galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 1.12
Κοινὸν μὲν οὖν ἁπάντων τῶν ἑκτικῶν πυρετῶν βληχροῖς τε εἶναι καὶ ἴσοις διὰ παντὸς , ἀπὸ τῆς πρώτης ἀρχῆς ἕως τῆς ἐσχάτης τελευτῆς · ἴδιον δὲ τοῖς τῶν μαρασμῶν συγγενέσιν ἡ ξηρότης , ἐπεί τοι πολλάκις ἄνευ ξηρότητος ἑκτικοὶ συνίστανται πυρετοὶ , μὴ μεταπίπτοντες εἰς μαρασμὸν , οἷοι καὶ νῦν ἐγένοντο παμπόλλοις ἐν ﻿ τῷ λιμῷ τῷ μεγάλῳ . τῶν μὲν οὖν συνόχων διαφέρουσιν , ὡς εἴρηται , οἱ ἑκτικοὶ πυρετοί · τῶν δὲ ἄλλων τῶν ἀθλίπτους ἐχόντων τὰς ἐπισημασίας αὐτῷ μάλιστα τούτῳ διαφέρουσι , τῷ θλίψιν μέν τινα πάντως ἐκείνοις προσγίγνεσθαι τραφεῖσιν ὑπὸ τὴν εἰσβολὴν τοῦ παροξυσμοῦ , τοῖς δ’ ἑκτικοῖς τὴν οἷον ἄθλιπτον ἐπισημασίαν ἐπὶ ταῖς τροφαῖς συμπίπτειν , οὐκ οὖσαν μὲν , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἶπον , ἐπισημασίαν , ἐξαπατῶσαν δὲ τοὺς ἀγυμνάστους περὶ τὰ τοιαῦτα τῷ τε πλήθει τῆς θερμασίας καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῷ τάχει τῶν σφυγμῶν . ἐναργέστερον δὲ κατὰ τὴν ἑξῆς ἡμέραν ὁ τοιοῦτος ἐπιγνωσθήσεται πυρετὸς , ἐπιμελέστερον ἔτι παραφυλαξάντων ἡμῶν , ἄχρι πόσου παραμένει τὰ μετὰ τὸ τραφῆναι τὸν ἄνθρωπον ἔν τε τοῖς σφυγμοῖς ἀλλοιωθέντα καὶ περὶ τὴν θερμασίαν . εὑρεθήσεται γὰρ ἄχρι τοσούτου ἠλλοιῶσθαι τὰ φαινόμενα σύμπαντα σαφῶς , ἄχρι περ ἂν ἡ ἀπὸ τῆς τροφῆς ἀνάδοσίς τε καὶ πρόσθεσις ὑγραίνηται τὸν αὐχμὸν τῆς καρδίας , εἶτ’ αὖθις εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς κατάστασιν ἐπανερχόμενα τὴν πρὸ τοῦ τραφῆναι τὸν ἄνθρωπον . εἰ τοίνυν ἐν ἑτέρῳ καιρῷ θρέψειας αὐτὸν ἐν τῇ μετὰ ταύτην ἡμέρᾳ , καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ κατὰ τὴν ἑξῆς , εὑρήσεις ὃ λέγω γινόμενον , αὐξανομένην μὲν ἐπὶ τῇ τροφῇ τὴν θερμασίαν , ἀλλοιουμένους δὲ , ὡς εἴρηται , τοὺς σφυγμούς . ἔοικε γὰρ αὐτοῖς συμβαίνειν οἷόν τι κᾀπὶ τῆς τιτάνου καὶ τῶν λίθων τῶν διατεθερμασμένων . εἰ γὰρ καὶ ψυχρότατον ὕδωρ αὐτῶν