galenus.de-differentiis-febrium-libri-ii 2.18
Διττὴ δ’ ἐστὶν ἡ τοιαύτη διάθεσις , ἡ μέν τις ἀσθένεια τοῦ μορίου , καθ’ ἣν γεννᾶται τὰ περιττώματα · δευτέρα δὲ ἡ ἐξ αὐτῶν τῶν ἑκάστοτε γεννωμένων ἀθροιζομένη . μὴ γάρτοι δόκει , τοῖς μὲν ἐκτὸς ἀγγείοις τούτοις , ἐν οἷς ἑψόμενον ἔδεσμα κνισῶδες ἐγένετο , διάθεσιν ὑπολείπεσθαί τινα , τοῖς μέρεσι δ’ , ἐν οἷς οἱ χυμοὶ σήπονται , μηδεμίαν . ἔτι δὴ μᾶλλον ἀδύνατον λυθῆναι τὴν διάθεσιν , ὅταν καὶ τὸ σύμπαν σῶμα κακόχυμον , ἢ καὶ πληθωρικὸν ὑπάρχῃ , καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον , εἰ ἐν τούτοις προσγένοιτο στένωσις ἁπάντων τῶν ἐξοχετευόντων πόρων περιττώματα τοῦ μέρους . ὥσπερ οὖν καὶ ἡ ἴασις ἀκολουθήσειεν , ἐὰν οἵ τε πόροι διακαθαρθεῖεν , ὥστε εὔρουν εἶναι τὸ μόριον , ἥ τε δύναμις ῥωσθείη καὶ ἡ διάθεσις ἐπανορθωθείη , καὶ τὸ σύμπαν σῶμα μήτε πληθωρικὸν μήτε κακόχυμον εἴη · ἔστ’ ἂν δὲ ταῦτα διαμένῃ , καὶ τὴν περίοδον τῶν παροξυσμῶν ἀναγκαῖόν ἐστι διαμένειν . οὕτω γοῦν συμβαίνει κᾀπὶ τῶν γυναικῶν · καὶ γὰρ καὶ ταύταις ἄχρι περ ἂν ἶσά τε καὶ ὅμοια μένῃ τὰ τῶν καταμηνίων αἴτια , καὶ ἡ περίοδος αὐτῶν ἡ αὐτὴ φυλάττεται . λέγεται δ’ ἐπὶ πλεῖστον ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἁπάντων ἐν τῷ περὶ τῶν ῥευματικῶν διαθέσεων λόγῳ , καὶ νῦν οὔτε χρονίζειν ἐν ταῖς πίστεσι τῶν προαποδεδειγμένων εὔλογον οὔθ’ ὑπερβαίνειν τὰ κεφάλαια τῶν χρησίμων εἰς τὰ παρόντα . χρήσιμα δ’ ἐστὶν ἐν τοῖσδε μάλιστα τό γε γινώσκειν , ὡς ἔνια μὲν τῶν μορίων ἑτέροις ἐπιπέμπει ῥεύματα , καθάπερ ἡ κεφαλὴ τοῖς ὀφθαλμοῖς · ἔνια δὲ ὑπὸ τῶν ἐν αὐτοῖς γεννωμένων περιττωμάτων ἀρχὴν τοῦ πυρέττειν λαμβάνει · καὶ ὅτι τοῖς τοιούτοις ἅπασι κοινὸν μὲν ἡ σηπεδών ἐστι τῶν περιττωμάτων , ἴδιον δ’ ἑκάστῳ , τῷ μὲν ἔμφραξίς τε καὶ σφήνωσις τῶν ἀγγείων , ἤτοι διὰ γλίσχρους χυμοὺς , ἢ παχεῖς , ἢ πολλούς · ἑτέρῳ δὲ στέγνωσις τῶν πόρων ἤτοι τῶν αἰσθητῶν , ἢ τῶν οὐκ αἰσθητῶν · ἄλλῳ δέ τινι τὸ πληρωθῆναι τὰς καθ’ ὅλον αὐτοῦ τὸ σῶμα χώρας κενὰς , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὸ πρὸς τὴν δύναμιν πλῆθος , ὡς ἐν τῷ περὶ πλήθους ἐπιδέδεικται λόγῳ . τῶν μὲν δὴ κατὰ περίοδόν τινα παροξυνομένων πυρετῶν οὐκ οἶδ’ εἴ τις ἐπιλείπει γενέσεως αἰτία , τῶν δ’ ἀτάκτων ἔνιοι μὲν ἐπὶ τῇ μεταπτώσει τοῦ χυμοῦ , τινὲς δὲ καὶ διὰ ﻿ τὸ τῆς διαίτης πλημμελὲς εἰς τὴν τοιαύτην ἔρχονται κατάστασιν . μεταπίπτει μὲν οὖν