galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 2.7
Ἀρχιγένης δὲ , τούτου γὰρ πρώτου δίκαιον μνημονεύειν , μετά γε τὸν Ἡρόφιλον ἐπιφωνήσαντας τὸν Ὅμηρον · Οἶος πέπνυται , τοὶ δὲ σκιαὶ ἀΐσσουσιν , οὐ μόνον ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἔοικεν , ἀλλὰ καὶ πολὺ πρότερον ἐν τοῖς πράγμασιν αὐτοῖς τεταράχθαι . καὶ διὰ τοῦτο παρὰ πόδας ἑαυτῷ τἀναντία λέγων οὐκ αἰσθάνεται · μάθοις δ’ ἂν ἐξ αὐτῆς τῆς λέξεως , ἐχούσης ᾧδε · εἰσὶ δέ τινες ἄλλοι σφυγμοὶ οὔτε μέσοι οὔτε μεγάλοι οὔτε μικροὶ κατὰ μέγεθος θεωρούμενοι , ἢ τάς γε τοῦ μεγέθους διαστάσεις . εἶθ’ ἑξῆς φησιν · ἔστι γὰρ σφυγμὸς κατὰ μῆκος τῆς ἀρτηρίας διϊσταμένης ἐφ’ ἱκανὸν , στενουμένης δὲ κατὰ τὸ πλάτος καὶ ταπεινότερον ἐγειρομένης . καλείσθω μακρός . ἕτερος δὲ πλατείας μὲν τῆς διαστολῆς , ταπεινῆς δὲ κατὰ τὸ μῆκος βραχείας ὑποπιπτούσης , καλείσθω πλατύς . τρίτος ἱκανῶς εἰς ὕψος ἐπαιρομένης , στενῆς δὲ καὶ βραχείας κατὰ μῆκος σπάνιος ὢν , ὑψηλὸς λεγέσθω . ἐν τούτοις προὔθετο μὲν εἰπεῖν τοὺς κατὰ μίαν διάστασιν λεγομένους , μὴ συνεπινοουμένων τῶν λοιπῶν δυοῖν . ἀπεπλανήθη δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις νενοημένων γράφων . τὸν μὲν γὰρ πρῶτον αὐτῶν οὐ μακρὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ στενὸν καὶ ταπεινὸν πεποίηκεν , οὐ τῇ νοήσει μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς ὀνόμασι . τί γάρ φησι ; κατὰ μῆκος μὲν τῆς ἀρτηρίας διϊσταμένης ἐφ’ ἱκανὸν , στενουμένης δὲ κατὰ πλάτος , καὶ ταπεινότερον ἐγειρομένης , τὸ μὲν γὰρ στενουμένης κατὰ πλάτος τὸν στενὸν σφυγμὸν δηλοῖ , τὸ δὲ , καὶ ταπεινότερον ἐγειρομένης τὸν ταπεινόν . πάλιν δ’ αὖ τὸν δεύτερον οὐ πλατὺν μόνον , ἀλλὰ καὶ ταπεινὸν καὶ βραχὺν ἐποίησεν , οὐ τῇ νοήσει μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦτον τῇ λέξει . καὶ τὸν τρίτον δὲ κατὰ τὰ αὐτὰ οὐχ ὑψηλὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ στενὸν καὶ βραχύν . εἰσὶ δὲ οἱ τρεῖς οὗτοι τῶν κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις ἅμα λεγομένων τῶν ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν , οὓς ἐπὶ τοῦ διαγράμματος ἐξεθέμεθα . γέγραπται δὲ ὁ μὲν πρῶτος ἐν τούτοις εἰρημένος ἔννατος ἐν τῷ διαγράμματι τόνδε τὸν τρόπον · μακρὸς , στενὸς , ταπεινός . ὁ δὲ δεύτερος ἐν τούτοις πρῶτος καὶ εἰκοστὸς ἐν τῷ διαγράμματι γέγραπται τόνδε τὸν τρόπον · βραχὺς , πλατὺς , ταπεινός . ὁ δὲ τρίτος ἐν αὐτοῖς πέμπτος καὶ εἰκοστός ἐστιν ἐν τῷ διαγράμματι , γέγραπται δὲ οὕτως · βραχὺς , στενὸς , ὑψηλός . ἢ τοίνυν τὴν ἀρχὴν τοῦ περὶ αὐτῶν ὑπαλλαξάτω λόγου , ἐν ᾧ φησι κατὰ μέγεθος αὐτοὺς θεωρεῖσθαι , ἢ τάς γε τοῦ μεγέθους διαστάσεις ἁπλῶς γραψάτω κατὰ μέγεθος , ἢ προσκειμένου τοῦ κατὰ τὰς τοῦ μεγέθους διαστάσεις , μηκέτι ἐκ τῶν κατὰ μέγεθος διαφορῶν αὐτοὺς ἡγείσθω . τί γὰρ καὶ βούλεται , πότερα τῶν κατὰ τὰς τρεῖς ἅμα διαστάσεις νοουμένων ὑπάρχειν αὐτοὺς , ἢ τῶν κατὰ μίαν μόνην ; ἑκατέρως γὰρ ἄπορον , εἰ μὲν τῶν κατὰ τὰς τρεῖς ἀκούοιμεν , ἁπάντων μὲν τῶν κατὰ μίαν διάστασιν παραλελειμμένων ἐννέα τὸν ἀριθμὸν ὄντων , ἄλλων δ’ ὀκτωκαίδεκα τῶν κατὰ τὰς τρεῖς ἅμα . ἐννέα γὰρ οὕτω φανεῖται μόνων μνημονεύων , τριῶν μὲν τῶν πρώτων ῥηθέντων , μεγάλου τε καὶ μικροῦ καὶ τοῦ μέσου αὐτῶν · τριῶν δὲ τῶν νῦν ῥηθέντων , καὶ τριῶν ἄλλων τῶν τούτοις