galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 3.2
Ἀλλ’ ἔστω τοῦθ’ ὅπερ ὁ Ἀρχιγένης βούλεται , τόνος μέν τις ἡ σφοδρότης , τὸ δ’ ἰσχυρὸν τῆς πληγῆς , οὐκ εἶναι σφοδρότης . ἐρωτήσωμεν αὐτὸν , τίς αἰτία σφοδρότητος σφυγμῶν ; οὐ γὰρ δή που ταυτόν ἐστι σφοδρότης τε καὶ σφοδρότητος αἰτία . τὸ μὲν γὰρ φαίνεται καὶ πᾶς ἰατρὸς ζητεῖ ἐπὶ νοσοῦντος · ὅ γε μὴν παντάπασιν ἀγύμναστος εὐθὺς γνωρίζει τὸν σφυγμὸν ἢ σφοδρὸν ἢ ἀμυδρὸν εἶναι , οὐ μὴν ἥ γε αἰτία φαίνεται . καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν ὑπὲρ αὐτῆς ὡμολόγηται . Ἡρόφιλος μὲν γάρ φησι ῥώμην τῆς κατὰ τῆς ἀρτηρίας ζωτικῆς δυνάμεως αἰτίαν εἶναι σφοδροῦ σφυγμοῦ · ﻿ Ἀθήναιος δὲ τοῦ ζωτικοῦ τόνου τὴν ἰσχύν · Ἀσκληπιάδης δὲ ἀμφοῖν καταγελάσεται , καὶ τόνους καὶ δυνάμεις καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα καινὰ φάσκων ὑπάρχειν ὀνόματα , τὴν δ’ αἰτίαν τῆς σφοδρότητος εἰς πλῆθος καὶ λεπτότητα πνεύματος ἀνοίσει , καθάπερ , οἶμαι , καὶ Ἐρασίστρατος . οὐδὲ γὰρ οὗτος τοῖς χιτῶσιν αὐτοῖς τῶν ἀρτηριῶν μεταδίδωσι τῆς τονικῆς δυνάμεως , ἀλλὰ τῆς καρδίας ἰσχυρῶς ἐκθλιβούσης τὸ πνεῦμα , τῇ τούτου διὰ τῶν ἀρτηριῶν φορᾷ τὸ ἀντιβατικὸν ἐν τῇ πληγῇ φησι γεννᾶσθαι . καὶ τί δεῖ τούτων μνημονεύειν ; ὁ γάρ τοι Μάγνος , καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς πνευματικῆς αἱρέσεως εἶναι προσποιούμενος , ἑτέρως τὸ ἰσχυρὸν τῆς πληγῆς γίνεσθαί φησιν ἢ ὡς Ἀρχιγένης . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τοιαύτης διαφωνίας οὐ νῦν ὁ καιρός . ὑπομεμνήσθω δ’ οὖν εἰς τὰ παρόντα τό γε τοσοῦτον , ὡς τὸ μὲν ἰσχυρὸν τῆς πληγῆς ἐν τῷ τὴν ἁφὴν ὠθεῖν καὶ ἀντιβαίνειν καὶ ἀνατρέπειν κείμενον ἅπασιν ὡμολόγηται , τὸ δ’ ὑπὸ τίνος αἰτίας γίγνεται διαφωνεῖται . γελοῖον δ’ ἐστὶν ἐν τῇ διαφωνίᾳ τοῦ τί ποτ’ ἐστὶν ὅδε τις ὁ σφυγμὸς μὴ τοῦτο διδάσκειν , ἀλλ’ ὑπὸ τίνος γίγνεται γράφειν . τὸ μὲν γὰρ τί ποτ’ ἐστὶ φαίνεσθαι δεῖ , τὸ δ’ ὑπὸ τίνος γίγνεται λόγῳ φωρᾶσθαι . δῆλον οὖν ὡς οὐδ’ ὅπῃ διήνεγκεν ὁ σφοδρὸς σφυγμὸς τῆς αἰτίας ὑφ’ ἧς γίγνεται , διηρθρωμένως ἐγίγνωσκεν ὁ Ἀρχιγένης . καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ τόνῳ τῆς κινήσεως τῶν ἀρτηριῶν τὴν σφοδρότητα τίθεται , δέον τοῦτο μὲν αἴτιον εἰπεῖν σφοδρότητος , αὐτὴν δὲ κατὰ τὸ ποιὸν τῆς πληγῆς φάναι συνίστασθαι