galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 2.5
Ἱπποκράτης οὖν αὐτὸς οἶδε σαφῶς οὐκ ἐξ ἀνάγκης ὑπάρχειν ἅπασι τοῖς παραπαίουσι τὸ μέγα καὶ ἀραιὸν πνεῦμα , οὐ μὴν μάχεταί γε τοῦτο τῇ περὶ τῆς τοιαύτης δυσπνοίας ἀποφάνσει . τὸ μὲν γὰρ ἀραιὸν καὶ μέγα παραφροσύνης ἴδιον , καὶ διὰ τοῦτ’ ἐξ ἀνάγκης αὐτὴν δηλώσει · οὐ μὴν εἰ παραφρονεῖ τις , μέγα καὶ ἀραιὸν ἐξ ἀνάγκης ἀναπνεῖ . οὐ γὰρ ἀχώριστον , ἀλλὰ ἴδιον ἔφαμεν εἶναι παραφροσύνης τὸ ἀραιὸν καὶ μέγα πνεῦμα , καθάπερ τὸ γεωμετρεῖν , τὸ τεκταίνεσθαι , τὸ φιλοσοφεῖν , τὸ ῥητορεύειν καὶ ἄλλα μυρία , ὧν ἕκαστον οὐδενὶ μὲν ὑπάρχει τῶν ἄλλων ζώων , ὅτι μὴ ἀνθρώπῳ μόνῳ , καὶ διὰ τοῦτο ἴδιον αὐτοῦ λέγεται , οὐ μὴν ἀχώριστόν γέ τι , καθάπερ τὸ λογικόν . οὐ γὰρ πᾶν ἴδιον εὐθὺς καὶ ἀχώριστον . ὥσπερ δὲ ταῦθ’ ἡμᾶς ἡ λοιδορουμένη πρὸς αὐτῶν ἐδίδαξεν διαλεκτικὴ , οὕτως καὶ ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα , εἰ μέγα καὶ ἀραιὸν ἀναπνεῖ , παραφρονεῖ , οὔτε ταὐτόν ἐστι τῷ , εἰ παραφρονεῖ , μέγα καὶ ἀραιὸν ἀναπνεῖ , οὔτ’ ἀναγκαῖον αὐτὰ συναληθεύεσθαι . οὐ γὰρ ἀντιστρέφει πρὸς ἄλληλα ταῦτα , ἀλλὰ μόνον ἀναστρέφει . ὡς οὖν οὐδεὶς Ὀλύμπια νικῆσαι δύναται μὴ πολλῷ πρότερον γυμνασάμενος , οὕτως οὐδὲ τῆς ἐν τοῖς λόγοις ἀληθείας ἐπιβοηθὸς γενέσθαι μὴ μαθὼν τὰ κᾀν τούτοις παλαίσματα . καὶ ὥσπερ οὐδὲ πεσεῖν εὐσχημόνως ἴσασιν οἱ παντάπασιν ἀμαθεῖς παλαισμάτων , ἀλλ’ ἔσθ’ ὅτε κατὰ τῆς γῆς ὕπτιοι κείμενοι κρατοῦσι καὶ ἄγχουσι καὶ οὐ μεθιᾶσι , τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον οἱ ἀμαθεῖς τῆς ἐν τοῖς λόγοις τέχνης , ἐναργῶς πεπτωκότες πολλάκις αἴσχιστον πτῶμα , τοσαῦτα δέουσιν αἰδεῖσθαι , ὥστε καὶ νενικηκέναι νομίζουσιν · ὥσπερ καὶ ὁ τὸν παραφρονοῦντα δεικνύων μικρὸν ἀναπνέοντα , κᾄπειτα νομίζων ἐξηλέγχθαι διὰ τούτου τοῦ φαινομένου τὴν Ἱπποκράτους ἀπόφανσιν . οὗτος γοῦν αἴσχιστον πτῶμα πεσὼν , ᾤετο καταβεβληκέναι . πῶς γὰρ οὐκ αἴσχιστα , ἅμα μὲν εὑρεθῆναι μηδὲν τῶν Ἱπποκράτους ἀνεγνωκότα , καὶ διὰ τοῦτο οἴεσθαι κενῶς εἰρῆσθαι τὰ πάλιν πρὸς ἐκείνου γεγραμμένα · ἅμα δὲ μηδὲ συνιέναι τῶν λεγομένων , ἀλλὰ παρακούειν τε καὶ ταὐτὸν εἶναι νομίζειν τὸ μέγα καὶ ἀραιὸν πνεῦμα