galenus.de-difficultate-respirationis-libri-iii 1.10
Ὥστε κᾀκ τῶν εἰρημένων ἤδη πρόδηλον ὑπάρχει , ὡς αὐτὴ μὲν καθ’ ἑαυτὴν ὀδύνη περί τι τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων γενομένη μικρὸν καὶ βραδὺ καὶ πυκνὸν ἐργάσεται τὸ πνεῦμα · μετὰ φλογώσεως δὲ μικρὸν μὲν ἔτι καὶ νῦν ὁμοίως , ἀλλὰ πυκνότερόν γε τοῦ διὰ μόνην τὴν ὀδύνην καὶ ἤδη κατά τι ταχύτερον · ἡ δὲ διὰ μόνην τὴν πύρωσιν γιγνομένη δύσπνοια πρόσθεν ἐδείχθη μέγα καὶ ταχὺ καὶ πυκνὸν ἐργαζομένη τὸ πνεῦμα . ὥστε σαφής ἐστι καὶ εὐδιόριστος τῶν θ’ ἁπλῶν ἑκατέρα καὶ ἡ ἐξ ἀμφοῖν σύνθετος . ἡ μὲν γὰρ ἐπὶ μόνῳ τῷ πλήθει τῆς θερμασίας , εἰ καὶ πυκνὸν ἐργάζεται τὸ πνεῦμα παραπλησίως τῇ διὰ μόνην τὴν ὀδύνην , ἀλλὰ τῷ μεγέθει καὶ τῷ τάχει σαφῶς διορίζεται · ἡ δ’ ἐξ ἀμφοῖν τῶν αἰτίων συνελθόντων τῆς μὲν διὰ τὴν φλόγωσιν μόνῃ τῇ μικρότητι διαφέρει , τῆς δὲ διὰ τὴν ὀδύνην μεγέθει καὶ τάχει · καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ διὰ τὴν κατάψυξίν γε τῆς κατὰ φύσιν θερμασίας δύσπνοια σαφέσι τισὶ γνωρίσμασιν ἁπασῶν τούτων διορίζεται . μικρὸν γὰρ αὕτη γε ὡς ἐδείκνυτο καὶ βραδὺ καὶ ἀραιὸν ἐργάζεται τὸ πνεῦμα · τῶν δ’ ἄλλων οὐδεμιᾷ συμβέβηκεν ἅμα βραδύτης καὶ ἀραιότης . ἀλλ’ ὅσον μὲν ἐπὶ ταῖς ἐνδείαις τε καὶ πλεονεξίαις τῆς θερμασίας , ἡ τῆς ἀναπνοῆς ἰδέα τοῦ κατὰ φύσιν ἐξίσταται ῥυθμοῦ , ταῦτα καὶ τοῖς σφυγμοῖς ὡσαύτως ἔχει · τὰ δ’ ἐπὶ ταῖς ὀδυνηραῖς τῶν ὀργάνων διαθέσεσιν οὐκέθ’ ὡσαύτως , ἀλλ’ ὅπη παραλλάττει σαφῶς , οἶμαι , δέδεικται . αἱ λοιπαὶ μέντοι διαθέσεις τῶν ὀργάνων , ὅσαι χωρὶς ἀλγήματος ἐπ’ ἐμφράξεσιν ἢ σκιῤῥώσεσιν ἢ θλίψεσιν ἢ ὅλως στενοχωρίαις τισὶ γίνονται , παραπλησίως ἐργάζονται τὰς ἀλλοιώσεις ἑκατέραις ταῖς ἐνεργείαις ψυχικαῖς τε καὶ ζωτικαῖς . μικρὸν γὰρ ἐπ’ αὐτοῖς καὶ ταχὺ καὶ πυκνὸν γίνεται τὸ πνεῦμα · μικρὸν μὲν , ὅτι διὰ τὴν στενοχωρίαν τῶν ὑποδεχομένων ἔλαττον τοῦ δέοντος ἕλκεται · πυκνὸν δὲ , ὅτι τὰ τῆς χρείας οὐ πληροῦται · διὰ δὲ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ ταχύ . δέδεικται δὲ ἐν τοῖς περὶ σφυγμῶν ὑπομνήμασιν , ὅτι τὸ μέγεθος τῆς διαστολῆς , ὅταν μὲν ἱκανῶς πληροῖ τὴν χρείαν , οὐδὲν δεῖται τάχους , ὅταν δ’ ἀπολείπηται κατά τι , τηνικαῦτα ἤδη καὶ εἰς τάχος ἡ τροπὴ γίνεται , τῆς δυνάμεως ἐῤῥωμένης , καὶ ὅταν μηδὲ τοῦθ’ ἱκανὸν ᾖ , τότε καὶ εἰς πυκνότητα . διὰ ταῦτα μὲν δὴ μικρὸν καὶ ταχὺ καὶ πυκνὸν γίνεται τὸ πνεῦμα κατὰ τοὺς σφυγμοὺς καὶ τὰς ἀναπνοὰς ἐν ταῖς προειρημέναις διαθέσεσιν , ἐῤῥέθη δ’ ἐν τοῖς περὶ σφυγμῶν , ὅτι καὶ ἀνώμαλον , καὶ τοῦτ’ ἔστι μάλιστα τὸ ἴσιον αὐτῶν γνώρισμα , καὶ ὁ τῆς αἰτίας λογισμὸς ἐν ἐκείνοις εἴρηται , καὶ ὅτι γε κατὰ μὲν αὐτὰ τὰ τὰς ἐμφράξεις ἔχοντα μόρια , καὶ ὅσα τούτοις κοινωνεῖ , τὰ τῆς ἀνωμαλίας μάλιστα εὔδηλα , καὶ ἡ μικρότης τῶν σφυγμῶν ἢ διὰ παντὸς ἢ ὡς τὸ πολὺ συνεδρεύει · κατὰ δὲ τἄλλα τὸ μέγεθος μᾶλλον . εἰ δὲ πλησίον τῆς ἀρχῆς εἴη τὸ πάθημα , κοινὸν οὕτω γίνεται πάσαις ταῖς ἀρτηρίαις . ταῦτα μὲν οὖν ἐν ἐκείνοις εἴρηταί τε καὶ δέδεικται .
