galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.15
Διττὴ δὲ ἡ πρόφασίς ἐστι τῆς τοιαύτης ἐπιῤῥοῆς , μία μὲν , ἣν νῦν δὴ πέπαυμαι λέγων , ὅταν ἐξ ἑτέρων μορίων ἐπιπέμπηται τοῖς ἀσθενεστέροις τὰ περιττώματα · δευτέρα δ’ , ὅταν ἕλκηται , περὶ ἧς ἤδη λεκτέον , ἀρχὴν τῷ λόγῳ κᾀνταῦθα τὰ πᾶσιν ἐναργῶς φαινόμενα ποιησαμένους . εἰ γὰρ ἐπαλείψαις τινὶ θαψίαν , ὄψει τοῦτον ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ θερμότερόν τε τὸ μόριον ἴσχοντα καὶ εἰς ὄγκον οὐ σμικρὸν ἐξαιρόμενον . οὕτω δὲ καὶ εἰ παρὰ πυρὶ θάλψαις τὸ μέρος , ἢ ἀνατρίψαις ἰσχυρῶς , ἤτοι ῥητίνῃ καταχρίσας , ἢ πίττῃ μετρίως θερμῇ , κᾄπειτ’ ὀλίγον ὕστερον ἀποσπάσας ἀθρόως , ἢ εἰ καί τι προσαπολείψαις ὅτῳ δή ποτε μέρει θερμαῖνον φάρμακον . ὄψει γὰρ ἐν ἅπασι τοῖς τοιούτοις εἰς ὄγκον ἐξαιρόμενον αὐτὸ , τῆς θερμασίας ἤτοι γ’ ἕλκειν ἐφ’ ἑαυτὴν , ἢ δέχεσθαι ῥεύματα πεφυκυίας . οὐ γὰρ ἀναγκαῖον ἐν τῷ παρόντι τὰ τοιαῦτα διορίζεσθαι , τὸ χρήσιμον εἰς τὸ προκείμενον ἔχοντας ἤδη καὶ χωρὶς τοῦ τὰ τοιαῦτα φιλοσοφεῖν . ἐπιῤῥεῖν γὰρ ἀεὶ φαίνεται τοῖς ἰσχυρότερον θερμαινομένοις μορίοις ἐν μὲν τοῖς πληθωρικοῖς καὶ περιττωματικοῖς σώμασιν ἱκανῶς δαψιλὲς , ἐν δὲ τοῖς ἀπερίττοις ὀλίγον . ἐπιῤῥεῖ δ’ οὐχ ἥκιστα καὶ τοῖς ὀδυνωμένοις . οὕτω γοῦν πολλάκις ἄκρον τὸν δάκτυλον τῆς χειρὸς ἐλαχίστῃ βελόνῃ νυχθείς τις , ὀδυνᾶται μὲν αὐτίκα , μικρῷ δ’ ὕστερον φλεγμαίνει τε καὶ εἰς ὄγκον αἴρεται μέγιστον ἅπαντα τὰ πέριξ , ἐνίοις δὲ καὶ βουβῶνες ἐπανίστανται κατὰ τὰς μασχάλας , ἀπολαυσάντων τι τοῦ ῥεύματος τῶν ἀραιῶν τε καὶ σπογγοειδῶν ἐνταῦθα σωμάτων , ἃ δὴ καλοῦσιν ἀδένας . ἔστι δ’ οἷς καὶ κατὰ μέσον τὸν βραχίονα τοῦτο φαίνεται γιγνόμενον , οἷς ἂν ἀξιόλογος ἀδὴν ἐνταῦθ’ ᾖ τεταγμένος . ἐναργέστατα δ’ ὄψει τὸ λεγόμενον ἐφ’ ὧν ἂν ἑλκύδριόν τι μικρὸν ἀφλέγμαντόν τε καὶ ἀνώδυνον ὄνυχος ᾖ πλησίον . εἰ γὰρ ἀμεληθείη τοῦτο , καὶ μὴ συνέρχοιτο , καὶ εἰς οὐλὴν ἄγοιτο , τῆς ἐπιτρεφομένης αὐτῷ σαρκὸς ὑπὸ τοῦ ὄνυχος θλιβομένης , ὀδυνᾶται μὲν πρῶτον , εἶθ’ ἑξῆς ὅλος ὁ δάκτυλος , ἐνίοτε δὲ καὶ καρπὸς αὐτῶν ἢ ποὺς εἰς μεγίστην ἐξαίρεται φλεγμονήν · οὕτως ἄρα καὶ ἡ ὀδύνη ῥεῦμα τοῖς ὀδυνωμένοις ἐπάγει μορίοις , οὐ μὴν οὐδὲ τούτου τὴν αἰτίαν ἐνταῦθα λέγειν ἀναγκαῖον , ἑτέρωθι γὰρ εὐκαιρότερον λέλεκται , καὶ οὐδὲν αὐτῆς εἰς τὰ παρόντα δεόμεθα . φαίνονται γοῦν ἤδη σαφῶς αἰτίαι ῥευμάτων ἐξ αὐτῶν ὁρμώμεναι τῶν ῥευματιζομένων μορίων διτταὶ , μία μὲν ἡ ἐκ τῆς ἀναπτομένης ἐν αὐτοῖς θερμασίας , ἑτέρα δὲ ἡ ἐκ τῆς γινομένης ὀδύνης . τοῦ δ’ ἤτοι πλέον , ἢ ἔλαττον , ἢ χρηστότερον , ἢ μοχθηρότερον ἐπιῤῥυῆναι τὴν αἰτίαν οὐκ ἔτ’ ἐξ αὐτῶν ἔχει μόνον τῶν ῥευματιζομένων σωμάτων , ἀλλὰ τοῦ μὲν χρηστότερον ἢ μοχθηρότερον , ἐν τοῖς πέμπουσι μορίοις ἡ αἰτία , τοῦ δ’ ἧττόν τε καὶ πλέον ἐν τοῖς συναμφοτέροις . αἱ μὲν γὰρ ἰσχυραὶ θερμασίαι τε καὶ ὀδύναι πλέον ἕλκουσιν , αἱ δ’ ἀσθενέστεραι μεῖον · οὕτω δὲ καὶ τὰ μὲν ἀπέριττα σώματα βραχύ τι τοῖς ἕλκουσι πέμπουσι , τὰ δὲ περιττωματικά τε καὶ πληθωρικὰ τοσούτῳ πλέον , ὅσῳ περ ἂν ἐξεστήκῃ τοῦ κατὰ φύσιν . αὗται μὲν οὖν αἱ διαφοραὶ τῶν ῥευμάτων χωρὶς τῆς τῶν ῥευματιζομένων ἀσθενείας γίνονται . ἕτεραι δὲ διά τε τὴν τούτων ἀσθένειαν καὶ τὴν ἰσχὺν τῶν πεμπόντων τὰ περιττώματα . πᾶσαι γὰρ αἱ χωρὶς τοῦ τρωθῆναι καὶ θλασθῆναι καταλαμβάνουσαι τὰ μόρια φλεγμοναὶ περιττωμάτων τινῶν κατασκηπτόντων ἐξ ἰσχυροτέρων εἰς ἀσθενέστερα γίνονται · συνεξάπτουσι δ’ εὐθὺς αἱ τοιαῦται φλεγμοναὶ καὶ πυρετοὺς , ὅταν ἤτοι διὰ μέγεθος , ἢ γειτνίασιν ἡ ἐξ αὐτῶν θερμότης ἐπὶ τὴν καρδίαν ἐξικνῆται . σήπεται μὲν οὖν ἐν πάσαις ταῖς φλεγμοναῖς τὰ κατασκήψαντα περιττώματα διὰ τὰς εἰρημένας ἔμπροσθεν αἰτίας · οὐχ ὁμοίως δὲ σήπεται τὰ πάντα , τῷ τὰ μὲν εἶναι φλεγματικὰ , τὰ δὲ μελαγχολικὰ , τὰ δὲ πικρόχολα . σηπομένων δὲ αὐτῶν ἀνάπτεται θερμασία παρὰ φύσιν ἐν τῷ φλεγμαίνοντι μορίῳ , συνεκθερμαίνουσα μὲν , ﻿ ὅσα πρῶτα ψαύει τῶν φλεγμαινόντων μορίων , εἶθ’ ἑξῆς τὰ συνεχῆ τούτοις , ὑφ’ ὧν αὖθις ἕτερα τῷ τῆς γειτνιάσεως λόγῳ θερμανθέντα , καὶ πάλιν ὑπ’ ἐκείνων ἕτερα , διακομίζει τὴν θερμασίαν