galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.6
Τούτου τοῦ γένους ἐστὶ καὶ ἠπίαλος πυρετὸς ἰδίως ὀνομαζόμενος , ὅταν ἅμα πυρέττουσί τε καὶ ῥιγοῦσι , καὶ ἀμφοτέρων αἰσθάνονται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον , ἐν ἅπαντι μορίῳ τοῦ σώματος . Ἀρχιγένης μὲν οὖν οἴεται κατ’ ἄλλου μηδενὸς ἐπιφέρεσθαι μηδέποτε τοὔνομα τὸν ἠπίαλον ἀλλ’ ἢ κατὰ μόνου τοῦ τοιούτου πυρετοῦ . φαίνονται δὲ τῶν Ἀττικῶν ἀνδρῶν ἔνιοι καὶ τὸ πρὸ τοῦ πυρετοῦ ῥῖγος οὕτως ὀνομάζοντες . ὑαλώδη δέ μοι δοκεῖ προσαγορεύειν ὁ Πραξαγόρας τὸν χυμὸν τοιοῦτον · οἱ νεώτεροι δὲ , ὧν ἐστι καὶ Φίλιππος , ὠμὸν ἁπλῶς , οὐδὲν προστιθέντες εἰς ἀκριβῆ διορισμὸν ὄνομα . τῆς φλεγματώδους δ’ ἐστὶ δήπου καὶ αὐτὸς ἰδέας , ἱκανῶς ὑπάρχων ψυχρός τε καὶ γλίσχρος . ὃς γὰρ ἂν ὑγρὸς ἅμα καὶ ψυχρὸς ᾖ χυμὸς , ὑπὸ τὴν τοῦ φλέγματος ἀνάγεται προσηγορίαν , εἴ τις Ἱπποκρατείως τε καὶ συνήθως ἅπασιν , οὐ μόνον τοῖς παλαιοῖς ἰατροῖς , ἀλλὰ ἤδη καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησιν ὀνομάζειν ﻿ ἐθέλει . Πρόδικος γὰρ ἐν τῷ περὶ φύσεως ἀνθρώπου παρανομεῖ καὶ περὶ τοῦτο τοὔνομα , πρὸς τῆς θαυμαστῆς ἐτυμολογίας ἀναπειθόμενος . ἀλλ’ οὐ νῦν καιρὸς ἐπὶ τὰ τοιαῦτα τὸν λόγον ἐκτρέπειν , ἄλλην αὐτοῖς πραγματείαν ἀνατεθεικότα . αὖθις οὖν ἐπὶ τὸ προκείμενον ἴωμεν . ὅστις ἂν ἐν τῷ σώματι χυμὸς ὑγρὸς ᾖ καὶ ψυχρὸς , ἡμεῖς μὲν τοῦτον ὀνομάζομεν φλέγμα , σὺ δ’ εἰ βούλει κάλει σκινδαψόν . οὕτως ἄρα μοι μέλει τῶν ὀνομάτων οὐδέν . ἀλλ’ ἴσθι γε τοῦ χυμοῦ τούτου πλείους οὔσας διαφοράς · ἓν μὲν γὰρ εἶδος αὐτοῦ πάνυ δή τι ψυχρόν ἐστιν , ὥστε καὶ μεγίστας ὀδύνας , ὅταν ἐμφραχθῇ χωρίῳ θερμῷ , παρέχεσθαι · καὶ πολλάκις τε πολλὰς ἀλγηδόνας τῶν προσαγορευομένων κωλικῶν , ἐπὶ δριμεῖ κλύσματι τοιοῦτον χυμὸν ἐκκενώσαντι παραχρῆμα παυομένας ἐστὶν ἰδεῖν . ἔοικε δὲ καὶ τὴν ὄψιν ὁ χυμὸς οὗτος ὑάλῳ κεχυμένῃ . ἕτερον δ’ ἐστὶ φλέγματος εἶδος , ὃ ἀναχρεμψάμενοι πολλάκις ἀποπτύουσί τινες , αἰσθητὴν ἔχον τὴν γλυκύτητα , καὶ δῆλον ὡς οὐκ ἐνδέχεται τὸ τοιοῦτον ἀκριβῶς εἶναι ψυχρὸν , εἴ τι μεμνήμεθα τῶν ἐν τοῖς περὶ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεως ἀποδεδειγμένων . ἔστι γε δή τι καὶ τρίτον ἄλλο φλέγματος εἶδος αὐτοῖς τοῖς πτύουσιν ὀξὺ φαινόμενον , ἧττον δὲ τοῦ ὑαλώδους , μᾶλλον δὲ τοῦ γλυκέος ψυχρόν · ὥσπερ ἕτερον ἁλμυρὸν , ἤτοι διὰ σῆψιν , ἢ δι’ ἐπιμιξίαν ἁλυκῆς ὀῤῥώδους ὑγρότητος , ἐφ’ ᾧ δὴ καὶ οἱ πυρέττοντες οὐ ῥιγοῦσιν , ἀλλὰ φρίττουσι μόνον , εἰσβάλλοντος τοῦ παροξυσμοῦ . τὸ δέ γ’ ὀξὺ καὶ τὸ ὑαλῶδες εἰ κινοῖτο , διὰ τῶν αἰσθητικῶν σωμάτων ἰὸν , τὰ χωρὶς πυρετοῦ φέρει ῥίγη · καὶ εἰ σηπεδών τις αὐτοῖς ἐπιγένοιτο μετρία , τὸν ἠπίαλον ἐργάζεται πυρετόν · εἰ δ’ ἐπὶ πλέον σαπείη , προηγεῖται μὲν τὸ ῥῖγος , ἕπεται δ’ ὁ πυρετὸς , ἐκνικωμένης τῆς ψύξεως ὑπὸ τοῦ πλήθους τῆς θερμασίας , ὡς μηδ’ ὅλως φαίνεσθαι κατὰ τὰς ἀναβάσεις καὶ τὰς ἀκμὰς τῶν παροξυσμῶν . ἴσως δὲ καὶ τὸ ὑαλῶδες φλέγμα τῆς ὀξείας μετέχει ποιότητος , ὡς εἶναι τὰς πάσας διαφορὰς αὐτοῦ τρεῖς , ὀξὺ καὶ γλυκὺ καὶ ἁλυκόν · ἥκιστα δ’ ἐπὶ τῷ γλυκεῖ φλέγματι σηπομένῳ προηγεῖται τοῦ πυρετοῦ ῥῖγος . ἴσως δ’ ἄν τις οὐκ ἔθ’ ἁπλῶς , οὐδ’ ὑφ’ ἁπλῆς αἰτίας γίνεσθαι τοὺς τοιούτους ὑπολάβοι πυρετοὺς , εἴ γε δὴ τοῦ φλέγματος ὅσον μὲν δὴ σήπεται , τὸν πυρετὸν ἐξάπτει , τὸ δ’ ἄλλο τὸ μηδέπω σηπόμενον , ἐφ’ οὗ ῥιγοῦσιν , οὐκ αὐτῆς ἐστι τῷ σηπομένῳ ποιότητος . εἴπερ οὖν ὑπὸ τούτου μὲν τὸ ῥῖγος , ὑπὸ δὲ τοῦ διασαπέντος ὁ πυρετὸς γίγνεται , διττὸν ἀεὶ ἔσται τὸ αἴτιον . ἐγχωρεῖ μὴν κᾀνταῦθα τὸν μὲν πυρετὸν ὑφ’ ἑτέρου γένους αἰτίας γίγνεσθαι φάναι , τὸ ῥῖγος δ’ ὑπ’ ἄλλου , μὴ ὂν ὅπερ ὁ πυρετός · ἔν γε μὴν τοῖς τριταίοις πυρετοῖς ἡ ξανθὴ χολὴ καὶ τὸ ῥῖγος ἐργάζεται καὶ τὸν πυρετόν . ἀλλὰ τὰ μὲν τοιαῦτα λογικωτέραν ἔχει τὴν ἀμφισβήτησιν , ἐπὶ δὲ τὰ νῦν ἡμῖν προκείμενα μετιέναι καιρός .
Lemmas: οὗτος ὁ γένος εἰμί καί ἠπίαλος πυρετός ἴδιος ὀνομάζω , ὅταν ἅμα πυρέσσω τε καί ῥιγόω , καί ἀμφότερος αἰσθάνομαι κατά ὁ αὐτός χρόνος , ἐν ἅπας μόριον ὁ σῶμα . Ἀρχιγένης μέν οὖν οἴομαι κατά ἄλλος μηδείς ἐπιφέρω μηδέποτε ὄνομα ὁ ἠπίαλος ἀλλά ἤ κατά μόνος ὁ τοιοῦτος πυρετός . φαίνω δέ ὁ Ἀττικός ἀνήρ ἔνιοι καί ὁ πρό ὁ πυρετός ῥῖγος οὕτως ὀνομάζω . ὑαλώδης δέ ἐγώ δοκέω προσαγορεύω ὁ Πραξαγόρας ὁ χυμός τοιοῦτος · ὁ νέος δέ , ὅς εἰμί καί Φίλιππος , ὠμός ἁπλῶς , οὐδείς προστίθημι εἰς ἀκριβής διορισμός ὄνομα . ὁ φλεγματώδης δέ εἰμί δήπου καί αὐτός ἰδέα , ἱκανός ὑπάρχω ψυχρός τε καί γλίσχρος . ὅς γάρ ἄν ὑγρός ἅμα καί ψυχρός εἰμί χυμός , ὑπό ὁ ὁ φλέγμα ἀνάγω προσηγορία , εἰ τις Ἱπποκράτειος τε καί συνήθης ἅπας , οὐ μόνος ὁ παλαιός ἰατρός , ἀλλά ἤδη καί ὁ ἄλλος Ἕλλην ὀνομάζω ﻿ ἐθέλω . Πρόδικος γάρ ἐν ὁ περί φύσις ἄνθρωπος παρανομέω καί περί οὗτος ὄνομα , πρός ὁ θαυμαστός ἐτυμολογία ἀναπείθω . ἀλλά οὐ νῦν καιρός ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ λόγος ἐκτρέπω , ἄλλος αὐτός πραγματεία ἀνατίθημι . αὖθις οὖν ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι . ὅστις ἄν ἐν ὁ σῶμα χυμός ὑγρός εἰμί καί ψυχρός , ἐγώ μέν οὗτος ὀνομάζω φλέγμα , σύ δέ εἰ βούλομαι καλέω σκινδαψός . οὕτως ἄρα ἐγώ μέλω ὁ ὄνομα οὐδείς . ἀλλά οἶδα γε ὁ χυμός οὗτος πολύς εἰμί διαφορά · εἷς μέν γάρ εἶδος αὐτός πάνυ δή τις ψυχρός εἰμί , ὥστε καί μέγας ὀδύνη , ὅταν ἐμφράσσω χωρίον θερμός , παρέχω · καί πολλάκις τε πολύς ἀλγηδών ὁ προσαγορεύω κωλικός , ἐπί δριμύς κλύσμα τοιοῦτος χυμός ἐκκενόω παραχρῆμα παύω εἰμί ὁράω . ἔοικα δέ καί ὁ ὄψις ὁ χυμός οὗτος ὕαλος χέω . ἕτερος δέ εἰμί φλέγμα εἶδος , ὅς ἀναχρέμπτομαι πολλάκις ἀποπτύω τις , αἰσθητός ἔχω ὁ γλυκύτης , καί δῆλος ὡς οὐ ἐνδέχομαι ὁ τοιοῦτος ἀκριβής εἰμί ψυχρός , εἰ τις μιμνῄσκω ὁ ἐν ὁ περί ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις ἀποδείκνυμι . εἰμί γε δή τις καί τρίτος ἄλλος φλέγμα εἶδος αὐτός ὁ πτύω ὀξύς φαίνω , ἥσσων δέ ὁ ὑαλώδης , μάλα δέ ὁ γλυκύς ψυχρός · ὥσπερ ἕτερος ἁλμυρός , ἤτοι διά σῆψις , ἤ διά ἐπιμιξία ἁλυκός ὀρρώδης ὑγρότης , ἐπί ὅς δή καί ὁ πυρέσσω οὐ ῥιγόω , ἀλλά φρίσσω μόνος , εἰσβάλλω ὁ παροξυσμός . ὁ δέ γε ὀξύς καί ὁ ὑαλώδης εἰ κινέω , διά ὁ αἰσθητικός σῶμα ἔρχομαι , ὁ χωρίς πυρετός φέρω ῥῖγος · καί εἰ σηπεδών τις αὐτός ἐπιγίγνομαι μέτριος , ὁ ἠπίαλος ἐργάζομαι πυρετός · εἰ δέ ἐπί πολύς σήπω , προηγέομαι μέν ὁ ῥῖγος , ἕπομαι δέ ὁ πυρετός , ἐκνικάω ὁ ψῦξις ὑπό ὁ πλῆθος ὁ θερμασία , ὡς μηδέ ὅλος φαίνω κατά ὁ ἀνάβασις καί ὁ ἀκμή ὁ παροξυσμός . ἴσως δέ καί ὁ ὑαλώδης φλέγμα ὁ ὀξύς μετέχω ποιότης , ὡς εἰμί ὁ πᾶς διαφορά αὐτός τρεῖς , ὀξύς καί γλυκύς καί ἁλυκός · ἦκα δέ ἐπί ὁ γλυκύς φλέγμα σήπω προηγέομαι ὁ πυρετός ῥῖγος . ἴσως δέ ἄν τις οὐ ἔτι ἁπλῶς , οὐδέ ὑπό ἁπλόος αἰτία γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ὑπολαμβάνω πυρετός , εἰ γε δή ὁ φλέγμα ὅσος μέν δή σήπω , ὁ πυρετός ἐξάπτω , ὁ δέ ἄλλος ὁ μηδέπω σήπω , ἐπί ὅς ῥιγόω , οὐ αὐτός εἰμί ὁ σήπω ποιότης . εἴπερ οὖν ὑπό οὗτος μέν ὁ ῥῖγος , ὑπό δέ ὁ διασήπομαι ὁ πυρετός γίγνομαι , δισσός ἀεί εἰμί ὁ αἴτιος . ἐγχωρέω μήν ᾀνταῦθη ὁ μέν πυρετός ὑπό ἕτερος γένος αἰτία γίγνομαι φημί , ὁ ῥῖγος δέ ὑπό ἄλλος , μή εἰμί ὅς ὁ πυρετός · ἐν γε μήν ὁ τριταῖος πυρετός ὁ ξανθός χολή καί ὁ ῥῖγος ἐργάζομαι καί ὁ πυρετός . ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος λογικός ἔχω ὁ ἀμφισβήτησις , ἐπί δέ ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι μεθίημι καιρός .