galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 2.9
Ὅτι δὲ καὶ τῶν πρώτων ἐστὶ γενῶν , οἶδα γὰρ καὶ τοῦτ’ ἐπαγγειλάμενος δείξειν , ᾧδ’ ἂν μάλιστα μάθοις , εἰ πειραθείης καθ’ ἕκαστον τῶν ἄλλων γενῶν τὴν αὐτὴν ποιήσασθαι γυμνασίαν , ἣν ἐπὶ τούτου νῦν ἐποιησάμεθα . ποιήσεις δὲ μάλιστα οὕτως , εἰ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν προχειριζόμενος , ἐπισκοποῖο τί κοινὸν γένος ἀνωτάτω ἐνδέχεται συστῆναι , τούτου τε κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς καὶ τοῦ σὺν αὐτῷ προτεινομένου . φέρε γὰρ ἐπειδὴ ταχύς τίς ἐστι · καὶ βραδὺς καὶ σύμμετρος ἐν τῇ κινήσει τῆς ἀρτηρίας σφυγμὸς , καὶ τοῦτο κοινὸν γένος ἐστὶ τὸ ποιὸν τῆς κινήσεως , ὡς κᾀν τοῖς περὶ διαγνώσεως σφυγμῶν ἐπιδείκνυται , σκεπτέον ἡμῖν ἐστι , τί ποτε κοινὸν γένος εὑρεῖν δυνησόμεθα ποιοῦ τε καὶ ποσοῦ . μὴ δυνηθέντες γὰρ ἐν τοῖς πρώτοις γένεσι τάξομεν τό τε ποσὸν τῆς διαστολῆς καὶ τὸ ποιὸν τῆς κινήσεως . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ τὸ ποιὸν τοῦ σώματος τῆς ἀρτηρίας ἄλλο γένος ἦν σφυγμῶν , ἐν αὐτῷ γὰρ ὅ τε μαλακὸς καὶ ὁ σκληρὸς καὶ ὁ σύμμετρος κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ χιτῶνος τῆς ἀρτηρίας ἦσαν , ἐπισκεπτέον αὖ πάλιν , τί καὶ τούτων ἐστὶ κοινὸν γένος , λέγω δὲ τούτου τε τοῦ νῦν εἰρημένου καὶ τοῦ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς . ἂν δὲ μηδὲν φαίνηται , τῶν πρώτων ἡμῖν καὶ αὐτὸ θετέον εἴη . ὅτι δ’ ἐν τῷ περὶ τῶν τοιούτων σκοπεῖσθαι γεγυμνάσθαι χρὴ διαγινώσκειν τὰς κατηγορίας , ἡγοῦμαι πρόδηλον ὑπάρχειν · ἵν’ ὅταν ὑπὸ μίαν μὲν ἄμφω ἄγηται κατηγορίαν τὰ ζητούμενα , μὴ μέντοι κοινὸν γένος τι ἐπ’ αὐτοῖς ᾖ , μὴ ταραττώμεθα τῷ κοινῷ τῆς κατηγορίας , ὡς τούς γε πλείστους τῶν ὀψιμαθῶν τε καὶ ἀγυμνάστων ψευδοδιαλεκτικῶν , ἔνθα κατηγορία κοινὴ , καὶ γένος ἐνταῦθα κοινὸν εὑρήσεις νομίζοντας , ὡς ἂν μὴ δυναμένους διαιρεῖσθαι τὴν ὁμωνυμίαν . οὕτω γοῦν ἔχει κᾀπὶ τοῦ κατὰ τὴν κίνησιν καὶ τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας ποιοῦ . κατηγορία μὲν ἡ τοῦ ποιοῦ κοινὴ κατ’ ἀμφοῖν τοῖν γενοῖν , οὐ μὴν καὶ γένος γέ τι κοινὸν ἐπ’ ἀμφοῖν . ὁμωνύμως γὰρ , οὐ συνωνύμως ἄμφω ποιὰ λέγεται . οὐ γὰρ ἓν ταὐτόν ἐστιν ἐν ἀμφοτέροις τὸ ποιὸν , καθάπερ ἐν λευκῷ καὶ μέλανι , ἢ ἐν ψυχρῷ καὶ θερμῷ , ἀλλὰ κινήσει μὲν τὸ ποιὸν ἴδιον καὶ γένους ἄλλου , τῷ δὲ σώματι τῆς ἀρτηρίας ἴδιον καὶ γένους ἄλλου . οὐ γάρ ἐστιν ἐν ταὐτῷ γένει κίνησίς τε καὶ σύστασις ἀρτηρίας σώματος . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων τάχ’ ἂν ἐν τοῖς ἑξῆς πλέον ῥηθείη . περὶ δὲ τοῦ κατὰ τὸ ποσὸν γένους τῶν σφυγμῶν ἤδη δῆλον ὅπως χρὴ σκοπεῖσθαι , πότερα τῶν πρώτων ἐστὶ γενῶν , ἢ τῶν δευτέρων . τοῦ μὲν γὰρ κατά τε τὴν κίνησιν καὶ τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας φανερῶς ἕτερον ὑπάρχει , εἴ γε καὶ τὸ ποσὸν ἕτερον τοῦ ποιοῦ · διὰ ταῦτά γε καὶ τοῦ κατὰ τὸν τόνον , ἐν ᾧ σφοδροί τέ τινες καὶ ἀμυδροὶ γίνονται σφυγμοί . καὶ γὰρ οὗτοι κατὰ τὸ ποιὸν ἤτοι τῆς πληγῆς , ἢ τοῦ ζωτικοῦ τόνου συνίστανται . καὶ μὴν καὶ ῥυθμοῦ καὶ τοῦ κατὰ τάξιν τε καὶ ἀταξίαν , ὁμαλότητά τε καὶ ἀνωμαλίαν . ὑπὸ γὰρ τὴν τοῦ πρὸς τὶ κατηγορίαν ἔρχεται ταῦτα σύμπαντα . λοιπὸν δ’ ἂν εἴη παραβάλλειν αὐτὸ τῷ κατὰ τὴν πυκνότητα καὶ ἀραιότηται γένει . φαίνεται γὰρ τοῦτο κατὰ τὸ ποσὸν τοῦ χρόνου τῆς ἡσυχίας συνιστάμενον . ἀλλὰ κᾀνταῦθα πάλιν ὑπὸ μὲν τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ἀναχθήσεται , γένος δ’ οὐ ταὐτὸν ἀμφοῖν γενήσεται . γένει γὰρ ὅλῳ διαφέρει τὸ ἐν διαστάσει σώματος ποσὸν τοῦ κατὰ χρόνον ποσοῦ , καὶ δῆλον ὡς οὐδὲν ἀνωτέρω γένος ἐν σφυγμοῖς ἐστι τοῦ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς , ὥσπερ οὐδὲ τῶν ἄλλων τῶν εἰρημένων οὐδενός . ὅστις δὲ ἀκριβῶς τούτοις ἕπεσθαι βούλεται , γεγυμνάσθαι πρότερον αὐτὸν χρὴ περὶ τὰς κατηγορίας . τὸ γὰρ τοῦ Ἀρκεσιλάου καλὸν , ὡς οὐδεὶς πόκον εἰς γναφεῖον φέρει . τάξις γάρ ἐστιν ὥσπερ ἐρίων ἐργασίας , οὕτω καὶ μαθημάτων διδασκαλίας . καὶ οὐδεὶς οὔτ’ ἀναγινώσκειν διδάσκεται , πρὶν πάσας ἐκμαθεῖν τὰς συλλαβὰς , οὔτε τὰς συλλαβὰς αὐτὰς , πρὶν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα τῆς φωνῆς , οὔτε τὰ σύντονα παλαίσματα πρὸ τῶν ἁπλῶν καὶ ῥᾳδίων , οὐδὲ ταῦτα , πρὶν τρίψασθαι καλῶς , οὐδὲ τοῦτο , πρὶν ἀλείψασθαι γυμναστικῶς , ἀλλ’ ἕκαστον αὐτῶν τὸ μὲν πρῶτον , τὸ δὲ δεύτερον , τὸ δὲ τρίτον ἐστὶν ἐν ἁπάσαις ταῖς τέχναις . οὕτω δὴ κᾀν τοῖς κατὰ τὴν διαλεκτικὴν οὐκ ἐνδέχεταί τινα , πρὶν ἐν τοῖς πρώτοις καὶ οἷον στοιχείοις γυμνάσασθαι , ταῖς τῶν ἑξῆς ἀποδείξεσιν ἕπεσθαι . περὶ μὲν τούτων εἴς γε τὸ παρὸν ἱκανὰ καὶ ταῦτα .
Lemmas: ὅτι δέ καί ὁ πρῶτος εἰμί γένος , οἶδα γάρ καί οὗτος ἐπαγγέλλω δείκνυμι , ὧδε ἄν μάλα μανθάνω , εἰ πειράω κατά ἕκαστος ὁ ἄλλος γένος ὁ αὐτός ποιέω γυμνασία , ὅς ἐπί οὗτος νῦν ποιέω . ποιέω δέ μάλα οὕτως , εἰ κατά ἕκαστος αὐτός προχειρίζω , ἐπισκοπέω τίς κοινός γένος ἄνω ἐνδέχομαι συνίστημι , οὗτος τε κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς καί ὁ σύν αὐτός προτείνω . φέρω γάρ ἐπειδή ταχύς τις εἰμί · καί βραδύς καί σύμμετρος ἐν ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία σφυγμός , καί οὗτος κοινός γένος εἰμί ὁ ποιός ὁ κίνησις , ὡς εἰͅν ὁ περί διάγνωσις σφυγμός ἐπιδείκνυμι , σκοπέω ἐγώ εἰμί , τίς ποτέ κοινός γένος εὑρίσκω δύναμαι ποιός τε καί πός . μή δύναμαι γάρ ἐν ὁ πρῶτος γένος τάσσω ὁ τε ποσός ὁ διαστολεύς καί ὁ ποιός ὁ κίνησις . ἀλλά ἐπεί καί ὁ ποιός ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία ἄλλος γένος εἰμί σφυγμός , ἐν αὐτός γάρ ὁ τε μαλακός καί ὁ σκληρός καί ὁ σύμμετρος κατά ὁ σύστασις ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία εἰμί , ἐπισκοπέω αὖ πάλιν , τίς καί οὗτος εἰμί κοινός γένος , λέγω δέ οὗτος τε ὁ νῦν λέγω καί ὁ κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς . ἐάν δέ μηδείς φαίνω , ὁ πρῶτος ἐγώ καί αὐτός τίθημι εἰμί . ὅτι δέ ἐν ὁ περί ὁ τοιοῦτος σκοπέω γυμνάζω χρή διαγιγνώσκω ὁ κατηγορία , ἡγέομαι πρόδηλος ὑπάρχω · ἵνα ὅταν ὑπό εἷς μέν ἄμφω ἄγω κατηγορία ὁ ζητέω , μή μέντοι κοινός γένος τις ἐπί αὐτός εἰμί , μή ταράσσω ὁ κοινός ὁ κατηγορία , ὡς ὁ γε πολύς ὁ ὀψιμαθής τε καί ἀγύμναστος ψευδοδιαλεκτικός , ἔνθα κατηγορία κοινός , καί γένος ἐνταῦθα κοινός εὑρίσκω νομίζω , ὡς ἄν μή δύναμαι διαιρέω ὁ ὁμωνυμία . οὕτως γοῦν ἔχω εἰͅπί ὁ κατά ὁ κίνησις καί ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία ποιέω . κατηγορία μέν ὁ ὁ ποιός κοινός κατά ἄμφω ὁ γένος , οὐ μήν καί γένος γε τις