ἐνίοτε μέχρι τῆς καρδίας . ἥτις μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἐν τοῖς φλεγμαίνουσι διάθεσις , ἔν τε τῷ περὶ τῆς ἀνωμάλου δυσκρασίας εἴρηται λόγῳ κᾀν τῷ περὶ τῶν παρὰ φύσιν ὄγκων . ὅτι δ’ ἀναγκαῖόν ἐστι τὸ περιεχόμενον ἐν αὐτοῖς αἷμα σήπεσθαι πολλάκις ἅμα τοῖς ἐπιῤῥυεῖσιν , ἐν τῷδε λεχθήσεται .
Lemmas: δισσός δέ ὁ πρόφασις εἰμί ὁ τοιοῦτος ἐπιρροή , εἷς μέν , ὅς νῦν δή παύω λέγω , ὅταν ἐκ ἕτερος μόριον ἐπιπέμπω ὁ ἀσθενής ὁ περίσσωμα · δεύτερος δέ , ὅταν ἕλκω , περί ὅς ἤδη λεκτέος , ἀρχή ὁ λόγος ᾀνταῦθη ὁ πᾶς ἐναργής φαίνω ποιέω . εἰ γάρ ἐπαλείφω τις θαψία , ὁράω οὗτος ἐν ὀλίγος χρόνος θερμός τε ὁ μόριον ἴσχω καί εἰς ὄγκος οὐ μικρός ἐξαίρω . οὕτως δέ καί εἰ παρά πῦρ θάλπω ὁ μέρος , ἤ ἀνατρίβω ἰσχυρός , ἤτοι ῥητίνη καταχρίω , ἤ πίσσα μέτριος θερμός , ἔͅπειτα ὀλίγος ὕστερον ἀποσπάω ἀθρόος , ἤ εἰ καί τις προσαπολείβω ὅστις δή ποτέ μέρος θερμαίνω φάρμακον . ὁράω γάρ ἐν ἅπας ὁ τοιοῦτος εἰς ὄγκος ἐξαίρω αὐτός , ὁ θερμασία ἤτοι γε ἕλκω ἐπί ἑαυτοῦ , ἤ δέχομαι ῥεῦμα φύω . οὐ γάρ ἀναγκαῖος ἐν ὁ πάρειμι ὁ τοιοῦτος διορίζω , ὁ χρήσιμος εἰς ὁ πρόκειμαι ἔχω ἤδη καί χωρίς ὁ ὁ τοιοῦτος φιλοσοφέω . ἐπιρρέω γάρ ἀεί φαίνω ὁ ἰσχυρός θερμαίνω μόριον ἐν μέν ὁ πληθωρικός καί περισσωματικός σῶμα ἱκανός δαψιλής , ἐν δέ ὁ ἀπέριττος ὀλίγος . ἐπιρρέω δέ οὐ ἦκα καί ὁ ὀδυνάω . οὕτως γοῦν πολλάκις ἄκρος ὁ δάκτυλος ὁ χείρ ἐλαχύς βελόνη νύσσω τις , ὀδυνάω μέν αὐτίκα , μικρός δέ ὕστερον φλεγμαίνω τε καί εἰς ὄγκος ἀείρω μέγας ἅπας ὁ πέριξ , ἔνιοι δέ καί βουβών ἐπανίστημι κατά ὁ μασχάλη , ἀπολαύω τις ὁ ῥεῦμα ὁ ἀραιός τε καί σπογγοειδής ἐνταῦθα σῶμα , ὅς δή καλέω ἀδήν . εἰμί δέ ὅς καί κατά μέσος ὁ βραχίων οὗτος φαίνω γίγνομαι , ὅς ἄν ἀξιόλογος ἀδήν ἐνταῦθα εἰμί τάσσω . ἐναργής δέ ὁράω ὁ λέγω ἐπί ὅς ἄν ἑλκύδριον τις μικρός ἀφλέγμαντος τε καί ἀνώδυνος ὄνυξ εἰμί πλησίον . εἰ γάρ ἀμελέω οὗτος , καί μή συνέρχομαι , καί εἰς οὐλή ἄγω , ὁ ἐπιτρέφω αὐτός σάρξ ὑπό ὁ ὄνυξ θλίβω , ὀδυνάω μέν πρῶτος , εἶτα ἑξῆς ὅλος ὁ δάκτυλος , ἐνίοτε