galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 3.2
Ἀρκτέον οὖν ἤδη τῆς ἐξηγήσεως ἀπὸ τῆς ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν γεγραμμένης ῥήσεως , ἐχούσης ὧδε · πνεῦμα σμικρὸν , πυκνόν · μέγα , ἀραιόν · σμικρὸν , ἀραιόν · ἔξω μέγα , εἴσω μικρόν · τὸ μὲν ἐκτεῖνον , τὸ δὲ κατεπεῖγον . διπλῆ ἔσω ἐπανάκλησις , οἷον ἐπεισπνέουσιν · θερμὸν , ψυχρόν . ἡ δ’ αὐτὴ ῥῆσις ἥδε ἐν τῷ ἕκτῳ γέγραπται τελεώτερον . ἐπὶ γὰρ ταῖς τρίταις συζυγίαις αὐτῆς δυσπνοίας ἡ τετάρτη πρόσκειται , παραλελειμμένη σαφῶς ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν , οὐχ ὑπὸ τοῦ γράψαντος , ἐμοὶ δοκεῖν , αὐτοῦ · δῆλος γάρ ἐστιν οὐκ ἐξ ἐμπειρίας τινὸς καὶ μνήμης ἀθροίζων τὸ πλῆθος τῶν δυσπνοιῶν , ἀλλ’ ἐκ λογικῆς διαιρέσεως · οὐκ οὖν ἔμελλε παραλείψειν τινὰ δύσπνοιαν · ἀλλά τις τῶν παλαιῶν βιβλιογράφων ἥμαρτεν , ἔπειθ’ οὕτως ἔχον ἔφθασεν ἐκδοθῆναι τὸ βιβλίον , ἐφυλάχθη τε εἰκότως μέχρι δεῦρο τοῦτ’ αὐτὸ τὸ σφάλμα , τινῶν μὲν ὀλιγώρως ὁμιλούντων τοῖς τῶν παλαιῶν βιβλίοις , ὡς μήτ’ εἰ λείπει τι , μήτ’ εἰ δι’ ἑτέρου γράμματος εἴρηται , γνωρίζειν , ἐνίων δὲ γνωριζόντων μὲν , ἀλλὰ προσθεῖναι τὸ λεῖπον οὐ τολμώντων . οὐ γὰρ δὴ ὁμοίως τοῖς νῦν οἱ πρόσθεν εὐχερεῖς ἦσαν οὐδ’ ἕτοιμοι παραγράφειν παλαιὰν λέξιν ὡσαύτως γεγραμμένην ἐν ἅπασι τοῖς ἀντιγράφοις , ἀλλ’ ἐπισημήνασθαι μόνον αὐτοῖς ἱκανὸν ἦν , ὡς ἐνταῦθα μὲν ἐλλιπῶς , ἐν τῷ ἕκτῳ δὲ τῶν ἐπιδημιῶν τελέως ἡ διαίρεσις γέγραπται τῶν δυσπνοιῶν , ἥ τε κατὰ μέγεθος καὶ μικρότητα καὶ πυκνότητα καὶ ἀραιότητα . δύο γὰρ οὖν δὴ ταύτας ἀντιθέσεις ὁ Ἱπποκράτης , τήν τε κατὰ μέγεθος ﻿ καὶ μικρότητα καὶ τὴν ἀραιότητα καὶ πυκνότητα , δῆλός ἐστιν ἐπιπλέκων ἀλλήλαις , καὶ ποιῶν συζυγίας δυσπνοίας δ΄ · μίαν μὲν ἐν ᾗ μικροτέρα τε ἅμα καὶ πυκνοτέρα τῆς κατὰ φύσιν ἡ ἀναπνοὴ γίγνεται , ἑτέραν δ’ ὅταν μείζων τε ἅμα καὶ ἀραιοτέρα , καὶ πρὸς ταύταις ἄλλην τρίτην ἐν ᾗ μικροτέρα τε καὶ ἀραιοτέρα , καὶ πρὸς ταύταις τετάρτην , ἣν ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν παραλελεῖφθαί φαμεν , ἐν ᾗ μείζων τε ἅμα καὶ πυκνοτέρα γίγνεται . δέδεικται γάρ μοι πολλάκις , εἰ καὶ ἄρα χωρὶς τοῦ δειχθῆναι πρόδηλον ὑπάρχει πᾶσιν , ὡς δύο ἀντιθέσεις ἀλλήλαις ἐπιπλεκόμεναι , τέσσαρας ἀπεργάζονται συζυγίας . οὐ μόνον δὲ κατ’ αὐτὸ διενήνοχεν ἡ ἐν τῷ ἕκτῳ τῶν ἐπιδημιῶν ῥῆσις τῆς ἐν τῷ δευτέρῳ , ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον ἐν τοῖς ἐφεξῆς , ὁπότε παραβάλλει τὸ τῆς εἰσπνοῆς μέγεθος τῷ τῆς ἐκπνοῆς , ἡ ἑτέρα συζυγία παραλέλειπται παντάπασιν ἐν τῷ δευτέρῳ , ἐνδεικνυμένου κᾀνταῦθα σαφῶς τοῦ γραφέως ἤτοι ῥᾳθυμίαν ἐσχάτην , ἢ ῥᾳδιουργίαν . εἰ μὲν γὰρ ὅλας ὑπερέβαινε λέξεις , ἐσχάτως ἦν ῥᾴθυμος · εἰ δὲ τὰς ὁμοίας ἀλλήλαις , ἀγνοῶν ὅπῃ διαφέρουσιν , ἓν καὶ ταὐτὸν ἀμφοτέρας δηλοῦν ἐνόμιζεν , εἶτ’ ἐξῄρει τὴν ἑτέραν , εἰς ἄκρον ἀφῖκτο περιεργίας , ἐπανορθωτὴν αὑτὸν τῶν Ἱπποκράτους συγγραμμάτων , οὐχ ὑπηρέτην , ἀποφαίνων . τοῦτο μὲν δὴ χρήσιμόν ἐστι μεμνῆσθαι πρὸς πολλὰς τῶν ἀσαφῶν ῥήσεων , ἐν αἷς ἤτοι παραλελεῖφθαί τι πιθανόν ἐστιν , ἢ παραγεγράφθαι . οὐδὲν γὰρ κωλύει κατ’ ἐκείνας , ἤτοι τὸ λεῖπον προστιθέντας , ἢ τὸ ἡμαρτημένον ἐπανορθοῦντας , ἀπεργάζεσθαι τέλεόν τε καὶ ἀληθῆ τὸν λόγον . ὥσπερ γὰρ τὸ μεταγράφειν τὰς παλαιὰς ῥήσεις προπετὲς , οὕτω καὶ φυλάττοντας , ὡς γέγραπται , βραχείαις τέ τισιν ἢ προσθέσεσιν , ἢ ὑπαλλάξεσι διαλύεσθαι τὰς ἀπορίας , ἀγαθῶν ἐξηγητῶν ἐστιν ἔργον . ἀλλὰ περὶ τούτων μὲν οἶμαι δι’ αὐτῶν τῶν ἔργων ἐπιδείξειν ὀλίγον ὕστερον ἅπερ χρὴ δρᾷν . οὐ γὰρ ἁπλῶς , οὐδ’ ὡς ἔτυχεν , αὐτὸ ποιητέον , ἀλλὰ μετὰ τοῦ δεικνύναι τήν τε τῶν πραγμάτων ἀλήθειαν , ἔτι τε πρότερον αὐτὴν τοῦ παλαιοῦ τὴν γνώμην οὕτως ἔχουσαν , ὁμολογεῖν τε ἀμφοτέρας κατὰ τὴν λέξιν μετακοσμηθεῖσαν .
Lemmas: ἄρχω οὖν ἤδη ὁ ἐξήγησις ἀπό ὁ ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία γράφω ῥῆσις , ἔχω ὧδε · πνεῦμα μικρός , πυκνός · μέγας , ἀραιός · μικρός , ἀραιός · ἔξω μέγας , εἴσω μικρός · ὁ μέν ἐκτείνω , ὁ δέ κατεπείγω . διπλόος ἔσω ἐπανάκλησις , οἷος ἐπεισπνέω · θερμός , ψυχρός . ὁ δέ αὐτός ῥῆσις ὅδε ἐν ὁ ἕκτος γράφω τέλειος . ἐπί γάρ ὁ τρίτος συζυγία αὐτός δύσπνοια ὁ τέταρτος πρόσκειμαι , παραλείπω σαφής ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία , οὐ ὑπό ὁ γράφω , ἐγώ δοκέω , αὐτός · δῆλος γάρ εἰμί οὐ ἐκ ἐμπειρία τις καί μνήμη ἀθροίζω ὁ πλῆθος ὁ δύσπνοια , ἀλλά ἐκ λογικός διαίρεσις · οὐ οὖν μέλλω παραλείπω τις δύσπνοια · ἀλλά τις ὁ παλαιός βιβλιογράφος ἁμαρτάνω , ἔπειτα οὕτως ἔχω φθάνω ἐκδίδωμι ὁ βιβλίον , φυλάσσω τε ἔοικα μέχρι δεῦρο οὗτος αὐτός ὁ σφάλμα , τις μέν ὀλίγωρος ὁμιλέω ὁ ὁ παλαιός βιβλίον , ὡς μήτε εἰ λείπω τις , μήτε εἰ διά ἕτερος γράμμα λέγω , γνωρίζω , ἔνιοι δέ γνωρίζω μέν , ἀλλά