ἐναντίων , ὧν ἑξῆς μνημονεύει , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι μάτην προσκείσεται τῷ λόγῳ τῷ κατὰ τὰς τοῦ μεγέθους διαστάσεις . ἤρκει γὰρ ἁπλῶς εἰπεῖν κατὰ μέγεθος . ἂν δ’ αὖ πάλιν περὶ τῶν κατὰ μίαν διάστασιν νοουμένων , οἰηθῶμεν αὐτὸν ταῦτα γράφειν · πρῶτον μὲν ἄτοπον τὸ μεμνῆσθαι καὶ τῶν λοιπῶν δυοῖν καθ’ ἕκαστον , ἔπειτα δὲ οὐκ ὀκτωκαίδεκα μόνους , ἀλλὰ τέτταρας καὶ εἴκοσι φανεῖται παραλελοιπὼς τῶν ἐκ τοῦ διαγράμματος . καὶ τρίτον ὅτι μοχθηρῶς δόξει λέγειν κατὰ μέγεθος αὐτοὺς θεωρεῖσθαι , δέον οὐ κατὰ μέγεθος , ἀλλὰ κατὰ τὰς διαστάσεις τοῦ μεγέθους εἰπεῖν , εἴ γε , ὡς αὐτὸς εἴρηκεν , ὄγκος τίς ἐστι τὸ μέγεθος . οὐ μὴν τό γε μῆκος αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ μόνον , ἀλλ’ οὐδὲ τὸ βάθος ﻿ ἢ τὸ πλάτος ὄγκος ἐστὶν , ἀλλ’ ὥσπερ καὶ ὀνομάζεται διάστασις . οὐ ταὐτὸν δὲ δήπουθεν ὄγκος τε καὶ ὄγκου διάστασις μία . ἑκατέρως μὲν δὴ σφάλλεται πάντως ὁ τοῦ Ἀρχιγένους λόγος , διὰ τὸ συγκεχυμένως τε καὶ ἀδιαρθρώτως εἰρῆσθαι , καὶ οἷον ἐπαμφοτερίζειν τῇ νοήσει . κατὰ τί δὲ μᾶλλον ἠθέλησεν εἰπεῖν , εἰ χρὴ μαντευσάμενον ἀποφήνασθαι , καὶ τοῦτο τολμήσω . δοκεῖ μοι τοὺς κατὰ μίαν διάστασιν νοουμένους ἐπιχειρῆσαι γράφειν , καὶ διὰ τῆς ἀρχῆς γε αὐτὸ τοῦτο ἐνδείξασθαι , ἢ τάς γε τοῦ μεγέθους διαστάσεις εἰπεῖν , σφαλῆναι δὲ περὶ τὴν ἑρμηνείαν , ὡς ἂν ἐν ὅλῳ τῷ γράμματι συγκεχυμένος τε καὶ τεταραγμένος τὴν διάνοιαν . τὸ γὰρ ἀγνοεῖν ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν εἶναι τοὺς κατὰ τρεῖς ἅμα διαστάσεις νενοημένους , μέγιστον τεκμήριον τοῦ παχεῖ λόγῳ καὶ ἀδιαρθρώτῳ περὶ αὐτῶν ἀποφήνασθαι . ὅτι δὲ ταύτης μὲν ἔχεται τῆς προαιρέσεως , ἁμαρτάνει δ’ αὐτῆς ἄκων , ἐκ τῶν ἐπιφερομένων ἐστὶ δῆλον . τί γάρ φησιν εὐθὺς ἐφεξῆς ; συντρεχουσῶν γὰρ πολλάκις καὶ δυοῖν τινῶν διαστάσεων , ὥσθ’ ἅμα βραχὺν καὶ ταπεινὸν εἶναι , ἢ βραχὺν καὶ στενὸν , ἐπί τε τῆς ἑτέρας συζυγίας μακρὸν καὶ πλατὺν , ἢ μακρὸν καὶ ὑψηλόν . δῆλος γὰρ ἐκ τούτων ἐστὶ τοὺς προειρημένους κατὰ μίαν μόνην διάστασιν νοεῖσθαι βουλόμενος . τούτου γ’ οὖν κατὰ τὰς δύο μόνας γράφει , τὴν τρίτην ὅπως ἂν ἔχει παραλιπών . τί γάρ φησι ; συντρεχουσῶν πολλάκις καὶ δυοῖν τινῶν διαστάσεων , ὥσθ’ ἅμα βραχὺν καὶ ταπεινὸν εἶναι . δεῖ γὰρ ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ προεγνῶσθαι , τίς ὁ βραχὺς ἁπλῶς , καὶ τίς ὁ ταπεινὸς ἁπλῶς . ἢ οὐκ ἔσται σαφὴς ὁ βραχὺς ἅμα καὶ ταπεινός . ἀλλ’ οὐδὲ μακρὸς ἅμα καὶ πλατὺς γένοιτ’ ἄν ποτε σαφὴς , μὴ προνοηθέντος ἰδίᾳ καὶ κατὰ μόνας ἑκατέρου . χρὴ γὰρ πρότερον μὲν νοῆσαι τὸν μακρὸν ἰδίᾳ , μετὰ ταῦτα δ’ αὖ τὸν πλατὺν , ἰδίᾳ καὶ τοῦτον , ἔπειτα συντιθέναι τὰς νοήσεις αὐτῶν εἰς ταὐτὸν , καὶ οὕτως λέγειν μακρὸν ἅμα καὶ πλατὺν , ᾧ καὶ δηλονότι τεταραγμένος ἐναντία παρὰ πόδας αὐτῷ λέγει . τὸν μὲν γὰρ μακρὸν οὐκ ἠρκέσθη κατὰ μῆκος φάναι τῆς ἀρτηρίας ἐπὶ πολὺ διϊσταμένης γίνεσθαι . καίτοι γ’ ἤρκει τοῦτο μόνον , ἀλλὰ προσέθηκεν ἐκ περιττοῦ , στενουμένης δὲ κατὰ πλάτος καὶ ταπεινότερον ἐγειρομένης . τὸν δὲ πλατὺν πάλιν οὐδ’ αὐτὸν ἠρκέσθη φάναι πλατείας τῆς διαστάσεως γινομένης , ἀλλὰ προσέθηκε , ταπεινῆς δὲ καὶ κατὰ μῆκος βραχείας . ἀλλ’ εἰ ταύτας με χρὴ τὰς ἐννοίας φυλάττειν , ὦ Ἀρχίγενες , πῶς νοήσω τὸν αὐτὸν ἅμα γινόμενον μακρὸν καὶ πλατὺν , ὡς ἑξῆς γράφεις ; ἀφεῖλες γὰρ αὐτὸς σὺ τῆς μὲν τοῦ μακροῦ νοήσεως τὴν πλατύτητα , τῆς δὲ τοῦ πλατέος τὴν ὡς ἄν τις εἴποι μακρότητα . ταῦτα οὖν ἐναργῶς ἀλλήλοις διαφέρεται , κατὰ μὲν τὸν πρότερον λόγον ἐξαιροῦντος αὐτοῦ τῆς κατὰ τὸν μακρὸν ἐννοίας τὴν πλατύτητα , κατὰ δὲ τὸν δεύτερον φυλάττοντος . καὶ κατὰ τὸν πλατὺν καὶ ὑψηλὸν ὡσαύτως , ἐν μὲν τῷ προτέρῳ λόγῳ τῶν ὑπολοίπων καθ’ ἑκάτερον δυοῖν διαστάσεων ὦσε τὴν ποσότητα , κατὰ δὲ τὸ δεύτερον φυλάττει . ταῦτα δὲ πάντα σφάλματα πέπονθεν ἐν τῇ τῶν ὀνομάτων ἐξηγήσει , διὰ τὸ πολὺ πρότερον ἐν αὐτοῖς τοῖς πράγμασιν ἐσφάλθαι . φαίνεται γὰρ οὔτε τῇ διαιρετικῇ μεθόδῳ κεχρημένος οὔτε τῇ συνθετικῇ κατ’ οὐδεμίαν τῶν διδασκαλιῶν . κινδυνεύω δ’ εἰπεῖν , ὅτι τὸ τῶν πολλῶν καὶ περὶ λόγους ἀγυμνάστων πέπονθεν , ὥστε πολλάκις μὲν ἐπιχειρεῖν τὸ φύσεως σύνθετον ἀναλύειν εἰς τὰ πρῶτά τε καὶ ἁπλᾶ , πολλάκις δὲ , ἐπεὶ μηδὲν τούτων ἰδίᾳ τε καὶ καθ’ ἑαυτὰ δυνατὸν ὑπάρχειν , ἵστασθαί τε καὶ παλινδρομεῖν ἐπὶ τὸ σύνθετον · αὖθις δ’ αὖ πάλιν , ἐπειδὴ σύνθετον ἀδιάρθρωτόν τε καὶ ἀδιώριστον ἔχει τὴν διδασκαλίαν , καὶ παντάπασιν ἰδιωτικήν τε καὶ ἄτεχνον , μὴ διαιρεθὲν εἰς τὰ πρῶτα , τοῦ διαιρεῖν ἀποστῆναι μὴ δύνασθαι , εἶτ’ ἐντεῦθεν πάλιν ἐπὶ τὸ σύνθετον ἀνακάμπτειν , ὡς ἂν ἀκριβῶς τῇ νοήσει τῶν ἁπλῶν ἕκαστον ἀδυνατοῦντα διορίζεσθαι · καὶ τοῦτον τὸν δίαυλον κάμπτοντά τε καὶ κυλινδούμενον ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἄκρων , διαπαντὸς ἐπαμφοτερίζειν τε ταῖς νοήσεσι καὶ ταῖς εἰρημέναις ἐναντιολογίαις ἐξ ἀνάγκης συνέχεσθαι . χρὴ δ’ , οἶμαι , τόν γε διαλεκτικὸν εἶναι προσποιούμενον ἕξιν ἱκανὴν ἔχειν , ὥστε τὸ προχειρισθὲν ἅπαν , ὅταν ᾖ σύνθετον , ἀναλύειν εἰς τὰ πρῶτά τε καὶ ἁπλᾶ κατ’ ἐπίνοιαν , οὐχ ὡς ἴδια καὶ μόνα πόθ’ ὑπάρξαντα , τοῦτο γὰρ ἀμήχανον , ἀλλ’ ὡς νοηθῆναι μόνα δυνάμενα , μὴ συνεπιβαλλόντων ἡμῶν ἐν τῷ νοεῖν αὐτὰ μηδεμιᾷ διαφορᾷ τῶν ἐξ ἀνάγκης ἐζευγμένων . ὡς γὰρ σιμὸν ἄνθρωπον νοοῦμεν καὶ γρυπὸν , οὔτ’ εἰ μέγας ἐστὶν ὁ τοιοῦτος , οὔτε εἰ μικρὸς , οὔτε εἰ λευκὸς , οὔτ’ εἰ μέλας , οὔτ’ εἰ παχὺς , οὔτ’ εἰ λεπτὸς , δεόμενοι , οὕτως ὑψηλόν · τινα νοοῦμεν σφυγμὸν , οὐ δεόμενοι πῶς ἔχει μήκους ἢ πλάτους εἰδέναι . ταῦτ’ ἄρα καὶ οἱ φάσκοντες μηδένα μακρὸν ἁπλῶς ἐπινοεῖν σφυγμὸν , δεῖν γὰρ αὐτὸν ἐξ ἀνάγκης ἔχειν πὼς πλάτους τε καὶ βάθους , ἄγροικοι καὶ ἀμαθεῖς εἰσι τῶν πρώτων μαθημάτων , ἃ ἐχρῆν αὐτοὺς μεμαθηκότας καὶ γεγυμνασμένους γε κατ’ αὐτὰ πρὸς ἡμᾶς ἥκειν οὕτως . ἐκ γὰρ τοῦ μὴ δύνασθαι συστῆναι τὸν μακρὸν ἰδίᾳ , μηδ’ ἐννοηθῆναι δύνασθαι φασὶν αὐτὸν ἰδίᾳ . μὴ τοίνυν μηδὲ σιμὸν ἄνθρωπον , μηδὲ γρυπὸν ἰδίᾳ νοείτωσαν , ἂν μὴ μάθωσιν ἅπαντ’ αὐτοῦ τἄλλα , πότερον μέγας , ἢ μικρός ἐστιν , ἢ παχὺς , ἢ λεπτὸς , ἢ μέλας , ἢ λευκὸς , ἢ Ἕλλην , ἢ βάρβαρος , ἢ πονηρὸς , ἢ ἀγαθὸς , ἢ ὑγιαίνων , ἢ νοσῶν , ἢ νέος , ἢ πρεσβύτης . πῶς δ’ οὐκ ἄτοπον , μακρὸν μέν τινα καὶ ὑψηλὸν καὶ πλατὺν ἅμα νοεῖν ὁμολογεῖν καὶ καλεῖν δι’ ἑνὸς ὀνόματος μέγαν , μακρὸν δὲ μὴ δύνασθαι φάσκειν νοεῖν ἰδίᾳ καὶ μόνον , ὥσπερ οὐ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ἔχοντος καὶ τοῦ μεγάλου πρὸς τὸν ὅλον σφυγμὸν , ἥν περ ὁ μακρὸς πρὸς τὸν μέγαν ; ὡς γὰρ μακρὸς ἰδίᾳ καὶ κατὰ μόνας ﻿ οὐδείς ἐστιν ἄνευ τοῦ πὼς ἔχειν βάθους τε καὶ πλάτους , οὕτως οὐδὲ μέγας σφυγμός ἐστί τις χωρὶς τοῦ ταχὺς , ἢ βραδὺς , ἢ σφοδρὸς , ἢ ἀμυδρὸς ὑπάρχειν , ἤ τινα τῶν ἄλλων ἔχειν διαφορῶν . ἀλλ’ οὐδ’ εἰ μετὰ πασῶν τῶν διαφορῶν νοήσαις κινουμένην τὴν ἀρτηρίαν , ἰδία δύναταί ποτε γενέσθαι κινουμένη . τίς γὰρ εἶδεν ἀρτηρίαν ἔξω τοῦ σώματος ἔτι σφύζουσαν ; ἀνάγκη τοίνυν αὐτὴν ἐν τῷ ὅλῳ σώματι οὖσαν , ἐπικεῖσθαι μέν τινι νεύρῳ , καὶ τοῦτο εἶναι ποιὸν καὶ ποσὸν , ὑποκεῖσθαι δὲ φλεβὶ , καὶ ταύτην εἶναι καὶ ποιὰν καὶ ποσὴν , περικεῖσθαι δ’ αὐτῇ σώματα πολλά . καὶ πάντα τις ἐντεῦθεν ἀρξάμενος δύναται λέγειν , ὧν χωρὶς οὐχ οἷόν τε εἶναι τὸν σφυγμόν . ἀλλ’ οἶμαι , νοῦν ἔχων ἄνθρωπος , ἐὰν ὑπακούσῃ τοῦ ταῦτα λέγοντος , ἐρήσεταί τινα τῶν παρόντων , ἆρά γε παίζων ἢ μαινόμενος τὰ τοιαῦτα ληρεῖ . πῶς γὰρ οὐ διωλύγιος ὄντως καὶ μακρὰ φλυαρία , τὰ χωρὶς ἑτέρων ὑπάρχειν μὴ δυνάμενα , μηδ’ ἐπινοεῖσθαι χωρὶς ἐκείνων ὁμολογεῖν ; ὅτι μὲν οὖν ἄνευ τοῦ πὼς ἔχειν βάθους καὶ πλάτους οὐ δύναται μακρὸς εἶναι σφυγμὸς , οὐδεὶς ἀντιλέγει . ἀλλ’ οὐ τοῦτο ἦν τὸ ζητούμενον , ἀλλ’ εἰ μηδὲ νοεῖσθαι χωρὶς ἐκείνων δύναται . τοῦτο γὰρ εἴ τις λέγοι , λέληθεν ἑαυτὸν ἁπάσας μὲν ἀνατρέπων τὰς τέχνας , ἅπασαν δὲ τὴν ἐν τῷ βίῳ χρείαν τῶν ὀνομάτων . τίς γὰρ ἡμῶν ποτε τὴν θεραπευτικὴν τέχνην ἔμαθε πλευριτικοῦ Δίωνος ; οὐδείς . οὐ μὴν οὐδ’ ἁπλῶς ἀνθρώπου πλευριτικοῦ , ἀλλ’ ἐν ταῖς ἰδικαῖς τε καὶ γενικαῖς ἐπινοίαις αἱ τέχναι συνίστανται , πρῶτον μὲν κατ’ αὐτὸ τὸ πάθος ἰδίων διορισμῶν παραληφθέντων · ἤτοι γὰρ πρὸς κλεῖν τὴν ὀδύνην , ἢ εἰς ὑποχόνδριον ἐνοήσαμεν τελευτῶσαν , καὶ οὐδαμοῦ Δίων ἐνταῦθα ἢ Θέων συνεπινοεῖται · ἔπειτα δὲ τὰ προηγούμενα καὶ τὰ συμπαρόντα πληθωρικός ἐστιν ὁ πλευριτικὸς , ἢ τοὐναντίον ἐνδεῶς ἔχων χυμῶν , εὔχυμος , ἢ κακόχυμος . καὶ τούτων ἑκάτερον , ἆρά γε νῦν , ἢ πάλαι ; καὶ εἰ πάλαι , πότερον ἐκ διαίτης , ἢ φύσει ; καὶ οὐδαμοῦ πάλιν ἐνταῦθα Δίων ἢ Θέων , ἀλλ’ οὐδ’ ὅταν περὶ κράσεως τοῦ νοσοῦντος ὁ λόγος ἡμῖν ᾖ , Δίωνος ἢ Θέωνος ἀνάγκη μνημονεύειν , ἢ ὅλως ἐπινοεῖν , ἢ δεῖσθαί τι . γεωμετρία δ’ ὅπως ἀπόλλυται , τί δεῖ καὶ λέγειν , ἐάν τις μήτε γραμμὴν φῇ νοεῖν μήτ’ ἐπιφάνειαν , ὅτι χωρὶς στερεοῦ σώματος ἀδύνατον ὑπάρχειν αὐταῖς ; τί δὲ τὰ κατὰ τὸν βίον σύμπαντα , τὰ χωρὶς ἀλλήλων εἶναι μὴ δυνάμενα , πῶς οὐκ ἄν τις ἄτοπος εἴη μηδὲ νοεῖσθαι κατὰ μόνας συγχωρῶν ; ἀλλὰ τὴν μὲν τοιαύτην ἀγροικίαν οὐκ ἄν ποθ’ ὑπέμεινεν ὁ Ἀρχιγένης . φαίνεται γοῦν αὐτὸς τοὐναντίον ἀεὶ δρῶν , ἀναλύων ἕκαστον εἰς τὰ πρῶτά τε καὶ ἁπλᾶ . σφάλλεται δὲ τοῦ σκοποῦ , καὶ διαμαρτάνει πολλάκις ἄκων , ὑπ’ ἀγυμνασίας , ἐμοὶ δοκεῖ . ἔνεστι γοῦν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νῦν προκειμένου σαφῶς ὃ λέγω τεκμήρασθαι . συντρεχουσῶν γὰρ , φησὶ , πολλάκις καὶ δυοῖν διαστάσεων , ὥσθ’ ἅμα βραχὺν καὶ ταπεινὸν εἶναι · ἡμεῖς δὲ τούτους κατὰ σύνδυο νοουμένους , τοῖς μὲν κατὰ μίαν , ὅτι τε τοὺς κατὰ τὰς τρεῖς διαστάσεις νοουμένας ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν ὄντας οὐκ ἦν διδάξαι πρὸ τοῦ μίαν ἑκάστην τῶν διαστάσεων ἰδίᾳ νοεῖν ἐθίσαι , ποτὲ μὲν αὐξανομένην , ποτὲ δὲ μειουμένην , ποτὲ δὲ σύμμετρόν τε κᾀν τῷ κατὰ φύσιν διαμένουσαν , καὶ προσέτι διὰ τὸ πολλὰ δύνασθαι διαγινώσκειν ἡμᾶς ἀπὸ μιᾶς διαστάσεως . ὡς γὰρ ὁ μέγας σφυγμὸς ἴδιόν τι πέφυκε δηλοῦν , οὕτω καὶ ὁ ὑψηλὸς αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν , οὐ συνεπινοουμένων αὐτῷ τῶν ἄλλων