galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 1.4
Ἑκάστου δὲ τούτων τῶν γενῶν αἱ κατ’ εἶδος διαφοραὶ πλείους εἰσὶν , ἃς ἤδη διέξιμεν , ἀπὸ τοῦ κατ’ αὐτὴν τὴν κίνησιν ἀρξάμενοι γένους . ἀνάγκη γὰρ ταύτην ἢ σύμμετρόν τε καὶ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν , ἢ ὠκυτέραν πως , ἢ βραδυτέραν γεγονέναι , ὡς εἶναι κατὰ τοῦτο τὸ γένος τρεῖς τὰς πάσας διαφορὰς σφυγμῶν , ταχὺν μὲν τὸν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ κινουμένης τῆς ἀρτηρίας γενόμενον , βραδὺν δὲ τὸν ἐν πολλῷ , σύμμετρον δὲ τὸν ἐν συμμέτρῳ . αἱ δὲ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς διαφοραὶ σφυγμῶν , αἱ μὲν κατὰ μίαν νοούμεναι διάστασιν ἐννέα τὸν ἀριθμόν εἰσι , καθ’ ἑκάστην τῶν τριῶν διαστάσεων τρεῖς , κατὰ μὲν τὸ μῆκος τῆς ἀρτηρίας , ὅστις σύμμετρος ἐν αὐτῷ , καὶ ὅστις ἂν ὑπερβάλλῃ τοῦδε , ἢ ἐλλείπῃ · ﻿ καλεῖται δὲ ὁ μὲν ὑπερβάλλων μακρὸς , ὁ δὲ ἐλλείπων βραχύς . κατὰ δὲ τὸ πλάτος ὅ τε σύμμετρος ἐν αὐτῷ καὶ οἱ ἄμετροι δύο , πλατὺς μὲν ὁ ὑπὲρ τὸ σύμμετρον , ὁ δ’ ἐναντίος αὐτῷ στενός . κατὰ ταῦτα δὲ κᾀν τῇ κατὰ βάθος διαστάσει τῆς ἀρτηρίας ὁ μὲν ἔσται σύμμετρος , ὁ δὲ ὑψηλὸς , ὁ δὲ ταπεινός . αὗται μὲν ἐννέα διαφοραὶ σφυγμῶν τῶν κατὰ μίαν διάστασιν νενοημένων , αἱ δὲ κατὰ τρεῖς ἅμα διαστάσεις διαφοραὶ σφυγμῶν ἑπτὰ καὶ εἴκοσίν εἰσιν . γνώσῃ δ’ αὐτὰ σαφῶς ἐπὶ διαγράμματος , εἷς μὲν γὰρ ἔσται μακρὸς ἅμα καὶ πλατὺς καὶ ὑψηλὸς καὶ γεγράφθω πρῶτος ἁπάντων . ἕτερος δὲ μακρὸς ἅμα καὶ πλατὺς καὶ κατὰ βάθος σύμμετρος καὶ γεγράφθω δεύτερος . ἄλλος δὲ μακρὸς καὶ πλατὺς καὶ ταπεινὸς καὶ γεγράφθω τρίτος . ἑξῆς δὲ τούτοις οἱ λοιποὶ πάντες ὁμοίᾳ μεθόδῳ γνωριοῦνται , τῶν δύο μὲν τῶν πρώτων διαστάσεων τῶν αὐτῶν μενουσῶν , τρὶς δὲ τῆς ἐσχάτης ὑπαλλαττομένης , οἷον οὕτως , ὁ μὲν τέταρτος μακρὸς καὶ σύμμετρος τῷ πλάτει καὶ ὑψηλός · ὁ δὲ πέμπτος μακρὸς καὶ σύμμετρος τῷ πλάτει καὶ σύμμετρος τῷ βάθει . ὁ δὲ ἕκτος μακρὸς καὶ σύμμετρος τῷ πλάτει καὶ ταπεινὸς , εἶτ’ ἄλλοι πάλιν τρεῖς ἐφεξῆς , τῆς μὲν πρώτης διαστάσεως τὸ μακρὸν φυλαττούσης , τῆς δὲ δευτέρας τὸ στενὸν , τῆς δὲ τρίτης