Lemmas: ὥστε ἐͅκ ὁ λέγω ἤδη πρόδηλος ὑπάρχω , ὡς αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ ὀδύνη περί τις ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον γίγνομαι μικρός καί βραδύς καί πυκνός ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα · μετά φλόγωσις δέ μικρός μέν ἔτι καί νῦν ὅμοιος , ἀλλά πυκνός γε ὁ διά μόνος ὁ ὀδύνη καί ἤδη κατά τις ταχύς · ὁ δέ διά μόνος ὁ πύρωσις γίγνομαι δύσπνοια πρόσθεν δείκνυμι μέγας καί ταχύς καί πυκνός ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα . ὥστε σαφής εἰμί καί εὐδιόριστος ὁ τε ἁπλόος ἑκάτερος καί ὁ ἐκ ἄμφω σύνθετος . ὁ μέν γάρ ἐπί μόνος ὁ πλῆθος ὁ θερμασία , εἰ καί πυκνός ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα παραπλήσιος ὁ διά μόνος ὁ ὀδύνη , ἀλλά ὁ μέγεθος καί ὁ τάχος σαφής διορίζω · ὁ δέ ἐκ ἄμφω ὁ αἴτιος συνέρχομαι ὁ μέν διά ὁ φλόγωσις μόνος ὁ μικρότης διαφέρω , ὁ δέ διά ὁ ὀδύνη μέγεθος καί τάχος · καί μέν δή καί ὁ διά ὁ κατάψυξις γε ὁ κατά φύσις θερμασία δύσπνοια σαφής τις γνώρισμα ἅπας οὗτος διορίζω . μικρός γάρ οὗτος γε ὡς δείκνυμι καί βραδύς καί ἀραιός ἐργάζομαι ὁ πνεῦμα · ὁ δέ ἄλλος οὐδείς συμβαίνω ἅμα βραδυτής καί ἀραιότης . ἀλλά ὅσος μέν ἐπί ὁ ἔνδεια τε καί πλεονεξία ὁ θερμασία , ὁ ὁ ἀναπνοή ἰδέα ὁ κατά φύσις ἐξίστημι ῥυθμός , οὗτος καί ὁ σφυγμός ὡσαύτως ἔχω · ὁ δέ ἐπί ὁ ὀδυνηρός ὁ ὄργανον διάθεσις οὐκέτι ὡσαύτως , ἀλλά ὅπῃ παραλλάσσω σαφής , οἴομαι , δείκνυμι . ὁ λοιπός μέντοι διάθεσις ὁ ὄργανον , ὅσος χωρίς ἄλγημα ἐπί ἔμφραξις ἤ σκιρρώσις ἤ θλῖψις ἤ ὅλος στενοχωρία τις γίγνομαι , παραπλήσιος ἐργάζομαι ὁ ἀλλοίωσις ἑκάτερος ὁ ἐνέργεια ψυχικός τε καί ζωτικός . μικρός γάρ ἐπί αὐτός καί ταχύς καί πυκνός γίγνομαι ὁ πνεῦμα · μικρός μέν , ὅτι διά ὁ στενοχωρία ὁ ὑποδέχομαι ἐλαχύς ὁ δέω ἕλκω · πυκνός δέ , ὅτι ὁ ὁ χρεία οὐ πληρόω · διά δέ ὁ αὐτός αἰτία καί ταχύς . δείκνυμι δέ ἐν ὁ περί σφυγμός ὑπόμνημα , ὅτι ὁ μέγεθος ὁ διαστολεύς , ὅταν μέν ἱκανός πληρόω ὁ χρεία , οὐδείς δέω τάχος , ὅταν δέ ἀπολείπω κατά τις , τηνικαῦτα ἤδη καί εἰς τάχος ὁ τροπή γίγνομαι , ὁ δύναμις ῥώννυμι , καί ὅταν μηδέ οὗτος ἱκανός εἰμί , τότε καί εἰς πυκνότης . διά οὗτος μέν δή μικρός καί ταχύς καί πυκνός γίγνομαι ὁ πνεῦμα κατά ὁ σφυγμός καί ὁ ἀναπνοή ἐν ὁ προλέγω διάθεσις , λέγω δέ ἐν ὁ περί σφυγμός , ὅτι καί ἀνώμαλος , καί οὗτος εἰμί μάλα ὁ ἴσιον αὐτός γνώρισμα , καί ὁ ὁ αἰτία λογισμός ἐν ἐκεῖνος λέγω , καί ὅτι γε κατά μέν αὐτός ὁ ὁ ἔμφραξις ἔχω μόριον , καί ὅσος οὗτος κοινωνέω , ὁ ὁ ἀνωμαλία μάλα εὔδηλος , καί ὁ μικρότης ὁ σφυγμός ἤ διά πᾶς ἤ ὡς ὁ πολύς συνεδρεύω · κατά δέ ἄλλος ὁ μέγεθος μάλα . εἰ δέ πλησίον ὁ ἀρχή εἰμί ὁ πάθημα , κοινός οὕτως γίγνομαι πᾶς ὁ ἀρτηρία . οὗτος μέν οὖν ἐν ἐκεῖνος λέγω τε καί δείκνυμι .