galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.17
Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον οὐδὲ διὰ τί τῶν παροξυσμῶν οἱ μὲν εἰς ἀπυρεξίαν λήγουσιν , οἱ δὲ οὒ , χαλεπὸν ἐξευρεῖν . ἐπειδὰν μὲν γὰρ ὁ τοῦ προτέρου παροξυσμοῦ χρόνος οὕτως ᾖ βραχὺς , ὡς πρὶν ἄρχεσθαι τὸν δεύτερον , ἤδη πρότερον λελύσθαι , τὸ μεταξὺ τῆς ἀρχῆς τοῦ δευτέρου καὶ τοῦ προτέρου τῆς τελευτῆς διάστημα σύμπαν ἀπύρεκτον γίγνεται · φθάσαντος δ’ εἰσβαλεῖν τοῦ δευτέρου , πρὶν ἀκριβῶς λυθῆναι τὸν πρότερον , οὐδὲν αὐτῶν ἀπολείπεται μεταξύ . τουτὶ μὲν οὖν , ὡς εἴρηταί μοι , ἔστι τῆς ἐν τῷ δεχομένῳ μορίῳ τὰ περιττώματα δυνάμεως ὁμοίας ἑαυτῇ διαμενούσης , τοῦτ’ ἔστι κρατούσης ἔτι τοῦ περιεχομένου κατ’ αὐτὴν αἵματος , ὡς καὶ πρόσθεν · εἰ δ’ ἀσθενής ποτε γένοιτο , καὶ τοῦτ’ αἴτιον αὐτῇ κατασταίη τοῦ μὴ τὰ περιττώματα μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα διαφθείρεσθαί τε καὶ σήπεσθαι καὶ πυρετὸν ἐξάπτειν , ἑτέρα τις κᾀντεῦθεν ἀρχὴ γενήσεται περιοδικῶν παροξυσμῶν . εἰ μὲν οὖν ἔτι ἡ προειρημένη φυλάττοιτο θερμασία , διττὸν εἶδος ἔσται πυρετῶν ἀλλήλοις ἐπιπεπλεγμένων · εἰ δ’ ἐκείνη μὲν παύσαιτο , μένοι δὲ ἡ τοῦ δεξαμένου τὸ ῥεῦμα διάθεσις , ἅπερ ἐπὶ τοῦ πέμποντος λέλεκται πρόσθεν , κᾀπὶ τούτῳ μοι νόει . ποιήσει γάρ τινα καὶ τοῦτο τὸ μέρος ἐν αὐτῷ περιττώματα κατὰ διττὸν τρόπον , ὥσπερ δὴ κᾀκεῖνο , τῷ τε μοχθηρὸν εἶναι τὸ αἷμα περιεχόμενον ἐν αὐτῷ καὶ τῷ τὴν δύναμιν ἀῤῥωστεῖν . ὡσαύτως δὲ κᾂν εἰ κατά τινα αἰτίαν ἡντιναοῦν ἀπεργασθείη ἀσθενής ποτε μορίου δύναμις εἰς τοσοῦτον , ὡς ἄχθος αὐτῷ μᾶλλον ἢ τροφὴν εἶναι τὸ παρακείμενον αἷμα , διαφθαρήσεταί τε καὶ εἰ θερμὸν εἴη , σαπήσεται ῥᾳδίως , εἰ δ’ . ﻿ ὑπόψυχρόν τε καὶ φλεγματικὸν , οὐκ αὐτίκα μὲν , ἀλλὰ ἔν γε τῷ χρόνῳ καὶ τοῦτο τὴν αὐτὴν ἐπικτήσεται διάθεσιν . καὶ μὴν καὶ ὅταν ἀδυνατήσῃ ποτὲ πέψαι τὰ κατ’ αὐτὸ γινόμενα περιττώματα μόριον ὁτιοῦν , ἢ ἀπώσασθαι