galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 2.4
Ὅτι μὲν οὖν ἐπὶ τῶν νοσούντων ἐθεάσατο πολλάκις Ἱπποκράτης τὴν τοιαύτην δύσπνοιαν ἐπὶ παραφροσύνῃ γινομένην , καὶ ὅτι καθόλου περὶ αὐτοῦ ἀπεφήνατο διὰ τοῦ προγνωστικοῦ , καὶ ταῦτα μὲν ἱκανῶς ἔχειν ἡγοῦμαι , βεβαιωθήσεται δ’ οὐδὲν ἧττον ἔτι καὶ διὰ τῶν ἑξῆς εἰρησομένων . καὶ γάρ τοι καὶ δίκαιον ἦν μὴ πάνυ πολλὰ λέγεσθαι περὶ αὐτῆς · ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐν τοῖς περὶ φύσεως ἀναπνοῆς λογισμοῖς σφαλέντας , εἶθ’ ὑπὸ φιλονεικίας ἀναισχυντοῦντας , ἠναγκάσθημεν καὶ ἡμεῖς πλείω τοῦ προσήκοντος εἰπεῖν , εἴ πως αὐτοὺς δυνηθείημεν κᾂν νῦν γοῦν μετάξαι πρὸς τὸ βέλτιον . ἔστι δ’ , ὡς ἔοικεν , οὐδεμία βαφὴ δευσοποιὸς οὕτως ὡς τὸ τῶν ἄνευ λογισμοῦ πρὸς τὰ μοχθηρὰ δόγματα πάθος . οὐ γὰρ ἔστι μεταπεῖσαι τοὺς ἐν αὐτοῖς τραφέντας , ὡς ἂν μήτ’ ἐν ταῖς ἀποδεικτικαῖς μεθόδοις γεγυμνασμένους μήθ’ ὅλως πεπορισμένους τι κριτήριον ἀληθῶν καὶ ψευδῶν , ἀλλὰ μηδ’ εἶναι βουλομένους τούς γε πλείστους αὐτῶν , καὶ ταύτην μισοῦντας τὴν σοφίαν . τῶν δὴ τοιούτων ποτέ τις ἄῤῥωστον ἡμῖν ἐπιδείξας παραφρονοῦντα μὲν , ἀλλὰ μήτε μέγα μήτ’ ἀραιὸν ἀναπνέοντα , καταγελῶν , μᾶλλον δὲ καγχάζων ἀναισχύντως , καὶ διαπαίζων Ἱπποκράτην καὶ ἡμᾶς ἀπηλλάττετο , μηδὲ λόγον μεταδοὺς ἡμῖν , μηδ’ ἀνασχόμενος μηδὲν ἐπακοῦσαι , καίτοι διδάξειν ἐπαγγελλομένοις , ὡς οὐ μάχεται τὸ φαινόμενον οὔτε τοῖς πρὸς ἡμῶν λεγομένοις οὔτε τοῖς Ἱπποκράτει γεγραμμένοις . ὁ μὲν γὰρ τὸ μέγα καὶ ἀραιὸν πνεῦμα παραφροσύνης εἶναί φησι γνώρισμα , οὐ μὴν εἴ τις παραφρονεῖ , πάντως τοῦτον ἀραιὸν ἀναπνεῖν καὶ μέγα , τά τε πρὸς ἡμῶν λεγόμενα ταὐτὸ τοῦτ’ ἐπαγγέλλεται , μηδὲν παραχαραττόντων ἡμῶν μηδὲ μεταποιούντων ὧν ἐκεῖνος ἔγραψεν , ἀλλὰ τὰς ἐξηγήσεις καὶ τὰς ἀποδείξεις μόνας προστιθέντων . εἰ δέ σοι νῦν , ἔφην , ὦ οὗτος , ἐξεύρηται τὸ πᾶσι τοῖς παραφρονοῦσιν ἀραιὸν καὶ μέγα γίγνεσθαι τὸ πνεῦμα , σαφῶς ἐνδείκνυσαι μηδὲν τῶν Ἱπποκράτους ἀνεγνωκὼς , καίτοι προσποιεῖς γε καταγιγνώσκειν αὐτῶν , ὡς ἀνεγνωκὼς δή που πρότερον . ἀλλ’ ἐκεῖνος μὲν ἀπηλλάγη πρὶν μαθεῖν τι χρηστόν · σὺ δ’ ὁ τοῖσδε τοῖς γράμμασιν ὁμιλῶν , εἴπερ ὄντως ἀληθείας ἐρᾷς , ἐπάκουσον Ἱπποκράτους ἐν τῷ τρίτω τῶν ἐπιδημιῶν ἐπ’ ἀῤῥώστου τινὸς , ﻿ ὄνομα Πυθίωνος , ὡδὶ γράφοντος ἐν τῇ τῆς ζ΄ ἡμέρας διηγήσει . νυκτὸς ταραχὴ πολλὴ , παρέλεγεν , οὐδὲν ἐκοιμήθη . εἶθ’ ἑξῆς ἐπὶ τῆς η΄ ἡμέρας ὡδί · ὀψὲ πάλιν ἀνεθερμάνθη , παρέκρουσε . καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἐπὶ τῆς ἐννάτης · περὶ δὲ ἡλίου δυσμὰς ἐδυσφόρει , παρέλεγεν . ὡς οὖν ταῦτα ἐπήκουσας , οὕτω πάλιν ἐπάκουσον , οἷόν τι τὸ τῆς δυσπνοίας εἶδος ἐγένετο τούτῳ τῷ Πυθίωνι . γνώσει γὰρ ὅτι μήτε μέγα μήτ’ ἀραιὸν ἀνέπνει , καίτοι παραφρονῶν . ἐμνημόνευσεν οὖν τῆς γενομένης αὐτῷ δυσπνοίας ὁ Ἱπποκράτης δὶς τὸ σύμπαν ἐν ὅλῃ τῇ διηγήσει , κατά τε τὴν δευτέραν ἡμέραν καὶ κατὰ τὴν ὀγδόην . ἀλλ’ ἐγὼ τὸ κατὰ η΄ παραθήσομαι πρότερον , ἐν ᾗ καὶ παραπαῖσαί φησι καὶ δυσπνοῆσαι τὸν ἄνθρωπον , ὡδὶ γράφων · ὀγδόῃ , πρωῒ μὲν ἐκοιμήθη σμικρὸν , ἄφνω δὲ ψύξις , ἀφωνίη , λεπτὸν πνεῦμα καὶ μινυθῶδες , ὀψὲ πάλιν ἀνεθερμάνθη , παρέκρουσεν . ἑξῆς οὖν ἐνταῦθα γέγραφεν ἀλλήλων , ὅτι λεπτὸν αὐτῷ καὶ μινυθῶδες ἦν τὸ πνεῦμα καὶ ὅτι παρέκρουσεν ἐν μιᾷ καὶ αὐτῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ τῇ ὀγδόῃ . ἆρ’ ὦ πρὸς Διὸς οὐκ ἤδη σαφές ἐστιν , ὡς οὐκ ἐπὶ πάσης παραφροσύνης Ἱπποκράτης ἀραιὸν καὶ μέγα φησὶ γίγνεσθαι τὸ πνεῦμα ; εἰ μή τι νομίζεις ὦ οὗτος οὐδὲν διαφέρειν τοῦ μεγάλου τὸ μινυθῶδες . εἰ γὰρ τοῦτο , δῆλον , ὡς οὐδὲ τὸ μινύθειν οἷόν τί ἐστιν , οἶσθα , καὶ νομίζεις ταὐτὸν εἶναι τῷ αὐξάνειν αὐτό . μὴ τοίνυν παρ’ ἡμῶν τά γε τοιαῦτα μάνθανε , ἀλλ’ ἐπὶ τοὺς τὰ πρῶτα γράμματα διδάσκοντας ἴθι . ἀλλ’ ὥσπερ ταῦτα οὐκ ἔμαθεν ὁ τὸ μινύθειν ἀγνοῶν , οὕτως οὐδὲ τὰ Ἱπποκράτους ἀνέγνω συγγράμματα . πάντως γὰρ ἂν ἐν αὐτοῖς μυριάκις εὗρε καὶ τὸ μινύθειν καὶ τὸ μινυθῆναι καὶ τὴν μινύθησιν κατὰ πάντας σχεδὸν ἀριθμοὺς καὶ γένη καὶ πτώσεις ἐγκεκλιμένα πανταχοῦ , τοὐναντίον αὐξήσει τε καὶ τῷ αὐξάνειν δηλοῦντα , ὥστε καὶ τὸ μινυθῶδες εἴη ἂν τὸ ἐναντίον τῷ ηὐξημένῳ . εἴπερ οὖν τὸ ηὐξημένον μέγα , τὸ μινυθῶδες μικρόν ἐστιν . οὕτως οὖν καὶ ὁπότε τὴν δευτέραν ἡμέραν διηγεῖτο τοῦ Πυθίωνος , βραχύπνοον αὐτὸν ὠνόμασε . ἡ γάρ τοι βραχύπνοια καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν βραχεῖαν γίγνεσθαι δηλοῖ καὶ τὴν ἡσυχίαν · ὥσπερ ἡ μακρόπνοια κατὰ τοὐναντίον ἄμφω μεμηκύνθαι . καί τοι κᾂν εἰ θάτερον αὐτῶν ἐδηλοῦτο , τό γε μὴ πᾶσι γίγνεσθαι τοῖς παραπαίουσι μέγα τε καὶ ἀραιὸν τὸ πνεῦμα καὶ οὕτως ἂν ὡμολόγητο . τὸ μὲν γὰρ ἀραιὸν καὶ μέγα κατ’ ἄμφω μακρόν ἐστι , καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν καὶ κατὰ τὴν ἡσυχίαν · ἡ βραχύπνοια δὲ πάντως κατὰ τὸ ἕτερόν γε αὐτῶν βραχεῖα , ὥσπερ καὶ τὸ λεπτὸν καὶ τὸ μινυθῶδες πνεῦμα βραχὺ πάντως ἐστίν .