galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 1.6
Αἱ δ’ ἄλλαι διαφοραὶ τῶν σφυγμῶν τοῖς μὲν μηδ’ ὅλως αἰσθάνεσθαι λέγουσι τῆς συστολῆς , ἔν τε τῷ χρόνῳ συνίστανται τῶν διαλειμμάτων , οὕτω γὰρ ὀνομάζουσι τὸν μεταξὺ χρόνον τῶν αἰσθητῶν κινήσεων , καὶ προσέτι τῷ λόγῳ τοῦ τε τῆς κινήσεως αὐτῆς χρόνου καὶ τοῦ τῆς ἡσυχίας . καλοῦσι γὰρ καὶ οὕτως τὸ διάλειμμα . τοῖς δὲ καὶ τῆς συστολῆς αἰσθάνεσθαι λέγουσι , καὶ δηλονότι τῶν μεταξὺ δυοῖν ἠρεμήσεων , ἃς ἡσυχίας τε καὶ ἠρεμίας καὶ ἀκινησίας καλοῦσιν , ἕτεραί τε συνίστανται καὶ πολλῷ πλείους γίνονται . δίκαιον οὖν ὑπὲρ ἑκατέρων ἰδίᾳ σαφέστερον εἰπεῖν , καὶ περὶ προτέρου γε τῶν μόνης τῆς διαστολῆς αἰσθάνεσθαι φασκόντων · ἵν’ ἐν τοῖς ἑτοιμοτέροις γνωσθῆναι γυμνασάμενοι ῥᾷον ἑπώμεθα τοῖς χαλεπωτέροις . πληττομένης δὴ τῆς ἁφῆς κατὰ τὴν προσβολὴν τῆς ἀρτηρίας , τῶν τε ἄλλων ὧν εἶπον ἔμπροσθεν αἰσθανόμεθα καὶ χρόνου τοῦ παρεκτεινομένου τῇ κινήσει . δευτέρας δ’ αὖ κινήσεως ὑπαρξαμένης , ἄλλος ἡμῖν χρόνος ἐφωράθη μεταξὺ τοῦ τε τῆς προτέρας κινήσεως τέλους καὶ ἀρχῆς τῆς δευτέρας , ὥστε εἶναι δύο χρόνων διάγνωσιν ἐν τῇ τοῦ σφυγμοῦ συμπληρώσει , προτέρου μὲν τοῦ τῆς κινήσεως , ἣν καὶ πληγὴν καὶ διαστολὴν ὀνομάζουσι , δευτέρου δὲ τοῦ τῆς ἡσυχίας , ἣν καὶ διάλειμμα καὶ συστολὴν καλοῦσιν , γίγνεσθαι δὲ κατὰ μὲν τὸ τοῦ προτέρου χρόνου ποσὸν ἢ ταχὺν , ἢ βραδὺν , ἢ τὸν μέσον αὐτῶν σφυγμὸν , κατὰ δὲ τοῦ δευτέρου πυκνὸν , ἢ ἀραιὸν , ἢ τὸν μέσον αὐτῶν , ὥστ’ εἶναι ταχὺν μὲν σφυγμὸν τὸν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τῆς ἀρτηρίας διαστελλομένης γιγνόμενον , πυκνὸν δὲ τὸν δι’ ὀλίγου , καὶ βραδὺν μὲν τὸν ἐν πολλῷ χρόνῳ τῆς ἀρτηρίας διαστελλομένης γινόμενον , ἀραιὸν δὲ τὸν διὰ πολλοῦ , καὶ μέσον μὲν ὠκέος καὶ βραδέος τὸν ἐν συμμέτρῳ χρόνῳ τῆς ἀρτηρίας διαστελλομένης γιγνόμενον , μέσον δὲ πυκνοῦ καὶ ἀραιοῦ τὸν διὰ συμμέτρου χρόνου τῆς ἀρτηρίας διαστελλομένης ἀποτελούμενον . εἴτε δὲ διαστελλομένης , εἴτε διϊσταμένης εἴποιμεν , εἴτε ἐξαιρουμένης , εἴτε κινουμένης , οὐδὲν διαφέρειν ἡγοῦμαι . δῆλον οὖν ἤδη τίς τε ὁ πυκνὸς σφυγμὸς κατ’ αὐτοὺς καὶ ὅπη τοῦ ταχέος ἕτερος , ὅς τίς τε ἀραιὸς καὶ ὅπῃ βραδέος διαφέρει . παραβαλλομένου δὲ τοῦ τῆς πληγῆς χρόνου τῷ τῆς ἡσυχίας , ὁ ῥυθμὸς γεννᾶται , λόγος ὢν τοῦ χρόνου τῆς πληγῆς πρὸς τὸν τῆς ἡσυχίας . εἴπομεν δὲ ὅτι μηδὲν κατὰ τούτους διαφέρει πληγὴν λέγειν , ἢ διαστολὴν , ἢ κίνησιν . καὶ ἡσυχίαν , ἢ διάλειμμα , ἢ συστολήν . καὶ μὲν δὴ καὶ ἀντὶ τοῦ λόγον φάναι τοῦ χρόνου τῆς διαστολῆς πρὸς τὸν τῆς συστολῆς τὸν ῥυθμὸν εἶναι , τάξιν τινὲς ἔφασαν , ἕτεροι δὲ σχέσιν εἶναι δυοῖν χρόνοιν πρὸς ἀλλήλους , τοῦ τῆς πληγῆς πρὸς τὸν τοῦ διαλείμματος . αὕτη μὲν ἡ κατὰ τοὺς προτέρους διδασκαλία .
