galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 1.23
Οὐ μόνον ἐκ τοῦ δεῖξαι τὴν κατὰ τάχος τε καὶ βραδυτῆτα διαφορὰν οὐκ ἀναγκαίαν εἰς τὰς προγνώσεις , οὔτ’ εἰ μόνην οὔτ’ εἰ συμπλέκοις ταῖς ἄλλαις , τὸ χρήσιμον ἐκείνων γίνεται εὔδηλον , ἀλλὰ κᾀξ αὐτῆς τῆς φύσεως τοῦ πράγματος φαίνεται . ἐπεὶ γὰρ τρία τὰ πρῶτα γένη τῶν αἰτίων ἐστὶ τῆς ἀναπνοῆς , ἡ χρεία καὶ ἡ δύναμις καὶ τὰ ὄργανα , δῆλον ὡς , ἂν εὕρωμεν ἐκ τίνων καὶ πόσων δυσπνοιῶν τὰς ἔν αὐτοῖς διαθέσεις γνωριοῦμεν , αὗται μὲν ἡμῖν χρησιμώταται πρὸς τὰς προγνώσεις ἔσονται , τὰς δ’ ἄλλας ἁπάσας ἐκ περιουσίας ἐπισκεψόμεθα . ἀλλ’ εὑρέθησαν αὔξησιν μὲν τῆς χρείας ἡ μεγάλη καὶ πυκνὴ , μείωσιν δὲ ἡ ἐναντία , ἡ μικρὰ καὶ ἀραιὰ , δηλοῦσαι , παραφροσύνης τε ἴδιος ἡ μεγάλη τε καὶ ἀραιὰ , πόνου δ’ ἡ μικρὰ καὶ πυκνή . προσίεσαν δ’ ἔξωθεν αἱ ἀνώμαλοι , ποτὲ μὲν τοῦ μυώδους γένους τὰς διαθέσεις , ποτὲ δὲ καὶ τῶν τραχειῶν ἀρτηριῶν τὰς στενοχωρίας δηλοῦσαι . δυνάμεως δ’ ἀῤῥωστούσης , πρῶτον μὲν ἐξ ἀνάγκης οὐδὲν εὑρίσκεται γνώρισμα δυσπνοίας , ἑτέρως μὲν τῶν ἀταλαιπώρων , ἑτέρως δὲ τῶν καρτερικῶν τυπούντων τὴν ἀναπνοήν · εἰ δ’ ἄρα καί τι εἵη ἀνώμαλόν τε καὶ ἄτακτον , ἀφανές ἐστι , καὶ τὰς ἀνωμαλίας τε καὶ τὰς ἀταξίας αὐτὰς αἱ κατὰ πυκνότητα καὶ ἀραιότητα καὶ μικρότητα καὶ μέγεθος ἀνισότητες γεννῶνται , πρὸς τῷ καὶ δι’ ἄλλων μυρίων ἀῤῥωστίαν δυνάμεως ψυχικῆς γνωρίζεσθαι , μηδέν τι ἡμῶν ἀναπνοῆς δεομένων , ὧν τὰ μὲν ἐπικαιρότατα καὶ πλεῖστα διὰ τοῦ προγνωστικοῦ γράμματος ἐδίδαξεν Ἱπποκράτης , εἰ δέ τι καὶ παραλέλειπται , ῥᾷστον ἐκ τῶν εἰρημένων εὑρίσκειν . εἰ δέ τις αὐτῆς τῆς ἀναπνευστικῆς δυνάμεως ἀῤῥωστούσης , καὶ κοινῶς ἁπάσης τῆς ψυχικῆς , ἐθέλοι γ’ ἔχειν ἴδια γνωρίσματα , καὶ μάλιστα τῆς ἐψυγμένης , τήν τε τῶν πτερυγίων τῆς ῥινὸς κίνησιν ἕξει καὶ τὴν ἁπάντων τῶν κατ’ ὠμοπλάτας μυῶν ἐνέργειαν , καὶ τὴν ἀθρόαν κατάπτωσιν τοῦ θώρακος . ὁπόταν γὰρ οὗτος ἀῤῥωστότερον τοῦ προσήκοντος κινῆται , κατὰ μὲν τὰς εἰσπνοὰς προστιμωρεῖ τῇ τοῦ πνεύματος ῥύμῃ τὰ τῆς ῥινὸς πτερύγια , συνεπισπώμενά πως καὶ αὐτὰ τὸν ἔξωθεν ἀέρα , καθ’ ὃν τρόπον καὶ διὰ τοῦ στόματος ἕλκειν τι προαιρούμενοι τὰ χείλη συνάγομεν · κατὰ δ’ αὖ τὰς ἐκπνοὰς ἀθρόα κατάπτωσις γίνεται τοῦ θώρακος , οὐ κατὰ βραχὺ σύμπτωσις . εἴρηται δ’ ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς περὶ μυῶν κινήσεως , ὅπῃ τε διαφέρει κατάπτωσις μορίου καθέσεώς τε καὶ χαλάσεως , ὅτι τὸ μὲν ἀῤῥωστούσης δυνάμεως γίνεται , τὸ δ’ ἐῤῥωμένης . συμβαίνει δ’ ἔτι κατὰ τὰς ἐκπνοὰς τοῖς ἀσθενέσι κατὰ τὴν ἀναπνευστικὴν δύναμιν τοιόνδε . τὴν τάσιν , ἣν ἐκέκτητο τέως κατὰ τὰς εἰσπνοὰς ὁ θώραξ ἅμα τῷ διαφράγματι , πᾶσαν ἀθρόως ἀποτίθεται , καθάπερ νεκρούμενος ἐξαίφνης . ἐῤῥέθη δ’ ἐν τοῖς περὶ τῆς ἀναπνοῆς ὑπομνήμασιν , ὡς μόνον ἐκλύουσιν αἱ φρένες τὴν τάσιν , ἐκπνεόντων · ἀλλ’ οὐ ταὐτὸν ἐκλῦσαι κατὰ βραχὺ καὶ ἀθρόως ἀποθέσθαι πᾶσαν . ὀλίγον δέ τι συνεργάζονται ταῖς τοιαύταις ἐκπνοαῖς οἱ κατὰ τὰ μεσοπλεύρια μύες , ὧν ἐνεργούντων τὰς ἐκφυσήσεις ἐδείξαμεν γίνεσθαι . τοιοῦτον μὲν δή τι καὶ διὰ ταύτας τὰς αἰτίας τὸ τῆς ἀναπνοῆς εἶδος τοῖς ἀῤῥώστοις τὴν δύναμιν .
Lemmas: οὐ μόνος ἐκ ὁ δείκνυμι ὁ κατά τάχος τε καί βραδυτής διαφορά οὐ ἀναγκαῖος εἰς ὁ πρόγνωσις , οὔτε εἰ μόνος οὔτε εἰ συμπλέκω ὁ ἄλλος , ὁ χρήσιμος ἐκεῖνος γίγνομαι εὔδηλος , ἀλλά ἐͅκ αὐτός ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα φαίνω . ἐπεί γάρ τρεῖς ὁ πρῶτος γένος ὁ αἴτιος εἰμί ὁ ἀναπνοή , ὁ χρεία καί ὁ δύναμις καί ὁ ὄργανον , δῆλος ὡς , ἐάν εὑρίσκω ἐκ τίς καί πόσος δύσπνοια ὁ ἐν αὐτός διάθεσις γνωρίζω , οὗτος μέν ἐγώ χρήσιμος πρός ὁ πρόγνωσις εἰμί , ὁ δέ ἄλλος ἅπας ἐκ περιουσία ἐπισκοπέω . ἀλλά εὑρίσκω αὔξησις μέν ὁ χρεία ὁ μέγας καί πυκνός , μείωσις δέ ὁ ἐναντίος , ὁ μικρός καί ἀραιός , δηλόω , παραφροσύνη τε ἴδιος ὁ μέγας τε καί ἀραιός , πόνος δέ ὁ μικρός καί πυκνός . προσίημι δέ ἔξωθεν ὁ ἀνώμαλος , ποτέ μέν ὁ μυώδης γένος ὁ διάθεσις , ποτέ δέ καί ὁ τραχύς ἀρτηρία ὁ στενοχωρία δηλόω . δύναμις δέ ἀρρωστέω , πρῶτος μέν ἐκ ἀνάγκη οὐδείς εὑρίσκω γνώρισμα δύσπνοια , ἕτερος μέν ὁ ἀταλαίπωρος , ἕτερος δέ ὁ καρτερικός τυπόω ὁ ἀναπνοή · εἰ δέ ἄρα καί τις ἵημι ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος , ἀφανής εἰμί , καί ὁ ἀνωμαλία τε καί ὁ ἀταξία αὐτός ὁ κατά πυκνότης καί ἀραιότης καί μικρότης καί μέγεθος ἀνισότης γεννάω , πρός ὁ καί διά ἄλλος μυρίος ἀρρωστία δύναμις ψυχικός γνωρίζω , μηδείς τις ἐγώ ἀναπνοή δέω , ὅς ὁ μέν ἐπίκαιρος καί πολύς διά ὁ προγνωστικός γράμμα διδάσκω Ἱπποκράτης , εἰ δέ τις καί παραλείπω , ῥᾴδιος ἐκ ὁ λέγω εὑρίσκω . εἰ δέ τις αὐτός ὁ ἀναπνευστικός δύναμις ἀρρωστέω , καί κοινός ἅπας ὁ ψυχικός , ἐθέλω γε ἔχω ἴδιος γνώρισμα , καί μάλα ὁ ψύχω , ὁ τε ὁ πτερύγιον ὁ ῥίς κίνησις ἔχω καί ὁ ἅπας ὁ κατά ὠμοπλάτη μῦς ἐνέργεια , καί ὁ ἀθρόος κατάπτωσις ὁ θώραξ . ὁπόταν γάρ οὗτος ἄρρωστος ὁ προσήκω κινέω , κατά μέν ὁ εἰσπνοή προστιμωρέω ὁ ὁ πνεῦμα ῥύμη ὁ ὁ ῥίς πτερύγιον , συνεπισπάω πως καί αὐτός ὁ ἔξωθεν ἀήρ , κατά ὅς τρόπος καί διά ὁ στόμα ἕλκω τις προαιρέω ὁ χεῖλος συνάγω · κατά δέ αὖ ὁ ἐκπνοή ἀθρόος κατάπτωσις γίγνομαι ὁ θώραξ , οὐ κατά βραχύς σύμπτωσις . λέγω δέ ἐπί πολύς ἐν ὁ περί μῦς κίνησις , ὅπῃ τε διαφέρω κατάπτωσις μόριον κάθεσις τε καί χάλασις , ὅτι ὁ μέν ἀρρωστέω δύναμις γίγνομαι , ὁ δέ ῥώννυμι . συμβαίνω δέ ἔτι κατά ὁ ἐκπνοή ὁ ἀσθενής κατά ὁ ἀναπνευστικός δύναμις τοιόσδε . ὁ τάσις , ὅς κτάομαι τέως κατά ὁ εἰσπνοή ὁ θώραξ ἅμα ὁ διάφραγμα , πᾶς ἀθρόος ἀποτίθημι , καθά νεκρόω ἐξαίφνης . λέγω δέ ἐν ὁ περί ὁ ἀναπνοή ὑπόμνημα , ὡς μόνος ἐκλύω ὁ φρήν ὁ τάσις , ἐκπνέω · ἀλλά οὐ αὐτός ἐκλύω κατά βραχύς καί ἀθρόος ἀποτίθημι πᾶς . ὀλίγος δέ τις συνεργάζομαι ὁ τοιοῦτος ἐκπνοή ὁ κατά ὁ μεσοπλεύριος μῦς , ὅς ἐνεργέω ὁ ἐκφύσησις δείκνυμι γίγνομαι . τοιοῦτος μέν δή τις καί διά οὗτος ὁ αἰτία ὁ ὁ ἀναπνοή εἶδος ὁ ἄρρωστος ὁ δύναμις .