galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 3.10
Ὁπότ’ οὖν ταῦθ’ ἡμῖν ἱκανῶς ἀποδέδεικται , λείποιτ’ ἂν ἔτι τὰς ὑπολοίπους ἐξ ἁπάντων αὐτῶν τῶν συγγραμμάτων ἐξηγήσασθαι ῥήσεις , ἀρξαμένους αὖθις ἀπὸ τοῦ δευτέρου τε καὶ ἕκτου τῶν ἐπιδημιῶν . ἐν ἀμφοτέροις γὰρ τούτοις τοῖς βιβλίοις , ἐφεξῆς τῇ πρώτῃ πασῶν εἰρημένῃ ῥήσει τῇ διδασκούσῃ τὰς διαφορὰς ἁπάσης τῆς δυσπνοίας , ὡδί πως γέγραπται · ἰητήριον συνεχέων χασμέων μακρόπνους · ἐν τοῖσιν ἀπότοισι καὶ μόγις πίνουσι , βραχύπνους . ἐνταῦθ’ εἴτε τὸν ἄνθρωπον μακρόπνουν , εἴτε τὴν δύσπνοιαν αὐτὴν οὕτως ὠνόμασεν , ὅτι τὸ διὰ μακροῦ χρόνου γινόμενον , τουτέστι τὸ ἀραιὸν πνεῦμα καὶ προσέτι τὸ πολὺ , δηλοῦται διὰ τῆς προσηγορίας ταύτης , ἐν τῷ δευτέρῳ δέδεικται λόγῳ , καθάπερ γε καὶ ὡς τὸ δι’ ὀλίγου , τοῦτ’ ἔστι τὸ πυκνὸν , καὶ προσέτι τὸ μικρὸν , ἐκ τοῦ , βραχύπνους . ἰητήριον οὖν ἤτοι σημεῖον ἢ αἴτιον , ἑκάτερον γὰρ ἔστι δείξασθαι , τῶν συνεχῶν χασμῶν , τὸ μέγα καὶ ἀραιὸν γίγνεται ( τὸ ) πνεῦμα · σημεῖον μὲν , ὡς εἰς τἀναντία τῆς διαθέσεως μεθισταμένης , αἴτιον δὲ , ὅτι ἐναντίων ἐναντία τὰ ἰάματα · χασμῶνται γὰρ καὶ σκορδινῶνται συνεχῶς , ἀτμώδους τινὸς καὶ παχέος πνεύματος ἐν τῷ μυώδει γένει κατειλημμένου , καθότι δέδεικται δι’ ἑτέρων · εὐθὺς δ’ οἷς τοῦτο συμβέβηκε καὶ συνεχῶς ἐκπνέουσιν , ὡς ἂν ἐκκαθαιρομένου τε καὶ κενουμένου τοῦ τοιούτου πνεύματος ἐν ταῖς ἐκπνοαῖς · εἰ δέ τις μηκέτι συνεχῶς , ἀλλ’ ἤδη διὰ μακροῦ χρόνου τὰς ἐκπνοὰς ποιεῖται , δῆλον ὡς αἱ προϋπάρχουσαι διαθέσεις αὐτῷ πέπαυνται καὶ σημεῖον οὕτως ἰητήριον ἡ μακρόπνοια τῆς χάσμης ἔσται . καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς αἰτίαν ἰωμένην τὴν μακρόπνοιαν τὰς χάσμας τὰς συνεχεῖς ἀκούειν ἐγχωρεῖ , δοκεῖ μοι καὶ αὐτὸ μηκέτι δεῖσθαι μακροῦ λόγου . τὸ γὰρ ἕως πλείστου τὴν ἀναπνοὴν ἐπισχεῖν , ὅπερ ὀνομάζεται κατάληψις πνεύματος , ᾧ λόγῳ τοὺς λυγμοὺς ἰᾶται , τούτῳ καὶ τὰς χάσμας