοδρῶν ἀνέμων καὶ τῶν σκληρῶν σωμάτων , πλεονεκτεῖ δ’ , οἶμαι , κατὰ μὲν τοὺς ἀνέμους τε καὶ τὰ τῶν ποταμῶν ῥεύματα τὸ ἀνατρέπεσθαι πρὸς αὐτῶν , κατὰ δὲ τοὺς λίθους καὶ τὰ ξύλα τὸ θλίβεσθαί τε καὶ θλᾶσθαι . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν προτέρων , εἰ καὶ πάνυ προθυμηθείημεν ἐναντίοι βαδίζειν πρὸς αὐτὰ , πάντως ἰσχόμεθά τε καὶ ἀνατρεπόμεθα καὶ εἰς τοὐπίσω βιαίως ὠθούμεθα , χωρὶς τοῦ θλίβεσθαί τε καὶ θλᾶσθαι καὶ πιέζεσθαι τὰ μόρια τοῦ σώματος · ἐπὶ δὲ τῶν δευτέρων αὐτὸ τὸ θλίβεσθαί τε καὶ θλᾶσθαι καὶ πιέζεσθαι πλεονεκτεῖ . μάλιστα δ’ ἂν αὐτὸ μάθοις , εἴ τινι τῶν τοῦ σώματος μορίων ἐπιθείης λίθον μὴ πάνυ βαρὺν , ἀλλ’ ὥστε βουληθέντας ἀποῤῥπῖψαι ῥᾳδίως . γνώσῃ γὰρ ὅπως ἐπικείμενος μὲν βαρύνει καὶ θλίβει καὶ θλᾷ καὶ οἷον ἐγκαταβαίνει τῷ δέρματι , ἀπολιπεὶς δὲ καταλείπει τι περὶ τὸ μόριον ἴχνος καὶ γνώρισμα τῆς θλίψεως . ἢ γὰρ κοιλότερον ἑαυτοῦ καὶ μέχρι πολλοῦ διασῶζον τὴν ἕδραν τὸ μέρος ἀπέφηνεν , ἢ πρὸς τούτῳ καὶ πελιδνόν . οὐ μὴν ἄνεμός γε , κᾂν ἰσχυρότατος ὢν τύχῃ , κᾂν ἀνατρέψῃ τινὰ , κᾂν καταβάλῃ , πιλεῖ που καὶ κοῖλον ἀπεργάζεται τὸ σῶμα . μαλακὸς γὰρ ὢν καὶ ῥᾳδίως περισχίζεταί τε καὶ περιῤῥεῖ . διὰ τοῦτο μέγιστα μὲν πλοῖα ῥᾳδίως ὠθεῖ καὶ καταβάλλει πολλάκις , οὐ μὴν κοιλότερόν γέ τι τῶν ξύλων τῶν ἐν αὐτοῖς εἰργάσατο , καθάπερ εἰ λίθος ἦν , ἢ σίδηρος τὸ προσπῖπτον . ταῦτα γὰρ θλάσαι μὲν καὶ συντρῖψαι δύναται , ἀπώσασθαι δὲ καὶ ἀνατρέψαι τοῖς ἀνέμοις παραπλησίως οὐ δύναται . μήποτ’ οὖν οἷς μὲν ἂν ὑπείκουσαν ἔχωμεν τὴν τῆς σαρκὸς φύσιν , ταῦτα μὲν σκληρὰ καλοῦμεν , ἃ δ’ ἂν αὐτῇ ὑπείκῃ τῇ σαρκὶ , καθάπερ τὸ ὕδωρ , μαλακὰ κέκληται ; καὶ , τοῦτ’ ἄρ’ ἦν τὸ πρὸς τοῦ Πλάτωνος λεγόμενον , σκληρὰ μὲν , ὅσοις ἂν ἡμῶν ἡ σὰρξ ὑπείκῃ , μαλακὰ δ’ , ὅσα ἂν τῇ σαρκί . φέρε γὰρ ἡμῶν τὴν ἁφὴν ὑποπίπτειν ὑγρῷ τινι , παντί που δῆλον , ὡς ἐγκαταβήσεται μὲν αὐτὰ , τὸ δ’ ὑγρὸν εἴξει τε καὶ ὑποδέξεται . σκληρῷ δ’ εἴ τινι προσπέσοι , δῆλον , ὡς αὐτὴ μᾶλλον εἴξει τε καὶ κοίλη γενήσεται . ἵν’ οὖν ἤδη συμπερανώμεθα τὸν λόγον , ἐπινοήσωμεν τὴν ἡμετέραν χεῖρα ποτὲ μὲν ὕδατος ὀξεῖ ῥεύματι , ἢ ἀνέμῳ σφοδρῷ ἐξ ἐναντίας ἀπαντῶσαν , ποτὲ δὲ λίθῳ τινὶ διὰ τῆς ἑτέρας χειρὸς ἀτρέμα προσαγομένῳ , ἆρ’ οὐ πρόδηλον , ὡς ἀπὸ μὲν τῶν προτέρων ἀνατραπήσεται μὲν μὴ θλιφθεῖσα , τὸν δὲ λίθον αὕτη μὲν ἀνατρέψει , θλιφθήσεται δ’ ὑπ’ αὐτοῦ . τὸ μὲν γὰρ σκληρὸν , ὅσον ἐφ’ ἑαυτῷ , κωλύειν οὐχ ἱκανὸν ἡμᾶς ἰέναι πρόσω , ἀλλὰ ἤτοι διὰ βάρος , ἢ διὰ τὴν ἔξωθεν αὐτῷ προσιοῦσαν κίνησιν ἴσχειν ποτὲ δύναται · τὸ δὲ σφοδρὸν κατ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἴσχειν τε καὶ κωλύειν καὶ ἀπωθεῖσθαι καὶ ἀνατρέπειν νενόηται . δῆλον οὖν , ὡς ἑτέρα μὲν αἴσθησις ἡμῖν ἐν τῇ τῶν σφοδρῶν , ἑτέρα δ’ ἐν τῇ τῶν σκληρῶν ὁμιλίᾳ γίγνεται . τὰ μὲν γὰρ θλίβει μόνον τὴν σάρκα , τὰ δ’ ἴσχει που πρόσω . ﻿ πολλάκις δ’ εἰς ταὐτὸν ἀμφοτέρων συνιόντων , ὡς εἶναι τὸ προσπῖπτον ἅμα μὲν σκληρὸν , ἅμα δὲ σφοδρῶς κινούμενον , ἀνάγκη καὶ τὴν αἴσθησιν ἡμῖν τὴν ἀπ’ αὐτῶν διπλῆν γίνεσθαι , τὴν μὲν ὡς θλίβοντος , τὴν δ’ ὡς ἀνατρέποντος . καὶ εἴπερ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , καθάπερ οὖν ἔχει , τὴν τοῦ σκληροῦ σφυγμοῦ διάγνωσιν ἐν τῷ θλίβεσθαι θετέον τὴν ἁφὴν , ὥστ’ εἶναι τὸ μὲν τῆς πληγῆς βίαιον κοινὸν ἀμφοτέροις , τὸ δ’ ἴδιον ἑκατέρου , τὸ μὲν θλίβειν τοῦ σκληροῦ , τὸ δ’ ἀνατρέπειν τοῦ σφοδροῦ . τὰ μὲν δὴ πάθη τῆς ἁφῆς ταῦτα καὶ τὰ συνήθη τοῖς Ἕλλησιν ἐπ’ αὐτοῖς ὀνόματα .
Lemmas: ὅσος μέν ὑπάρχω ὁ σφυγμός κατά ὁ ἴδιος ὁ οὐσία αὐτός λόγος , ἔμπροσθεν λέγω πᾶς · περί δέ ὁ ἄλλος , ὅσος μήτε ἄνευ ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία διαγιγνώσκω δύναμαι μήτε εἰμί αὐτός ἴδιος , νῦν λέγω . εἰμί δή τις ἐν ὁ διαστέλλω ὁ ἀρτηρία ἅπτω ἐγώ οἷος πληγή γίγνομαι κατά ὁ ἁφή , ὅς , ὅταν μέν βίαιος εἰμί , κύριος σύ δοκέω πληγή καλέω , οὐ μήν οὕτως ἔͅν ἀβίαστος εἰμί . περί οὗτος δή ὁ ὄντως πληγή , ὅς βίαιος προσβολή εἰμί φημί , σκοπέω ἀκριβής . ἕπομαι γάρ οὐ ὀλίγος εἶδος σφυγμός δοκέω , σκληρός καί σφοδρός καί μέγας καί ταχύς καί ὑψηλός καί σπασμώδης καί κλονώδης . ἵνα οὖν τις μή ἐξαπατάω ὁ κοινός σύμπτωμα περί ὁ διάγνωσις αὐτός σφάλλω , σκοπέω ὑπέρ ἅπας ἐπιμελής . εἰ μέν γάρ ἄλλος γνώρισμα διακρίνω αὐτός δυνατός εἰμί , ἐκεῖνος μανθάνω ἔχω ἄν ἤδη ὁ πᾶς · εἰ δέ ἀδύνατος , ἀποχράω γοῦν ὁ γιγνώσκω , ὡς κοινός οὗτος πολύς εἰμί σφυγμός . ἀρχή δέ ὁ σκέψις ἀγαθός ὁ μανθάνω ὁ αἰτία διά ὅς πολύς οὕτως σφυγμός εἷς κοινός ἕπομαι δοκέω πάθημα , ὁ βίαιος ὁ πληγή . ὧδε οὖν , ἐπειδή χρή μέν ἀπωθέω ὁ ἁφή ὑπό ὁ σφυγμός , μέλλω αἰσθάνομαι ὁ προσβολή αὐτός , ὠθέω δέ οὐ ὅμοιος διά πᾶς , ἀλλά ποτέ μέν μάλα , ποτέ δέ ἥσσων , ποτέ δέ ὥστε ψαύω μόνος , ὅσος κίνησις αὐτός ὠθέω καί ἀνατρέπω ἐπί πολύς , βίαιος οὗτος φαντασία ἐργάζομαι ὁ πληγή . ἐπί πολύς δέ ὠθέω δύναμαι κίνησις ὁ τε ὁ σκληρότης ὁ ἀρτηρία οἷος θλάω ὁ ἁφή καί ὁ ὁ ῥώμη ὁ κινέω αὐτός δύναμις οἷος ἀνατρέπω , καί ὁ ὁ μέγεθος ὁ διαστολεύς ἐπί πολύς ἐξικνέομαι , καί ὁ ὁ τάχος ὁ φορά ὠθέω σύντομος , καί ὁ διά ὁ ὕψος οἷος ἐγκαταβαίνω , καί ὁ διά ὁ τείνω δυσκίνητος , καί ὁ διά ὁ κλόνος ἅμα τάσις τε καί σκληρότης καί ταχύς προσβολή ἔμφασις ἔχω . οὗτος ἄρα πάμπολυς εἰμί ἐντυγχάνω ὁσημέραι ὁ ἰατρός ἅπας ὁ λέγω σφυγμός σφοδρός εἰμί λέγω . εἰ μέν οὖν αἰσθάνομαι ὁ ἐν αὐτός διαφορά , ὁ καλέω ὅπως βούλομαι κοινῇ πᾶς οὐδείς ἄν φροντίζω · ἐπεί δέ ὥσπερ ὄνομα κοινός ἐπιφέρω , οὕτως καί ὁ φύσις ἅπας εἷς εἰμί νομίζω , πειράω αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ ἀπάτη ἀπό ὁ προφανής ἄρχω , οἷος εὐθύς ἀπό ὁ ταχύς . πρόχειρος γάρ ἐντεῦθεν ὁ σφάλμα ὁ γε δύναμαι συνοράω ὁ τάχος ὁ προσβολή οὐ αὐτός εἰμί ὁ βίαιος ὁ πληγή . ὁ τε γάρ ἄλλος καί μέχρι πολύς ὁ ταχύς ὠθέω οὐ δύναμαι ὁ ἁφή , ἐάν μή καί μέγας εἰμί . ὅς δῆλος , ὅτι μή κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἔχω οὗτος σύμπτωμα . ὁ γάρ ὅταν εἰμί ταχύς μόνος , οὐ διά ὁ μέγεθος ὑπάρχω , ὁ δέ ὁ μέγεθος παρουσία προσγίγνομαι αὐτός πῶς ἄν τις ἴδιος εἰμί λέγω ; ὁ γοῦν ταχύς ἅμα καί μικρός οὐ ὠθέω μέχρι πολύς ὁ ἁφή , ἀλλά τοι ὁ μέχρι ὁ πολύς μέγεθος εἰμί οἰκεῖος , ἤ καί οὗτος κατά συμβαίνω . ἐάν γάρ ἀναμιμνῄσκω ὅσος περί ὁ ὁ μέγεθος διάγνωσις λέγω , οὐ ὁ μέχρι πολύς ἔσω χωρέω , ἀλλά ὁ κατά πολύς μόριον μῆκος τε ἅμα καί πλάτος καί βάθος ἅπτω ὁ ἁφή γνωρίζω . ὁ γάρ κατά κύκλος ὁ σφυγμός περιφέρεια ἱκανός ὁ μέγεθος εἰμί αἴσθησις διαγιγνώσκω , ἐπί αὐτός λοιπός ἤδη συλλογίζομαι ὁ ἐκ πολύς βάθος ἄνοδος , οὐ ἀκολουθέω πᾶς ὁ διάστημα ὁ ἁφή , ἀλλά ὁ ἐκτός τελευτή μόνος αἰσθάνομαι . εἰ γοῦν ἀπό ὁ πρῶτος ὁρμή ὁ διαστέλλω ὁ ἀρτηρία ὁ κίνησις ἐθέλω αἰσθάνομαι , πολύς ὁ μέγεθος , ὡς καί πρόσθεν λέγω , κωλύω · ὥστε ἐγώ μηδέ μέγας ἔτι φαίνω ὁ σφυγμός . ἀλλά καί αὐτός οὗτος οὐ ἐν ἅπας οἷος τε ποιέω ὁ μέγας , ἀλλά ὅσος πρός ὁ μέγεθος σφοδρότης μετέχω . ὁ γάρ μέγας μόνος , οὐ μήν καί σφοδρός , οὐδέ ἀπαντάω δυνατός ἀνέρχομαι , οὐδέ θλίβω ὁ ἀρτηρία · ἀπόλλυμι γάρ εὐθύς ὅλος . δῆλος οὖν , ὡς οὐδέ ὁ μέγας διαγιγνώσκω ὁ πολύς ἔσω ὁ ἁφή ὠθέω , ἀλλά ὁ κατά πολύς μόριον ὁ τε μῆκος καί ὁ κύκλος ὁ ἀρτηρία προσπίπτω . ἆρα οὖν ὁ ὑψηλός ἐπί πολύς ἔσω βιάζω ; καί μήν ὅς ὁ μέγας ἐν ὁ τρεῖς διάστασις , οὗτος οὗτος ἐν εἷς κτάομαι . εἴπερ οὖν μηδέ ἐκεῖνος , οὐδέ οὗτος . ἀλλά μήν ὁ μέγας δείκνυμι χωρίς ὁ καί σφοδρός εἰμί μή δύναμαι ἐπί πολύς ὠθέω ὁ ἁφή . οὐ οὖν οὐδέ ὁ ὑψηλός . εἰ δέ ὁ μέγας μέν ὑπάρχω πολλάκις ἀμυδρότης , ὁ δέ ὑψηλός μέν , μή μέγας δέ , ὁ πολύς μέν ὁ σφοδρότης , ἀμυδρότης δέ οὐδέποτε , οὗτος ἕτερος λογος . ἔχω μέν γάρ , ὡς λέγω , μέχρι πολύς ὠθέω ὁ ὑψηλός , οὐ μήν κατά ὁ ἴδιος λόγος , ἀλλά ὅτι πάντως σφοδρός , ἤ οὐ ἀμυδρός γε εἰμί . ἅπας μέν οὖν ὁ λέγω σφυγμός φαίνω σφοδρότης δέω πρός ὁ μέχρι πολύς ὁ ἁφή ὠθέω . καί διά οὗτος ὅσος μέν αὐτός διά πᾶς σύνειμι σφοδρότης , ἀεί βίαιος πλήσσω , ὅσος δέ οὐ ἀεί μέν , ὡς ὁ πολύς δέ , καί οὗτος ὁ πολύς βίαιος φαίνω ὁ ﻿ ἀμελής ὁ τοιοῦτος ἐπισκοπέω πιστεύω ἀεί τοιοῦτος ὅς ὑπάρχω . ἄλλος δέ αὖ σφυγμός διά ὁ ἀχώριστος αὐτός σκληρότης βίαιος πλήσσω , ὥσπερ ὁ τε κλονώδης καί ὁ σπασμώδης . οὐδέ γάρ οὗτος διά ἄλλος τις βίαιος ἔχω ὁ πληγή , ἀλλά διά ὁ ἀχώριστος αὐτός σκληρότης . καί δύο οὗτος ἔοικα εἰμί μόνος σφυγμός εἶδος βίαιος πλήσσω , ὁ τε ὁ σφοδρός καί ὁ ὁ σκληρός . εἰμί δέ ὅς εἰͅν οὗτος δέω σφοδρότης φημί πρός ὁ σκληρότης · μή γάρ δύναμαι μόνος βίαιος ποιέω πληγή , ὥσπερ οὐδέ εἰ λίθος ἀτρέμας προσάγω · δέω γάρ δή καί οὗτος τόνος τις , εἰ μέλλω πλήσσω ἰσχυρός . ἀλλά οὗτος μέν ἔρομαι δίκαιος , τίς ποτέ καί βούλομαι , πότερος οὐδείς ὅλος εἰμί σῶμα σκληρός , ἀλλά οὗτος ὄνομα ὁ σκληρός μάτην ὑπό ὁ ἄνθρωπος λέγω κατά οὐδείς ὑπόκειμαι πρᾶγμα , ἤ πρᾶγμα μέν εἰμί τις κατά ὅς λέγω , διάγνωσις δέ αὐτός μηδείς ὑπάρχω αἴσθησις , ἤ διά ἄλλος τις αἴσθησις , οὐ διά ὁ ἁφή γνωρίζω . πᾶς γάρ ἄτοπος ὁ τε μηδείς εἰμί σῶμα σκληρός ὁ τε λόγος μάλα ἤ αἴσθησις διαγιγνώσκω ὁ τε αἴσθησις μέν , ἄλλος δέ τις μάλα ἤ ἁφή . καί μήν εἰ συγχωρέω γε τις σκληρός εἰμί καί διά ὁ ἁφή γνωρίζω , τίς λοιπός ἤ περί ὄνομα ἐρίζω εὑρίσκω , φάσκω ἄνευ τόνος μή δύναμαι βίαιος ἀπό αὐτός γίγνομαι ὁ πληγή ; εἰ γάρ καί μή βίαιος ἐθέλω καλέω , ἀλλά οἷος θλάω γε πάντως , ἤ ἀπωθέω , ἤ ἀνατρέπω λέγω ἀναγκάζω . ὁ μέν γε ὁ τόνος διαμφισβητέω . ὁ ἀρχή γάρ οἷος τις εἰμί ὁ τόνος ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα οὐ ὁμολογέω πρός ὁ εἰς ἐλαχύς , ἤ εἰς ἄτομος , ἤ εἰς ἄναρμος ὁ ὅλος οὐσία καταθραύω . μόνος γάρ ὁμολογέω ὁ ἑνόω φάσκω αὐτός . ὥστε οὐδέ αἴσθησις διαγνωστός ὁ τόνος , ἀλλά , εἴπερ ἄρα , διά σημεῖον τις , ἤ σημεῖον , ἤτοι κατά ἔνδειξις , ἤ κατά ἀπόδειξις πιστός . σκληρός δέ καί μαλακός σῶμα πᾶς ἄνθρωπος