galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 4.9
Σφυγμός ἐστι διάστασις καὶ συστολὴ ἀρτηριῶν , πάντοθεν τοῦ χιτῶνος ἐπανισταμένου καὶ πάλιν εἰς ἑαυτὸν συντρέχοντος ὑπὸ ψυχικῆς καὶ ζωτικῆς δυνάμεως , παρεπομένη διαπαντὸς ἐν τῷ ὑγιαίνειν καὶ νοσεῖν , πρὸς αἴσθησιν ληπτή . φαίνεται δὲ καὶ οὗτος ὁ ἀνὴρ παραλελοιπὼς μὲν τὴν καρδίαν , τὴν δὲ τοῦ χιτῶνος τῶν ἀρτηριῶν κατὰ κύκλον ἐπανάστασίν τε καὶ συνίζησιν ὀνομάζων σφυγμὸν , ἅσπερ οἱ πλεῖστοι συστολήν τε καὶ διαστολὴν ἐκάλεσαν . ὃ δ’ ἄλλοι τινὲς ἐκ τῶν Ἡροφιλείων παρέλιπον , αὐτὸς προσέθηκεν · ὑπὸ γὰρ ψυχικῆς καὶ ζωτικῆς δυνάμεως ἔφη γίνεσθαι τὴν εἰρημένην τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν , ἐκ περιττοῦ μὲν προστιθέμενον , εἰ τὸν ἐννοηματικὸν ὀνομαζόμενον ὅρον ἀποδιδοίη τις , οὐκ ἐκ περιττοῦ δὲ τοῖς ἀξιοῦσι τοὺς ὅρους οὐσιώδεις λέγεσθαι . τῶν γὰρ ἐν γενέσει πραγμάτων ὁ περιέχων τὸ ποιοῦν αἴτιον ὅρος ἄριστος εἶναι δοκεῖ . τῶν τοιούτων δ’ ἐστὶ καὶ ὁ σφυγμὸς , ἐν τῷ γίνεσθαι τὴν ὕπαρξιν ἔχων , ὥσπερ καὶ πᾶσα κίνησις . εἰ δ’ ἀληθῶς , ἢ οὐκ ἀληθῶς ὑπὸ ψυχικῆς καὶ ζωτικῆς δυνάμεως ἔφη γίνεσθαι τὸν σφυγμὸν , οὐ μικρὰ ζήτησις ἐκδέχεται τὸν λόγον , ἣν ὁ πάντ’ ἐν πᾶσι λέγειν βουλόμενος ἐπεισάξει τῇ προκειμένῃ σκέψει , καίτοι γ’ οὐκ οὔσης ἀνάγκης · οἱ γὰρ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος ἑρμηνεύοντες ὅροι κατὰ τὰ δόγματα τῶν ὁριζομένων γίγνονται , πρὸς ἃ τὴν μὲν ἀντιλογίαν ἰδίᾳ χρὴ ποιεῖσθαι , δι’ αὐτὰ δὲ τὸν ὅρον , ὡς οὐ νομίμως γεγονότα μὴ συκοφαντεῖν . ἐν δὲ τῇ περὶ τῆς ἀληθείας σκέψει τῶν εἰρημένων , ἐν αὐτῇ περιέχεται καὶ ἡ τοιαύτη πᾶσα μακρολογία εἰ δ’ ἐγκαλεῖν τις ἐθέλοι διότι συνέχεεν εἰς ἔνα λόγον ἀμφοτέρους τοὺς ὅρους , τόν τε ἐννοηματικὸν ὀνομαζόμενον , ὃς κατὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν προέρχεται , καὶ τὸν οὐσιώδη καλούμενον , ὃς τὴν οὐσίαν ἑρμηνεύει τοῦ πράγματος , ὀρθῶς τ’ ἐγκαλέσει καὶ πολλοὺς τῶν εἰρημένων ὅρων ὑπευθύνους ἀποδείξει τῇ τοιαύτῃ κατηγορίᾳ . τὴν ἀρχὴν μὲν γὰρ ἁπάσης τῆς διδασκαλίας ἀπό τινος κατὰ τὴν ἔννοιαν ὁρισμῶν γίγνεσθαι προσῆκεν , ἀπ’ ἐκείνης δ’ ἤτοι κατὰ βραχὺ μεταβαίνειν ἐπὶ τοὺς οὐσιώδεις , ἢ ἀθρόως ἐπὶ τὸν ἀκριβῶς ἑρμηνεύοντα τὴν οὐσίαν τοῦ προκειμένου πράγματος . εἴρηται δέ μοι κατὰ τὴν ἀρχὴν εὐθέως τοῦδε τοῦ πράγματος , ὁποῖον μέν τινα τὸν ἀκριβῶς τὸν ἐννοηματικὸν ὅρον προσῆκεν εἶναι , ὁποίους δὲ τοὺς ἀποχωροῦντας αὐτοῦ κατὰ βραχύ . διόπερ οὐδὲ χρονίζειν ἔτι κατὰ τὸν λόγον ἀναγκαῖον . ὥσπερ γὰρ τοῦτο λέλεκται πρόσθεν , οὕτω καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὅλων , ὅσα κατὰ τὸν ὅρον ὁ Χρύσερμος εἶπεν .