ἰάσεται . καὶ γὰρ οὖν καὶ ποιοῦσιν ἐπὶ τοῖς γυμνασίοις αὐτὸ σύμπαντες οἱ ἀθληταὶ , διώσασθαι τῇ βίᾳ σπεύδοντες ἅπαν ὅσον ἐν τοῖς κατὰ δέρμα λεπτοῖς πόροις , ἢ ὑγρῶν ἢ ἀτμῶν ἴσχεται . διὰ ταῦτα μὲν οὖν ἡ μακρόπνοια τῶν συνεχῶν χασμῶν σημεῖόν ἐστιν , ἢ αἴτιον ἰατρικόν · ἐν δ’ αὖ τοῖσιν ἀπότοισι καὶ μόγις πίνουσιν ἡ βραχύπνοια · τοῦτο δ’ οὐκέτι σαφῶς , ἀλλ’ ἤδη συμβολικώτερον εἴρηται . πότερον γὰρ τοὺς φρενιτικοὺς ἡγητέον ὑπ’ αὐτοῦ δηλοῦσθαι νῦν , ὅτι καὶ δι’ ἄλλων εἶπεν , οἱ φρενιτικοὶ βραχυπόται , ψόφου καθαπτόμενοι , τρομώδεες ; ἢ μᾶλλον οἷς κατέψυκται τὰ περὶ τὸν πνεύμονα καὶ τὴν καρδίαν , ὡς ἀναπνεῖν τε ἅμα διὰ μακροῦ καὶ ψυχρὸν ἐκπνεῖν ; εἰσαγομένη γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ἡ βραχύπνοια , σημεῖον ἰητήριον · ἐπὶ δὲ τῶν κατέψυγμένων οὐ σημεῖον μόνον , ἀλλὰ καὶ αἴτιον . ὡς γὰρ ἡ κατάληψις τοῦ πνεύματος ἐκκενοῦν ἠδύνατο τὰ περιττὰ καὶ διὰ τοῦτο ταύτην ἐπὶ τῶν λυζόντων τε καὶ χασμωμένων πολλὰ καὶ σκορδινωμένων καὶ συντόνως γεγυμνασμένων παρελαμβάνομεν , οὕτως ἡ συνεχὴς ἀναπνοὴ ῥιπίσαι τε ἅμα καὶ ἐκθερμᾶναι τὰ κατεψυγμένα δυνήσεται . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν λόγον κᾀν τῷ δευτέρῳ τῶν ἐπιδημιῶν συνεβούλευσεν ἐπιτηδεύειν ὀξυθυμίην ἐμποιέειν , καὶ χροιῆς ἀναλήψιος ἕνεκα καὶ ἐκχυμώσιος , ὡς καὶ τῆς ὀξυθυμίας ἐπεγείρειν τὴν ἔμφυτον θερμασίαν δυναμένης . ἀλλ’ ὅτι γε πυκνοτέραν ἐργάζεται πάντως ἡ ὀξυθυμία τὴν ἀναπνοὴν , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . παραληψόμεθα οὖν αὐτὴν ἐπὶ τῶν κατεψυγμένων τε καὶ ἀχροούντων καὶ ἰσχνῶν , ἐκ διαλειμμάτων τέ τινων καὶ προσηκόντων καιρῶν · οὐ γὰρ δὴ συνεχῶς γε οὕτως , ὡς ἄγαν βλάψαι τὴν δύναμιν , ἀλλ’ ὥσπερ τὰ γυμνάσια τὰ ῥωννύντα τὴν ἔμφυτον θερμασίαν , οὐκ ἄμετρα ποιεῖσθαι κελεύομεν , ἀλλ’ ἐν καιρῷ τε καὶ μέτρῳ παραλαμβάνομεν , οὕτω καὶ βραχύπνοιαν , εἴ τε κατὰ μόνας εἴ τε καὶ μετὰ τῆς ὀξυθυμίας