παραφροσύνης εἶναι γνώρισμα τῷ πάντως ἕπεσθαι παραφροσύνῃ τὴν εἰρημένην δύσπνοιαν ; εἶτα τί θαυμαστόν ἐστιν , ἐν τοῖς τῶν ἰάσεων λογισμοῖς τυφλώττειν τοὺς μηδὲ τὰ οὕτω σμικρὰ γιγνώσκοντας ; ἀλλ’ ἤρτηται δηλονότι τὰ σμικρὰ ταῦτα ἐξ ἑτέρων σμικρῶν μὲν καὶ αὐτῶν , ὀλιγωρηθέντων δ’ αὐτοῖς . τὸ γὰρ ἀγνοῆσαι , τίς δύναμις ἐπιτροπεύει τὴν ἀναπνευστικὴν ἐνέργειαν , ἀρχὴ τῶν τοιούτων σφαλμάτων · ἠγνοήθη δ’ ἐκεῖνο , διότι προηγνοήθη , πόθεν χρὴ πορίζεσθαι ταῖς ἀποδείξεσι τὰς προτάσεις . τούτου γάρ τοι τοῦ παλαίσματος οἱ μὲν ἀγύμναστοι γενηθέντες , οἱ δὲ τελέως ἀμαθεῖς , τὰ τηλικαῦτα πίπτουσι πτώματα · καὶ ἡμῖν ἐν ἑτέροις ἀποδέδεικται , καὶ μάλιστ’ ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ μυῶν ﻿ κινήσεως , ὅτι τοῖς ἀπροαίρετον εἰποῦσιν ἔργον εἶναι τὴν ἀναπνοὴν , ἐκ τοῦ μὴ δυνηθῆναι παρὰ τῆς οὐσίας αὐτῆς τοῦ πράγματος πορίσασθαι τὰς εἰς τὴν ἀπόδειξιν προτάσεις , ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις ὡς συμβεβηκὸς ἀκολουθῆσαι , σφαλῆναι συνέπεσεν . ἀλλὰ καὶ Ἱπποκράτης γε ὁ τὴν φύσιν μὲν αὐτὴν ὁρῶν τῶν πραγμάτων , ὑπερορῶν δὲ τῶν ἄλλων ὡς συμβεβηκότων , ἐν μὲν τῷ καθόλου βεβαίως ἀπεφήνατο διὰ τοῦ προγνωστικοῦ · μέγα δὲ ἀναπνεόμενον καὶ διὰ πολλοῦ χρόνου , παραφροσύνην σημαίνει · κατὰ μέρος δὲ διὰ τῶν ἐν τοῖς νοσήμασι φαινομένων ἐβασάνισε τὸν λόγον ἐσχάταις εἰς ἀκρίβειαν βασάνοις , ἃς , οἶμαι , θαυμάσειεν , εἴ τις ἐθελήσειεν προσέχειν τὸν νοῦν τοῖς λεγομένοις · μαθήσεται γὰρ , ὅτι παραφροσύναις μὲν ἁπάσαις ἕπεται μέγα καὶ ἀραιὸν πνεῦμα κατὰ τὸν ἴδιον αὐτῶν λόγον , οὐ μήν γε τοῖς παραφρονοῦσιν ἅπασιν , ἀλλὰ μόνοις ἐκείνοις , ὅσοι μὴ δι’ ἄλλην τινὰ διάθεσιν μείζονα τῆς παραφροσύνης ἑτέρως ἠλλοιωμένην ἔχουσι τὴν ἀναπνοήν . συγχωρησάτω δέ μοι πρότερον μιᾶς ἀῤῥώστου γυναικὸς προσθεῖναι διήγησιν , ἐν τῷ τρίτῳ τῶν ἐπιδημιῶν γεγραμμένης , εἰς ἀπόδειξίν τε ἅμα τῶν ἤδη προειρημένων εὕρεσίν τε τῶν νυνὶ προκειμένων . ἄρχεται μὲν οὖν τοῦ περὶ αὐτῆς λόγου τόνδε τὸν τρόπον · ἐν Θάσῳ Δεάλκους γυναῖκα , ἣ κατέκειτο ἐπὶ τοῦ Ληΐου , πυρετὸς φρικώδης , ὀξὺς , ἐκ λύπης ἔλαβεν , ἐξ ἀρχῆς δὲ περιεστέλλετο , καὶ διὰ τέλεος ἀεὶ σιγῶσα , ἐψηλάφα , ἔτιλλεν , ἔγλυφεν , ἐτριχολόγει , δάκρυα καὶ πάλιν γέλως , οὐκ ἐκοιμᾶτο , ἀπὸ κοιλίης ἐρεθισμὸς , οὐδὲν διῄει , σμικρὰ ὑπομιμνησκόντων ἔπινεν , οὖρα σμικρὰ , λεπτὰ , οὐκ ἔχοντα ὑπόστασιν , πυρετοὶ πρὸς χεῖρα λεπτοὶ , ἀκρέων ψύξις · ἐννάτῃ πολλὰ παρέλεγε , καὶ πάλιν ἐνιδρύνθη σιγῶσα . οὐκοῦν ὅτι μὲν ἐξ ἀρχῆς τε καὶ διὰ τέλους αὕτη παρεφρόνει , μεμαθήκαμεν · οὐδὲ γὰρ ἕν τι παραφροσύνης εἶδος αὐτῇ συνέπεσεν , οὐδὲ τὸ τυχὸν , ἀλλὰ πολλά τε καὶ ἰσχυρὰ , τὰ μὲν σιωπώσῃ , τὰ δὲ φθεγγομένῃ , καὶ τὰ μὲν μετὰ δακρύων , τὰ δέ γε μετὰ γέλωτος . ἀκούσωμεν δ’ ἑξῆς καὶ τοῦ Ἱπποκράτους , οἷόν τι δυσπνοίας εἶδος αὐτῇ γενέσθαι φησί . γράφει δὲ ὧδε · τεσσαρεσκαιδεκάτῃ πνεῦμα ἀραιὸν , μέγα , διὰ χρόνου , καὶ πάλιν βραχύπνοος . ἐνταῦθα μέν γε σαφῶς πάλιν κατ’ ἀντίθεσιν ἡ βραχύπνοος εἴρηται τῇ μέγα καὶ ἀραιὸν ἐχούσῃ πνεῦμα , καὶ οὐδεὶς ἂν ἔτι , οὐδ’ εἰ παντάπασιν εἴη σκαιότατος , ἀπορήσειεν , ὅτι μὴ πᾶσι τοῖς παραφρονοῦσιν ὁ Ἱπποκράτης ἀραιὰν καὶ μεγάλην γίγνεσθαί φησι τὴν ἀναπνοήν . ἐπὶ γοῦν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς γυναικὸς τῶν δυσπνοιῶν ἑκατέρων ἐφεξῆς μέμνηται , καὶ μικρὸν ἔτι προελθὼν ὧδέ πως γράφει · εἰκοστῇ λόγοι πολλοὶ , καὶ πάλιν ἱδρύνθη , ἄφωνος , βραχύπνοος . εἶτα εἰπὼν , μιῇ καὶ εἰκοστῇ ἀπέθανεν , ἐπὶ τέλει τοῦ παντὸς λόγου τάδε προσγέγραφεν · ταύτῃ διὰ τέλεος πνεῦμα ἀραιὸν , μέγα , ἀναισθήτως πάντων εἶχεν , ἀεὶ περιεστέλλετο .
Lemmas: Ἱπποκράτης οὖν αὐτός οἶδα σαφής οὐ ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω ἅπας ὁ παραπαίω ὁ μέγας καί ἀραιός πνεῦμα , οὐ μήν μάχομαι γε οὗτος ὁ περί ὁ τοιοῦτος δύσπνοια ἀπόφανσις . ὁ μέν γάρ ἀραιός καί μέγας παραφροσύνη ἴδιος , καί διά οὗτος ἐκ ἀνάγκη αὐτός δηλόω · οὐ μήν εἰ παραφρονέω τις , μέγας καί ἀραιός ἐκ ἀνάγκη ἀναπνέω . οὐ γάρ ἀχώριστος , ἀλλά ἴδιος φημί εἰμί παραφροσύνη ὁ ἀραιός καί μέγας πνεῦμα , καθά ὁ γεωμετρέω , ὁ τεκταίνομαι , ὁ φιλοσοφέω , ὁ ῥητορεύω καί ἄλλος μυρίος , ὅς ἕκαστος οὐδείς μέν ὑπάρχω ὁ ἄλλος ζῷον , ὅτι μή ἄνθρωπος μόνος , καί διά οὗτος ἴδιος αὐτός λέγω , οὐ μήν ἀχώριστος γε τις , καθά ὁ λογικός . οὐ γάρ πᾶς ἴδιος εὐθύς καί ἀχώριστος . ὥσπερ δέ οὗτος ἐγώ ὁ λοιδορέω πρός αὐτός διδάσκω διαλεκτικός , οὕτως καί ὅτι ὁ τοιοῦτος ἀξίωμα , εἰ μέγας καί ἀραιός ἀναπνέω , παραφρονέω , οὔτε αὐτός εἰμί ὁ , εἰ παραφρονέω , μέγας καί ἀραιός ἀναπνέω , οὔτε ἀναγκαῖος αὐτός συναληθεύω . οὐ γάρ ἀντιστρέφω πρός ἀλλήλων οὗτος , ἀλλά μόνος ἀναστρέφω . ὡς οὖν οὐδείς Ὀλύμπιος νικάω δύναμαι μή πολύς πρότερος γυμνάζω , οὕτως οὐδέ ὁ ἐν ὁ λόγος ἀλήθεια ἐπιβοηθίσκω γίγνομαι μή μανθάνω ὁ εἰͅν οὗτος πάλαισμα . καί ὥσπερ οὐδέ πίπτω εὐσχήμων οἶδα ὁ παντάπασι ἀμαθής πάλαισμα , ἀλλά εἰμί ὅτε κατά ὁ γῆ ὕπτιος κεῖμαι κρατέω καί ἄγχω καί οὐ μεθίημι , ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος ὁ ἀμαθής ὁ ἐν ὁ λόγος τέχνη , ἐναργής πίπτω πολλάκις αἰσχρός πτῶμα , τοσοῦτος δέω αἰδέομαι , ὥστε καί νικάω νομίζω · ὥσπερ καί ὁ ὁ παραφρονέω δείκνυμι μικρός ἀναπνέω , ᾄπειτη νομίζω ἐξαλέγσσω διά οὗτος ὁ φαίνω ὁ Ἱπποκράτης ἀπόφανσις . οὗτος γοῦν αἰσχρός πτῶμα πίπτω , οἴομαι καταβάλλω . πῶς γάρ οὐ αἰσχρός , ἅμα μέν εὑρίσκω μηδείς ὁ Ἱπποκράτης ἀναγιγνώσκω , καί διά οὗτος οἴομαι κενῶς λέγω ὁ πάλιν πρός ἐκεῖνος γράφω · ἅμα δέ μηδέ συνίημι ὁ λέγω , ἀλλά παρακούω τε καί αὐτός εἰμί νομίζω ὁ μέγας καί ἀραιός πνεῦμα παραφροσύνη εἰμί γνώρισμα ὁ πάντως ἕπομαι παραφροσύνη ὁ λέγω δύσπνοια ; εἶτα τίς θαυμαστός εἰμί , ἐν ὁ ὁ ἴασις λογισμός τυφλώττω ὁ μηδέ ὁ οὕτως μικρός γιγνώσκω ; ἀλλά ἀρτέομαι δηλονότι ὁ μικρός οὗτος ἐκ ἕτερος μικρός μέν καί αὐτός , ὀλιγωρέω δέ αὐτός . ὁ γάρ ἀγνοέω , τίς δύναμις ἐπιτροπεύω ὁ ἀναπνευστικός ἐνέργεια , ἀρχή ὁ τοιοῦτος σφάλμα · ἀγνοέω δέ ἐκεῖνος , διότι προαγνοέω , πόθεν χρή πορίζω ὁ ἀπόδειξις ὁ πρότασις . οὗτος γάρ τοι ὁ πάλαισμα ὁ μέν ἀγύμναστος γίγνομαι , ὁ δέ τέλειος ἀμαθής , ὁ τηλικοῦτος πίπτω πτῶμα · καί ἐγώ ἐν ἕτερος ἀποδείκνυμι , καί μάλα ἐν ὁ δεύτερος περί μῦς ﻿ κίνησις , ὅτι ὁ ἀπροαίρετος λέγω ἔργον εἰμί ὁ ἀναπνοή , ἐκ ὁ μή δύναμαι παρά ὁ οὐσία αὐτός ὁ πρᾶγμα πορίζω ὁ εἰς ὁ ἀπόδειξις πρότασις , ἀλλά ὁ ἄλλος ὡς συμβαίνω ἀκολουθέω , σφάλλω συμπίπτω . ἀλλά καί Ἱπποκράτης γε ὁ ὁ φύσις μέν αὐτός ὁράω ὁ πρᾶγμα , ὑπεροράω δέ ὁ ἄλλος ὡς συμβαίνω , ἐν μέν ὁ καθόλου βέβαιος ἀποφαίνω διά