κοινός ἐπί ἄμφω . ὁμώνυμος γάρ , οὐ συνώνυμος ἄμφω ποιός λέγω . οὐ γάρ εἷς αὐτός εἰμί ἐν ἀμφότερος ὁ ποιός , καθά ἐν λευκός καί μέλας , ἤ ἐν ψυχρός καί θερμός , ἀλλά κίνησις μέν ὁ ποιός ἴδιος καί γένος ἄλλος , ὁ δέ σῶμα ὁ ἀρτηρία ἴδιος καί γένος ἄλλος . οὐ γάρ εἰμί ἐν αὐτός γένος κίνησις τε καί σύστασις ἀρτηρία σῶμα . ἀλλά περί μέν οὗτος τάχα ἄν ἐν ὁ ἑξῆς πολύς λέγω . περί δέ ὁ κατά ὁ ποσός γένος ὁ σφυγμός ἤδη δῆλος ὅπως χρή σκοπέω , πότερος ὁ πρῶτος εἰμί γένος , ἤ ὁ δεύτερος . ὁ μέν γάρ κατά τε ὁ κίνησις καί ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία φανερός ἕτερος ὑπάρχω , εἰ γε καί ὁ ποσός ἕτερος ὁ ποιός · διά οὗτος γε καί ὁ κατά ὁ τόνος , ἐν ὅς σφοδρός τε τις καί ἀμυδρός γίγνομαι σφυγμός . καί γάρ οὗτος κατά ὁ ποιός ἤτοι ὁ πληγή , ἤ ὁ ζωτικός τόνος συνίστημι . καί μήν καί ῥυθμός καί ὁ κατά τάξις τε καί ἀταξία , ὁμαλότης τε καί ἀνωμαλία . ὑπό γάρ ὁ ὁ πρός τίς κατηγορία ἔρχομαι οὗτος σύμπας . λοιπός δέ ἄν εἰμί παραβάλλω αὐτός ὁ κατά ὁ πυκνότης καί ἀραιότηονες γένος . φαίνω γάρ οὗτος κατά ὁ ποσός ὁ χρόνος ὁ ἡσυχία συνίστημι . ἀλλά ᾀνταῦθη πάλιν ὑπό μέν ὁ αὐτός κατηγορία ἀνάγω , γένος δέ οὐ αὐτός ἄμφω γίγνομαι . γένος γάρ ὅλος διαφέρω ὁ ἐν διάστασις σῶμα ποσός ὁ κατά χρόνος πός , καί δῆλος ὡς οὐδείς ἀνώτερος γένος ἐν σφυγμός εἰμί ὁ κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἄλλος ὁ λέγω οὐδείς . ὅστις δέ ἀκριβής οὗτος ἕπομαι βούλομαι , γυμνάζω πρότερος αὐτός χρή περί ὁ κατηγορία . ὁ γάρ ὁ Ἀρκεσίλαος καλός , ὡς οὐδείς πόκος εἰς κναφεῖον φέρω . τάξις γάρ εἰμί ὥσπερ ἔριον ἐργασία , οὕτως καί μάθημα διδασκαλία . καί οὐδείς οὔτε ἀναγιγνώσκω διδάσκω , πρίν πᾶς ἐκμανθάνω ὁ συλλαβή , οὔτε ὁ συλλαβή αὐτός , πρίν ἅπας ὁ στοιχεῖον ὁ φωνή , οὔτε ὁ σύντονος πάλαισμα πρό ὁ ἁπλόος καί ῥᾴδιος , οὐδέ οὗτος , πρίν τρίβω καλός , οὐδέ οὗτος , πρίν ἀλείφω γυμναστικός , ἀλλά ἕκαστος αὐτός ὁ μέν πρῶτος , ὁ δέ δεύτερος , ὁ δέ τρίτος εἰμί ἐν ἅπας ὁ τέχνη . οὕτως δή εἰͅν ὁ κατά ὁ διαλεκτικός οὐ ἐνδέχομαι τις , πρίν ἐν ὁ πρῶτος καί οἷος στοιχεῖον γυμνάζω , ὁ ὁ ἑξῆς ἀπόδειξις ἕπομαι . περί μέν οὗτος εἰς γε ὁ πάρειμι ἱκανός καί οὗτος .