galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 1.16
Ἀρκεῖν μοι δοκεῖ καὶ περὶ τούτων τὰ τοσαῦτα . ἐπὶ γὰρ τὴν ἔτι λοιπὴν καὶ τρίτην διαφορὰν τῶν καθ’ ἓν μόριον ἀνωμάλων σφυγμῶν ἐπάνιμεν αὖθις , οὓς Ἀρχιγένης μὲν ὡς ἕνα γράφει καὶ καλεῖ δίκροτον . εἰσὶ δὲ πλείους . ὅσοι δέ τινες καὶ οἷοι , μετ’ ὀλίγον ἐροῦμεν , ἂν πρότερον ἐπισκεψώμεθα , πότερον τῶν κατὰ μίαν διαστολὴν τῆς ἀρτηρίας συνισταμένων ἐστὶν , ἢ δύο εἰσὶν ἐφεξῆς ἀλλήλων ἄνισοι σφυγμοί . τοῦτο δ’ οὐχ οἷόν τε κρῖναι καλῶς , εἰ μὴ πρότερον ἀκριβῶς μάθωμεν , οἷός ἐστιν ὁ σφυγμὸς οὗτος , ὁ πρὸς Ἀρχιγένους δίκροτος κεκλημένος . ὅτι μὲν γὰρ τῶν δὶς παιόντων τὴν ἁφὴν , ἄντικρυς . δῆλον . ἀλλὰ τοῦτο μὲν καὶ τοῖς διαλείπουσι κατὰ μίαν πληγὴν ὑπάρχει , καὶ εἴ τις μόνῳ τῷ πλήττεσθαι προέχων , δύο σφυγμοὺς τὸν δὶς παίοντα νομίζει , φανερῶς ἁμαρτάνει . τοὺς γὰρ ἐν μιᾷ διαστολῇ διαλείποντας οὐκ ἂν φαίη δύο σφυγμοὺς εἶναι , καί τοι δὶς πλήττουσιν . ἐναργῶς γὰρ ἐπ’ αὐτῶν ἡ κίνησις ἀπολλῦσα ﻿ τὸ συνεχὲς ἀκινησίᾳ μέσῃ διακόπτεται . τὸ δὲ γένος τὸ τῶν δικρότων οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ἐπειδὰν πληρώσῃ τὴν διαστολὴν ἅπασαν , εὐθὺς ἀποχωρεῖ πρὸς βραχὺ , καὶ αὖθις παίει τὸ δεύτερον , ὥστε τῶν μὲν διαλειπόντων ἡσυχίαν μέσην εἶναι τῶν πληγῶν , τοῦ δὲ δικρότου συστολὴν ἢ σύνοδον , ἢ ὑπονόστησιν , ἢ ὡς ἄν τις ἐθέλῃ καλεῖν . διὰ τοῦτό τινες δύο σφυγμοὺς εἶναί φασι , οὐχ ἕνα , τὸν δίκροτον . ἐροῦσι δὲ αὐτὸ μάλιστα οἱ μὴ παρακολουθοῦντες τῇ συστολῇ τῆς ἀρτηρίας , ἀλλ’ ἐκ πληγῆς καὶ διαλείμματος τὸν σφυγμὸν συνεστάναι φάσκοντες . οὗτοι γὰρ μετὰ τὴν προτέραν προσβολὴν τῆς ἀρτηρίας ἀκινησίαν βραχεῖαν ἐροῦσι γίγνεσθαι , καὶ μετ’ αὐτὴν ἑτέραν προσβολὴν , καὶ φήσουσιν ἀνώμαλον εἶναι τὸν τοιοῦτον σφυγμὸν κατὰ πυκνότητα . τούτους γὰρ ἀνωμάλους κατὰ πυκνότητα νομίζουσιν , ὑφ’ ὧν ἄνισον τὸ μεταξὺ τῶν πληγῶν διάλειμμα , καθάπερ καὶ μετ’ ὀλίγον ἐροῦμεν , ἀλλὰ νῦν γε , ὅτι καὶ κατὰ τούτους διοίσουσιν οἱ δίκροτοι σφυγμοὶ τῶν ἐν μιᾷ διαστολῇ διαλειπόντων , πειραθῶμεν πρότερον ἀποδεῖξαι , συγχωρήσαντες αὐτοῖς τὴν ὑπόθεσιν , καθ’ ἣν οὔ φασιν αἰσθητὴν εἶναι τὴν συστολήν . εἰ γὰρ καὶ τοῦτο δοθείη , τὸ γοῦν οὐκ ἀπὸ τῶν ἴσων διαστημάτων ἀνιοῦσαν φαίνεσθαι τὴν ἀρτηρίαν οὐκ ἄν τις ἀρνήσαιτο . τοῦτο δ’ ἐπὶ τῶν διαλειπόντων ἐναργῶς φαίνεται . κάτωθεν γάρ ποθεν ἀρξαμένη τῆς κινήσεως ἡ ἀρτηρία , κᾄπειτα παυσαμένη , τὴν ἀρχὴν αὖθις τῆς δευτέρας κινήσεως , ἵνα περ ἐτελεύτησεν ἡ προτέρα , ποιεῖται , τῶν δικρότων οὐχ οὕτως πληττόντων , ἀλλὰ φανερῶς ἐκ βάθους πλέονος καὶ κατὰ μείζονος διαστάσεως ἡ προτέρα κίνησις ἐνηνέχθαι φαίνεται , αὐτόθεν δήπουθεν ἐγγύθεν ἡ δευτέρα . τούτους μὲν οὖν τοσοῦτον ὁμολογοῦντας ἕξομεν , ὡς οὐ ταὐτόν ἐστι διαλείπειν ἐν μιᾷ διαστολῇ σφυγμὸν , ἢ δὶς παίειν , ὡς ὁ δίκροτος . οὐ μὴν ἀναγκάσαι γε αὐτοὺς ἄκοντας οἷόν τε , κατὰ μίαν πληγὴν ἀνωμάλους ὀνομάζειν τοὺς δικρότους . ἐροῦσι γὰρ ἀπομαχόμενοι δύο πληγῶν φανερῶς αἰσθάνεσθαι , μήτε τὸ μέγεθος ἴσον μήτε τὸν χρόνον , ἀλλὰ μηδὲ τὸν τόνον . καὶ δι’ ὀλίγου φήσουσι χρόνου τὴν δευτέραν ἐπὶ τῇ προτέρᾳ γίγνεσθαι . καὶ ἀνώμαλον μὲν συγχωρήσουσιν εἶναι τὸν τοιοῦτον σφυγμὸν , οὐ μὴν τὸν κατὰ μίαν πληγήν · ἀλλὰ τὰς ἐν πυκνότητι καὶ σμικρότητι καὶ τόνῳ τῆς ἀνωμαλίας διαφορὰς αὐτῷ προσάψουσιν . τοῖς δὲ καὶ τῆς συστολῆς αἰσθανομένοις φανερῶς ὁ δίκροτος ἐκπίπτει τῆς συστηματικῆς καλουμένης ἀνωμαλίας . ἔοικε γὰρ τὸ ἐπ’ αὐτοῦ γιγνόμενον ταῖς τῆς σφυρᾶς διπλαῖς πρὸς τὸν ἄκμονα πληγαῖς , τῆς μὲν προτέρας ἐκ πολλοῦ μὲν διαστήματος καταφερομένης καὶ σφοδρῶς παιούσης , τῆς δευτέρας δὲ οἷον ἀναπαλλομένης τῆς σφυρᾶς ἀπὸ τοῦ ἄκμονος οὐκ ἐπὶ πολὺ , καὶ αὖθις αὐτῷ προσπιπτούσης ἀῤῥωστότερόν τε ἢ πρόσθεν καὶ ἐξ ὀλίγης διαστάσεως . τοιοῦτον γάρ τοι καὶ οἱ δίκροτοι τυγχάνουσιν ἔχοντες τὸ εἶδος , οἷον ὠθουμένης τῆς ἀρτηρίας εἰς τοὐπίσω κατὰ τὴν προσβολὴν , εἶτ’ αὖθις ἐπανερχομένης . ὃ δ’ ἂν μάλιστα σαφέστατα τὴν τῶν δικρότων σφυγμῶν φύσιν ἐνδείξαιτο καὶ χωρίσειε τῆς συστηματικῆς ἀνωμαλίας , τὸ τῆς ἀποχωρήσεώς ἐστιν εἶδος . οὐδὲ γὰρ συστέλλεται τότε ἡ ἀρτηρία , ἀλλά πως οἷον κλονουμένη καταφέρεται , καὶ τὴν καταφορὰν αὐτῆς ἀπὸ τοῦ πέρατος τῆς πρώτης διαστολῆς , οὐδεμία σαφὴς ἡσυχία διαιρεῖ , καθάπερ ἐπὶ τῆς συστολῆς φαίνεται , ἀλλ’ εὐθὺς ἅμα τῷ παύσασθαι τῆς ἄνω φορᾶς ἡ ὑποχώρησις γίνεται , πρὸς ὀλίγον κλονουμένης αὐτῆς , εἶτ’ αὖθις ἐμπιπτούσης · οἷόν τι καὶ τοῖς πρὸς βίαν ἑλχθεῖσι κλάδοις , εἶτ’ ἀφεθεῖσι γίγνεται . καὶ γὰρ ἐκεῖνοι φέρονται μὲν ἐπὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς τόπον , οὐ μὴν εὐθὺς ἐν αὐτῷ μένουσιν , ἀλλ’ αὖθις ἀναχωροῦσιν ἐπὶ ταὐτὸ , ὅθεν ἠνέχθησαν , καὶ οὐδὲ ἴσην γε διάστασιν ἐπιλαμβάνουσι τῇ πρόσθεν , ἀλλ’ ἐλάττονα μικρῷ · καὶ πάλιν ἀπὸ τούτου τοῦ πέρατος ἐπὶ τὸν οἰκεῖον ἀναφέρονται τόπον , καὶ δεύτερόν γε ὑποχωροῦσιν αὖθις · καὶ ἐπανέρχονται πάλιν , καὶ τρίτον τε καὶ τέταρτον καὶ πολλάκις , ἔστ’ ἂν κατὰ βραχὺ μειοῦντες τὴν ἐπάνοδον , εἰς ἡσυχίαν παντελῆ τελευτήσωσι . τοιοῦτόν τι καὶ τῆς ἀρτηρίας κινήσει συμβέβηκεν ἐν τοῖς δικρότοις σφυγμοῖς . ὥστ’ ἔγωγε οὐ μόνον ἅπαξ ἐπανιοῦσαν , ἀλλὰ καὶ δεύτερον εἶδόν ποτε . καὶ τὸ σύμπαν φάναι , κλονώδη πάντως δεῖ τὴν κίνησιν εἶναι τοῦ δικρότου σφυγμοῦ , ὥστε καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν προτέραν πληγὴν οἷον ἐπαιρομένην καὶ τὸν τόπον ὅλον ἀλλάττουσαν τὴν ἀρτηρίαν ἄνω φέρεσθαι μᾶλλον ἢ διαστελλομένην · τοιοῦτοι γὰρ οἱ κλονώδεις . καὶ ὅταν γε σφοδρῶς αὐτοῖς τοῦτο τὸ πάθημα συμπίπτῃ , καὶ τὰ μόρια τῆς ἀρτηρίας διαφερόντως κινῶνται , τοῦ μὲν εἰ τύχοι πρώτου , τοῦ δὲ δευτέρου , τοῦ δὲ τρίτου καὶ πολλάκις τετάρτου καὶ πέμπτου μέρους αὐτῆς ἀναφερομένου τε καὶ αὖθις καταφερομένου . ὥστε ἔστιν ὅτε καθ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον τὰ μὲν ἀναφέρεσθαί σοι δόξει μόρια , τὰ δὲ καταφέρεσθαι . τοιαύτης οὖν οὔσης τῆς τῶν δικρότων σφυγμῶν ἰδέας , αἱ διαφοραὶ γενήσονται κατὰ πάντα τὰ προγεγραμμένα γένη , πληρότητος , σκληρότητος , μεγέθους , σφοδρότητος , τάχους , καὶ τῶν ἐναντίων , ἐν αὐτῇ τε τῇ πρώτῃ κινήσει καὶ τῇ κατὰ τὴν ὑποχώρησιν ἐπανόδῳ . δύναται γὰρ μεγάλη καὶ οὐ μεγάλη , καὶ σφοδρὰ καὶ οὐ σφοδρὰ , καὶ ταχεῖα καὶ οὐ ταχεῖα , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον εἰδῶν γίνεσθαι , καὶ ἤτοι ὁμαλὴ , ἢ ἀνώμαλος , ὥστε τὰς τοιαύτας ἐπαλλάξεις πολλὰ ποιεῖν εἴδη τῶν δικρότων σφυγμῶν . αὗται μὲν αἱ κατὰ διαστολὴν τῶν δικρότων σφυγμῶν τῆς ἐν ἑνὶ μορίῳ συνισταμένης ἀνωμαλίας διαφοραί .
Lemmas: ἀρκέω ἐγώ δοκέω καί περί οὗτος ὁ τοσοῦτος . ἐπί γάρ ὁ ἔτι λοιπός καί τρίτος διαφορά ὁ κατά εἷς μόριον ἀνώμαλος σφυγμός ἐπανέρχομαι αὖθις , ὅς Ἀρχιγένης μέν ὡς εἷς γράφω καί καλέω δίκροτος . εἰμί δέ πολύς . ὅσος δέ τις καί οἷος , μετά ὀλίγος λέγω , ἐάν πρότερος ἐπισκοπέω , πότερος ὁ κατά εἷς διαστολή ὁ ἀρτηρία συνίστημι εἰμί , ἤ δύο εἰμί ἐφεξῆς ἀλλήλων ἄνισος σφυγμός . οὗτος δέ οὐ οἷος τε κρίνω καλός , εἰ μή πρότερος ἀκριβής μανθάνω , οἷος εἰμί ὁ σφυγμός οὗτος , ὁ πρός Ἀρχιγένης δίκροτος καλέω . ὅτι μέν γάρ ὁ δίς παίω ὁ ἁφή , ἄντικρυς . δῆλος . ἀλλά οὗτος μέν καί ὁ διαλείπω κατά εἷς πληγή ὑπάρχω , καί εἰ τις μόνος ὁ πλήσσω προέχω , δύο σφυγμός ὁ δίς παίω νομίζω , φανερός ἁμαρτάνω . ὁ γάρ ἐν εἷς διαστολή διαλείπω οὐ ἄν φημί δύο σφυγμός εἰμί , καί τοι δίς πλήσσω . ἐναργής γάρ ἐπί αὐτός ὁ κίνησις ἀπόλλυμι ﻿ ὁ συνεχής ἀκινησία μέσος διακόπτω . ὁ δέ γένος ὁ ὁ δίκροτος οὐ οὕτως , ἀλλά ἐπειδάν πληρόω ὁ διαστολή ἅπας , εὐθύς ἀποχωρέω πρός βραχύς , καί αὖθις παίω ὁ δεύτερος , ὥστε ὁ μέν διαλείπω ἡσυχία μέσος εἰμί ὁ πληγή , ὁ δέ δίκροτος συστολή ἤ σύνοδος , ἤ ὑπονόστησις , ἤ ὡς ἄν τις ἐθέλω καλέω . διά οὗτος τις δύο σφυγμός εἰμί φημί , οὐ εἷς , ὁ δίκροτος . λέγω δέ αὐτός μάλα ὁ μή παρακολουθέω ὁ συστολή ὁ ἀρτηρία , ἀλλά ἐκ πληγή καί διάλειμμα ὁ σφυγμός συνίστημι φάσκω . οὗτος γάρ μετά ὁ πρότερος προσβολή ὁ ἀρτηρία ἀκινησία βραχύς λέγω γίγνομαι , καί μετά αὐτός ἕτερος προσβολή , καί φημί ἀνώμαλος εἰμί ὁ τοιοῦτος σφυγμός κατά πυκνότης . οὗτος γάρ ἀνώμαλος κατά πυκνότης νομίζω , ὑπό ὅς ἄνισος ὁ μεταξύ ὁ πληγή διάλειμμα , καθά καί μετά