galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 3.4
Περὶ δὲ ὧν προὐθέμεθα λέγειν ἐπάνιμεν αὖθις , ἐπιδεικνύντες τοῖς ἕπεσθαι δυναμένοις , ὡς ὁ βαρὺς σφυγμὸς ὄνομα μόνον ἐστὶ , πρᾶγμα δὲ οὐδὲ ἕν . εἰ γὰρ ὡς ὁ σοφώτατος τῶν καθ’ ἡμᾶς Ἀρχιγενείων ἀναγκαζόμενος αὐτὸν ἐξηγεῖσθαι , μετελάμβανεν , ἀμυδρὸς ἔσται καὶ βραδὺς καὶ ἀραιός . εἰ δὲ τὸν τοιοῦτον σφυγμὸν ἐνδείκνυσθαι φαῖεν ὑπὸ πλήθους βαρύνεσθαι τὴν φύσιν , καὶ διὰ τοῦτο καλεῖσθαι δεῖν βαρὺν σφυγμὸν , ὥρα καλεῖν αὐτοὺς οὐ βαρὺν μόνον , ἀλλὰ καὶ ὠμὸν αὐτὸν καὶ ψυχρὸν , ὃς οὐδὲν ἧττον πλήθους ὠμότητα χυμῶν καὶ κατάψυξιν ἐνδείκνυσθαι δύναιτ’ ἄν . οὕτω δ’ , οἶμαι , καὶ χολώδη τινὰ καὶ φλεγματώδη σφυγμὸν ὀνομάζειν οὐκ ὀκνήσομεν , ἂν ἅπαξ τῶν ποιούντων αὐτοὺς αἰτίων τὰς προσηγορίας αὐτοῖς τοῖς σφυγμοῖς ἐπιφέρειν ἐθίσωμεν . ὅπερ οὖν ἀεὶ λέγεται , τὸ μὴ διωρίσθαι παρ’ αὐτοῖς ἰδίᾳ μὲν τὴν περὶ διαφορᾶς σφυγμῶν πραγματείαν , ἰδίᾳ δὲ τὴν περὶ διαγνώσεως , ἰδίᾳ δὲ τὴν περὶ τῶν ἐν αὐτοῖς αἰτίων , ἰδίᾳ δὲ τὴν περὶ προγνώσεως , εἰς τὰς τοιαύτας ἀδολεσχίας ἐμβάλλει . ὅ γ’ οὖν Ἀρχιγένης περὶ πρώτου πάντων γράφων τοῦ κατὰ τὸ μέγεθος γένους τῶν σφυγμῶν , οὔτε τῶν ποιούντων αὐτοὺς αἰτίων οὔτε τῆς ἐξ αὐτῶν προγνώσεως ἐμνημόνευσεν , ἀλλὰ τὰς διαφορὰς τῶν κατὰ τὸ γένος τοῦτο συνισταμένων σφυγμῶν καὶ τοὔνομα ἑκάστης αὐτῶν ἐδίδαξε , βραχέα μέν που παρεμβάλλων αὐτοῖς τῆς διαγνώσεως , ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο γινώσκων , ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς ἀποδειχθήσεται . δευτέρου δὲ τοῦ κατὰ τὴν σφοδρότητα γένους μνημονεύων , τὰς τρεῖς ὁμοῦ διδασκαλίας συνέχεεν , οὐ περὶ διαφορᾶς μόνον καὶ διαγνώσεως , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ποιούντων αὐτῶν αἰτίων διαλεχθείς . κᾀν τῇ περὶ πληρότητος ἔτι μᾶλλον ταραχθεὶς , ἑξῆς ἐν τῇ περὶ ῥυθμῶν ὀλίγα μὲν προσήψατο τῆς διαγνωστικῆς θεωρίας , τὰ πλεῖστα δὲ ἐν τῇ πρώτῃ κατέμεινεν · ἐν μόνῃ δὲ τῇ περὶ τάξεώς τε καὶ ἀταξίας ὁμαλότητός τε καὶ ἀνωμαλίας τὸ πρῶτον μέρος τῆς περὶ τοὺς σφυγμοὺς θεωρίας ἠδυνήθη φυλάξαι καθαρὸν , μήτε περὶ διαγνώσεως καὶ προγνώσεως τῆς ἐξ αὐτῶν , ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τῶν αἰτίων οὐδὲν εἰπὼν ἐνταυθοῖ . ἐν δὲ τῷ περὶ τοῦ βαρέος τε καὶ ἀβαροῦς , ὡς αὐτὸς ὀνομάζει , λόγῳ , πρὸς τοῖς ἄλλοις ἔτι καὶ τοῦτο θαυμαστῶς οὕτως ἔγραψεν · ὃν ἀμαυρὸν σφυγμὸν ἤδη τινὲς ἐκάλεσαν . τίνες , ὦ οὗτος , ἐχρῆν εἰπεῖν · ἐκ ποίας Σκυθίας ἥκοντες ; ἵνα γνῶσιν ὡς οὐδὲν πλέον δηλοῖ τὸ ἀμαυρὸν ὄνομα τοῦ ἀμυδροῦ , ἄμφω γὰρ κατὰ τοῦ αὐτοῦ λέγουσιν οἱ Ἕλληνες , ἀλλὰ συνηθέστερον αὐτοῖς τὸ ἀμυδρόν . οὗτοι μὲν δὴ δύο σφυγμοὶ , βαρύς τε καὶ ἀβαρὴς , Ἀρχιγένεια δῶρα , μέχρι τοῦ λαληθῆναι προελθόντες , οὐδεμίαν ἔχουσι διάγνωσιν · οἱ δ’ ἐφεξῆς αὐτῶν ἔτ’ ἀλλοκοτώτερον σύγκεινται . τίς γάρ ἐστιν ἡ ἔσω ῥέπον τὸ βάρος ἔχουσα διαφορὰ σφυγμῶν , ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδα . καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ἠναγκάσθην ἐρωτᾷν τοὺς ἀπ’ αὐτοῦ , τί ποτε εἴη τὸ αἴνιγμα . τῶν δ’ αἰνιγματωδέστερόν τε καὶ ἀλλοκοτώτερον ἔτ’ αὐτοῦ τοῦ συγγράψαντος ἀποκριναμένων , ἔγνων βεβαίως , ὡς εἰσὶν ἄρα τινὲς ἄνθρωποι θαυμάζοντες ἃ μὴ νοοῦσι . καί μοι δοκεῖ τοῦτ’ αὐτὸ κατανοήσας ὁ Ἀρχιγένης ἑκὼν εἶναι πολλαχόθι γράφων ἀσαφῶς . ἐγὼ μὲν οὖν οὐδὲ χωρὶς τοῦ γελᾷν δύναμαι μνημονεῦσαί ποτε τοῦ ῥέποντος ἔσω βάρους . δῆλον γὰρ ὡς ἕτερόν τι βάρος ἔξω ῥέπον ἐστί . καὶ τοῦτο μὲν , ὡς οἶμαι , τῷ δέρματι τοῦ ἀνθρώπου βαρὺ , τὸ δ’ ἕτερον τοῖς ὀστοῖς ἐστι · πῶς γὰρ ἂν ἄλλως τὸ μὲν ἔξω , τὸ δ’ εἴσω ῥέπειν λέγοιτο ; τὸ δὲ παραπεποδισμένην καὶ πεπιεσμένην καὶ δεδυκυῖαν ὀνομάζειν τινὰ διαφορὰν σφυγμοῦ , ἆρ’ οὐ καὶ αὐτὰ τῶν ἐξηγησομένων δεῖται ; τίς γάρ ἐστιν ἡ παραπεποδισμένη ; ﻿ καὶ γὰρ ἡ βραδύτερα ἢ χρῆν κινουμένη παραπεπόδισται , καὶ ἡ ἀραιοτέρα ἢ προσήκει καὶ ἡ διαλείπουσα καὶ ἡ ἐκλείπουσα καὶ ἡ ἀνώμαλος πᾶσα καὶ ἡ ἄτακτος καὶ ἡ ἄρυθμος , ἀλλὰ καὶ ἡ μικροτέρα τοῦ δέοντος καὶ ἡ ἀμυδροτέρα , πάντως δή που καὶ αὗται τῶν παραπεποδισμένων εἰσίν . ὅλως γὰρ τὸ παραπεποδίσθαι μᾶλλον αἰτίας ἐστὶν ἢ διαφορᾶς σφυγμοῦ δηλωτικόν . ἡ δ’ αὖ πεπιεσμένη , καὶ αὕτη πότερον ἀμυδρά τίς ἐστιν ἢ σμικρά ; ἢ τί μέντοι βούλεται κᾀπὶ τῆς δεδυκυίας διαφέρειν ; δόξειε γὰρ ἂν ἡ δεδυκυῖα μικρά τις ὑπάρχειν . ἀλλ’ ἴσως μὲν ἡμεῖς σκαιοὶ παντάπασίν ἐσμεν , Ἀρχιγένης δὲ μονονοὺ αὐτὸς ὁ Ἑρμῆς , ἕνεκα συνέσεως · ἐχρῆν οὖν αὐτὸν ὡς θεὸν ἀνθρώπους διδάσκειν ἐπιχειροῦντα , μὴ μόνον ὀνόματα γράφειν , ἀλλὰ καὶ διαγνώσεις , ὡς ἐπὶ τῶν σαφεστέρων ἐποίησεν . ἀλλ’ εἴπερ ὅλως ἐπεχείρησεν αἰσθητοῖς γνωρίσμασι διακρίνειν αὐτοὺς , οὐκ ἂν οὕτως μάταια λέγων ἐλάνθανεν , ὥσπερ οὖν καὶ ἡμῶν ἑτέρους πλείονας ἄχρι λόγου συνθεῖναι δυναμένων . καὶ δὴ λέγω πρῶτον μὲν τὸν ἀναπεπτάμενον σφυγμόν . οὐ γὰρ δήπου δεδυκότα μὲν ἐκείνῳ λέγειν ἔξεστιν , ἀναπεπτάμενον δ’ ἡμῖν οὔ ; καὶ νὴ Δί’ ἄλλον νηχόμενον . ἤδη δὲ καὶ γλίσχρον καὶ κραῦρον ἐρῶ καὶ μέλανα καὶ λαμπρὸν καὶ καθαρὸν καὶ θολερὸν καὶ δεινὸν καὶ ἱλαρόν . καί που καὶ βλιτυριζόμενον ἐρῶ σφυγμὸν καὶ σκινδαψιζόμενον , εἰ χρὴ λέγειν ὀνόματα μόνον . ἀλλὰ καὶ τὸ βλίτυρι , φασὶ , καὶ τὸ σκινδαψὸς ἄσημα παντελῶς ἐστι , τὰ δ’ Ἀρχιγένους δῆλα . τί ληρεῖς ἄνθρωπε ἑκὼν , καὶ γὰρ τὸ βλίτυρι κροῦμά τι δηλοῖ καὶ τὸ σκινδαψὸς οὐκ οἰκέτου μόνον , ἀλλὰ καὶ ὀργάνου τινός ἐστιν ὄνομα . τί δὴ τοῦτο φήσει τις , οἶμαι , πρὸς τοὺς σφυγμούς ; τί δὲ ἃ σὺ λέγεις ὀνόματα πρὸς αὐτοὺς ἐστὶ , τά τε μικρῷ πρόσθεν εἰρημένα καὶ ὁ ἀποκεκρημνισμένος καὶ ὁ τρύζων καὶ ὁ ὑγροφανὴς καὶ ὁ καρώδης καὶ βομβῶν καὶ ὁ ἐκτεθαμβημένος καὶ ὁ ἀναλυθεὶς καὶ ὁ ἀτενὴς καὶ ὁ ἀδρανὴς καὶ ὁ ἀποπεπηγὼς