galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 1.3
Τῆς ἀρτηρίας σώματος οὔσης κοίλου καὶ μακροῦ καὶ περιφεροῦς , κινουμένης τε διὰ παντὸς διπλῆν κίνησιν ἐξ ἐναντίων σύνθετον μορίων , ἢ γὰρ εἰς ἑαυτὴν συνιζάνει πανταχόθεν , ἢ διαστέλλεται πανταχόσε , καὶ ταύτης τῆς διπλῆς κινήσεως ὀνομαζομένης σφυγμοῦ , διττὰς ἀναγκαῖον αὐτῇ συμπίπτειν ἠρεμίας ἐφ’ ἑκατέρᾳ · ἑτέραν μὲν ἐπὶ τῷ διασταλῆναι πρὸ τοῦ συστέλλεσθαι , δευτέραν δὲ ἐπὶ τῷ συσταλῆναι πρὸ τοῦ διαστέλλεσθαι , καὶ ταύτας τὰς δύο ἡσυχίας ἥ τε τῶν γεγυμνασμένων ἁφὴ γνωρίζει καὶ ὁ λόγος οὐδὲν ἧττον ἀποδείκνυσι . πρὶν γὰρ καταπαῦσαι τὴν προτέραν κίνησιν , οὐκ ἂν ὑπάρξαιτο τῆς ἐναντίας ἡ ἀρτηρία . ἀλλὰ μὴν τὸ καταπαῦσαι στῆναί τε καὶ ἡσυχάσαι ἐστίν . ὥστε ἡσυχία μεταξύ ἐστι τῶν κινήσεων . ἀνάγκη οὖν πᾶσα τὸν μέν τινα χρόνον αὐτῶν εἶναι τῶν κινήσεων ἴδιον ἑκατέρας , τὸν δέ τινα τῶν ἡσυχιῶν , καὶ τούτων πάλιν ἑκατέρας ἴδιον . ἐπεὶ δὲ καὶ τρεῖς διαστάσεις ἡ ἀρτηρία κέκτηται , καθάπερ πᾶν ἄλλο τι σῶμα , μῆκος καὶ πλάτος καὶ βάθος , ἀνάγκη πᾶσα καθ’ ἑκάστην τῶν διαστάσεων γίγνεσθαί τινα ποσότητα τῆς διαστολῆς καὶ τῆς συστολῆς . καὶ μὲν δὴ καὶ τόνου πὼς αὐτὴν ἔχειν ἀναγκαῖον , ὥστε ἢ μόγις καὶ ἀῤῥώστως , ἢ ἑτοίμως τε καὶ εὐρώστως ἐνεργεῖν , εἶναι δὲ καὶ αὐτὸν τὸν χιτῶνα τῆς ἀρτηρίας ἢ μαλακὸν , ἢ σκληρὸν , ἀλλὰ καὶ τὴν εὐρύτητα τὴν ἐντὸς ἢ διάκενόν πως , ἢ πλήρη , καὶ κατὰ ταῦτα πάντα ποτὲ μὲν ὁμαλότητα , ποτὲ δὲ ἀνωμαλίαν συνίστασθαι , καί τινα λόγον τοῦ χρόνου τῆς διαστολῆς πρὸς τὸν τῆς συστολῆς , καὶ παρὰ ταύτας μηδεμίαν ἄλλην δύνασθαι συστῆναι καθ’ ἕνα σφυγμὸν διαφοράν . εἴτε γὰρ ἐξετάσαι χρὴ τὸν χρόνον τῶν κινήσεων ἢ τῶν ἡσυχιῶν , εἴτε τῶν διαστάσεων , καθ’ ὧν κινοῦνται , τὸ ποσὸν , εἴτε τῆς ἐνεργείας τὸ ποιὸν , ἢ τοῦ χιτῶνος τῶν ἀρτηριῶν , ἢ τῆς κοιλότητος , ἢ τοῦ πὼς ἔχειν πρὸς ἄλληλα τὰ δυνάμενα παραβάλλεσθαι , δύναται δὲ δηλονότι τὰ ὁμογενῆ , πάντ’ εἴρηται ταῦτα , καὶ οὐδὲν ἔτι λείπει τῷ λόγῳ κατ’ οὐδένα τρόπον , ἀλλ’ εἰσὶν αἱ πᾶσαι καθ’ ἕνα σφυγμὸν συνιστάμεναι διαφοραὶ γενῶν αἱ νῦν εἰρημέναι . δύο δὲ ἄλλαι προσέρχονται συστηματικαὶ καλούμεναι , καθ’ ἃς ἐπὶ πλειόνων σφυγμῶν ἀλλήλοις παραβαλλομένων , ὁμαλότητά τε καὶ ἀνωμαλίαν , καὶ τάξιν , ἢ ἀταξίαν σκοποῦμεν .