καταχέεις , πολὺ θερμότεροι φαίνονται , τρεφομένης , ὡς ἔοικε , τῆς αὐχμώδους ἐν αὐτοῖς θερμασίας ὑπὸ τῆς ὑγρᾶς οὐσίας . ἥτις μὲν οὖν ἐστιν ἡ αἰτία δι’ ἣν τοῦτο γίγνεται , τῶν φυσικῶν προβλημάτων ἐστίν · ὅτι δὲ οὕτως γίγνεται , μαθεῖν ἔνεστιν ἅπαντι τῷ πειραθῆναι βουληθέντι . λαβὼν γοῦν ἐπὶ τὴν χεῖρα βῶλον τιτάνου καταφρονεῖ τῆς αὐτῆς θερμασίας καὶ οὐκ αἰσθάνεται · εἰ δὲ ἀποτιθέμενος χαμαὶ καταχέεις αὐτῆς ὕδωρ , ὄψει μὲν αὐτίκα μάλα θερμαινομένην τε καὶ οὕτω ζέουσαν , ὥσπερ οἱ λέβητες , ὅταν ὁμιλήσωσι παμπόλλῃ φλογί · θεάσῃ δὲ καὶ ἀτμὸν οὐκ ὀλίγον ἀναφερόμενον ὑπ’ αὐτῆς · εἰ δὲ καὶ ἅψασθαι τολμήσειας ἐν τῷδε , καυθήσῃ ῥᾳδίως . οὕτως ἄρα πρός γε τὴν αἴσθησιν ἡ ὑγρὰ θερμότης οὐκ ὀλίγῳ τινὶ τῆς ξηρᾶς ἐναργεστέραν ἔχει τὴν δύναμιν . ὅτι δὲ ξηρὰ θερμότης ἐστὶν ἡ κατὰ τοὺς ἑκτικοὺς πυρετοὺς , οἷς ἕπεται μαρασμὸς , ἔνεστί σοι κᾀντεῦθεν μαθεῖν · οὐδεὶς ἐξ ἀρχῆς εὐθέως ἑάλω τοιούτῳ πυρετῷ τῶν ὑγρὰν ἐχόντων τὴν ἕξιν τοῦ σώματος , ἀλλ’ ὅσοι καὶ φύσει ξηρότεροι , καὶ μάλιστα εἰ σὺν τούτῳ θερμοὶ τὴν κρᾶσιν εἶεν , εἵλοντό τε βίον ἐν πόνοις καὶ ἀγρυπνίαις καὶ φροντίσι καὶ διαίτῃ λεπτῇ , τούτοις εἴωθεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰσβάλλειν ἑκτικὸς πυρετὸς ἐπὶ θυμοῖς ἢ λύπαις · ἔτι δὲ καὶ μᾶλλον εἰ θέρους ὥρᾳ συμπέσοι καὶ κατάστασις θερμὴ καὶ ξηρὰ καὶ χωρίον τοιοῦτον . ὅρος δὲ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ τὸ κατὰ τὸν χρόνον , ἐν ᾧπερ οἱ ἐφήμεροι διὰ παρακμῆς ἐπιεικοῦς εἰς ἀπυρεξίαν ἔρχονται , πρὸς τῷ μηδὲν αὐτοῖς γίγνεσθαι τοιοῦτον , ἐναργῶς ἐπιτείνεσθαι τὴν ξηρότητα . τότε γὰρ πρῶτον ὑποχωρήσας τῶν ἐφημέρων , ἑκτικὸς ἤδη γίνεται . τῆς δ’ οἷον αὐξήσεώς τε καὶ τελείας συμπληρώσεως αὐτοῦ ὅρος ἕτερός ἐστιν ὁ κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν παροξυσμός · εἰ γὰρ , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται , κατὰ τήνδε μήτ’ εἰσβάλλει τις ἕτερος παροξυσμὸς μήτ’ ἀπύρεκτος ὁ κάμνων γένοιτο , τῆς ξηρότητος ἐπιτεινομένης αὐτῷ , βεβαίως ὁ τοιοῦτος ἤδη τῶν ἑκτικῶν ἐστι , καὶ προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου μαρασμώδης ἔσται ταχέως , σφυγμός τε ἀμυδρός τε ἅμα καὶ σκληρὸς γίνεται . εὐθὺς δὲ δήπου καὶ μικρὸς ἐξ ἀνάγκης τοιοῦτός ἐστι καὶ πυκνὸς , οὐ μὴν διὰ ταῦτά ἐστι μαρασμώδης , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀμυδρότητα καὶ σκληρότητα . γίνεται γὰρ ἡ μὲν ἀμυδρότης ἐπὶ ταῖς ἰσχυραῖς τῆς καρδίας δυσκρασίαις · ἡ δὲ σκληρότης ἐπὶ ταῖς ξηρότησιν · ἢν δὲ δὴ ταῦτα τὴν καρδίαν καταλάβῃ τὰ παθήματα , πυρέττειν ἀνάγκη τὸ ζῶον ἐν τῷδε μαρασμώδη πυρετόν . εἰς δὲ τὸν αὐτὸν τοῦτον ἐμπίπτουσι πυρετὸν ἐκ τῶν ὀξέων τε καὶ καυσωδῶν οἱ πλεῖστοι τῶν κακῶς ἰατρευθέντων , καὶ μάλισθ’ ὅσοι δεόμενοι ὕδατος πιεῖν ψυχροῦ πρὸς τῷ μὴ πιεῖν οὐδ’ ἄλλο τι ψυκτήριον ἴαμα τοῦ θώρακος καὶ τῶν ὑποχονδρίων ἔσχον . εἰ δὲ δὴ πρὸς τῷ μηδὲ τούτων τι σχεῖν ἔτι καὶ τοῖς διὰ μέλιτος ἐπὶ πλεῖστον ἐχρήσαντο καταπλάσμασιν , ἃ νῦν ἐπιπολάζει , ἐπιπλέον μαρανθῆναι τούτοις ἕτοιμον , εἴθ’ ἁπλῶς πυρέττοιεν , εἴτ’ ἐφ’ ἥπατος ἢ γαστρὸς φλεγμονῇ . μάλιστα γὰρ οὖν δὴ ταύταις ταῖς φλεγμοναῖς οὐκ ὀρθῶς θεραπευομέναις ἕπονται μαρασμοί · ὥστε τινες ᾠήθησαν οὐδ’ ἄλλως δύνασθαι γενέσθαι τὸ τοιοῦτον πάθος , οὐκ εἰδότες ὡς οὔτε τούτων οὐδέτερον , οὐδ’ ἄλλο τι σπλάγχνον ἤ μόριον , οὔτε μαρασμὸν οὔθ’ ὅλως ἑκτικὸν οὐδένα πυρετὸν ἀπεργάζεται , πρὶν , ὡς εἴρηται , παθεῖν τὴν καρδίαν . ἄρχεται δὲ τὸ πάθος αὐτῇ ποτὲ μὲν ἐξ αὐτῆς , ὡς ἐπὶ θυμοῖς καὶ λύπαις ἰσχυραῖς καὶ μακραῖς · ἐνίοτε δὲ ἐπὶ τοῖς καυσώδεσι πυρετοῖς · ἔστιν ὅτε δὲ ἐπὶ τοῖς κατὰ πνεύμονα καὶ θώρακα πάθεσι , καὶ μάλιστα ἐμπυήμασί τε καὶ φθόαις . ὥσπερ δὲ ἐπὶ τούτοις , οὕτως ἐπὶ γαστρὶ καὶ ἥπατι καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἁπάσαις χρονιζούσαις φλεγμοναῖς ἐπὶ κυρίοις μέρεσιν ἅμα ξηρότητι τοῦ γε σύμπαντος ζώου καὶ μάλιστα