galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 1.17
Καὶ μὲν δὴ καὶ ἀνώμαλός τίς ἐστιν ἀναπνοὴ , καθάπερ καὶ σφυγμὸς , ἥ τ’ ἐν ἀθροίσματι τῶν κινήσεων καὶ κατὰ μίαν κίνησιν · ὡσαύτως δὲ καὶ τεταγμένη καὶ ἄτακτος ἀναπνοὴ γίγνοιτ’ ἂν , ὥσπερ καὶ σφυγμὸς , ὅσαι τε διαφοραὶ τῶν ἀνωμάλων σφυγμῶν τῶν τε κατὰ μίαν κίνησιν καὶ τῶν ἐν πλείοσι συνισταμένων , τοσαῦται καὶ τῶν ἀναπνοῶν . ﻿ ἀλλ’ ὅπερ ἔφην ἐν ἀρχῇ εὐθὺς τοῦ λόγου , παντάπασιν ὀλιγώρως ὑπὲρ ἀναπνοῆς ἐπραγματεύσαντο πάντες , καὶ τὴν αἰτίαν τῆς περὶ ταύτην ῥᾳθυμίας αὐτῶν εἴποιμι ἂν ἐπὶ προήκοντι τῷ λόγῳ . νυνὶ δὲ τὸ προκείμενον ἡμῖν περαντέον , ἀπὸ τῆς κατὰ μίαν κίνησιν ἀνωμαλίας ἀρξαμένοις , ὅτι καὶ κατὰ φύσιν δόξειεν ἂν ἥδε μεταξὺ τετάχθαι τῶν ἀκριβῶς ἁπλῶν καὶ τῶν ὁμολογουμένως συνθέτων . ἠμφισβήτει γοῦν ποτέ τις ὑπὲρ αὐτῆς πρὸς ἡμᾶς , ὡς οὐ σύνθετος , οὐκ ἂν ἄλλως τοῦτο παθὼν , εἰ μὴ πλησίον ἦν τῶν ἀπλῶν . ἀλλ’ ὅτι μὲν σύνθετός ἐστιν ἐνθένδε δῆλον , εἴ τις ἀρχόμενος μὲν εἰσπνεῖν ταχέως ἐπισπᾶται τὸν ἀέρα , τελευτῶν δὲ βραδέως , ἢ ἔμπαλιν ἐκ βραδείας τῆς ἀρχῆς εἰς ταχὺ μεθίσταται τὸ τέλος , οὐκ ἂν οὔτε ταχεῖαν οὔτε βραδεῖαν ἁπλῶς ταύτην φαίημεν εἶναι τὴν εἰσπνοὴν , ἀλλὰ σύνθετον δηλονότι , τὸ μέν τι μόριον ἑαυτῆς ἔχουσαν ὠκὺ , τὸ δέ τι βραδύ . κατὰ ταὐτὸν δὲ καὶ τὴν ἐκπνοὴν , εἰ παντοίως ἀλλοιοῦται , μεταπιπτούσης τῆς κινήσεως ἢ ἐκ βραδυτῆτος εἰς τάχος , ἢ ἔμπαλιν ἐκ τάχους εἰς βραδυτῆτα , συγκεῖσθαι φήσομεν ἐξ ἐναντίως ἐχόντων πρὸς ἄλληλα τῶν μορίων , καὶ διὰ τοῦτο μηδ’ ἁπλῆν ἀλλὰ σύνθετον ὑπάρχειν . ὡσαύτως δὲ καὶ ὅταν ἡσυχία τις σχίζῃ τε καὶ διακόπτῃ τὴν ἑτέραν τῶν κινήσεων , ἤτοι τὴν εἰσπνοὴν ἢ τὴν ἐκπνοὴν , σύνθετον καὶ τότε φήσομεν εἶναι τὴν διῃρημένην , ἥ τις ἂν εἴη . ὦπται δέ ποτε σπανίως οὐ θάτερον μόνον , ἀλλ’ ἀμφότερα τὰ μόρια τῆς ὅλης ἀναπνοῆς κατὰ τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον οὕτως ἔχοντα , καὶ γίγνεσθαι μάλιστα τὸ τοιοῦτον , ὅταν ὑγρῶν πλῆθος ἠθροισμένον ἐν ταῖς τραχείαις ἀρτηρίαις ἀποπνίγῃ τὸν ἄνθρωπον , ἐκ πλευρίτιδος ὀλεθρίας ἢ περιπνευμονίας μὴ ἐκκαθαρθείσης ἢ ἐμπυήματος αὐτόθι συστάντος , ὥστε κατὰ τοῦτο τὰς ἀναπνοὰς ὁμολογεῖν τοῖς σφυγμοῖς . ἐδείκνυτο γὰρ οὖν καὶ ἐπ’ ἐκείνων ἐμφράξεσιν ὀργάνων καὶ θλίψεσι καὶ ὅλως στενοχωρίαις ἡ ἀνωμαλία γιγνομένη . καὶ τοίνυν ὅσα περὶ τῶν ἄλλων ἀρτηριῶν τῶν καθ’ ὅλον τὸ ζῶον ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ τῶν ἐν σφυγμοῖς αἰτίων εἴρηται μαθών τις εὐπορώτερος ἂν εἴη περὶ τῶν ἐν πνεύμονι τραχειῶν καλουμένων λέγειν τὰ παραπλήσια . τὰς μὲν γὰρ , ἵν’ ἀνώμαλος ὁ σφυγμὸς γίνηται , στενοχωρεῖσθαι χρὴ , τὰς τραχείας δὲ ἀρτηρίας , ἵν’ ἡ ἀναπνοή . ἐῤῥέθη δ’ ἐν ἐκείνοις , ὅτι καὶ δι’ ἀῤῥωστίαν δυνάμεως ἀνωμαλότης σφυγμῶν γένοιτ’ ἂν , ὅταν ἀδυνατῇ τελέως διαστέλλειν εἰς ἅπαξ τὰς ἀρτηρίας . ἵστανται γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ διαναπαύονται , καθάπερ οἱ πρεσβῦται κατὰ τὰς ὁδοιπορίας . γένοιτο δ’ ἄν ποτε καὶ κατὰ τὴν ἀναπνοὴν ἀνωμαλία τις , ἥ τε κατὰ μίαν μόνην ἐνέργειαν καὶ ἡ συστηματικὴ καλουμένη δι’ ἀσθένειάν τινα τῆς δημιουργούσης αὐτὴν δυνάμεως .
Lemmas: καί μέν δή καί ἀνώμαλος τις εἰμί ἀναπνοή , καθά καί σφυγμός , ὁ τε ἐν ἄθροισμα ὁ κίνησις καί κατά εἷς κίνησις · ὡσαύτως δέ καί τάσσω καί ἄτακτος ἀναπνοή γίγνομαι ἄν , ὥσπερ καί σφυγμός , ὅσος τε διαφορά ὁ ἀνώμαλος σφυγμός ὁ τε κατά εἷς κίνησις καί ὁ ἐν πολύς συνίστημι , τοσοῦτος καί ὁ ἀναπνοή . ﻿ ἀλλά ὅς φημί ἐν ἀρχή εὐθύς ὁ λόγος , παντάπασι ὀλίγωρος ὑπέρ ἀναπνοή πραγματεύομαι πᾶς , καί ὁ αἰτία ὁ περί οὗτος ῥαθυμία αὐτός λέγω ἄν ἐπί προήκω ὁ λόγος . νυνί δέ ὁ πρόκειμαι ἐγώ περαντέον , ἀπό ὁ κατά εἷς κίνησις ἀνωμαλία ἄρχω , ὅτι καί κατά φύσις δοκέω ἄν ὅδε μεταξύ τάσσω ὁ ἀκριβής ἁπλόος καί ὁ ὁμολογουμένως σύνθετος . ἀμφισβητέω γοῦν ποτέ τις ὑπέρ αὐτός πρός ἐγώ , ὡς οὐ σύνθετος , οὐ ἄν ἄλλος οὗτος πάσχω , εἰ μή πλησίον εἰμί ὁ ἀπολάω . ἀλλά ὅτι μέν σύνθετος εἰμί ἐνθένδε δῆλος , εἰ τις ἄρχω μέν εἰσπνέω ταχύς ἐπισπάω ὁ ἀήρ , τελευτάω δέ βραδύς , ἤ ἔμπαλιν ἐκ βραδύς ὁ ἀρχή εἰς ταχύς μεθίστημι ὁ τέλος , οὐ ἄν οὔτε ταχύς οὔτε βραδύς ἁπλῶς οὗτος φημί εἰμί ὁ εἰσπνοή , ἀλλά σύνθετος δηλονότι , ὁ μέν τις μόριον ἑαυτοῦ ἔχω ὠκύς , ὁ δέ τις βραδύς . κατά αὐτός δέ καί ὁ ἐκπνοή , εἰ παντοίως ἀλλοιόω , μεταπίπτω ὁ κίνησις ἤ ἐκ βραδυτής εἰς τάχος , ἤ ἔμπαλιν ἐκ τάχος εἰς βραδυτής , σύγκειμαι φημί ἐκ ἐναντίος ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ μόριον , καί διά οὗτος μηδέ ἁπλόος ἀλλά σύνθετος ὑπάρχω . ὡσαύτως δέ καί ὅταν ἡσυχία τις σχίζω τε καί διακόπτω ὁ ἕτερος ὁ κίνησις , ἤτοι ὁ εἰσπνοή ἤ ὁ ἐκπνοή , σύνθετος καί τότε φημί εἰμί ὁ διαιρέω , ὅς τις ἄν εἰμί . ὁράω δέ ποτέ σπάνιος οὐ ἕτερος μόνος , ἀλλά ἀμφότερος ὁ μόριον ὁ ὅλος ἀναπνοή κατά ὁ αὐτός ἄνθρωπος οὕτως ἔχω , καί γίγνομαι μάλα ὁ τοιοῦτος , ὅταν ὑγρός πλῆθος ἀθροίζω ἐν ὁ τραχύς ἀρτηρία ἀποπνίγω ὁ ἄνθρωπος , ἐκ πλευρῖτις ὀλέθριος ἤ περιπνευμονία μή ἐκκαθαίρω ἤ ἐμπύημα αὐτόθι συνίστημι , ὥστε κατά οὗτος ὁ ἀναπνοή ὁμολογέω ὁ σφυγμός . δείκνυμι γάρ οὖν καί ἐπί ἐκεῖνος ἔμφραξις ὄργανον καί θλῖψις καί ὅλος στενοχωρία ὁ ἀνωμαλία γίγνομαι . καί τοίνυν ὅσος περί ὁ ἄλλος ἀρτηρία ὁ κατά ὅλος ὁ ζῷον ἐν ὁ δεύτερος περί ὁ ἐν σφυγμός αἴτιος λέγω μανθάνω τις εὔπορος ἄν εἰμί περί ὁ ἐν πνεύμων τραχύς καλέω λέγω ὁ παραπλήσιος . ὁ μέν γάρ , ἵνα ἀνώμαλος ὁ σφυγμός γίγνομαι , στενοχωρέω χρή , ὁ τραχύς δέ ἀρτηρία , ἵνα ὁ ἀναπνοή . λέγω δέ ἐν ἐκεῖνος , ὅτι καί διά ἀρρωστία δύναμις ἀνωμαλότης σφυγμός γίγνομαι ἄν , ὅταν ἀδυνατέω τέλειος διαστέλλω εἰς ἅπαξ ὁ ἀρτηρία . ἵστημι γάρ ἐν ὁ μεταξύ καί διαναπαύω , καθά ὁ πρεσβύτης κατά ὁ ὁδοιπορία . γίγνομαι δέ ἄν ποτέ καί κατά ὁ ἀναπνοή ἀνωμαλία τις , ὁ τε κατά εἷς μόνος ἐνέργεια καί ὁ συστηματικός καλέω διά ἀσθένεια τις ὁ δημιουργέω αὐτός δύναμις .