καὶ ὁ διαπεφυσημένος καὶ ὁ διηγκωνισμένος καὶ ὁ ἐγκαλυπτόμενος καὶ ὁ ἐξώστης καὶ ὁ ἐμβριθὴς καὶ ὁ ἐγκρέκων καὶ ὁ νότυλος καὶ ὁ κατανεναγμένος καὶ ὁ διανεναγμένος καὶ ὁ λαγαρίζων καὶ ὁ ὑποκλεπτόμενος καὶ ὁ ῥακώδης καὶ ὁ σεσοβημένος καὶ ὁ σκυθρωπῶς ἀποχωρῶν , ὅ τε τῆς ἀρτηρίας ὁλκίμου προσπιπτούσης , ἄλλων τε τοιούτων ὀνομάτων πάμπολυ πλῆθος , ἅπερ ἰδίᾳ μέν τι καὶ καθ’ αὑτὰ δηλοῖ , κοινὸν δὲ αὐτοῖς πρὸς τοὺς σφυγμοὺς οὐδέν ἐστιν , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ὑγρότερον ἐξωθεῖν λέγεσθαί τινα σφυγμόν ; ἐνταῦθα γὰρ πάλιν ἀποπλανᾶται τῆς τῶν σφυγμῶν διδασκαλίας ὁ Ἀρχιγένης , ὑγρότητος μνημονεύων , εἰς μὲν τὰς προγνώσεις χρησίμου πράγματος , ἀλλ’ οὐκ ἐκ τῆς περὶ σφυγμῶν θεωρίας . μίξας οὖν αὐτῇ τῇ ἐξεριστικῇ πρὸς αὐτοῦ κληθείσῃ μηδὲν διαφερούσῃ τοῦ σφοδροῦ σφυγμοῦ , διαφοράν τινα προσποιεῖται ἑτέραν ταύτην διδάσκειν , οὖσαν οὐχ ἑτέραν , ἀλλὰ σφοδρὸν σφυγμὸν μεθ’ ὑγρότητος . εἶτα ἐξαπατᾷ τὸν ἰδιώτην τῆς θεωρίας , ὡς μέγα τι προσγράψας , τὸ οἷα ἀπὸ τροφῆς μάλιστα νεαρᾶς ἐγγίνεται · ἡ γὰρ ἐξεριστικὴ πληγὴ , φησὶν , αὐτὴ μεθ’ ὑγρότητος ἀπὸ τροφῆς μάλιστα νεαρᾶς γίγνεται . τίς λόγος καί φησιν , ὦ Ἀρχίγενες , ἀληθὲς τοῦτο λέγεις , ἀλλὰ ἀδιαρθρώτως τε καὶ συγκεχυμένως , καὶ διὰ τοῦτο ἀσαφῶς . ἐχρῆν γὰρ οὕτως εἰπεῖν , ἐπὶ τροφαῖς προσφάτοις σφοδρὸς γίνεται σφυγμὸς μεθ’ ὑγρότητος . τοῦτον δ’ οὐκ ἔστιν ἄλλον τινὰ παρὰ τὸν σφοδρὸν σφυγμὸν εἰπεῖν , ἀλλὰ σφοδρὸν σφυγμὸν , καὶ ἄλλο τι , ὃ οὐκ ἔστιν ὅλως σφυγμὸς , πρὸς τῷ καὶ ἀκαίρως ἅπτεσθαι κοινῆς θεωρίας , τοῦ τε περὶ τῶν ἐν τοῖς σφυγμοῖς αἰτίων τόπου καὶ τοῦ περὶ τῆς δι’ αὐτῶν προγνώσεως . ἐν ἐκείνοις γὰρ ἄμεινον ἦν εἰπεῖν , ἐπὶ τροφῇ ποῖός τις σφυγμὸς γίνεται . καὶ ἡμεῖς λέγομεν , ὦ Ἀρχίγενες , οὐχ οὕτως ῥᾳθύμως , ὡς σὺ νῦν , ἀλλὰ μετὰ τῶν οἰκείων διορισμῶν . οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐπὶ τροφῇ πάσῃ σφοδρὸς μεθ’ ὑγρότητος γίνεται σφυγμὸς , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ συμμέτρῳ μὲν κατὰ ποσὸν , ὑγρᾷ δὲ κατὰ τὸ ποιόν . οὔτε γὰρ ἡ πλείων τροφὴ σφοδρὸν τὸν σφυγμὸν , ἀλλ’ ἀνώμαλον ἐξ ἀμυδρῶν καὶ σφοδρῶν καὶ μέσων , οὔτε ἡ ξηρὰ τὸν ὑγρὸν ἐργάζεται . ὥστε τῇ μὲν ὑγρότητι τῆς τροφῆς , ὑγροτέρου ποτὲ γενομένου τοῦ δέρματος , οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο διαπαντὸς , ἀλλὰ δεῖταί τινος διορισμοῦ , τῇ συμμέτρῳ δ’ αὖ κατὰ τὸ ποσὸν τροφῇ πάντως ἑπομένης σφοδρότητος , ἄμεινόν ἐστιν , ὑγρότητος μὲν μηδόλως μνημονεύειν , ἥ γε οὐδὲ τρέπει ποτὲ κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον τοὺς σφυγμοὺς , τροφῆς δὲ συμμέτρου μνημονεύσοντας σφοδρὸν ὑπ’ αὐτῆς λέγειν γίνεσθαι τὸν σφυγμόν . ἀλλὰ τοῦτο , κᾄν ἀληθὲς ᾖ , πρώτης μὲν τῆς τῶν ἐν σφυγμοῖς αἰτίων ἐστὶ διδασκαλίας , ἐφεξῆς δὲ τῆς προγνωστικῆς . οὐ μὴν προὔκειτό σοι περὶ τούτων λέγειν . εἰ δ’ ἀδιορίστως ἅμα καὶ οὐκ ἐν καιρῷ γράφειν συγχωρεῖται , μὴ μόνον ἐπὶ νέᾳ τροφῇ τὸν τοιοῦτον ἴσθι γινόμενον σφυγμὸν , ἀλλὰ κᾀν τοῖς βαλανείοις ποτὲ , κᾀν τοῖς γυμνασίοις , καὶ τοῖς θυμοῖς . γίνεται γὰρ κᾀν τούτοις ἔσθ’ ὅτε . καὶ πῶς καὶ τίνι τρόπω γίνεται , εἰ μὲν μόνον εἰπόντες ἀρκεσθείημεν , οὐδὲν δήπου πλέον ἐδιδάξαμεν , εἰ δὲ διοριζόμεθα , τῆς προκειμένης ἀποστησόμεθα πραγματείας . μὴ τοίνυν παραφλυαρῶμεν , ἀλλ’ εἴ τινα ἔχεις ἡμᾶς διδάξαι διαφορὰν σφυγμῶν ἑτέραν ὧν ἴσμεν , δίδασκε , μὴ μόνον ὀνόματα λέγων , ἀλλὰ καὶ τὸ σημαινόμενον αὐτῶν καὶ τὴν διάγνωσιν ὅλου τοῦ πράγματος . ἐπεί τοι πάλιν , ἵνα ταῦτά τις παραλίπῃ , συνάπτεις αὐτοῖς ἑξῆς τὸν διηγκωνισμένον σφυγμὸν , παραλιπὼν τὸν διεζωσμένον τε καὶ ἀποπεπλεγμένον καὶ προβεβηκότα καὶ ἀποβεβηκότα καὶ λακτίζοντα καὶ γονατίζοντα καὶ γαστρίζοντα . ﻿ τίς γὰρ ἡ νομοθεσία διηγκωνισμένον μέν τινα καλεῖν , τοὺς δ’ ἄλλους παραλιπεῖν ; ἀλλὰ διηγκωνισμένον μὲν , φησὶ , λέγομεν τὸν οἷον τεθυμωμένον . οὐκοῦν πάλιν κακῶς παραλείπεις τὸν οἷον λυπούμενον καὶ ὀργιζόμενον καὶ μηνιῶντα . μὴ παῖζε , φησὶ , τὸν γὰρ ἰσχυρὸν οὕτως καλοῦμεν . οὐ παίζω , βέλτιστε . σὺ δ’ ἐπιτρέπεις ἡμᾶς , ἐνὸν ἰσχυρὸν εἰπεῖν , διηγκωνισμένον λέγειν . εἰ γὰρ ἰσχυρὸν εἰρήκεις , ἐπυθόμην ἄν σου , τίς ποτέ ἐστιν οὗτος ὁ ἰσχυρὸς , καὶ πῶς αὐτὸν διαγνωσόμεθα . τὸν μὲν γὰρ σφοδρὸν , ὅταν ἐν τῷ θλίβειν ἡμᾶς τὴν ἀρτηρίαν ἀντιβαίνῃ , καὶ τὸν ἐναντίον αὐτῷ τὸν ἀμυδρὸν , ὅταν ἀφανίζηται , θλιβόντων διαγιγνώσκομεν , τὸν δ’ ἰσχυρὸν ἐὰν εἴπῃς , καὶ τοῦτον ὅπως διαγνωσόμεθα , διδάξεις τι πλέον . εἰ δὲ μὴ , κᾀνταῦθα ὄνομα μόνον , οὐ πρᾶγμα προσθήσεις . ὅταν βιαίως , φησὶν , ἀνατρέπῃ , καὶ ὠθῇ τὴν ἁφήν . ἀλλὰ καὶ ὁ σφοδρὸς ἀνέτρεπεν , ἀλλ’ ἧττον , φησὶ , τούτου βιαίως , οὐκοῦν ἐπιτεταγμένον σφοδρότητι λέγεις τὸν ἰσχυρὸν δὴ τοῦτον καὶ διηγκωνισμένον σφυγμόν ; ναὶ , φησὶν , οὕτω λέγομεν . ὥρα τοίνυν ἡμῖν καὶ τὸν ἐπιτεταμένον τῷ τάχει μὴ τάχιστον , ἀλλ’ ἄλλο τι καλεῖν , καὶ τὸν ἐπιτεταμένον μεγέθει μὴ μέγιστον , ἀλλ’ ἕτερόν τι , καὶ τοὺς ἄλλους ὡσαύτως . εἰ δ’ ἐκείνοις ἀρκεῖ τάχιστον εἰπεῖν καὶ μέγιστον καὶ βραδύτατον καὶ ἀραιότατον καὶ πυκνότατον , ἀρκεῖ κᾀνταῦθα σφοδρότατον εἰπεῖν , καὶ μὴ νομίζειν , παρακειμένης τινὸς τῇ σφοδρότητι μνημονεύειν ἑτέρας διαφορᾶς . αἱ γὰρ ἐν ἑκάστῳ τῶν γενῶν ἐπιτάσεις οὐκ εἰσὶν ἔξω τοῦ γένους . οὔτε γὰρ τὸ λίαν λευκὸν ἄλλό τι καὶ οὐ λευκόν ἐστι οὔτε τὸ λίαν μέλαν ἄλλό τι καὶ οὐ μέλαν . οὐκοῦν οὐδὲ τὸ λίαν σφοδρὸν ἄλλό τι καὶ οὐ σφοδρόν . ἅπαντ’ οὖν τὰ τοιαῦτα λῆρός ἐστι μακρὸς , ἐξ ἀνάγκης ἑπόμενα τῷ μὴ διηρθρῶσθαι καλῶς ἀπ’ αὐτῶν μήτε τὴν ἔννοιαν ἑκάστου τῶν σφυγμῶν μήτε τὴν οὐσίαν μήτε τὴν διάγνωσιν μήτε τὰς αἰτίας ὑφ’ ὧν γίγνονται . χρὴ γὰρ , ὡς ἤδη πολλάκις εἴρηταί μοι , τὸν ἀληθείας ἐφιέμενον ἀπὸ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἀρξάμενον ὁπόσα τε ταῦτά ἐστι καὶ ὁποῖα διορίσασθαι , κᾄπειθ’ ἑξῆς αὐτοῖς ὀνόματα θέσθαι , καὶ μετὰ ταῦτα περὶ τῆς διαγνώσεως εἰπεῖν , εἶτ’ ἐπὶ τοῖσδε τῆς αἰτίας , εἶτα τῆς προγνώσεως , ὅπερ ἡμεῖς πεποιήκαμεν , ἐν μὲν τῇδε τῇ νῦν ἐνεστώσῃ πραγματείᾳ τὰς διαφορὰς ἁπάσας ἐπελθόντες τῶν σφυγμῶν , ἐν δὲ τῇ περὶ διαγνώσεως , ὅπως χρὴ τοὺς δακτύλους ἐπιβάλλοντα , καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἀκριβῶς αἰσθάνεσθαι , καὶ μετὰ ταῦτα τὴν περὶ τῶν αἰτίων πραγματείαν συνθέντες , εἶτα τὴν προγνωστικήν . ἀλλὰ νῦν γε περὶ μὲν τῆς πρώτης ὁ λόγος ἡμῖν ἐστι , ἧς τὸ χρήσιμον αὐτὸ πρὸς τὰ τῆς τέχνης ἔργα διὰ τοῦ πρώτου βιβλίου δεδήλωται , κεφαλὴν ἐπιθῶμεν ἤδη τῷ περὶ σφοδρότητος λόγῳ .
Lemmas: περί δέ ὅς προτίθημι λέγω ἐπανέρχομαι αὖθις , ἐπιδείκνυμι ὁ ἕπομαι δύναμαι , ὡς ὁ βαρύς σφυγμός ὄνομα μόνος εἰμί , πρᾶγμα δέ οὐδέ εἷς . εἰ γάρ ὡς ὁ σοφός ὁ κατά ἐγώ Ἀρχιγενείος ἀναγκάζω αὐτός ἐξηγέομαι , μεταλαμβάνω , ἀμυδρός εἰμί καί βραδύς καί ἀραιός . εἰ δέ ὁ τοιοῦτος σφυγμός ἐνδείκνυμι φημί ὑπό πλῆθος βαρύνω ὁ φύσις , καί διά οὗτος καλέω δέω βαρύς σφυγμός , ὁράω καλέω αὐτός οὐ βαρύς μόνος , ἀλλά καί ὠμός αὐτός καί ψυχρός , ὅς οὐδείς ἥσσων πλῆθος ὠμότης χυμός καί κατάψυξις ἐνδείκνυμι δύναμαι ἄν . οὕτως δέ , οἴομαι , καί χολώδης τις καί φλεγματώδης σφυγμός ὀνομάζω οὐ ὀκνέω , ἐάν ἅπαξ ὁ ποιέω αὐτός αἴτιος ὁ προσηγορία αὐτός ὁ σφυγμός ἐπιφέρω ἐθίζω . ὅς οὖν ἀεί λέγω , ὁ μή διορίζω παρά αὐτός ἴδιος μέν ὁ περί διαφορά σφυγμός πραγματεία , ἴδιος δέ ὁ περί διάγνωσις , ἴδιος δέ ὁ περί ὁ ἐν αὐτός αἴτιος , ἴδιος δέ ὁ περί πρόγνωσις , εἰς ὁ τοιοῦτος ἀδολεσχία ἐμβάλλω . ὁ γε οὖν Ἀρχιγένης περί πρῶτος πᾶς γράφω ὁ κατά ὁ μέγεθος γένος ὁ σφυγμός , οὔτε ὁ ποιέω αὐτός αἴτιος οὔτε ὁ ἐκ αὐτός πρόγνωσις μνημονεύω , ἀλλά ὁ διαφορά ὁ κατά ὁ γένος οὗτος συνίστημι σφυγμός καί ὄνομα ἕκαστος αὐτός διδάσκω , βραχύς μέν που παρεμβάλλω αὐτός ὁ διάγνωσις , ἀλλά οὐδέ αὐτός οὗτος γιγνώσκω , ὡς ἐν ὁ ἑξῆς ἀποδείκνυμι . δεύτερος δέ ὁ κατά ὁ σφοδρότης γένος μνημονεύω , ὁ τρεῖς ὁμοῦ διδασκαλία συγχέω , οὐ περί διαφορά μόνος καί διάγνωσις , ἀλλά καί περί ὁ ποιέω αὐτός αἴτιος διαλέγω . εἰͅν ὁ περί πληρότης ἔτι μάλα ταράσσω , ἑξῆς ἐν ὁ περί ῥυθμός ὀλίγος μέν προσάπτω ὁ διαγνωστικός θεωρία , ὁ πολύς δέ ἐν ὁ πρῶτος καταμένω · ἐν μόνος δέ ὁ περί τάξις τε καί ἀταξία ὁμαλότης τε καί ἀνωμαλία ὁ πρῶτος μέρος ὁ περί ὁ σφυγμός θεωρία δύναμαι φυλάσσω καθαρός , μήτε περί διάγνωσις καί πρόγνωσις ὁ ἐκ αὐτός , ἀλλά οὐδέ περί ὁ αἴτιος οὐδείς λέγω ἐνταυθοῖ . ἐν δέ ὁ περί ὁ βαρύς τε καί ἀβαρής , ὡς αὐτός ὀνομάζω , λόγος , πρός ὁ ἄλλος ἔτι καί οὗτος θαυμαστός οὕτως γράφω · ὅς ἀμαυρός σφυγμός ἤδη τις καλέω . τίς , ὦ οὗτος , χρή λέγω · ἐκ ποῖος Σκυθία ἥκω ; ἵνα γιγνώσκω ὡς οὐδείς