galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 3.6
Βούλομαι γὰρ ἑξῆς ἐπὶ τὴν πολυθρύλλητον ἀφικέσθαι πληρότητα , πολλὰ πράγματα παρεσχηκυῖαν ἅπασι τοῖς ἰατροῖς τοῖς νεωτέροις , μέλλουσάν γε δή που καὶ ἡμῖν οὐκ ὀλίγα παρέξειν , οὐκ ἐν τῇδε τῇ νῦν ἐνεστώσῃ πραγματείᾳ μόνον , ἀνεκτὸν γὰρ ἂν ἦν , ἀλλὰ πολὺ δὴ μᾶλλον ἐν τῇ διαγνωστικῇ . τὴν μὲν γὰρ ἔννοιαν αὐτῆς ὁμολογοῦμεν ὑπάρχειν ἐναργῆ , διάγνωσιν δὲ οὐδεμίαν αἰσθητὴν εἶναί φαμεν . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς διαγνώσεως αὖθις εἰρήσεται , περὶ δὲ τῆς ἐννοίας , ἐπειδὴ καὶ ταύτην ἔνιοι συγχέουσιν , ﻿ ἤδη λέγωμεν . ἀπὸ μὲν οὖν τῶν πραγμάτων ἀρχομένοις , ἤτοι τοῦ τῆς ἀρτηρίας σώματος ἔσται τις ποιότης ἡ πληρότης , ἢ τῆς ἐγκεχυμένης οὐσίας · ἀπὸ δὲ τῶν ὀνομάτων , ἐνθένδ’ ἂν μάλιστά τις ὑπάρξαιτο . πλῆρές φαμεν εἶναι τὸ κεράμιον οἴνου , καὶ πλήρη τὸν θύλακα ἀλφίτων . οὕτω δὲ καὶ τὸ θέατρον , ἢ τὸ στάδιον , ἢ τὸ βουλευτήριον , ἀνθρώπων πλήρη λέγομεν ὑπάρχειν , ὥσπερ αὖ καὶ κενά . οὕτω δὲ καὶ τὴν γαστέρα καὶ τὸ στόμα ποτὲ μέν φαμεν πλήρη εἶναι , ποτὲ δὲ κενά . Πλῆρές τοι μέλιτος τὸ καλὸν στόμα Θύρσι γένοιτο , Πλῆρές τοι σχαδόνων , καὶ ἀπ’ Αἰγίλω ἰσχάδα τρώγοις . καὶ ὅλως ἅπαν ἀγγεῖον ἐντὸς αὐτοῦ περιέχων εὐρυχωρίαν ἤτοι πλῆρες , ἢ κενὸν εἶναί φαμεν · ἐπειδὰν μὲν ὑφ’ ἑτέρου τινὸς σώματος , εἴθ’ ἑνὸς , ἢ καὶ πλειόνων , ἡ εὐρύτης αὐτοῦ καταλαμβάνηται , πλῆρες · ἐπειδὰν δὲ μόνον ἀέρα περιέχῃ , κενόν . οὕτω μὲν ἅπαντες ἄνθρωποι κυρίως τε καὶ πρώτως ὀνομάζουσι . μεταφέροντες δ’ ἐντεῦθεν ἤδη τινὲς ἐπὶ τὰς ἑαυτῶν τέχνας , οὐκέτι δηλονότι κυρίως , οὐδὲ πρώτως , ἀλλὰ δευτέρως τε καὶ τροπικῶς ὁ μὲν ἔριον ὠνόμασε πλῆρες , ὁ δὲ οἶνον , ὁ δὲ ἄλλο τι τῇ χρείᾳ κρίνων ἕκαστος τὸ πρᾶγμα . τὸ μὲν γὰρ διαρκῆ τε καὶ μόνιμον ἔχον αὐτὴν ὀνομάζουσι πλῆρες , ὥσπερ τὸν οἶνον οἱ γευσάμενοι μέχρι πλείστου παραμενούσης αἰσθάνονται τῆς ποιότητος , εἰ δ’ ἂν ἐν τάχει παύηταί τε καὶ ἀπολύηται ἢ ποιότης , ἢ δύναμις , ἢ χρεία , κενὸν ἐκεῖνον προσαγορεύουσι . οὕτως οὖν καὶ τοὺς λόγους ἐνίοτε ψευδεῖς ὀνομάζουσι κενοὺς , οὐ μήν γε ὅταν κενὸν εἶναί τινα λέγουσιν νοῦ μεταφορᾷ χρῶνται τηνικαῦτα , καθάπερ οὐδ’ ὅταν τοὺς μὲν ἰσχνοὺς ἀνθρώπους κενὸν ἔχειν τὸ σῶμα σαρκῶν φάσκωσι , τοὺς δὲ παχεῖς πλῆρες . ἀλλ’ ἐν τούτοις φυλάττουσι τὴν ἀγγείου τε καὶ περιεχομένου νόησιν . ἐφ’ ὧν , ὡς ἐῤῥέθη , κυρίως τε καὶ πρώτως εἴθισται λέγεσθαι τὸ πλῆρές τε καὶ τὸ κενόν . ἕτερα δ’ αὖ σώματα διάκενα λέγουσιν , οὐ κενὰ , καθάπερ σπόγγον τε καὶ κίσσηριν . οὐδὲ γὰρ σῶμα νομίζουσι εἶναι τὸν ἀέρα , χώραν δέ τινα καὶ τόπον κενὸν , ἐπιτήδειον ὑποδέχεσθαι σώματα . οὐ μὴν οἱ τῷ λόγῳ διασκεψάμενοί τι περὶ τοῦ ἀέρος , ἰατροί τε καὶ φιλόσοφοι , κενὸν εἶναι παντάπασιν ὑπολαμβάνουσιν αὐτὸν , ἀλλ’ οἱ μέν τινες , ὧν τῆς δόξης καὶ ἡμεῖς μετέχομεν , ἓν ὑπάρχειν σῶμα συνεχὲς ἑαυτῷ πάντῃ , μηδαμόθι κενοῦ παραπλοκὴν ἔχον · οἱ δέ τινες ἐν κενῷ πολλὰ σώματα , τὰ σμικρὰ , τὰ πρῶτα προσφερόμενα , προσκρούοντά τε καὶ ἀποπαλλόμενα , μὴ μέντοι περιπλεκόμενά τε καὶ συγκρινόμενα . καὶ τοίνυν καὶ τὸν κενὸν σφυγμὸν οὕτω μὲν ἡμῖν ἀδύνατον ὀνομάζειν , ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσι τὸν ὄντως κενὸν , οὐδὲν γάρ ἐστιν ἐν κόσμῳ τοιοῦτον , ἀλλ’ οὐδὲ κατ’ ἐπικράτειαν . οὐδενὸς γὰρ ὑπάρχοντος ὅλως ἐν κόσμῳ κενοῦ , πῶς ἂν εἴη τι κατ’ ἐπικράτειαν κενόν ; ὑπόλοιπον δὴ , κενὸν ἡμᾶς λέγειν σφυγμὸν ὥσπερ θύλακον , ἢ ἀσκὸν , ἢ τάλαρον , ἢ σάκκον , ἢ ὅλως ἀγγεῖον ὁτιοῦν . ἀλλ’ εἴπερ οὕτω λέγοιτο , διχῶς ἐπινοηθήσεται τοιοῦτος γινόμενος , ἕνα μὲν τρόπον ὥσπερ ὁ πίθος , ὅταν ἀέρα μόνον ἐν αὐτῷ ἔχῃ , ἕτερον δὲ καθάπερ ἀσκὸς , ἢ θύλακος , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον , οὗ δυνατόν ἐστι συμπίπτειν ἐπ’ ἀλλήλους τοὺς χιτῶνας , ὥσπερ τὸν πεφυσημένον ἀσκὸν οἴνου μένειν ἀεὶ κενὸν , ἀέρος δὲ μεστόν · εἰ δὲ καὶ τοῦτον ἐκκενώσεις , ὡς συμπεσεῖν πανταχόθεν ἀκριβῶς , τηνικαῦτα ἀκριβῶς γίνεσθαι κενόν . καὶ τοίνυν καὶ τὴν ἀρτηρίαν ἢ οὕτως ἐροῦμεν ὑπάρχειν κενὴν , ὡς ἀέρα περιέχουσαν , ὥστε κᾂν ἐπιπλεῖστον ᾖ διαπεφυσημένη τε καὶ διεστῶσα , κενὴν ὀνομάζεσθαι , ἢ οὐχ οὕτως΄ , ἀλλ’ ὥσπερ ἐλέγομεν ἐπὶ τῶν ἀσκῶν , ἐπειδὰν καὶ τὸν ἀέρα τις ἐξ αὐτῶν ἐκκενώσῃ . κατὰ μὲν δὴ τὸ πρότερον τῶν σημαινομένων ὁ κενὸς σφυγμὸς ἔσται τοιοῦτος , οἷόν περ Ἐρασίστρατος ἀεὶ βούλεται κατὰ φύσιν ὑπάρχειν αὐτόν · κατὰ δὲ τὸ δεύτερον οὐδὲν διοίσει τοῦ μικροῦ . τὸ γὰρ δὴ τρίτον τῶν σημαινομένων οὔτε Ἀρχιγένης οὔτε Ἀγαθῖνος οὔτε Μάγνος οὔτ’ Ἀθήναιος οὔτε ἄλλος οὐδεὶς τῶν πνευματικῶν ἰατρῶν ἀληθὲς ὁμολογήσει . λέγω δὲ ὅταν ὀλίγα μὲν σώματα περιέχῃ ἐν αὐτῇ ἡ ἀρτηρία , πλείστην δὲ τὴν κενὴν χώραν . οὐ γὰρ εἶναι τοιαύτην οὐδεμίαν ἐν κόσμῳ νομίζουσιν , ἀλλ’ ἡνῶσθαι τὴν ὅλην οὐσίαν ἑαυτῇ . λοιπὸν οὖν , ὡς ἔφαμεν , ἤτοι τὸν μικρὸν σφυγμὸν , ἢ τὸν ἀερώδη κενὸν ὀνομάσομεν . οὕτω δὲ καὶ τοὺς ἐναντίους αὐτοὺς πλήρεις , τόν τε μέγαν καὶ τὸν οἷον ὑγροφανῆ . ἀλλὰ τούτους μὲν κατὰ τὴν ἐγκεχυμένην οὐσίαν , καθ’ ἣν δὴ καὶ μάλιστ’ ἄν τις ὀνομάσειε κυρίως ἢ πλῆρες ἢ κενὸν ἀγγεῖον · ἑτέρως δὲ καθ’ αὑτὸ τῆς ἀρτηρίας τὸ σῶμα , τουτέστι τοὺς χιτῶνας αὐτῆς , οὕς ἄμεινον ἦν , οἶμαι , σκληροὺς καὶ μαλακοὺς , οὐ πλήρεις ἢ κενοὺς ὀνομάζειν . οὐδὲν γὰρ ὁμοιομερὲς σῶμα κενὸν ἢ πλῆρες καλεῖται , πλὴν εἰ μὴ κατὰ μεταφορὰν , ἧς οὐ χρὴ προσάπτεσθαι κατὰ τὰς ἐπιστημονικὰς διδασκαλίας . ἀλλ’ εἰ μὲν ἔχοιμεν ὀνόματα κύρια , τούτοις χρῆσθαι προσῆκεν · εἰ δὲ μὴ , λόγῳ μᾶλλον ἑρμηνεύειν ἕκαστον τῶν πραγμάτων , οὐκ ἐκ μεταφορᾶς ὀνομάζειν , ὅταν γε διδάσκειν τις βούληται καὶ μὴ περιλαλεῖν , ἐπεὶ τῷ γε μεμαθηκότι τὸ πρᾶγμα συντόμου δηλώσεως ἕνεκεν ἐγχωρεῖ καὶ διὰ τῶν ἐκ μεταφορᾶς ὀνομάτων καὶ διὰ τῶν ἐκ καταχρήσεως ἐνδείκνυσθαι τὸ λεγόμενον . ἡ πρώτη μέντοι διδασκαλία τῶν τεχνικῶν ἁπάντων πραγμάτων ὑπὲρ τοῦ σαφής τε εἶναι καὶ διηρθρωμένη κυρίων ὀνομάτων δεῖται . τὸ τοίνυν σῶμα τῆς ἀρτηρίας , τουτέστιν ὁ χιτὼν αὐτοῦ , ἤτοι σκληρότερός ἐστι τοῦ δέοντος , ἢ μαλακώτερος , ἢ δηλονότι σύμμετρός τε καὶ κατὰ φύσιν ἔχων . οὐ γὰρ δὴ κατ’ αὐτό γε τοῦτο πάλιν ἢ ἀερώδη τινὰ φήσομεν περιέχεσθαι οὐσίαν , ἢ ὑγράν . ἓν γάρ ἐστι τὸ συνεχὲς ἑαυτῷ πανταχόθι , πλὴν εἴ που τρήματά τινα πάνυ ﻿ σμικρὰ κέκτηται . ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἢ ἀερώδη τινὰ περιέχειν οὐσίαν , ἢ ὑγρὰν , ἢ ἀτμώδη πάντως ἀναγκαῖόν ἐστιν , ἢ συμπεπτωκέναι παντάπασιν . ἀλλὰ συμπεπτωκότα μὲν εἰς ἴσον τοῖς οὐδ’ ὅλως ἔχουσι καθίσταται · περιέχοντα δὲ ὑγρὸν ἢ ἀτμὸν , ἢ ἀέρα , μαλακώτερον ἐργάσεται τὸ τῆς ἀρτηρίας σῶμα ὥστε ἐκ περιόδου πάλιν εἰς τοῦθ’ ἥκειν ἡμᾶς , ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἐλέγομεν , ὡς ἤτοι σκληρός ἐστιν ἢ μαλακὸς ὁ τῆς ἀρτηρίας χιτὼν , ὁ γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ λόγος οὐκ ἄλλην τινὰ τρίτην ἐδήλωσε φύσιν , ἀλλὰ τῶν εἰρημένων δυοῖν διαφόρους τῆς γενέσεως αἰτίας . ἦν δὲ οὐ τοῦτο τὸ προκείμενον , οὐδὲ χρήσιμον ὅλως εἰς τὰ παρόντα , ὡς ἔγωγε καὶ πάσας εἰπεῖν ἕτοιμός εἰμι τὰς τῶν σκληρῶν τε καὶ μαλακῶν γενέσεις , εἰ μέλλοιμί τινος ἐντεῦθεν ἀπολαύειν εἰς τὰ παρόντα χρηστοῦ . πειράσομαι δ’ ὡς ἔνι μάλιστα διὰ βραχυτάτων αὐτὸ πρᾶξαι . πάντων τῶν σωμάτων ἐκ γῆς καὶ ὕδατος καὶ ἀέρος καὶ πυρὸς συνεστώτων , ἐν οἷς μὲν ἂν ὑπάρχῃ πλεῖστον , ἤτοι τὸ γεῶδες στοιχεῖον , ἢ τὸ ὑδατῶδες ὑπὸ ψύξεως πεπηγὸς , ἀναγκαῖον εἶναι τὰ τοιαῦτα σκληρά · ἐν οἷς δ’ ἂν ἢ τὸ πυρῶδες , ἢ τὸ ἀερῶδες , ἢ τὸ ὑγρὸν στοιχεῖον ἀπαγὲς ἐπικρατῇ , μαλακὰ ταῦτ’ εἶναι πάντα . οὕτω δὲ καὶ εἰ τρήματά τινα καὶ πόρους ἔχοιεν , εἰ μὲν ἤτοι γεώδους οὐσίας ἢ ὑδατώδους πεπηγυίας ἐπικρατούσης ἐν αὐτοῖς , ἀναγκαῖον εἰς σκληρότητα τοῦ παντὸς σώματος συντελεῖν · εἰ δ’ ἤτοι λεπτομεροῦς τινος ἢ ὑγρᾶς ἀπαγοῦς , εἰς μαλακότητα . τούτων οὕτως ἐχόντων , ἤδη δίκαιον ἐρέσθαι τοὺς ἄνδρας , ἐπὶ τί μάλιστα φέρουσιν ὑποκείμενον πρᾶγμα τὸ τῆς πληρότητος ὄνομα . πάντως γὰρ ἢ τὴν σκληρότητα καλοῦσιν πληρότητα ἁπλῶς , ἤ τινα τῶν εἰρημένων αὐτῆς διαφορῶν . αἱ διαφοραὶ δ’ ἦσαν , ὅταν ἤτοι ξηρότης ἐπικρατῇ γεώδης , ἢ πῆξις ὑδατώδης . εἴτ’ οὖν ἔχει πόρους τινὰς τὸ ὑποκείμενον ἐν ἑαυτῷ εἴτε μή . κατὰ ταῦτα δὲ καὶ τὴν κενότητα πότερον τὴν μαλακότητα λέγουσιν , ἤ τινα τῶν διαφορῶν αὐτῆς . ἦσαν δ’ , οἶμαι , καὶ αἱ ταύτης διαφοραὶ κατ’ ἐπικράτειαν ἤτοι λεπτομεροῦς οὐσίας ἢ ὑδατώδους ἀπαγοῦς . ἀλλ’ οὐδεμίαν ἀποκρίνασθαι τούτων τολμῶσιν . εἶεν γὰρ ἂν οὕτως δήπου μήτε τῆς σκληρότητος ἕτερόν τι τὴν πληρότητα μήτε τῆς μαλακότητος τὴν κενότητα τιθέμενοι . φεύγουσι δ’ ἀπὸ τοῦ λόγου πάντα τρόπον , ἔνιοι μὲν αὐτῶν ἀναισχυντότερον , εἰσὶ δ’ οἳ καὶ μετ’ αἰδοῦς τινος . ἡ δ’ ἀπόδρασις ἡ γοῦν εὐσχήμων εἰς τὴν τοῦ πνεύματος καταφεύγει δύναμιν . ὡς γὰρ οἴνου , φασὶ , ποιότης λέγεται πληρότης , οὕτω καὶ τοῦ πνεύματός ἐστί τις πληρότης . ἀλλ’ ἐνταῦθα πάλιν ἡμῶν ἀξιούντων , οἴνου πληρότητα καλοῦσιν , ἀποσαφεῖν αὐτοὺς , ἄῤῥητον εἶναί φασι τὸ πρᾶγμα . πῶς οὖν , ὦ πρὸς Διὸς , ἢ ὀνομάζειν ἐπιχειρεῖτε τὸ ἄῤῥητον , ἢ διδάξειν ἡμᾶς ἐλπίζετε ; εἰ γὰρ μήτε διδάξαι δύνασθε τὸ πρᾶγμα μήθ’ ἑρμηνεῦσαι λόγῳ , πῶς ἂν ἢ μάθοιμέν τι τῶν γραφομένων ὑφ’ ὑμῶν , ἢ κρίναιμεν ; καὶ μὴν ἰδοὺ , φασὶν , ἐπ’ αὐτῶν τῶν νοσούντων δείκνυμί σοι τὸν πλήρη σφυγμόν . καλῶς τοίνυν ποιήσεις , ὦ οὗτος , εἴπερ ἐστὶν ἄῤῥητος μὲν , δεικτὸς δὲ , μηδὲν μὲν γράφων ὑπὲρ αὐτοῦ , δεικνὺς δὲ μόνον ἡμῖν τὸ πρᾶγμα . καὶ μὴν καὶ γράφεις , ὡς ἑρμηνεῦσαι δυνάμενος , καὶ δεικνύειν ἀδυνατεῖς . οὐδὲ γὰρ συστῆναι δύναται κατὰ δεῖξιν οὐδεμία διδασκαλία χωρὶς ἐξηγήσεως . ἐπιβάλλειν οὖν με κελεύεις τοὺς δακτύλους , ὡς οἶμαι , ἐπὶ τὴν ἀρτηρίαν , εἶτ’ ἐρεῖς , ἰδοὺ πλήρης ὁ σφυγμὸς ὁ τοιοῦτός ἐστιν , οὗ νῦν αἰσθάνῃ . τοῦτο δὲ εἰ μὲν ἁπλῆ τις ὑπῆρχε καὶ μία ποιότης τοῖς σφυγμοῖς , ἀληθῶς ἂν ἐλέγετο . νυνὶ δὲ ἐπειδὴ πολλαὶ μὲν αὗται καὶ καθ’ ὑμᾶς εἰσιν , ἅπασαι δ’ ὑποπίπτουσιν ἀθρόως , οὐκ ἔθ’ οἷόν τε χωρὶς ἐξηγήσεως οὐδεμίαν αὐτῶν ἐκμαθεῖν . ἰδοὺ γοῦν ἅπτομαι τῆς ἀρτηρίας , ὡς κελεύεις , ἀλλ’ οὐκ εἰδὼς ὅ τί ποτε τῶν συμβεβηκότων αὐτῇ πληρότητα καλεῖς , οὐδὲ μᾶλλον ἐπὶ τῇ δείξει σου συνίημι τοῦ πράγματος ἢ πρόσθεν , ὅτ’ οὐκ ἐδείκνυες . ἔστω γὰρ , ὁπότ’ ἐπιβάλλω τοὺς δακτύλους τῷ σφυγμῷ , διαίρεσθαι μὲν ἐπὶ πλεῖστον αὐτὸν εἰς μῆκός τε καὶ κύκλον · εἰ δὲ καὶ θλίψαιμι καὶ πιέσαιμι , βιαιότερον ἐμπίπτειν τῇ ἁφῇ , φαίνεσθαι δὲ καὶ σκληρὸν ταχύν . εἶτά με τὴν βίαιον αὐτοῦ προσβολὴν ὑπονοῆσαι λέγεσθαι πληρότητα , πῶς οὐκ ἄτοπόν τι συμβαίη κατὰ τὴν δεῖξιν ; ὃν γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐμάθομεν ὀνομάζειν σφοδρὸν σφυγμὸν , τοῦτον νῦν μεταδιδασκόμεθα πλήρη καλεῖν . ἢ τοίνυν ἕτερόν τι σύμπτωμα τῆς διαστελλομένης ἀρτηρίας εἰπὲ , καθ’ οὗ κελεύεις με τὸ τοῦ πλήρους ὄνομα φέρειν , ἢ εἴπερ παρὰ ταῦτα οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν , ὄνομα μὲν ἐπεισάγεις τοῖς σφυγμοῖς , πρᾶγμα δ’ οὐδὲν διδάσκεις . εἰ δ’ ἀρκεῖ σοι λέγειν ἄῤῥητον εἶναι τὸ πρᾶγμα , συγχωρήσεις δήπου κᾀμοὶ λέγειν ἄλλας ἐπὶ ταῖς εἰρημέναις ὑφ’ ἡμῶν ποιότητας ἐν τοῖς σφυγμοῖς ὑπάρχειν , κατὰ τὴν διαστολὴν τῆς ἀρτηρίας φαινομένας , τρεῖς τὸν ἀριθμὸν , οὐκ ὀρθῶς ὑφ’ ἡμῶν παραλελειμμένας . εἰ δ’ ἐρωτήσετέ με , τίνας ταύτας , ἀῤῥήτους εἶναι φήσω κυρίοις ὀνόμασιν . ἐκ μεταφορᾶς δ’ εἰ βούλοισθε , διδάξειν ὑφέξομαι . καθάπερ γὰρ φωνὴν τὴν μὲν λευκὴν εἶναι , τὴν δὲ μέλαινάν φαμεν , οὕτω καὶ τῶν σφυγμῶν τὸν μέν τινα λευκὸν ὑπάρχειν ἐρῶ , τὸν δὲ μέλανα , καὶ ταύτην πρώτην εὐθέως τὴν ποιότητα παραλελεῖφθαι πρὸς ὑμῶν , ἑτέραν δὲ δευτέραν , καθ’ ἣν ἤτοι γλυκύτης τις , ἢ πικρότης αὐτῶν ὁρᾶται , χρῆναι δὲ καὶ τούτων τῶν ὀνομάτων ἀκούειν ἐκ μεταφορᾶς , ἄῤῥητον γὰρ εἶναι τὸ πρᾶγμα , δειχθῆναι μέντοι δυνάμενον . ἰδού γέ τοι δείκνυμί σοι τὸν σφυγμὸν τοῦτον τὸν πικρόν . ἀλλὰ καὶ ἡ τρίτη ποιότης ἄῤῥητος μέν ἐστι , δειχθῆναι μέντοι δυναμένη . καλῶ δ’ αὐτὴν ὑπογραφῆς ἕνεκα στρυφνότητα . καθάπερ γὰρ ἐν τῇ γεύσει τὸν στρυφνὸν χυμὸν διαγινώσκομεν , οὕτω κᾀν τῇ ἁφῇ τὴν ﻿ οἷον στρυφνὴν τῆς ἀρτηρίας προσβολήν . τούτῳ τῷ τρόπῳ τις χρώμενος οὐ τρεῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ τριάκοντα φήσει παραλελεῖφθαι διαφορὰς σφυγμῶν . καὶ πρὸ πάντων ἐκείνῳ μοι πρόσεχε τὸν νοῦν , ὅτι στρυφνὸς μέν τις χυμὸς κυρίως ὀνομάζεται , πλήρης δ’ οἶνος οὐδεὶς κυρίως · ἀλλ’ εἴ τις οὕτω προσαγορεύει , μεταφορᾷ χρῆται καθ’ ὃν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐξηγησάμεθα τρόπον . ἀπὸ μὲν δὴ τῶν κυρίως ὠνομασμένων ἅπασιν ἀνθρώποις ἐγχωρεῖ μεταφέρειν , οὐ μὴν ἀπὸ τῶν μετενηνεγμένων αὖθις ἑτέρας ποιεῖσθαι μεταφοράς . οὐδὲ γὰρ ποιηταῖς τοῦτό γε συγχωρητέον ἐστὶν , μή τί γε τοῖς ἐπιστημονικόν τι καὶ τεχνικὸν ἐπαγγελλομένοις διδάξειν . ὥσθ’ ὁ μὲν ἀπὸ τῶν χυμῶν ἐπὶ τὴν ἁφὴν μεταφέρων τὸ στρυφνὸν ὄνομα συγγνωστὸς ἀπὸ τῶν χυμῶν κυρίως ἀρχόμενος , ὁ δ’ ἀπὸ τοῦ κατὰ γεῦσιν πλήρους ἐπὶ τὸ κατὰ τὴν ἁφὴν πλῆρες ἀξιῶν μεταβαίνειν , οὐδὲ κατὰ νόμον οὗτός γε ποιεῖται τὴν μετάβασιν , ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ποιητῶν ἐξουσίας ἐπέκεινα πρόεισιν , ἀπὸ τῆς προτέρας μεταφορᾶς ἑτέραν ποιῶν δευτέραν μεταφοράν . εἰ γὰρ ἅπαξ τοῦτο συγχωρηθείη , καὶ τρίτην ἀπὸ τῆς δευτέρας , οἶμαι , τολμήσει καὶ τετάρτην ἀπὸ τῆς τρίτης καὶ πέμπτην ἀπὸ τῆς τετάρτης ποιήσασθαι μεταφορὰν , ὥστε εἰς ἐκφορὰν ὄντως ἐμβάλλειν τοὺς ἐπιτριβομένους ὑπ’ αὐτῶν . καίτοι γε οὐδ’ ἀπὸ τῶν κυρίων ὡς ἔτυχε μεταφέρειν ἔξεστιν οὐδὲ τοῖς ποιηταῖς , ἀλλὰ κᾂν Πίνδαρος εἴη τις , ἢ Ὠκεανοῦ τὰ πέταλα τὰς κρήνας λέγων , οὐκ ἐπαινεῖται , καὶ πολὺ μᾶλλον ἐπειδὰν ἀψευδῆ πρὸς ἄκμονι χαλκεύειν γλῶσσαν , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον εἴπῃ . ἀλλὰ γὰρ , ὡς ἔοικεν . οὐδὲν οὕτω πολυλογίας ἐστὶ ποιητικὸν ὡς ἐπιτολμῶν ἀνὴρ οἷς ἀγνοεῖ . διαφορὰς γοῦν ἑκάστου τῶν πραγμάτων ἐξευρεῖν , ὅσαι τ’ εἰσὶ τὸν ἀριθμὸν καὶ ὁποῖαι τὸ εἶδος , ἀνδρὸς ἔργων ἐστὶ θεωρίαν λογικὴν ἠκριβωκότος · ἐφεξῆς δ’ ὀνόματα κατ’ αὐτῶν θέσθαι , ῥητορικοῦ τινος , ἢ τἀληθέστερον φάναι , διαλεκτικοῦ . ὅταν οὖν ἄνθρωποι μήτε λογικὴν θεωρίαν ἠκριβωκότες μήθ’ ἑρμηνεύειν ἱκανοὶ τολμῶσιν ἅπτεσθαι πολὺ μειζόνων ἢ καθ’ ἑαυτοὺς πραγμάτων , αὐτοί τε πολυλογοῦσι καὶ τοὺς ἐξελέγχοντας ἀναγκάζουσι , κᾂν ὅτι μάλιστα βραχυλογίαν ἀσκοῦσιν , εἰς τὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἐμπίπτειν μακρολογίαν , ὅπερ , οἶμαι , κᾀγὼ νῦν πάσχω . διὰ γάρ τοι τὸ πλῆθος ὧν ἡμαρτήκασιν ἐξίσταμαι τῆς συνήθους ἐμαυτῷ βραχυλογίας . ἀλλὰ κᾀνταῦθα καθ’ ὅσον οἷόν τε συντέμνειν πειράσομαι . γένοιτο δ’ ἂν τοῦτο τὰ μὲν καθόλου καὶ κοινὰ πάντων ἁμαρτήματα διελέγχοντός μου , τὰ δὲ κατὰ μέρος ἑκάστου παραλείποντος . ἔστι δὲ κοινὰ καὶ καθόλου ταυτὶ , πότερα ποιότητά τινα τοῦ τῆς ἀρτηρίας χιτῶνος ὁ πλήρης σημαίνει σφυγμὸς , ἢ τῆς ἐγκεχυμένης οὐσίας τὸ ποσὸν , ἢ τὸ ποιὸν , ἢ τοῦ συμφύτου πνεύματος · ὡς καὶ τοῦτό τινες ἐτόλμησαν εἰπεῖν , ἤτοι δύναμίν τινα , ἢ ποιότητα . τοῦ μὲν γὰρ σώματος αὐτοῦ τῆς ἀρτηρίας αἱ ποιότητες , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐδείκνυμεν , οὐ πληρότης ἂν οὐδὲ κενότης , ἀλλὰ σκληρότης τε καὶ μαλακότης ὠνομάζοντο δικαιότερον · τῆς δ’ ἐγκεχυμένης οὐσίας αὐτῆς τὸ ποσὸν ὀρθῶς μὲν ἄν τις ὀνομάσειε πληρότητα καὶ κενότητα . διαφέρουσι δ’ οὐδὲν αὗται μεγέθους τε καὶ σμικρότητος . εἰ δὲ μὴ τὸ ποσὸν , ἀλλὰ τὸ ποιὸν τῆς περιεχομένης ἐν αὐτοῖς οὐσίας ὑπὸ τῶν ὀνομάτων φάσκοιεν δηλοῦσθαι , κυρίως μὲν οὐκ ἂν ὀνομάζοιεν , ὑπάρχουσαν μέντοι τινὰ ἐροῦσι διαφορὰν , οὐ μὴν αἰσθήσει γε διαγνωστὴν , ὡς ἐν τοῖς περὶ διαγνώσεως ἐπιδείξομεν . ἡ δὲ τοῦ πνεύματος πληρότης τε καὶ κενότης ἔτι δὴ καὶ μᾶλλον ἀναίσθητός ἐστιν αὐτὴ καθ’ αὑτὴν , εἰ δ’ ὡς αἴτιόν τις αὐτὴν ἐνδείξει λαμβάνοι , τῆς μὲν ῥώμης αὐτοῦ τὸν σφοδρὸν σφυγμὸν θήσεται σημεῖον , τῆς δ’ ἀῤῥωστίας τὸν ἀμυδρόν . εἴη δ’ ἂν ὁ ταῦτα τιθέμενος ἐκ τῆς πνευματικῆς αἱρέσεως . ὥστε κᾂν νῦν δῆλον , ὡς οὐ κοινὴν ἔννοιαν , οὐδ’ αἰσθήσεως πάθος εἰς διάγνωσιν ἧκον ἐρεῖ τις , ἀλλ’ ἑαυτοῦ δόγμα πρεσβεύσει . χρὴ δὲ οὔτ’ ἐν ταῖς τῆς ἐννοίας τοῦ πράγματος ἀποδώσεσιν οὔτε ἐν ταῖς διαγνώσεσι περιέχεσθαι δόγμα , κοινὰ γὰρ ἁπάντων ἐστὶν , ἀλλ’ ἐν μόναις ταῖς αἰτίαις λέγεσθαι , καθάπερ ἡμεῖς ποιήσομεν ἐν τοῖς περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων ὑπομνήμασιν . ἐν ἐκείνοις μὲν γὰρ ἁπάσας διεξιόντες τὰς ἀλλοιούσας τοὺς σφυγμοὺς αἰτίας , ἀναγκασθησόμεθα δογμάτων ἐφάπτεσθαι · κατὰ μέντοι τὴν νῦν ἐνεστῶσαν αὐτὸ τοὐναντίον , οὐδενὸς χρὴ ψαῦσαι τὸν λόγον , οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον δόγματος . ἀρκεῖν ἡγοῦμαι ταῦτα καὶ περὶ πληρότητός τε καὶ κενότητος εἴς γε τὰ παρόντα . λεχθήσεται γὰρ ἐπὶ πλέον ὑπὲρ αὐτῶν ἐν τοῖς περὶ διαγνώσεως . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα περὶ αὐτῶν ἐπὶ πλεῖστον Ἀρχιγένης περιλαλεῖ , καὶ ταῦτ’ ἐν τῷ κρίνειν αὐτοῦ τὸ περὶ τῶν σφυγμῶν βιβλίον εἰρήσεται . διεγνώκειν μὲν γὰρ ἐγὼ τό τε κατ’ ἀρχὰς ἀρκεσθῆναι ταῖς τέτρασι ταύταις πραγματείαις , ὑπὲρ ὧν ἤδη πολλάκις ἐμνημόνευσα , πρώτης μὲν τῆς ἐνεστώσης , δευτέρας δὲ τῆς διαγνωστικῆς , καὶ τρίτης τῆς αἰτιολογικῆς , καὶ τετάρτης τῆς προγνωστικῆς , ἀλλ’ ἕτεροι πολλοὶ βιαζόμενοί τε καὶ καταναγκάζοντες ὑπὲρ τοῦ περὶ σφυγμῶν Ἀρχιγένους βιβλίου γράψαι με , καὶ δεικνύντες , τίνα μὲν ὀρθῶς αὐτῷ , τίνα δὲ οὐκ ὀρθῶς εἴρηται , συντομωτέραν εἰργάσαντο τὴν νῦν ἐνεστῶσαν ἡμῖν διέξοδον . ἀποχωρήσας γὰρ ἐν αὐτῇ τῶν κατὰ μέρος ἁπάντων , αὐτὰ τὰ καθόλου δίειμι κατὰ τὸν ἑξῆς λόγον , οὐχ ὥσπερ ἔν τε τῷ δευτέρῳ τῷ πρὸ τοῦδε . καὶ κατ’ αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ βιβλίον ἐν τῷ περὶ τῆς σφοδρότητος λόγῳ τὰς ῥήσεις παρέγραψα τοῦ Ἀρχιγένους , ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι τὰ κακῶς εἰρημένα .
Lemmas: βούλομαι γάρ ἑξῆς ἐπί ὁ πολυθρύλλητος ἀφικνέομαι πληρότης , πολύς πρᾶγμα παρέχω ἅπας ὁ ἰατρός ὁ νεώτερος , μέλλω γε δή που καί ἐγώ οὐ ὀλίγος παρέχω , οὐ ἐν ὅδε ὁ νῦν ἐνίστημι πραγματεία μόνος , ἀνεκτός γάρ ἄν εἰμί , ἀλλά πολύς δή μάλα ἐν ὁ διαγνωστικός . ὁ μέν γάρ ἔννοια αὐτός ὁμολογέω ὑπάρχω ἐναργής , διάγνωσις δέ οὐδείς αἰσθητός εἰμί φημί . ἀλλά περί μέν ὁ διάγνωσις αὖθις λέγω , περί δέ ὁ ἔννοια , ἐπειδή καί οὗτος ἔνιοι συγχέω , ﻿ ἤδη λέγω . ἀπό μέν οὖν ὁ πρᾶγμα ἄρχω , ἤτοι ὁ ὁ ἀρτηρία σῶμα εἰμί τις ποιότης ὁ πληρότης , ἤ ὁ ἐγχύνω οὐσία · ἀπό δέ ὁ ὄνομα , ἐνθένδε ἄν μάλα τις ὑπάρχω . πλήρης φημί εἰμί ὁ κεράμιον οἶνος , καί πλήρης ὁ θῦλαξ ἄλφιτον . οὕτως δέ καί ὁ θέατρον , ἤ ὁ στάδιον , ἤ ὁ βουλευτήριον , ἄνθρωπος πλήρης λέγω ὑπάρχω , ὥσπερ αὖ καί κενός . οὕτως δέ καί ὁ γαστήρ καί ὁ στόμα ποτέ μέν φημί πλήρης εἰμί , ποτέ δέ κενός . πλήρης τοι μέλι ὁ καλός στόμα Θύρσος γίγνομαι , Πλήρης σύ σχαδών , καί ἀπό Αἴγιλος ἰσχάς τρώγω . καί ὅλος ἅπας ἀγγεῖον ἐντός αὐτός περιέχω εὐρυχωρία ἤτοι πλήρης , ἤ κενός εἰμί φημί · ἐπειδάν μέν ὑπό ἕτερος τις σῶμα , εἴτε εἷς , ἤ καί πολύς , ὁ εὐρύτης αὐτός καταλαμβάνω , πλήρης · ἐπειδάν δέ μόνος ἀήρ περιέχω , κενός . οὕτως μέν ἅπας ἄνθρωπος κύριος τε καί πρῶτος ὀνομάζω . μεταφέρω δέ ἐντεῦθεν ἤδη τις ἐπί ὁ ἑαυτοῦ τέχνη , οὐκέτι δηλονότι κύριος , οὐδέ πρῶτος , ἀλλά δεύτερος τε καί τροπικός ὁ μέν ἔριον ὀνομάζω πλήρης , ὁ δέ οἶνος , ὁ δέ ἄλλος τις ὁ χρεία κρίνω ἕκαστος ὁ πρᾶγμα . ὁ μέν γάρ διαρκής τε καί μόνιμος ἔχω αὐτός ὀνομάζω πλήρης , ὥσπερ ὁ οἶνος ὁ γεύω μέχρι πολύς παραμένω αἰσθάνομαι ὁ ποιότης , εἰ δέ ἄν ἐν τάχος παύω τε καί ἀπολύω ἤ ποιότης , ἤ δύναμις , ἤ χρεία , κενός ἐκεῖνος προσαγορεύω . οὕτως οὖν καί ὁ λόγος ἐνίοτε ψευδής ὀνομάζω κενός , οὐ μήν γε ὅταν κενός εἰμί τις λέγω νόος μεταφορά χράω τηνικαῦτα , καθά οὐδέ ὅταν ὁ μέν ἰσχνός ἄνθρωπος κενός ἔχω ὁ σῶμα σάρξ φάσκω , ὁ δέ παχύς πλήρης . ἀλλά ἐν οὗτος φυλάσσω ὁ ἀγγεῖον τε καί περιέχω νόησις . ἐπί ὅς , ὡς λέγω , κύριος τε καί πρῶτος ἐθίζω λέγω ὁ πλήρης τε καί ὁ κενός . ἕτερος δέ αὖ σῶμα διάκενος λέγω , οὐ κενός , καθά σπόγγος τε καί κίσσηρις . οὐδέ γάρ σῶμα νομίζω εἰμί ὁ ἀήρ , χώρα δέ τις καί τόπος κενός , ἐπιτήδειος ὑποδέχομαι σῶμα . οὐ μήν ὁ ὁ λόγος διασκοπέω τις περί ὁ ἀήρ , ἰατρός τε καί φιλόσοφος , κενός εἰμί παντάπασι ὑπολαμβάνω αὐτός , ἀλλά ὁ μέν τις , ὅς ὁ δόξα καί ἐγώ μετέχω , εἷς ὑπάρχω σῶμα συνεχής ἑαυτοῦ πάντῃ , μηδαμόθι κενός παραπλοκή ἔχω · ὁ δέ τις ἐν κενός πολύς σῶμα , ὁ μικρός , ὁ πρῶτος προσφέρω , προσκρούω τε καί ἀποπάλλω , μή μέντοι περιπλέκω τε καί συγκρίνω . καί τοίνυν καί ὁ κενός σφυγμός οὕτως μέν ἐγώ ἀδύνατος ὀνομάζω , ὡς ὁ πολύς λέγω ὁ ὄντως κενός , οὐδείς γάρ εἰμί ἐν κόσμος τοιοῦτος , ἀλλά οὐδέ κατά ἐπικράτεια . οὐδείς γάρ ὑπάρχω ὅλος ἐν κόσμος κενός , πῶς ἄν εἰμί τις κατά ἐπικράτεια κενός ; ὑπόλοιπος δή , κενός ἐγώ λέγω σφυγμός ὥσπερ θύλακος , ἤ ἀσκός , ἤ τάλαρος , ἤ σάκκος , ἤ ὅλος ἀγγεῖον