galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.14
Τὸ τοίνυν ἐπιφερόμενον τοῖς ὀφθαλμοῖς ῥεῦμα συγχωροῦσι μὲν ἅπαντες ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἐπιῤῥεῖν , ἥτις δέ ἐστιν αἰτία , δι’ ἣν ἐν ὡρισμένῃ περιόδῳ πολλάκις ἐπιῤῥεῖ , λέγειν οὐκ ἔχουσιν , ὡς ἂν μὴ φιλοσοφήσαντες ὑπὲρ τῶν φυσικῶν δυνάμεων , ὑπὲρ ὧν ἐν τρισὶ βιβλίοις ἡμεῖς ἐγράψαμεν , ἀποδεικνύντες ὡς αἱ πᾶσαι τέσσαρές εἰσιν , ὑφ’ ὧν τά τε φυτὰ καὶ τὰ ζῶα διοικεῖται . μία μὲν οὖν ἐστιν ἡ τῶν οἰκείων ἑλκτική · δευτέρα δὲ ἡ καθεκτικὴ τούτων · καὶ τρίτη πρὸς ταύταις ἡ ἀλλοιωτική · καὶ τετάρτη γε πρὸς αὐταῖς ἡ τῶν ἀλλοτρίων ἀποκριτική . διττὸν δὲ δή που τὸ ἀλλότριόν ἐστιν ἅπασι τοῖς οὖσι , τὸ μὲν τῷ ποιῷ , τὸ δὲ τῷ ποσῷ . ἀθροίζεται μὲν οὖν τοῦτο διὰ τὴν ἐν τοῖς μορίοις τῶν δυνάμεων ἰσχὺν καὶ ἀῤῥωστίαν . ἂν μὲν γὰρ ἰσοσθενεῖς ὑπάρχωσιν , οἵ τ’ ἐξοχετεύοντες πόροι τὰ περιττώματα κατὰ φύσιν ἔχωσιν , ὑγιαίνει τὰ μόρια · πλείονος δὲ ἀχθέντος ἢ ὅσον ἀλλοιοῦται , τὸ περιττὸν ἅπαν ἀναγκαῖον ἀποκρίνεσθαι , πρὸς τῆς ἀποκριτικῆς δυνάμεως ὠθούμενον · εἰ δ’ ἀῤῥωστήσειεν αὕτη , μένειν ἐν τῷ χωρίῳ , καὶ τὸ μὲν πολὺ βαρῦνόν τε καὶ διατεῖνον αὐτὸ , τὸ δὲ δριμὺ διαβιβρῶσκόν τε καὶ δάκνον , ὥσπέρ γε καὶ τὸ μὲν θερμὸν θερμαῖνον , τὸ δὲ ψυχρὸν ψύχον . ἐναργῶς δὲ φαίνεται ταῦτα κᾀπὶ τῶν κατὰ τὴν γαστέρα . προσενεγκάμενοι γάρ τινες ἔσθ’ ὅτε σιτία πλέονα , ποτὲ μὲν ἐμεῖν ἀναγκάζονται ναυτιάσαντες , ἐνίοτε δὲ διαῤῥοίαις ἁλίσκονται . ὅπερ οὖν ἐνταῦθα διὰ μεγίστων εὐρυχωριῶν ἐκκρίνεται πρός γε τὸ ἐκτὸς ἐξερευγομένων τὸ περιττὸν , τοῦτ’ ἐν ἄλλοις μέλεσι τοῦ ζώου διὰ λεπτῶν πόρων οὐκ ἐκτὸς , ἀλλ’ ἐξ ἑτέρων εἰς ἕτερα μεταῤῥεῖ μέρη , ὠθούντων μὲν αὐτὸ τῶν ἰσχυροτέρων , ὑποδεχομένων δὲ τῶν ἀσθενεστέρων . ὠθεῖται δ’ αὖθις κᾀκ τούτων εἰς ἕτερα , καὶ ἐξ ἐκείνων εἰς ἄλλα καταῤῥεῖ , μέχριπερ ἂν εἰς τὰ πάντων ἀσθενέστερα κατασκήψῃ . παλινδρομῆσαι δ’ αὖθις εἰς ἕτερα ἐντεῦθεν τῶν ἰσχυροτέρων ἀδύνατον αὐτὸ , καὶ διὰ τοῦτο κατά γε τὰς πληθώρας καὶ κακοχυμίας τὰ πάντων ἀσθενέστερα μόρια τὰ μὲν φλεγμοναῖς ἁλίσκεται , τὰ δ’ ἐρυσιπέλασι , ﻿ τὰ δὲ ἕρπησι , τὰ δ’ ἄλλῳ τινὶ παθήματι , τὰ δὲ καὶ τὴν καλουμένην ἴσχει ῥευματικὴν διάθεσιν , ὑπὲρ ἧς ἰδίᾳ μοι γέγραπται . θαυμαστὸν οὖν οὐδὲν , ἤτοι τὸν ἐγκέφαλον , ἢ καὶ σύμπασαν ἐνίοτε τὴν κεφαλὴν , ἀθροίσασάν τι περιττὸν , ἐπί τι τῶν ἀσθενεστέρων ἀπώσασθαι μορίων , ἢ οὖς , ἢ ὀφθαλμοὺς , ἢ κρόταφον , ἢ χεῖλος , ἢ ὀδόντας , ἢ γνάθον , ἢ οὐρανίσκον , ἢ οὖλα , καὶ γαργαρεῶνα , καὶ παρίσθμια , καὶ τοὺς ἀδένας τοὺς ἐνταῦθα · κᾀπειδὰν τούτων μηδὲν ἀσθενὲς ᾖ , καὶ θώρακι , καὶ πνεύμονι , καὶ φάρυγγι , καὶ στομάχῳ , καὶ γαστρὶ καταπέμπειν τὸ ῥεῦμα . καθάπερ οὖν ἡ κεφαλὴ πολλάκις ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων αἰτία γίνεται νοσήματος , οὕτω καὶ τῆς κατὰ τὸ ἧπαρ καὶ τὸν σπλῆνα φλεγμονῆς τῶν ὁμιλούντων τι μορίων , ἢ καὶ νὴ Δία τῶν ποῤῥωτέρω κειμένων ἓν ἢ καὶ πλείω γεννᾷ τε καὶ αὐξάνει , καὶ ἀποῤῥεῖ , καὶ κατὰ περίοδον παροξύνει . καὶ οὐδὲν θαυμαστὸν ὅμοιόν τι συμβαίνειν αὐτοῖς πάθημα τῇ κατὰ τὴν γαστέρα τῶν περιττωμάτων ἐκκρίσει . ὥσπερ οὖν εἴ τις ἑώρα μὲν , ὅσον ἐκκρίνεται καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , ἠγνόει δὲ τὴν αἰτίαν τῆς ἐκκρίσεως , ἐθαύμαζεν ἂν τὴν τάξιν · οὕτως ὅστις οὐκ οἶδεν οὔτε τῆς γενέσεως τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ περιττωμάτων οὔτε τῆς ἐκκρίσεως τὴν αἰτίαν , ἀγνοεῖ δὲ καὶ διὰ τί τὰ μὲν εἰς τὸ ἐκτὸς ἀποῤῥεῖ , τὰ δ’ εἰς ἕτερόν τι μεταῤῥεῖ μόριον , ἀπορεῖ τε καὶ θαυμάζει τὴν ἀναλογίαν τῆς ἐπιῤῥοῆς . ὡσαύτως δὲ καὶ ὅστις οὐκ οἶδεν οὔτε τὰ πέμποντα