ὀλίγος λέγω , ἀλλά νῦν γε , ὅτι καί κατά οὗτος διαφέρω ὁ δίκροτος σφυγμός ὁ ἐν εἷς διαστολή διαλείπω , πειράω πρότερος ἀποδείκνυμι , συγχωρέω αὐτός ὁ ὑπόθεσις , κατά ὅς οὐ φημί αἰσθητός εἰμί ὁ συστολή . εἰ γάρ καί οὗτος δίδωμι , ὁ γοῦν οὐ ἀπό ὁ ἴσος διάστημα ἀνέρχομαι φαίνω ὁ ἀρτηρία οὐ ἄν τις ἀρνέομαι . οὗτος δέ ἐπί ὁ διαλείπω ἐναργής φαίνω . κάτωθεν γάρ ποθεν ἄρχω ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία , ᾄπειτη παύω , ὁ ἀρχή αὖθις ὁ δεύτερος κίνησις , ἵνα περ τελευτάω ὁ πρότερος , ποιέω , ὁ δίκροτος οὐ οὕτως πλήσσω , ἀλλά φανερός ἐκ βάθος πολύς καί κατά μέγας διάστασις ὁ πρότερος κίνησις φέρω φαίνω , αὐτόθεν δήπουθεν ἐγγύθεν ὁ δεύτερος . οὗτος μέν οὖν τοσοῦτος ὁμολογέω ἔχω , ὡς οὐ αὐτός εἰμί διαλείπω ἐν εἷς διαστολή σφυγμός , ἤ δίς παίω , ὡς ὁ δίκροτος . οὐ μήν ἀναγκάζω γε αὐτός ἄκων οἷος τε , κατά εἷς πληγή ἀνώμαλος ὀνομάζω ὁ δίκροτος . λέγω γάρ ἀπομάχομαι δύο πληγή φανερός αἰσθάνομαι , μήτε ὁ μέγεθος ἴσος μήτε ὁ χρόνος , ἀλλά μηδέ ὁ τόνος . καί διά ὀλίγος φημί χρόνος ὁ δεύτερος ἐπί ὁ πρότερος γίγνομαι . καί ἀνώμαλος μέν συγχωρέω εἰμί ὁ τοιοῦτος σφυγμός , οὐ μήν ὁ κατά εἷς πληγή · ἀλλά ὁ ἐν πυκνότης καί μικρότης καί τόνος ὁ ἀνωμαλία διαφορά αὐτός προσάπτω . ὁ δέ καί ὁ συστολή αἰσθάνομαι φανερός ὁ δίκροτος ἐκπίπτω ὁ συστηματικός καλέω ἀνωμαλία . ἔοικα γάρ ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ ὁ φυρός διπλόος πρός ὁ ἄκμων πληγή , ὁ μέν πρότερος ἐκ πολύς μέν διάστημα καταφέρω καί σφοδρός παίω , ὁ δεύτερος δέ οἷος ἀναπάλλω ὁ σφυράς ἀπό ὁ ἄκμων οὐ ἐπί πολύς , καί αὖθις αὐτός προσπίπτω ἄρρωστος τε ἤ πρόσθεν καί ἐκ ὀλίγος διάστασις . τοιοῦτος γάρ τοι καί ὁ δίκροτος τυγχάνω ἔχω ὁ εἶδος , οἷος ὠθέω ὁ ἀρτηρία εἰς ὀπίσω κατά ὁ προσβολή , εἶτα αὖθις ἐπανέρχομαι . ὅς δέ ἄν μάλα σαφής ὁ ὁ δίκροτος σφυγμός φύσις ἐνδείκνυμι καί χωρίζω ὁ συστηματικός ἀνωμαλία , ὁ ὁ ἀποχώρησις εἰμί εἶδος . οὐδέ γάρ συστέλλω τότε ὁ ἀρτηρία , ἀλλά πως οἷος κλονέω καταφέρω , καί ὁ καταφορά αὐτός ἀπό ὁ πέρας