galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 3.8
Τρεῖς μὲν οὖν ἡμῖν ἤδη συζυγίαι δυσπνοιῶν ἐξεύρηνται , λείπεται δ’ ἡ τετάρτη , ἐν ᾗ σμικρὸν καὶ ἀραιὸν τὸ πνεῦμα . τί δή ποτ’ οὖν αὐτὴν παραλιπὼν τὴν ψυχρὰν ἐκπνοὴν ἔγραψε ; ἢ ὅτι οὐκ ἄλλη μέν τίς ἐστιν ἡ μικρά τε ἅμα καὶ ἀραιὰ , ἄλλη δὲ ἡ ψυχρά ; δῆλον δὲ τοῦτο . τὴν γὰρ ἐναντίαν αὐτῇ , τὴν μεγάλην τε ἅμα καὶ πυκνὴν ἀμέτρου θερμασίας ἐν τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις ἠθροισμένης ἔκγονον ὑπάρχειν ἐδείκνυμεν . ἐξ ἀνάγκης οὖν ἡ μικρὰ καὶ ἀραιὰ τούτων αὐτῶν τῶν ὀργάνων κατεψυγμένων ἔσται , καὶ δύο ἡμῖν ἀπορήματα λελυμένα , τῷ μήτε τὴν τετάρτην συζυγίαν τῆς δυσπνοίας , τὴν μικρὰν καὶ ἀραιὰν , παραλελεῖφθαι μήτε τὴν θερμήν . ἐκείνην γὰρ ἐν θατέρῳ μέρει τοῦ πυκνοῦ πνεύματος τοῦ κατ’ ἀρχὰς εἰρημένου περιειλημμένην ἕξομεν · ἡ αὐτὴ γάρ ἐστι τῇ πυκνῇ καὶ ﻿ μεγάλῃ · τὴν ἀραιὰν δ’ αὖ καὶ μικρὰν ἐν τῇ ψυχρᾷ , καὶ γὰρ ἥδε τῆς ψυχρᾶς οὐ διαφέρει . τί δή ποτ’ οὖν οὐκ ἀραιὰν καὶ μικρὰν , ἀλλὰ ψυχρὰν αὐτὴν ἔγραψεν ; ὅτι πρῶτον μὲν ἀπὸ τοῦ προχειροτέρου συμπτώματος ἠβουλήθη αὐτὴν δηλῶσαι · δεύτερον δὲ ἐνδείξασθαι τὴν αἰτίαν δι’ ἣν ὀλεθρίαν αὐτὴν λέγει · καὶ τρίτον , ὅτι τάχιστα οὕτω νοήσειν ἡμᾶς ὑπενόησεν , αὐτήν τε ταύτην μηδὲν διαφέρειν τῆς ἀραιᾶς καὶ μικρᾶς τήν τ’ ἐναντίαν αὐτῇ , τὴν θερμὴν , τῆς πυκνῆς καὶ μεγάλης · τὸ γὰρ ψυχρὸν πνεῦμα πάντως ἀραιόν τ’ ἐστὶ καὶ μικρὸν , ὡς κᾀν τῷ δευτέρῳ δεδήλωται λόγῳ · τὸ δὲ πυκνὸν καὶ μέγα , τὸ τῆς φλογώσεως τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων ἐνδεικτικὸν , οὐδ’ ἂν ὀρθῶς τις λέγοι , εἰ μὴ καὶ θερμὸν ἐκπνέοιτο . καὶ μὲν δὴ κᾀν τῷ προσθεῖναι τῷ ψυχρῷ πνεύματι μόνῳ , ὡς ὀλέθριον κάρτα ἤδη γίγνεται , δηλοῖ σαφῶς ἣν ἔχει γνώμην περὶ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων τριῶν δυσπνοιῶν . εἴπερ γάρ τινα κᾀκείνων