μάλιστα τὸ αἷμα σηπόμενον . ὡς γὰρ καὶ πρόσθεν εἴρηται , τὸ μέν τι αἵματος ξανθὴ χολὴ γίνεται , τὸ δὲ μέλαινα . εἰς ὅσον δ’ αὖ οἱ ἐν τῷ σώματι τῶν ἀῤῥωστούντων χυμοὶ μεταβάλλουσιν , εἰς τοσοῦτον καὶ αἱ περίοδοι τῶν παροξυσμῶν ὥστ’ οὐδὲν ἔτι θαυμαστὸν ἐν ταῖς τοιαύταις μεταβολαῖς ὑπαλλάττεσθαι τὴν τάξιν . ὑπαλλάττονται δ’ οὐχ ἥκιστα κᾀν τῷ τὸ μὲν ἀρξάμενον σήπεσθαι κατά τι μόριον ἕτερον ὑπάρχειν ἕτερον δ’ ἐξ ἄλλων ἐπιῤῥεῖν , ἤτοι γε ἐν ἐκείνοις μόνοις ὄντα τοιοῦτον , ἢ καθ’ ὅλον τοῦ ζώου τὸ σῶμα πλεονάζοντα . οὕτως δὲ καὶ ὅσα κατὰ τὴν δίαιταν ἁμαρτάνεται τοῖς κάμνουσιν , οὐδὲν ἧττον καὶ ταῦτα διαφθείρει τῶν περιόδων τὴν τάξιν . ὥσπερ γὰρ καὶ αὐτοῖς τοῖς ὑγιαίνουσιν αἱ μοχθηραὶ δίαιται νοσημάτων αἰτίαι καθίστανται , τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον , ἢ καὶ μᾶλλον ἔτι τοῖς νοσοῦσιν , ἐξ ὧν ἂν πλημμελήσωσιν , οἱ παροξυσμοὶ συμπίπτουσιν . οὐ μόνον γοῦν ἔτι νοσοῦντες , ἀλλὰ καὶ περὶ τὸν τῆς ἀναλήψεως καιρὸν ἑτοίμως ὑπὸ παντὸς ἁμαρτήματος βλάπτονται . καθ’ ἑκάστην οὖν ἤδη βλάβην ἀξιόλογον ἤτοι προλαμβάνειν πολὺ τὰς περιόδους ἀναγκάζουσιν , ἢ καί τινας ἑτερογενεῖς τῶν ἔμπροσθεν αὐτοῖς γεννῶσιν , ὑφ’ ὧν ἡ τάξις τῶν παροξυσμῶν διαφθείρεται . πολλάκις δὲ διὰ τὴν ἐπιπλοκὴν τῶν περιόδων ἀγνοουμένην τοῖς ἰατροῖς ἀτάκτως ἔδοξαν οἱ νοσοῦντες παροξύνεσθαι . ἀλλ’ αἱ μὲν τοιαῦται τῶν ἀταξιῶν οὐκ εἰσὶν ὄντως , ἀλλὰ φαίνονται μόνον · ὅσαι δὲ ὄντως εἰσὶν , ἤτοι διὰ μετάπτωσιν τῶν τοὺς πυρετοὺς ἐργαζομένων χυμῶν ἢ τὸ πλημμελὲς τῆς διαίτης ἀποτελοῦνται . λοιπὸν δὲ τὸ τῶν συνόχων γένος , ὧν ὁ σύμπας χρόνος εἷς παροξυσμός ἐστιν ἤτοι διὰ παντὸς ὁμότονος , ἢ μειούμενος , ἢ αὐξανόμενος ἄχρι κρίσεως , ὑπὸ τοιαύτης αἰτίας γενέσθαι πέφυκεν , οἵαν ἁπάντων πυρετῶν ὁ Πραξαγόρας ὑπέθετο , σῆψιν οἰόμενος τῶν χυμῶν ἐν τῇ κοίλῃ φλεβὶ συνίστασθαι . τελεώτερος δ’ ἂν ὁ λόγος καὶ ἀληθέστερος γίνοιτο κατὰ τόνδε τὸν τρόπον . ὅσα μὲν ἐν περιόδοις τισὶ παροξύνεται νοσήματα , μορίων ἐπιγίγνεται διαθέσεσιν , ἤτοι πεμπόντων , ἤ δεχομένων , ἢ γεννώντων , ἢ ἑλκόντων περιττώματα , καθ’ ὃν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴρηται τρόπον · ὅσα δ’ ἄνευ περιόδων , οὐδεὶς ἐπὶ τούτων ὁ πεπονθώς ἐστι τόπος ἐξαίρετος , ἀλλ’ οἱ κατὰ τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰς φλέβας ἁπάσας χυμοὶ , καὶ μάλισθ’ ὅσοι κατὰ τὰς μεγίστας τε καὶ θερμοτάτας εἰσὶν , ἤτοι δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν , ὡς ἐν τοῖς ἐφημέροις , ἢ καὶ διὰ σηπεδόνα ζέσαντες , ἀνάπτουσι πυρετὸν ἕνα σύνοχον , ἀπ’ ἀρχῆς ἕως τοῦ τέλους ἀδιάλειπτον , ἄχρι τοσούτου παραμένοντά τε καὶ διακαίοντα τὸν ἄνθρωπον , ἄχρι περ ἂν οἱ γεννῶντες αὐτὸν χυμοὶ δαπανηθῶσιν , ἢ πεφθῶσιν , ἤ τι συναμφότερον πάθωσιν .
Lemmas: δισσός δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ὁ μέν τις ἀσθένεια ὁ μόριον , κατά ὅς γεννάω ὁ περίσσωμα · δεύτερος δέ ὁ ἐκ αὐτός ὁ ἑκάστοτε γεννάω ἀθροίζω . μή γάρ δοκέω , ὁ μέν ἐκτός ἀγγεῖον οὗτος , ἐν ὅς ἕψω ἔδεσμα κνισώδης γίγνομαι , διάθεσις ὑπολείπω τις , ὁ μέρος δέ , ἐν ὅς ὁ χυμός σήπω , μηδείς . ἔτι δή μάλα ἀδύνατος λύω ὁ διάθεσις , ὅταν καί ὁ σύμπας σῶμα εκόχυμος , ἤ καί πληθωρικός ὑπάρχω , καί πολύς δή μάλα , εἰ ἐν οὗτος προσγίγνομαι στένωσις ἅπας ὁ ἐξοχετεύω πόρος περίσσωμα ὁ μέρος . ὥσπερ οὖν καί ὁ ἴασις ἀκολουθέω , ἐάν ὁ τε πόρος διακαθαίρω , ὥστε ἐύρρους εἰμί ὁ μόριον , ὁ τε δύναμις ῥώννυμι καί ὁ διάθεσις ἐπανορθόω , καί ὁ σύμπας σῶμα μήτε πληθωρικός μήτε εκόχυμος εἰμί · ἔστε ἄν δέ οὗτος διαμένω , καί ὁ περίοδος ὁ παροξυσμός ἀναγκαῖος εἰμί διαμένω . οὕτως γοῦν συμβαίνω εἰͅπί ὁ γυνή · καί γάρ καί οὗτος ἄχρι περ ἄν ἴσος τε καί ὅμοιος μένω ὁ ὁ καταμήνιος αἴτιος , καί ὁ περίοδος αὐτός ὁ αὐτός φυλάσσω . λέγω δέ ἐπί πολύς ὑπέρ ὁ τοιοῦτος ἅπας ἐν ὁ περί ὁ ῥευματικός διάθεσις λόγος , καί νῦν οὔτε χρονίζω ἐν ὁ πίστις ὁ προαποδείκνυμι εὔλογος οὔτε ὑπερβαίνω ὁ κεφάλαιος ὁ χρήσιμος εἰς ὁ πάρειμι . χρήσιμος δέ εἰμί ἐν ὅδε μάλα ὁ γε γιγνώσκω , ὡς ἔνιοι μέν ὁ μόριον ἕτερος ἐπιπέμπω ῥεῦμα , καθά ὁ κεφαλή ὁ ὀφθαλμός · ἔνιοι δέ ὑπό ὁ ἐν αὐτός γεννάω περίσσωμα ἀρχή ὁ πυρέσσω λαμβάνω · καί ὅτι ὁ τοιοῦτος ἅπας κοινός μέν ὁ σηπεδών εἰμί ὁ περίσσωμα , ἴδιος δέ ἕκαστος , ὁ μέν ἔμφραξις τε καί σφήνωσις ὁ ἀγγεῖον , ἤτοι διά γλίσχρος χυμός , ἤ παχύς , ἤ πολύς · ἕτερος δέ στέγνωσις ὁ πόρος ἤτοι ὁ αἰσθητός , ἤ ὁ οὐ αἰσθητός · ἄλλος δέ τις ὁ πληρόω ὁ κατά ὅλος αὐτός ὁ σῶμα χώρα κενός , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ πρός ὁ δύναμις πλῆθος , ὡς ἐν ὁ περί πλῆθος ἐπιδείκνυμι λόγος . ὁ μέν δή κατά περίοδος τις παροξύνω πυρετός οὐ οἶδα εἰ τις ἐπιλείπω γένεσις αἰτία , ὁ δέ ἄτακτος ἔνιοι μέν ἐπί ὁ μετάπτωσις ὁ χυμός , τις δέ καί διά ﻿ ὁ ὁ δίαιτα πλημμελής εἰς ὁ τοιοῦτος ἔρχομαι