galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 1.20
Ἐπὶ τὰς ἐπιλοίπους οὖν αὖθις ἐπανέλθωμεν δυσπνοίας συνθέτους , καὶ πρώτας γε αὐτῶν προχειρισώμεθα τὰς κατὰ μίαν ἐνέργειαν ἡντιναοῦν συνισταμένας . ἡ μὲν δὴ μεγάλη τε καὶ ἅμα ταχεῖα εἰσπνοὴ τῆς μὲν χρείας ἐπειγούσης γίνεται , τῶν δ’ ὀργάνων εὐπειθῶν ὑπαρχόντων , τῆς δυνάμεως δὲ ἤτοι τὴν ἰδίαν εὐρωστίαν εὐρωστούσης , ἢ μικρὸν μεταβεβλημένης . ἀποδείξεως δὲ οὐ δεῖ τῷ λόγῳ πρὸς τοὺς μεμνημένους τῶν ἔμπροσθεν . ἡ δ’ αὖ μεγάλη μὲν , βραδεῖα δὲ μόνοις τοῖς παραπαίουσι γίνεται , καὶ τούτοις οὐκ ἀεί . καὶ πρόδηλος τῆς αἰτίας ὁ λογισμὸς κᾀνταῦθα ἐκ τῶν προειρημένων , ὥσπερ καὶ ὅταν μικρὸν εἰσπνέωσι καὶ βραδέως , οἷς ἱκανῶς ἔψυκται τὸ ἔμφυτον θερμόν . ἡ δὲ λοιπὴ καὶ τετάρτη συζυγία μικρότης ἦν ἅμα τῷ τάχει καὶ γίγνεται διὰ παντὸς μὲν ἐπ’ οὐδεμιᾷ διαθέσει ἁπλῇ , καθάπερ οὐδὲ ἡ μεγάλη τε ἅμα καὶ βραδεῖα , ἣν ἔσθ’ ὅτε τοῖς παραπαίουσι συμπίπτειν ἔφαμεν · ἕπεται μέντοι κᾂν εἰ μὴ διηνεκῶς , ἀλλ’ ὡς τὸ πολύ γε , συνελθόντων εἰς ταὐτὸν ἀλγήματός τε καὶ χρείας αὐξήσεως . μικρὸν μὲν γὰρ ἐν τοῖς ἀλγήμασιν ἐξ ἀνάγκης ἀναπνέουσιν , ἀπληρώτου δὲ τῆς χρείας μενούσης , διά τε τὴν αὐτὴν ταύτην μικρότητα καὶ ὅτι πλεονεκτεῖν ὑπέκειτο καθ’ ἑαυτὴν , οὐκ ἀρκεῖ πυκνωθῆναι μόνον τὰς ἐνεργείας , ἀλλ’ ἀναγκάζονται πολλάκις ἐσπασμένως εἰσπνεῖν . ἀνάλογον δὲ τοῖς εἰρημένοις κᾀπὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκπνοὰς συζυγιῶν τὰς διαθέσεις ἐξευρίσκειν χρή . καὶ γὰρ οὖν κᾀπὶ τούτων ἤτοι τὴν δύναμιν , ἢ τῶν ὀργάνων τι πεπονθὸς εὑρήσομεν , ἢ τῆς θερμασίας τὸ μέτρον ὑπηλλαγμένον . ἃ γὰρ οἷον αἰθαλώδη τε καὶ λιγνυώδη καὶ καπνώδη περιττώματα καλοῦμεν ἐν τῷ τῆς θερμασίας γένει , γεώδη εἰσὶ ταῦτα πάντα καὶ οἷον ἡμίπεπτα τῷ συμφύτῳ θερμῷ , καθάπερ καπνὸς τῷ πυρί . φαίνεται γὰρ ἐναργῶς ἐπὶ τούτου δριμέα πάντα καὶ θερμὰ τὰ καπνώδη τῆς ὕλης περιττώματα , ἐνδεικνύμενα δεδέχθαι μὲν εἰς ἑαυτὰ τὴν τοῦ πυρὸς δύναμιν , οὐ μὴν πάντα γε ὑπ’ αὐτοῦ κεκρατῆσθαι · φλὸξ γὰρ ἂν οὕτως ἐγεγόνει καὶ οὐκέτι καπνός . ὥστε εἴ τις θερμασίας καπνώδους ἐν τοῖς σώμασι τῶν ζώων πλεονεκτούσης , τὴν ἐκπνοὴν λέγοι μεγάλην τε ἅμα γίνεσθαι καὶ ταχεῖαν , οὐκ ἂν ἁμάρτοι · δῆλον δ’ ὅτι καὶ τὴν δύναμιν ἐῤῥῶσθαι χρὴ τηνικαῦτα , καὶ τῶν ὀργάνων μηδὲν πεπονθέναι · κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὴν μεγάλην τε ἅμα καὶ βραδεῖαν ἐνίοις τῶν παραφρονούντων , ὥσπερ εἶχε κᾀπὶ τῆς εἰσπνοῆς · οὕτω δὲ καὶ τὴν μικρὰν ἅμα καὶ βραδεῖαν , οἷς μηδὲν συνήθροιστο καπνῶδες περίττωμα , καὶ τὴν μικρὰν καὶ ταχεῖαν , οἷς ἤθροιστο , καὶ ὀδυνᾶται τῶν μορίων ὅσα δηλονότι κινεῖται κατὰ τὰς ἀναπνοάς . ἀεὶ γὰρ χρὴ τούτων μεμνῆσθαι , κᾂν τῇ λέξει ποτὲ παραλειφθῇ .
