galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 1.19
Γέγραπται δ’ , ὡς ἔφην , ἐπὶ πλείστου ὑπὲρ ἁπασῶν ἀνωμαλιῶν ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐν σφυγμοῖς αἰτίων , καὶ διὰ τοῦτο μὲν ὅσα κοινὰ πρὸς ἐκεῖνον τὸν λόγον , ἅπαντα παραλείπομεν , ὑπομιμνήσκοντες αὐτῶν μόνον · ὅσα δὲ ἴδια τῆς ἀναπνοῆς , ἐπέξιμεν ἐν τῷδε τῷ γράμματι . τὰ μὲν οὖν τῆς χρείας , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται , κοινὰ , καὶ τὰ τῶν ἀρτηριῶν δὲ τῶν τραχειῶν ταῖς λείαις ἀνάλογον · ἴδιον δὲ ἐξαίρετον ταῖς ἀναπνοαῖς παρὰ τοὺς σφυγμοὺς τὸ τῶν μυῶν ὑπάρχει γένος . αἱ δημιουργοὶ δ’ αὐτῶν δυνάμεις ἔστι μὲν ᾗ ἀναλόγως , ἔστι δὲ ᾗ καὶ οὐχ οὕτως ἔχουσιν . ᾗ μὲν γὰρ αἰτίαι δραστικαί εἰσι , ταύτῃ μὲν ἀνάλογον ἔχουσιν , ᾗ δὲ τῆς ἀναπνευστικῆς δυνάμεως ἡ προαίρεσις ἐπιτροπεύει , τῆς ζωτικῆς δὲ οὐδεὶς ἀνώτερος κύριος , ἀλλ’ ἐλευθέρα τελείως ἐστὶν , ταύτῃ διαφέρουσιν . καὶ τοίνυν περιττόν τι εἰς ἀνωμαλίας γένεσιν ἕξει ἡ ἀναπνοὴ πρὸς τοὺς σφυγμοὺς , ὃ μηδὲ τοῦτο παραλείπωμεν . ἔστι δὲ διττὸν , τὸ μὲν ἀπ’ αὐτῆς τῆς ψυχικῆς δυνάμεως μόνης ὁρμώμενον , τὸ δ’ ἀπὸ τῆς πρὸς τὰς ὀδύνας συμπλοκῆς · ὀλίγον μὲν καὶ δυσγνώριστον τὸ ἀπὸ τῆς δυνάμεως μόνον , πλεῖον δὲ καὶ σαφέστερον καὶ ποικιλώτερον τὸ διὰ τὰς ὀδύνας . ἐν γὰρ ταῖς παραφροσύναις ἐπικρατεῖ μὲν ἡ ἀραιότης καὶ τὸ μέγεθος , ἐμφαίνεται δέ τις ἀνωμαλία καὶ ἀταξία κατά τε πλείους ἀναπνοὰς καὶ κατὰ μίαν ἐνίοτε μόνην , ὡς ἂν , οἶμαι , καὶ τῶν φαντασμάτων ποτὲ μὲν μᾶλλον , ποτὲ δ’ ἧττον ἐξιστάντων τοῦ κατὰ φύσιν τὸν λογισμόν . ἐν γὰρ ταῖς τοιαύταις φαντασίαις εὔλογον καὶ τὴν ἀναπνοὴν μεταβάλλεσθαί τι καὶ ποικίλλεσθαι πρὸς τὴν τῆς ἀνωμαλίας τε καὶ ἀταξίας γένεσιν καὶ παρὰ τὸ τῆς χρείας ποσόν . ἕως μὲν γὰρ ὀλίγον αὐτῆς ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν ἀπολείπεται , μικρὰ τοῦ κατὰ φύσιν ἡ ἐναλλαγή · ἐπειδὰν δὲ τοῦ κατὰ φύσιν ἔλλειμμά τι ἱκανῶς πολὺ γένηται , τότ’ ἀναγκαῖον ἤδη τῶν μὲν ἡσυχιῶν τὸ ποσὸν , τῶν δὲ κινήσεων οὐ τὸ ποσὸν μόνον , ἀλλ’ ἤδη καὶ τὸ ποιὸν ἀλλοιοῦσθαι , κᾀν τούτῳ τὴν ὅλην ἀναπνοὴν ἀνώμαλόν τε καὶ ἄτακτον γενέσθαι . ταυτὸν δὲ τοῦτο καὶ ταῖς ὀδύναις συμπίπτειν ἀναγκαῖον . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἐπ’ ἐκείνων ἡ χρεία πληροῦται καθ’ ἑκάστην ἐνέργειαν · οὔτε γὰρ ταχέως οὔτε πυκνῶς οὔτ’ ἐπὶ πλεῖστον δύναται διαστέλλειν τὸν θώρακα · πάντα γὰρ ταῦτ’ αὐτοῖς ἀνιαρὰ , μάλιστα μὲν τὸ μέγεθος , δεύτερον δὲ τὸ τάχος , ἤδη δὲ καὶ πυκνότης · ἀλυπότερον γὰρ τοῖς ἀλγοῦσι τὸ διὰ πλείονος χρόνου κινεῖσθαι τοῦ δι’ ἐλάττονος . διὰ τοῦτ’ οὖν τοῦ μὲν μεγέθους ἀφαιροῦσι πάμπολλα , τάχους δ’ ἐλάχιστα , πυκνότητος δὲ ἀφαιροῦσι μὲν οὐδὲν , ἀλλὰ τὶ καὶ προστιθέασι , τὴν ἐκ τῶν κατὰ φύσιν τῆς σμικρότητος ἔνδειαν ἐπανορθούμενοι . οὐ μέντοι γε τοσοῦτόν ἐστι τὸ προστιθέμενον , ὡς ἀναπληρῶσαι τὸ λεῖπον ἅπαν . ὅσον οὖν ἀπλήρωτον τῆς χρείας ἀπολείπεται , τοῦτ’ ἐν πολλαῖς ἑξῆς ἐνεργείαις ἀθροιζόμενον , ὅταν ἐγγὺς ἤδη τοῦ πνίγεσθαι τὸ ζῶον ἀφίκηται , τότε καὶ τὴν προαίρεσιν ἀναγκάζει , μέχρι γοῦν χρόνου τινὸς , μείζονά τε ποιήσασθαι τὴν ἀναπνοὴν καὶ θάττονα πολὺ καὶ τῆς ἔμπροσθεν πυκνοτέραν . ἀλλ’ ἐν ταῖς ταύτης ἐνεργείαις , τῆς μὲν χρείας πληρουμένης , ἀποκναιομένου δὲ τοῖς ἀλγήμασι τοῦ ζώου , πάλιν ἡ προαίρεσις ἀφαιρεῖ καὶ τοῦ μεγέθους καὶ τοῦ τάχους καὶ τῆς πυκνότητος , ἄλλοτε ἄλλου πλέον , ὡς ἂν ἀπορουμένη τε καὶ μήτε στῆσαι τὴν ἐνέργειαν δυναμένη , φόβῳ πνίξεως , μήθ’ εὑρίσκουσά τινα τῆς ὀδύνης ἴασιν . ἄλλοτε γοῦν ἐπ’ ἄλλο μετέρχεται , τὸ μὲν , ὡς τὴν χρείαν πληρῶσον , τὸ δ’ ὡς τὴν ὀδύνην παραμυθησόμενον . ἁπάντων δὲ , τῶν μὲν τὴν χρείαν πληρούντων παροξυνόντων τὰς ὀδύνας , τῶν δὲ ταύτας παρηγορούντων αὐξανόντων τὴν χρείαν , οὐδενὸς δ’ ἀμφοτέρων ἰάματος εὑρισκομένου κοινοῦ , πολυειδῶς ἐπὶ πάντα μετέρχεται δι’ ἀπορίαν , ἀεὶ δυσαρεστουμένη τῷ παρόντι . κᾀνθένδε τό τ’ ἀνώμαλον ἑκάστῳ τε καταμόνας καὶ ἁπάσαις ἑξῆς ταῖς ἀναπνοαῖς , καὶ τὸ πολυειδῶς ἄτακτον ὑπάρχει . ἐν γὰρ τῇ τῆς ἰσότητος διαφθορᾷ τῶν τε ἀνωμαλιῶν ἁπασῶν καὶ τῶν ἀταξιῶν ἡ γένεσις . ἐδείχθη γὰρ καὶ τοῦτο ἐν τοῖς περὶ διαφορᾶς σφυγμῶν , ὡς ἡ μὲν ἐφεξῆς ἰσότης ὁμαλότης ἐστὶν , ἡ δὲ κατὰ περιόδους τάξις · καὶ ὡς τῆς μὲν ἐφεξῆς ἰσότητος διαφθειρομένης , ἡ ἀνωμαλία , τῆς δὲ κατὰ περιόδους , ἡ ἀταξία γίγνεται . ἀλλ’ ὅμως πολλῆς μὲν ἀνωμαλίας , πολλῆς δὲ ἀταξίας ταῖς τοιαύταις διαθέσεσι ﻿ συμπιπτούσης , ἐπικρατεῖ τὸ κατὰ μικρότητα καὶ πυκνότητα γένος τῆς δυσπνοίας . εἰ γὰρ καὶ μέγα ποτ’ ἀπαπνεύσειαν εἰς ἅπαξ , οἷον ἀποπειρώμενοι τῆς τοιαύτης ἀναπνοῆς , ἀφίστανται παραχρῆμα διὰ τὴν ὀδύνην , καὶ χρόνῳ γε παμπόλλῳ μικρὸν πάνυ ἀναπνέουσιν , ἄχρι περ ἂν ὑπὸ τῆς χρείας ἐπειγούσης ἀναγκασθέντες ἐφ’ ἑτέραν αὖθις πεῖραν τράπωνται μεγάλης ἀναπνοῆς . τὸ συνεχὲς οὖν τῆς ἀνωμαλίας καὶ ἀτάκτου μεταβολῆς αὐτοῖς ἐν τάχει καὶ βραδυτῆτι καὶ ταῖς τῆς πυκνότητος ἐξαλλαγαῖς μάλιστα συνίσταται , μηδέποτε μὲν ἁπλῶς ἀραιᾶς γιγνομένης τῆς ἀναπνοῆς διὰ τὴν τῆς χρείας ἔπειξιν , ἧττον μέντοι καὶ μᾶλλον πυκνῆς , κᾀν τούτῳ τὴν ἀνωμαλίαν κτωμένης . ὥστ’ ἔστι πυκνὸν μὲν ἀεὶ τοῖς οὕτω διακειμένοις τὸ πνεῦμα , μέγα δὲ σπανίως , βραδὺ δ’ οὐδὲν μᾶλλον ἢ ταχὺ , διὰ τὴν εἰς ἑκάτερον αὐτῶν ὀξύῤῥοπον μετάπτωσιν . ὀρθῶς οὖν ἔμπροσθεν ἐῤῥέθη πᾶσι τοῖς ὀργάνοις ὀδυνωμένοις , ὅσα κινεῖται κατὰ τὰς ἀναπνοὰς , μικρὸν καὶ πυκνὸν ἕπεσθαι τὸ πνεῦμα · κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐν ταῖς παραφροσύναις μέγα τε γίγνεσθαι καὶ ἀραιὸν , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα καὶ ταύταις ἀνωμαλία τις ἕπεται . πλεονεκτεῖ γὰρ ἐν αὐταῖς ἥ τε ἀραιότης καὶ τὸ μέγεθος · μᾶλλον μὲν γὰρ καὶ ἧττον ἀραιὸν καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον μέγα τοῖς παραφρονοῦσι γίγνεται τὸ πνεῦμα , μικρὸν δὲ καὶ πυκνὸν οὐδέποτε . τοσαῦτα ἀρκεῖν μοι δοκεῖ περὶ τῶν ἀνωμαλιῶν εἰδέναι τῶν τε κατὰ μίαν ἐνέργειαν καὶ τῶν ἐν πλείοσι συνισταμένων . καὶ γὰρ καὶ περὶ τούτων εἴρηται τὰ εἰκότα τῇ κοινωνίᾳ τοῦ λόγου . καὶ μέντοι σαφῶς μὲν αὗται σύνθετοι , παμπόλλων ἐνεργειῶν εἰς γένεσίν τε καὶ διάγνωσιν δεόμεναι · αἱ δὲ κατὰ μίαν , ὡς καὶ πρόσθεν εἴρηται , τάχ’ ἄν τῳ δόξειαν ὑπάρχειν ἁπλαῖ . οὐ μόνον δὲ περὶ τῶν συστηματικῶν ἀνωμαλιῶν , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἀταξιῶν ἐν ταὐτῷ διήλθομεν . ἐν εἴδει γάρ τινι τῶν ἀνωμαλιῶν εἰσιν , ὡς κᾀν τοῖς περὶ σφυγμῶν ἐδείχθη .
Lemmas: γράφω δέ , ὡς φημί , ἐπί πολύς ὑπέρ ἅπας ἀνωμαλία ἐν ὁ δεύτερος ὁ ἐν σφυγμός αἴτιος , καί διά οὗτος μέν ὅσος κοινός πρός ἐκεῖνος ὁ λόγος , ἅπας παραλείπω , ὑπομιμνῄσκω αὐτός μόνος · ὅσος δέ ἴδιος ὁ ἀναπνοή , ἐπεξέρχομαι ἐν ὅδε ὁ γράμμα . ὁ μέν οὖν ὁ χρεία , ὡς καί πρόσθεν λέγω , κοινός , καί ὁ ὁ ἀρτηρία δέ ὁ τραχύς ὁ λεία ἀνάλογος · ἴδιος δέ ἐξαιρετός ὁ ἀναπνοή παρά ὁ σφυγμός ὁ ὁ μῦς ὑπάρχω γένος . ὁ δημιουργός δέ αὐτός δύναμις εἰμί μέν ᾗ ἀνάλογος , εἰμί δέ ᾗ καί οὐ οὕτως ἔχω . ᾗ μέν γάρ αἰτία δραστικός εἰμί , ταύτῃ μέν ἀνάλογος ἔχω , ᾗ δέ ὁ ἀναπνευστικός δύναμις ὁ προαίρεσις ἐπιτροπεύω , ὁ ζωτικός δέ οὐδείς ἀνώτερος κύριος , ἀλλά ἐλεύθερος τέλειος εἰμί , ταύτῃ διαφέρω . καί τοίνυν περισσός τις εἰς ἀνωμαλία γένεσις ἔχω ὁ ἀναπνοή πρός ὁ σφυγμός , ὅς μηδέ οὗτος παραλείπω . εἰμί δέ δισσός , ὁ μέν ἀπό αὐτός ὁ ψυχικός δύναμις μόνος ὁρμάω , ὁ δέ ἀπό ὁ πρός ὁ ὀδύνη συμπλοκή · ὀλίγος μέν καί δυσγνώριστος ὁ ἀπό ὁ δύναμις μόνος , πολύς δέ καί σαφής καί ποικίλος ὁ διά ὁ ὀδύνη . ἐν γάρ ὁ παραφροσύνη ἐπικρατέω μέν ὁ ἀραιότης καί ὁ μέγεθος , ἐμφαίνω δέ τις ἀνωμαλία καί ἀταξία κατά τε πολύς ἀναπνοή καί κατά εἷς ἐνίοτε μόνος , ὡς ἄν , οἴομαι , καί ὁ φάντασμα ποτέ μέν μάλα , ποτέ δέ ἥσσων ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ὁ λογισμός . ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος φαντασία εὔλογος καί ὁ ἀναπνοή μεταβάλλω τις καί ποικίλλω πρός ὁ ὁ ἀνωμαλία τε καί ἀταξία γένεσις καί παρά ὁ ὁ χρεία ποσός . ἕως μέν γάρ ὀλίγος αὐτός ἕκαστος ὁ ἐνέργεια ἀπολείπω , μικρός ὁ κατά φύσις ὁ ἐναλλαγή · ἐπειδάν δέ ὁ κατά φύσις ἔλλειμμα τις ἱκανός πολύς γίγνομαι , τότε ἀναγκαῖος ἤδη ὁ μέν ἡσυχία ὁ ποσός , ὁ δέ κίνησις οὐ ὁ ποσός μόνος , ἀλλά ἤδη καί ὁ ποιός ἀλλοιόω , εἰͅν οὗτος ὁ ὅλος ἀναπνοή ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος γίγνομαι . τατός δέ οὗτος καί ὁ ὀδύνη συμπίπτω ἀναγκαῖος . οὐδέ γάρ οὐδέ ἐπί ἐκεῖνος ὁ χρεία πληρόω κατά ἕκαστος ἐνέργεια · οὔτε γάρ ταχύς οὔτε πυκνός οὔτε ἐπί πολύς δύναμαι διαστέλλω ὁ θώραξ · πᾶς γάρ οὗτος αὐτός ἀνιαρός , μάλα μέν ὁ μέγεθος , δεύτερος δέ ὁ τάχος , ἤδη δέ καί πυκνότης · ἄλυπος γάρ ὁ ἀλγέω ὁ διά πολύς χρόνος κινέω ὁ διά ἐλαχύς . διά οὗτος οὖν ὁ μέν μέγεθος ἀφαιρέω πάμπολυς , τάχος δέ ἐλαχύς , πυκνότης δέ ἀφαιρέω μέν οὐδείς , ἀλλά τίς καί προστίθημι , ὁ ἐκ ὁ κατά φύσις ὁ μικρότης ἔνδεια ἐπανορθόω . οὐ μέντοι γε τοσοῦτος εἰμί ὁ προστίθημι , ὡς ἀναπληρόω ὁ λείπω ἅπας . ὅσος οὖν ἀπλήρωτος ὁ χρεία ἀπολείπω , οὗτος ἐν πολύς ἑξῆς ἐνέργεια ἀθροίζω , ὅταν ἐγγύς ἤδη ὁ πνίγω ὁ ζῷον ἀφικνέομαι , τότε καί ὁ προαίρεσις ἀναγκάζω , μέχρι γοῦν χρόνος τις , μέγας τε ποιέω ὁ ἀναπνοή καί ταχύς πολύς καί ὁ ἔμπροσθεν πυκνός . ἀλλά ἐν ὁ οὗτος ἐνέργεια , ὁ μέν χρεία πληρόω , ἀποκναίω δέ ὁ ἄλγημα ὁ ζῷον , πάλιν ὁ προαίρεσις ἀφαιρέω καί ὁ μέγεθος καί ὁ τάχος καί ὁ πυκνότης , ἄλλοτε ἄλλος πολύς , ὡς ἄν ἀφοράω τε καί μήτε ἵστημι ὁ ἐνέργεια δύναμαι , φόβος πνῖξις , μήτε εὑρίσκω τις ὁ ὀδύνη ἴασις . ἄλλοτε γοῦν ἐπί ἄλλος μετέρχομαι , ὁ μέν , ὡς ὁ χρεία πληρόω , ὁ δέ ὡς ὁ ὀδύνη παραμυθέομαι . ἅπας δέ , ὁ μέν ὁ χρεία πληρόω παροξύνω ὁ ὀδύνη , ὁ δέ οὗτος παρηγορέω αὐξάνω ὁ χρεία , οὐδείς δέ ἀμφότερος ἴαμα εὑρίσκω κοινός , πολυειδής ἐπί πᾶς μετέρχομαι διά ἀπορία , ἀεί δυσαρεστέω ὁ πάρειμι . ἐͅνθένδε ὁ τε ἀνώμαλος ἕκαστος τε καταμόνας καί ἅπας ἑξῆς ὁ ἀναπνοή , καί ὁ πολυειδής ἄτακτος ὑπάρχω . ἐν γάρ ὁ ὁ ἰσότης διαφθορά ὁ τε ἀνωμαλία ἅπας καί ὁ ἀταξία ὁ γένεσις . δείκνυμι γάρ καί οὗτος ἐν ὁ περί διαφορά σφυγμός , ὡς ὁ μέν ἐφεξῆς ἰσότης ὁμαλότης εἰμί , ὁ δέ κατά περίοδος τάξις · καί ὡς ὁ μέν ἐφεξῆς ἰσότης διαφθείρω , ὁ ἀνωμαλία , ὁ δέ κατά περίοδος , ὁ ἀταξία γίγνομαι . ἀλλά ὅμως πολύς μέν ἀνωμαλία , πολύς δέ ἀταξία ὁ τοιοῦτος διάθεσις ﻿ συμπίπτω , ἐπικρατέω ὁ κατά μικρότης καί πυκνότης γένος ὁ δύσπνοια . εἰ γάρ καί μέγας ποτέ ἀπαπονεύω εἰς ἅπαξ , οἷος ἀποπειράομαι ὁ τοιοῦτος ἀναπνοή , ἀφίστημι παραχρῆμα διά ὁ ὀδύνη , καί χρόνος γε πάμπολυς μικρός πάνυ ἀναπνέω , ἄχρι περ ἄν ὑπό ὁ χρεία ἐπείγω ἀναγκάζω ἐπί ἕτερος αὖθις πεῖρα τρέπω μέγας ἀναπνοή . ὁ συνεχής οὖν ὁ ἀνωμαλία καί ἄτακτος μεταβολή αὐτός ἐν τάχος καί βραδυτής καί ὁ ὁ πυκνότης ἐξαλλαγή μάλα συνίστημι , μηδέποτε μέν ἁπλῶς ἀραιός γίγνομαι ὁ ἀναπνοή διά ὁ ὁ χρεία ἔπειξις , ἥσσων μέντοι καί μάλα πυκνός , εἰͅν οὗτος ὁ ἀνωμαλία κτάομαι . ὥστε εἰμί πυκνός μέν ἀεί ὁ οὕτως διάκειμαι ὁ πνεῦμα , μέγας δέ σπάνιος , βραδύς δέ οὐδείς μάλα ἤ ταχύς , διά ὁ εἰς ἑκάτερος αὐτός ὀξύρροπος μετάπτωσις . ὀρθός οὖν ἔμπροσθεν λέγω πᾶς ὁ ὄργανον ὀδυνάω , ὅσος κινέω κατά ὁ ἀναπνοή , μικρός καί πυκνός ἕπομαι ὁ πνεῦμα · κατά δέ ὁ αὐτός λόγος ἐν ὁ παραφροσύνη μέγας τε γίγνομαι καί ἀραιός , εἰ καί ὅτι μάλα καί οὗτος ἀνωμαλία τις ἕπομαι . πλεονεκτέω γάρ ἐν αὐτός ὁ τε ἀραιότης καί ὁ μέγεθος · μάλα μέν γάρ καί ἥσσων ἀραιός καί μάλα καί ἥσσων μέγας ὁ παραφρονέω γίγνομαι ὁ πνεῦμα , μικρός δέ καί πυκνός οὐδέποτε . τοσοῦτος ἀρκέω ἐγώ δοκέω περί ὁ ἀνωμαλία οἶδα ὁ τε κατά εἷς ἐνέργεια καί ὁ ἐν πολύς συνίστημι . καί γάρ καί περί οὗτος λέγω ὁ ἔοικα ὁ κοινωνία ὁ λόγος . καί μέντοι σαφής μέν οὗτος σύνθετος , πάμπολυς ἐνέργεια εἰς γένεσις τε καί διάγνωσις δέω · ὁ δέ κατά εἷς , ὡς καί πρόσθεν λέγω , τάχα ἄν τις δοκέω ὑπάρχω ἁπλόος . οὐ μόνος δέ περί ὁ συστηματικός ἀνωμαλία , ἀλλά καί περί ὁ ἀταξία ἐν αὐτός διέρχομαι . ἐν εἶδος γάρ τις ὁ ἀνωμαλία εἰμί , ὡς εἰͅν ὁ περί σφυγμός δείκνυμι .