κατάστασις . μεταπίπτω μέν οὖν μάλα ὁ αἷμα σήπω . ὡς γάρ καί πρόσθεν λέγω , ὁ μέν τις αἷμα ξανθός χολή γίγνομαι , ὁ δέ μέλας . εἰς ὅσος δέ αὖ ὁ ἐν ὁ σῶμα ὁ ἀρρωστέω χυμός μεταβάλλω , εἰς τοσοῦτος καί ὁ περίοδος ὁ παροξυσμός ὥστε οὐδείς ἔτι θαυμαστός ἐν ὁ τοιοῦτος μεταβολή ὑπαλλάσσω ὁ τάξις . ὑπαλλάσσω δέ οὐ ἦκα εἰͅν ὁ ὁ μέν ἄρχω σήπω κατά τις μόριον ἕτερος ὑπάρχω ἕτερος δέ ἐκ ἄλλος ἐπιρρέω , ἤτοι γε ἐν ἐκεῖνος μόνος εἰμί τοιοῦτος , ἤ κατά ὅλος ὁ ζῷον ὁ σῶμα πλεονάζω . οὕτως δέ καί ὅσος κατά ὁ δίαιτα ἁμαρτάνω ὁ κάμνω , οὐδείς ἥσσων καί οὗτος διαφθείρω ὁ περίοδος ὁ τάξις . ὥσπερ γάρ καί αὐτός ὁ ὑγιαίνω ὁ μοχθηρός δίαιτα νόσημα αἰτία καθίστημι , ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος , ἤ καί μάλα ἔτι ὁ νοσέω , ἐκ ὅς ἄν πλημμελέω , ὁ παροξυσμός συμπίπτω . οὐ μόνος γοῦν ἔτι νοσέω , ἀλλά καί περί ὁ ὁ ἀνάληψις καιρός ἑτοῖμος ὑπό πᾶς ἁμάρτημα βλάπτω . κατά ἕκαστος οὖν ἤδη βλάβη ἀξιόλογος ἤτοι προλαμβάνω πολύς ὁ περίοδος ἀναγκάζω , ἤ καί τις ἑτερογενής ὁ ἔμπροσθεν αὐτός γεννάω , ὑπό ὅς ὁ τάξις ὁ παροξυσμός διαφθείρω . πολλάκις δέ διά ὁ ἐπιπλοκή ὁ περίοδος ἀγνοέω ὁ ἰατρός ἄτακτος δοκέω ὁ νοσέω παροξύνω . ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος ὁ ἀταξία οὐ εἰμί ὄντως , ἀλλά φαίνω μόνος · ὅσος δέ ὄντως εἰμί , ἤτοι διά μετάπτωσις ὁ ὁ πυρετός ἐργάζομαι χυμός ἤ ὁ πλημμελής ὁ δίαιτα ἀποτελέω . λοιπός δέ ὁ ὁ συνοχος γένος , ὅς ὁ σύμπας χρόνος εἷς παροξυσμός εἰμί ἤτοι διά πᾶς ὁμότονος , ἤ μειόω , ἤ αὐξάνω ἄχρι κρίσις , ὑπό τοιοῦτος αἰτία γίγνομαι φύω , οἷος ἅπας πυρετός ὁ Πραξαγόρας ὑποτίθημι , σῆψις οἴομαι ὁ χυμός ἐν ὁ κοῖλος φλέψ συνίστημι . τέλειος δέ ἄν ὁ λόγος καί ἀληθής γίγνομαι κατά ὅδε ὁ τρόπος . ὅσος μέν ἐν περίοδος τις παροξύνω νόσημα , μόριον ἐπιγίγνομαι διάθεσις , ἤτοι πέμπω , ἤ δέχομαι , ἤ γεννάω , ἤ ἕλκω περίσσωμα , κατά ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω τρόπος · ὅσος δέ ἄνευ περίοδος , οὐδείς ἐπί οὗτος ὁ πάσχω εἰμί τόπος ἐξαιρετός , ἀλλά ὁ κατά ὁ ἀρτηρία καί ὁ φλέψ ἅπας χυμός , καί μάλα ὅσος κατά ὁ μέγας τε καί θερμός εἰμί , ἤτοι διά ἄλλος τις αἰτία , ὡς ἐν ὁ ἐφήμερος , ἤ καί διά σηπεδών ζέω , ἀνάπτω πυρετός εἷς συνοχος , ἀπό ἀρχή ἕως ὁ τέλος ἀδιάλειπτος , ἄχρι τοσοῦτος παραμένω τε καί διακαίω ὁ ἄνθρωπος , ἄχρι περ ἄν ὁ γεννάω αὐτός χυμός δαπανάω , ἤ πέσσω , ἤ τις συναμφότεροι πάσχω .