τῷ ἥπατι τὸ περιττὸν οὔτε τὴν αἰτίαν , καθ’ ἣν ἐπιπέμπεται , θαυμάζει τὴν ἀναλογίαν τῶν ἐφ’ ἥπατι πυρετῶν , ὁ δέ γε γνοὺς , ὅτι τὸ κατασκῆπτον εἰς τὸ σπλάγχνον ῥεῦμα τήν τε πρώτην εἰργάσατο τῆς φλεγμονῆς ἀρχὴν καὶ τοῦ μετὰ ταῦτα παροξύνεσθαι τὸ πεπονθὸς αὐτὸ τὴν αἰτίαν ἔχει , πέπαυται θαυμάζων .
Lemmas: ὁ τοίνυν ἐπιφέρω ὁ ὀφθαλμός ῥεῦμα συγχωρέω μέν ἅπας ἀπό ὁ κεφαλή ἐπιρρέω , ὅστις δέ εἰμί αἰτία , διά ὅς ἐν ὁρίζω περίοδος πολλάκις ἐπιρρέω , λέγω οὐ ἔχω , ὡς ἄν μή φιλοσοφέω ὑπέρ ὁ φυσικός δύναμις , ὑπέρ ὅς ἐν τρεῖς βιβλίον ἐγώ γράφω , ἀποδείκνυμι ὡς ὁ πᾶς τέσσαρες εἰμί , ὑπό ὅς ὁ τε φυτόν καί ὁ ζῷον διοικέω . εἷς μέν οὖν εἰμί ὁ ὁ οἰκεῖος ἑλκτικός · δεύτερος δέ ὁ καθεκτικός οὗτος · καί τρίτος πρός οὗτος ὁ ἀλλοιωτικός · καί τέταρτος γε πρός αὐτός ὁ ὁ ἀλλότριος ἀποκριτικός . δισσός δέ δή που ὁ ἀλλότριος εἰμί ἅπας ὁ εἰμί , ὁ μέν ὁ ποιός , ὁ δέ ὁ πός . ἀθροίζω μέν οὖν οὗτος διά ὁ ἐν ὁ μόριον ὁ δύναμις ἰσχύς καί ἀρρωστία . ἐάν μέν γάρ ἰσοσθενής ὑπάρχω , ὁ τε ἐξοχετεύω πόρος ὁ περίσσωμα κατά φύσις ἔχω , ὑγιαίνω ὁ μόριον · πολύς δέ ἄγω ἤ ὅσος ἀλλοιόω , ὁ περισσός ἅπας ἀναγκαῖος ἀποκρίνω , πρός ὁ ἀποκριτικός δύναμις ὠθέω · εἰ δέ ἀρρωστέω οὗτος , μένω ἐν ὁ χωρίον , καί ὁ μέν πολύς βαρύνω τε καί διατείνω αὐτός , ὁ δέ δριμύς διαβιβρώσκω τε καί δάκνω , ὥσπερ γε καί ὁ μέν θερμός θερμαίνω , ὁ δέ ψυχρός ψύχω . ἐναργής δέ φαίνω οὗτος εἰͅπί ὁ κατά ὁ γαστήρ . προσφέρω γάρ τις εἰμί ὅτε σιτίον πολύς , ποτέ μέν ἐμέω ἀναγκάζω ναυτιάω , ἐνίοτε δέ διάρροια ἁλίσκομαι . ὅς οὖν ἐνταῦθα διά μέγας εὐρυχωρία ἐκκρίνω πρός γε ὁ ἐκτός ἐξερεύγομαι ὁ περισσός , οὗτος ἐν ἄλλος μέλος ὁ ζῷον διά λεπτός πόρος οὐ ἐκτός , ἀλλά ἐκ ἕτερος εἰς ἕτερος μεταρρέω μέρος , ὠθέω μέν αὐτός ὁ ἰσχυρός , ὑποδέχομαι δέ ὁ ἀσθενής . ὠθέω δέ αὖθις ἐͅκ οὗτος εἰς ἕτερος , καί ἐκ ἐκεῖνος εἰς ἄλλος καταρρέω , μέχρι ἄν εἰς ὁ πᾶς ἀσθενής κατασκήπτω . παλινδρομέω δέ αὖθις εἰς ἕτερος ἐντεῦθεν ὁ ἰσχυρός ἀδύνατος αὐτός , καί διά οὗτος κατά γε ὁ πληθώρα καί κακοχυμία ὁ πᾶς ἀσθενής μόριον ὁ μέν φλεγμονή ἁλίσκομαι , ὁ δέ ἐρυσίπελας , ﻿ ὁ δέ ἕρπης , ὁ δέ ἄλλος τις πάθημα , ὁ δέ καί ὁ καλέω ἴσχω ῥευματικός διάθεσις , ὑπέρ ὅς ἴδιος ἐγώ γράφω . θαυμαστός οὖν οὐδείς , ἤτοι ὁ ἐγκέφαλος , ἤ καί σύμπας ἐνίοτε ὁ κεφαλή , ἀθροίζω τις περισσός , ἐπί τις ὁ ἀσθενής ἀπωθέω μόριον , ἤ οὖς , ἤ ὀφθαλμός , ἤ κρόταφος , ἤ χεῖλος , ἤ ὀδούς , ἤ γνάθος , ἤ οὐρανίσκος , ἤ οὖλον , καί γαργαρεών , καί παρίσθμιον , καί ὁ ἀδήν ὁ ἐνταῦθα · ἐͅπειδάν οὗτος μηδείς ἀσθενής εἰμί , καί θώραξ , καί πνεύμων , καί φάρυγξ , καί στόμαχος , καί γαστήρ καταπέμπω ὁ ῥεῦμα . καθά οὖν ὁ κεφαλή πολλάκις ἕκαστος ὁ λέγω αἰτία γίγνομαι νόσημα , οὕτως καί ὁ κατά ὁ ἧπαρ καί ὁ σπλήν φλεγμονή ὁ ὁμιλέω τις μόριον , ἤ καί νή Ζεύς ὁ πρόσω κεῖμαι εἷς ἤ καί πολύς γεννάω τε καί αὐξάνω , καί ἀπορρέω , καί κατά περίοδος παροξύνω . καί οὐδείς θαυμαστός ὅμοιος τις συμβαίνω αὐτός πάθημα ὁ κατά ὁ γαστήρ ὁ περίσσωμα ἔκκρισις . ὥσπερ οὖν εἰ τις ὁράω μέν , ὅσος ἐκκρίνω κατά ἕκαστος ἡμέρα , ἀγνοέω δέ ὁ αἰτία ὁ ἔκκρισις , θαυμάζω ἄν ὁ τάξις · οὕτως ὅστις οὐ οἶδα οὔτε ὁ γένεσις ὁ ἐν ὁ κεφαλή περίσσωμα οὔτε ὁ ἔκκρισις ὁ αἰτία , ἀγνοέω δέ καί διά τίς ὁ μέν εἰς ὁ ἐκτός ἀπορρέω , ὁ δέ εἰς ἕτερος τις μεταρρέω μόριον , ἀπορέω τε καί θαυμάζω ὁ ἀναλογία ὁ ἐπιρροή . ὡσαύτως δέ καί ὅστις οὐ οἶδα οὔτε ὁ πέμπω ὁ ἧπαρ ὁ περισσός οὔτε ὁ αἰτία , κατά ὅς ἐπιπέμπω , θαυμάζω ὁ ἀναλογία ὁ ἐπί ἧπαρ πυρετός , ὁ δέ γε γιγνώσκω , ὅτι ὁ κατασκήπτω εἰς ὁ σπλάγχνον ῥεῦμα ὁ τε πρῶτος ἐργάζομαι ὁ φλεγμονή ἀρχή καί ὁ μετά οὗτος παροξύνω ὁ πάσχω αὐτός ὁ αἰτία ἔχω , παύω θαυμάζω .