πολύς δηλόω ὁ ἀμαυρός ὄνομα ὁ ἀμυδρός , ἄμφω γάρ κατά ὁ αὐτός λέγω ὁ Ἕλλην , ἀλλά συνήθης αὐτός ὁ ἀμυδρός . οὗτος μέν δή δύο σφυγμός , βαρύς τε καί ἀβαρής , Ἀρχιγένεια δῶρον , μέχρι ὁ λαλέω προέρχομαι , οὐδείς ἔχω διάγνωσις · ὁ δέ ἐφεξῆς αὐτός ἔτι ἀλλόκοτος σύγκειμαι . τίς γάρ εἰμί ὁ ἔσω ῥέπω ὁ βάρος ἔχω διαφορά σφυγμός , ἐγώ μέν οὐ οἶδα . καί διά οὗτος πάλιν ἀναγκάζω ἐρωτάω ὁ ἀπό αὐτός , τίς ποτέ εἰμί ὁ αἴνιγμα . ὁ δέ αἰνιγματώδης τε καί ἀλλόκοτος ἔτι αὐτός ὁ συγγράφω ἀποκρίνω , γιγνώσκω βέβαιος , ὡς εἰμί ἄρα τις ἄνθρωπος θαυμάζω ὅς μή νοέω . καί ἐγώ δοκέω οὗτος αὐτός κατανοέω ὁ Ἀρχιγένης ἑκών εἰμί πολλαχόθι γράφω ἀσαφής . ἐγώ μέν οὖν οὐδέ χωρίς ὁ γελάω δύναμαι μνημονεύω ποτέ ὁ ῥέπω ἔσω βάρος . δῆλος γάρ ὡς ἕτερος τις βάρος ἔξω ῥέπω εἰμί . καί οὗτος μέν , ὡς οἴομαι , ὁ δέρμα ὁ ἄνθρωπος βαρύς , ὁ δέ ἕτερος ὁ ὀστέον εἰμί · πῶς γάρ ἄν ἄλλος ὁ μέν ἔξω , ὁ δέ εἴσω ῥέπω λέγω ; ὁ δέ παραποδίζω καί πιέζω καί δύω ὀνομάζω τις διαφορά σφυγμός , ἆρα οὐ καί αὐτός ὁ ἐξηγέομαι δέω ; τίς γάρ εἰμί ὁ παραποδίζω ; ﻿ καί γάρ ὁ βραδύς ἤ χρή κινέω παραποδίζω , καί ὁ ἀραῖος ἤ προσήκω καί ὁ διαλείπω καί ὁ ἐκλείπω καί ὁ ἀνώμαλος πᾶς καί ὁ ἄτακτος καί ὁ ἄρρυθμος , ἀλλά καί ὁ μικρός ὁ δέω καί ὁ ἀμυδρός , πάντως δή που καί οὗτος ὁ παραποδίζω εἰμί . ὅλος γάρ ὁ παραποδίζω μάλα αἰτία εἰμί ἤ διαφορά σφυγμός δηλωτικός . ὁ δέ αὖ πιέζω , καί οὗτος πότερος ἀμυδρός τις εἰμί ἤ μικρός ; ἤ τίς μέντοι βούλομαι εἰͅπί ὁ δύω διαφέρω ; δοκέω γάρ ἄν ὁ δύω μικρός τις ὑπάρχω . ἀλλά ἴσως μέν ἐγώ σκαιός παντάπασι εἰμί , Ἀρχιγένης δέ μονονού αὐτός ὁ Ἑρμῆς , ἕνεκα σύνεσις · χρή οὖν αὐτός ὡς θεός ἄνθρωπος διδάσκω ἐπιχειρέω , μή μόνος ὄνομα γράφω , ἀλλά καί διάγνωσις , ὡς ἐπί ὁ σαφής ποιέω . ἀλλά εἴπερ ὅλος ἐπιχειρέω αἰσθητός γνώρισμα διακρίνω αὐτός , οὐ ἄν οὕτως μάταιος λέγω λανθάνω , ὥσπερ οὖν καί ἐγώ ἕτερος πολύς ἄχρι λόγος συντίθημι δύναμαι . καί δή λέγω πρῶτος μέν ὁ ἀναπεπταμένος σφυγμός . οὐ γάρ δήπου δύω μέν ἐκεῖνος λέγω ἔξεστι , ἀναπεπταμένος δέ ἐγώ οὐ ; καί νή Ζεύς ἄλλος νήχω . ἤδη δέ καί γλίσχρος καί κραῦρος λέγω καί μέλας καί λαμπρός καί καθαρός καί θολερός καί δεινός καί ἱλαρός . καί που καί βλιτυρίζομαι λέγω σφυγμός καί σκινδαψίζομαι , εἰ χρή λέγω ὄνομα μόνος . ἀλλά καί ὁ βλίτυρι , φημί , καί ὁ σκινδαψός ἄσημος παντελής εἰμί , ὁ δέ Ἀρχιγένης δῆλος . τίς ληρέω ἄνθρωπος ἑκών , καί γάρ ὁ βλίτυρι κροῦμα τις δηλόω καί ὁ σκινδαψός οὐ οἰκέτης μόνος , ἀλλά καί ὄργανον τις εἰμί ὄνομα . τίς δή οὗτος φημί τις , οἴομαι , πρός ὁ σφυγμός ; τίς δέ ὅς σύ λέγω ὄνομα πρός αὐτός εἰμί , ὁ τε μικρός πρόσθεν λέγω καί ὁ ἀποκρημνίζω καί ὁ τρύζω καί ὁ ὑγροφανής καί ὁ καρώδης καί βομβέω καί ὁ ἐκθαμβέω καί ὁ ἀναλύω καί ὁ ἀτενής καί ὁ ἀδρανής καί ὁ ἀποπήγνυμι καί ὁ διαφυσάω καί ὁ διαγκωνίζω καί ὁ ἐγκαλύπτω καί ὁ ἐξώστης