βίαιόν τινα οὖσαν καὶ ἀντιβατικὴν προσβολήν . ὅτι δὲ συγκέχυται περὶ τὰ πράγματα καὶ διηρθρωμένως οὐδὲν λέγει , δῆλον ἐξ ὧν ἐπιφέρει , προελόμενος ὁρίζεσθαι τοὺς σφυγμούς . τί γάρ φησι ; σφοδρὸς μὲν οὖν σφυγμὸς ὁ μείζονα τόνον ἔχων τῆς κινήσεως καὶ ῥοιζώδης ὤν · ἀμυδρὸς δὲ ὁ ἐκλελυμένον τὸν τόνον ἔχων καὶ ἀσύστροφον τὴν πληγήν . οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε , σφοδρὸς μὲν οὖν ἐστι σφυγμὸς ὁ μείζονα τὸν τόνον ἔχων τῆς κινήσεως , ἀλλὰ προσέθηκε , καὶ ῥοιζώδης ὤν · ὃ τί ποτ’ αὐτῷ βούλεται , μὰ τοὺς θεοὺς , οὐκ ἀκριβῶς συνίημι . ποιητικὸν γὰρ τοὔνομά ἐστιν ὁ ῥοῖζος , οὐ πολιτικὸν , οὔτε συνεχῶς λεγόμενον οὐδὲν , οὐδὲ τί ποτε σημαίνει , προδηλοῦν . ἀλλ’ εἰ μέν τι χρὴ τοῖς γραμματικοῖς πιστεύειν ἐξηγουμένοις τὸ παρὰ τῷ ποιητῇ λεγόμενον ἐπὶ τοῦ Κύκλωπος , Πολλῷ δὲ ῥοίζῳ πρὸς ὄρος τρέπε πίονα μῆλα , τάχος κινήσεως ὁ ῥοῖζος δηλοῖ . οὐ μὴν ἐβούλετό γε τοῦτο Ἀρχιγένης αὐτὸς , ὁπότ’ ἀντέλεγε τῷ Μάγνῳ , πλὴν εἰ παραπλήσιόν τι τοῖς ῥήτορσι ποιεῖ , κατηγορεῖ πολλάκις ὧν οὐκ ἔγνωκεν . ἀλλ’ οὐκ ᾤμην ἔγωγε . τί ποτ’ οὖν ἐστιν ὃ βούλεται δηλοῦν ὁ ῥοῖζος , εἰ μὴ τὸ τάχος ; ἀλλ’ ἆρά γε τὸ ἰσχυρὸν τῆς πληγῆς ; ἀλλ’ οὕτως πάλιν ἅμα δυοῖν ἔσται τὸν ὁρισμὸν πεποιημένος , αἰτίου τε τοῦ ποιοῦντος καὶ γιγνομένου πρὸς αὐτοῦ , καὶ μείζων ἡ ἀπορία . πότερον ἑκάτερον αὐτῶν βούλεται τὸν σφοδρὸν εἶναι σφυγμὸν , τό τε τοῦ τόνου μέγεθος καὶ τὸ βίαιον τῆς πληγῆς , ἢ τὸ συναμφότερον , ἄν τε γὰρ ἑκάτερον ἄν τε συναμφότερον , οὐ καλῶς , ὅτι μὴ δυνατὸν , ὡς ἐλέχθη , τὴν αἰτίαν τῷ γιγνομένῳ πρὸς αὐτῆς ταὐτὸν εἶναι . καὶ γὰρ δὴ τὸ φάναι , μείζονα τόνον ἔχειν τῆς κινήσεως τὸν σφοδρὸν σφυγμὸν , ἀσαφές . οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἐνταῦθα συνίημι τί λέγει , πότερον ὑπὸ μείζονος τόνου γίγνεσθαι τὸν σφοδρὸν σφυγμὸν , ἢ τὸν μείζονα τόνον σφοδρὸν εἶναι σφυγμόν . κατὰ μὲν γὰρ τὸ πρότερον τῶν σημαινομένων , οὐ τί ποτ’ ἐστὶν ὁ σφοδρὸς σφυγμὸς , ἀλλ’ ὑπὸ τίνος γίνεται , δεδηλωμένον ἂν εἴη · κατὰ δὲ τὸ δεύτερον , ἀδήλου τε καὶ ἀμφισβητουμένου κατὰ τὰς αἱρέσεις ἡ διδασκαλία . χρὴ δ’ εἴπερ τι καὶ ἄλλο , καὶ τὸν σφοδρὸν σφυγμὸν ἕν τι τῶν αἰσθητῶν εἶναι πραγμάτων . ἀλλ’ ὁ τόνος οὐκ αἰσθητὸς , ἢ πάντως ἂν ἅπασιν ὡμολόγητο . τινὲς μὲν γὰρ οὐδὲ συνιέναι φασὶν ὅλως , τί