διαστάσεων . οἱ δὲ κατὰ δύο διαστάσεις οὔτε πρὸς τὴν τῶν κατὰ τὰς τρεῖς ἅμα νοουμένων ἔχουσί τι χρήσιμον , ἐκπεπτώκασί τε τῆς διαιρετικῆς μεθόδου , καὶ διὰ τοῦτο καὶ διδασκαλίας ἀτέχνου , μάτην κατατρίβοντες τὸν εἰσαγόμενον , ὥσπερ εἰ καὶ οὕτως τις ἐδίδασκε σφυγμὸν εἶναι , λέγων τὸν μέν τινα μέγαν ἅμα καὶ ταχὺν , ἄλλον δὲ μέγαν ἅμα καὶ σφοδρὸν , καὶ ἄλλον ταχὺν καὶ σφοδρὸν , καὶ οὕτω κατὰ σύνδυο προϊὼν ἐζεύγνυεν , ὅπερ οὐδ’ αὐτὸς ὁ Ἀρχιγένης ἐποίησεν , ὡς ἂν ἄτεχνόν τε καὶ ἀμέθοδον ἱκανῶς καὶ ἄχρηστον . τό τε γὰρ ἐξ ἁπασῶν τῶν διαφορῶν σύνδετον καὶ νοεῖν ἠβουλόμεθα καὶ ἡ τέχνη ζητεῖ γνῶναι , πρὸς τὸ τὴν ὅλην εἰδέναι τοῦ προκειμένου πράγματος φύσιν , τό τ’ εἰς τὰς ἁπλᾶς ἀναγόμενον διαφοράς . ἄνευ γὰρ τούτου τὸ σύνθετον οὐχ οἷόν τε διηκριβωμένως ἐκμαθεῖν . τὸ δὲ μήτε τὴν ὅλην τοῦ πράγματος φύσιν εἰς ἓν συλλαμβάνειν μήτ’ ἐπὶ μιᾶς καὶ ἁπλῆς καταμένειν διαφορᾶς , ἄτεχνόν τε καὶ ἀμέθοδον καὶ ἄχρηστον .
Lemmas: Ἀρχιγένης δέ , οὗτος γάρ πρῶτος δίκαιος μνημονεύω , μετά γε ὁ Ἡρόφιλος ἐπιφωνέω ὁ Ὅμηρος · οἶος πέπνυμαι , ὁ δέ σκιά ἀίσσω , οὐ μόνος ἐν ὁ ὄνομα ἔοικα , ἀλλά καί πολύς πρότερος ἐν ὁ πρᾶγμα αὐτός ταράσσω . καί διά οὗτος παρά πούς ἑαυτοῦ ἐναντίος λέγω οὐ αἰσθάνομαι · μανθάνω δέ ἄν ἐκ αὐτός ὁ λέξις , ἔχω ὧδε · εἰμί δέ τις ἄλλος σφυγμός οὔτε μέσος οὔτε μέγας οὔτε μικρός κατά μέγεθος θεωρέω , ἤ ὁ γε ὁ μέγεθος διάστασις . εἶτα ἑξῆς φημί · εἰμί γάρ σφυγμός κατά μῆκος ὁ ἀρτηρία διίστημι ἐπί ἱκανός , στενόω δέ κατά ὁ πλάτος καί ταπεινός ἐγείρω . καλέω μακρός . ἕτερος δέ πλατύς μέν ὁ διαστολεύς , ταπεινός δέ κατά ὁ μῆκος βραχύς ὑποπίπτω , καλέω πλατύς . τρίτος ἱκανός εἰς ὕψος ἐπαίρω , στενός δέ καί βραχύς κατά μῆκος σπάνιος εἰμί , ὑψηλός λέγω . ἐν οὗτος προθέω μέν λέγω ὁ κατά εἷς διάστασις λέγω , μή συνεπινοέω ὁ λοιπός δύο . ἀποπλανάω δέ καί περί ὁ κατά ὁ τρεῖς διάστασις νοέω γράφω . ὁ μέν γάρ πρῶτος αὐτός οὐ μακρός μόνος , ἀλλά καί στενός καί ταπεινός ποιέω , οὐ ὁ νόησις μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ ὄνομα . τίς γάρ φημί ; κατά μῆκος μέν ὁ ἀρτηρία διίστημι ἐπί ἱκανός , στενόω δέ κατά πλάτος , καί ταπεινός ἐγείρω , ὁ μέν γάρ στενόω κατά πλάτος ὁ στενός σφυγμός δηλόω , ὁ δέ , καί ταπεινός ἐγείρω ὁ ταπεινός . πάλιν δέ αὖ ὁ δεύτερος οὐ πλατύς μόνος , ἀλλά καί ταπεινός καί βραχύς ποιέω , οὐ ὁ νόησις μόνος , ἀλλά καί οὗτος ὁ λέξις . καί ὁ τρίτος δέ κατά ὁ αὐτός οὐ ὑψηλός μόνος , ἀλλά καί στενός καί βραχύς . εἰμί δέ ὁ τρεῖς οὗτος ὁ κατά ὁ τρεῖς διάστασις ἅμα λέγω ὁ ἑπτά καί εἴκοσι , ὅς ἐπί ὁ διάγραμμα ἐκτίθημι . γράφω δέ ὁ μέν πρῶτος ἐν οὗτος λέγω ἔννατος ἐν ὁ διάγραμμα ὅδε ὁ τρόπος · μακρός , στενός , ταπεινός . ὁ δέ δεύτερος ἐν οὗτος πρῶτος καί εἰκοστός ἐν ὁ διάγραμμα γράφω ὅδε ὁ τρόπος · βραχύς , πλατύς , ταπεινός . ὁ δέ τρίτος ἐν αὐτός πέμπτος καί εἰκοστός εἰμί ἐν ὁ διάγραμμα , γράφω δέ οὕτως · βραχύς , στενός , ὑψηλός . ἤ τοίνυν ὁ ἀρχή ὁ περί αὐτός ὑπαλλάσσω λόγος , ἐν ὅς φημί κατά μέγεθος αὐτός θεωρέω , ἤ ὁ γε ὁ μέγεθος διάστασις ἁπλῶς γράφω κατά μέγεθος , ἤ πρόσκειμαι ὁ κατά ὁ ὁ μέγεθος διάστασις , μηκέτι ἐκ ὁ κατά μέγεθος διαφορά αὐτός ἡγέομαι . τίς γάρ καί βούλομαι , πότερος ὁ κατά ὁ τρεῖς ἅμα διάστασις νοέω ὑπάρχω αὐτός , ἤ ὁ κατά εἷς μόνος ; ἑκάτερος γάρ ἄπορος , εἰ μέν ὁ κατά