ὁστισοῦν . ἀλλά εἴπερ οὕτως λέγω , διχῶς ἐπινοέω τοιοῦτος γίγνομαι , εἷς μέν τρόπος ὥσπερ ὁ πίθος , ὅταν ἀήρ μόνος ἐν αὐτός ἔχω , ἕτερος δέ καθά ἀσκός , ἤ θύλακος , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος , ὅς δυνατός εἰμί συμπίπτω ἐπί ἀλλήλων ὁ χιτών , ὥσπερ ὁ φυσάω ἀσκός οἶνος μένω ἀεί κενός , ἀήρ δέ μεστός · εἰ δέ καί οὗτος ἐκκενόω , ὡς συμπίπτω πανταχόθεν ἀκριβής , τηνικαῦτα ἀκριβής γίγνομαι κενός . καί τοίνυν καί ὁ ἀρτηρία ἤ οὕτως λέγω ὑπάρχω κενός , ὡς ἀήρ περιέχω , ὥστε ἔͅν ἐπιπλεῖστον εἰμί διαφυσάω τε καί διίστημι , κενός ὀνομάζω , ἤ οὐ οὗτος , ἀλλά ὥσπερ λέγω ἐπί ὁ ἀσκός , ἐπειδάν καί ὁ ἀήρ τις ἐκ αὐτός ἐκκενόω . κατά μέν δή ὁ πρότερος ὁ σημαίνω ὁ κενός σφυγμός εἰμί τοιοῦτος , οἷος περ Ἐρασίστρατος ἀεί βούλομαι κατά φύσις ὑπάρχω αὐτός · κατά δέ ὁ δεύτερος οὐδείς διαφέρω ὁ μικρός . ὁ γάρ δή τρίτος ὁ σημαίνω οὔτε Ἀρχιγένης οὔτε Ἀγαθῖνος οὔτε Μάγνος οὔτε Ἀθήναιος οὔτε ἄλλος οὐδείς ὁ πνευματικός ἰατρός ἀληθής ὁμολογέω . λέγω δέ ὅταν ὀλίγος μέν σῶμα περιέχω ἐν αὐτός ὁ ἀρτηρία , πολύς δέ ὁ κενός χώρα . οὐ γάρ εἰμί τοιοῦτος οὐδείς ἐν κόσμος νομίζω , ἀλλά ἑνόω ὁ ὅλος οὐσία ἑαυτοῦ . λοιπός οὖν , ὡς φημί , ἤτοι ὁ μικρός σφυγμός , ἤ ὁ ἀερώδης κενός ὀνομάζω . οὕτως δέ καί ὁ ἐναντίος αὐτός πλήρης , ὁ τε μέγας καί ὁ οἷος ὑγροφανής . ἀλλά οὗτος μέν κατά ὁ ἐγχύνω οὐσία , κατά ὅς δή καί μάλα ἄν τις ὀνομάζω κύριος ἤ πλήρης ἤ κενός ἀγγεῖον · ἕτερος δέ κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀρτηρία ὁ σῶμα , τουτέστι ὁ χιτών αὐτός , ὅς ἀγαθός εἰμί , οἴομαι , σκληρός καί μαλακός , οὐ πλήρης ἤ κενός ὀνομάζω . οὐδείς γάρ ὁμοιομερής σῶμα κενός ἤ πλήρης καλέω , πλήν εἰ μή κατά μεταφορά , ὅς οὐ χρή προσάπτω κατά ὁ ἐπιστημονικός διδασκαλία . ἀλλά εἰ μέν ἔχω ὄνομα κύριος , οὗτος χράω προσήκω · εἰ δέ μή , λόγος μάλα ἑρμηνεύω ἕκαστος ὁ πρᾶγμα , οὐ ἐκ μεταφορά ὀνομάζω , ὅταν γε διδάσκω τις βούλομαι καί μή περιλαλέω , ἐπεί ὁ γε μανθάνω ὁ πρᾶγμα σύντομος δήλωσις ἕνεκα ἐγχωρέω καί διά ὁ ἐκ μεταφορά ὄνομα καί διά ὁ ἐκ κατάχρησις ἐνδείκνυμι ὁ λέγω . ὁ πρῶτος μέντοι διδασκαλία ὁ τεχνικός ἅπας πρᾶγμα ὑπέρ ὁ σαφής τε εἰμί καί διαρθρόω κύριος ὄνομα δέω . ὁ τοίνυν σῶμα ὁ ἀρτηρία , τουτέστι ὁ χιτών αὐτός , ἤτοι σκληρός εἰμί ὁ δέω , ἤ μαλακός , ἤ δηλονότι σύμμετρος τε καί κατά φύσις ἔχω . οὐ γάρ δή κατά αὐτός γε οὗτος πάλιν ἤ ἀερώδης τις φημί περιέχω οὐσία , ἤ ὑγρός . εἷς γάρ εἰμί ὁ συνεχής ἑαυτοῦ πανταχόθι , πλήν εἰ που τρῆμα τις πάνυ ﻿ μικρός κτάομαι . ἀλλά καί οὗτος ἤ ἀερώδης τις περιέχω οὐσία , ἤ ὑγρός , ἤ ἀτμώδης πάντως ἀναγκαῖος εἰμί , ἤ συμπίπτω παντάπασι . ἀλλά συμπίπτω μέν εἰς ἴσος ὁ οὐδέ ὅλος ἔχω καθίστημι · περιέχω δέ ὑγρός ἤ ἀτμός , ἤ ἀήρ , μαλακός ἐργάζομαι ὁ ὁ ἀρτηρία σῶμα ὥστε ἐκ περίοδος πάλιν εἰς οὗτος ἥκω ἐγώ , ὅς ἐκ ἀρχή λέγω , ὡς ἤτοι σκληρός εἰμί ἤ μαλακός ὁ ὁ ἀρτηρία χιτών , ὁ γάρ ἐν ὁ μεταξύ λόγος οὐ ἄλλος τις τρίτος δηλόω φύσις , ἀλλά ὁ λέγω δύο διάφορος ὁ γένεσις αἰτία . εἰμί δέ οὐ οὗτος ὁ πρόκειμαι , οὐδέ χρήσιμος ὅλος εἰς ὁ πάρειμι , ὡς ἐγώ καί πᾶς λέγω ἑτοῖμος εἰμί ὁ ὁ σκληρός τε καί μαλακός γένεσις , εἰ μέλλω τις ἐντεῦθεν ἀπολαύω εἰς ὁ πάρειμι χρηστός . πειράω δέ ὡς ἔνειμι μάλα διά βραχύς αὐτός πράσσω . πᾶς ὁ σῶμα ἐκ γῆ καί ὕδωρ καί ἀήρ καί πῦρ συνίστημι , ἐν ὅς μέν ἄν ὑπάρχω πολύς , ἤτοι ὁ γεώδης στοιχεῖον , ἤ ὁ ὑδατώδης ὑπό ψῦξις πήγνυμι , ἀναγκαῖος εἰμί ὁ τοιοῦτος σκληρός · ἐν ὅς δέ ἄν ἤ ὁ πυρώδης , ἤ ὁ ἀερώδης , ἤ ὁ ὑγρός στοιχεῖον ἀπαγής ἐπικρατέω , μαλακός οὗτος εἰμί πᾶς . οὕτως δέ καί εἰ τρῆμα τις καί πόρος ἔχω , εἰ μέν ἤτοι γεώδης οὐσία ἤ ὑδατώδης πήγνυμι ἐπικρατέω ἐν αὐτός , ἀναγκαῖος εἰς σκληρότης ὁ πᾶς σῶμα συντελέω · εἰ δέ ἤτοι λεπτομερής τις ἤ ὑγρός ἀπαγής , εἰς μαλακότης . οὗτος οὕτως ἔχω , ἤδη δίκαιος ἔρομαι ὁ ἀνήρ , ἐπί τίς μάλα φέρω ὑπόκειμαι πρᾶγμα ὁ ὁ πληρότης ὄνομα . πάντως γάρ ἤ ὁ σκληρότης καλέω πληρότης ἁπλῶς , ἤ τις ὁ λέγω αὐτός διαφορά . ὁ διαφορά δέ εἰμί , ὅταν ἤτοι ξηρότης ἐπικρατέω γεώδης , ἤ πῆξις ὑδατώδης . εἴτε οὖν ἔχω πόρος τις ὁ ὑπόκειμαι ἐν ἑαυτοῦ εἴτε μή . κατά οὗτος δέ καί ὁ κενότης πότερος ὁ μαλακότης λέγω , ἤ τις ὁ διαφορά αὐτός . εἰμί δέ , οἴομαι , καί ὁ οὗτος διαφορά κατά ἐπικράτεια ἤτοι λεπτομερής οὐσία ἤ ὑδατώδης ἀπαγής . ἀλλά οὐδείς ἀποκρίνω οὗτος τολμάω . εἰμί γάρ ἄν οὕτως δήπου μήτε ὁ σκληρότης ἕτερος τις ὁ πληρότης μήτε ὁ μαλακότης ὁ κενότης τίθημι . φεύγω δέ ἀπό ὁ λόγος πᾶς τρόπος , ἔνιοι μέν αὐτός ἀναίσχυντος , εἰμί δέ ὅς καί μετά αἰδώς τις . ὁ δέ ἀπόδρασις ὁ γοῦν εὐσχήμων εἰς ὁ ὁ πνεῦμα καταφεύγω δύναμις . ὡς γάρ οἶνος , φημί , ποιότης λέγω πληρότης , οὕτως καί ὁ πνεῦμα εἰμί τις πληρότης . ἀλλά ἐνταῦθα πάλιν ἐγώ ἀξιόω , οἶνος πληρότης καλέω , ἀποσαφέω αὐτός , ἄρρητος εἰμί φημί ὁ πρᾶγμα . πῶς οὖν , ὦ πρός Ζεύς , ἤ ὀνομάζω ἐπιχειρέω ὁ ἄρρητος , ἤ διδάσκω ἐγώ ἐλπίζω ; εἰ γάρ μήτε διδάσκω δύναμαι ὁ πρᾶγμα μήτε ἑρμηνεύω λόγος , πῶς ἄν ἤ μανθάνω τις ὁ γράφω ὑπό σύ , ἤ κρίνω ; καί μήν ἰδού , φημί , ἐπί αὐτός ὁ νοσέω δείκνυμι σύ ὁ πλήρης σφυγμός . καλός τοίνυν ποιέω , ὦ οὗτος , εἴπερ εἰμί ἄρρητος μέν , δεικτός δέ , μηδείς μέν γράφω ὑπέρ αὐτός , δείκνυμι δέ μόνος ἐγώ ὁ πρᾶγμα . καί μήν καί γράφω , ὡς ἑρμηνεύω δύναμαι , καί δείκνυμι ἀδυνατέω . οὐδέ γάρ συνίστημι δύναμαι κατά δεῖξις οὐδείς διδασκαλία χωρίς ἐξήγησις . ἐπιβάλλω οὖν ἐγώ κελεύω ὁ δάκτυλος , ὡς οἴομαι , ἐπί ὁ ἀρτηρία , εἶτα λέγω , ἰδού πλήρης ὁ σφυγμός ὁ τοιοῦτος εἰμί , ὅς νῦν αἰσθάνομαι . οὗτος δέ εἰ μέν ἁπλόος τις ὑπάρχω καί εἷς ποιότης ὁ σφυγμός , ἀληθής ἄν λέγω . νυνί δέ ἐπειδή πολύς μέν οὗτος καί κατά σύ εἰμί , ἅπας δέ ὑποπίπτω ἀθρόος , οὐ ἔτι οἷος τε χωρίς ἐξήγησις οὐδείς αὐτός ἐκμανθάνω . ἰδού γοῦν ἅπτω ὁ ἀρτηρία , ὡς κελεύω , ἀλλά οὐ οἶδα ὅς τις ποτέ ὁ συμβαίνω αὐτός πληρότης καλέω , οὐδέ μάλα ἐπί ὁ δεῖξις σύ συνίημι ὁ πρᾶγμα ἤ πρόσθεν , ὅτε οὐ δείκνυμι . εἰμί γάρ , ὁπότε ἐπιβάλλω ὁ δάκτυλος ὁ σφυγμός , διαίρω μέν ἐπί πολύς αὐτός εἰς μῆκος τε καί κύκλος · εἰ δέ καί θλίβω καί πιέζω , βίαιος ἐμπίπτω ὁ ἁφή , φαίνω δέ καί σκληρός ταχύς . εἶτα ἐγώ ὁ βίαιος αὐτός προσβολή ὑπονοέω λέγω πληρότης , πῶς οὐ ἄτοπος τις συμβαίνω κατά ὁ δεῖξις ; ὅς γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν μανθάνω ὀνομάζω σφοδρός σφυγμός , οὗτος νῦν μεταδιδάσκω πλήρης καλέω . ἤ τοίνυν ἕτερος τις σύμπτωμα ὁ διαστέλλω ἀρτηρία λέγω , κατά ὅς κελεύω ἐγώ ὁ ὁ πλήρης ὄνομα φέρω , ἤ εἴπερ παρά οὗτος οὐδείς ἄλλος εἰμί , ὄνομα μέν ἐπεισάγω ὁ σφυγμός , πρᾶγμα δέ οὐδείς διδάσκω . εἰ δέ ἀρκέω σύ λέγω ἄρρητος εἰμί ὁ πρᾶγμα , συγχωρέω δήπου ἐͅγώ λέγω ἄλλος ἐπί ὁ λέγω ὑπό ἐγώ ποιότης ἐν ὁ σφυγμός ὑπάρχω , κατά ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία φαίνω , τρεῖς ὁ ἀριθμός , οὐ ὀρθός ὑπό ἐγώ παραλείπω . εἰ δέ ἐρωτάω ἐγώ , τίς οὗτος , ἄρρητος εἰμί φημί κύριος ὄνομα . ἐκ μεταφορά δέ εἰ βούλομαι , διδάσκω ὑπέχω . καθά γάρ φωνή ὁ μέν λευκός εἰμί , ὁ δέ μέλας φημί , οὕτως καί ὁ σφυγμός ὁ μέν τις λευκός ὑπάρχω λέγω , ὁ δέ μέλας , καί οὗτος πρῶτος εὐθύς ὁ ποιότης παραλείπω πρός σύ , ἕτερος δέ δεύτερος , κατά ὅς ἤτοι γλυκύτης τις , ἤ πικρότης αὐτός ὁράω , χρή δέ καί οὗτος ὁ ὄνομα ἀκούω ἐκ μεταφορά , ἄρρητος γάρ εἰμί ὁ πρᾶγμα , δείκνυμι μέντοι δύναμαι . ἰδού γε τοι δείκνυμι σύ ὁ σφυγμός οὗτος ὁ πικρός . ἀλλά καί ὁ τρίτος ποιότης ἄρρητος μέν εἰμί , δείκνυμι μέντοι δύναμαι . καλέω δέ αὐτός ὑπογραφή ἕνεκα στρυφνότης . καθά γάρ ἐν ὁ γεῦσις ὁ στρυφνός χυμός διαγιγνώσκω , οὕτως εἰͅν ὁ ἁφή ὁ ﻿ οἷος στρυφνός ὁ ἀρτηρία προσβολή . οὗτος ὁ τρόπος τις χράω οὐ τρεῖς μόνος , ἀλλά καί τριάκοντα φημί παραλείπω διαφορά σφυγμός . καί πρό πᾶς ἐκεῖνος ἐγώ προσέχω ὁ νόος , ὅτι στρυφνός μέν τις χυμός κύριος ὀνομάζω , πλήρης δέ οἶνος οὐδείς κύριος · ἀλλά εἰ τις οὕτως προσαγορεύω , μεταφορά χράω κατά ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν ἐξηγέομαι τρόπος . ἀπό μέν δή ὁ κύριος ὀνομάζω ἅπας ἄνθρωπος ἐγχωρέω μεταφέρω , οὐ μήν ἀπό ὁ μεταφέρω αὖθις ἕτερος ποιέω μεταφορά . οὐδέ γάρ ποιητής οὗτος γε συγχωρέω εἰμί , μή τις γε ὁ ἐπιστημονικός τις καί τεχνικός ἐπαγγέλλω διδάσκω . ὥστε ὁ μέν ἀπό ὁ χυμός ἐπί ὁ ἁφή μεταφέρω ὁ στρυφνός ὄνομα συγγνωστός ἀπό ὁ χυμός κύριος ἄρχω , ὁ δέ ἀπό ὁ κατά γεῦσις πλήρης ἐπί ὁ κατά ὁ ἁφή πλήρης ἀξιόω μεταβαίνω , οὐδέ κατά νόμος οὗτος γε ποιέω ὁ μετάβασις , ἀλλά καί ὁ ὁ ποιητής ἐξουσία ἐπέκεινα πρόειμι , ἀπό ὁ πρότερος μεταφορά ἕτερος ποιέω δεύτερος μεταφορά . εἰ γάρ ἅπαξ οὗτος συγχωρέω , καί τρίτος ἀπό ὁ δεύτερος , οἴομαι , τολμάω καί τέταρτος ἀπό ὁ τρίτος καί πέμπτος ἀπό ὁ τέταρτος ποιέω μεταφορά , ὥστε εἰς ἐκφορά ὄντως ἐμβάλλω ὁ ἐπιτρίβω ὑπό αὐτός . καίτοι γε οὐδέ ἀπό ὁ κύριος ὡς τυγχάνω μεταφέρω ἔξεστι οὐδέ ὁ ποιητής , ἀλλά ἔͅν Πίνδαρος εἰμί τις , ἤ Ὠκεανός ὁ πέταλον ὁ κρήνη λέγω , οὐ ἐπαινέω , καί πολύς μάλα ἐπειδάν ἀψευδής πρός ἄκμων χαλκεύω γλῶσσα , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος λέγω . ἀλλά γάρ , ὡς ἔοικα . οὐδείς οὕτως πολυλογία εἰμί ποιητικός ὡς ἐπιτολμάω ἀνήρ ὅς ἀγνοέω . διαφορά γοῦν ἕκαστος ὁ πρᾶγμα ἐξευρίσκω , ὅσος τε εἰμί ὁ ἀριθμός καί ὁποῖος ὁ εἶδος , ἀνήρ ἔργον εἰμί θεωρία λογικός ἀκριβόω · ἐφεξῆς δέ ὄνομα κατά αὐτός τίθημι , ῥητορικός τις , ἤ ἀληθής φημί , διαλεκτικός . ὅταν οὖν ἄνθρωπος μήτε λογικός θεωρία ἀκριβόω μήτε ἑρμηνεύω ἱκανός τολμάω ἅπτω πολύς μέγας ἤ κατά ἑαυτοῦ πρᾶγμα , αὐτός τε πολυλογέω καί ὁ ἐξελέγχω ἀναγκάζω , ἔͅν ὅτι μάλα βραχυλογία ἀσκέω , εἰς ὁ αὐτός ἐκεῖνος ἐμπίπτω μακρολογία , ὅς , οἴομαι , ἐͅγώ νῦν πάσχω . διά γάρ τοι ὁ πλῆθος ὅς ἁμαρτάνω ἐξίστημι ὁ συνήθης ἐμαυτοῦ βραχυλογία . ἀλλά ᾀνταῦθη κατά ὅσος οἷος τε συντέμνω πειράω . γίγνομαι δέ ἄν οὗτος ὁ μέν καθόλου καί κοινός πᾶς ἁμάρτημα διελέγχω ἐγώ , ὁ δέ κατά μέρος ἕκαστος παραλείπω . εἰμί δέ κοινός καί καθόλου οὗτος , πότερος ποιότης τις ὁ ὁ ἀρτηρία χιτών ὁ πλήρης σημαίνω σφυγμός , ἤ ὁ ἐγχύνω οὐσία ὁ ποσός , ἤ ὁ ποιός , ἤ ὁ σύμφυτος πνεῦμα · ὡς καί οὗτος τις τολμάω λέγω , ἤτοι δύναμις τις , ἤ ποιότης . ὁ μέν γάρ σῶμα αὐτός ὁ ἀρτηρία ὁ ποιότης , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν δείκνυμι , οὐ πληρότης ἄν οὐδέ κενότης , ἀλλά σκληρότης τε καί μαλακότης ὀνομάζω δίκαιος · ὁ δέ ἐγχύνω οὐσία αὐτός ὁ ποσός ὀρθός μέν ἄν τις ὀνομάζω πληρότης καί κενότης . διαφέρω δέ οὐδείς οὗτος μέγεθος τε καί μικρότης . εἰ δέ μή ὁ ποσός , ἀλλά ὁ ποιός ὁ περιέχω ἐν αὐτός οὐσία ὑπό ὁ ὄνομα φάσκω δηλόω , κύριος μέν οὐ ἄν ὀνομάζω , ὑπάρχω μέντοι τις λέγω διαφορά , οὐ μήν αἴσθησις γε διαγνωστός , ὡς ἐν ὁ περί διάγνωσις ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ ὁ πνεῦμα πληρότης τε καί κενότης ἔτι δή καί μάλα ἀναίσθητος εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ , εἰ δέ ὡς αἴτιος τις αὐτός ἔνδειξις λαμβάνω , ὁ μέν ῥώμη αὐτός ὁ σφοδρός σφυγμός τίθημι σημεῖον , ὁ δέ ἀρρωστία ὁ ἀμυδρός . εἰμί δέ ἄν ὁ οὗτος τίθημι ἐκ ὁ πνευματικός αἵρεσις . ὥστε ᾄν νῦν δῆλος , ὡς οὐ κοινός ἔννοια , οὐδέ αἴσθησις πάθος εἰς διάγνωσις ἥκω λέγω τις , ἀλλά ἑαυτοῦ δόγμα πρεσβεύω . χρή δέ οὔτε ἐν ὁ ὁ ἔννοια ὁ πρᾶγμα ἀπόδωσις οὔτε ἐν ὁ διάγνωσις περιέχω δόγμα , κοινός γάρ ἅπας εἰμί , ἀλλά ἐν μόνος ὁ αἰτία λέγω , καθά ἐγώ ποιέω ἐν ὁ περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος ὑπόμνημα . ἐν ἐκεῖνος μέν γάρ ἅπας διεξέρχομαι ὁ ἀλλοιόω ὁ σφυγμός αἰτία , ἀναγκάζω δόγμα ἐφάπτω · κατά μέντοι ὁ νῦν ἐνίστημι αὐτός ἐναντίος , οὐδείς χρή ψαύω ὁ λόγος , οὐδέ ἐπί ἐλαχύς δόγμα . ἀρκέω ἡγέομαι οὗτος καί περί πληρότης τε καί κενότης εἰς γε ὁ πάρειμι . λέγω γάρ ἐπί πολύς ὑπέρ αὐτός ἐν ὁ περί διάγνωσις . καί μέν δή καί ὅσος περί αὐτός ἐπί πολύς Ἀρχιγένης περιλαλέω , καί οὗτος ἐν ὁ κρίνω αὐτός ὁ περί ὁ σφυγμός βιβλίον λέγω . διαγιγνώσκω μέν γάρ ἐγώ ὁ τε κατά ἀρχή ἀρκέω ὁ τέσσαρες οὗτος πραγματεία , ὑπέρ ὅς ἤδη πολλάκις μνημονεύω , πρῶτος μέν ὁ ἐνίστημι , δεύτερος δέ ὁ διαγνωστικός , καί τρίτος ὁ αἰτιολογικός , καί τέταρτος ὁ προγνωστικός , ἀλλά ἕτερος πολύς βιάζω τε καί καταναγκάζω ὑπέρ ὁ περί σφυγμός Ἀρχιγένης βιβλίον γράφω ἐγώ , καί δείκνυμι , τίς μέν ὀρθός αὐτός , τίς δέ οὐ ὀρθός λέγω , σύντομος ἐργάζομαι ὁ νῦν ἐνίστημι ἐγώ διέξοδος . ἀποχωρέω γάρ ἐν αὐτός ὁ κατά μέρος ἅπας , αὐτός ὁ καθόλου διέρχομαι κατά ὁ ἑξῆς λόγος , οὐ ὥσπερ ἐν τε ὁ δεύτερος ὁ πρό ὅδε . καί κατά αὐτός δέ οὗτος ὁ βιβλίον ἐν ὁ περί ὁ σφοδρότης λόγος ὁ ῥῆσις παραγράφω ὁ Ἀρχιγένης , ὑπέρ ὁ δείκνυμι ὁ κακός λέγω .