galenus.de-dignoscendis-pulsibus-libri-iv 4.2
Δύναιτο δ’ ἄν τις καὶ δι’ ἑτέρων ὀνομάτων ταῦτα τὰ πράγματα δηλοῦν , ὥσπερ ἀμέλει ῥᾳδίως αὐτὸ ποιήσουσιν οἱ τὸ συνεχὲς τῆς ὅλης οὐσίας διακόπτοντες τῷ κενῷ , τοῦτ’ ἔστιν ἅπαντες ὅσοι σώματα αὐτὰ σμικρὰ καὶ ἀδιαίρετα καὶ ἄτμητα καὶ ἄναρμα , ποτὲ μὲν συγκρινόμενα , ποτὲ δὲ διακρινόμενα , τάς τε γενέσεις καὶ τὰς φθορὰς ἐργάζεσθαί φασιν , οὗτοι γὰρ , ὡς ἂν οὐδένα τόνον εἰδότες ζωτικὸν , ὅταν ἀθρόα καὶ πολλὰ καὶ ταχέως φέρηται ταυτὶ τὰ σμικρὰ σώματα , τότε τὴν ἀπ’ αὐτῶν πληγὴν σφοδρὰν φήσουσι γίνεσθαι , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀνέμων τε καὶ τῶν εἰς τὸ κάταντες φερομένων συμπίπτει ῥευμάτων . τὸ δὲ ἀθρόα καὶ πολλὰ καὶ πυκνὰ λέγειν ταὐτὸν εἶναι φήσουσιν τῷ βραχὺ παρεσπάρθαι κενὸν , τοῦτο δὲ τῷ πεπληρῶσθαι στερεᾶς οὐσίας τὴν εὐρυχωρίαν τῆς ἀρτηρίας ταὐτὸν ὑπάρχειν · τὴν γὰρ δὴ κένωσιν αὐτῆς , ὥσπερ καὶ αὐτὸ τοὔνομα δηλοῖ , παρὰ τὸ κενὸν ὠνομάσθαι , τοῦτο γὰρ ἐν ἅπασιν ἀεὶ τοῖς συγκρίμασι περιέχεσθαι · τῷ δ’ ἧττον , ἢ πλέον εἶναι ποτὲ μὲν σκληρὰ , ποτὲ δὲ μαλακὰ γίγνεσθαι τὰ σώματα , καὶ νῦν μὲν πλήρεις αὐτῶν τὰς ἐντὸς κοιλίας , αὖθις δ’ , εἰ τύχοι , κενάς . τὸν μὲν οὖν χιτῶνα τῆς ἀρτηρίας σκληρὸν , ἢ μαλακὸν φήσουσι γίγνεσθαι διὰ τὸ ποσὸν τοῦ παραπεπλεγμένου τῷ συγκρίματι κενοῦ · τὴν δ’ ἐντὸς εὐρύτητα πλήρη καὶ διάκενον , διὰ τὸ ποσὸν πάλιν κᾀνταῦθα τῆς παρεσπαρμένης αὐτῇ κενότητος . μέγαν δέ τινα εἶναι φήσουσι σφυγμὸν , οὐ μὴν τό γ’ ἀντιβατικὸν ἔχειν τὴν προσβολὴν , ὅταν πολὺ μὲν τὸ κατὰ τὴν κοιλότητα τῆς ἀρτηρίας κενὸν , ὀλίγα δὲ τὰ πρῶτα σώματα · μέγαν δ’ ἅμα καὶ ἀνατρεπτικὸν , ὅταν ὀλίγον μὲν , τὸ κενὸν , πολλὰ δὲ τὰ σώματα . δῆλον οὖν ἤδη γέγονεν , ὡς οὐδὲν κατ’ ἐκείνους διοίσει λέγειν πλήρη σφυγμὸν σφοδροῦ . καὶ γὰρ καὶ τὸ τῆς ἁφῆς πάθος ἓν ὑπάρχειν καὶ τοῦ σφυγμοῦ τὴν φύσιν μίαν εἶναι . κενοῦ γὰρ ὀλίγου ταῖς εὐρυχωρίαις τῶν ἀρτηριῶν παρακειμένου , διὰ μὲν τὸ πλῆθος τῶν ὄγκων πλήρη λέγεσθαι τὸν σφυγμὸν , διὰ δὲ τὸ τῆς πληγῆς ἰσχυρὸν σφοδρὸν , ὥστε τῶν ὀνομάτων τὸ μὲν ἕτερον αὐτῆς τῆς οὐσίας δηλωτικὸν εἶναι τοῦ σφυγμοῦ , τὸ δ’ ἕτερον τοῦ ποιοῦ τῆς προσβολῆς . οὔκουν εἶναι σφυγμὸν ἄλλον μὲν πλήρη , σφοδρὸν δ’ ἄλλον · δυοῖν γὰρ ὀνόμασιν ἓν πρᾶγμα δηλοῦσθαι κατὰ διαφόρους ἐννοίας . ἀλλ’ ἡμεῖς γε , ὅσοι ζωτικὸν τινα τόνον εἶναί φαμεν , διττὴν μὲν ἐξ ἀνάγκης ὁμολογήσομεν ὑπάρχειν τὴν φύσιν τῶν σφυγμῶν · εἰ δὲ καὶ τὴν διάγνωσιν ἐπιμελέστερον τούτων ἐπισκεψαίμεθα . χαλεπὴ δὲ ἡ σκέψις μάλιστα γίνεται τῷ μηδένα τῶν ἔμπροσθεν ἀξιόλογον μηδὲν γράψαι περὶ διαγνώσεως σφυγμῶν , ἀλλὰ τοὺς μὲν τελέως παραλιπεῖν , τοὺς δὲ ἐπὶ μικρὸν κομιδῆ προσάψασθαι . Ἡρόφιλος μὲν οὖν , ὡς ἂν τὰ τῆς αἰσθήσεως πάθη γράφων , οὐδαμῆ πληρότητος ἐμνημόνευσεν , ἧς οὐδεπώποτε ᾔσθετο . οἱ δ’ ἀπ’ αὐτοῦ μὲν κληθέντες Ἡροφίλειοι , πάντα μᾶλλον δόντες ἢ τοῦτο λέγεσθαι βούλονται , σοφισταὶ καὶ πολυλόγοι γενόμενοι σχεδὸν ἅπαντες , οὔτ’ ἄλλο τι τῶν Ἡροφιλείων θεωρημάτων ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων τῆς τέχνης προὐθυμήθησαν ἀσκῆσαι . καὶ πρὸς ἄλλοις πολλοῖς οἷς ἐλυμήναντο τὴν τέχνην , ἔτι τε καὶ τὸν πλήρη σφυγμὸν ἡμῖν ἐπεισήγαγον ταῖς διαγνώσεσιν , ἵνα δηλαδὴ μικρᾶς οὔσης τῆς τέχνης ἔχωμεν ἡμεῖς νῦν ὃ πράττωμεν . οὔτε γὰρ παρελθεῖν οἷόν τε σφυγμὸν ὑπ’ ἀνδρῶν οὕτως ἐνδόξων πεπιστευμένον οὔθ’ ὃν οὐδεπώποτε εὕρομεν ἐπὶ τῶν ἔργων διαγνῶναι προχείρως ἡμῖν θετέον , ἀλλοτρίαις ἀκολουθήσασιν ἀποφάσεσιν . ἀλλ’ ἀνάγκη δεῖξαι πρῶτον μὲν ὅτι μέχρι τῆς ἐννοίας ὁ σφυγμὸς οὗτος πρόεισιν , ἔπειτα ὡς οὐδ’ Ἡρόφιλος αὐτὸν αἰσθήσει διεγίνωσκεν . εἰ μὲν οὖν μὴ συγκεχύκεσαν αὐτοὶ τὸ σημαινόμενον τοῦ ὀνόματος , ἤδη εἶχόν τι κᾀγὼ λέγειν ὧν ἐπαγγέλλομαι · ἐπεὶ δὲ πολυειδῶς ἐτάραξαν αὐτὸ πρὸς ἀλλήλους τε καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἕκαστος οὐχ ὁμολογοῦντες , ἀναγκαῖόν ἐστιν ὑπὲρ τοῦ σημαινομένου πρότερον ἡμᾶς διασκέψασθαι , μή πῃ λάθωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ὡς κόρακες ἢ κολοιοὶ φωνὰς μόνας προφερόμενοι , τὰ δὲ πράγματα καθ’ ὧν αὗται λέγονται παντάπασιν ἀγνοοῦντες . ὄντων οὖν πολλῶν τῶν γραφόντων τοὔνομα τοῦ πλήρους σφυγμοῦ , τοὺς μὲν ἄλλους παραλείψειν μοι δοκῶ , πλὴν εἴ που κατὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ λόγου μνημονεύσαιμι διὰ βραχέων . ἀποχρήσει δέ μοι τὰ πρὸς Ἀρχιγένους τε καὶ Ἀγαθίνου γεγραμμένα προχειρισαμένῳ διασκέψασθαι . λέγει δὲ ὁ μὲν Ἀρχιγένης ὑπὲρ αὐτοῦ τόνδε τὸν τρόπον · ἔστι δὲ πλήρης σφυγμὸς ὁ ναστοτέραν ἐπιδεικνὺς τὴν ἀρτηρίαν καὶ τὴν ὑπόπτωσιν αὐτῆς διασεσαγμένην ἐγχύλως , κενὸς δὲ ὁ πομφολυγώδη τὴν ἔγερσιν τῆς ἀρτηρίας ποιούμενος , ὥστε κατὰ τὸν ἐπιπιεσμὸν τῶν δακτύλων κενεμβάτησιν ὑποπίπτειν . ἐν τούτῳ δὲ δὴ τῷ λόγῳ πρῶτον τί δηλοῖ τὸ ναστοτέραν οὐ πάνυ σαφῶς οἶδα , διὰ τὸ μηδὲ σύνηθες εἶναι τοῖς Ἕλλησιν ὄνομα κατὰ τοῦ τοιούτου πράγματος λέγεσθαι . ἄρτον μὲν γάρ τινα ναστὸν ἐκάλουν , οὐ μὴν ἄλλο γέ τι σῶμα πρὸς αὐτῶν οὕτως ὠνομασμένον ἐπίσταμαι . αὐτὸς δὲ ὁ Ἀρχιγένης , δικαιότατον γὰρ τὴν ἐν τοῖς ὀνόμασιν αὐτοῦ συνήθειαν παρ’ αὐτοῦ μανθάνειν , δοκεῖ μοι τὸ ναστὸν ἀντὶ τοῦ πλήρους ὀνομάζειν , ἐν γοῦν τῷ περὶ σφοδρότητος σφυγμοῦ λόγῳ ﻿ διηγούμενος τὰ ὑπὸ Μάγνου εἰρημένα κατὰ λέξιν οὕτω γράφει · ὅλως γὰρ , φησὶν , ἡ σφοδρὰ πληγὴ οὐ γίγνεται , εἰ μὴ ναστοῦ ὄντος τοῦ προσπίπτοντος , μεγάλου καὶ ταχέος ἐπιφερομένου . ἐφ’ ἃ μετ’ ὀλίγον οὕτως ἄρα φησί · καὶ σφοδρότης σφυγμοῦ ἐκ τάχους , μεγέθους , σφοδρότητος , πληρότητός ἐστι σύνθετος . τὸ γὰρ ἀνωτέρω ναστὸν , τοῦτο νῦν πλῆρες ἐκάλεσεν , ὡς οὐδὲν διαφέρον ἢ οὕτως ἢ ἐκείνως εἰπεῖν . ἀλλὰ καὶ πανταχοῦ μοι δοκεῖ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον χρῆσθαι τῇ τοῦ ναστοῦ προσηγορίᾳ . μεταλάβωμεν οὖν ἤδη τὸ ναστοτέραν εἰς τὸ πληρεστέραν , ἵνα καὶ γνῶμεν τί ποτ’ ἐστὶν ὃ λέγει . ἔστι δὲ ἡ λέξις τοιάδε · ἔστι δὲ πλήρης μὲν σφυγμὸς ὁ πληρεστέραν ἐπιδεικνὺς τὴν ἀρτηρίαν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν δι’ ἑαυτοῦ δηλούμενον , οὐδὲν ἡμᾶς διδάξει πλέον . ἆρ’ οὖν ἄμεινον ὑπερβάντας ὅλον τὸ ναστοτέραν σκέψασθαι τὸ ἐπιφερόμενον ἐγχύλως . τοιοῦτον γάρ τι δηλοῦν ἔοικεν ἡ λέξις , ὡς τοῦ πλήρους σφυγμοῦ κατὰ τὴν προσβολὴν δεικνυμένου διασεσαγμένην ἐγχύλως τὴν ἀρτηρίαν . αὐτὸ δὲ πάλιν τὸ διασεσαγμένην πότερα ταὐτόν ἐστι τῷ μεμεστωμένην , ἢ ἄλλο τι δηλοῖ , σαφῶς οὐκ ἔχω συμβαλεῖν . καὶ γάρ τοι καὶ ἀντιθεὶς ἑξῆς τῷ τῇ πλήρους καὶ τοῦ ναστοτέρου τὸν ὁρισμὸν τοῦ κενοῦ , οὔτε τῷ ναστοτέραν τὸ ἐναντίον ἔλαβεν οὔτε τῷ διασεσαγμένην , δέον , οἶμαι , λαβεῖν , εἴπερ ἐναντίον πρᾶγμα ὡρίζετο . νῦν οὐδὲν ἔλαβεν , ἀλλὰ τί φησι ; κενὸς δὲ ὁ πομφολυγώδη τὴν ἔγερσιν τῆς ἀρτηρίας ποιούμενος . τοῦτο γὰρ τὸ πομφολυγώδη οὔτε τῷ ναστοτέραν οὔτε τῷ διασεσαγμένην ἐναντίον ἐστίν . ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , μόνῳ τῷ ἐγχύλῳ , ἵνα τὸ μὲν ἔγχυλον οἷον ὑγρότερόν πως εἴη , τὸ δὲ πομφολυγῶδες ἀερωδέστερον . πάλιν δὲ τῷ τοῦ κενοῦ λόγῳ πρόσκειται , ὥστε κατὰ τὸν ἐπιπιεσμὸν τῶν δακτύλων κενεμβάτησιν ὑποπίπτειν · τίνι τῶν ἐκ τοῦ πλήρους ἐναντίον ἐστὶν , οὐκ ἂν εὕροις . τῷ μὲν γὰρ τῆς κενεμβατήσεως ὀνόματι τὸ τῆς ἀντιβάσεως μάλιστ’ ἀντιθείη . παραλέλειπται δ’ ὅλον τοῦτο ἐν τῷ πλήρους λόγῳ . καίτοι γ’ ἠδύνατο κατὰ τὸν αὐτὸν εἰρῆσθαι τρόπον , ὥστε κατὰ τὸν ἐπιπιεσμὸν τῶν δακτύλων ἀντίβασιν ὑποπίπτειν . ἀλλ’ οὐκ εἴρηται , εἰ μή τι ἄρα περὶ τὸ ναστοτέραν ἐπιδεικνύναι τὴν ἀρτηρίαν τοῦτό ἐστιν , ἵν’ ἐν ἑκατέρῳ τῷ λόγῳ μὴ τί ποτ’ ἐστὶν ὁ πλήρης σφυγμὸς ᾖ δηλούμενον , ἀλλὰ πῶς διαγινώσκεται . καὶ εἰ τοῦτο , τάχ’ ἂν ἀκολουθεῖν ἤδη δυναίμην . εἰ γὰρ τῶν ἡμετέρων κατὰ τὴν ἁφὴν παθημάτων ἐξήγησίς ἐστιν ὁ λόγος , οὐδαμοῦ τῆς τοῦ πράγματος αὐτοῦ φύσεως ἁπτόμενος ἀναμνησθῆναι δύναμαι πάντων ὧν κατὰ τὴν διαστολὴν τῆς ἀρτηρίας ἡ ἁφὴ πάσχει . τάχα οὖν εὑρήσομεν οὕτως , τί ποτε βούλεται δηλοῦν ὁ Ἀρχιγένης . ἃ δὲ πάσχει , ταῦτ’ ἐστίν . αἰσθάνεται προσπίπτοντος αὐτῇ κινουμένου σώματος ἐν χρόνῳ τινὶ , καὶ τοῦτο ποτὲ μὲν κατὰ πολλὰ μόρια προσπίπτειν ἑαυτῇ φαντάζεται , ποτὲ δ’ οὒ , καὶ θλίβειν τε καὶ αὖθις μὴ θλίβειν , καὶ ἡμῶν θλιβόντων ἀντιβαίνειν , ἢ νικᾶσθαι . ταῦτ’ ἐστὶ τὰ πρῶτα καὶ οἷον στοιχεῖα τοῦ παντὸς περὶ τῶν σφυγμῶν λόγου , πάθη τῆς ἁφῆς . τὰ γὰρ ἄλλα πάντα τὰ μὲν ἐκ τούτων σύγκειται , τὰ δ’ ἐν τῷ πρὸς τὶ νενόηται , ἤτοι καὶ τὰ μόρια τῶν εἰρημένων ἀλλήλοις παραβαλλόμενον , ἢ ὅλων πρὸς ὅλα . κατὰ τίνος οὖν λέγεται τούτων τὸ τοῦ πλήρους ὄνομα ; πότερον κατὰ τῆς κινήσεως αὐτῆς ; ἀλλ’ ἐν ἐκείνῃ τάχος ἦν καὶ βραδύτης καὶ τῶν ῥυθμῶν αἱ γενέσεις . ἀλλ’ ὅταν κατὰ πολλὰ μόρια τῆς διαστολῆς αἰσθάνηται ἡ ἁφή ; ἀλλ’ ἐνταῦθα μακροὶ καὶ πλατεῖς καὶ ὑψηλοὶ καὶ μεγάλοι γίνονται σφυγμοί . ἀλλ’ ὅταν κατ’ ὀλίγα ; οἱ ἐναντίοι δηλονότι τῶν εἰρημένων . ἀλλ’ ὅταν θλίβηται ; σκληρός . ἀλλ’ ὅταν ἀνατρέπηται ; σφοδρός . τί γὰρ δεῖ περὶ τῶν ἐναντίων αὐτοῖς , ἢ μέσων μακρολογεῖν ; πότ’ οὖν πλήρης γενήσεται ; ἢ τί πάσχει πάθος ἡ ἁφὴ ; πότερον , ὅταν θερμασίας πλείονος , ἢ δριμυτέρας αἰσθάνηται ; ἀλλ’ οὐκ ἔστιν ἐκ τῶν κατὰ τοὺς σφυγμοὺς διαφορῶν ἡ τοιαύτη διάγνωσις . ἀλλ’ ὅταν ὑγρότητος , ἢ ξηρότητος ; ἀλλ’ οὐδὲ ταῦτα τῆς τῶν σφυγμῶν διαφορᾶς ἐστι τὰ παθήματα . καὶ γὰρ καὶ χωρὶς τῶν σφυγμῶν ἔνεστιν αὐτὰ διαγινώσκειν ἐπιβάλλοντα τὴν χεῖρα τῷ σώματι τοῦ νοσοῦντος . μήτι οὖν τὸ τῆς ἀντιβάσεως εἶδος ἕτερον μὲν ἐν τοῖς σφοδροῖς , ἕτερον δὲ ἐν τοῖς πλήρεσιν ὀνομάζουσι ; τάχα γὰρ καὶ ὁ Ἀγαθῖνος τοιοῦτόν τι βούλεται . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , ἐχρῆν ἀποσαφῆσαι τοῦτ’ αὐτὸ ἡμῖν , καὶ μὴ Σφιγγὸς προβάλλειν αἰνίγματα . ἢ βούλονται μὴ μόνον περὶ τῶν πραγμάτων ἡμᾶς ζητεῖν οὕτω χαλεπῶν ὄντων , ἀλλ’ ἐξ ἐπιμέτρου τί ποτε λέγουσι σκοπεῖν , καὶ πολλαπλάσιόν γε χρόνον εἰς τοῦτ’ ἀναλίσκειν , ἢ εἰς αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὴν εὕρεσιν ; ἴδωμεν οὖν ἤδη καὶ τὴν τοῦ Ἀγαθίνου ῥῆσιν , καὶ ζητήσωμεν εἰ τὸ τῆς ἀντιβάσεως εἶδος ἕτερον μὲν ἐν τοῖς σφοδροῖς , ἕτερον δὲ ἐν τοῖς πλήρεσιν εἶναι βούλεται . γράφει οὖν καὶ αὐτὸς ᾧδε · παρακολουθεῖ γὰρ ἐν ταῖς ἐπισκέψεσι πληρότητος καὶ κενότητος σφυγμοῦ , τοῦ μὲν πλήρους τεταμένον καὶ ἐξεριστικὸν δι’ ὅλου τὸ πνεῦμα παριστάντος , τοῦ δὲ κενοῦ διαῤῥέον καὶ ταῖς ἀντιβάσεσιν ἐναφανιζόμενον , ὡς ῥήξει τινὸς ὑδατίνης πομφόλυγος ἐοικέναι . τούτῳ μὲν τό γε τοσοῦτον ἤδη χάριν ἴσμεν , ὅτι τε μὴ Σφιγγὸς αἰνίγματα προβάλλει , καθάπερ Ἀρχιγένης τε καὶ πολλοὶ τῶν ἄλλων . εἰ μὲν γὰρ ὀρθῶς , ἢ μὴ λέγει κατὰ σχολὴν ἔνεστι σκοπεῖσθαι . τὸ δ’ οὖν λεγόμενον αὐτὸ σαφές ἐστιν ἤδη . βούλεται