galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.9
Δευτέρα δ’ ἐστὶν ἐπιπλοκὴ καὶ μίξις δυοῖν πυρετῶν , τριταίου τε καὶ ἀμφημερινοῦ , παραπλήσιον μέν τινα τὸν παροξυσμὸν ποιουμένη τῷ πρόσθεν εἰρημένῳ , διαφέροντα δὲ τῷ τε προάγεσθαι τοῦτον εἰς ἀπυρεξίαν καὶ τῷ κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν ἤτοι μετὰ φρίκης ἢ μετὰ ῥίγους εἰσβάλλειν μονωθέντα τὸν ἀμφημερινόν . οὔκουν ἔθ’ ἡμιτριταῖος ὁ τοιοῦτος ἔσται πυρετὸς , εἴπερ γε τῶν συνεχῶν ἦν ὁ ἡμιτριταῖος · εἰ δὲ θατέρῳ τῷ γένει τῶν πυρετῶν αὐτὸν ἐναριθμήσαιμεν , οὐχ ὁ τοιοῦτος μόνον , ἀλλὰ καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν πυρετῶν ὀνομασθήσονται ἡμιτριταῖοι . κατὰ τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ ὁ Ἀγαθῖνος ἅπαντας τοὺς παρεκτείνοντας τριταίους ἡμιτριταίους ὀνομάζειν . ἀλλὰ γὰρ ἐπειδὴ περὶ ὀνομάτων μᾶλλον ἢ πραγμάτων αἱ τοιαῦται ζητήσεις εἰσὶν , διατρίβειν ἐν αὐταῖς οὐκ ἀξιῶ . γέγραπται γὰρ ὑπὲρ τῶν ἰατρικῶν ὀνομάτων ἰδίᾳ καθ’ ἑτέραν πραγματείαν , ἐν ᾗ καὶ τοῦτ’ αὐτὸ δείκνυταί ﻿ τε καὶ διορίζεται τελέως , ὁποῖαι μέν τινές εἰσιν αἱ περὶ τῶν πραγμάτων , ὁποῖαι δὲ αἱ περὶ τῶν ὀνομάτων ἀμφισβητήσεις . ἴωμεν οὖν αὖθις ἐπ’ αὐτὰ τὰ πράγματα , τὸν ὑφ’ Ἱπποκράτους ὀνομαζόμενον ἡμιτριταῖον τὸν φρικώδη καὶ συνεχῆ , ὃν τριταῖος ἀμφημερινῷ μὲν τῷ συνεχεῖ κεραννύμενος ἀπεργάζεται , τῷ διαλείποντι δ’ οὐκέτι , διὰ τὸ καὶ τὸν ἐξ ἀμφοῖν συντιθέμενον ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτὸν διαλείποντα γίγνεσθαι . οὐ μὴν οὐδ’ ἐκ δυοῖν συνεχῶν , τοῦ τε χολώδους καὶ τοῦ φλεγματώδους , οἷόν τε γενέσθαι τὸν ἡμιτριταῖον . οὔτε γὰρ φρικώδη ποιήσει τὸν τοιοῦτον πυρετὸν ἡ μίξις , οὔτε πολλὰς ἐπαναδιπλώσεις ἔχοντα . παντὸς γὰρ συνεχοῦς πυρετοῦ κατὰ τὸν ἑαυτοῦ λόγον , ὅταν ἀκριβὴς ᾖ , μήτε φρίκην ἔχοντος μήτε ῥῖγος , οὐδ’ ὁ συγκείμενος ἐξ αὐτῶν ἔσται φρικώδης . ἀναγκαῖον οὖν , εἰ μέλλοι φρικώδης τε ἅμα καὶ συνεχὴς ὁ αὐτὸς ἔσεσθαι , τὴν γένεσιν ἴσχειν αὐτὸν ἐκ δυοῖν πυρετῶν , τοῦ μὲν ἑτέρου διαλείποντος , τοῦ δὲ λοιποῦ συνεχοῦς . καὶ διὰ τοῦτο τριταῖος μὲν ἀμφημερινῷ συνεχεῖ κεραννύμενος ἐργάζεται τὸν ἡμιτριταῖον , οὔτε δ’ ἀμφότεροι διαλείποντες , οὔτε δ’ ἀμφότεροί συνεχεῖς γινόμενοι δύνανται γεννῆσαι τοιοῦτον πυρετόν . ἀπολείπεται οὖν μία μίξις ἡ ἐκ διαλείποντος ἀμφημερινοῦ καὶ συνεχοῦς χολώδους γιγνομένη , δυνατή τε καὶ αὕτη συνεχῆ τε ἅμα καὶ φρικώδη γεννῆσαι πυρετόν . ἕξει δ’ ἔμπαλιν ἥδε τῇ πρώτῃ τὸ μὲν συνεχὲς ἐκ τοῦ χολώδους , τὸ δὲ φρικῶδες ἐκ τοῦ φλεγματώδους , τὸ δὲ τῶν ἀναδιπλώσεων ἐκ τῆς πρὸς ἀλλήλους μάχης , καὶ μάλιστα ὅταν ἰσοκρατεῖς ὦσιν οἱ χυμοί . κρατοῦντος δ’ αὐτῶν ὁποτέρου , κατὰ συμπτώματα καὶ ἡ διάγνωσις ἐν τῇ πρώτῃ μίξει δεδήλωται . ταῦτα σύμπαντα περὶ τῶν τεττάρων μίξεων τοῦ τε χολώδους πυρετοῦ καὶ τοῦ φλεγματώδους οἰκειότερα μέν ἐστιν , ὡς ἂν τῳ δόξειεν τῇ περὶ τύπων πραγματείᾳ · λέλεκται δὲ ἀναγκαίως ἐνθάδε διὰ τὸν ἡμιτριταῖον , οὗ τὴν γένεσιν Ἀρχιγένης μὲν εἰς τριταῖον καὶ ἀμφημερινὸν ἀνῆγεν , οὐ παρακολουθῶν , ὅτι διαλείποντα ποιεῖ πυρετόν · Ἀγαθῖνος δ’ ἄντικρυς ὡμολόγησε τοῦ αὐτοῦ γένους εἶναι τῷ τριταίῳ τὸν ἡμιτριταῖον , ἐν τῷ μεγέθει μόνῳ τοῦ παροξυσμοῦ διαφορὰν ἴσχοντα . εἰ μὲν οὖν ἁπάσας τῶν πυρετῶν τὰς διαφορὰς ἀκριβῶς γράψαντες ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἐσφάλλοντο , χαλεπὸν ἂν εἴη οὐδέν · ἐπεὶ δ’ . οὔτε τῶν ἁπλῶν οὔτε τῶν συνθέτων πάσας ἔγραψαν τὰς διαφορὰς , ἔτι τε καὶ περιττάς τινας ἄλλας προσέθεσαν , οὐδὲν οὔτ’ εἰς πρόγνωσιν οὔτ’ εἰς θεραπείαν ὠφελούσας , ἡμεῖς ἐπειράθημεν εἰς ὅσον οἷοί τ’ ἦμεν ἀκριβῶς ἐξεργάσασθαι τὸν τύπον ἅπαντα , χρόνῳ παμπόλλῳ δι’ ἐμπειρίας ἅμα καὶ λόγου τὰς χρησίμους ἐξευρόντες ἐν αὐτῷ διαφοράς . αἱ μὲν οὖν ἁπλαῖ τῆς νῦν ἐνεστώσης εἰσὶ πραγματείας · αἱ δ’ ἐκ τούτων ἐμπλεκόμεναι τῆς περὶ τύπων , ἧς οὐδ’ αὐτῆς ἂν εἴη ἀμαθὴς παντάπασιν ὁ ταύτην ἐπιμελῶς ἀναγνούς . ἐκ γὰρ ὧν εἴπομεν ἐπὶ τοῦ φλεγματώδους καὶ χολώδους πυρετοῦ μιγνυμένων ἀλλήλοις ἔνεστι ταῦτα κᾀπὶ τὸν μελαγχολικὸν μεταφέροντα τεκμαίρεσθαι περὶ τῆς πρὸς ἑκάτερον ἐκείνων ἐπιπλοκῆς τε καὶ κράσεως , ἐπιπλοκὴν μὲν ὀνομάζοντας , ἐπειδὰν κατὰ διαφόρους ὥρας εἰσβάλλωσι , κρᾶσιν δὲ τὴν καθ’ ἔνα χρόνον ἀρχήν . οὕτω δὲ τοὺς τρεῖς πυρετοὺς ἐπιπλέκειν τε καὶ κεραννύναι δυνήσεταί τις , αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν ἐννοεῖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρμώμενος . ἁπάντων γὰρ τούτων ἀρχὴ καὶ πηγὴ καὶ στοιχεῖόν ἐστιν τὸ διαγινώσκειν ἀκριβῶς ἑκάστου τῶν ἁπλῶν πυρετῶν τὴν ἰδέαν . οὐδὲ γὰρ πολύ τι τὸ πλῆθος αὐτῶν ἐστιν , ἀλλ’ οἱ πάντες τρεῖς , ὅ τε πικρόχολος καὶ ὁ μελαγχολικὸς καὶ ὁ φλεγματικὸς , ὧν ἑκάστου δύο διαφοραὶ , διαλείποντός τε καὶ συνεχοῦς γιγνομένου , ὡς εἶναι τὰς πάσας διαφορὰς ἁπλῶς τῶν ἐπὶ χυμοῖς σηπομένοις ἀναπτομένων πυρετῶν ἓξ τὸν ἀριθμόν . εἰ δέ τις ἄλλη προσέρχοιτο ταῖσδε κατὰ μέρος ἐν αὐτοῖς διαφορὰ παρά τε τὸ πλῆθος τοῦ χυμοῦ καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὸ ποιὸν τῆς σήψεως , ἔτι τε τὸν τρόπον τῆς κινήσεως , καὶ τὸ μέρος ἐν ᾧ σήπονται , τὴν γένεσιν ἕξει .
Lemmas: δεύτερος δέ εἰμί ἐπιπλοκή καί μίξις δύο πυρετός , τριταῖος τε καί ἀμφημερινός , παραπλήσιος μέν τις ὁ παροξυσμός ποιέω ὁ πρόσθεν λέγω , διαφέρω δέ ὁ τε προάγω οὗτος εἰς ἀπυρεξία καί ὁ κατά ὁ δεύτερος ἡμέρα ἤτοι μετά φρίκη ἤ μετά ῥῖγος εἰσβάλλω μονόω ὁ ἀμφημερινός . οὔκουν ἔτι ἡμιτριταῖος ὁ τοιοῦτος εἰμί πυρετός , εἴπερ γε ὁ συνεχής εἰμί ὁ ἡμιτριταῖος · εἰ δέ ἕτερος ὁ γένος ὁ πυρετός αὐτός ἐναριθμέω , οὐ ὁ τοιοῦτος μόνος , ἀλλά καί ἄλλος τις ὁ πυρετός ὀνομάζω ἡμιτριταῖος . κατά οὗτος ἐγώ δοκέω καί ὁ Ἀγαθῖνος ἅπας ὁ παρεκτείνω τριταῖος ἡμιτριταῖος ὀνομάζω . ἀλλά γάρ ἐπειδή περί ὄνομα μάλα ἤ πρᾶγμα ὁ τοιοῦτος ζήτησις εἰμί , διατρίβω ἐν αὐτός οὐ ἀξιόω . γράφω γάρ ὑπέρ ὁ ἰατρικός ὄνομα ἴδιος κατά ἕτερος πραγματεία , ἐν ὅς καί οὗτος αὐτός δείκνυμι ﻿ τε καί διορίζω τέλειος , ὁποῖος μέν τις εἰμί ὁ περί ὁ πρᾶγμα , ὁποῖος δέ ὁ περί ὁ ὄνομα ἀμφισβήτησις . ἔρχομαι οὖν αὖθις ἐπί αὐτός ὁ πρᾶγμα , ὁ ὑπό Ἱπποκράτης ὀνομάζω ἡμιτριταῖος ὁ φρικώδης καί συνεχής , ὅς τριταῖος ἀμφημερινός μέν ὁ συνεχής κεράννυμι ἀπεργάζομαι , ὁ διαλείπω δέ οὐκέτι , διά ὁ καί ὁ ἐκ ἄμφω συντίθημι ἐκ ἀνάγκη καί αὐτός διαλείπω γίγνομαι . οὐ μήν οὐδέ ἐκ δύο συνεχής , ὁ τε χολώδης καί ὁ φλεγματώδης , οἷος τε γίγνομαι ὁ ἡμιτριταῖος . οὔτε γάρ φρικώδης ποιέω ὁ τοιοῦτος πυρετός ὁ μίξις , οὔτε πολύς ἐπαναδίπλωσις ἔχω . πᾶς γάρ συνεχής πυρετός κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος , ὅταν ἀκριβής εἰμί , μήτε φρίκη ἔχω μήτε ῥῖγος , οὐδέ ὁ σύγκειμαι ἐκ αὐτός εἰμί φρικώδης . ἀναγκαῖος οὖν , εἰ μέλλω φρικώδης τε ἅμα καί συνεχής ὁ αὐτός εἰμί , ὁ γένεσις ἴσχω αὐτός ἐκ δύο πυρετός , ὁ μέν ἕτερος διαλείπω , ὁ δέ λοιπός συνεχής . καί διά οὗτος τριταῖος μέν ἀμφημερινός συνεχής κεράννυμι ἐργάζομαι ὁ ἡμιτριταῖος , οὔτε δέ ἀμφότερος διαλείπω , οὔτε δέ ἀμφότερος συνεχής γίγνομαι δύναμαι γεννάω τοιοῦτος πυρετός . ἀπολείπω οὖν εἷς μίξις ὁ ἐκ διαλείπω ἀμφημερινός καί συνεχής χολώδης γίγνομαι , δυνατός