τῆς καρδίας . ἐγὼ γοῦν οἶδα καὶ κώλου φλεγμονῇ χρονισάσῃ μαρασμὸν ἀκολουθήσαντα , καὶ στομάχου καὶ κύστεως καὶ νεφρῶν . ἐγίνοντο δέ τινες οὐχ ἥκιστα καὶ τῶν δυσεντερικῶν ἐν τοιούτῳ πυρετῷ , φλεγμηνάντων αὐτοῖς δηλονότι τῶν ἐντέρων . καὶ λειεντερίαις δὲ καὶ διαῤῥοίαις μακραῖς , ὅταν ἤτοι γε εὐθέως ἀπ’ ἀρχῆς , ἢ ἐν τῷ χρόνῳ προϊόντι πυρετὸς συμπέσῃ βληχρὸς , ἕπονται μαρασμοὶ , καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν , ὅταν ἤδη ﻿ προεξηρασμένον τὸ τῆς καρδίας σῶμα τὴν πυρετώδη θερμότητα καταδέξηται δυσλύτως .
Lemmas: κοινός μέν οὖν ἅπας ὁ ἑκτικός πυρετός βληχρός τε εἰμί καί ἴσος διά πᾶς , ἀπό ὁ πρῶτος ἀρχή ἕως ὁ ἔσχατος τελευτή · ἴδιος δέ ὁ ὁ μαρασμός συγγενής ὁ ξηρότης , ἐπεί τοι πολλάκις ἄνευ ξηρότης ἑκτικός συνίστημι πυρετός , μή μεταπίπτω εἰς μαρασμός , οἷος καί νῦν γίγνομαι πάμπολυς ἐν ﻿ ὁ λιμός ὁ μέγας . ὁ μέν οὖν συνοχος διαφέρω , ὡς λέγω , ὁ ἑκτικός πυρετός · ὁ δέ ἄλλος ὁ ἄθλιπτος ἔχω ὁ ἐπισημασία αὐτός μάλα οὗτος διαφέρω , ὁ θλίψις μέν τις πάντως ἐκεῖνος προσγίγνομαι τρέφω ὑπό ὁ εἰσβολή ὁ παροξυσμός , ὁ δέ ἑκτικός ὁ οἷος ἄθλιπτος ἐπισημασία ἐπί ὁ τροφή συμπίπτω , οὐ εἰμί μέν , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ἐπισημασία , ἐξαπατάω δέ ὁ ἀγύμναστος περί ὁ τοιοῦτος ὁ τε πλῆθος ὁ θερμασία καί ὁ μέγεθος καί ὁ τάχος ὁ σφυγμός . ἐναργής δέ κατά ὁ ἑξῆς ἡμέρα ὁ τοιοῦτος ἐπιγιγνώσκω πυρετός , ἐπιμελής ἔτι παραφυλάσσω ἐγώ , ἄχρι πόσος παραμένω ὁ μετά ὁ τρέφω ὁ ἄνθρωπος ἐν τε ὁ σφυγμός ἀλλοιόω καί περί ὁ θερμασία . εὑρίσκω γάρ ἄχρι τοσοῦτος ἀλλοιόω ὁ φαίνω σύμπας σαφής , ἄχρι περ ἄν ὁ ἀπό ὁ τροφή ἀνάδοσις τε καί πρόσθεσις ὑγραίνω ὁ αὐχμός ὁ καρδία , εἶτα αὖθις εἰς ὁ ἐκ ἀρχή κατάστασις ἐπανέρχομαι ὁ πρό ὁ τρέφω ὁ ἄνθρωπος . εἰ τοίνυν ἐν ἕτερος καιρός τρέφω αὐτός ἐν ὁ μετά οὗτος ἡμέρα , καί πάλιν ἐν ἕτερος κατά ὁ ἑξῆς , εὑρίσκω ὅς λέγω γίγνομαι , αὐξάνω μέν ἐπί ὁ τροφή ὁ θερμασία , ἀλλοιόω δέ , ὡς λέγω , ὁ σφυγμός . ἔοικα γάρ αὐτός συμβαίνω οἷος τις εἰͅπί ὁ τίτανος καί ὁ λίθος ὁ διαθερμαίνω . εἰ γάρ καί ψυχρός ὕδωρ αὐτός κατηχέω , πολύς θερμός φαίνω , τρέφω , ὡς ἔοικα , ὁ αὐχμώδης ἐν αὐτός θερμασία ὑπό ὁ ὑγρός οὐσία . ὅστις μέν οὖν εἰμί ὁ αἰτία διά ὅς οὗτος γίγνομαι , ὁ φυσικός πρόβλημα εἰμί · ὅτι δέ οὕτως γίγνομαι , μανθάνω ἔνειμι ἅπας ὁ πειράω βούλομαι . λαμβάνω γοῦν ἐπί ὁ χείρ βῶλος τίτανος καταφρονέω ὁ αὐτός θερμασία καί οὐ αἰσθάνομαι · εἰ δέ ἀποτίθημι χαμαί κατηχέω αὐτός ὕδωρ , ὁράω μέν αὐτίκα μάλα θερμαίνω τε καί οὕτως ζέω , ὥσπερ ὁ λέβης , ὅταν ὁμιλέω πάμπολυς φλόξ · θεάομαι δέ καί ἀτμός οὐ ὀλίγος ἀναφέρω ὑπό αὐτός · εἰ δέ καί ἅπτω τολμάω ἐν ὅδε , καίω ῥᾴδιος . οὕτως ἄρα πρός γε ὁ αἴσθησις ὁ ὑγρός θερμότης οὐ ὀλίγος τις ὁ ξηρός ἐναργής ἔχω ὁ δύναμις . ὅτι δέ ξηρός θερμότης εἰμί ὁ κατά ὁ ἑκτικός πυρετός , ὅς ἕπομαι μαρασμός , ἔνειμι σύ ἐͅντεῦθα μανθάνω · οὐδείς ἐκ ἀρχή εὐθύς ἁλίσκομαι τοιοῦτος πυρετός ὁ ὑγρός ἔχω ὁ ἕξις ὁ σῶμα , ἀλλά ὅσος καί φύσις ξηρός , καί μάλα εἰ σύν οὗτος θερμός ὁ κρᾶσις εἰμί , αἱρέω τε βίος ἐν πόνος καί ἀγρυπνία καί φροντίς καί δίαιτα λεπτός , οὗτος εἴωθα εὐθύς ἐκ ἀρχή εἰσβάλλω ἑκτικός πυρετός ἐπί θυμός ἤ λύπη · ἔτι δέ καί μάλα εἰ θέρος ὥρα συμπίπτω καί κατάστασις θερμός καί ξηρός καί χωρίον τοιοῦτος . ὅρος δέ ὁ ἀρχή αὐτός ὁ κατά ὁ χρόνος , ἐν ὅς ὁ ἐφήμερος διά παρακμή ἐπιεικής εἰς ἀπυρεξία ἔρχομαι , πρός ὁ μηδείς αὐτός γίγνομαι τοιοῦτος , ἐναργής ἐπιτείνω ὁ ξηρότης . τότε γάρ πρῶτος ὑποχωρέω ὁ ἐφήμερος , ἑκτικός ἤδη γίγνομαι . ὁ δέ οἷος αὔξησις τε καί τέλειος συμπλήρωσις αὐτός ὅρος ἕτερος εἰμί ὁ κατά ὁ τρίτος ἡμέρα παροξυσμός · εἰ γάρ , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , κατά ὅδε μήτε εἰσβάλλω τις ἕτερος παροξυσμός μήτε ἀπύρεκτος ὁ κάμνω γίγνομαι , ὁ ξηρότης ἐπιτείνω αὐτός , βέβαιος ὁ τοιοῦτος ἤδη ὁ ἑκτικός εἰμί , καί προέρχομαι δέ ὁ χρόνος μαρασμώδης εἰμί ταχύς , σφυγμός τε ἀμυδρός τε ἅμα καί σκληρός γίγνομαι . εὐθύς δέ δήπου καί μικρός ἐκ ἀνάγκη τοιοῦτος εἰμί καί πυκνός , οὐ μήν διά οὗτος εἰμί μαρασμώδης , ἀλλά διά ὁ ἀμυδρότης καί σκληρότης . γίγνομαι γάρ ὁ μέν ἀμυδρότης ἐπί ὁ ἰσχυρός ὁ καρδία δυσκρασία · ὁ δέ σκληρότης ἐπί ὁ ξηρότης · ἐάν δέ δή οὗτος ὁ καρδία καταλαμβάνω ὁ πάθημα , πυρέσσω ἀνάγκη ὁ ζῷον ἐν ὅδε μαρασμώδης πυρετός . εἰς δέ ὁ αὐτός οὗτος ἐμπίπτω πυρετός ἐκ ὁ ὀξύς τε καί καυσώδης ὁ πολύς ὁ κακός ἰατρεύω , καί μάλα ὅσος δέω ὕδωρ πίνω ψυχρός πρός ὁ μή πίνω οὐδέ ἄλλος τις ψυκτήριος ἴαμα ὁ θώραξ καί ὁ ὑποχόνδριος ἔχω . εἰ δέ δή πρός ὁ μηδέ οὗτος τις ἔχω ἔτι καί ὁ διά μέλι ἐπί πολύς χράω κατάπλασμα , ὅς νῦν ἐπιπολάζω , ἐπιπολύ μαραίνω οὗτος ἑτοῖμος , εἴτε ἁπλῶς πυρέσσω , εἴτε ἐπί ἧπαρ ἤ γαστήρ φλεγμονή . μάλα γάρ οὖν δή οὗτος ὁ φλεγμονή οὐ ὀρθός θεραπεύω ἕπομαι μαρασμός · ὥστε τις οἴομαι οὐδέ ἄλλος δύναμαι γίγνομαι ὁ τοιοῦτος πάθος , οὐ οἶδα ὡς οὔτε οὗτος οὐδέτερος , οὐδέ ἄλλος τις σπλάγχνον ἤ μόριον , οὔτε μαρασμός οὔτε ὅλος ἑκτικός οὐδείς πυρετός ἀπεργάζομαι , πρίν , ὡς λέγω , πάσχω ὁ καρδία . ἄρχω δέ ὁ πάθος αὐτός ποτέ μέν ἐκ αὐτός , ὡς ἐπί θυμός καί λύπη ἰσχυρός καί μακρός · ἐνίοτε δέ ἐπί ὁ καυσώδης πυρετός · εἰμί ὅτε δέ ἐπί ὁ κατά πνεύμων καί θώραξ πάθος , καί μάλα ἐμπύημα τε καί φθόη . ὥσπερ δέ ἐπί οὗτος , οὕτως ἐπί γαστήρ καί ἧπαρ καί ἁπλῶς λέγω ἅπας χρονίζω φλεγμονή ἐπί κύριος μέρος ἅμα ξηρότης ὁ γε σύμπας ζῷον καί μάλα ὁ καρδία . ἐγώ γοῦν οἶδα καί κῶλον φλεγμονή χρονίζω μαρασμός ἀκολουθέω , καί στόμαχος καί κύστις καί νεφρός . γίγνομαι δέ τις οὐ ἦκα καί ὁ δυσεντερικός ἐν τοιοῦτος πυρετός , φλεγμαίνω αὐτός δηλονότι ὁ ἔντερον . καί λειεντερία δέ καί διάρροια μακρός , ὅταν ἤτοι γε εὐθύς ἀπό ἀρχή , ἤ ἐν ὁ χρόνος προέρχομαι πυρετός συμπίπτω βληχρός , ἕπομαι μαρασμός , καί ἁπλῶς λέγω , ὅταν ἤδη ﻿ προξηραίνω ὁ ὁ καρδία σῶμα ὁ πυρετώδης θερμότης καταδέχομαι δύσλυτος .