galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 4.5
οὗ καὶ τὰ τρία περὶ σφυγμῶν ἐστι συγγράμματα , παρὰ πολλοῖς εὐδοκιμοῦντα . διαιρεῖται δ’ οὖν καὶ οὗτος τὸν σφυγμὸν ὁμοίως τῷ Ἀλεξάνδρῳ , καί φησιν εἶναι τὸν μὲν κατὰ τὸ ὑποκείμενον καρδίας καὶ ἀρτηριῶν διαστολὴν , ἢ συστολὴν φυσικὴν , φαίνεσθαι δυναμένην · τὸν δὲ ἐξ οὗ ποιούμεθα τὰς ἐπισκέψεις , καρδίας ἢ ἀρτηριῶν πρὸς τὴν ἁφὴν πλῆξιν φυσικὴν καὶ τὸ μετὰ τὴν πληγὴν γενόμενον διάλειμμα . χρῆται δὲ κατὰ τοὺς ὅρους τῷ ἤ συνδέσμῳ παραδιαζευκτικῷ , νομίζων τὸν καί συμπλεκτικὸν ὄντα τὸ μὲν συγκείμενον ἐξ ἀμφοῖν ὁρίζεσθαι μόνον , ἰδίᾳ δ’ ἑκάτερον οὐχ ὁρίζεσθαι . βούλεται δ’ αὐτὸς τὴν τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν εἶναι σφυγμὸν αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν μόνον , εἶναι δὲ δηλονότι καὶ τὴν τῆς καρδίας , αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν μόνην καὶ ταύτην , εἶναι δὲ καὶ τὸ συναμφότερον σφυγμόν · ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν διαστολὴν μόνην σφυγμὸν ὀνομάζεσθαι καὶ τὴν συστολὴν καὶ τὸ συναμφότερον . ἐπείσθη δ’ οὕτως ὀνομάζεσθαι τὸν σφυγμὸν , ἐπειδὴ κατὰ τὴν διαστολὴν μέγας τε καλεῖται καὶ μικρὸς καὶ σφοδρὸς καὶ ἀμυδρὸς καὶ ταχὺς καὶ βραδὺς , κατὰ δὲ τὴν συστολὴν ἀραιὸς καὶ πυκνός . ὅταν μὲν οὖν κατὰ τὸ ὑποκείμενον τὰ μέρη λέγῃ τοῦ σφυγμοῦ , διαστολὴν ὀνομάζει καὶ συστολήν · ὅταν δ’ ὡς ἐν ἐπισκέψει , πληγὴν καὶ διάλειμμα , νομίζων ἀδιάγνωστον αἰσθήσει τὴν συστολὴν εἶναι . μεγάλη δὲ πάλιν ἐνταῦθα γέγονεν ἐναντιολογία τοῖς ἰατροῖς , οὐ περὶ ὀνόματος μόνον ἔτι , καθάπερ ἔνιαι τῶν εἰρημένων , οὐ μὴν οὐδὲ περίεργός τε καὶ περιττὴ ταῖς πολλαῖς αὐτῶν ὁμοίως , ἀλλὰ τὸ μέγιστον αὐτὸ καὶ κυριώτατον ἐπισκεπτομένη τῆς θεωρίας . καὶ κρῖναι ἀδεκάστως ἐγὼ , καθάπερ καὶ τἄλλα περὶ ὧν διεφώνησαν οἱ ἰατροὶ , προελόμενος , οὕτως καὶ τοῦτο παμπόλλοις ἔτεσιν ἀπορῶν διετέλεσα · χρόνῳ δ’ ὕστερον οὐκ ὀλίγῳ τήν τ’ αἰτίαν τῆς διαφωνίας αὐτῶν εὗρον , ἕν τε περὶ τούτου μόνου βιβλίον ἔγραψα , τὸ πρῶτον περὶ τῆς τῶν σφυγμῶν διαγνώσεως . ἐν ᾧ διώρισται , τίνες μὲν σφυγμοὶ τὴν συστολὴν αἰσθητὴν ἔχουσι , τίνες δ’ οὔ . φαίνεται δ’ οὖν ὁ κατ’ ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ἅπας λόγος ἐπεισαγόμενος τοῖς οἰομένοις