δέ καί καρπός αὐτός ἤ πούς εἰς μέγας ἐξαίρω φλεγμονή · οὕτως ἄρα καί ὁ ὀδύνη ῥεῦμα ὁ ὀδυνάω ἐπάγω μόριον , οὐ μήν οὐδέ οὗτος ὁ αἰτία ἐνταῦθα λέγω ἀναγκαῖος , ἑτέρωθι γάρ εὔκαιρος λέγω , καί οὐδείς αὐτός εἰς ὁ πάρειμι δέω . φαίνω γοῦν ἤδη σαφής αἰτία ῥεῦμα ἐκ αὐτός ὁρμάω ὁ ῥευματίζομαι μόριον δισσός , εἷς μέν ὁ ἐκ ὁ ἀνάπτω ἐν αὐτός θερμασία , ἕτερος δέ ὁ ἐκ ὁ γίγνομαι ὀδύνη . ὁ δέ ἤτοι πολύς , ἤ ἐλαχύς , ἤ χρηστός , ἤ μοχθηρός ἐπιρρέω ὁ αἰτία οὐ ἔτι ἐκ αὐτός ἔχω μόνος ὁ ῥευματίζομαι σῶμα , ἀλλά ὁ μέν χρηστός ἤ μοχθηρός , ἐν ὁ πέμπω μόριον ὁ αἰτία , ὁ δέ ἥσσων τε καί πολύς ἐν ὁ συναμφότεροι . ὁ μέν γάρ ἰσχυρός θερμασία τε καί ὀδύνη πολύς ἕλκω , ὁ δέ ἀσθενής μείων · οὕτως δέ καί ὁ μέν ἀπέριττος σῶμα βραχύς τις ὁ ἕλκω πέμπω , ὁ δέ περισσωματικός τε καί πληθωρικός τοσοῦτος πολύς , ὅσος περ ἄν ἐξίστημι ὁ κατά φύσις . οὗτος μέν οὖν ὁ διαφορά ὁ ῥεῦμα χωρίς ὁ ὁ ῥευματίζομαι ἀσθένεια γίγνομαι . ἕτερος δέ διά τε ὁ οὗτος ἀσθένεια καί ὁ ἰσχύς ὁ πέμπω ὁ περίσσωμα . πᾶς γάρ ὁ χωρίς ὁ τιτρώσκω καί θλάω καταλαμβάνω ὁ μόριον φλεγμονή περίσσωμα τις κατασκήπτω ἐκ ἰσχυρός εἰς ἀσθενής γίγνομαι · συνεξάπτω δέ εὐθύς ὁ τοιοῦτος φλεγμονή καί πυρετός , ὅταν ἤτοι διά μέγεθος , ἤ γειτνίασις ὁ ἐκ αὐτός θερμότης ἐπί ὁ καρδία ἐξικνέομαι . σήπω μέν οὖν ἐν πᾶς ὁ φλεγμονή ὁ κατασκήπτω περίσσωμα διά ὁ λέγω ἔμπροσθεν αἰτία · οὐ ὅμοιος δέ σήπω ὁ πᾶς , ὁ ὁ μέν εἰμί φλεγματικός , ὁ δέ μελαγχολικός , ὁ δέ πικρόχολος . σήπω δέ αὐτός ἀνάπτω θερμασία παρά φύσις ἐν ὁ φλεγμαίνω μόριον , συνεκθερμαίνω μέν , ﻿ ὅσος πρῶτος ψαύω ὁ φλεγμαίνω μόριον , εἶτα ἑξῆς ὁ συνεχής οὗτος , ὑπό ὅς αὖθις ἕτερος ὁ ὁ γειτνίασις λόγος θερμαίνω , καί πάλιν ὑπό ἐκεῖνος ἕτερος , διακομίζω ὁ θερμασία ἐνίοτε μέχρι ὁ καρδία . ὅστις μέν οὖν εἰμί ὁ ἐν ὁ φλεγμαίνω διάθεσις , ἐν τε ὁ περί ὁ ἀνώμαλος δυσκρασία λέγω λόγος εἰͅν ὁ περί ὁ παρά φύσις ὄγκος . ὅτι δέ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ περιέχω ἐν αὐτός αἷμα σήπω πολλάκις ἅμα ὁ ἐπιρρέω , ἐν ὅδε λέγω .