καί ὁ ἐμβριθής καί ὁ ἐγκρέκω καί ὁ νότυλος καί ὁ κατανάσσω καί ὁ διανάσσω καί ὁ λαγαρίζομαι καί ὁ ὑποκλέπτω καί ὁ ῥακώδης καί ὁ σοβέω καί ὁ σκυθρωπός ἀποχωρέω , ὁ τε ὁ ἀρτηρία ὅλκιμος προσπίπτω , ἄλλος τε τοιοῦτος ὄνομα πάμπολυς πλῆθος , ὅς ἴδιος μέν τις καί κατά ἑαυτοῦ δηλόω , κοινός δέ αὐτός πρός ὁ σφυγμός οὐδείς εἰμί , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὑγρός ἐξωθέω λέγω τις σφυγμός ; ἐνταῦθα γάρ πάλιν ἀποπλανάω ὁ ὁ σφυγμός διδασκαλία ὁ Ἀρχιγένης , ὑγρότης μνημονεύω , εἰς μέν ὁ πρόγνωσις χρήσιμος πρᾶγμα , ἀλλά οὐ ἐκ ὁ περί σφυγμός θεωρία . μείγνυμι οὖν αὐτός ὁ ἐξεριστικός πρός αὐτός καλέω μηδείς διαφέρω ὁ σφοδρός σφυγμός , διαφορά τις προσποιέω ἕτερος οὗτος διδάσκω , εἰμί οὐ ἕτερος , ἀλλά σφοδρός σφυγμός μετά ὑγρότης . εἶτα ἐξαπατάω ὁ ἰδιώτης ὁ θεωρία , ὡς μέγας τις προσγράφω , ὁ οἷος ἀπό τροφή μάλα νεαρός ἐγγίγνομαι · ὁ γάρ ἐξεριστικός πληγή , φημί , αὐτός μετά ὑγρότης ἀπό τροφή μάλα νεαρός γίγνομαι . τίς λόγος καί φημί , ὦ Ἀρχιγένης , ἀληθής οὗτος λέγω , ἀλλά ἀδιάρθρωτος τε καί συγκεχυμένως , καί διά οὗτος ἀσαφής . χρή γάρ οὕτως λέγω , ἐπί τροφή πρόσφατος σφοδρός γίγνομαι σφυγμός μετά ὑγρότης . οὗτος δέ οὐ εἰμί ἄλλος τις παρά ὁ σφοδρός σφυγμός λέγω , ἀλλά σφοδρός σφυγμός , καί ἄλλος τις , ὅς οὐ εἰμί ὅλος σφυγμός , πρός ὁ καί ἄκαιρος ἅπτω κοινός θεωρία , ὁ τε περί ὁ ἐν ὁ σφυγμός αἴτιος τόπος καί ὁ περί ὁ διά αὐτός πρόγνωσις . ἐν ἐκεῖνος γάρ ἀγαθός εἰμί λέγω , ἐπί τροφή ποῖος τις σφυγμός γίγνομαι . καί ἐγώ λέγω , ὦ Ἀρχιγένης , οὐ οὕτως ῥᾴθυμος , ὡς σύ νῦν , ἀλλά μετά ὁ οἰκεῖος διορισμός . οὐ γάρ ἁπλῶς ἐπί τροφή πᾶς σφοδρός μετά ὑγρότης γίγνομαι σφυγμός , ἀλλά καί ἐπί ὁ σύμμετρος μέν κατά ποσός , ὑγρός δέ κατά ὁ ποιός . οὔτε γάρ ὁ πολύς τροφή σφοδρός ὁ σφυγμός , ἀλλά ἀνώμαλος ἐκ ἀμυδρός καί σφοδρός καί μέσος , οὔτε ὁ ξηρός ὁ ὑγρός ἐργάζομαι . ὥστε ὁ μέν ὑγρότης ὁ τροφή , ὑγρός ποτέ γίγνομαι ὁ δέρμα , οὐδέ γάρ διά οὗτος διαπαντός , ἀλλά δέω τις διορισμός , ὁ σύμμετρος δέ αὖ κατά ὁ ποσός τροφή πάντως ἕπομαι σφοδρότης , ἀγαθός εἰμί , ὑγρότης μέν μηδόλως μνημονεύω , ὁ γε οὐδέ τρέπω ποτέ κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ὁ σφυγμός , τροφή δέ σύμμετρος μνημονεύω σφοδρός ὑπό αὐτός λέγω γίγνομαι ὁ σφυγμός . ἀλλά οὗτος , ἔͅν ἀληθής εἰμί , πρῶτος μέν ὁ ὁ ἐν σφυγμός αἴτιος εἰμί διδασκαλία , ἐφεξῆς δέ ὁ προγνωστικός . οὐ μήν πρόκειμαι σύ περί οὗτος λέγω . εἰ δέ ἀδιόριστος ἅμα καί οὐ ἐν καιρός γράφω συγχωρέω , μή μόνος ἐπί νέος τροφή ὁ τοιοῦτος οἶδα γίγνομαι σφυγμός , ἀλλά εἰͅν ὁ βαλανεῖον ποτέ , εἰͅν ὁ γυμνάσιον , καί ὁ θυμός . γίγνομαι γάρ εἰͅν οὗτος εἰμί ὅτε . καί πῶς καί τίς τρόπος γίγνομαι , εἰ μέν μόνος λέγω ἀρκέω , οὐδείς δήπου πολύς διδάσκω , εἰ δέ διορίζω , ὁ πρόκειμαι ἀφίστημι πραγματεία . μή τοίνυν παραφλυαρέω , ἀλλά εἰ τις ἔχω ἐγώ διδάσκω διαφορά σφυγμός ἕτερος ὅς οἶδα , διδάσκω , μή μόνος ὄνομα λέγω , ἀλλά καί ὁ σημαίνω αὐτός καί ὁ διάγνωσις ὅλος ὁ πρᾶγμα . ἐπεί τοι πάλιν , ἵνα οὗτος τις παραλείπω , συνάπτω αὐτός ἑξῆς ὁ διαγκωνίζω σφυγμός , παραλείπω ὁ διαζώννυμι τε καί ἀποπλέκω καί προβαίνω καί ἀποβαίνω καί λακτίζω καί γονατίζω καί γαστρίζω . ﻿ τίς γάρ ὁ νομοθεσία διαγκωνίζω μέν τις καλέω , ὁ δέ ἄλλος παραλείπω ; ἀλλά διαγκωνίζω μέν , φημί , λέγω ὁ οἷος θυμόω . οὐκοῦν πάλιν κακός παραλείπω ὁ οἷος λυπέω καί ὀργίζω καί μηνιάω . μή παίζω , φημί , ὁ γάρ ἰσχυρός οὕτως καλέω . οὐ παίζω , ἀγαθός . σύ δέ ἐπιτρέπω ἐγώ , ἔνειμι ἰσχυρός λέγω , διαγκωνίζω λέγω . εἰ γάρ ἰσχυρός λέγω , πυνθάνομαι ἄν σύ , τίς ποτέ εἰμί οὗτος ὁ ἰσχυρός , καί πῶς αὐτός διαγιγνώσκω . ὁ μέν γάρ σφοδρός , ὅταν ἐν ὁ θλίβω ἐγώ ὁ ἀρτηρία ἀντιβαίνω , καί ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ ἀμυδρός , ὅταν ἀφανίζω , θλίβω διαγιγνώσκω , ὁ δέ ἰσχυρός ἐάν λέγω , καί οὗτος ὅπως διαγιγνώσκω , διδάσκω τις πολύς . εἰ δέ μή , ᾀνταῦθη ὄνομα μόνος , οὐ πρᾶγμα προστίθημι . ὅταν βίαιος , φημί , ἀνατρέπω , καί ὠθέω ὁ ἁφή . ἀλλά καί ὁ σφοδρός ἀνατρέπω , ἀλλά ἥσσων , φημί , οὗτος βίαιος , οὐκοῦν ἐπιτάσσω σφοδρότης λέγω ὁ ἰσχυρός δή οὗτος καί διαγκωνίζω σφυγμός ; ναί , φημί , οὕτως λέγω . ὁράω τοίνυν ἐγώ καί ὁ ἐπιτείνω ὁ τάχος μή ταχύς , ἀλλά ἄλλος τις καλέω , καί ὁ ἐπιτείνω μέγεθος μή μέγας , ἀλλά ἕτερος τις , καί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . εἰ δέ ἐκεῖνος ἀρκέω ταχύς λέγω καί μέγας καί βραδύς καί ἀραῖος καί πυκνός , ἀρκέω ᾀνταῦθη σφοδρός λέγω , καί μή νομίζω , παράκειμαι τις ὁ σφοδρότης μνημονεύω ἕτερος διαφορά . ὁ γάρ ἐν ἕκαστος ὁ γένος ἐπίτασις οὐ εἰμί ἔξω ὁ γένος . οὔτε γάρ ὁ λίαν λευκός ἄλλος τις καί οὐ λευκός εἰμί οὔτε ὁ λίαν μέλας ἄλλος τις καί οὐ μέλας . οὐκοῦν οὐδέ ὁ λίαν σφοδρός ἄλλος τις καί οὐ σφοδρός . ἅπας οὖν ὁ τοιοῦτος λῆρος εἰμί μακρός , ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ μή διαρθρόω καλός ἀπό αὐτός μήτε ὁ ἔννοια ἕκαστος ὁ σφυγμός μήτε ὁ οὐσία μήτε ὁ διάγνωσις μήτε ὁ αἰτία ὑπό ὅς γίγνομαι . χρή γάρ , ὡς ἤδη πολλάκις λέγω ἐγώ , ὁ ἀλήθεια ἐφίημι ἀπό ὁ πρᾶγμα αὐτός ἄρχω ὁπόσος τε οὗτος εἰμί καί ὁποῖος διορίζω , ἔͅπειτα ἑξῆς αὐτός ὄνομα τίθημι , καί μετά οὗτος περί ὁ διάγνωσις λέγω , εἶτα ἐπί ὅδε ὁ αἰτία , εἶτα ὁ πρόγνωσις , ὅς ἐγώ ποιέω , ἐν μέν ὅδε ὁ νῦν ἐνίστημι πραγματεία ὁ διαφορά ἅπας ἐπέρχομαι ὁ σφυγμός , ἐν δέ ὁ περί διάγνωσις , ὅπως χρή ὁ δάκτυλος ἐπιβάλλω , κατά ἕκαστος αὐτός ἀκριβής αἰσθάνομαι , καί μετά οὗτος ὁ περί ὁ αἴτιος πραγματεία συντίθημι , εἶτα ὁ προγνωστικός . ἀλλά νῦν γε περί μέν ὁ πρῶτος ὁ λόγος ἐγώ εἰμί , ὅς ὁ χρήσιμος αὐτός πρός ὁ ὁ τέχνη ἔργον διά ὁ πρῶτος βιβλίον δηλόω , κεφαλή ἐπιτίθημι ἤδη ὁ περί σφοδρότης λόγος .