διαγιγνώσκω αἴσθησις . καί δίκαιος οὐ περί ὁ ὕπαρξις αὐτός ζητέω , ἀλλά περί ὁ διάγνωσις , μάλα δέ οὐδέ περί οὗτος , ἀλλά περί ὁ πῶς ἄν τις ἑρμηνεύω ἕτερος ὁ γίγνομαι ἑαυτοῦ πάθημα κατά ὁ ἁφή ἐν ὁ προσβολή ὁ σκληρός σῶμα , ὅπῃ τε διαφέρω οὗτος ὁ σφοδρός . ἀλλά ἐπεί ὁ ἔμπροσθεν παραλείπω , πειράω ἐγώ αὐτός ποιέω , ἀρχή ὁ λόγος ὁ πᾶς ἄνθρωπος ὁμολογέω τίθημι . ἐπεί τοίνυν σφοδρός τις καλέω οὐ ζῷον μόνος , ὥσπερ λέων τε καί ταῦρος , ἀλλά καί ὁ ἄψυχος ἔνιοι , καθά ὁ τε ὁ ποταμός κατάντης ῥεῦμα καί ἄνεμος ὁ μέγας , ἕτερος δέ σκληρός , καθά χαλκός καί σίδηρος καί λίθος , ἀναμιμνῄσκω χρή , τίς δή ποτέ εἰμί ἀπό ἑκάτερος αὐτός , ὅταν ὁμιλέω ἐγώ διάφορος ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα πάθημα . ὁ τε γάρ βίαιος ὁ προσβολή κοινός ἄμφω , ὁ τε σφοδρός ἄνεμος καί ὁ σκληρός σῶμα , πλεονεκτέω δέ , οἴομαι , κατά μέν ὁ ἄνεμος τε καί ὁ ὁ ποταμός ῥεῦμα ὁ ἀνατρέπω πρός αὐτός , κατά δέ ὁ λίθος καί ὁ ξύλον ὁ θλίβω τε καί θλάω . ἐπί μέν γάρ ὁ πρότερος , εἰ καί πάνυ προθυμέομαι ἐναντίος βαδίζω πρός αὐτός , πάντως ἴσχω τε καί ἀνατρέπω καί εἰς ὀπίσω βίαιος ὠθέω , χωρίς ὁ θλίβω τε καί θλάω καί πιέζω ὁ μόριον ὁ σῶμα · ἐπί δέ ὁ δεύτερος αὐτός ὁ θλίβω τε καί θλάω καί πιέζω πλεονεκτέω . μάλα δέ ἄν αὐτός μανθάνω , εἰ τις ὁ ὁ σῶμα μόριον ἐπιτίθημι λίθος μή πάνυ βαρύς , ἀλλά ὥστε βούλομαι ἀπορρπίβω ῥᾴδιος . γιγνώσκω γάρ ὅπως ἐπίκειμαι μέν βαρύνω καί θλίβω καί θλάω καί οἷος ἐγκαταβαίνω ὁ δέρμα , ἀπολίπτομαι δέ καταλείπω τις περί ὁ μόριον ἴχνος καί γνώρισμα ὁ θλῖψις . ἤ γάρ κοῖλος ἑαυτοῦ καί μέχρι πολύς διασῴζω ὁ ἕδρα ὁ μέρος ἀποφαίνω , ἤ πρός οὗτος καί πελιδνός . οὐ μήν ἄνεμος γε , ἔͅν ἰσχυρός εἰμί τυγχάνω , ἔͅν ἀνατρέπω τις , ἔͅν καταβάλλω , πιλέω που καί κοῖλος ἀπεργάζομαι ὁ σῶμα . μαλακός γάρ εἰμί καί ῥᾴδιος περισχίζω τε καί περιρρέω . διά οὗτος μέγας μέν πλοῖον ῥᾴδιος ὠθέω καί καταβάλλω πολλάκις , οὐ μήν κοῖλος γε τις