ἐπιτηδεύσομεν , οὐκ ἄνευ καιροῦ καὶ μέτρου παραληψόμεθα · προσέχειν δ’ ἐνταῦθα χρὴ τῷ λόγῳ καὶ μὴ νομίζειν τὴν αὐτὴν εἶναι διάθεσιν τῇ νῦν ὑφ’ ἡμῶν δηλουμένῃ τὴν κατὰ τὸ προγνωστικὸν , ἐφ’ ἧς ἔλεγε · ψυχρὸν δ’ ἐκπνεόμενον ἐκ τῶν ῥινῶν καὶ τοῦ στόματος , ὀλέθριον κάρτα ἤδη γίγνεται . ἐπὶ γὰρ τῶν ἐν ὀξέσι νοσήμασι , περὶ ὧν ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ ποιεῖται τὸν λόγον , ἡ τοιαύτη δύσπνοια θάνατον δηλοῖ · τοῖς δ’ ἄλλοις νοσήμασιν , ὅσα χωρὶς πυρετοῦ , ψυχρότης τὴν ὅλην ἕξιν τοῦ ﻿ ζώου καταλαμβάνει · συμπίπτει μὲν οὐδὲ τούτοις ἀκινδύνως , οὐ μὴν ἐξ ἅπαντός γε ὀλεθρίως . ἐκ τούτων δ’ ἐστὶ καὶ ἡ καλουμένη ὑστερικὴ πνὶξ καὶ ὅλως αἱ ἄπνοιαι πᾶσαι , γυναιξὶ μὲν συνεχῶς καὶ μάλιστα ταῖς στειρευούσαις συμπίπτουσαι , σπανίως δέ ποτε καὶ ἀνδράσι . ἐπὶ γὰρ τῶν τοιούτων ἁπασῶν διαθέσεων ὑπὸ πλήθους ὕλης ψυχρᾶς ἡ ἔμφυτος θερμασία · βαρύνεται , δίκην φλογὸς ὑπὸ πολλῶν ὑγρῶν ξύλων καταπνιγομένης , ὥστε καὶ ἀνάψαι ποτὲ δυνατὸν ταύτην κρατήσαντα τῆς ὕλης · ἐφ’ ὧν μέντοι δαπανηθείσης τῆς ὕλης ἐξ ἀνάγκης αὐτὴ συναποσβέννυται , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ὀξέσι νοσήμασιν οὕτως ἐκπνεόντων , οὐδεμία σωτηρίας ἐλπὶς ὑπολείπεται . τούτων δὲ οὖν μεμνῆσθαι χρὴ , καὶ ὡς ἐν ταῖς ἀπνοίαις ἀπολωλέναι μὲν τελέως ἅπασαν τὴν ἀναπνοὴν , οὔθ’ ὑπονοῆσαι δυνατὸν , οὔθ’ οὕτως ἔχον φαίνεται τοῖς ἐπιμελῶς κατασκεπτομένοις τὸ συμβαῖνον · ἐλάχιστον δ’ αὐτοῖς ἅμα καὶ διὰ μακροτάτου χρόνου γίνεται τὸ πνεῦμα καὶ ταύτῃ λανθάνει τοὺς πολλούς · ἀλλ’ εἰ προσέχοι τις ἐπιμελῶς τὸν νοῦν , ἢ καὶ προσθείη τινὰ τῶν δακτύλων πρὸ τῆς τοῦ κάμνοντος ῥινὸς , αἰσθήσεται τῆς ἀναπνοῆς . εἰ δὲ καὶ τρίχα κατακρεμάσει πρὸ αὐτῆς , ἢ ἔριον λεπτὸν , ἀκριβῶς διεξεσμένον , ὄψεται καὶ ταῦτα σειόμενα . κατὰ μὲν δὴ τὰς τοιαύτας διαθέσεις βραχύπνοια , τουτέστιν ἡ διὰ βραχέος χρόνου κίνησις τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων , ἥνπερ δὴ καὶ πυκνὸν πνεῦμα καλοῦμεν , αἴτιόν τε ἅμα καὶ σημεῖον ἰητήριον ὑπάρχει · κατὰ δὲ ταὐτὸ τῶν συνεχῶν χασμῶν οὐ μόνον ἡ διὰ μακροῦ , τουτέστιν ἡ ἀραιὰ , σημεῖόν τε ἅμα καὶ αἴτιόν ἐστιν ἰητήριον , ἀλλὰ καὶ ἡ μεγάλη . καλεῖται γὰρ καὶ ἥδε κατὰ δεύτερον λόγον μακρόπνοια . πρώτως μὲν γὰρ ἡ διὰ μακροῦ χρόνου γινομένη , τουτέστιν ἡ ἀραιὰ , τοῦτο κέκτηται τοὔνομα , δευτέρως δὲ καὶ ἡ μεγάλη . περὶ μὲν δὴ τούτων ὧδε ἔχει .
Lemmas: ὁπότε οὖν οὗτος ἐγώ ἱκανός ἀποδείκνυμι , λείπω ἄν ἔτι ὁ ὑπόλοιπος ἐκ ἅπας αὐτός ὁ σύγγραμμα ἐξηγέομαι ῥῆσις , ἄρχω αὖθις ἀπό ὁ δεύτερος τε καί ἕκτος ὁ ἐπιδημία . ἐν ἀμφότερος γάρ οὗτος ὁ βιβλίον , ἐφεξῆς ὁ πρῶτος πᾶς λέγω ῥῆσις ὁ διδάσκω ὁ διαφορά ἅπας ὁ δύσπνοια , ὡδί πως γράφω · ἰατήριον συνεχής χάσμη μακρόπνους · ἐν ὁ ἄποτος καί μόγις πίνω , βραχύπνοος . ἐνταῦθα εἴτε ὁ ἄνθρωπος μακρόπνους , εἴτε ὁ δύσπνοια αὐτός οὕτως ὀνομάζω , ὅτι ὁ διά μακρός χρόνος γίγνομαι , τουτέστι ὁ ἀραιός πνεῦμα καί προσέτι ὁ πολύς , δηλόω διά ὁ προσηγορία οὗτος , ἐν ὁ δεύτερος δείκνυμι λόγος , καθά γε καί ὡς ὁ διά ὀλίγος , οὗτος εἰμί ὁ πυκνός , καί προσέτι ὁ μικρός , ἐκ ὁ , βραχύπνοος . ἰατήριον οὖν ἤτοι σημεῖον ἤ αἴτιος , ἑκάτερος γάρ εἰμί δείκνυμι , ὁ συνεχής χάσμη , ὁ μέγας καί ἀραιός γίγνομαι ( ὁ ) πνεῦμα · σημεῖον μέν , ὡς εἰς ἐναντίος ὁ διάθεσις μεθίστημι , αἴτιος δέ , ὅτι ἐναντίος ἐναντίος ὁ ἴαμα · χασμάομαι γάρ καί σκορδινάομαι συνεχής , ἀτμώδης τις καί παχύς πνεῦμα ἐν ὁ μυώδης γένος καταλαμβάνω , καθότι δείκνυμι διά ἕτερος · εὐθύς δέ ὅς οὗτος συμβαίνω καί συνεχής ἐκπνέω , ὡς ἄν ἐκκαθαίρω τε καί κενόω ὁ τοιοῦτος πνεῦμα ἐν ὁ ἐκπνοή · εἰ δέ τις μηκέτι συνεχής , ἀλλά ἤδη διά μακρός χρόνος ὁ ἐκπνοή ποιέω , δῆλος ὡς ὁ προυπάρχω διάθεσις αὐτός παύω καί σημεῖον οὕτως ἰατήριον ὁ μακρόπνοια ὁ χάσμη εἰμί . καί μέν δή καί ὡς αἰτία ἰάομαι ὁ μακρόπνοια ὁ χάσμη ὁ συνεχής ἀκούω ἐγχωρέω , δοκέω ἐγώ καί