Lemmas: ὁ δέ ἄλλος διαφορά ὁ σφυγμός ὁ μέν μηδέ ὅλος αἰσθάνομαι λέγω ὁ συστολή , ἐν τε ὁ χρόνος συνίστημι ὁ διάλειμμα , οὕτως γάρ ὀνομάζω ὁ μεταξύ χρόνος ὁ αἰσθητός κίνησις , καί προσέτι ὁ λόγος ὁ τε ὁ κίνησις αὐτός χρόνος καί ὁ ὁ ἡσυχία . καλέω γάρ καί οὕτως ὁ διάλειμμα . ὁ δέ καί ὁ συστολή αἰσθάνομαι λέγω , καί δηλονότι ὁ μεταξύ δύο ἠρέμησις , ὅς ἡσυχία τε καί ἠρεμία καί ἀκινησία καλέω , ἕτερος τε συνίστημι καί πολύς πολύς γίγνομαι . δίκαιος οὖν ὑπέρ ἑκάτερος ἴδιος σαφής λέγω , καί περί πρότερος γε ὁ μόνος ὁ διαστολεύς αἰσθάνομαι φάσκω · ἵνα ἐν ὁ ἑτοῖμος γιγνώσκω γυμνάζω ῥᾴδιος ἕπομαι ὁ χαλεπός . πλήσσω δή ὁ ἁφή κατά ὁ προσβολή ὁ ἀρτηρία , ὁ τε ἄλλος ὅς λέγω ἔμπροσθεν αἰσθάνομαι καί χρόνος ὁ παρεκτείνω ὁ κίνησις . δεύτερος δέ αὖ κίνησις ὑπάρχω , ἄλλος ἐγώ χρόνος φωράω μεταξύ ὁ τε ὁ πρότερος κίνησις τέλος καί ἀρχή ὁ δεύτερος , ὥστε εἰμί δύο χρόνος διάγνωσις ἐν ὁ ὁ σφυγμός συμπλήρωσις , πρότερος μέν ὁ ὁ κίνησις , ὅς καί πληγή καί διαστολή ὀνομάζω , δεύτερος δέ ὁ ὁ ἡσυχία , ὅς καί διάλειμμα καί συστολή καλέω , γίγνομαι δέ κατά μέν ὁ ὁ πρότερος χρόνος ποσός ἤ ταχύς , ἤ βραδύς , ἤ ὁ μέσος αὐτός σφυγμός , κατά δέ ὁ δεύτερος πυκνός , ἤ ἀραιός , ἤ ὁ μέσος αὐτός , ὥστε εἰμί ταχύς μέν σφυγμός ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος ὁ ἀρτηρία διαστέλλω γίγνομαι , πυκνός δέ ὁ διά ὀλίγος , καί βραδύς μέν ὁ ἐν πολύς χρόνος ὁ ἀρτηρία διαστέλλω γίγνομαι , ἀραιός δέ ὁ διά πολύς , καί μέσος μέν ὠκύς καί βραδύς ὁ ἐν σύμμετρος χρόνος ὁ ἀρτηρία διαστέλλω γίγνομαι , μέσος δέ πυκνός καί ἀραιός ὁ διά σύμμετρος χρόνος ὁ ἀρτηρία διαστέλλω ἀποτελέω . εἴτε δέ διαστέλλω , εἴτε διίστημι λέγω , εἴτε ἐξαιρέω , εἴτε κινέω , οὐδείς διαφέρω ἡγέομαι . δῆλος οὖν ἤδη τις τε ὁ πυκνός σφυγμός κατά αὐτός καί ὅπῃ ὁ ταχύς ἕτερος , ὅς τις τε ἀραιός καί ὅπῃ βραδύς διαφέρω . παραβάλλω δέ ὁ ὁ πληγή χρόνος ὁ ὁ ἡσυχία , ὁ ῥυθμός γεννάω , λόγος εἰμί ὁ χρόνος ὁ πληγή πρός ὁ ὁ ἡσυχία . λέγω δέ ὅτι μηδείς κατά οὗτος διαφέρω πληγή λέγω , ἤ διαστολή , ἤ κίνησις . καί ἡσυχία , ἤ διάλειμμα , ἤ συστολή . καί μέν δή καί ἀντί ὁ λόγος φημί ὁ χρόνος ὁ διαστολεύς πρός ὁ ὁ συστολή ὁ ῥυθμός εἰμί , τάξις τις φημί , ἕτερος δέ σχέσις εἰμί δύο χρόνος πρός ἀλλήλων , ὁ ὁ πληγή πρός ὁ ὁ διάλειμμα . οὗτος μέν ὁ κατά ὁ πρότερος διδασκαλία .