ὁ πρῶτος διαστολεύς , οὐδείς σαφής ἡσυχία διαιρέω , καθά ἐπί ὁ συστολή φαίνω , ἀλλά εὐθύς ἅμα ὁ παύω ὁ ἄνω φορά ὁ ὑποχώρησις γίγνομαι , πρός ὀλίγος κλονέω αὐτός , εἶτα αὖθις ἐμπίπτω · οἷος τις καί ὁ πρός βία ἑλχ́ͅζω κλάδος , εἶτα ἀφίημι γίγνομαι . καί γάρ ἐκεῖνος φέρω μέν ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή τόπος , οὐ μήν εὐθύς ἐν αὐτός μένω , ἀλλά αὖθις ἀναχωρέω ἐπί αὐτός , ὅθεν φέρω , καί οὐδέ ἴσος γε διάστασις ἐπιλαμβάνω ὁ πρόσθεν , ἀλλά ἐλαχύς μικρός · καί πάλιν ἀπό οὗτος ὁ πέρας ἐπί ὁ οἰκεῖος ἀναφέρω τόπος , καί δεύτερος γε ὑποχωρέω αὖθις · καί ἐπανέρχομαι πάλιν , καί τρίτος τε καί τέταρτος καί πολλάκις , ἔστε ἄν κατά βραχύς μειόω ὁ ἐπάνοδος , εἰς ἡσυχία παντελής τελευτάω . τοιοῦτος τις καί ὁ ἀρτηρία κίνησις συμβαίνω ἐν ὁ δίκροτος σφυγμός . ὥστε ἐγώ οὐ μόνος ἅπαξ ἐπανιόω , ἀλλά καί δεύτερος ὁράω ποτέ . καί ὁ σύμπας φημί , κλονώδης πάντως δέω ὁ κίνησις εἰμί ὁ δίκροτος σφυγμός , ὥστε καί κατά αὐτός ὁ πρότερος πληγή οἷος ἐπαίρω καί ὁ τόπος ὅλος ἀλλάσσω ὁ ἀρτηρία ἄνω φέρω μάλα ἤ διαστέλλω · τοιοῦτος γάρ ὁ κλονώδης . καί ὅταν γε σφοδρός αὐτός οὗτος ὁ πάθημα συμπίπτω , καί ὁ μόριον ὁ ἀρτηρία διαφερόντως κινέω , ὁ μέν εἰ τυγχάνω πρῶτος , ὁ δέ δεύτερος , ὁ δέ τρίτος καί πολλάκις τέταρτος καί πέμπτος μέρος αὐτός ἀναφέρω τε καί αὖθις καταφέρω . ὥστε εἰμί ὅτε κατά εἷς καί ὁ αὐτός χρόνος ὁ μέν ἀναφέρω σύ δοκέω μόριον , ὁ δέ καταφέρω . τοιοῦτος οὖν εἰμί ὁ ὁ δίκροτος σφυγμός ἰδέα , ὁ διαφορά γίγνομαι κατά πᾶς ὁ προγράφω γένος , πληρότης , σκληρότης , μέγεθος , σφοδρότης , τάχος , καί ὁ ἐναντίος , ἐν αὐτός τε ὁ πρῶτος κίνησις καί ὁ κατά ὁ ὑποχώρησις ἐπάνοδος . δύναμαι γάρ μέγας καί οὐ μέγας , καί σφοδρός καί οὐ σφοδρός , καί ταχύς καί οὐ ταχύς , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος εἶδος γίγνομαι , καί ἤτοι ὁμαλός , ἤ ἀνώμαλος , ὥστε ὁ τοιοῦτος ἐπάλλαξις πολύς ποιέω εἶδος ὁ δίκροτος σφυγμός . οὗτος μέν ὁ κατά διαστολή ὁ δίκροτος σφυγμός ὁ ἐν εἷς μόριον συνίστημι ἀνωμαλία διαφορά .