γὰρ τεταμένον καὶ ἐξεριστικὸν δι’ ὅλου τὸ πνεῦμα κατὰ τοὺς πλήρεις ἐμφαίνεσθαι σφυγμοὺς , ἄῤῥωστον δὲ καὶ καταπῖπτον ῥᾳδίως καὶ μηδεμίαν ἔχον ἀντίβασιν ἐν τοῖς κενοῖς . εἴτε δὲ τὸ σύμφυτον πνεῦμα καὶ ζωτικὸν τὸ διὰ τῶν σωμάτων , ὡς αὐτοὶ βούλονται , τεταμένον , εἴτε τὸ ἀερῶδές τε καὶ ὑλικὸν τὸ ἐν ﻿ ταῖς εὐρυχωρίαις , οὐ πάνυ μὲν ἡ λέξις ἀποσαφεῖ , τῇ δ’ ὅλῃ τῶν ἀνδρῶν γνώμῃ τεκμήραιτ’ ἄν τις τὸ ζωτικὸν αὐτὸν λέγειν . ἀλλ’ εἴτε τοῦτο , ἢ ἐκεῖνο , τό γε τοσοῦτον ἐν παρόντι παρακλητέον αὐτόν τε καὶ τοὺς ἀπ’ αὐτοῦ μηδέπω δόγματα τοῖς τῆς αἰσθήσεως ἀναμιγνύναι πάθεσιν , ἀλλ’ ὡς ἐμπειρικὸν , οὐ γὰρ ἀτιμάζει τὴν ἐμπειρίαν , διαλεχθῆναι πρότερον ἡμῖν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν λεγομένων κατὰ τὴν ἁφὴν , εἶτ’ αὖθις , ὅπως ἐξ αὐτῶν χρὴ διὰ τοῦ λόγου μεταβαίνειν ἐπὶ τὰ δόγματα , διδάξαι . τίνα τοίνυν τὰ τῆς αἰσθήσεως πάθη κατ’ αὐτὸν , εἰ μεταθείημεν τὸ τοῦ πνεύματος ὄνομα , καὶ πληγὴν εἴποιμεν ; ἔσται γὰρ ὁ λόγος τοιοῦτος · ὁ πλήρης σφυγμὸς τεταμένην καὶ ἐξεριστικὴν δι’ ὅλου τὴν πληγὴν παρίστησιν , ὁ δὲ κενὸς οἷον διαῤῥέουσαν καὶ ταῖς ἀντιβάσεσιν ἐμφανιζομένην , ὡς ῥήξει τινὸς ὑδατίνης πομφόλυγος ἐοικέναι . τούτων δὲ οὕτω καλῶς μετειλημμένων , μικρὸν ἐπελίξαντες αὐτοῦ τὸ βιβλίον , θεασώμεθα τί λέγει περὶ σφοδροῦ καὶ ἀμυδροῦ σφυγμοῦ . ἔχει δὲ ἡ λέξις οὕτως · διότι μὲν οὖν σφοδρός ἐστιν ὁ σφυγμὸς βιαίως κρούων τὴν ἁφὴν καὶ κατὰ τὴν πρόσαλσιν ἰσχυρῶς αὐτὴν ἀνατρέπων , δῆλόν τ’ ἐστὶν αὐτόθι καὶ συμφωνεῖται τοῖς πλείστοις . εἶτ’ ἐπιφέρων φησί · τῶν ἐναντίων ἐπινενοημένων δηλονότι περὶ τὸν ἀμυδρὸν σφυγμόν . ἀμενηνῶς γὰρ καὶ ἐκλύτως πρόσεισι τῇ ἁφῇ . ταῦτ’ ὀρθῶς ὁ Ἀγαθῖνος , ἀλλ’ οὐ μὲν διαφέρει τῶν περὶ τοῦ πλήρους τε καὶ κενοῦ . τὸ μὲν γὰρ ἐξεριστικὴν δι’ ὅλου τὴν πληγὴν εἷναι ταὐτόν ἐστι τῷ βιαίως τε κρούειν τὴν ἁφὴν καὶ ἰσχυρῶς ἀνατρέπειν , εἴρηται δ’ αὐτῶν τὸ μὲν ἐπὶ τοῦ πλήρους , τὸ δὲ ἐπὶ τοῦ σφοδροῦ . τὸ δ’ αὖ ταῖς ἀντιβάσεσιν ἀφανίζεσθαι ταὐτόν ἐστι τῷ ἀμενηνῶς καὶ ἐκλύτως ἐναφανίζεσθαι τῇ ἁφῇ . εἴρηται δὲ τούτων τὸ μὲν πρότερον ἐπὶ τοῦ κενοῦ , τὸ δὲ δεύτερον ἐπὶ τοῦ ἀμυδροῦ . ἆρ’ οὖν ὁ μὲν Ἀγαθῖνος οὕτως ἐξηγήσατο τὰ τῆς ἁφῆς πάθη , κατά γε τοὺς σφοδροὺς σφυγμοὺς καὶ τοὺς ἀμυδροὺς , ὁ δ’ Ἀρχιγένης ἑτέρως , οὐ μὴν ἀλλὰ κᾀκεῖνος ὡδὶ γράφει · ὥστ’ ἐκ τοῦ καθ’ ἕνα χωρισμοῦ γίνεσθαι καθ’ ἑαυτήν τις οὖσα ἡ σφοδρότης , ὁ τόνος , ὡς εἶπον , τῆς τῶν ἀρτηριῶν κινήσεως . εἶθ’ ἑξῆς · φαίνεται δὲ καθ’ ὅλην τὴν διαστολὴν τὸ τελανὸν τῆς ὁρμῆς , καθ’ ὃ καὶ εἰ προσπιέσαιμεν τοὺς δακτύλους , στερεωτέρα ὑποπίπτει ἡ πληγή . ταῦτα μὲν οὕτω φανερὰ τὰ περὶ τῶν τῆς ἁφῆς παθῶν , ἐν οἷς οὐχ ἕξομεν ἴδιον πάθος εἰπεῖν τῆς πληρότητος , εἰ μή τι ἄρα , καθάπερ τινὸς τῶν νῦν ἔλεγον , ὅταν ἐπὶ πλεῖστον ὁ σφυγμὸς ἐξαιρόμενος ἀντιβατικὸς εἴη . τοῦτο δὲ δύο ἐστὶν εἴδη σφυγμῶν , οὐχ ἕν . τὸ γὰρ ἐπιπλεῖστον ἐξαίρεσθαι κατὰ μὲν τὰς τρεῖς διαστάσεις γινόμενον μέγαν ποειεῖ τὸν σφυγμὸν , κατὰ δὲ μίαν μόνην ἢ μακρὸν , ἢ πλατὺν , ἢ ὑψηλόν . τὸ δ’ ἀντιβατικὸν εἶναι πάλιν ταὐτόν ἐστι τῷ σφοδρῷ . εἰ δέ τις τὸν μέγαν ἅμα καὶ σφοδρὸν ἑνὶ καλεῖν ὀνόματι τῷ τοῦ πλήρους βούλεται , καλείτω . περὶ γὰρ ὀνόματος οὐ διαφερόμεθα . γιγνωσκέτω δ’ οὐδεμίαν εἰσάγων ἔξωθεν παρὰ τὰς εἰρημένας διαφορὰς κατὰ νῦν , δύο δὲ καὶ τρεῖς ἐξ αὐτῶν λαμβάνων ἰδίοις ὀνόμασι προσαγορεύειν εἰ βούλοιτο , φθόνος οὐδὲ εἷς . ἀλλ’ ἡμῖν οὐ περὶ ὀνομάτων ἡ ζήτησις , ἀλλὰ περὶ πραγμάτων , ἐν οἷς εἴ τι πλέον ἔχοι τις λέγειν , ἡδέως μαθησόμεθα . τὸ μὲν γὰρ ἐπινοεῖσθαί τινα διαφορὰν σφυγμῶν κατὰ τὸ τῆς ἀρτηρίας ἔγχυμα , καλοῦσι γὰρ οὕτως τὸ περιεχόμενον ὑγρὸν ἐν αὐτῇ , κᾀγὼ σύμφημι , καὶ δύναμαι νοῆσαι ποτὲ μὲν παχύτερον , ποτὲ δὲ λεπτότερον αὐτό . καὶ αὖθις γλισχρότερον , ἢ ὑδατῶδες , ἢ πλέον , ἢ ἔλαττον , ἢ ἀερωδέστερον , ἢ ὅπως οὖν ἄλλως ἔχον . καὶ γὰρ πνεῦμα μόνον ἐν αὐταῖς περιεχόμενον νοῶ , καὶ τοῦτο ποτὲ μὲν καθαρὸν καὶ αἰθερῶδες , ποτὲ δ’ ἀχλυῶδές τε καὶ ὁμιχλῶδες . ἀλλ’ οὐ τοῦτο νῦν πρόκειται τῶν ἐνδεχομένων ἔννοιαν λαβεῖν , ἀλλὰ περὶ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ζητεῖν . τὸ μὲν γὰρ ἐπινοεῖν τἀναντία δυνατὸν , τὸ δ’ ὑπάρχειν ἅμα ἀδύνατον . αὐτίκα γέ τοι καὶ περιέχειν νοοῦμεν τὰς ἀρτηρίας αἷμα , καὶ μὴ περιέχειν . ἢ οὐκ ἂν ἐζητοῦμεν ὑπὲρ οὗ μηδόλως ἐνενοοῦμεν . ἀλλ’ οὐ ταύτης ἐστὶν ἐν οἷς ζητοῦμεν τὸ προκείμενον , εἰς ἔννοιαν ἐλθεῖν αὐτῶν , ἀλλ’ ἀποδεῖξαι τὴν ὕπαρξιν · οὐδεὶς γάρ ἐστιν , ὃς οὐκ ἂν ἐπινοήσειεν ἐν ταῖς ἀρτηρίαις αἷμα περιεχόμενον , ἀλλ’ εἰ κατ’ ἀλήθειαν ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἔχειν περιέχεται , ζητοῦμεν . καὶ πολλὰ περὶ αὐτοῦ λέγοντας οἶδα τοὺς περὶ τὸν Ἀρχιγένην . καίτοι γ’ εἴπερ αἰσθήσει διαγνωστὸν ἦν , μάτην πολλὰ ληροῦσιν , ἐνὸν εἰπεῖν ἄντικρυς ψεύδεσθαι τὸν Ἐρασίστρατον , ἃ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐμάθομεν , ταῦτα μεταπείθειν ἡμᾶς λόγῳ πειρώμενον . ἀλλ’ οὐδεὶς ἐτόλμησεν εἰπεῖν αἰσθάνεσθαι τὴν ἁφὴν τῆς ἐν ταῖς ἀρτηρίαις ὑγρότητος . ὡς ἐβουλόμην ἄν μοι τοῦτο παντὸς μᾶλλον ὑπάρχειν , ἵνα μὴ πράγματα ἔχοιμι , λόγῳ ζητῶν ἐξευρεῖν τὸ ἀληθές . τί ποτ’ οὖν ἐστιν ὃ βούλονται λέγειν , οὐ συνίημι . πλήρης ἐστὶν ὁ σφυγμὸς ὁ τὴν ὑπόπτωσιν τῆς ἀρτηρίας διασεσαγμένην ἐγχύλως ἐμφαίνων . πότερον , ὡς αὐτῆς τῆς