προστίθημι ὁ λείπω οὐ τολμάω . οὐ γάρ δή ὅμοιος ὁ νῦν ὁ πρόσθεν εὐχερής εἰμί οὐδέ ἑτοῖμος παραγράφω παλαιός λέξις ὡσαύτως γράφω ἐν ἅπας ὁ ἀντίγραφος , ἀλλά ἐπισημαίνω μόνος αὐτός ἱκανός εἰμί , ὡς ἐνταῦθα μέν ἐλλιπής , ἐν ὁ ἕκτος δέ ὁ ἐπιδημία τέλειος ὁ διαίρεσις γράφω ὁ δύσπνοια , ὁ τε κατά μέγεθος καί μικρότης καί πυκνότης καί ἀραιότης . δύο γάρ οὖν δή οὗτος ἀντίθεσις ὁ Ἱπποκράτης , ὁ τε κατά μέγεθος ﻿ καί μικρότης καί ὁ ἀραιότης καί πυκνότης , δῆλος εἰμί ἐπιπλέκω ἀλλήλων , καί ποιέω συζυγία δύσπνοια δέ · εἷς μέν ἐν ὅς μικρός τε ἅμα καί πυκνός ὁ κατά φύσις ὁ ἀναπνοή γίγνομαι , ἕτερος δέ ὅταν μέγας τε ἅμα καί ἀραῖος , καί πρός οὗτος ἄλλος τρίτος ἐν ὅς μικρός τε καί ἀραῖος , καί πρός οὗτος τέταρτος , ὅς ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία παραλείπω φημί , ἐν ὅς μέγας τε ἅμα καί πυκνός γίγνομαι . δείκνυμι γάρ ἐγώ πολλάκις , εἰ καί ἄρα χωρίς ὁ δείκνυμι πρόδηλος ὑπάρχω πᾶς , ὡς δύο ἀντίθεσις ἀλλήλων ἐπιπλέκω , τέσσαρες ἀπεργάζομαι συζυγία . οὐ μόνος δέ κατά αὐτός διαφέρω ὁ ἐν ὁ ἕκτος ὁ ἐπιδημία ῥῆσις ὁ ἐν ὁ δεύτερος , ἀλλά καί κατά ὅσος ἐν ὁ ἐφεξῆς , ὁπότε παραβάλλω ὁ ὁ εἰσπνοή μέγεθος ὁ ὁ ἐκπνοή , ὁ ἕτερος συζυγία παραλείπω παντάπασι ἐν ὁ δεύτερος , ἐνδείκνυμι ᾀνταῦθη σαφής ὁ γραφεύς ἤτοι ῥαθυμία ἔσχατος , ἤ ῥᾳδιουργία . εἰ μέν γάρ ὅλος ὑπερβαίνω λέξις , ἔσχατος εἰμί ῥᾴθυμος · εἰ δέ ὁ ὅμοιος ἀλλήλων , ἀγνοέω ὅπῃ διαφέρω , εἷς καί αὐτός ἀμφότερος δηλόω νομίζω , εἶτα ἐξαιρέω ὁ ἕτερος , εἰς ἄκρος ἀφικνέομαι περιεργία , ἐπανορθωτής ἑαυτοῦ ὁ Ἱπποκράτης σύγγραμμα , οὐ ὑπηρέτης , ἀποφαίνω . οὗτος μέν δή χρήσιμος εἰμί μιμνῄσκω πρός πολύς ὁ ἀσαφής ῥῆσις , ἐν ὅς ἤτοι παραλείπω τις πιθανός εἰμί , ἤ παραγράφω . οὐδείς γάρ κωλύω κατά ἐκεῖνος , ἤτοι ὁ λείπω προστίθημι , ἤ ὁ ἁμαρτάνω ἐπανορθόω , ἀπεργάζομαι τέλειος τε καί ἀληθής ὁ λόγος . ὥσπερ γάρ ὁ μεταγράφω ὁ παλαιός ῥῆσις προπετής , οὕτως καί φυλάσσω , ὡς γράφω , βραχύς τε τις ἤ πρόσθεσις , ἤ ὑπάλλαξις διαλύω ὁ ἀπορία , ἀγαθός ἐξηγητής εἰμί ἔργον . ἀλλά περί οὗτος μέν οἴομαι διά αὐτός ὁ ἔργον ἐπιδείκνυμι ὀλίγος ὕστερον ὅς χρή δράω . οὐ γάρ ἁπλῶς , οὐδέ ὡς τυγχάνω , αὐτός ποιέω , ἀλλά μετά ὁ δείκνυμι ὁ τε ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια , ἔτι τε πρότερος αὐτός ὁ παλαιός ὁ γνώμη οὕτως ἔχω , ὁμολογέω τε ἀμφότερος κατά ὁ λέξις μετακοσμέω .