ποτε σημαίνεται πρὸς τοῦ τόνος ὀνόματος , καί τοι συνιέντες τε καὶ αἰσθανόμενοι σφοδροῦ σφυγμοῦ . τινὲς μὲν ὁμολογοῦσι τὸ λεγόμενον , ὑπάρχειν δ’ οὐ συγχωροῦσιν . οὕτως οὐ ταὐτόν ἐστι τόνος κινήσεως καὶ σφοδρὸς σφυγμὸς , εἴγε τὸ μὲν αὐτῶν αἰσθήσει φαίνεται , τὸ δὲ οὐ μόνον ἄδηλον ταῖς αἰσθήσεσιν , ἀλλὰ καὶ διαμφισβητούμενον καὶ ἀσαφὲς ὅλως ἐστίν .
Lemmas: ἀλλά εἰμί οὗτος ὅς ὁ Ἀρχιγένης βούλομαι , τόνος μέν τις ὁ σφοδρότης , ὁ δέ ἰσχυρός ὁ πληγή , οὐ εἰμί σφοδρότης . ἐρωτάω αὐτός , τίς αἰτία σφοδρότης σφυγμός ; οὐ γάρ δή που τατός εἰμί σφοδρότης τε καί σφοδρότης αἰτία . ὁ μέν γάρ φαίνω καί πᾶς ἰατρός ζητέω ἐπί νοσέω · ὁ γε μήν παντάπασι ἀγύμναστος εὐθύς γνωρίζω ὁ σφυγμός ἤ σφοδρός ἤ ἀμυδρός εἰμί , οὐ μήν ὁ γε αἰτία φαίνω . καί διά οὗτος οὐδείς ὑπέρ αὐτός ὁμολογέω . Ἡρόφιλος μέν γάρ φημί ῥώμη ὁ κατά ὁ ἀρτηρία ζωτικός δύναμις αἰτία εἰμί σφοδρός σφυγμός · ﻿ Ἀθήναιος δέ ὁ ζωτικός τόνος ὁ ἰσχύς · Ἀσκληπιάδης δέ ἄμφω καταγελάω , καί τόνος καί δύναμις καί πᾶς ὁ τοιοῦτος καινός φάσκω ὑπάρχω ὄνομα , ὁ δέ αἰτία ὁ σφοδρότης εἰς πλῆθος καί λεπτότης πνεῦμα ἀναφέρω , καθά , οἴομαι , καί Ἐρασίστρατος . οὐδέ γάρ οὗτος ὁ χιτών αὐτός ὁ ἀρτηρία μεταδίδωμι ὁ τονικός δύναμις , ἀλλά ὁ καρδία ἰσχυρός ἐκθλίβω ὁ πνεῦμα , ὁ οὗτος διά ὁ ἀρτηρία φορά ὁ ἀντιβατικός ἐν ὁ πληγή φημί γεννάω . καί τίς δέω οὗτος μνημονεύω ; ὁ γάρ τοι Μάγνος , καί αὐτός ἀπό ὁ πνευματικός αἵρεσις εἰμί προσποιέω , ἕτερος ὁ ἰσχυρός ὁ πληγή γίγνομαι φημί ἤ ὡς Ἀρχιγένης . ἀλλά περί μέν ὁ τοιοῦτος διαφωνία οὐ νῦν ὁ καιρός . ὑπομιμνῄσκω δέ οὖν εἰς ὁ πάρειμι ὁ γε τοσοῦτος , ὡς ὁ μέν ἰσχυρός ὁ πληγή ἐν ὁ ὁ ἁφή ὠθέω καί ἀντιβαίνω καί ἀνατρέπω κεῖμαι ἅπας ὁμολογέω , ὁ δέ ὑπό τίς αἰτία γίγνομαι διαφωνέω . γέλοιος δέ εἰμί ἐν ὁ διαφωνία ὁ τίς ποτέ εἰμί ὅδε τις ὁ σφυγμός μή οὗτος διδάσκω , ἀλλά ὑπό τίς γίγνομαι γράφω . ὁ μέν γάρ τίς ποτέ εἰμί φαίνω δέω , ὁ δέ ὑπό τίς γίγνομαι λόγος φωράω . δῆλος οὖν ὡς οὐδέ ὅπῃ διαφέρω ὁ σφοδρός σφυγμός ὁ αἰτία ὑπό ὅς γίγνομαι , διηρθρωμένως γιγνώσκω ὁ Ἀρχιγένης . καί διά οὗτος ἐν ὁ τόνος ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία ὁ σφοδρότης τίθημι , δέω οὗτος μέν αἴτιος λέγω σφοδρότης , αὐτός δέ κατά ὁ ποιός ὁ πληγή φημί συνίστημι βίαιος τις εἰμί καί ἀντιβατικός προσβολή . ὅτι δέ συγχέω περί ὁ πρᾶγμα καί διηρθρωμένως οὐδείς λέγω , δῆλος ἐκ ὅς ἐπιφέρω , προαιρέω ὁρίζω ὁ σφυγμός . τίς γάρ φημί ; σφοδρός μέν οὖν σφυγμός ὁ μέγας τόνος ἔχω ὁ κίνησις καί ῥοιζώδης εἰμί · ἀμυδρός δέ ὁ ἐκλύω ὁ τόνος ἔχω καί ἀσύστροφος ὁ πληγή . οὐ γάρ ἁπλῶς λέγω , σφοδρός μέν οὖν εἰμί σφυγμός ὁ μέγας ὁ τόνος ἔχω ὁ κίνησις , ἀλλά προστίθημι , καί ῥοιζώδης εἰμί · ὅς τίς ποτέ αὐτός βούλομαι , μά ὁ θεός , οὐ ἀκριβής συνίημι . ποιητικός γάρ ὄνομα εἰμί ὁ ῥοῖζος , οὐ πολιτικός , οὔτε συνεχής λέγω οὐδείς , οὐδέ τις ποτέ σημαίνω , προδηλόω . ἀλλά εἰ μέν τις χρή ὁ γραμματικός πιστεύω ἐξηγέομαι ὁ παρά ὁ ποιητής λέγω ἐπί ὁ Κύκλωψ , Πολλός δέ ῥοῖζος πρός ὄρος τρέπω πίων μῆλον , τάχος κίνησις ὁ ῥοῖζος δηλόω . οὐ μήν βούλομαι γε οὗτος Ἀρχιγένης αὐτός , ὁπότε ἀντιλέγω ὁ Μάγνος , πλήν εἰ παραπλήσιος τις ὁ ῥήτωρ ποιέω , κατηγορέω πολλάκις ὅς οὐ γιγνώσκω . ἀλλά οὐ οἴομαι ἐγώ . τίς ποτέ οὖν εἰμί ὅς βούλομαι δηλόω ὁ ῥοῖζος , εἰ μή ὁ τάχος ; ἀλλά ἆρα γε ὁ ἰσχυρός ὁ πληγή ; ἀλλά οὕτως πάλιν ἅμα δύο εἰμί ὁ ὁρισμός ποιέω , αἴτιος τε ὁ ποιέω καί γίγνομαι πρός αὐτός , καί μέγας ὁ ἀπορία . πότερος ἑκάτερος αὐτός βούλομαι ὁ σφοδρός εἰμί σφυγμός , ὁ τε ὁ τόνος μέγεθος καί ὁ βίαιος ὁ πληγή , ἤ ὁ συναμφότεροι , ἐάν τε γάρ ἑκάτερος ἄν τε συναμφότεροι , οὐ καλός , ὅτι μή δυνατός , ὡς λέγω , ὁ αἰτία ὁ γίγνομαι πρός αὐτός αὐτός εἰμί . καί γάρ δή ὁ φημί , μέγας τόνος ἔχω ὁ κίνησις ὁ σφοδρός σφυγμός , ἀσαφής . οὐδέ γάρ οὐδέ ἐνταῦθα συνίημι τίς λέγω , πότερος ὑπό μέγας τόνος γίγνομαι ὁ σφοδρός σφυγμός , ἤ ὁ μέγας τόνος σφοδρός εἰμί σφυγμός . κατά μέν γάρ ὁ πρότερος ὁ σημαίνω , οὐ τίς ποτέ εἰμί ὁ σφοδρός σφυγμός , ἀλλά ὑπό τίς γίγνομαι , δηλόω ἄν εἰμί · κατά δέ ὁ δεύτερος , ἄδηλος τε καί ἀμφισβητέω κατά ὁ αἵρεσις ὁ διδασκαλία . χρή δέ εἴπερ τις καί ἄλλος , καί ὁ σφοδρός σφυγμός εἷς τις ὁ αἰσθητός εἰμί πρᾶγμα . ἀλλά ὁ τόνος οὐ αἰσθητός , ἤ πάντως ἄν ἅπας ὁμολογέω . τις μέν γάρ οὐδέ συνίημι φημί ὅλος , τίς ποτέ σημαίνω πρός ὁ τόνος ὄνομα , καί τοι συνίημι τε καί αἰσθάνομαι σφοδρός σφυγμός . τις μέν ὁμολογέω ὁ λέγω , ὑπάρχω δέ οὐ συγχωρέω . οὕτως οὐ αὐτός εἰμί τόνος κίνησις καί σφοδρός σφυγμός , εἰ ὁ μέν αὐτός αἴσθησις φαίνω , ὁ δέ οὐ μόνος ἄδηλος ὁ αἴσθησις , ἀλλά καί διαμφισβητέω καί ἀσαφής ὅλος εἰμί .