galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 1.3
Ὅτι μὲν οὖν ἐπὶ κόποις , καὶ θυμοῖς , καὶ λύπαις , ἐγκαύσεσί τε καὶ ἐμψύξεσι , καὶ ἀγρυπνίαις , καὶ ἀπεψίαις , καὶ μέθαις , καὶ πλησμοναῖς ὁρῶνται πυρέττοντες ἔνιοι , πᾶσιν ἀνθρώποις ἐστὶν ἤδη τοῦτό γε πρόδηλον , ὑπ’ αὐτῆς τοῦ πράγματος τῆς ἐναργείας δεδιδαγμένοις . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅτι λοιμώδους ἀέρος κατάστασις ἤνεγκε πυρετὸν , οὐδὲ τοῦτο ἀγνοοῦσιν , οἷς μέτεστι συνέσεως , ὥσπερ γε καὶ ὅτι συνδιατρίβειν τοῖς λοιμώττουσιν ἐπισφαλές · ἀπολαῦσαι γὰρ κίνδυνος ὥσπερ ψώρας τινὸς ἢ ὀφθαλμίας . ἐπισφαλὲς δὲ καὶ τοῖς ὑπὸ φθόης συνεχομένοις συνδιημερεύειν , καὶ ὅλως ὅσοι σηπεδονῶδες ἐκπνέουσιν , ὡς καὶ τοὺς οἴκους , ἐν οἷς κατάκεινται , δυσώδεις ὑπάρχειν . ἔγνωσται δὲ πρὸς τῆς μακρᾶς πείρας , καὶ ὡς οἱ καταλύσαντες ἔθος γυμνασίων ἄλλοις τέ τισιν ἁλίσκονται νοσήμασι καὶ οὐχ ἥκιστα τοῖς πυρετώδεσι . καὶ μέν γε καὶ ὡς ἡ καλουμένη πληθώρα φέρει πυρετοὺς , ἐδέσματά τέ τινα μοχθηρὰ , καὶ φάρμακα , καὶ τὰ περὶ κυνὸς ἐπιτολὴν καύματα , καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα , γινώσκεται μὲν ἅπασιν ἀνθρώποις , ὡς ἔπος εἰπεῖν · ἥτις δὲ ἀπ’ αὐτῶν ἐν τοῖς σώμασιν ἡμῶν γίγνεται διάθεσις , ἀφ’ ἧς πυρέττομεν , οὐκ ἔτι γε τοῦτό γε ἴσασιν οὔθ’ οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων οὔτ’ ἔνιοι τῶν ἰατρῶν . διττὸν δὲ τὸ γένος τῶν ἀγνοούντων τὰ τοιαῦτα , τὸ μὲν ἕτερον ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας μόνης ὁρμώμενον , ὡς οὐδενὸς τῶν ὄντων τῆς φύσεως εὑρεθῆναι λόγῳ δυναμένης , τὸ δ’ ἕτερον χορὸς ἀνθρώπων ἐστὶ δοξοσόφων , ἀγνοούντων μὲν ὁμοίως τοῖς προτέροις , οἴησιν δ’ ἐπιστήμης ἐχόντων . ἀγνοῆσαι μὲν αὐτοὺς συνέβη διὰ τὸ μὴ γεγυμνάσθαι πρότερον ἐν ταῖς λογικαῖς μεθόδοις , ἐξ ὧν γνωρίζεταί τε καὶ διακρίνεται τῶν ἀποδεικτικῶν λημμάτων τὰ πιθανὰ μὲν , οὐδὲν δὲ ἀληθὲς οὔθ’ εὑρεῖν οὔτ’ ἀποδεῖξαι δυνάμενα . τῇ δὲ ἀγνοίᾳ ταύτῃ προσγενομένης ἀλαζονείας , ἔνιοί τέ τινες ἐξ αὐτῶν εἰς τοσοῦτον ἀναισθησίας ἢ τόλμης ἧκον , ὡς μηδὲ ἃ πάντες ἄνθρωποι γινώσκουσι τῇ πεῖρᾳ δεδιδαγμένοι , μηδὲ ταῦθ’ ὁμολογεῖν αἴτια πυρετῶν · ὑπὲρ ὧν ἐν τῷ περὶ τῶν προκαταρκτικῶν ὀνομαζομένων αἰτίων αὐτάρκως διειλεγμένος οὐδὲν δέομαι τό γε νῦν μεμνῆσθαι τῆς ματαίας φλυαρίας αὐτῶν . οὔτε γὰρ ἀντιλογητικὸν οὔτε σοφισμάτων ἐπιλυτικὸν ἐνεστησάμην τόνδε τὸν λόγον , ἀλλ’ ἐπιστημονικὸν καὶ διδασκαλικὸν , ὑποθέσεις μὲν ἔχοντα τὰς δι’ ἑτέρων ἀποδεδειγμένας , διδάσκοντα δὲ τὰς διαφορὰς τῶν πυρετῶν . αἱ μὲν οὖν ὑποθέσεις αὗται · τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν εἶναι τὰ στοιχεῖα τῶν σωμάτων , καὶ γίνεσθαι τὰς πρώτας νόσους ἐπὶ τῇ δυσκρασίᾳ τούτων , ὧν μίαν εἶναι καὶ πυρετὸν , ἐπειδὰν ἐν τῇ καρδίᾳ θερμότης τις γίνηται παρὰ φύσιν . αἱ διαφοραὶ δὲ κατὰ γένος τῆς θερμότητος , ὑπὲρ ὧν ὁ προκείμενος περαίνεται λόγος , ἀπὸ τῆς τῶν ὑλῶν διαφορᾶς ἐλαμβάνοντο τῶν δεχομένων τὴν πυρετώδη θερμασίαν , τριῶν οὐσῶν κατὰ γένος . ἤτοι γὰρ ἐν αὐτῷ τῷ σώματι τῆς καρδίας ἀνάπτεσθαι πρώτην αὐτὴν ἐλέγομεν , ἢ ἐν τοῖς χυμοῖς , ἢ ἐν τῷ πνεύματι · προκατάρχειν δὲ τῆς συστάσεως ἁπάντων τῶν πυρετῶν αἰτίας ἐναργῶς ἅπασι γινωσκομένας , ἃς ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴπομεν , ἐφ’ αἷς ὁ μὲν ἐμπειρικὸς ἰατρὸς ἐκ τῆς τηρήσεώς τι καὶ πρὸς τὴν θεραπείαν εὐπορεῖ · ὁ δὲ λογικὸς ἐπὶ τὴν φύσιν αὐτὴν τοῦ πράγματος ἐρχόμενος ἐνδεικτικῶς ἀπ’ ἐκείνης εἴς τε τὴν τῶν ἐσομένων πρόγνωσιν καὶ εἰς τὴν τῆς θεραπείας εὕρεσιν ὀνίναται , χρώμενος μὲν ἅπασι καὶ τοῖς διὰ πείρας εὑρισκομένοις , προστιθεὶς δὲ αὐτοῖς ἐκ τῆς λογικῆς μεθόδου πολλά . τίνα μὲν οὖν ἐστι τὰ καθ’ ἑκάτερον μέρος εὑρισκόμενα ( τήν τε ἐμπειρίαν λέγω καὶ τὸν λόγον ) ἑτέρωθι δηλοῦμεν · ἥτις δὲ ἀπὸ τῶν προκαταρκτικῶν αἰτίων ἑκάστου διάθεσις ἐν τῷ σώματι συνίσταται πυρετὸν ἀνάπτουσα , νῦν πρόκειται λέγειν .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν ἐπί κόπος , καί θυμός , καί λύπη , ἔγκαυσις τε καί ἔμψυξις , καί ἀγρυπνία , καί ἀπεψία , καί μέθη , καί πλησμονή ὁράω πυρέσσω ἔνιοι , πᾶς ἄνθρωπος εἰμί ἤδη οὗτος γε πρόδηλος , ὑπό αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ ἐνάργεια διδάσκω . καί μέν δή καί ὅτι λοιμώδης ἀήρ κατάστασις φέρω πυρετός , οὐδέ οὗτος ἀγνοέω , ὅς μέτειμι σύνεσις , ὥσπερ γε καί ὅτι συνδιατρίβω ὁ λοιμώσσω ἐπισφαλής · ἀπολαύω γάρ κίνδυνος ὥσπερ ψώρα τις ἤ ὀφθαλμία . ἐπισφαλής δέ καί ὁ ὑπό φθόη συνέχω συνδιημερεύω , καί ὅλος ὅσος σηπεδονώδης ἐκπνέω , ὡς καί ὁ οἶκος , ἐν ὅς κατάκειμαι , δυσώδης ὑπάρχω . γιγνώσκω δέ πρός ὁ μακρός πεῖρα , καί ὡς ὁ καταλύω ἔθος γυμνάσιον ἄλλος τε τις ἁλίσκομαι νόσημα καί οὐ ἦκα ὁ πυρετώδης . καί μέν γε καί ὡς ὁ καλέω πληθώρα φέρω πυρετός , ἔδεσμα τε τις μοχθηρός , καί φάρμακον , καί ὁ περί κύων ἐπιτολή καῦμα , καί ἄλλος τις τοιοῦτος , γιγνώσκω μέν ἅπας ἄνθρωπος , ὡς ἔπος λέγω · ὅστις δέ ἀπό αὐτός ἐν ὁ σῶμα ἐγώ γίγνομαι διάθεσις , ἀπό ὅς πυρέσσω , οὐ ἔτι γε οὗτος γε οἶδα οὔτε ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος οὔτε ἔνιοι ὁ ἰατρός . δισσός δέ ὁ γένος ὁ ἀγνοέω ὁ τοιοῦτος , ὁ μέν ἕτερος ἀπό ὁ ἐμπειρία μόνος ὁρμάω , ὡς οὐδείς ὁ εἰμί ὁ φύσις εὑρίσκω λόγος δύναμαι , ὁ δέ ἕτερος χορός ἄνθρωπος εἰμί δοξόσοφος , ἀγνοέω μέν ὅμοιος ὁ πρότερος , οἴησις δέ ἐπιστήμη ἔχω . ἀγνοέω μέν αὐτός συμβαίνω διά ὁ μή γυμνάζω πρότερος ἐν ὁ λογικός μέθοδος , ἐκ ὅς γνωρίζω τε καί διακρίνω ὁ ἀποδεικτικός λῆμμα ὁ πιθανός μέν , οὐδείς δέ ἀληθής οὔτε εὑρίσκω οὔτε ἀποδείκνυμι δύναμαι . ὁ δέ ἄγνοια οὗτος προσγίγνομαι ἀλαζονεία , ἔνιοι τε τις ἐκ αὐτός εἰς τοσοῦτος ἀναισθησία ἤ τόλμα ἥκω , ὡς μηδέ ὅς πᾶς ἄνθρωπος γιγνώσκω ὁ πεῖρα διδάσκω , μηδέ οὗτος ὁμολογέω αἴτιος πυρετός · ὑπέρ ὅς ἐν ὁ περί ὁ προκαταρκτικός ὀνομάζω αἴτιος αὔταρκος διαλέγω οὐδείς δέω ὁ γε νῦν μιμνῄσκω ὁ μάταιος φλυαρία αὐτός . οὔτε γάρ ἀντιλογητικός οὔτε σόφισμα ἐπιλυτικός ἐνίστημι ὅδε ὁ λόγος , ἀλλά ἐπιστημονικός καί διδασκαλικός , ὑπόθεσις μέν ἔχω ὁ διά ἕτερος ἀποδείκνυμι , διδάσκω δέ ὁ διαφορά ὁ πυρετός . ὁ μέν οὖν ὑπόθεσις οὗτος · ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός εἰμί ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα , καί γίγνομαι ὁ πρῶτος νόσος ἐπί ὁ δυσκρασία οὗτος , ὅς εἷς εἰμί καί πυρετός , ἐπειδάν ἐν ὁ καρδία θερμότης τις γίγνομαι παρά φύσις . ὁ διαφορά δέ κατά γένος ὁ θερμότης , ὑπέρ ὅς ὁ πρόκειμαι περαίνω λόγος , ἀπό ὁ ὁ ὕλη διαφορά λαμβάνω ὁ δέχομαι ὁ πυρετώδης θερμασία , τρεῖς εἰμί κατά γένος . ἤτοι γάρ ἐν αὐτός ὁ σῶμα ὁ καρδία ἀνάπτω πρῶτος αὐτός λέγω , ἤ ἐν ὁ χυμός , ἤ ἐν ὁ πνεῦμα · προκατάρχομαι δέ ὁ σύστασις ἅπας ὁ πυρετός αἰτία ἐναργής ἅπας γιγνώσκω , ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ἐπί ὅς ὁ μέν ἐμπειρικός ἰατρός ἐκ ὁ τήρησις τις καί πρός ὁ θεραπεία εὐπορέω · ὁ δέ λογικός ἐπί ὁ φύσις αὐτός ὁ πρᾶγμα ἔρχομαι ἐνδεικτικός ἀπό ἐκεῖνος εἰς τε ὁ ὁ εἰμί πρόγνωσις καί εἰς ὁ ὁ θεραπεία εὕρεσις ὀνίνημι , χράω μέν ἅπας καί ὁ διά πεῖρα εὑρίσκω , προστίθημι δέ αὐτός ἐκ ὁ λογικός μέθοδος πολύς . τίς μέν οὖν εἰμί ὁ κατά ἑκάτερος μέρος εὑρίσκω ( ὁ τε ἐμπειρία λέγω καί ὁ λόγος ) ἑτέρωθι δηλόω · ὅστις δέ ἀπό ὁ προκαταρκτικός αἴτιος ἕκαστος διάθεσις ἐν ὁ σῶμα συνίστημι πυρετός ἀνάπτω , νῦν πρόκειμαι λέγω .