ὀλεθρίαν ἡγεῖτο , πάντως ἄν που προσέγραψεν . ἆρ’ οὖν ἀκινδύνους αὐτὰς ὑπελάμβανεν ὑπάρχειν ; οὐδαμῶς , ἀλλ’ οὐκ ὀλεθρίας μὲν , οὐκ ἀκινδύνους δὲ ἔτι . τὸ μὲν γὰρ καταψύχεσθαι τοῖς ἀναπνευστικοῖς ὀργάνοις ἄντικρυς ὀλέθριον , ἐνταυθοῖ γε τῆς καρδίας τεταγμένης , ἣν ἀρχὴν καὶ πηγὴν ἐπιστάμεθα τῆς ἐμφύτου θερμασίας · τὸ δ’ ἤτοι φλόγωσιν εἶναι πολλὴν ἐν αὐτοῖς , ἢ ὀδύνην , ἢ παραφροσύνην , οὐ πάντως ὀλέθριον · ἥ τε γὰρ τοιαύτη θερμασία πολλοῖς τῶν ὀξέων συνεδρεύει πυρετῶν , ἥ τ’ ὀδύνη πόσοις καὶ τίσι νοσήμασιν ὑπάρχει , προείρηται . καὶ μέντοι καὶ ἡ παραφροσύνη τῶν οὐκ ἐξ ἀνάγκης ὀλεθρίων ἐστί . ὅτι δ’ οὕτως ὑπὲρ αὐτῶν γινώσκει , σαφῶς ἐνεδείξατο διὰ τῆς ἐπιφερομένης λέξεως , εἰπών · εὔπνοιαν δὲ χρὴ νομίζειν κάρτα μεγάλην δύναμιν ἔχειν ἐς σωτηρίην ἐν πᾶσι τοῖσιν ὀξέσι νοσήμασιν , ὁκόσα σὺν πυρετοῖσίν ἐστι καὶ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι κρίνεται . εἰ γὰρ δὴ μεγάλην δύναμιν ἐς σωτηρίαν ἔχειν ἐνόμιζε τὴν εὔπνοιαν , οὐκ ἀκινδύνους ἀεὶ δηλονότι τὰς δυσπνοίας ὑπελάμβανεν · ὥστε αἱ μὲν ἄλλαι δύσπνοιαι τοῦτ’ αὐτὸ μόνον , οὐκ ἀκίνδυνοί τινές εἰσιν , ἡ δ’ ὑστάτη πασῶν εἰρημένη , πρὸς τῷ κινδυνώδης τ’ εἶναι καὶ ὀλέθριος , οὐκ εἰς μακρὰν τεθνήξεσθαι τὸν ἄνθρωπον ὑπαγορεύει . διὰ τοῦτ’ οὖν οὐχ ἁπλῶς ὀλέθριον εἶναι αὐτὴν ἔφη , ἀλλὰ καὶ τὸ κάρτα προσέφερεν , καὶ οὐδὲ τούτῳ πάλιν ἀρκεσθεὶς ἐπήνεγκε τὸ ἤδη , ὡσὰν ὑπόγυιον τὸν θάνατον μόνης ταύτης τῆς δυσπνοίας ὑπαγορευούσης . οὕτως γὰρ ὀλέθριός ἐστιν , ὥστε μοι δοκεῖ , ὅτι οὐδ’ ἂν ἔγραψέ τι περὶ αὐτῆς ὁ Ἱπποκράτης , εἰ μὴ τὸν τρόπον ὅλον ὑπεξῄει , εἰπὼν περὶ τῶν δυσπνοιῶν . ἃ γὰρ ἀποθνήσκουσιν ἤδη γίγνεται , ταῦτ’ οὐδεμίαν ἔχει μεγάλην ἐν προγνώσεσιν ἀξίαν · ἀγαθῶν δ’ ἰατρῶν ἔργον , οὐ τὰ τοῖς ἰδιώταις ἤδη φαινόμενα προγινώσκειν , ἀλλ’ ὅσα τε τούτους λανθάνει καὶ μηδὲν φαῦλον ἔχειν δοκοῦντος τοῦ κάμνοντος φαίνεται . ἀλλὰ διὰ τὸ τὰ πάντ’ ἐφεξῆς ἐθελῆσαι γράψαι τὰ τῆς δυσπνοίας εἴδη δοκεῖ μοι καὶ ταύτης ἐπιμνησθῆναι , καὶ προσέτι διὰ τὴν τῆς μεγάλης τε καὶ πυκνῆς ἀντίθεσιν . ταυτὶ μὲν οὖν ἐνταῦθα τελευτάτω .