Lemmas: ὁ ἀρτηρία σῶμα εἰμί κοῖλος καί μακρός καί περιφερής , κινέω τε διά πᾶς διπλόος κίνησις ἐκ ἐναντίος σύνθετος μόριον , ἤ γάρ εἰς ἑαυτοῦ συνιζάνω πανταχόθεν , ἤ διαστέλλω πανταχοῦ , καί οὗτος ὁ διπλόος κίνησις ὀνομάζω σφυγμός , δισσός ἀναγκαῖος αὐτός συμπίπτω ἠρεμία ἐπί ἑκάτερος · ἕτερος μέν ἐπί ὁ διαστέλλω πρό ὁ συστέλλω , δεύτερος δέ ἐπί ὁ συστέλλω πρό ὁ διαστέλλω , καί οὗτος ὁ δύο ἡσυχία ὁ τε ὁ γυμνάζω ἁφή γνωρίζω καί ὁ λόγος οὐδείς ἥσσων ἀποδείκνυμι . πρίν γάρ καταπαύω ὁ πρότερος κίνησις , οὐ ἄν ὑπάρχω ὁ ἐναντίος ὁ ἀρτηρία . ἀλλά μήν ὁ καταπαύω ἵστημι τε καί ἡσυχάζω εἰμί . ὥστε ἡσυχία μεταξύ εἰμί ὁ κίνησις . ἀνάγκη οὖν πᾶς ὁ μέν τις χρόνος αὐτός εἰμί ὁ κίνησις ἴδιος ἑκάτερος , ὁ δέ τις ὁ ἡσυχία , καί οὗτος πάλιν ἑκάτερος ἴδιος . ἐπεί δέ καί τρεῖς διάστασις ὁ ἀρτηρία κτάομαι , καθά πᾶς ἄλλος τις σῶμα , μῆκος καί πλάτος καί βάθος , ἀνάγκη πᾶς κατά ἕκαστος ὁ διάστασις γίγνομαι τις ποσότης ὁ διαστολεύς καί ὁ συστολή . καί μέν δή καί τόνος πως αὐτός ἔχω ἀναγκαῖος , ὥστε ἤ μόγις καί ἄρρωστος , ἤ ἑτοῖμος τε καί εὔρωστος ἐνεργέω , εἰμί δέ καί αὐτός ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία ἤ μαλακός , ἤ σκληρός , ἀλλά καί ὁ εὐρύτης ὁ ἐντός ἤ διάκενος πως , ἤ πλήρης , καί κατά οὗτος πᾶς ποτέ μέν ὁμαλότης , ποτέ δέ ἀνωμαλία συνίστημι , καί τις λόγος ὁ χρόνος ὁ διαστολεύς πρός ὁ ὁ συστολή , καί παρά οὗτος μηδείς ἄλλος δύναμαι συνίστημι κατά εἷς σφυγμός διαφορά . εἴτε γάρ ἐξετάζω χρή ὁ χρόνος ὁ κίνησις ἤ ὁ ἡσυχία , εἴτε ὁ διάστασις , κατά ὅς κινέω , ὁ ποσός , εἴτε ὁ ἐνέργεια ὁ ποιός , ἤ ὁ χιτών ὁ ἀρτηρία , ἤ ὁ κοιλότης , ἤ ὁ πως ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ δύναμαι παραβάλλω , δύναμαι δέ δηλονότι ὁ ὁμογενής , πᾶς λέγω οὗτος , καί οὐδείς ἔτι λείπω ὁ λόγος κατά οὐδείς τρόπος , ἀλλά εἰμί ὁ πᾶς κατά εἷς σφυγμός συνίστημι διαφορά γένος ὁ νῦν λέγω . δύο δέ ἄλλος προσέρχομαι συστηματικός καλέω , κατά ὅς ἐπί πολύς σφυγμός ἀλλήλων παραβάλλω , ὁμαλότης τε καί ἀνωμαλία , καί τάξις , ἤ ἀταξία σκοπέω .