ὑπαλλαττομένης τριχῶς . οὗτοι μὲν ἐννέα , τῆς μιᾶς διαστάσεως τῆς κατὰ τὸ μῆκος μακρᾶς μενούσης , τῶν δὲ ἄλλων δυοῖν παντοίως ὑπαλλαττομένων . ἕτεροι δὲ ἑξῆς ἐννέα , τῆς μὲν κατὰ τὸ μῆκος διαστάσεως συμμέτρου μενούσης , τῶν λοιπῶν δ’ ὑπαλλαττομένων . καὶ αὖθις ἐννέα , τῆς μὲν κατὰ μῆκος διαστάσεως βραχείας μενούσης , τῶν δ’ ἄλλων ὑπαλλαττομένων . μακρὸς πλατὺς ὑψηλὸς μέγας μακρὸς πλατὺς σύμμετρος μακρὸς πλατὺς ταπεινὸς μακρὸς σύμμετρος ὑψηλὸς μακρὸς σύμμετρος σύμμετρος ἰσχνὸς μακρὸς σύμμετρος ταπεινὸς ἰσχνὸς μακρὸς στενὸς ὑψηλὸς μακρὸς στενὸς σύμμετρος ἰσχνὸς μακρὸς στενὸς ταπεινὸς ἰσχνὸς σύμμετρος πλατὺς ὑψηλὸς ἁδρὸς σύμμετρος πλατὺς σύμμετρος σύμμετρος πλατὺς ταπεινὸς σύμμετρος σύμμετρος ὑψηλὸς σύμμετρος σύμμετρος σύμμετρος μέσος σύμμετρος σύμμετρος ταπεινὸς σύμμετρος στενὸς ὑψηλὸς σύμμετρος στενὸς σύμμετρος σύμμετρος στενὸς ταπεινὸς ἰσχνὸς βραχὺς πλατὺς ὑψηλὸς ἁδρὸς βραχὺς πλατὺς σύμμετρος ἁδρὸς βραχὺς πλατὺς ταπεινὸς βραχὺς σύμμετρος ὑψηλὸς ἁδρὸς βραχὺς σύμμετρος σύμμετρος ἁδρὸς βραχὺς σύμμετρος ταπεινὸς βραχὺς στενὸς ὑψηλὸς βραχὺς στενὸς σύμμετρος βραχὺς στενὸς ταπεινὸς μικρὸς Ὄντων δὴ τούτων ἑπτὰ καὶ εἴκοσι σφυγμῶν , τῶν κατὰ τὸ ποσὸν , ἐν ταῖς τρισὶν ἅμα διαστάσεσι συνισταμένων , δύο μὲν ἔχουσιν ἐξ αὐτῶν ὀνόματα πρὸς ἁπάντων ὁμολογούμενα , ὅ τε πρῶτος ἐν αὐτοῖς γεγραμμένος καὶ ὁ ἔσχατος . ὁ μὲν γὰρ μέγας , ὁ δὲ μικρὸς καλεῖται , τὸ δ’ ἄλλο πᾶν πλῆθος οὐκ ἔχει . οὐδὲ γὰρ οἱ ἰσχνοί τε καὶ οἱ ἁδροὶ λεγόμενοι σφυγμοὶ ἕνα τινὰ τῶν ἐκ τοῦ διαγράμματος δηλοῦσι , ἀλλὰ κατὰ πολλῶν ἅμα γενικῶς κατηγοροῦνται . ἐφ’ ὧν γὰρ ἂν ἡ κατὰ τὸ μῆκος διάστασις πλεονεκτῇ πως τῶν λοιπῶν δυοῖν , τούτους πάντας ἰσχνοὺς καλοῦσιν · ἐφ’ ὧν δ’ ἂν αἱ λοιπαὶ δύο ταύτης , ἅπαντας αὖ πάλιν ἐκείνους ἁδρούς . ὥστε καὶ τὸν πέμπτον ἐν τῷ διαγράμματι καὶ τὸν ἕκτον , ἔτι δὲ πρὸς αὐτοῖς τὸν ὄγδοόν τε καὶ ἔννατον καὶ ιη΄ ἰσχνοὺς καλεῖσθαι , ἔμπαλιν δὲ τούτοις ἁδροὺς τόν τε δέκατον ἐν τῷ διαγράμματι καὶ τὸν ἐννεαδέκατον καὶ τὸν εἰκοστὸν καὶ προσέτι τὸν δεύτερον καὶ εἰκοστὸν καὶ τὸν τρίτον καὶ εἰκοστόν . ὥστε γενικώτερα ταῦτ’ ἐστὶ τὰ ὀνόματα καὶ πλειόνων κοινά . καλοῦσι δὲ ἤδη τοὺς αὐτοὺς τούτους σφυγμοὺς καὶ ἑτέρως , λεπτὸν μὲν ἰσχνὸν , παχὺν δὲ τὸν ἁδρόν . ἀλλ’ οὐδὲ τοῦ συμμέτρου κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις , ὅσπερ μόνος ἐστὶν ὁ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν , ἴδιον ἔχομεν ὄνομα . λόγῳ δὲ καὶ τοῦτον δηλοῦμεν , ἤτοι σύμμετρον εἶναι λέγοντες ἐν ταῖς τρισὶ διαστάσεσιν , ἢ μέσον μεγάλου τε καὶ μικροῦ , ἢ κατὰ φύσιν ἐν τῷ ποσῷ τῆς διαστολῆς , ἢ σύμμετρον ἐν τῷ ποσῷ τῆς διαστολῆς , ἢ ὅπως ἂν μάλιστα ἄλλως σαφὲς ἐλπίσωμεν ἔσεσθαι τὸ λεγόμενον . διό μοι καὶ θαυμάζειν ἐπέρχεται τῶν ἐν ὀνόμασι μόνον δεινῶν , καὶ τί χρὴ καλέσαι τὸν τοιοῦτον σφυγμὸν ἀεὶ ζητούντων , εἰ μὴ κᾂν διὰ τοῦτο τῆς ἔριδος παύσαιντο , πολλοὺς ὁρῶντες σφυγμοὺς ὄνομα μὲν ἴδιον οὐκ ἔχοντας , οὐδὲν δ’ ἐκ τούτου τὴν διδασκαλίαν βλάπτοντας , ὅταν γε λόγῳ δηλοῦσθαι δύνωνται . τὸ γοῦν σφυγμὸν ὀνομάζειν τινὰς βραχὺν καὶ στενὸν καὶ ταπεινὸν ὅμοιόν ἐστι τῷ λέγειν ζῶον πεζὸν δίπουν . ὡς γὰρ ἐνταῦθα ὁ λόγος μὲν τὸ ζῶον πεζὸν δίπουν , τὸ δὲ ὄνομα τοῦ πράγματος , οὗ ﻿ ὁ λόγος , ἄνθρωπος , οὕτω κᾀν τοῖς σφυγμοῖς ὄνομα μὲν ὁ μέγας , λόγος δ’ αὐτοῦ μακρὸς καὶ πλατὺς καὶ ὑψηλός . καὶ αὖθις ἑτέρου σφυγμοῦ λόγος μὲν , βραχὺς , πλατὺς , ταπεινὸς , ὄνομα δὲ οὐδέν ἐστιν ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ αὖθις ἐροῦμεν .
Lemmas: ἕκαστος δέ οὗτος ὁ γένος ὁ κατά εἶδος διαφορά πολύς εἰμί , ὅς ἤδη διεξέρχομαι , ἀπό ὁ κατά αὐτός ὁ κίνησις ἄρχω γένος . ἀνάγκη γάρ οὗτος ἤ σύμμετρος τε καί κατά φύσις ὑπάρχω , ἤ ὠκύς πως , ἤ βραδύς γίγνομαι , ὡς εἰμί κατά οὗτος ὁ γένος τρεῖς ὁ πᾶς διαφορά σφυγμός , ταχύς μέν ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος κινέω ὁ ἀρτηρία γίγνομαι , βραδύς δέ ὁ ἐν πολύς , σύμμετρος δέ ὁ ἐν σύμμετρος . ὁ δέ κατά ὁ ποσός ὁ διαστολεύς διαφορά σφυγμός , ὁ μέν κατά εἷς νοέω διάστασις ἐννέα ὁ ἀριθμός εἰμί , κατά ἕκαστος ὁ τρεῖς διάστασις τρεῖς , κατά μέν ὁ μῆκος ὁ ἀρτηρία , ὅστις σύμμετρος ἐν αὐτός , καί ὅστις ἄν ὑπερβάλλω ὅδε , ἤ ἐλλείπω · ﻿ καλέω δέ ὁ μέν ὑπερβάλλω μακρός , ὁ δέ ἐλλείπω βραχύς . κατά δέ ὁ πλάτος ὁ τε σύμμετρος ἐν αὐτός καί ὁ ἄμετρος δύο , πλατύς μέν ὁ ὑπέρ ὁ σύμμετρος , ὁ δέ ἐναντίος αὐτός στενός . κατά οὗτος δέ εἰͅν ὁ κατά βάθος διάστασις ὁ ἀρτηρία ὁ μέν εἰμί σύμμετρος , ὁ δέ ὑψηλός , ὁ δέ ταπεινός . οὗτος μέν ἐννέα διαφορά σφυγμός ὁ κατά εἷς διάστασις νοέω , ὁ δέ κατά τρεῖς ἅμα διάστασις διαφορά σφυγμός ἑπτά καί εἴκοσι εἰμί . γιγνώσκω δέ αὐτός σαφής ἐπί διάγραμμα , εἷς μέν γάρ εἰμί μακρός ἅμα καί πλατύς καί ὑψηλός καί γράφω πρῶτος ἅπας . ἕτερος δέ μακρός ἅμα καί πλατύς καί κατά βάθος σύμμετρος καί γράφω δεύτερος . ἄλλος δέ μακρός καί πλατύς καί ταπεινός καί γράφω τρίτος . ἑξῆς δέ οὗτος ὁ λοιπός πᾶς ὅμοιος μέθοδος γνωρίζω , ὁ δύο μέν ὁ πρῶτος διάστασις ὁ αὐτός μένω , τρίς δέ ὁ ἔσχατος ὑπαλλάσσω , οἷος οὕτως , ὁ μέν τέταρτος μακρός καί σύμμετρος ὁ πλάτος καί ὑψηλός · ὁ δέ πέμπτος μακρός καί σύμμετρος ὁ πλάτος καί σύμμετρος ὁ βάθος . ὁ δέ ἕκτος μακρός καί σύμμετρος ὁ πλάτος καί ταπεινός , εἶτα ἄλλος πάλιν τρεῖς ἐφεξῆς , ὁ μέν πρῶτος διάστασις ὁ μακρός φυλάσσω , ὁ δέ δεύτερος ὁ στενός , ὁ δέ τρίτος ὑπαλλάσσω τριχῶς . οὗτος μέν ἐννέα , ὁ εἷς διάστασις ὁ κατά ὁ μῆκος μακρός μένω , ὁ δέ ἄλλος δύο παντοίως ὑπαλλάσσω . ἕτερος δέ ἑξῆς ἐννέα , ὁ μέν κατά ὁ μῆκος διάστασις σύμμετρος μένω , ὁ λοιπός δέ ὑπαλλάσσω . καί αὖθις ἐννέα , ὁ μέν κατά μῆκος διάστασις βραχύς μένω , ὁ δέ ἄλλος ὑπαλλάσσω . μακρός πλατύς ψηλός μέγας μακρός πλατύς σύμμετρος μακρός πλατύς ταπεινός μακρός σύμμετρος ψηλός μακρός σύμμετρος σύμμετρος ἰσχνός μακρός σύμμετρος ταπεινός ἰσχνός μακρός στενός ψηλός μακρός στενός σύμμετρος ἰσχνός μακρός στενός ταπεινός ἰσχνός σύμμετρος πλατύς ψηλός ἁδρός σύμμετρος πλατύς σύμμετρος σύμμετρος πλατύς ταπεινός σύμμετρος σύμμετρος ψηλός σύμμετρος σύμμετρος σύμμετρος μέσος σύμμετρος σύμμετρος ταπεινός σύμμετρος στενός ψηλός σύμμετρος στενός σύμμετρος σύμμετρος στενός ταπεινός ἰσχνός βραχύς πλατύς ψηλός ἁδρός βραχύς πλατύς σύμμετρος ἁδρός βραχύς πλατύς ταπεινός βραχύς σύμμετρος ψηλός ἁδρός βραχύς σύμμετρος σύμμετρος ἁδρός βραχύς σύμμετρος