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν ἐπί ὁ νοσέω θεάομαι πολλάκις Ἱπποκράτης ὁ τοιοῦτος δύσπνοια ἐπί παραφροσύνη γίγνομαι , καί ὅτι καθόλου περί αὐτός ἀποφαίνω διά ὁ προγνωστικός , καί οὗτος μέν ἱκανός ἔχω ἡγέομαι , βεβαιόω δέ οὐδείς ἥσσων ἔτι καί διά ὁ ἑξῆς λέγω . καί γάρ τοι καί δίκαιος εἰμί μή πάνυ πολύς λέγω περί αὐτός · ἀλλά διά ὁ ἐν ὁ περί φύσις ἀναπνοή λογισμός σφάλλω , εἶτα ὑπό φιλονικία ἀναισχυντέω , ἀναγκάζω καί ἐγώ πολύς ὁ προσήκω λέγω , εἰ πως αὐτός δύναμαι ἔͅν νῦν γοῦν μετάγω πρός ὁ ἀγαθός . εἰμί δέ , ὡς ἔοικα , οὐδείς βαφή δευσοποιός οὕτως ὡς ὁ ὁ ἄνευ λογισμός πρός ὁ μοχθηρός δόγμα πάθος . οὐ γάρ εἰμί μεταπείθω ὁ ἐν αὐτός τρέφω , ὡς ἄν μήτε ἐν ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος γυμνάζω μήτε ὅλος πορίζω τις κριτήριον ἀληθής καί ψευδής , ἀλλά μηδέ εἰμί βούλομαι ὁ γε πολύς αὐτός , καί οὗτος μισέω ὁ σοφία . ὁ δή τοιοῦτος ποτέ τις ἄρρωστος ἐγώ ἐπιδείκνυμι παραφρονέω μέν , ἀλλά μήτε μέγας μήτε ἀραιός ἀναπνέω , καταγελάω , μάλα δέ καγχάζω ἀναίσχυντος , καί διαπαίζω Ἱπποκράτης καί ἐγώ ἀπαλλάσσω , μηδέ λόγος μεταδίδωμι ἐγώ , μηδέ ἀνέχω μηδείς ἐπακούω , καίτοι διδάσκω ἐπαγγέλλω , ὡς οὐ μάχομαι ὁ φαίνω οὔτε ὁ πρός ἐγώ λέγω οὔτε ὁ Ἱπποκράτης γράφω . ὁ μέν γάρ ὁ μέγας καί ἀραιός πνεῦμα παραφροσύνη εἰμί φημί γνώρισμα , οὐ μήν εἰ τις παραφρονέω , πάντως οὗτος ἀραιός ἀναπνέω καί μέγας , ὁ τε πρός ἐγώ λέγω αὐτός οὗτος ἐπαγγέλλω , μηδείς παραχαράσσω ἐγώ μηδέ μεταποιέω ὅς ἐκεῖνος γράφω , ἀλλά ὁ ἐξήγησις καί ὁ ἀπόδειξις μόνος προστίθημι . εἰ δέ σύ νῦν , φημί , ὦ οὗτος , ἐξευρίσκω ὁ πᾶς ὁ παραφρονέω ἀραιός καί μέγας γίγνομαι ὁ πνεῦμα , σαφής ἐνδείκνυμι μηδείς ὁ Ἱπποκράτης ἀναγιγνώσκω , καίτοι προσποιέω γε καταγιγνώσκω αὐτός , ὡς ἀναγιγνώσκω δή που πρότερος . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἀπαλλάσσω πρίν μανθάνω τις χρηστός · σύ δέ ὁ ὅδε ὁ γράμμα ὁμιλέω , εἴπερ ὄντως ἀλήθεια ἐράω , ἐπακούω Ἱπποκράτης ἐν ὁ τρίτος ὁ ἐπιδημία ἐπί ἄρρωστος τις , ﻿ ὄνομα Πυθίων , ὡδί γράφω ἐν ὁ ὁ ζʹ ἡμέρα διήγησις . νύξ ταραχή πολύς , παραλέγω , οὐδείς κοιμάω . εἶτα ἑξῆς ἐπί ὁ ηʹ ἡμέρα ὡδί · ὀψέ πάλιν ἀναθερμαίνω , παρακρούω . καί μετά οὗτος πάλιν ἐπί ὁ ενν́ατος · περί δέ ἥλιος δυσμή δυσφορέω , παραλέγω . ὡς οὖν οὗτος ἐπακούω , οὕτως πάλιν ἐπακούω , οἷος τις ὁ ὁ δύσπνοια εἶδος γίγνομαι οὗτος ὁ Πυθίων . γιγνώσκω γάρ ὅτι μήτε μέγας μήτε ἀραιός ἀναπνέω , καίτοι παραφρονέω . μνημονεύω οὖν ὁ γίγνομαι αὐτός δύσπνοια ὁ Ἱπποκράτης δίς ὁ σύμπας ἐν ὅλος ὁ διήγησις , κατά τε ὁ δεύτερος ἡμέρα καί κατά ὁ ὄγδοος . ἀλλά ἐγώ ὁ κατά ηʹ παρατίθημι πρότερος , ἐν ὅς καί παραπαίω φημί καί δυσπνοέω ὁ ἄνθρωπος , ὡδί γράφω · ὄγδοος , πρωΐ μέν κοιμάω μικρός , ἄφνω δέ ψῦξις , ἀφωνία , λεπτός πνεῦμα καί μινυθώδης , ὀψέ πάλιν ἀναθερμαίνω , παρακρούω . ἑξῆς οὖν ἐνταῦθα γράφω ἀλλήλων , ὅτι λεπτός αὐτός καί μινυθώδης εἰμί ὁ πνεῦμα καί ὅτι παρακρούω ἐν εἷς καί αὐτός ἡμέρα οὗτος ὁ ὄγδοος . ἆρα ὦ πρός Ζεύς οὐ ἤδη σαφής εἰμί , ὡς οὐ ἐπί πᾶς παραφροσύνη Ἱπποκράτης ἀραιός καί μέγας φημί γίγνομαι ὁ πνεῦμα ; εἰ μή τις νομίζω ὦ οὗτος οὐδείς διαφέρω ὁ μέγας ὁ μινυθώδης . εἰ γάρ οὗτος , δῆλος , ὡς οὐδέ ὁ μινύθω οἷος τίς εἰμί , οἶδα , καί νομίζω αὐτός εἰμί ὁ αὐξάνω αὐτός . μή τοίνυν παρά ἐγώ ὁ γε τοιοῦτος μανθάνω , ἀλλά ἐπί ὁ ὁ πρῶτος γράμμα διδάσκω ἔρχομαι . ἀλλά ὥσπερ οὗτος οὐ μανθάνω ὁ ὁ μινύθω ἀγνοέω , οὕτως οὐδέ ὁ Ἱπποκράτης ἀναγιγνώσκω σύγγραμμα . πάντως γάρ ἄν ἐν αὐτός μυριάκις εὑρίσκω καί ὁ μινύθω καί ὁ μινύθω καί ὁ μινύθησις κατά πᾶς σχεδόν ἀριθμός καί γένος καί πτῶσις ἐγκλίνω πανταχοῦ , ἐναντίος αὔξησις τε καί ὁ αὐξάνω δηλόω , ὥστε καί ὁ μινυθώδης εἰμί ἄν ὁ ἐναντίος ὁ αὐξάνω . εἴπερ οὖν ὁ αὐξάνω μέγας , ὁ μινυθώδης μικρός εἰμί . οὕτως οὖν καί ὁπότε ὁ δεύτερος ἡμέρα διηγέομαι ὁ Πυθίων , βραχύπνοος αὐτός ὀνομάζω . ὁ γάρ τοι βραχύπνοια καί ὁ ἐνέργεια αὐτός βραχύς γίγνομαι δηλόω καί ὁ ἡσυχία · ὥσπερ ὁ μακρόπνοια κατά ἐναντίος ἄμφω μηκύνω . καί τοι ᾄν εἰ ἕτερος αὐτός δηλόω , ὁ γε μή πᾶς γίγνομαι ὁ παραπαίω μέγας τε καί ἀραιός ὁ πνεῦμα καί οὕτως ἄν ὁμολογέω . ὁ μέν γάρ ἀραιός καί μέγας κατά ἄμφω μακρός εἰμί , καί κατά ὁ ἐνέργεια καί κατά ὁ ἡσυχία · ὁ βραχύπνοια δέ πάντως κατά ὁ ἕτερος γε αὐτός βραχύς , ὥσπερ καί ὁ λεπτός καί ὁ μινυθώδης πνεῦμα βραχύς πάντως εἰμί .