ὁ προγνωστικός · μέγας δέ ἀναπνέω καί διά πολύς χρόνος , παραφροσύνη σημαίνω · κατά μέρος δέ διά ὁ ἐν ὁ νόσημα φαίνω βασανίζω ὁ λόγος ἔσχατος εἰς ἀκρίβεια βάσανος , ὅς , οἴομαι , θαυμάζω , εἰ τις ἐθέλω προσέχω ὁ νόος ὁ λέγω · μανθάνω γάρ , ὅτι παραφροσύνη μέν ἅπας ἕπομαι μέγας καί ἀραιός πνεῦμα κατά ὁ ἴδιος αὐτός λόγος , οὐ μήν γε ὁ παραφρονέω ἅπας , ἀλλά μόνος ἐκεῖνος , ὅσος μή διά ἄλλος τις διάθεσις μέγας ὁ παραφροσύνη ἕτερος ἀλλοιόω ἔχω ὁ ἀναπνοή . συγχωρέω δέ ἐγώ πρότερος εἷς ἄρρωστος γυνή προστίθημι διήγησις , ἐν ὁ τρίτος ὁ ἐπιδημία γράφω , εἰς ἀπόδειξις τε ἅμα ὁ ἤδη προλέγω εὕρεσις τε ὁ νυνί πρόκειμαι . ἄρχω μέν οὖν ὁ περί αὐτός λόγος ὅδε ὁ τρόπος · ἐν Θάσος Δεάλκης γυνή , ὅς κατάκειμαι ἐπί ὁ Ληιος , πυρετός φρικώδης , ὀξύς , ἐκ λύπη λαμβάνω , ἐκ ἀρχή δέ περιστέλλω , καί διά τέλος ἀεί σιγάω , ψηλαφάω , τίλλω , γλύφω , τριχολογέω , δάκρυον καί πάλιν γέλως , οὐ κοιμάω , ἀπό κοιλία ἐρεθισμός , οὐδείς διέρχομαι , μικρός ὑπομιμνῄσκω πίνω , οὖρον μικρός , λεπτός , οὐ ἔχω ὑπόστασις , πυρετός πρός χείρ λεπτός , ἄκρα ψῦξις · ἐννᾶτος πολύς παραλέγω , καί πάλιν ἐνιδρύω σιγάω . οὐκοῦν ὅτι μέν ἐκ ἀρχή τε καί διά τέλος οὗτος παραφρονέω , μανθάνω · οὐδέ γάρ εἷς τις παραφροσύνη εἶδος αὐτός συμπίπτω , οὐδέ ὁ τυγχάνω , ἀλλά πολύς τε καί ἰσχυρός , ὁ μέν σιωπάω , ὁ δέ φθέγγομαι , καί ὁ μέν μετά δάκρυον , ὁ δέ γε μετά γέλως . ἀκούω δέ ἑξῆς καί ὁ Ἱπποκράτης , οἷος τις δύσπνοια εἶδος αὐτός γίγνομαι φημί . γράφω δέ ὧδε · τεσσαρεσκαιδέκατος πνεῦμα ἀραιός , μέγας , διά χρόνος , καί πάλιν βραχύπνοος . ἐνταῦθα μέν γε σαφής πάλιν κατά ἀντίθεσις ὁ βραχύπνοος λέγω ὁ μέγας καί ἀραιός ἔχω πνεῦμα , καί οὐδείς ἄν ἔτι , οὐδέ εἰ παντάπασι εἰμί σκαιός , ἀπορέω , ὅτι μή πᾶς ὁ παραφρονέω ὁ Ἱπποκράτης ἀραιός καί μέγας γίγνομαι φημί ὁ ἀναπνοή . ἐπί γοῦν εἷς καί ὁ αὐτός γυνή ὁ δύσπνοια ἑκάτερος ἐφεξῆς μιμνῄσκω , καί μικρός ἔτι προέρχομαι ὧδε πως γράφω · εἰκοστός λόγος πολύς , καί πάλιν ἱδρύω , ἄφωνος , βραχύπνοος . εἶτα λέγω , εἷς καί εἰκοστός ἀποθνῄσκω , ἐπί τέλος ὁ πᾶς λόγος ὅδε προσγράφω · ταύτῃ διά τέλος πνεῦμα ἀραιός , μέγας , ἀναίσθητος πᾶς ἔχω , ἀεί περιστέλλω .