ταπεινός βραχύς στενός ψηλός βραχύς στενός σύμμετρος βραχύς στενός ταπεινός μικρός εἰμί δή οὗτος ἑπτά καί εἴκοσι σφυγμός , ὁ κατά ὁ ποσός , ἐν ὁ τρεῖς ἅμα διάστασις συνίστημι , δύο μέν ἔχω ἐκ αὐτός ὄνομα πρός ἅπας ὁμολογέω , ὁ τε πρῶτος ἐν αὐτός γράφω καί ὁ ἔσχατος . ὁ μέν γάρ μέγας , ὁ δέ μικρός καλέω , ὁ δέ ἄλλος πᾶς πλῆθος οὐ ἔχω . οὐδέ γάρ ὁ ἰσχνός τε καί ὁ ἁδρός λέγω σφυγμός εἷς τις ὁ ἐκ ὁ διάγραμμα δηλόω , ἀλλά κατά πολύς ἅμα γενικός κατηγορέω . ἐπί ὅς γάρ ἄν ὁ κατά ὁ μῆκος διάστασις πλεονεκτέω πως ὁ λοιπός δύο , οὗτος πᾶς ἰσχνός καλέω · ἐπί ὅς δέ ἄν ὁ λοιπός δύο οὗτος , ἅπας αὖ πάλιν ἐκεῖνος ἁδρός . ὥστε καί ὁ πέμπτος ἐν ὁ διάγραμμα καί ὁ ἕκτος , ἔτι δέ πρός αὐτός ὁ ὄγδοος τε καί ἔννατος καί ιηʹ ἰσχνός καλέω , ἔμπαλιν δέ οὗτος ἁδρός ὁ τε δέκατος ἐν ὁ διάγραμμα καί ὁ ἐννεαδέκατος καί ὁ εἰκοστός καί προσέτι ὁ δεύτερος καί εἰκοστός καί ὁ τρίτος καί εἰκοστός . ὥστε γενικός οὗτος εἰμί ὁ ὄνομα καί πολύς κοινός . καλέω δέ ἤδη ὁ αὐτός οὗτος σφυγμός καί ἕτερος , λεπτός μέν ἰσχνός , παχύς δέ ὁ ἁδρός . ἀλλά οὐδέ ὁ σύμμετρος κατά ὁ τρεῖς διάστασις , ὅς μόνος εἰμί ὁ κατά φύσις ἐν ὁ ἑπτά καί εἴκοσι , ἴδιος ἔχω ὄνομα . λόγος δέ καί οὗτος δηλόω , ἤτοι σύμμετρος εἰμί λέγω ἐν ὁ τρεῖς διάστασις , ἤ μέσος μέγας τε καί μικρός , ἤ κατά φύσις ἐν ὁ πός ὁ διαστολεύς , ἤ σύμμετρος ἐν ὁ πός ὁ διαστολεύς , ἤ ὅπως ἄν μάλα ἄλλος σαφής ἐλπίζω εἰμί ὁ λέγω . διό ἐγώ καί θαυμάζω ἐπέρχομαι ὁ ἐν ὄνομα μόνος δεινός , καί τίς χρή καλέω ὁ τοιοῦτος σφυγμός ἀεί ζητέω , εἰ μή ἔͅν διά οὗτος ὁ ἔρις παύω , πολύς ὁράω σφυγμός ὄνομα μέν ἴδιος οὐ ἔχω , οὐδείς δέ ἐκ οὗτος ὁ διδασκαλία βλάπτω , ὅταν γε λόγος δηλόω δύναμαι . ὁ γοῦν σφυγμός ὀνομάζω τις βραχύς καί στενός καί ταπεινός ὅμοιος εἰμί ὁ λέγω ζῷον πεζός δίπους . ὡς γάρ ἐνταῦθα ὁ λόγος μέν ὁ ζῷον πεζός δίπους , ὁ δέ ὄνομα ὁ πρᾶγμα , ὅς ﻿ ὁ λόγος , ἄνθρωπος , οὕτως εἰͅν ὁ σφυγμός ὄνομα μέν ὁ μέγας , λόγος δέ αὐτός μακρός καί πλατύς καί ὑψηλός . καί αὖθις ἕτερος σφυγμός λόγος μέν , βραχύς , πλατύς , ταπεινός , ὄνομα δέ οὐδείς εἰμί ἀλλά περί μέν οὗτος καί αὖθις λέγω .