ὁ τρεῖς ἀκούω , ἅπας μέν ὁ κατά εἷς διάστασις παραλείπω ἐννέα ὁ ἀριθμός εἰμί , ἄλλος δέ ὀκτωκαίδεκα ὁ κατά ὁ τρεῖς ἅμα . ἐννέα γάρ οὕτως φαίνω μόνος μνημονεύω , τρεῖς μέν ὁ πρῶτος λέγω , μέγας τε καί μικρός καί ὁ μέσος αὐτός · τρεῖς δέ ὁ νῦν λέγω , καί τρεῖς ἄλλος ὁ οὗτος ἐναντίος , ὅς ἑξῆς μνημονεύω , καί πρός οὗτος ἔτι μάτην πρόσκειμαι ὁ λόγος ὁ κατά ὁ ὁ μέγεθος διάστασις . ἀρκέω γάρ ἁπλῶς λέγω κατά μέγεθος . ἐάν δέ αὖ πάλιν περί ὁ κατά εἷς διάστασις νοέω , οἴομαι αὐτός οὗτος γράφω · πρῶτος μέν ἄτοπος ὁ μιμνῄσκω καί ὁ λοιπός δύο κατά ἕκαστος , ἔπειτα δέ οὐ ὀκτωκαίδεκα μόνος , ἀλλά τέσσαρες καί εἴκοσι φαίνω παραλείπω ὁ ἐκ ὁ διάγραμμα . καί τρίτος ὅτι μοχθηρός δοκέω λέγω κατά μέγεθος αὐτός θεωρέω , δέω οὐ κατά μέγεθος , ἀλλά κατά ὁ διάστασις ὁ μέγεθος λέγω , εἰ γε , ὡς αὐτός λέγω , ὄγκος τις εἰμί ὁ μέγεθος . οὐ μήν ὁ γε μῆκος αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος , ἀλλά οὐδέ ὁ βάθος ﻿ ἤ ὁ πλάτος ὄγκος εἰμί , ἀλλά ὥσπερ καί ὀνομάζω διάστασις . οὐ αὐτός δέ δήπουθεν ὄγκος τε καί ὄγκος διάστασις εἷς . ἑκάτερος μέν δή σφάλλω πάντως ὁ ὁ Ἀρχιγένης λόγος , διά ὁ συγκεχυμένως τε καί ἀδιάρθρωτος λέγω , καί οἷος ἐπαμφοτερίζω ὁ νόησις . κατά τίς δέ μάλα ἐθέλω λέγω , εἰ χρή μαντεύομαι ἀποφαίνω , καί οὗτος τολμάω . δοκέω ἐγώ ὁ κατά εἷς διάστασις νοέω ἐπιχειρέω γράφω , καί διά ὁ ἀρχή γε αὐτός οὗτος ἐνδείκνυμι , ἤ ὁ γε ὁ μέγεθος διάστασις λέγω , σφάλλω δέ περί ὁ ἑρμηνεία , ὡς ἄν ἐν ὅλος ὁ γράμμα συγχέω τε καί ταράσσω ὁ διάνοια . ὁ γάρ ἀγνοέω ἑπτά καί εἴκοσι εἰμί ὁ κατά τρεῖς ἅμα διάστασις νοέω , μέγας τεκμήριον ὁ παχύς λόγος καί ἀδιάρθρωτος περί αὐτός ἀποφαίνω . ὅτι δέ οὗτος μέν ἔχω ὁ προαίρεσις , ἁμαρτάνω δέ αὐτός ἄκων , ἐκ ὁ ἐπιφέρω εἰμί δῆλος . τίς γάρ φημί εὐθύς ἐφεξῆς ; συντρέχω γάρ πολλάκις καί δύο τις διάστασις , ὥστε ἅμα βραχύς καί ταπεινός εἰμί , ἤ βραχύς καί στενός , ἐπί τε ὁ ἕτερος συζυγία μακρός καί πλατύς , ἤ μακρός καί ὑψηλός . δῆλος γάρ ἐκ οὗτος εἰμί ὁ προλέγω κατά εἷς μόνος διάστασις νοέω βούλομαι . οὗτος γε οὖν κατά ὁ δύο μόνος γράφω , ὁ τρίτος ὅπως ἄν ἔχω παραλείπω . τίς γάρ φημί ; συντρέχω πολλάκις καί δύο τις διάστασις , ὥστε ἅμα βραχύς καί ταπεινός εἰμί . δέω γάρ ἐν οὗτος ὁ λόγος προγιγνώσκω , τίς ὁ βραχύς ἁπλῶς , καί τίς ὁ ταπεινός ἁπλῶς . ἤ οὐ εἰμί σαφής ὁ βραχύς ἅμα καί ταπεινός . ἀλλά οὐδέ μακρός ἅμα καί πλατύς γίγνομαι ἄν ποτέ σαφής , μή προνοέω ἴδιος καί κατά μόνος ἑκάτερος . χρή γάρ πρότερος μέν νοέω ὁ μακρός ἴδιος , μετά οὗτος δέ αὖ ὁ πλατύς , ἴδιος καί οὗτος , ἔπειτα συντίθημι ὁ νόησις αὐτός εἰς αὐτός , καί οὕτως λέγω μακρός ἅμα καί πλατύς , ὅς καί δηλονότι ταράσσω ἐναντίος παρά πούς αὐτός λέγω . ὁ μέν γάρ μακρός οὐ ἀρκέω κατά μῆκος φημί ὁ ἀρτηρία ἐπί πολύς διίστημι γίγνομαι . καίτοι γε ἀρκέω οὗτος μόνος , ἀλλά προστίθημι ἐκ περισσός , στενόω δέ κατά πλάτος καί ταπεινός ἐγείρω . ὁ δέ πλατύς πάλιν οὐδέ αὐτός ἀρκέω φημί πλατύς ὁ διάστασις γίγνομαι , ἀλλά προστίθημι , ταπεινός δέ καί κατά μῆκος βραχύς . ἀλλά εἰ οὗτος ἐγώ χρή ὁ ἔννοια φυλάσσω , ὦ Ἀρχιγένης , πῶς νοέω ὁ αὐτός ἅμα γίγνομαι μακρός καί πλατύς , ὡς ἑξῆς γράφω ; ἀφαιρέω γάρ αὐτός σύ ὁ μέν ὁ μακρός νόησις ὁ πλατύτης , ὁ δέ ὁ πλατύς ὁ ὡς ἄν τις λέγω μακρότης . οὗτος οὖν ἐναργής ἀλλήλων διαφέρω , κατά μέν ὁ πρότερος λόγος ἐξαιρέω αὐτός ὁ κατά ὁ μακρός ἔννοια ὁ πλατύτης , κατά δέ ὁ δεύτερος φυλάσσω . καί κατά ὁ πλατύς καί ὑψηλός ὡσαύτως , ἐν μέν ὁ πρότερος λόγος ὁ ὑπόλοιπος κατά ἑκάτερος δύο διάστασις ὠθέω ὁ ποσότης , κατά δέ ὁ δεύτερος φυλάσσω . οὗτος δέ πᾶς σφάλμα πάσχω ἐν ὁ ὁ ὄνομα ἐξήγησις , διά ὁ πολύς πρότερος ἐν αὐτός ὁ πρᾶγμα σφάλλω . φαίνω γάρ οὔτε ὁ διαιρετικός μέθοδος χράω οὔτε ὁ συνθετικός κατά οὐδείς ὁ διδασκαλία . κινδυνεύω δέ λέγω , ὅτι ὁ ὁ πολύς καί περί λόγος ἀγύμναστος πάσχω , ὥστε πολλάκις μέν ἐπιχειρέω ὁ φύσις σύνθετος ἀναλύω εἰς ὁ πρῶτος τε καί ἁπλόος , πολλάκις δέ , ἐπεί μηδείς οὗτος ἴδιος τε καί κατά ἑαυτοῦ δυνατός ὑπάρχω , ἵστημι τε καί παλινδρομέω ἐπί ὁ σύνθετος · αὖθις δέ αὖ πάλιν , ἐπειδή σύνθετος ἀδιάρθρωτος τε καί ἀδιωγαθός ἔχω ὁ διδασκαλία , καί παντάπασι ἰδιωτικός τε καί ἄτεχνος , μή διαιρέω εἰς ὁ πρῶτος , ὁ διαιρέω ἀφίστημι μή δύναμαι , εἶτα ἐντεῦθεν πάλιν ἐπί ὁ σύνθετος ἀνακάμπτω , ὡς ἄν ἀκριβής ὁ νόησις ὁ ἁπλόος ἕκαστος ἀδυνατέω διορίζω · καί οὗτος ὁ δίαυλος κάμπτω τε καί κυλινδέω ἐν ὁ μέσος ὁ ἄκρον , διαπαντός ἐπαμφοτερίζω τε ὁ νόησις καί ὁ λέγω ἐναντιολογία ἐκ ἀνάγκη συνέχω . χρή δέ , οἴομαι , ὁ γε διαλεκτικός εἰμί προσποιέω ἕξις ἱκανός ἔχω , ὥστε ὁ προχειρίζω ἅπας , ὅταν εἰμί σύνθετος , ἀναλύω εἰς ὁ πρῶτος τε καί ἁπλόος κατά ἐπίνοια , οὐ ὡς ἴδιος καί μόνος πότε ὑπάρχω , οὗτος γάρ ἀμήχανος , ἀλλά ὡς νοέω μόνος δύναμαι , μή συνεπιβάλλω ἐγώ ἐν ὁ νοέω αὐτός μηδείς διαφορά ὁ ἐκ ἀνάγκη ζεύγνυμι . ὡς γάρ σιμός ἄνθρωπος νοέω καί γρυπός , οὔτε εἰ μέγας εἰμί ὁ τοιοῦτος , οὔτε εἰ μικρός , οὔτε εἰ λευκός , οὔτε εἰ μέλας , οὔτε εἰ παχύς , οὔτε εἰ λεπτός , δέω , οὕτως ὑψηλός · τις νοέω σφυγμός , οὐ δέω πῶς ἔχω μῆκος ἤ πλάτος οἶδα . οὗτος ἄρα καί ὁ φάσκω μηδείς μακρός ἁπλῶς ἐπινοέω σφυγμός , δέω γάρ αὐτός ἐκ ἀνάγκη ἔχω πως πλάτος τε καί βάθος , ἄγροικος καί ἀμαθής εἰμί ὁ πρῶτος μάθημα , ὅς χρή αὐτός μανθάνω καί γυμνάζω γε κατά αὐτός πρός ἐγώ ἥκω οὕτως . ἐκ γάρ ὁ μή δύναμαι συνίστημι ὁ μακρός ἴδιος , μηδέ ἐννοέω δύναμαι φημί αὐτός ἴδιος . μή τοίνυν μηδέ σιμός ἄνθρωπος , μηδέ γρυπός ἴδιος νοέω , ἐάν μή μανθάνω ἅπας αὐτός ἄλλος , πότερος μέγας , ἤ μικρός εἰμί , ἤ παχύς , ἤ λεπτός , ἤ μέλας , ἤ λευκός , ἤ Ἕλλην , ἤ βάρβαρος , ἤ πονηρός , ἤ ἀγαθός , ἤ ὑγιαίνω , ἤ νοσέω , ἤ νέος , ἤ πρεσβύτης . πῶς δέ οὐ ἄτοπος , μακρός μέν τις καί ὑψηλός καί πλατύς ἅμα νοέω ὁμολογέω καί καλέω διά εἷς ὄνομα μέγας , μακρός δέ μή δύναμαι φάσκω νοέω ἴδιος καί μόνος , ὥσπερ οὐ ὁ αὐτός ἀναλογία ἔχω καί ὁ μέγας πρός ὁ ὅλος σφυγμός , ὅς περ ὁ μακρός πρός ὁ μέγας ; ὡς γάρ μακρός ἴδιος καί κατά μόνος ﻿ οὐδείς εἰμί ἄνευ ὁ πως ἔχω βάθος τε καί πλάτος , οὕτως οὐδέ μέγας σφυγμός εἰμί τις χωρίς ὁ ταχύς , ἤ βραδύς , ἤ σφοδρός , ἤ ἀμυδρός ὑπάρχω , ἤ τις ὁ ἄλλος ἔχω διαφορά . ἀλλά οὐδέ εἰ μετά πᾶς ὁ διαφορά νοέω κινέω ὁ ἀρτηρία , ἴδιος δύναμαι ποτέ γίγνομαι κινέω . τίς γάρ ὁράω ἀρτηρία ἔξω ὁ σῶμα ἔτι σφύζω ; ἀνάγκη τοίνυν αὐτός ἐν ὁ ὅλος σῶμα εἰμί , ἐπίκειμαι μέν τις νεῦρον , καί οὗτος εἰμί ποιός καί ποσός , ὑπόκειμαι δέ φλέψ , καί οὗτος εἰμί καί ποιός καί ποσός , περίκειμαι δέ αὐτός σῶμα πολύς . καί πᾶς τις ἐντεῦθεν ἄρχω δύναμαι λέγω , ὅς χωρίς οὐ οἷος τε εἰμί ὁ σφυγμός . ἀλλά οἴομαι , νόος ἔχω ἄνθρωπος , ἐάν ὑπακούω ὁ οὗτος λέγω , ἔρομαι τις ὁ πάρειμι , ἆρα γε παίζω ἤ μαίνομαι ὁ τοιοῦτος ληρέω . πῶς γάρ οὐ διωλύγιος ὄντως καί μακρός φλυαρία , ὁ χωρίς ἕτερος ὑπάρχω μή δύναμαι , μηδέ ἐπινοέω χωρίς ἐκεῖνος ὁμολογέω ; ὅτι μέν οὖν ἄνευ ὁ πως ἔχω βάθος καί πλάτος οὐ δύναμαι μακρός εἰμί σφυγμός , οὐδείς ἀντιλέγω . ἀλλά οὐ οὗτος εἰμί ὁ ζητέω , ἀλλά εἰ μηδέ νοέω χωρίς ἐκεῖνος δύναμαι . οὗτος γάρ εἰ τις λέγω , λανθάνω ἑαυτοῦ ἅπας μέν ἀνατρέπω ὁ τέχνη , ἅπας δέ ὁ ἐν ὁ βίος χρεία ὁ ὄνομα . τίς γάρ ἐγώ ποτέ ὁ θεραπευτικός τέχνη μανθάνω πλευριτικός Δίων ; οὐδείς . οὐ μήν οὐδέ ἁπλῶς ἄνθρωπος πλευριτικός , ἀλλά ἐν ὁ ἰδικός τε καί γενικός ἐπίνοια ὁ τέχνη συνίστημι , πρῶτος μέν κατά αὐτός ὁ πάθος ἴδιος διορισμός παραλαμβάνω · ἤτοι γάρ πρός κλείς ὁ ὀδύνη , ἤ εἰς ὑποχόνδριος νοέω τελευτάω , καί οὐδαμοῦ Δίων ἐνταῦθα ἤ Θέων συνεπινοέω · ἔπειτα δέ ὁ προηγέομαι καί ὁ συμπάρειμι πληθωρικός εἰμί ὁ πλευριτικός , ἤ ἐναντίος ἐνδεής ἔχω χυμός , εὔχυμος , ἤ κακόχυμος . καί οὗτος ἑκάτερος , ἆρα γε νῦν , ἤ πάλαι ; καί εἰ πάλαι , πότερος ἐκ δίαιτα , ἤ φύσις ; καί οὐδαμοῦ πάλιν ἐνταῦθα Δίων ἤ Θέων , ἀλλά οὐδέ ὅταν περί κρᾶσις ὁ νοσέω ὁ λόγος ἐγώ εἰμί , Δίων ἤ Θέων ἀνάγκη μνημονεύω , ἤ ὅλος ἐπινοέω , ἤ δέω τις . γεωμετρία δέ ὅπως ἀπόλλυμι , τίς δέω καί λέγω , ἐάν τις μήτε γραμμή φημί νοέω μήτε ἐπιφάνεια , ὅτι χωρίς στερεός σῶμα ἀδύνατος ὑπάρχω αὐτός ; τίς δέ ὁ κατά ὁ βίος σύμπας , ὁ χωρίς ἀλλήλων εἰμί μή δύναμαι , πῶς οὐ ἄν τις ἄτοπος εἰμί μηδέ νοέω κατά μόνος συγχωρέω ; ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος ἀγροικία οὐ ἄν ποτέ ὑπομένω ὁ Ἀρχιγένης . φαίνω γοῦν αὐτός ἐναντίος ἀεί δράω , ἀναλύω ἕκαστος εἰς ὁ πρῶτος τε καί ἁπλόος . σφάλλω δέ ὁ σκοπός , καί διαμαρτάνω πολλάκις ἄκων , ὑπό ἀγυμνασία , ἐγώ δοκέω . ἔνειμι γοῦν ἐπί αὐτός ὁ νῦν πρόκειμαι σαφής ὅς λέγω τεκμαίρομαι . συντρέχω γάρ , φημί , πολλάκις καί δύο διάστασις , ὥστε ἅμα βραχύς καί ταπεινός εἰμί · ἐγώ δέ οὗτος κατά σύνδυο νοέω , ὁ μέν κατά εἷς , ὅτι τε ὁ κατά ὁ τρεῖς διάστασις νοέω ἑπτά καί εἴκοσι εἰμί οὐ εἰμί διδάσκω πρό ὁ εἷς ἕκαστος ὁ διάστασις ἴδιος νοέω ἐθίζω , ποτέ μέν αὐξάνω , ποτέ δέ μειόω , ποτέ δέ σύμμετρος τε εἰͅν ὁ κατά φύσις διαμένω , καί προσέτι διά ὁ πολύς δύναμαι διαγιγνώσκω ἐγώ ἀπό εἷς διάστασις . ὡς γάρ ὁ μέγας σφυγμός ἴδιος τις φύω δηλόω , οὕτως καί ὁ ὑψηλός αὐτός κατά ἑαυτοῦ , οὐ συνεπινοέω αὐτός ὁ ἄλλος διάστασις . ὁ δέ κατά δύο διάστασις οὔτε πρός ὁ ὁ κατά ὁ τρεῖς ἅμα νοέω ἔχω τις χρήσιμος , ἐκπίπτω τε ὁ διαιρετικός μέθοδος , καί διά οὗτος καί διδασκαλία ἄτεχνος , μάτην κατατρίβω ὁ εἰσάγω , ὥσπερ εἰ καί οὕτως τις διδάσκω σφυγμός εἰμί , λέγω ὁ μέν τις μέγας ἅμα καί ταχύς , ἄλλος δέ μέγας ἅμα καί σφοδρός , καί ἄλλος ταχύς καί σφοδρός , καί οὕτως κατά σύνδυο προέρχομαι ζεύγνυμι , ὅς οὐδέ αὐτός ὁ Ἀρχιγένης ποιέω , ὡς ἄν ἄτεχνος τε καί ἀμέθοδος ἱκανός καί ἄχρηστος . ὁ τε γάρ ἐκ ἅπας ὁ διαφορά σύνδετος καί νοέω βούλομαι καί ὁ τέχνη ζητέω γιγνώσκω , πρός ὁ ὁ ὅλος οἶδα ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα φύσις , ὁ τε εἰς ὁ ἁπλόος ἀνάγω διαφορά . ἄνευ γάρ οὗτος ὁ σύνθετος οὐ οἷος τε διηκριβωμένως ἐκμανθάνω . ὁ δέ μήτε ὁ ὅλος ὁ πρᾶγμα φύσις εἰς εἷς συλλαμβάνω μήτε ἐπί εἷς καί ἁπλόος καταμένω διαφορά , ἄτεχνος τε καί ἀμέθοδος καί ἄχρηστος .