Lemmas: σφυγμός εἰμί διάστασις καί συστολή ἀρτηρία , πάντοθεν ὁ χιτών ἐπανίστημι καί πάλιν εἰς ἑαυτοῦ συντρέχω ὑπό ψυχικός καί ζωτικός δύναμις , παρέπομαι διαπαντός ἐν ὁ ὑγιαίνω καί νοσέω , πρός αἴσθησις ληπτός . φαίνω δέ καί οὗτος ὁ ἀνήρ παραλείπω μέν ὁ καρδία , ὁ δέ ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία κατά κύκλος ἐπανάστασις τε καί συνίζησις ὀνομάζω σφυγμός , ὅς ὁ πολύς συστολή τε καί διαστολή καλέω . ὁ δέ ἄλλος τις ἐκ ὁ Ἡροφίλαος παραλείπω , αὐτός προστίθημι · ὑπό γάρ ψυχικός καί ζωτικός δύναμις φημί γίγνομαι ὁ λέγω ὁ ἀρτηρία κίνησις , ἐκ περισσός μέν προστίθημι , εἰ ὁ ἐννοηματικός ὀνομάζω ὅρος ἀποδίδωμι τις , οὐ ἐκ περισσός δέ ὁ ἀξιόω ὁ ὅρος οὐσιώδης λέγω . ὁ γάρ ἐν γένεσις πρᾶγμα ὁ περιέχω ὁ ποιέω αἴτιος ὅρος ἀγαθός εἰμί δοκέω . ὁ τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ σφυγμός , ἐν ὁ γίγνομαι ὁ ὕπαρξις ἔχω , ὥσπερ καί πᾶς κίνησις . εἰ δέ ἀληθής , ἤ οὐ ἀληθής ὑπό ψυχικός καί ζωτικός δύναμις φημί γίγνομαι ὁ σφυγμός , οὐ μικρός ζήτησις ἐκδέχομαι ὁ λόγος , ὅς ὁ πᾶς ἐν πᾶς λέγω βούλομαι ἐπεισάγω ὁ πρόκειμαι σκέψις , καίτοι γε οὐ εἰμί ἀνάγκη · ὁ γάρ ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα ἑρμηνεύω ὅρος κατά ὁ δόγμα ὁ ὁρίζω γίγνομαι , πρός ὅς ὁ μέν ἀντιλογία ἴδιος χρή ποιέω , διά αὐτός δέ ὁ ὅρος , ὡς οὐ νόμιμος γίγνομαι μή συκοφαντέω . ἐν δέ ὁ περί ὁ ἀλήθεια σκέψις ὁ λέγω , ἐν αὐτός περιέχω καί ὁ τοιοῦτος πᾶς μακρολογία εἰ δέ ἐγκαλέω τις ἐθέλω διότι συγχέω εἰς εἷς λόγος ἀμφότερος ὁ ὅρος , ὁ τε ἐννοηματικός ὀνομάζω , ὅς κατά ὁ κοινός ἔννοια προέρχομαι , καί ὁ οὐσιώδης καλέω , ὅς ὁ οὐσία ἑρμηνεύω ὁ πρᾶγμα , ὀρθός τε ἐγκαλέω καί πολύς ὁ λέγω ὅρος ὑπεύθυνος ἀποδείκνυμι ὁ τοιοῦτος κατηγορία . ὁ ἀρχή μέν γάρ ἅπας ὁ διδασκαλία ἀπό τις κατά ὁ ἔννοια ὁρισμός γίγνομαι προσήκω , ἀπό ἐκεῖνος δέ ἤτοι κατά βραχύς μεταβαίνω ἐπί ὁ οὐσιώδης , ἤ ἀθρόος ἐπί ὁ ἀκριβής ἑρμηνεύω ὁ οὐσία ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα . λέγω δέ ἐγώ κατά ὁ ἀρχή εὐθύς ὅδε ὁ πρᾶγμα , ὁποῖος μέν τις ὁ ἀκριβής ὁ ἐννοηματικός ὅρος προσήκω εἰμί , ὁποῖος δέ ὁ ἀποχωρέω αὐτός κατά βραχύς . διόπερ οὐδέ χρονίζω ἔτι κατά ὁ λόγος ἀναγκαῖος . ὥσπερ γάρ οὗτος λέγω πρόσθεν , οὕτως καί περί ὁ ἄλλος ὅλος , ὅσος κατά ὁ ὅρος ὁ Χρύσερμος λέγω .