ἁφῆς τοῦτο γνωρίσαι δυναμένης , ἢ ταύτης μὲν πασχούσης ὃ δὴ πάσχει , τοῦ πάθους δὲ ἀφορμὴν συλλογισμοῦ πρὸς ἔνδειξιν τῆς τῶν ἀρτηριῶν διαθέσεως παρασχεῖν δυναμένου ; ἀλλ’ εἰ τοῦτο λέγουσιν , ὡς ἔστιν ἐκ τῶν κατὰ τὴν ἁφὴν παθῶν συλλογίσασθαί τι περὶ τῶν κατὰ τὰς ἀρτηρίας διαθέσεων , οὐκ ἀντιλέγω . καὶ γὰρ Πραξαγόρας αὐτὸ ποιεῖ καὶ Ἡρόφιλος καὶ πάντες ὀλίγου δεῖν , οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δὲ ἧττον , καὶ οἱ μὲν χεῖρον , οἱ δὲ βέλτιον . τὸ μέν γε τοῦ Πραξαγόρου καὶ θαυμαστὸν ἴσως σοι φανεῖται . μηδὲ γὰρ περιέχεσθαι λέγων ἐν ἀρτηρίαις τοὺς χυμοὺς , ὅμως ἐκ τῶν σφυγμῶν ἰδέας τινὰς αὐτῶν ἀναλογίζεσθαι πειρᾶται . ἀλλ’ οὐδαμῶς πάθος αἰσθήσεως ἐπεισάγει κοινόν . αἴνιγμα γὰρ ἂν οὕτως τὸν λόγον ﻿ ποιήσειεν , ἵνα τις ἀναγινώσκων , εἶτα μὴ νοῶν , οἴηταί τι βύθιον ἐγκεκρύφθαι τῷ λόγῳ καὶ θαυμαστὸν , εἶτα κατατρίβηται δηλαδὴ , ζητῶν μὲν διὰ παντὸς , εὑρίσκων δ’ οὐδέν . πῶς γὰρ ἂν εὕροι τὸ μηδ’ ὅλως φαινόμενον ; ἄνθρωπε μὴ μόνον , εἰ βούλει , χυμῶν ἰδέας διαγίνωσκε ταῖς τῶν σφυγμῶν διαφοραῖς , ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς ἤθη , καθάπερ Ἱπποκράτης ἐπιχειρεῖ . μόνον μοι φύλαττε τὰ τῆς αἰσθήσεως πάθη , καὶ μήθ’ ἃ μηδ’ ὅλως πάσχει καταψεύδεσθαι τόλμα μήτ’ ἐξ ἑνὸς παθήματος ἄλλοτ’ ἀλλοῖον σφυγμὸν γνωρίζειν ἐπαγγέλλου . ἔστι τις σφυγμὸς πολὺ τὸ ἀντιβατικὸν ἔχων , ὥστ’ εἰ καὶ θλίβοις τὴν ἀρτηρίαν , μὴ κινηθῆναι πρὸς τῆς χειρός . ἕνα τοῦτον φύλαττε , καλῶν ὅ τι βούλει . τὸ δὲ νῦν μὲν αὐτὸν σφοδρὸν , νῦν δὲ πλήρη καλεῖν , αὖθις δὲ ἴσως ἄλλο τι , καὶ τῷ πλήθει τῶν ὀνομάτων οἴεσθαι πολλὰ ποιεῖν πράγματα , δεινῶς ἄτοπον . ἔχω κᾀγὼ γνωρίσματα διὰ σφυγμῶν καὶ χυμῶν ἰδέας καὶ παθῶν ψυχῆς , ἀλλ’ ἀφ’ ὧν εἶπον ἔμπροσθεν αἰσθητῶν παθῶν ἅπαντα διαγινώσκειν πειρῶμαι , μηδαμοῦ μήτ’ ἀποκεκρημνισμένον σφυγμὸν λέγων , μήτε κοῦφον , μήτε βαρὺν , μήτε ὑγροφανῆ , μήτε πνευματώδη , μήτε διηγκωνισμένον , μήτε διατενῆ , μήτε μογυλὸν , ἢ στεγνὸν , ἢ κατανενυγμένον , ἢ περιλελωσμένον , ἢ ῥοπαλώδη , μήτ’ ἄλλο μηδὲν ὧν οὗτοι λογικαῖς ἐπινοίαις ἀναπλάττουσιν , οὐκ αἰσθητοῖς πάθεσι διαγινώσκουσιν . ὥστ’ ἤδη καὶ τὰ τῆς ἀκοῆς μόνης αἰσθητὰ μεταφέρει ἐπὶ τὴν ἁφήν . οὐδὲν γάρ ἐστιν ἄλλο τὸ τρίζοντας λέγειν καὶ ψοφοῦντας καὶ βομβοῦντας σφυγμοὺς , ἢ περὶ τῆς ἁφῆς ὡς ἀκοῆς διαλέγεσθαι . εἶθ’ οὕτως ἀπιστεῖσθαι ποιοῦσιν δηλαδὴ καὶ αὐτὰ τἀληθῆ . καί τις τῶν νῦν ἀνὴρ οὐχ ὁ φαυλότατος περιλάλησιν ἔφησεν εἶναι τὴν τῶν σφυγμῶν θεωρίαν , ὀρθότατα λέγων , τῷ πολλὰς μὲν φωνὰς φθέγγεσθαι , μηδὲν δὲ χρηστὸν διδάσκειν . ἀλλ’ εἰ μὴ κᾀν ταῖς διαλέξεσιν , ἐν γοῦν τοῖς συγγράμμασιν ἐχρῆν αἰδεῖσθαι παθεῖν ὅπερ ὁ Κωμικὸς ἔφη , Λαλεῖν ἄριστος , ἀδυνατώτατος λέγειν . εἶτα γράφεις μοι πλήρη σφυγμὸν , μηδ’ ἄχρι τοσούτου σαφῶς ἐξειπεῖν δυνάμενος ὃ φαντάζῃ , πότερα τοῦ χιτῶνος τῆς ἀρτηρίας ποιότητα δηλοῖς , ἢ τὸ ποσὸν τῆς ἐγκεχυμένης οὐσίας αὐταῖς , ἢ τὸ ποιὸν , ἢ τοῦ πνεύματος , ἢ καὶ τῆς θερμασίας δύναμίν τινα , ἢ ποιότητα . πάντα γὰρ ταῦτα δοκεῖς μοι λέγειν ἀδιαρθρώτως τε καὶ συγκεχυμένως . ἢ τί σοι βούλεται πληρότητος οἴνου μνημονεύειν ὡς ἐν παραδείγματι ; τί δ’ ἐν τῷ περὶ πληρότητος λόγῳ ποτὲ μὲν λέγειν αὐτοῖς ὀνόμασιν οὕτως , ὥστε καὶ εἴ τις τὸν πλήρη μὴ κατ’ οὐσίαν , ἀλλὰ κατὰ δύναμιν θεωρεῖν βούλοιτο . καὶ μετ’ ὀλίγον · τάχα δὲ τὸ ἐν δυνάμει Καρῶδες ἐπὶ τῶν τοιούτων τὸν πλήρη σφυγμὸν χαρακτηρίζει , ὀνόματα ὄντα τῆς δυσκρασίας τοῦ πνεύματος . καὶ ὃν τρόπον διαγευσάμενοι οἴνου τὸν πλήρη διαγινώσκουσιν οἱ οἰνογεῦσται , οὕτω καὶ οἱ σφυγμῶν ἔμπειροι τὸν πλήρη κατὰ τὸ Καρῶδες τῆς δυνάμεως , κᾂν μεσόκενος ᾖ , διαθεωροῦσιν . ἐν τούτοις μὲν ἐπὶ τὴν δύναμιν ἀναφέρων , τὸν πλήρη σφυγμὸν δοκεῖ μοι νοεῖν , ἐν αὐτοῖς δὲ τοῖς περὶ τῆς πληρότητος λόγοις πάνθ’ ὁμοῦ συγχεῖ καὶ ταράττει . μάθοι δ’ ἄν τις ἐξ αὐτῆς τῆς λέξεως ἐχούσης οὕτως · ὃν τρόπον δὲ καὶ ἐρίων ἡ σύστασις αὐτόθεν ἐστὶ ληπτὴ , καθ’ ἣν κενὰ καὶ πλήρη λέγεται , καὶ οἴνου ποιότης οὐ προστάττουσα , ἀλλ’ αὐτόθι παρακειμένη τῇ γλώττῃ διαγινώσκεται , καθ’ ἣν τοὺς πλήρεις καὶ κενοὺς οἴνους διαχωρίζομεν , καὶ τοῦ σώματος δ’ αὐτοῦ κενοῦ καὶ πλήρους ἀντιλαμβανόμεθα , ἔν τε τῷ κατὰ φύσιν τι ἔχειν ἄλλο ἔν τε ταῖς παρὰ φύσιν διαθέσεσιν , καὶ ἐπὶ φλεγμονῆς , οἰδήματος , ἐμφυσήματος , οὕτω καὶ τὰς ἀγυμνάστους σάρκας τῶν γεγυμνασμένων διακρίνομεν . ἐν ταύτῃ πάλιν τῇ ῥήσει τὰ μὲν περὶ τοῦ οἴνου λεγόμενα τῇ κατὰ τὴν δύναμιν πληρότητι δόξειεν ἂν ὁμολογεῖν , τὰ δὲ περὶ φλεγμονῆς καὶ οἰδήματος τῇ κατὰ τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας αὐτό · τὸ δὲ τῶν ἐρίων παράδειγμα ἐγὼ μὲν οὐδ’ ἐννοῶ τὴν ἀρχήν . οὐδὲ γὰρ ἤκουσά τινος λέγοντος πλῆρες καὶ κενὸν ἔριον , ἵν’ ἔρωμαι πῶς λέγει . καίτοι τὰ περὶ φλεγμονῆς καὶ οἰδήματος οὐδ’ αὐτὰ πρός τινος ἤκουσα λεγόμενα , πλὴν Ἀρχιγένους . ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐπινοῆσαι δύναμαι , τί βούλεται δηλοῦν αὐτὸ τὸ πλῆρες ὄνομα . τὸ γὰρ ἐναντίον τῷ χαύνῳ πλῆρες καλεῖται . κενὰ δέ τινα καὶ πλήρη σώματα καὶ τὰ τῶν ἀνδραποδοκαπήλων καὶ τῶν παιδοτριβῶν ἤκουσα λεγόντων , ἀλλ’ οὐκ ἀνάλογον οἰδήμασι καὶ φλεγμοναῖς , ἀλλ’ ὥσπερ καὶ κυριώτατα καὶ συνηθέστατα λέγεται , παραπλησίως τοῖς ἀγγείοις τοῖς πλήρεσί τε καὶ κενοῖς ὠνόμαζον , καὶ ἀπολαμβάνοντές γε τοῦ δέρματος ἐπεσπῶντο , διαγινώσκοντες , εἰ χαλαρὸν , ἢ ἐσφιγμένον εἴη , καὶ οὕτως ἐκ μὲν τοῦ χαλαροῦ τὸ κενὸν , ἐκ δὲ τοῦ περιτεταμένου τὸ πλῆρες ἐτεκμήραντο . καὶ πολλάκις γε τὸν ἰσχνότερον τοῦ ἁδροτέρου πληρέστερον ἐκάλουν ἀπὸ τῆς τοιαύτης διαγνώσεως . ταῦτα ἀναγκαζόμεθα ληρεῖν διὰ τὸ τοὺς πρώτους τὰ μηδὲν πρὸς ἔπος ληρήσαντας . ὥσπερ γὰρ ὀνομάτων ἐξήγησιν γράφων ὁ Ἀρχιγένης , οὐ πράγματα διδάσκειν ἐπιχειρῶν , συνεφόρησεν εἰς ταὐτὸ πολλὰ παραδείγματά τε καὶ ὀνόματα , μήτε πάντα καθ’ ἑνὸς πράγματος ἁρμόττειν δυνάμενα μήτε συνήθως τοῖς Ἕλλησιν ὠνομασμένα · παρά τισι γὰρ Ἑλλήνων ἢ οἶνον , ἢ ἔρια πλήρη καὶ κενὰ δυνατὸν εὑρεῖν γεγραμμένα . δεῖ τοίνυν ἡμᾶς ἐπί τε τοὺς τῶν οἴνων καπήλους καὶ τὰς γυναῖκας ἰέναι , καὶ πυνθάνεσθαι , τί βούλονται δηλοῦν , καὶ ποῦ τοῦτο χρήσιμον . ἐνῆν γὰρ , εἴπερ ὅλως ἐπεθύμει χρήσασθαι τῷ τοῦ πλήρους ὀνόματι , μηνύσαντα τὸ ﻿ πρᾶγμα σαφῶς καθ’ οὗ τοὔνομα ἐπέφερε , μηδὲν ἔτι παραδειγμάτων δεηθῆναι . ἀλλὰ περὶ τῆς κατὰ τοὔνομα χρήσεως κᾀν τῷ τρίτῳ τῆς περὶ τῶν σφυγμῶν διαφορᾶς αὐτάρκως εἴρηται , καὶ νῦν ἐμνήσθημεν αὐτοῦ χάριν τοῦ δεῖξαι τὸ τεταραγμένον ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τοῦ Ἀρχιγένους . οὐ γὰρ ἐχρῆν περιπλέκειν μακρὰ καὶ λαβεῖν ἀπέραντα , δι’ ὀλίγων ἐπῶν δυναμένης τῆς διδασκαλίας ῥᾳδίως προϊέναι τόνδε τὸν τρόπον . εἰρήσεται γὰρ ὑφ’ ἡμῶν διὰ βραχέων σαφῶς , ἃ διὰ πολλῶν ἐκεῖνος ἀσαφῶς ἔγραφεν .
Lemmas: δύναμαι δέ ἄν τις καί διά ἕτερος ὄνομα οὗτος ὁ πρᾶγμα δηλόω , ὥσπερ ἀμέλει ῥᾴδιος αὐτός ποιέω ὁ ὁ συνεχής ὁ ὅλος οὐσία διακόπτω ὁ κενός , οὗτος εἰμί ἅπας ὅσος σῶμα αὐτός μικρός καί ἀδιαίρετος καί ἄτμητος καί ἄναρμος , ποτέ μέν συγκρίνω , ποτέ δέ διακρίνω , ὁ τε γένεσις καί ὁ φθορά ἐργάζομαι φημί , οὗτος γάρ , ὡς ἄν οὐδείς τόνος οἶδα ζωτικός , ὅταν ἀθρόος καί πολύς καί ταχύς φέρω οὗτος ὁ μικρός σῶμα , τότε ὁ ἀπό αὐτός πληγή σφοδρός φημί γίγνομαι , καθά ἐπί ὁ ἄνεμος τε καί ὁ εἰς ὁ κατάντης φέρω συμπίπτω ῥεῦμα . ὁ δέ ἀθρόος καί πολύς καί πυκνός λέγω αὐτός εἰμί φημί ὁ βραχύς παρασπείρω κενός , οὗτος δέ ὁ πληρόω στερεός οὐσία ὁ εὐρυχωρία ὁ ἀρτηρία αὐτός ὑπάρχω · ὁ γάρ δή κένωσις αὐτός , ὥσπερ καί αὐτός ὄνομα δηλόω , παρά ὁ κενός ὀνομάζω , οὗτος γάρ ἐν ἅπας ἀεί ὁ σύγκριμα περιέχω · ὁ δέ ἥσσων , ἤ πολύς εἰμί ποτέ μέν σκληρός , ποτέ δέ μαλακός γίγνομαι ὁ σῶμα , καί νῦν μέν πλήρης αὐτός ὁ ἐντός κοιλία , αὖθις δέ , εἰ τυγχάνω , κενός . ὁ μέν οὖν χιτών ὁ ἀρτηρία σκληρός , ἤ μαλακός φημί γίγνομαι διά ὁ ποσός ὁ παραπλέκω ὁ σύγκριμα κενός · ὁ δέ ἐντός εὐρύτης πλήρης καί διάκενος , διά ὁ ποσός πάλιν ᾀνταῦθη ὁ παρασπείρω αὐτός κενότης . μέγας δέ τις εἰμί φημί σφυγμός , οὐ μήν ὁ γε ἀντιβατικός ἔχω ὁ προσβολή , ὅταν πολύς μέν ὁ κατά ὁ κοιλότης ὁ ἀρτηρία κενός , ὀλίγος δέ ὁ πρῶτος σῶμα · μέγας δέ ἅμα καί ἀνατρεπτικός , ὅταν ὀλίγος μέν , ὁ κενός , πολύς δέ ὁ σῶμα . δῆλος οὖν ἤδη γίγνομαι , ὡς οὐδείς κατά ἐκεῖνος διαφέρω λέγω πλήρης σφυγμός σφοδρός . καί γάρ καί ὁ ὁ ἁφή πάθος εἷς ὑπάρχω καί ὁ σφυγμός ὁ φύσις εἷς εἰμί . κενός γάρ ὀλίγος ὁ εὐρυχωρία ὁ ἀρτηρία παράκειμαι , διά μέν ὁ πλῆθος ὁ ὄγκος πλήρης λέγω ὁ σφυγμός , διά δέ ὁ ὁ πληγή ἰσχυρός σφοδρός , ὥστε ὁ ὄνομα ὁ μέν ἕτερος αὐτός ὁ οὐσία δηλωτικός εἰμί ὁ σφυγμός , ὁ δέ ἕτερος ὁ ποιός ὁ προσβολή . οὔκουν εἰμί σφυγμός ἄλλος μέν πλήρης , σφοδρός δέ ἄλλος · δύο γάρ ὄνομα εἷς πρᾶγμα δηλόω κατά διάφορος ἔννοια . ἀλλά ἐγώ γε , ὅσος ζωτικός τις τόνος εἰμί φημί , δισσός μέν ἐκ ἀνάγκη ὁμολογέω ὑπάρχω ὁ φύσις ὁ σφυγμός · εἰ δέ καί ὁ διάγνωσις ἐπιμελής οὗτος ἐπισκοπέω . χαλεπός δέ ὁ σκέψις μάλα γίγνομαι ὁ μηδείς ὁ ἔμπροσθεν ἀξιόλογος μηδείς γράφω περί διάγνωσις σφυγμός , ἀλλά ὁ μέν τέλειος παραλείπω , ὁ δέ ἐπί μικρός κομιδῇ προσάπτω . Ἡρόφιλος μέν οὖν , ὡς ἄν ὁ ὁ αἴσθησις πάθος γράφω , οὐδαμῆ πληρότης μνημονεύω , ὅς οὐδεπώποτε αἰσθάνομαι . ὁ δέ ἀπό αὐτός μέν καλέω Ἡροφίλειος , πᾶς μάλα δίδωμι ἤ οὗτος λέγω βούλομαι , σοφιστής καί πολύλογος γίγνομαι σχεδόν ἅπας , οὔτε ἄλλος τις ὁ Ἡροφίλαος θεώρημα ἐπί αὐτός ὁ ἔργον ὁ τέχνη προθυμέομαι ἀσκέω . καί πρός ἄλλος πολύς ὅς λυμαίνομαι ὁ τέχνη , ἔτι τε καί ὁ πλήρης σφυγμός ἐγώ ἐπεισάγω ὁ διάγνωσις , ἵνα δηλαδή μικρός εἰμί ὁ τέχνη ἔχω ἐγώ νῦν ὅς πράσσω . οὔτε γάρ παρέρχομαι οἷος τε σφυγμός ὑπό ἀνήρ οὕτως ἔνδοξος πιστεύω οὔτε ὅς οὐδεπώποτε εὑρίσκω ἐπί ὁ ἔργον διαγιγνώσκω πρόχειρος ἐγώ τίθημι , ἀλλότριος ἀκολουθέω ἀπόφασις . ἀλλά ἀνάγκη δείκνυμι πρῶτος μέν ὅτι μέχρι ὁ ἔννοια ὁ σφυγμός οὗτος πρόειμι , ἔπειτα ὡς οὐδέ Ἡρόφιλος αὐτός αἴσθησις διαγιγνώσκω . εἰ μέν οὖν μή συγχέω αὐτός ὁ σημαίνω ὁ ὄνομα , ἤδη ἔχω τις ἐͅγώ λέγω ὅς ἐπαγγέλλω · ἐπεί δέ πολυειδής ταράσσω αὐτός πρός ἀλλήλων τε καί πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος οὐ ὁμολογέω , ἀναγκαῖος εἰμί ὑπέρ ὁ σημαίνω πρότερος ἐγώ διασκοπέω , μή πη λανθάνω ἐγώ αὐτός ὡς κόραξ ἤ κολοιός φωνή μόνος προφέρω , ὁ δέ πρᾶγμα κατά ὅς οὗτος λέγω παντάπασι ἀγνοέω . εἰμί οὖν πολύς ὁ γράφω ὄνομα ὁ πλήρης σφυγμός , ὁ μέν ἄλλος παραλείπω ἐγώ δοκέω , πλήν εἰ που κατά ὁ ἀνάγκη ὁ λόγος μνημονεύω διά βραχύς . ἀποχράω δέ ἐγώ ὁ πρός Ἀρχιγένης τε καί Ἀγάθινος γράφω προχειρίζω διασκοπέω . λέγω δέ ὁ μέν Ἀρχιγένης ὑπέρ αὐτός ὅδε ὁ τρόπος · εἰμί δέ πλήρης σφυγμός ὁ ναστός ἐπιδείκνυμι ὁ ἀρτηρία καί ὁ ὑπόπτωσις αὐτός διασάττω ἔγχυλος , κενός δέ ὁ πομφολυγώδης ὁ ἔγερσις ὁ ἀρτηρία ποιέω , ὥστε κατά ὁ ἐπιπιεσμός ὁ δάκτυλος κενεμβάτησις ὑποπίπτω . ἐν οὗτος δέ δή ὁ λόγος πρῶτος τίς δηλόω ὁ ναστός οὐ πάνυ σαφής οἶδα , διά ὁ μηδέ συνήθης εἰμί ὁ Ἕλλην ὄνομα κατά ὁ τοιοῦτος πρᾶγμα λέγω . ἄρτος μέν γάρ τις ναστός καλέω , οὐ μήν ἄλλος γε τις σῶμα πρός αὐτός οὕτως ὀνομάζω ἐπίσταμαι . αὐτός δέ ὁ Ἀρχιγένης , δίκαιος γάρ ὁ ἐν ὁ ὄνομα αὐτός συνήθεια παρά αὐτός μανθάνω , δοκέω ἐγώ ὁ ναστός ἀντί ὁ πλήρης ὀνομάζω , ἐν γοῦν ὁ περί σφοδρότης σφυγμός λόγος ﻿ διηγέομαι ὁ ὑπό Μάγνος λέγω κατά λέξις οὕτως γράφω · ὅλος γάρ , φημί , ὁ σφοδρός πληγή οὐ γίγνομαι , εἰ μή ναστός εἰμί ὁ προσπίπτω , μέγας καί ταχύς ἐπιφέρω . ἐπί ὅς μετά ὀλίγος οὕτως ἄρα φημί · καί σφοδρότης σφυγμός ἐκ τάχος , μέγεθος , σφοδρότης , πληρότης εἰμί σύνθετος . ὁ γάρ ἀνώτερος ναστός , οὗτος νῦν πλήρης καλέω , ὡς οὐδείς διαφέρω ἤ οὕτως ἤ ἐκεῖνος λέγω . ἀλλά καί πανταχοῦ ἐγώ δοκέω κατά ὁ αὐτός τρόπος χράω ὁ ὁ ναστός προσηγορία . μεταλαμβάνω οὖν ἤδη ὁ ναστός εἰς ὁ πλήρης , ἵνα καί γιγνώσκω τίς ποτέ εἰμί ὅς λέγω . εἰμί δέ ὁ λέξις τοιόσδε · εἰμί δέ πλήρης μέν σφυγμός ὁ πλήρης ἐπιδείκνυμι ὁ ἀρτηρία . ἀλλά οὗτος μέν διά ἑαυτοῦ δηλέομαι , οὐδείς ἐγώ διδάσκω πολύς . ἆρα οὖν ἀγαθός ὑπερβαίνω ὅλος ὁ ναστός σκοπέω ὁ ἐπιφέρω ἔγχυλος . τοιοῦτος γάρ τις δηλόω ἔοικα ὁ λέξις , ὡς ὁ πλήρης σφυγμός κατά ὁ προσβολή δείκνυμι διασάττω ἔγχυλος ὁ ἀρτηρία . αὐτός δέ πάλιν ὁ διασάττω πότερος αὐτός εἰμί ὁ μεστόω , ἤ ἄλλος τις δηλόω , σαφής οὐ ἔχω συμβάλλω . καί γάρ τοι καί ἀντιτίθημι ἑξῆς ὁ ὁ πλήρης καί ὁ ναστός ὁ ὁρισμός ὁ κενός , οὔτε ὁ ναστός ὁ ἐναντίος λαμβάνω οὔτε ὁ διασάττω , δέω , οἴομαι , λαμβάνω , εἴπερ ἐναντίος πρᾶγμα ὁρίζω . νῦν οὐδείς λαμβάνω , ἀλλά τίς φημί ; κενός δέ ὁ πομφολυγώδης ὁ ἔγερσις ὁ ἀρτηρία ποιέω . οὗτος γάρ ὁ πομφολυγώδης οὔτε ὁ ναστός οὔτε ὁ διασάττω ἐναντίος εἰμί . ἀλλά εἴπερ ἄρα , μόνος ὁ ἔγχυλος , ἵνα ὁ μέν ἔγχυλος οἷος ὑγρός πως εἰμί , ὁ δέ πομφολυγώδης ἀερώδης . πάλιν δέ ὁ ὁ κενός λόγος πρόσκειμαι , ὥστε κατά ὁ ἐπιπιεσμός ὁ δάκτυλος κενεμβάτησις ὑποπίπτω · τίς ὁ ἐκ ὁ πλήρης ἐναντίος εἰμί , οὐ ἄν εὑρίσκω . ὁ μέν γάρ ὁ κενεμβάτησις ὄνομα ὁ ὁ ἀντίβασις μάλα ἀντιτίθημι . παραλείπω δέ ὅλος οὗτος ἐν ὁ πλήρης λόγος . καίτοι γε δύναμαι κατά ὁ αὐτός λέγω τρόπος , ὥστε κατά ὁ ἐπιπιεσμός ὁ δάκτυλος ἀντίβασις ὑποπίπτω . ἀλλά οὐ λέγω , εἰ μή τις ἄρα περί ὁ ναστός ἐπιδείκνυμι ὁ ἀρτηρία οὗτος εἰμί , ἵνα ἐν ἑκάτερος ὁ λόγος μή τίς ποτέ εἰμί ὁ πλήρης σφυγμός εἰμί δηλέομαι , ἀλλά πῶς διαγιγνώσκω . καί εἰ οὗτος , τάχα ἄν ἀκολουθέω ἤδη δύναμαι . εἰ γάρ ὁ ἡμέτερος κατά ὁ ἁφή πάθημα ἐξήγησις εἰμί ὁ λόγος , οὐδαμοῦ ὁ ὁ πρᾶγμα αὐτός φύσις ἅπτω ἀναμιμνῄσκω δύναμαι πᾶς ὅς κατά ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία ὁ ἁφή πάσχω . τάχα οὖν εὑρίσκω οὕτως , τίς ποτέ βούλομαι δηλόω ὁ Ἀρχιγένης . ὅς δέ πάσχω , οὗτος εἰμί . αἰσθάνομαι προσπίπτω αὐτός κινέω σῶμα ἐν χρόνος τις , καί οὗτος ποτέ μέν κατά πολύς μόριον προσπίπτω ἑαυτοῦ φαντάζω , ποτέ δέ οὐ , καί θλίβω τε καί αὖθις μή θλίβω , καί ἐγώ θλίβω ἀντιβαίνω , ἤ νικάω . οὗτος εἰμί ὁ πρῶτος καί οἷος στοιχεῖον ὁ πᾶς περί ὁ σφυγμός λόγος , πάθος ὁ ἁφή . ὁ γάρ ἄλλος πᾶς ὁ μέν ἐκ οὗτος σύγκειμαι , ὁ δέ ἐν ὁ πρός τίς νοέω , ἤτοι καί ὁ μόριον ὁ λέγω ἀλλήλων παραβάλλω , ἤ ὅλος πρός ὅλος . κατά τίς οὖν λέγω οὗτος ὁ ὁ πλήρης ὄνομα ; πότερος κατά ὁ κίνησις αὐτός ; ἀλλά ἐν ἐκεῖνος τάχος εἰμί καί βραδυτής καί ὁ ῥυθμός ὁ γένεσις . ἀλλά ὅταν κατά πολύς μόριον ὁ διαστολεύς αἰσθάνομαι ὁ ἁφή ; ἀλλά ἐνταῦθα μακρός καί πλατύς καί ὑψηλός καί μέγας γίγνομαι σφυγμός . ἀλλά ὅταν κατά ὀλίγος ; ὁ ἐναντίος δηλονότι ὁ λέγω . ἀλλά ὅταν θλίβω ; σκληρός . ἀλλά ὅταν ἀνατρέπω ; σφοδρός . τίς γάρ δέω περί ὁ ἐναντίος αὐτός , ἤ μέσος μακρολογέω ; πότε οὖν πλήρης γίγνομαι ; ἤ τίς πάσχω πάθος ὁ ἁφή ; πότερος , ὅταν θερμασία πολύς , ἤ δριμύς αἰσθάνομαι ; ἀλλά οὐ εἰμί ἐκ ὁ κατά ὁ σφυγμός διαφορά ὁ τοιοῦτος διάγνωσις . ἀλλά ὅταν ὑγρότης , ἤ ξηρότης ; ἀλλά οὐδέ οὗτος ὁ ὁ σφυγμός διαφορά εἰμί ὁ πάθημα . καί γάρ καί χωρίς ὁ σφυγμός ἔνειμι αὐτός διαγιγνώσκω ἐπιβάλλω ὁ χείρ ὁ σῶμα ὁ νοσέω . μήτι οὖν ὁ ὁ ἀντίβασις εἶδος ἕτερος μέν ἐν ὁ σφοδρός , ἕτερος δέ ἐν ὁ πλήρης ὀνομάζω ; τάχα γάρ καί ὁ Ἀγαθῖνος τοιοῦτος τις βούλομαι . ἀλλά εἰ οὗτος , χρή ἀποσαφέω οὗτος αὐτός ἐγώ , καί μή Σφίγξ προβάλλω αἴνιγμα . ἤ βούλομαι μή μόνος περί ὁ πρᾶγμα ἐγώ ζητέω οὕτως χαλεπός εἰμί , ἀλλά ἐκ ἐπίμετρον τίς ποτέ λέγω σκοπέω , καί πολλαπλάσιος γε χρόνος εἰς οὗτος ἀναλίσκω , ἤ εἰς αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ εὕρεσις ; ὁράω οὖν ἤδη καί ὁ ὁ Ἀγάθινος ῥῆσις , καί ζητέω εἰ ὁ ὁ ἀντίβασις εἶδος ἕτερος μέν ἐν ὁ σφοδρός , ἕτερος δέ ἐν ὁ πλήρης εἰμί βούλομαι . γράφω οὖν καί αὐτός ὧδε · παρακολουθέω γάρ ἐν ὁ ἐπίσκεψις πληρότης καί κενότης σφυγμός , ὁ μέν πλήρης τείνω καί ἐξεριστικός διά ὅλος ὁ πνεῦμα παρίστημι , ὁ δέ κενός διαρρέω καί ὁ ἀντίβασις ἐναφανίζω , ὡς ῥῆξις τις ὑδάτινος πομφόλυξ ἔοικα . οὗτος μέν ὁ γε τοσοῦτος ἤδη χάρις οἶδα , ὅτι τε μή Σφίγξ αἴνιγμα προβάλλω , καθά Ἀρχιγένης τε καί πολύς ὁ ἄλλος . εἰ μέν γάρ ὀρθός , ἤ μή λέγω κατά σχολή ἔνειμι σκοπέω . ὁ δέ οὖν λέγω αὐτός σαφής εἰμί