αὐτός μηκέτι δέω μακρός λόγος . ὁ γάρ ἕως πολύς ὁ ἀναπνοή ἐπέχω , ὅς ὀνομάζω κατάληψις πνεῦμα , ὅς λόγος ὁ λυγμός ἰάομαι , οὗτος καί ὁ χάσμη ἰάζω . καί γάρ οὖν καί ποιέω ἐπί ὁ γυμνάσιον αὐτός σύμπας ὁ ἀθλητής , διωθέω ὁ βία σπεύδω ἅπας ὅσος ἐν ὁ κατά δέρμα λεπτός πόρος , ἤ ὑγρός ἤ ἀτμός ἴσχω . διά οὗτος μέν οὖν ὁ μακρόπνοια ὁ συνεχής χάσμη σημεῖον εἰμί , ἤ αἴτιος ἰατρικός · ἐν δέ αὖ ὁ ἄποτος καί μόγις πίνω ὁ βραχύπνοια · οὗτος δέ οὐκέτι σαφής , ἀλλά ἤδη συμβολικός λέγω . πότερος γάρ ὁ φρενιτικός ἡγέομαι ὑπό αὐτός δηλόω νῦν , ὅτι καί διά ἄλλος λέγω , ὁ φρενιτικός βραχυπότης , ψόφος καθάπτω , τρομώδης ; ἤ μάλα ὅς καταψύχω ὁ περί ὁ πνεύμων καί ὁ καρδία , ὡς ἀναπνέω τε ἅμα διά μακρός καί ψυχρός ἐκπνέω ; εἰσάγω γάρ ἐκ ἄμφω ὁ βραχύπνοια , σημεῖον ἰατήριον · ἐπί δέ ὁ κατέψγωμαι οὐ σημεῖον μόνος , ἀλλά καί αἴτιος . ὡς γάρ ὁ κατάληψις ὁ πνεῦμα ἐκκενόω δύναμαι ὁ περισσός καί διά οὗτος οὗτος ἐπί ὁ λύζω τε καί χασμάομαι πολύς καί σκορδινάομαι καί σύντονος γυμνάζω παραλαμβάνω , οὕτως ὁ συνεχής ἀναπνοή ῥιπίζω τε ἅμα καί ἐκθερμαίνω ὁ καταψύχω δύναμαι . κατά οὗτος οὖν ὁ λόγος εἰͅν ὁ δεύτερος ὁ ἐπιδημία συμβουλεύω ἐπιτηδεύω ὀξυθυμία ἐμποιέω , καί χροιά ἀνάληψις ἕνεκα καί ἐκχύμωσις , ὡς καί ὁ ὀξυθυμία ἐπεγείρω ὁ ἔμφυτος θερμασία δύναμαι . ἀλλά ὅτι γε πυκνός ἐργάζομαι πάντως ὁ ὀξυθυμία ὁ ἀναπνοή , οὐδείς ἀγνοέω . παραλαμβάνω οὖν αὐτός ἐπί ὁ καταψύχω τε καί ἀχροέω καί ἰσχνός , ἐκ διάλειμμα τε τις καί προσήκω καιρός · οὐ γάρ δή συνεχής γε οὕτως , ὡς ἄγαν βλάπτω ὁ δύναμις , ἀλλά ὥσπερ ὁ γυμνάσιον ὁ ῥώννυμι ὁ ἔμφυτος θερμασία , οὐ ἄμετρος ποιέω κελεύω , ἀλλά ἐν καιρός τε καί μέτρον παραλαμβάνω , οὕτως καί βραχύπνοια , εἰ τε κατά μόνος εἰ τε καί μετά ὁ ὀξυθυμία ἐπιτηδεύω , οὐ ἄνευ καιρός καί μέτρον παραλαμβάνω · προσέχω δέ ἐνταῦθα χρή ὁ λόγος καί μή νομίζω ὁ αὐτός εἰμί διάθεσις ὁ νῦν ὑπό ἐγώ δηλέομαι ὁ κατά ὁ προγνωστικός , ἐπί ὅς λέγω · ψυχρός δέ ἐκπνέω ἐκ ὁ ῥίς καί ὁ στόμα , ὀλέθριος κάρτα ἤδη γίγνομαι . ἐπί γάρ ὁ ἐν ὀξύς νόσημα , περί ὅς ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον ποιέω ὁ λόγος , ὁ τοιοῦτος δύσπνοια θάνατος δηλόω · ὁ δέ ἄλλος νόσημα , ὅσος χωρίς πυρετός , ψυχρότης ὁ ὅλος ἕξις ὁ ﻿ ζῷον καταλαμβάνω · συμπίπτω μέν οὐδέ οὗτος ἀκίνδυνος , οὐ μήν ἐκ ἅπας γε ὀλέθριος . ἐκ οὗτος δέ εἰμί καί ὁ καλέω ὑστερικός πνίξ καί ὅλος ὁ ἄπνοια πᾶς , γυνή μέν συνεχής καί μάλα ὁ στειρεύω συμπίπτω , σπάνιος δέ ποτέ καί ἀνήρ . ἐπί γάρ ὁ τοιοῦτος ἅπας διάθεσις ὑπό πλῆθος ὕλη ψυχρός ὁ ἔμφυτος θερμασία · βαρύνω , δίκη φλόξ ὑπό πολύς ὑγρός ξύλον καταπνίγω , ὥστε καί ἀνάπτω ποτέ δυνατός οὗτος κρατέω ὁ ὕλη · ἐπί ὅς μέντοι δαπανάω ὁ ὕλη ἐκ ἀνάγκη αὐτός συναποσβέννυμι , καθά ἐπί ὁ ἐν ὁ ὀξύς νόσημα οὕτως ἐκπνέω , οὐδείς σωτηρία ἐλπίς ὑπολείπω . οὗτος δέ οὖν μιμνῄσκω χρή , καί ὡς ἐν ὁ ἄπνοια ἀπόλλυμι μέν τέλειος ἅπας ὁ ἀναπνοή , οὔτε ὑπονοέω δυνατός , οὔτε οὕτως ἔχω φαίνω ὁ ἐπιμελής κατασκέπτομαι ὁ συμβαίνω · ἐλαχύς δέ αὐτός ἅμα καί διά μακρός χρόνος γίγνομαι ὁ πνεῦμα καί ταύτῃ λανθάνω ὁ πολύς · ἀλλά εἰ προσέχω τις ἐπιμελής ὁ νόος , ἤ καί προστίθημι τις ὁ δάκτυλος πρό ὁ ὁ κάμνω ῥίς , αἰσθάνομαι ὁ ἀναπνοή . εἰ δέ καί θρίξ κατακρεμάννυμι πρό αὐτός , ἤ ἔριον λεπτός , ἀκριβής διεξεισμένω , ὁράω καί οὗτος σείω . κατά μέν δή ὁ τοιοῦτος διάθεσις βραχύπνοια , τουτέστι ὁ διά βραχύς χρόνος κίνησις ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον , ὅς δή καί πυκνός πνεῦμα καλέω , αἴτιος τε ἅμα καί σημεῖον ἰατήριον ὑπάρχω · κατά δέ αὐτός ὁ συνεχής χάσμη οὐ μόνος ὁ διά μακρός , τουτέστι ὁ ἀραιός , σημεῖον τε ἅμα καί αἴτιος εἰμί ἰατήριον , ἀλλά καί ὁ μέγας . καλέω γάρ καί ὅδε κατά δεύτερος λόγος μακρόπνοια . πρῶτος μέν γάρ ὁ διά μακρός χρόνος γίγνομαι , τουτέστι ὁ ἀραιός , οὗτος κτάομαι ὄνομα , δεύτερος δέ καί ὁ μέγας . περί μέν δή οὗτος ὧδε ἔχω .