αὐτὸν ἐκ πληγῆς τε καὶ διαλείμματος συγκεῖσθαι . τινὲς γὰρ καὶ χωρὶς τοῦ διελέσθαι τὸν ὡς ἐν ὑποκειμένῳ τοῦ κατὰ τὰς ἐπισκέψεις ἁπλῶς ἀπεφήναντο τὸν σφυγμὸν ἐκ πληγῆς καὶ διαλείμματος συγκεῖσθαι . καίτοι κᾂν ἐκ διαστολῆς τε καὶ συστολῆς λέγηται συγκεῖσθαι , ζήτημά τι γίνεται περὶ τῶν ἠρεμιῶν , ἥν τ’ ἐπὶ τῇ διαστολῇ πρὸ τῆς συστολῆς καὶ ἣν ἐπὶ τῇ συστολῇ πρὸ τῆς διαστολῆς ἥ τε καρδία καὶ αἱ ἀρτηρίαι ποιοῦνται . κᾂν παραλίπωμεν δέ ποτε τὸ τῆς καρδίας ὄνομα , μόνον τῶν ἀρτηριῶν μνημονεύσαντες , ὑπακούειν χρὴ κατ’ ἐκείνης εἰρῆσθαι τὰ αὐτά · καθάπερ κᾂν ἐπὶ τῆς καρδίας εἴπωμέν τι παραλιπόντες τὰς ἀρτηρίας , ἡγεῖσθαι χρὴ καὶ ἐπ’ ἐκείνων λελέχθαι τὸ αὐτό . τὴν δ’ αὐτὴν ἀπορίαν ἔσχηκε καὶ ἡ κατὰ τὴν ἀναπνοὴν ἠρεμία διττὴ τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων . ἡσυχάζει γὰρ ὅ τε θώραξ ὅ τε πνεύμων ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ τῆς εἴσω τε καὶ ἔξω φορᾶς τοῦ πνεύματος , καὶ κατά γε τὸν χρόνον τῶν ἡσυχιῶν τούτων ἀραιὰν , ἢ πυκνὴν ὀνομάζουσι τὴν ἀναπνοήν . ἥ γε μὴν διάγνωσις οὐχ ὁμοία τούτων ἐστὶ τῶν ἡσυχιῶν καὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς ἐναργῶς μὲν γὰρ ἀεὶ ἐπὶ τῆς ἀναπνοῆς ﻿ φαίνονται , τῶν δ’ ἐν τοῖς σφυγμοῖς ἠρεμιῶν ἐνίοις μὲν ἔδοξεν οὐδ’ ὅλως εἶναι διάγνωσιν , ἐνίοις δὲ τοῖς ἐκτὸς μόνοις . ἥν περ δὴ αἰσθητὴν καὶ ἡμεῖς εἶναί φαμεν , οὐ μὴν ἐπὶ πάντων γε τῶν σφυγμῶν . ὅτι μὲν οὖν , ὥσπερ ἀναπνοὴ πυκνὴ καὶ ἀραιὰ τῶν ἐπικαίρων ἐστὶ σημείων , οὕτω καὶ σφυγμὸς πυκνὸς καὶ ἀραιὸς , ὡς ἐν τῇ δι’ αὐτῶν προγνώσει μαθήσῃ . τὸ δὲ μέρη τὰς ἡσυχίας εἶναι τῆς ὅλης ἀναπνοῆς τε καὶ τῶν σφυγμῶν , ἀμφισβητεῖται . καὶ γὰρ οἱ δοξάζοντες οὕτως οὐ πρώτως , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς εἶναι μέρη φασὶν ἐν ταῖς ἐνεργείαις ταύταις τὰς ἡσυχίας . ἐν μὲν γὰρ ταῖς εἰσπνοαῖς τε καὶ ἐκπνοαῖς ἐνεργεῖ προφανῶς τὰ τῆς ἀναπνοῆς ὄργανα , κατὰ δὲ τοὺς σφυγμοὺς διαστελλομένης τε καὶ συστελλομένης τῆς καρδίας , τὰς μεταξὺ τῶν ἐνεργειῶν τούτων ἡσυχίας παραπλήσιόν τι πρᾶγμα εἶναι τῇ κᾀπὶ τῶν τεθνεώτων αὐτοῖς ὑπαρχούσῃ · ὥσπερ καὶ οἱ λέγοντες ἐνέργειαν εἶναι ἀρτηριῶν τε καὶ καρδίας τὸν σφυγμὸν , ἢ κίνησιν ἀρτηριῶν τε καὶ καρδίας , ἢ διαστολὴν καὶ συστολὴν ἀρτηριῶν τε καὶ καρδίας , δόξουσι παραλιπεῖν