Lemmas: τρεῖς μέν οὖν ἐγώ ἤδη συζυγία δύσπνοια ἐξευρίσκω , λείπω δέ ὁ τέταρτος , ἐν ὅς μικρός καί ἀραιός ὁ πνεῦμα . τίς δή ποτέ οὖν αὐτός παραλείπω ὁ ψυχρός ἐκπνοή γράφω ; ἤ ὅτι οὐ ἄλλος μέν τις εἰμί ὁ μικρός τε ἅμα καί ἀραιός , ἄλλος δέ ὁ ψυχρός ; δῆλος δέ οὗτος . ὁ γάρ ἐναντίος αὐτός , ὁ μέγας τε ἅμα καί πυκνός ἄμετρος θερμασία ἐν ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ἀθροίζω ἔκγονος ὑπάρχω δείκνυμι . ἐκ ἀνάγκη οὖν ὁ μικρός καί ἀραιός οὗτος αὐτός ὁ ὄργανον καταψύχω εἰμί , καί δύο ἐγώ ἀπόρημα λύω , ὁ μήτε ὁ τέταρτος συζυγία ὁ δύσπνοια , ὁ μικρός καί ἀραιός , παραλείπω μήτε ὁ θερμός . ἐκεῖνος γάρ ἐν ἕτερος μέρος ὁ πυκνός πνεῦμα ὁ κατά ἀρχή λέγω περιλαμβάνω ἔχω · ὁ αὐτός γάρ εἰμί ὁ πυκνός καί ﻿ μέγας · ὁ ἀραιός δέ αὖ καί μικρός ἐν ὁ ψυχρός , καί γάρ ὅδε ὁ ψυχρός οὐ διαφέρω . τίς δή ποτέ οὖν οὐ ἀραιός καί μικρός , ἀλλά ψυχρός αὐτός γράφω ; ὅτι πρῶτος μέν ἀπό ὁ πρόχειρος σύμπτωμα βούλομαι αὐτός δηλόω · δεύτερος δέ ἐνδείκνυμι ὁ αἰτία διά ὅς ὀλέθριος αὐτός λέγω · καί τρίτος , ὅτι ταχύς οὕτως νοέω ἐγώ ὑπονοέω , αὐτός τε οὗτος μηδείς διαφέρω ὁ ἀραιός καί μικρός ὁ τε ἐναντίος αὐτός , ὁ θερμός , ὁ πυκνός καί μέγας · ὁ γάρ ψυχρός πνεῦμα πάντως ἀραιός τε εἰμί καί μικρός , ὡς εἰͅν ὁ δεύτερος δηλόω λόγος · ὁ δέ πυκνός καί μέγας , ὁ ὁ φλόγωσις ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ἐνδεικτικός , οὐδέ ἄν ὀρθός τις λέγω , εἰ μή καί θερμός ἐκπνέω . καί μέν δή εἰͅν ὁ προστίθημι ὁ ψυχρός πνεῦμα μόνος , ὡς ὀλέθριος κάρτα ἤδη γίγνομαι , δηλόω σαφής ὅς ἔχω γνώμη περί ὁ ἔμπροσθεν λέγω τρεῖς δύσπνοια . εἴπερ γάρ τις ἐͅκείνω ὀλέθριος ἡγέομαι , πάντως ἄν που προσγράφω . ἆρα οὖν ἀκίνδυνος αὐτός ὑπολαμβάνω ὑπάρχω ; οὐδαμῶς , ἀλλά οὐ ὀλέθριος μέν , οὐ ἀκίνδυνος δέ ἔτι . ὁ μέν γάρ καταψύχω ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον ἄντικρυς ὀλέθριος , ἐνταυθοῖ γε ὁ καρδία τάσσω , ὅς ἀρχή καί πηγή ἐπίσταμαι ὁ ἔμφυτος θερμασία · ὁ δέ ἤτοι φλόγωσις εἰμί πολύς ἐν αὐτός , ἤ ὀδύνη , ἤ παραφροσύνη , οὐ πάντως ὀλέθριος · ὁ τε γάρ τοιοῦτος θερμασία πολύς ὁ ὀξύς συνεδρεύω πυρετός , ὁ τε ὀδύνη πόσος καί τίς νόσημα ὑπάρχω , προλέγω . καί μέντοι καί ὁ παραφροσύνη ὁ οὐ ἐκ ἀνάγκη ὀλέθριος εἰμί . ὅτι δέ οὕτως ὑπέρ αὐτός γιγνώσκω , σαφής ἐνδείκνυμι διά ὁ ἐπιφέρω λέξις , λέγω · εὔπνοια δέ χρή νομίζω κάρτα μέγας δύναμις ἔχω εἰς σωτηρία ἐν πᾶς ὁ ὀξύς νόσημα , ὁπόσος σύν πυρετός εἰμί καί ἐν τεσσαράκοντα ἡμέρα κρίνω . εἰ γάρ δή μέγας δύναμις εἰς σωτηρία ἔχω νομίζω ὁ εὔπνοια , οὐ ἀκίνδυνος ἀεί δηλονότι ὁ δύσπνοια ὑπολαμβάνω · ὥστε ὁ μέν ἄλλος δύσπνοια οὗτος αὐτός μόνος , οὐ ἀκίνδυνος τις εἰμί , ὁ δέ ὕστατος πᾶς λέγω , πρός ὁ κινδυνώδης τε εἰμί καί ὀλέθριος , οὐ εἰς μακρός θνῄσκω ὁ ἄνθρωπος ὑπαγορεύω . διά οὗτος οὖν οὐ ἁπλῶς ὀλέθριος εἰμί αὐτός φημί , ἀλλά καί ὁ κάρτα προσφέρω , καί οὐδέ οὗτος πάλιν ἀρκέω ἐπιφέρω ὁ ἤδη , ὡσάν ὑπόγυιος ὁ θάνατος μόνος οὗτος ὁ δύσπνοια ὑπαγορεύω . οὕτως γάρ ὀλέθριος εἰμί , ὥστε ἐγώ δοκέω , ὅτι οὐδέ ἄν γράφω τις περί αὐτός ὁ Ἱπποκράτης , εἰ μή ὁ τρόπος ὅλος ὑπεξέρχομαι , λέγω περί ὁ δύσπνοια . ὅς γάρ ἀποθνῄσκω ἤδη γίγνομαι , οὗτος οὐδείς ἔχω μέγας ἐν πρόγνωσις ἀξία · ἀγαθός δέ ἰατρός ἔργον , οὐ ὁ ὁ ἰδιώτης ἤδη φαίνω προγιγνώσκω , ἀλλά ὅσος τε οὗτος λανθάνω καί μηδείς φαῦλος ἔχω δοκέω ὁ κάμνω φαίνω . ἀλλά διά ὁ ὁ πᾶς ἐφεξῆς ἐθέλω γράφω ὁ ὁ δύσπνοια εἶδος δοκέω ἐγώ καί οὗτος ἐπιμιμνῄσκομαι , καί προσέτι διά ὁ ὁ μέγας τε καί πυκνός ἀντίθεσις . οὗτος μέν οὖν ἐνταῦθα τελευτάω .