πρὸς ἕτερον , τοιαύτην ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν τοῦ πυρέττειν , οἵανπερ ἑτέρῳ τὸ πέμπον ἐξεργάζεται · τοῦ δὲ μὴ δύνασθαι πέμπειν ἑτέρῳ τὰ περιττώματα πρώτη μὲν αἰτία κατὰ τὴν τοῦ πέμποντός τε καὶ δεχομένου δύναμιν , ἑτέρα δὲ κατὰ τὴν τῶν ὁδῶν ἔμφραξιν , ὅπερ ἐπὶ γλίσχροις καὶ παχέσι καὶ πολλοῖς εἴωθε γίγνεσθαι χυμοῖς . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν , εἰ καὶ χωρὶς τοῦ πέμπειν ἕτερον ἑτέρῳ περίττωμα , καθάπερ ἡ κεφαλὴ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔπεμπεν , ἐκ τῶν ἐν αὐτῇ ἔτι μενόντων περιττωμάτων εἰς τὴν αὐτὴν τῷ δεχομένῳ τὰ ἀλλότρια διάθεσιν ἀφίκοιντο . τὰ γὰρ ἐμφράξαντα τὰς φυσικὰς ἐκροὰς ἀναγκαῖον ἐν τῷ χρόνῳ καὶ ταῦτα σήπεσθαί τε καὶ πλήθους περιττωμάτων αἴτια καθίστασθαι τῷ μέρει , κωλύοντα κενοῦσθαι καὶ διαπνεῖσθαι συνήθως αὐτό . σήπεται οὖν ὁμοίως ἐκείνοις κᾀκεῖνα τὰ ὕστερον ἀθροιζόμενα , καὶ συνεξάπτει πάντα ἀλλήλοις αὐτίκα τὴν ἐν τῷ μορίῳ πυρετώδη θερμότητα . δέδεικται δ’ ἔμπροσθεν , ὡς ἔνθα ἀνάπτεταί τις ἢ καὶ αὐξάνεται θερμότης , ἐπιῤῥεῖ τούτῳ τῷ μορίῳ τὸ παρὰ τῶν ἄλλων αἷμα . καὶ τοίνυν ἀναγκαῖον ἐν τῷ χρόνῳ τῆς ἐπιῤῥοῆς ψύχεσθαι μὲν ἐκεῖνα λειφαιμοῦντα , βαρύνεσθαί τε καὶ διατείνεσθαι τὸ πεπονθὸς , ἀλλοιοῦσθαι δὲ τὸ ἐπιῤῥυὲν αἷμα διὰ διττὴν αἰτίαν , ὅτι τε μίγνυται τοῖς ἤδη σηπομένοις περιττώμασιν , ὅτι τε σφηνούμενον ἀδιάπνευστον ἀπομένει . τύφεται τοιγαροῦν δίκην ξύλων ὑγροτέρων ἀθρόως ἐπιβληθέντων ὀλίγῃ φλογὶ , καὶ οὗτος ὁ χρόνος ἅπας ἀρχὴ τοῦ παροξυσμοῦ προσαγορεύεται . ἐπειδὰν δὲ τῆς ὕλης ἐγκρατὴς ἡ θερμότης γένηται , καλεῖται μὲν ἐπίδοσίς τε καὶ ἀνάβασις ὁ τοιοῦτος καιρὸς , αὐξάνεται δ’ ἐν τούτῳ θερμότης τοσαύτη τὸ πλῆθος , ὡς μὴ μόνον αὐτὸ καίειν τὸ χωρίον , ὃ οἷόν περ ἑστία τις σηπεδόνος ἐστὶν , ἀλλ’ ἤδη κατὰ τὸ συνεχὲς ἐπινέμεσθαι τὸ σύμπαν σῶμα . κᾀπειδὰν εἰς ἄκρον ἀφίκωνται τῆς ζέσεως οἱ ἐξαπτόμενοι χυμοὶ , καλεῖται μὲν ἀκμὴ τὸ τοιοῦτο τοῦ παροξυσμοῦ μέρος , ἅπαν δὲ διάπυρον εἶναι δοκεῖ τηνικαῦτα τὸ τοῦ κάμνοντος σῶμα , τῆς θέρμης εἰς ὅλον τὸ ζῶον ὁμαλῶς ἐπιτεταμένης . ἐντεῦθεν δὲ , εἰ μὲν οἵ τε χυμοὶ λεπτοὶ τύχοιεν ὄντες , ἥ τε δύναμις εὔρωστος , ἀραιόν τε τὸ σῶμα , κενοῦται τὸ πλεῖστον τῶν ζεσάντων χυμῶν εἰς ἱδρῶτα χυθέν · εἰ δὲ οὗτοί τε παχεῖς εἶεν , ἄῤῥωστός τε ἡ ἐκκριτικὴ δύναμις , αἵ θ’ ὁδοὶ στενωθεῖεν , αἰσθητὸν μὲν οὐδὲν ἀποῤῥεῖ , μόνον δὲ τὸ οὕτως λεπτυνθὲν , ὡς εἰς ἀτμοῦ λεπτοῦ μεταστῆναι φύσιν . ὀνομάζεται δὲ ὁ καιρὸς οὗτος παρακμὴ , διαπνοή τις οὖσα τῶν ζεσάντων χυμῶν . ἀλλὰ μενούσης γε τῆς ἐν τῷ μορίῳ διαθέσεως , ἀναγκαῖον ἕτερον ἐν αὐτῷ γεννηθῆναι περίττωμα , τῆς ἑλκομένης αὖθις εἰς αὐτὸ τροφῆς οὐκ ἀκριβῶς ἁπάσης κρατουμένης , ὃ πάλιν , ὡς εἴρηται πρόσθεν , ὑπό τε τῶν ἐγκαταλελειμμένων τῷ μορίῳ σηπεδονωδῶν περιττωμάτων , καὶ αὐτῆς τῆς οἰκείας μοχθηρίας , ἀρχὴν σηπεδόνος λαμβάνει · κᾀπειδὰν ἱκανῶς θερμανθῇ , πάλιν ἐπιῤῥεῖ πρὸς αὐτὸ , καθάπερ τὸ εἰρημένον πρότερον ἐκ τῶν ἄλλων τοῦ ζώου μορίων αἷμα , καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν αὖθις τρόπον ἀρχή τε καὶ ἀνάβασις , ἀκμή τε καὶ παρακμὴ γίγνεται τοῦ παροξυσμοῦ · καὶ τοῦτο οὐ παύεται περιοδίζον , ἄχρις ἂν ἡ διάθεσις ἡ ἐν τῷ πρώτῳ γεννῶντι μορίῳ τὰ περιττώματα φυλάττηται .
Lemmas: κατά δέ ὁ αὐτός λόγος οὐδέ διά τίς ὁ παροξυσμός ὁ μέν εἰς ἀπυρεξία λήγω , ὁ δέ οὐ , χαλεπός ἐξευρίσκω . ἐπειδάν μέν γάρ ὁ ὁ πρότερος παροξυσμός χρόνος οὕτως εἰμί βραχύς , ὡς πρίν ἄρχω ὁ δεύτερος , ἤδη πρότερος λύω , ὁ μεταξύ ὁ ἀρχή ὁ δεύτερος καί ὁ πρότερος ὁ τελευτή διάστημα σύμπας ἀπύρεκτος γίγνομαι · φθάνω δέ εἰσβάλλω ὁ δεύτερος , πρίν ἀκριβής λύω ὁ πρότερος , οὐδείς αὐτός ἀπολείπω μεταξύ . οὗτος μέν οὖν , ὡς λέγω ἐγώ , εἰμί ὁ ἐν ὁ δέχομαι μόριον ὁ περίσσωμα δύναμις ὅμοιος ἑαυτοῦ διαμένω , οὗτος εἰμί κρατέω ἔτι ὁ περιέχω κατά αὐτός αἷμα , ὡς καί πρόσθεν · εἰ δέ ἀσθενής ποτέ γίγνομαι , καί οὗτος αἴτιος αὐτός καθίστημι ὁ μή ὁ περίσσωμα μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ αἷμα διαφθείρω τε καί σήπω καί πυρετός ἐξάπτω , ἕτερος τις ἐͅντεῦθα ἀρχή γίγνομαι περιοδικός παροξυσμός . εἰ μέν οὖν ἔτι ὁ προλέγω φυλάσσω θερμασία , δισσός εἶδος εἰμί πυρετός ἀλλήλων ἐπιπλέκω · εἰ δέ ἐκεῖνος μέν παύω , μένω δέ ὁ ὁ δέχομαι ὁ ῥεῦμα διάθεσις , ὅς ἐπί ὁ πέμπω λέγω πρόσθεν , εἰͅπί οὗτος ἐγώ νοέω . ποιέω γάρ τις καί οὗτος ὁ μέρος ἐν αὐτός περίσσωμα κατά δισσός τρόπος , ὥσπερ δή ἐͅκεῖνο , ὁ τε μοχθηρός εἰμί ὁ αἷμα περιέχω ἐν αὐτός καί ὁ ὁ δύναμις ἀρρωστέω . ὡσαύτως δέ ἔͅν εἰ κατά τις αἰτία ὁστισοῦν ἀπεργάζομαι ἀσθενής ποτέ μόριον δύναμις εἰς τοσοῦτος , ὡς ἄχθος αὐτός μάλα ἤ τροφή εἰμί ὁ παράκειμαι αἷμα , διαφθείρω τε καί εἰ θερμός εἰμί , σήπω ῥᾴδιος , εἰ δέ . ﻿ ὑπόψυχρος τε καί φλεγματικός , οὐ αὐτίκα μέν , ἀλλά ἐν γε ὁ χρόνος καί οὗτος ὁ αὐτός ἐπικτάομαι διάθεσις . καί μήν καί ὅταν ἀδυνατέω ποτέ πέσσω ὁ κατά αὐτός γίγνομαι περίσσωμα μόριον ὁστισοῦν , ἤ ἀπωθέω πρός ἕτερος , τοιοῦτος ἑαυτοῦ ὁ ἀρχή ὁ πυρέσσω , οἷος ἕτερος ὁ πέμπω ἐξεργάζομαι · ὁ δέ μή δύναμαι πέμπω ἕτερος ὁ περίσσωμα πρῶτος μέν αἰτία κατά ὁ ὁ πέμπω τε καί δέχομαι δύναμις , ἕτερος δέ κατά ὁ ὁ ὁδός ἔμφραξις , ὅς ἐπί γλίσχρος καί παχύς καί πολύς εἴωθα γίγνομαι χυμός . οὐδείς οὖν θαυμαστός , εἰ καί χωρίς ὁ πέμπω ἕτερος ἕτερος περίσσωμα , καθά ὁ κεφαλή ὁ ὀφθαλμός πέμπω , ἐκ ὁ ἐν αὐτός ἔτι μένω περίσσωμα εἰς ὁ αὐτός ὁ δέχομαι ὁ ἀλλότριος διάθεσις ἀφικνέομαι . ὁ γάρ ἐμφράσσω ὁ φυσικός ἐκροή ἀναγκαῖος ἐν ὁ χρόνος καί οὗτος σήπω τε καί πλῆθος περίσσωμα αἴτιος καθίστημι ὁ μέρος , κωλύω κενόω καί διαπνέω συνήθης αὐτός . σήπω οὖν ὅμοιος ἐκεῖνος κοᾀκίς ὁ ὕστερον ἀθροίζω , καί συνεξάπτω πᾶς ἀλλήλων αὐτίκα ὁ ἐν ὁ μόριον πυρετώδης θερμότης . δείκνυμι δέ ἔμπροσθεν , ὡς ἔνθα ἀνάπτω τις ἤ καί αὐξάνω θερμότης , ἐπιρρέω οὗτος ὁ μόριον ὁ παρά ὁ ἄλλος αἷμα . καί τοίνυν ἀναγκαῖος ἐν ὁ χρόνος ὁ ἐπιρροή ψύχω μέν ἐκεῖνος λειφαιμέω , βαρύνω τε καί διατείνω ὁ πάσχω , ἀλλοιόω δέ ὁ ἐπιρρέω αἷμα διά δισσός αἰτία , ὅτι τε μείγνυμι ὁ ἤδη σήπω περίσσωμα , ὅτι τε σφηνόω ἀδιάπνευστος ἀπομένω . τύφω τοιγαροῦν δίκη ξύλον ὑγρός ἀθρόος ἐπιβάλλω ὀλίγος φλόξ , καί οὗτος ὁ χρόνος ἅπας ἀρχή ὁ παροξυσμός προσαγορεύω . ἐπειδάν δέ ὁ ὕλη ἐγκρατής ὁ θερμότης γίγνομαι , καλέω μέν ἐπίδοσις τε καί ἀνάβασις ὁ τοιοῦτος καιρός , αὐξάνω δέ ἐν οὗτος θερμότης τοσοῦτος ὁ πλῆθος , ὡς μή μόνος αὐτός καίω ὁ χωρίον , ὅς οἷος περ ἑστία τις σηπεδών εἰμί , ἀλλά ἤδη κατά ὁ συνεχής ἐπινέμω ὁ σύμπας σῶμα . ἐͅπειδάν εἰς ἄκρος ἀφικνέομαι ὁ ζέσις ὁ ἐξάπτω χυμός , καλέω μέν ἀκμή ὁ τοιοῦτος ὁ παροξυσμός μέρος , ἅπας δέ διάπυρος εἰμί δοκέω τηνικαῦτα ὁ ὁ κάμνω σῶμα , ὁ θέρμη εἰς ὅλος ὁ ζῷον ὁμαλής ἐπιτείνω . ἐντεῦθεν δέ , εἰ μέν ὁ τε χυμός λεπτός τυγχάνω εἰμί , ὁ τε δύναμις εὔρωστος , ἀραιός τε ὁ σῶμα , κενόω ὁ πολύς ὁ ζέω χυμός εἰς ἱδρώς χέω · εἰ δέ οὗτος τε παχύς εἰμί , ἄρρωστος τε ὁ ἐκκριτικός δύναμις , ὁ τε ὁδός στενόω , αἰσθητός μέν οὐδείς ἀπορρέω , μόνος δέ ὁ οὕτως λεπτύνω , ὡς εἰς ἀτμός λεπτός μεθίστημι φύσις . ὀνομάζω δέ ὁ καιρός οὗτος παρακμή , διαπνοή τις εἰμί ὁ ζέω χυμός . ἀλλά μένω γε ὁ ἐν ὁ μόριον διάθεσις , ἀναγκαῖος ἕτερος ἐν αὐτός γεννάω περίσσωμα , ὁ ἕλκω αὖθις εἰς αὐτός τροφή οὐ ἀκριβής ἅπας κρατέω , ὅς πάλιν , ὡς λέγω πρόσθεν , ὑπό τε ὁ ἐγκαταλείπω ὁ μόριον σηπεδονώδης περίσσωμα , καί αὐτός ὁ οἰκεῖος μοχθηρία , ἀρχή σηπεδών λαμβάνω · ἐͅπειδάν ἱκανός θερμαίνω , πάλιν ἐπιρρέω πρός αὐτός , καθά ὁ λέγω πρότερος ἐκ ὁ ἄλλος ὁ ζῷον μόριον αἷμα , καί κατά ὁ αὐτός αὖθις τρόπος ἀρχή τε καί ἀνάβασις , ἀκμή τε καί παρακμή γίγνομαι ὁ παροξυσμός · καί οὗτος οὐ παύω περιοδίζω , ἄχρι ἄν ὁ διάθεσις ὁ ἐν ὁ πρῶτος γεννάω μόριον ὁ περίσσωμα φυλάσσω .