τὰς ἡσυχίας , οὐ μικρὰν μοῖραν ἐχούσας εἰς πρόγνωσιν . οἱ γοῦν ἀραιὸς καὶ πυκνὸς σφυγμὸς κατὰ τοῦτο τὸ γένος εἰσὶ , μετὰ τῆς ἐν αὐτοῖς ὁμαλότητός τε καὶ ἀνωμαλίας , ἀταξίας τε καὶ τάξεως , οὐ σμικρὰ δηλοῦντες , ὥσπερ καὶ ὁ διαλείπων καὶ ὁ παρεμπίπτων , κατ’ αὐτὸ τὸ γένος τοῦτο συνιστάμενοι , σημεῖον οὐ σμικρὸν οὐδ’ αὐτοὶ τῶν ἐσομένων ὄντες . ἐὰν οὖν τις ἐθέλῃ τὸν σφυγμὸν ὁριζόμενος ἐπεισάγειν αὐτῷ τὸν περὶ τῶν ἡσυχιῶν λόγον , εἴτε μέρη τίθεσθαι χρὴ τῶν σφυγμῶν αὐτὰς , εἴτε μὴ , καὶ εἰ μέρη , πότερον πρῶτα καὶ κατὰ τὸν ἴδιον αὐτῶν λόγον , ἢ κατὰ συμβεβηκὸς , οὐκ ὀλίγον ἀναλώσει χρόνον . ἀλλ’ ἡμεῖς ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄχρι τοῦ δεῖξαι τὴν καθ’ ἕκαστα μακρολογίαν ἀφικόμενοι μετέβημεν ἐφ’ ἕτερόν τι , καὶ νῦν οὕτω πράξομεν , ἐπανελθόντες ἐπὶ τοὺς Ἀλεξάνδρου καὶ Δημοσθένους ὅρους , οὓς ἐποιήσαντο τοῦ σφυγμοῦ . φαίνεται γὰρ , εἰ καὶ μὴ τῇ λέξει , τῇ γε δυνάμει ταὐτὰ τῷ διδασκάλῳ βουλόμενος ὁ Δημοσθένης . ὁ μὲν γὰρ Ἀλέξανδρος ἀπροαίρετον ἔφη τὴν τῶν σφυγμῶν ἐνέργειαν ὑπάρχειν , ὁ δὲ φυσικήν · καὶ ὁ μὲν οἵαν τε φαίνεσθαι , ὁ δὲ φαίνεσθαι δυναμένην . οὕτως μὲν οὖν ἐν τῷ κατὰ τὸ ὑποκείμενον ὅρῳ τοῦ σφυγμοῦ φαίνεται τῷ διδασκάλῳ συμφερόμενος ὁ Δημοσθένης , ὡσαύτως δὲ κᾀν τῷ κατὰ τὰς ἐπισκέψεις . εὔδηλον γὰρ ὡς οὐδὲν διαφέρει πληγὴν ἢ πλῆξιν εἰπεῖν , ὥσπερ οὐδ’ ἀπροαίρετον ἢ φυσικήν . ὅτι δὲ μόνῳ τῷ τὸν ἤ σύνδεσμον εἰς τὸν ὅρον παραλαβεῖν ἀπέστη τοῦ διδασκάλου , πρόσθεν εἴρηται , καὶ καθ’ ὅν τινα λογισμὸν οὕτως ἔπραξεν . ἑξῆς οὖν ἐπισκεψώμεθα τοὺς ὑπὸ τῶν ἄλλων Ἡροφιλείων εἰρημένους ὅρους .
Lemmas: ὅς καί ὁ τρεῖς περί σφυγμός εἰμί σύγγραμμα , παρά πολύς εὐδοκιμέω . διαιρέω δέ οὖν καί οὗτος ὁ σφυγμός ὅμοιος ὁ Ἀλέξανδρος , καί φημί εἰμί ὁ μέν κατά ὁ ὑπόκειμαι καρδία καί ἀρτηρία διαστολή , ἤ συστολή φυσικός , φαίνω δύναμαι · ὁ δέ ἐκ ὅς ποιέω ὁ ἐπίσκεψις , καρδία ἤ ἀρτηρία πρός ὁ ἁφή πλῆξις φυσικός καί ὁ μετά ὁ πληγή γίγνομαι διάλειμμα . χράω δέ κατά ὁ ὅρος ὁ ἤ σύνδεσμος παραδιαζευκτικός , νομίζω ὁ καί συμπλεκτικός εἰμί ὁ μέν σύγκειμαι ἐκ ἄμφω ὁρίζω μόνος , ἴδιος δέ ἑκάτερος οὐ ὁρίζω . βούλομαι δέ αὐτός ὁ ὁ ἀρτηρία κίνησις εἰμί σφυγμός αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος , εἰμί δέ δηλονότι καί ὁ ὁ καρδία , αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος καί οὗτος , εἰμί δέ καί ὁ συναμφότεροι σφυγμός · ὡσαύτως δέ καί ὁ διαστολή μόνος σφυγμός ὀνομάζω καί ὁ συστολή καί ὁ συναμφότεροι . πείθω δέ οὕτως ὀνομάζω ὁ σφυγμός , ἐπειδή κατά ὁ διαστολή μέγας τε καλέω καί μικρός καί σφοδρός καί ἀμυδρός καί ταχύς καί βραδύς , κατά δέ ὁ συστολή ἀραιός καί πυκνός . ὅταν μέν οὖν κατά ὁ ὑπόκειμαι ὁ μέρος λέγω ὁ σφυγμός , διαστολή ὀνομάζω καί συστολή · ὅταν δέ ὡς ἐν ἐπίσκεψις , πληγή καί διάλειμμα , νομίζω ἀδιάγνωστος αἴσθησις ὁ συστολή εἰμί . μέγας δέ πάλιν ἐνταῦθα γίγνομαι ἐναντιολογία ὁ ἰατρός , οὐ περί ὄνομα μόνος ἔτι , καθά ἔνιοι ὁ λέγω , οὐ μήν οὐδέ περίεργος τε καί περισσός ὁ πολύς αὐτός ὅμοιος , ἀλλά ὁ μέγας αὐτός καί κύριος ἐπισκοπέω ὁ θεωρία . καί κρίνω ἀδέκαστος ἐγώ , καθά καί ἄλλος περί ὅς διαφωνέω ὁ ἰατρός , προαιρέω , οὕτως καί οὗτος πάμπολυς ἔτος ἀπορέω διατελέω · χρόνος δέ ὕστερον οὐ ὀλίγος ὁ τε αἰτία ὁ διαφωνία αὐτός εὑρίσκω , εἷς τε περί οὗτος μόνος βιβλίον γράφω , ὁ πρῶτος περί ὁ ὁ σφυγμός διάγνωσις . ἐν ὅς διορίζω , τίς μέν σφυγμός ὁ συστολή αἰσθητός ἔχω , τίς δέ οὐ . φαίνω δέ οὖν ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ βιβλίον ἅπας λόγος ἐπεισάγω ὁ οἴομαι αὐτός ἐκ πληγή τε καί διάλειμμα σύγκειμαι . τις γάρ καί χωρίς ὁ διαιρέω ὁ ὡς ἐν ὑπόκειμαι ὁ κατά ὁ ἐπίσκεψις ἁπλῶς ἀποφαίνω ὁ σφυγμός ἐκ πληγή καί διάλειμμα σύγκειμαι . καίτοι ἔͅν ἐκ διαστολεύς τε καί συστολή λέγω σύγκειμαι , ζήτημα τις γίγνομαι περί ὁ ἠρεμία , ὅς τε ἐπί ὁ διαστολή πρό ὁ συστολή καί ὅς ἐπί ὁ συστολή πρό ὁ διαστολεύς ὁ τε καρδία καί ὁ ἀρτηρία ποιέω . ἔͅν παραλείπω δέ ποτέ ὁ ὁ καρδία ὄνομα , μόνος ὁ ἀρτηρία μνημονεύω , ὑπακούω χρή κατά ἐκεῖνος λέγω ὁ αὐτός · καθά ἔͅν ἐπί ὁ καρδία λέγω τις παραλείπω ὁ ἀρτηρία , ἡγέομαι χρή καί ἐπί ἐκεῖνος λέγω ὁ αὐτός . ὁ δέ αὐτός ἀπορία ἔχω καί ὁ κατά ὁ ἀναπνοή ἠρεμία δισσός ὁ ἀναπνευστικός ὄργανον . ἡσυχάζω γάρ ὁ τε θώραξ ὁ τε πνεύμων ἐν ὁ μεταξύ χρόνος ὁ εἴσω τε καί ἔξω φορά ὁ πνεῦμα , καί κατά γε ὁ χρόνος ὁ ἡσυχία οὗτος ἀραιός , ἤ πυκνός ὀνομάζω ὁ ἀναπνοή . ὁ γε μήν διάγνωσις οὐ ὅμοιος οὗτος εἰμί ὁ ἡσυχία καί ὁ ἐν ὁ σφυγμός ἐναργής μέν γάρ ἀεί ἐπί ὁ ἀναπνοή ﻿ φαίνω , ὁ δέ ἐν ὁ σφυγμός ἠρεμία ἔνιοι μέν δοκέω οὐδέ ὅλος εἰμί διάγνωσις , ἔνιοι δέ ὁ ἐκτός μόνος . ὅς περ δή αἰσθητός καί ἐγώ εἰμί φημί , οὐ μήν ἐπί πᾶς γε ὁ σφυγμός . ὅτι μέν οὖν , ὥσπερ ἀναπνοή πυκνός καί ἀραιός ὁ ἐπίκαιρος εἰμί σημεῖον , οὕτως καί σφυγμός πυκνός καί ἀραιός , ὡς ἐν ὁ διά αὐτός πρόγνωσις μανθάνω . ὁ δέ μέρος ὁ ἡσυχία εἰμί ὁ ὅλος ἀναπνοή τε καί ὁ σφυγμός , ἀμφισβητέω . καί γάρ ὁ δοξάζω οὕτως οὐ πρῶτος , ἀλλά κατά συμβαίνω εἰμί μέρος φημί ἐν ὁ ἐνέργεια οὗτος ὁ ἡσυχία . ἐν μέν γάρ ὁ εἰσπνοή τε καί ἐκπνοή ἐνεργέω προφανής ὁ ὁ ἀναπνοή ὄργανον , κατά δέ ὁ σφυγμός διαστέλλω τε καί συστέλλω ὁ καρδία , ὁ μεταξύ ὁ ἐνέργεια οὗτος ἡσυχία παραπλήσιος τις πρᾶγμα εἰμί ὁ εἰͅπί ὁ θνῄσκω αὐτός ὑπάρχω · ὥσπερ καί ὁ λέγω ἐνέργεια εἰμί ἀρτηρία τε καί καρδία ὁ σφυγμός , ἤ κίνησις ἀρτηρία τε καί καρδία , ἤ διαστολή καί συστολή ἀρτηρία τε καί καρδία , δοκέω παραλείπω ὁ ἡσυχία , οὐ μικρός μοῖρα ἔχω εἰς πρόγνωσις . ὁ γοῦν ἀραιός καί πυκνός σφυγμός κατά οὗτος ὁ γένος εἰμί , μετά ὁ ἐν αὐτός ὁμαλότης τε καί ἀνωμαλία , ἀταξία τε καί τάξις , οὐ μικρός δηλόω , ὥσπερ καί ὁ διαλείπω καί ὁ παρεμπίπτω , κατά αὐτός ὁ γένος οὗτος συνίστημι , σημεῖον οὐ μικρός οὐδέ αὐτός ὁ εἰμί εἰμί . ἐάν οὖν τις ἐθέλω ὁ σφυγμός ὁρίζω ἐπεισάγω αὐτός ὁ περί ὁ ἡσυχία λόγος , εἴτε μέρος τίθημι χρή ὁ σφυγμός αὐτός , εἴτε μή , καί εἰ μέρος , πότερος πρῶτος καί κατά ὁ ἴδιος αὐτός λόγος , ἤ κατά συμβαίνω , οὐ ὀλίγος ἀναλόω χρόνος . ἀλλά ἐγώ ὥσπερ ἐπί ὁ ἄλλος ἄχρι ὁ δείκνυμι ὁ κατά ἕκαστος μακρολογία ἀφικνέομαι μεταβαίνω ἐπί ἕτερος τις , καί νῦν οὕτως πράσσω , ἐπανέρχομαι ἐπί ὁ Ἀλέξανδρος καί Δημοσθένης ὅρος , ὅς ποιέω ὁ σφυγμός . φαίνω γάρ , εἰ καί μή ὁ λέξις , ὁ γε δύναμις αὐτός ὁ διδάσκαλος βούλομαι ὁ Δημοσθένης . ὁ μέν γάρ Ἀλέξανδρος ἀπροαίρετος φημί ὁ ὁ σφυγμός ἐνέργεια ὑπάρχω , ὁ δέ φυσικός · καί ὁ μέν οἷος τε φαίνω , ὁ δέ φαίνω δύναμαι . οὕτως μέν οὖν ἐν ὁ κατά ὁ ὑπόκειμαι ὅρος ὁ σφυγμός φαίνω ὁ διδάσκαλος συμφέρω ὁ Δημοσθένης , ὡσαύτως δέ εἰͅν ὁ κατά ὁ ἐπίσκεψις . εὔδηλος γάρ ὡς οὐδείς διαφέρω πληγή ἤ πλῆξις λέγω , ὥσπερ οὐδέ ἀπροαίρετος ἤ φυσικός . ὅτι δέ μόνος ὁ ὁ ἤ σύνδεσμος εἰς ὁ ὅρος παραλαμβάνω ἀφίστημι ὁ διδάσκαλος , πρόσθεν λέγω , καί κατά ὅς τις λογισμός οὕτως πράσσω . ἑξῆς οὖν ἐπισκοπέω ὁ ὑπό ὁ ἄλλος Ἡροφιλείος λέγω ὅρος .