τε καί οὗτος συνεχής τε ἅμα καί φρικώδης γεννάω πυρετός . ἔχω δέ ἔμπαλιν ὅδε ὁ πρῶτος ὁ μέν συνεχής ἐκ ὁ χολώδης , ὁ δέ φρικώδης ἐκ ὁ φλεγματώδης , ὁ δέ ὁ ἀναδίπλωσις ἐκ ὁ πρός ἀλλήλων μάχη , καί μάλα ὅταν ἰσοκρατής εἰμί ὁ χυμός . κρατέω δέ αὐτός ὁπότερος , κατά σύμπτωμα καί ὁ διάγνωσις ἐν ὁ πρῶτος μίξις δηλόω . οὗτος σύμπας περί ὁ τέσσαρες μίξις ὁ τε χολώδης πυρετός καί ὁ φλεγματώδης οἰκεῖος μέν εἰμί , ὡς ἄν τις δοκέω ὁ περί τύπος πραγματεία · λέγω δέ ἀναγκαῖος ἐνθάδε διά ὁ ἡμιτριταῖος , ὅς ὁ γένεσις Ἀρχιγένης μέν εἰς τριταῖος καί ἀμφημερινός ἀνάγω , οὐ παρακολουθέω , ὅτι διαλείπω ποιέω πυρετός · Ἀγαθῖνος δέ ἄντικρυς ὁμολογέω ὁ αὐτός γένος εἰμί ὁ τριταῖος ὁ ἡμιτριταῖος , ἐν ὁ μέγεθος μόνος ὁ παροξυσμός διαφορά ἴσχω . εἰ μέν οὖν ἅπας ὁ πυρετός ὁ διαφορά ἀκριβής γράφω ἐν ὁ ὄνομα σφάλλω , χαλεπός ἄν εἰμί οὐδείς · ἐπεί δέ . οὔτε ὁ ἁπλόος οὔτε ὁ σύνθετος πᾶς γράφω ὁ διαφορά , ἔτι τε καί περισσός τις ἄλλος προστίθημι , οὐδείς οὔτε εἰς πρόγνωσις οὔτε εἰς θεραπεία ὠφελέω , ἐγώ πειράω εἰς ὅσος οἷος τε εἰμί ἀκριβής ἐξεργάζομαι ὁ τύπος ἅπας , χρόνος πάμπολυς διά ἐμπειρία ἅμα καί λόγος ὁ χρήσιμος ἐξευρίσκω ἐν αὐτός διαφορά . ὁ μέν οὖν ἁπλόος ὁ νῦν ἐνίστημι εἰμί πραγματεία · ὁ δέ ἐκ οὗτος ἐμπλέκω ὁ περί τύπος , ὅς οὐδέ αὐτός ἄν εἰμί ἀμαθής παντάπασι ὁ οὗτος ἐπιμελής ἀναγιγνώσκω . ἐκ γάρ ὅς λέγω ἐπί ὁ φλεγματώδης καί χολώδης πυρετός μείγνυμι ἀλλήλων ἔνειμι οὗτος εἰͅπί ὁ μελαγχολικός μεταφέρω τεκμαίρομαι περί ὁ πρός ἑκάτερος ἐκεῖνος ἐπιπλοκή τε καί κρᾶσις , ἐπιπλοκή μέν ὀνομάζω , ἐπειδάν κατά διάφορος ὥρα εἰσβάλλω , κρᾶσις δέ ὁ κατά εἷς χρόνος ἀρχή . οὕτως δέ ὁ τρεῖς πυρετός ἐπιπλέκω τε καί κεράννυμι δύναμαι τις , αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐννοέω ἐκ ὁ λέγω ὁρμάω . ἅπας γάρ οὗτος ἀρχή καί πηγή καί στοιχεῖον εἰμί ὁ διαγιγνώσκω ἀκριβής ἕκαστος ὁ ἁπλόος πυρετός ὁ ἰδέα . οὐδέ γάρ πολύς τις ὁ πλῆθος αὐτός εἰμί , ἀλλά ὁ πᾶς τρεῖς , ὁ τε πικρόχολος καί ὁ μελαγχολικός καί ὁ φλεγματικός , ὅς ἕκαστος δύο διαφορά , διαλείπω τε καί συνεχής γίγνομαι , ὡς εἰμί ὁ πᾶς διαφορά ἁπλῶς ὁ ἐπί χυμός σήπω ἀνάπτω πυρετός ἕξ ὁ ἀριθμός . εἰ δέ τις ἄλλος προσέρχομαι ὅδε κατά μέρος ἐν αὐτός διαφορά παρά τε ὁ πλῆθος ὁ χυμός καί ὁ ποσός καί ὁ ποιός ὁ σῆψις , ἔτι τε ὁ τρόπος ὁ κίνησις , καί ὁ μέρος ἐν ὅς σήπω , ὁ γένεσις ἔχω .