ὁ ξύλον ὁ ἐν αὐτός ἐργάζομαι , καθά εἰ λίθος εἰμί , ἤ σίδηρος ὁ προσπίπτω . οὗτος γάρ θλάω μέν καί συντρίβω δύναμαι , ἀπωθέω δέ καί ἀνατρέπω ὁ ἄνεμος παραπλήσιος οὐ δύναμαι . μήποτε οὖν ὅς μέν ἄν ὑπείκω ἔχω ὁ ὁ σάρξ φύσις , οὗτος μέν σκληρός καλέω , ὅς δέ ἄν αὐτός ὑπείκω ὁ σάρξ , καθά ὁ ὕδωρ , μαλακός καλέω ; καί , οὗτος ἄρα εἰμί ὁ πρός ὁ Πλάτων λέγω , σκληρός μέν , ὅσος ἄν ἐγώ ὁ σάρξ ὑπείκω , μαλακός δέ , ὅσος ἄν ὁ σάρξ . φέρω γάρ ἐγώ ὁ ἁφή ὑποπίπτω ὑγρός τις , πᾶς που δῆλος , ὡς ἐγκαταβαίνω μέν αὐτός , ὁ δέ ὑγρός ἔοικα τε καί ὑποδέχομαι . σκληρός δέ εἰ τις προσπίπτω , δῆλος , ὡς αὐτός μάλα ἔοικα τε καί κοῖλος γίγνομαι . ἵνα οὖν ἤδη συμπεραίνω ὁ λόγος , ἐπινοέω ὁ ἡμέτερος χείρ ποτέ μέν ὕδωρ ὀξύς ῥεῦμα , ἤ ἄνεμος σφοδρός ἐκ ἐναντίος ἀπαντάω , ποτέ δέ λίθος τις διά ὁ ἕτερος χείρ ἀτρέμας προσάγω , ἆρα οὐ πρόδηλος , ὡς ἀπό μέν ὁ πρότερος ἀνατρέπω μέν μή θλιφτίθημι , ὁ δέ λίθος οὗτος μέν ἀνατρέπω , θλίπω δέ ὑπό αὐτός . ὁ μέν γάρ σκληρός , ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ , κωλύω οὐ ἱκανός ἐγώ ἔρχομαι πρόσω , ἀλλά ἤτοι διά βάρος , ἤ διά ὁ ἔξωθεν αὐτός προσέρχομαι κίνησις ἴσχω ποτέ δύναμαι · ὁ δέ σφοδρός κατά αὐτός οὗτος ὁ ἴσχω τε καί κωλύω καί ἀπωθέω καί ἀνατρέπω νοέω . δῆλος οὖν , ὡς ἕτερος μέν αἴσθησις ἐγώ ἐν ὁ ὁ σφοδρός , ἕτερος δέ ἐν ὁ ὁ σκληρός ὁμιλία γίγνομαι . ὁ μέν γάρ θλίβω μόνος ὁ σάρξ , ὁ δέ ἴσχω που πρόσω . ﻿ πολλάκις δέ εἰς αὐτός ἀμφότερος συνέρχομαι , ὡς εἰμί ὁ προσπίπτω ἅμα μέν σκληρός , ἅμα δέ σφοδρός κινέω , ἀνάγκη καί ὁ αἴσθησις ἐγώ ὁ ἀπό αὐτός διπλόος γίγνομαι , ὁ μέν ὡς θλίβω , ὁ δέ ὡς ἀνατρέπω . καί εἴπερ οὗτος οὕτως ἔχω , καθά οὖν ἔχω , ὁ ὁ σκληρός σφυγμός διάγνωσις ἐν ὁ θλίβω τίθημι ὁ ἁφή , ὥστε εἰμί ὁ μέν ὁ πληγή βίαιος κοινός ἀμφότερος , ὁ δέ ἴδιος ἑκάτερος , ὁ μέν θλίβω ὁ σκληρός , ὁ δέ ἀνατρέπω ὁ σφοδρός . ὁ μέν δή πάθος ὁ ἁφή οὗτος καί ὁ συνήθης ὁ Ἕλλην ἐπί αὐτός ὄνομα .