Lemmas: ἐπί ὁ ἐπίλοιπος οὖν αὖθις ἐπανέρχομαι δύσπνοια σύνθετος , καί πρῶτος γε αὐτός προχειρίζω ὁ κατά εἷς ἐνέργεια ὁστισοῦν συνίστημι . ὁ μέν δή μέγας τε καί ἅμα ταχύς εἰσπνοή ὁ μέν χρεία ἐπείγω γίγνομαι , ὁ δέ ὄργανον εὐπειθής ὑπάρχω , ὁ δύναμις δέ ἤτοι ὁ ἴδιος εὐρωστία εὐρωστέω , ἤ μικρός μεταβάλλω . ἀπόδειξις δέ οὐ δέω ὁ λόγος πρός ὁ μιμνῄσκω ὁ ἔμπροσθεν . ὁ δέ αὖ μέγας μέν , βραδύς δέ μόνος ὁ παραπαίω γίγνομαι , καί οὗτος οὐ ἀεί . καί πρόδηλος ὁ αἰτία ὁ λογισμός ᾀνταῦθη ἐκ ὁ προλέγω , ὥσπερ καί ὅταν μικρός εἰσπνέω καί βραδύς , ὅς ἱκανός ψύχω ὁ ἔμφυτος θερμός . ὁ δέ λοιπός καί τέταρτος συζυγία μικρότης εἰμί ἅμα ὁ τάχος καί γίγνομαι διά πᾶς μέν ἐπί οὐδείς διάθεσις ἁπλόος , καθά οὐδέ ὁ μέγας τε ἅμα καί βραδύς , ὅς εἰμί ὅτε ὁ παραπαίω συμπίπτω φημί · ἕπομαι μέντοι ᾄν εἰ μή διηνεκής , ἀλλά ὡς ὁ πολύς γε , συνέρχομαι εἰς αὐτός ἄλγημα τε καί χρεία αὔξησις . μικρός μέν γάρ ἐν ὁ ἄλγημα ἐκ ἀνάγκη ἀναπνέω , ἀπλήρωτος δέ ὁ χρεία μένω , διά τε ὁ αὐτός οὗτος μικρότης καί ὅτι πλεονεκτέω ὑπόκειμαι κατά ἑαυτοῦ , οὐ ἀρκέω πυκνόω μόνος ὁ ἐνέργεια , ἀλλά ἀναγκάζω πολλάκις σπάω εἰσπνέω . ἀνάλογος δέ ὁ λέγω εἰͅπί ὁ κατά ὁ ἐκπνοή συζυγία ὁ διάθεσις ἐξευρίσκω χρή . καί γάρ οὖν εἰͅπί οὗτος ἤτοι ὁ δύναμις , ἤ ὁ ὄργανον τις πάσχω εὑρίσκω , ἤ ὁ θερμασία ὁ μέτρον ὑπαλλάσσω . ὅς γάρ οἷος αἰθαλώδης τε καί λιγνυώδης καί καπνώδης περίσσωμα καλέω ἐν ὁ ὁ θερμασία γένος , γεώδης εἰμί οὗτος πᾶς καί οἷος ἡμίπεπτος ὁ σύμφυτος θερμός , καθά καπνός ὁ πῦρ . φαίνω γάρ ἐναργής ἐπί οὗτος δριμύς πᾶς καί θερμός ὁ καπνώδης ὁ ὕλη περίσσωμα , ἐνδείκνυμι δέχομαι μέν εἰς ἑαυτοῦ ὁ ὁ πῦρ δύναμις , οὐ μήν πᾶς γε ὑπό αὐτός κρατέω · φλόξ γάρ ἄν οὕτως γίγνομαι καί οὐκέτι καπνός . ὥστε εἰ τις θερμασία καπνώδης ἐν ὁ σῶμα ὁ ζῷον πλεονεκτέω , ὁ ἐκπνοή λέγω μέγας τε ἅμα γίγνομαι καί ταχύς , οὐ ἄν ἁμαρτάνω · δῆλος δέ ὅτι καί ὁ δύναμις ῥώννυμι χρή τηνικαῦτα , καί ὁ ὄργανον μηδείς πάσχω · κατά αὐτός δέ καί ὁ μέγας τε ἅμα καί βραδύς ἔνιοι ὁ παραφρονέω , ὥσπερ ἔχω εἰͅπί ὁ εἰσπνοή · οὕτως δέ καί ὁ μικρός ἅμα καί βραδύς , ὅς μηδείς συναθροίζω καπνώδης περίσσωμα , καί ὁ μικρός καί ταχύς , ὅς ἀθροίζω , καί ὀδυνάω ὁ μόριον ὅσος δηλονότι κινέω κατά ὁ ἀναπνοή . ἀεί γάρ χρή οὗτος μιμνῄσκω , ᾄν ὁ λέξις ποτέ παραλείπω .