ἤδη . βούλομαι γάρ τείνω καί ἐξεριστικός διά ὅλος ὁ πνεῦμα κατά ὁ πλήρης ἐμφαίνω σφυγμός , ἄρρωστος δέ καί καταπίπτω ῥᾴδιος καί μηδείς ἔχω ἀντίβασις ἐν ὁ κενός . εἴτε δέ ὁ σύμφυτος πνεῦμα καί ζωτικός ὁ διά ὁ σῶμα , ὡς αὐτός βούλομαι , τείνω , εἴτε ὁ ἀερώδης τε καί ὑλικός ὁ ἐν ﻿ ὁ εὐρυχωρία , οὐ πάνυ μέν ὁ λέξις ἀποσαφέω , ὁ δέ ὅλος ὁ ἀνήρ γνώμη τεκμαίρομαι ἄν τις ὁ ζωτικός αὐτός λέγω . ἀλλά εἴτε οὗτος , ἤ ἐκεῖνος , ὁ γε τοσοῦτος ἐν πάρειμι παρακλητέος αὐτός τε καί ὁ ἀπό αὐτός μηδέπω δόγμα ὁ ὁ αἴσθησις ἀναμίσγω πάθος , ἀλλά ὡς ἐμπειρικός , οὐ γάρ ἀτιμάζω ὁ ἐμπειρία , διαλέγω πρότερος ἐγώ ὑπέρ αὐτός ὁ λέγω κατά ὁ ἁφή , εἶτα αὖθις , ὅπως ἐκ αὐτός χρή διά ὁ λόγος μεταβαίνω ἐπί ὁ δόγμα , διδάσκω . τίς τοίνυν ὁ ὁ αἴσθησις πάθος κατά αὐτός , εἰ μετατίθημι ὁ ὁ πνεῦμα ὄνομα , καί πληγή λέγω ; εἰμί γάρ ὁ λόγος τοιοῦτος · ὁ πλήρης σφυγμός τείνω καί ἐξεριστικός διά ὅλος ὁ πληγή παρίστημι , ὁ δέ κενός οἷος διαρρέω καί ὁ ἀντίβασις ἐμφανίζω , ὡς ῥῆξις τις ὑδάτινος πομφόλυξ ἔοικα . οὗτος δέ οὕτως καλός μεταλαμβάνω , μικρός ἐφελίσσω αὐτός ὁ βιβλίον , θεάομαι τίς λέγω περί σφοδρός καί ἀμυδρός σφυγμός . ἔχω δέ ὁ λέξις οὕτως · διότι μέν οὖν σφοδρός εἰμί ὁ σφυγμός βίαιος κρούω ὁ ἁφή καί κατά ὁ πρόσαλσις ἰσχυρός αὐτός ἀνατρέπω , δῆλος τε εἰμί αὐτόθι καί συμφωνέω ὁ πολύς . εἶτα ἐπιφέρω φημί · ὁ ἐναντίος ἐπινοέω δηλονότι περί ὁ ἀμυδρός σφυγμός . ἀμενηνός γάρ καί ἔκλυτος προσέρχομαι ὁ ἁφή . οὗτος ὀρθός ὁ Ἀγαθῖνος , ἀλλά οὐ μέν διαφέρω ὁ περί ὁ πλήρης τε καί κενός . ὁ μέν γάρ ἐξεριστικός διά ὅλος ὁ πληγή ἵημι αὐτός εἰμί ὁ βίαιος τε κρούω ὁ ἁφή καί ἰσχυρός ἀνατρέπω , λέγω δέ αὐτός ὁ μέν ἐπί ὁ πλήρης , ὁ δέ ἐπί ὁ σφοδρός . ὁ δέ αὖ ὁ ἀντίβασις ἀφανίζω αὐτός εἰμί ὁ ἀμενηνός καί ἔκλυτος ἐναφανίζω ὁ ἁφή . λέγω δέ οὗτος ὁ μέν πρότερος ἐπί ὁ κενός , ὁ δέ δεύτερος ἐπί ὁ ἀμυδρός . ἆρα οὖν ὁ μέν Ἀγαθῖνος οὕτως ἐξηγέομαι ὁ ὁ ἁφή πάθος , κατά γε ὁ σφοδρός σφυγμός καί ὁ ἀμυδρός , ὁ δέ Ἀρχιγένης ἕτερος , οὐ μήν ἀλλά κᾀκεῖνος ὡδί γράφω · ὥστε ἐκ ὁ κατά εἷς χωρισμός γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ τις εἰμί ὁ σφοδρότης , ὁ τόνος , ὡς λέγω , ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις . εἶτα ἑξῆς · φαίνω δέ κατά ὅλος ὁ διαστολή ὁ τελανόν ὁ ὁρμή , κατά ὅς καί εἰ προσπιέζω ὁ δάκτυλος , στερεός ὑποπίπτω ὁ πληγή . οὗτος μέν οὕτως φανερός ὁ περί ὁ ὁ ἁφή πάθος , ἐν ὅς οὐ ἔχω ἴδιος πάθος λέγω ὁ πληρότης , εἰ μή τις ἄρα , καθά τις ὁ νῦν λέγω , ὅταν ἐπί πολύς ὁ σφυγμός ἐξαίρω ἀντιβατικός εἰμί . οὗτος δέ δύο εἰμί εἶδος σφυγμός , οὐ εἷς . ὁ γάρ ἐπιπλεῖστον ἐξαίρω κατά μέν ὁ τρεῖς διάστασις γίγνομαι μέγας ποείημι ὁ σφυγμός , κατά δέ εἷς μόνος ἤ μακρός , ἤ πλατύς , ἤ ὑψηλός . ὁ δέ ἀντιβατικός εἰμί πάλιν αὐτός εἰμί ὁ σφοδρός . εἰ δέ τις ὁ μέγας ἅμα καί σφοδρός εἷς καλέω ὄνομα ὁ ὁ πλήρης βούλομαι , καλέω . περί γάρ ὄνομα οὐ διαφέρω . γιγνώσκω δέ οὐδείς εἰσάγω ἔξωθεν παρά ὁ λέγω διαφορά κατά νῦν , δύο δέ καί τρεῖς ἐκ αὐτός λαμβάνω ἴδιος ὄνομα προσαγορεύω εἰ βούλομαι , φθόνος οὐδέ εἷς . ἀλλά ἐγώ οὐ περί ὄνομα ὁ ζήτησις , ἀλλά περί πρᾶγμα , ἐν ὅς εἰ τις πολύς ἔχω τις λέγω , ἡδύς μανθάνω . ὁ μέν γάρ ἐπινοέω τις διαφορά σφυγμός κατά ὁ ὁ ἀρτηρία ἔγχυμα , καλέω γάρ οὕτως ὁ περιέχω ὑγρός ἐν αὐτός , ἐͅγώ σύμφημι , καί δύναμαι νοέω ποτέ μέν παχύς , ποτέ δέ λεπτός αὐτός . καί αὖθις γλίσχρος , ἤ ὑδατώδης , ἤ πολύς , ἤ ἐλαχύς , ἤ ἀερώδης , ἤ ὅπως οὖν ἄλλος ἔχω . καί γάρ πνεῦμα μόνος ἐν αὐτός περιέχω νοέω , καί οὗτος ποτέ μέν καθαρός καί αἰθερώδης , ποτέ δέ ἀχλυώδης τε καί ὁμιχλώδης . ἀλλά οὐ οὗτος νῦν πρόκειμαι ὁ ἐνδέχομαι ἔννοια λαμβάνω , ἀλλά περί ὁ ὕπαρξις αὐτός ζητέω . ὁ μέν γάρ ἐπινοέω ἐναντίος δυνατός , ὁ δέ ὑπάρχω ἅμα ἀδύνατος . αὐτίκα γε τοι καί περιέχω νοέω ὁ ἀρτηρία αἷμα , καί μή περιέχω . ἤ οὐ ἄν ζητέω ὑπέρ ὅς μηδόλως ἐννοέω . ἀλλά οὐ οὗτος εἰμί ἐν ὅς ζητέω ὁ πρόκειμαι , εἰς ἔννοια ἔρχομαι αὐτός , ἀλλά ἀποδείκνυμι ὁ ὕπαρξις · οὐδείς γάρ εἰμί , ὅς οὐ ἄν ἐπινοέω ἐν ὁ ἀρτηρία αἷμα περιέχω , ἀλλά εἰ κατά ἀλήθεια ἐν ὁ κατά φύσις ἔχω περιέχω , ζητέω . καί πολύς περί αὐτός λέγω οἶδα ὁ περί ὁ Ἀρχιγένης . καίτοι γε εἴπερ αἴσθησις διαγνωστός εἰμί , μάτην πολύς ληρέω , ἔνειμι λέγω ἄντικρυς ψεύδω ὁ Ἐρασίστρατος , ὅς διά ὁ αἴσθησις μανθάνω , οὗτος μεταπείθω ἐγώ λόγος πειράω . ἀλλά οὐδείς τολμάω λέγω αἰσθάνομαι ὁ ἁφή ὁ ἐν ὁ ἀρτηρία ὑγρότης . ὡς βούλομαι ἄν ἐγώ οὗτος πᾶς μάλα ὑπάρχω , ἵνα μή πρᾶγμα ἔχω , λόγος ζητέω ἐξευρίσκω ὁ ἀληθής . τίς ποτέ οὖν εἰμί ὅς βούλομαι λέγω , οὐ συνίημι . πλήρης εἰμί ὁ σφυγμός ὁ ὁ ὑπόπτωσις ὁ ἀρτηρία διασάττω ἔγχυλος ἐμφαίνω . πότερος , ὡς αὐτός ὁ ἁφή οὗτος γνωρίζω δύναμαι , ἤ οὗτος μέν πάσχω ὅς δή πάσχω , ὁ πάθος δέ ἀφορμή συλλογισμός πρός ἔνδειξις ὁ ὁ ἀρτηρία διάθεσις παρέχω δύναμαι ; ἀλλά εἰ οὗτος λέγω , ὡς εἰμί ἐκ ὁ κατά ὁ ἁφή πάθος συλλογίζομαι τις περί ὁ κατά ὁ ἀρτηρία διάθεσις , οὐ ἀντιλέγω . καί γάρ Πραξαγόρας αὐτός ποιέω καί Ἡρόφιλος καί πᾶς ὀλίγος δέω , ὁ μέν μάλα , ὁ δέ ἥσσων , καί ὁ μέν κακός , ὁ δέ ἀγαθός . ὁ μέν γε ὁ Πραξαγόρας καί θαυμαστός ἴσως σύ φαίνω . μηδέ γάρ περιέχω λέγω ἐν ἀρτηρία ὁ χυμός , ὅμως ἐκ ὁ σφυγμός ἰδέα τις αὐτός ἀναλογίζομαι πειράω . ἀλλά οὐδαμῶς πάθος αἴσθησις ἐπεισάγω κοινός . αἴνιγμα γάρ ἄν οὕτως ὁ λόγος ﻿ ποιέω , ἵνα τις ἀναγιγνώσκω , εἶτα μή νοέω , οἴομαι τις βύθιος ἐγκρύπτω ὁ λόγος καί θαυμαστός , εἶτα κατατρίβω δηλαδή , ζητέω μέν διά πᾶς , εὑρίσκω δέ οὐδείς . πῶς γάρ ἄν εὑρίσκω ὁ μηδέ ὅλος φαίνω ; ἄνθρωπος μή μόνος , εἰ βούλομαι , χυμός ἰδέα διαγιγνώσκω ὁ ὁ σφυγμός διαφορά , ἀλλά καί ὁ ὁ ψυχή ἦθος , καθά Ἱπποκράτης ἐπιχειρέω . μόνος ἐγώ φυλάσσω ὁ ὁ αἴσθησις πάθος , καί μήτε ὅς μηδέ ὅλος πάσχω καταψεύδομαι τόλμα μήτε ἐκ εἷς πάθημα ἄλλοτε ἀλλοῖος σφυγμός γνωρίζω ἐπαγγέλλω . εἰμί τις σφυγμός πολύς ὁ ἀντιβατικός ἔχω , ὥστε εἰ καί θλίβω ὁ ἀρτηρία , μή κινέω πρός ὁ χείρ . εἷς οὗτος φυλάσσω , καλέω ὅς τις βούλομαι . ὁ δέ νῦν μέν αὐτός σφοδρός , νῦν δέ πλήρης καλέω , αὖθις δέ ἴσως ἄλλος τις , καί ὁ πλῆθος ὁ ὄνομα οἴομαι πολύς ποιέω πρᾶγμα , δεινός ἄτοπος . ἔχω ἐͅγώ γνώρισμα διά σφυγμός καί χυμός ἰδέα καί πάθος ψυχή , ἀλλά ἀπό ὅς λέγω ἔμπροσθεν αἰσθητός πάθος ἅπας διαγιγνώσκω πειράω , μηδαμοῦ μήτε ἀποκρημνίζω σφυγμός λέγω , μήτε κοῦφος , μήτε βαρύς , μήτε ὑγροφανής , μήτε πνευματώδης , μήτε διαγκωνίζω , μήτε διατενής , μήτε μογυλός , ἤ στεγνός , ἤ κατανύσσομαι , ἤ πίμριλελωμι , ἤ ῥοπαλώδης , μήτε ἄλλος μηδείς ὅς οὗτος λογικός ἐπίνοια ἀναπλάσσω , οὐ αἰσθητός πάθος διαγιγνώσκω . ὥστε ἤδη καί ὁ ὁ ἀκοή μόνος αἰσθητός μεταφέρω ἐπί ὁ ἁφή . οὐδείς γάρ εἰμί ἄλλος ὁ τρίζω λέγω καί ψοφέω καί βομβέω σφυγμός , ἤ περί ὁ ἁφή ὡς ἀκοή διαλέγω . εἶτα οὕτως ἀπιστέω ποιέω δηλαδή καί αὐτός ἀληθής . καί τις ὁ νῦν ἀνήρ οὐ ὁ φαῦλος περιλάλησις φημί εἰμί ὁ ὁ σφυγμός θεωρία , ὀρθός λέγω , ὁ πολύς μέν φωνή φθέγγομαι , μηδείς δέ χρηστός διδάσκω . ἀλλά εἰ μή εἰμ̓ͅν ὁ διάλεξις , ἐν γοῦν ὁ σύγγραμμα χρή αἰδέομαι πάσχω ὅς ὁ Κωμικός φημί , Λαλεῖν ἀγαθός , ἀδύνατος λέγω . εἶτα γράφω ἐγώ πλήρης σφυγμός , μηδέ ἄχρι τοσοῦτος σαφής ἐκλέγω δύναμαι ὅς φαντάζω , πότερος ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία ποιότης δηλόω , ἤ ὁ ποσός ὁ ἐγχύνω οὐσία αὐτός , ἤ ὁ ποιός , ἤ ὁ πνεῦμα , ἤ καί ὁ θερμασία δύναμις τις , ἤ ποιότης . πᾶς γάρ οὗτος δοκέω ἐγώ λέγω ἀδιάρθρωτος τε καί συγκεχυμένως . ἤ τίς σύ βούλομαι πληρότης οἶνος μνημονεύω ὡς ἐν παράδειγμα ; τίς δέ ἐν ὁ περί πληρότης λόγος ποτέ μέν λέγω αὐτός ὄνομα οὕτως , ὥστε καί εἰ τις ὁ πλήρης μή κατά οὐσία , ἀλλά κατά δύναμις θεωρέω βούλομαι . καί μετά ὀλίγος · τάχα δέ ὁ ἐν δύναμις Καρώδης ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ πλήρης σφυγμός χαρακτηρίζω , ὄνομα εἰμί ὁ δυσκρασία ὁ πνεῦμα . καί ὅς τρόπος διαγεύω οἶνος ὁ πλήρης διαγιγνώσκω ὁ οἰνογεύστης , οὕτως καί ὁ σφυγμός ἔμπειρος ὁ πλήρης κατά ὁ Καρώδης ὁ δύναμις , ἔͅν μεσόκενος εἰμί , διαθεωρέω . ἐν οὗτος μέν ἐπί ὁ δύναμις ἀναφέρω , ὁ πλήρης σφυγμός δοκέω ἐγώ νοέω , ἐν αὐτός δέ ὁ περί ὁ πληρότης λόγος πᾶς ὁμοῦ συγχέω καί ταράσσω . μανθάνω δέ ἄν τις ἐκ αὐτός ὁ λέξις ἔχω οὕτως · ὅς τρόπος δέ καί ἔριον ὁ σύστασις αὐτόθεν εἰμί ληπτός , κατά ὅς κενός καί πλήρης λέγω , καί οἶνος ποιότης οὐ προστάσσω , ἀλλά αὐτόθι παράκειμαι ὁ γλῶσσα διαγιγνώσκω , κατά ὅς ὁ πλήρης καί κενός οἶνος διαχωρίζω , καί ὁ σῶμα δέ αὐτός κενός καί πλήρης ἀντιλαμβάνω , ἐν τε ὁ κατά φύσις τις ἔχω ἄλλος ἐν τε ὁ παρά φύσις διάθεσις , καί ἐπί φλεγμονή , οἴδημα , ἐμφύσημα , οὕτως καί ὁ ἀγύμναστος σάρξ ὁ γυμνάζω διακρίνω . ἐν οὗτος πάλιν ὁ ῥῆσις ὁ μέν περί ὁ οἶνος λέγω ὁ κατά ὁ δύναμις πληρότης δοκέω ἄν ὁμολογέω , ὁ δέ περί φλεγμονή καί οἴδημα ὁ κατά ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία αὐτός · ὁ δέ ὁ ἔριον παράδειγμα ἐγώ μέν οὐδέ ἐννοέω ὁ ἀρχή . οὐδέ γάρ ἀκούω τις λέγω πλήρης καί κενός ἔριον , ἵνα ἔρομαι πῶς λέγω . καίτοι ὁ περί φλεγμονή καί οἴδημα οὐδέ αὐτός πρός τις ἀκούω λέγω , πλήν Ἀρχιγένης . ἀλλά ἐν οὗτος ἐπινοέω δύναμαι , τίς βούλομαι δηλόω αὐτός ὁ πλήρης ὄνομα . ὁ γάρ ἐναντίος ὁ χαῦνος πλήρης καλέω . κενός δέ τις καί πλήρης σῶμα καί ὁ ὁ ἀνδραποδοκάπηλος καί ὁ παιδοτρίβης ἀκούω λέγω , ἀλλά οὐ ἀνάλογος οἴδημα καί φλεγμονή , ἀλλά ὥσπερ καί κύριος καί συνήθης λέγω , παραπλήσιος ὁ ἀγγεῖον ὁ πλήρης τε καί κενός ὀνομάζω , καί ἀπολαμβάνω γε ὁ δέρμα ἐπισπάω , διαγιγνώσκω , εἰ χαλαρός , ἤ σφίγγω εἰμί , καί οὕτως ἐκ μέν ὁ χαλαρός ὁ κενός , ἐκ δέ ὁ περιτείνω ὁ πλήρης τεκμαίρομαι . καί πολλάκις γε ὁ ἰσχνός ὁ ἁδρός πλήρης καλέω ἀπό ὁ τοιοῦτος διάγνωσις . οὗτος ἀναγκάζω ληρέω διά ὁ ὁ πρῶτος ὁ μηδείς πρός ἔπος ληρέω . ὥσπερ γάρ ὄνομα ἐξήγησις γράφω ὁ Ἀρχιγένης , οὐ πρᾶγμα διδάσκω ἐπιχειρέω , συμφορέω εἰς αὐτός πολύς παράδειγμα τε καί ὄνομα , μήτε πᾶς κατά εἷς πρᾶγμα ἁρμόζω δύναμαι μήτε συνήθης ὁ Ἕλλην ὀνομάζω · παρά τις γάρ Ἕλλην ἤ οἶνος , ἤ ἔριον πλήρης καί κενός δυνατός εὑρίσκω γράφω . δέω τοίνυν ἐγώ ἐπί τε ὁ ὁ οἶνος κάπηλος καί ὁ γυνή ἔρχομαι , καί πυνθάνομαι , τίς βούλομαι δηλόω , καί ποῦ οὗτος χρήσιμος . ἔνειμι γάρ , εἴπερ ὅλος ἐπιθυμέω χράω ὁ ὁ πλήρης ὄνομα , μηνύω ὁ ﻿ πρᾶγμα σαφής κατά ὅς ὄνομα ἐπιφέρω , μηδείς ἔτι παράδειγμα δέω . ἀλλά περί ὁ κατά ὄνομα χρῆσις εἰͅν ὁ τρίτος ὁ περί ὁ σφυγμός διαφορά αὔταρκος λέγω , καί νῦν μιμνῄσκω αὐτός χάριν ὁ δείκνυμι ὁ ταράσσω ἐν ὁ διδασκαλία ὁ Ἀρχιγένης . οὐ γάρ χρή περιπλέκω μακρός καί λαμβάνω ἀπέραντος , διά ὀλίγος ἔπος δύναμαι ὁ διδασκαλία ῥᾴδιος προέρχομαι ὅδε ὁ τρόπος . λέγω γάρ ὑπό ἐγώ διά βραχύς σαφής , ὅς διά πολύς ἐκεῖνος ἀσαφής γράφω .