galenus.de-differentia-pulsuum-libri-iv 4.11
Ὁ τοίνυν Ἀγαθῖνος ἐπιτιμῶν τοῖς πάντως ὁρίζεσθαι τὸν σφυγμὸν βουλομένοις , ὅμως καὶ αὐτὸς εἰς μακρολογίαν οὐκ ἀναγκαίαν ἐνέπεσε μετὰ τοῦ καὶ σφάλλεσθαι φανερῶς , οἰόμενος ὁμωνύμως λέγεσθαι τὸν σφυγμόν . ἄλλως μὲν γὰρ , φησὶ , τὴν τῆς καρδίας καὶ τῶν ἀρτηριῶν κίνησιν λέγομεν σφυγμὸν , ἄλλως δὲ τὴν ἐν ταῖς φλεγμοναῖς γινομένην αὐτῷ τῷ κάμνοντι συναίσθησιν . καὶ γὰρ καὶ ταύτην ὁμωνύμως φησὶ καλεῖσθαι σφυγμόν · ἀλλὰ καὶ τὴν διαστολὴν τῆς ἀρτηρίας μόνην , καὶ ταύτην ὀνομάζεσθαι σφυγμὸν , ἐπειδὰν ἤτοι μέγαν , ἢ σφοδρὸν εἶναι λέγωμεν αὐτὸν , οὐ γινομένων τούτων ἐν τῇ συστολῇ . καὶ μέντοι καὶ τὸν Ἀθήναιόν φησιν οἴεσθαι καὶ τὴν συστολὴν ὀνομάζεσθαι σφυγμὸν , ᾧ σημαινομένῳ κελεύει τὸν Ἡρόδοτον ἐπιστῆναι . τούτῳ γὰρ ἀνδρὶ προσεφώνησε τὸ βιβλίον , ἑαυτοῦ μὲν ὄντι μαθητῇ , πάνυ δ’ ἐπιφανῶς ἰατρεύσαντι κατὰ τὴν τῶν Ῥωμαίων πόλιν . ἀλλὰ τὸν σύνθετον ἐκ πλειόνων διαστολῶν ὀνομάζεσθαί φησι σφυγμὸν , ἔτι τε πρὸς τούτοις οὐ μόνον τὸν ἐκ τῶν διαστολῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν συστολῶν . ὅρα δὲ , φησὶ , μή τις καὶ ὁ κατὰ τὸν καρπὸν ἴδιος ὀνομάζεται σφυγμός . δοκεῖ δέ μοι , φησὶ , σφυγμὸς λέγεσθαι καὶ ἡ τῶν ἐν προχείρῳ τεταμένων ἀρτηριῶν κίνησις . ἐπὶ τούτοις ἅπασι καὶ τοῦ κατὰ τὰ ὑποχόνδρια γινομένου παλμοῦ μνημονεύει ζητῶν , εἰ καὶ τοῦτον ἄμεινόν ἐστιν ὀνομάζειν σφυγμόν . γίνεσθαι μὲν γὰρ αὐτὸν ἐνίοις τῶν παρακοπτικῶν , εἶναι δὲ τῆς κατὰ τὴν ῥάχιν ἀρτηρίας τῆς παχείας . καὶ εἴπερ καὶ ταύτην , φησὶ , τὴν κίνησιν ὀνομάζομεν οὐ σφυγμὸν , ἀλλὰ παλμὸν , ἔσται τις ἀρτηριῶν κίνησις , οὐ σφυγμὸς , ἀλλὰ παλμὸς ὀνομαζομένη . καθ’ ὃ σημαινόμενον καὶ ὁ Ἡλεῖος Αἰγίμιος ἐπέγραψε τὸ περὶ παλμῶν βιβλίον , ἐν ᾧ περὶ τῶν σφυγμῶν διαλέγεται . παρεισέρχεται δὲ κᾀνταῦθα πάλιν λόγος ἕτερος τοῖς μακρολογεῖν ἐθέλουσι , σκοπουμένοις εἰ γνήσιον ὄντως ἐστὶν Αἰγιμίου τὸ βιβλίον , ἢ εἰ πρῶτος Αἰγίμιος ἁπάντων ἔγραψε περὶ σφυγμῶν βιβλίον , ἢ καὶ τις ἄλλος πρὸ αὐτοῦ . τοῦτο μὲν ὄντως περιττὸν , οὐ περιττὸν δ’ ἴσως δόξει εἶναι , καίτοι περιττὸν ὂν , ἐπισκέψασθαι πότερον ἕν τι σημαίνεται πρὸς τοῦ σφυγμοῦ ὀνόματος , ἢ πολλά . φαίνεται γὰρ καὶ ὁ Ἀρχιγένης ἠκολουθηκέναι κατὰ τοῦτο τῷ διδασκάλῳ , πολλαχῶς οἰόμενος λέγεσθαι τὸν σφυγμόν . ἵνα δέ τις ἐπικρίνῃ τοὺς τοιούτους λόγους , ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτὸν ἐν τῇ τῶν γενῶν εἰς εἴδη τε καὶ διαφορὰς τομῇ γεγυμνάσθαι . μόνως γὰρ οὕτως τὰ κοινὰ σημαινόμενα τῶν ὀνομάτων ἑκάστου δυνατὸν εὑρίσκειν ἐστί . πολλαχόθι γ’ οὖν μοι δοκοῦσι καὶ οἱ δόξαν ἐπὶ διαλεκτικῇ μεγάλην ἔχοντες ἡμαρτηκέναι , τοσαῦτα σημαινόμενα τῶν γενικῶν προσηγοριῶν οἰηθέντες ὑπάρχειν , ὅσαι πέρ εἰσιν αἱ ἑκάστην αὐτῶν οἰκεῖαι διαφοραί . λέγω δὲ , εἴ τις οἰηθείη τὴν , ζῶον , φωνὴν , οὐχ ἕν τι σημαίνειν · ἄλλως μὲν γὰρ λέγεσθαι ζῶον ἀθάνατον , ἄλλως δὲ θνητὸν , καὶ λογικὸν μὲν ἄλλως , ἄλογον δὲ ἄλλως , καὶ δὴ καὶ ἄγριόν τε καὶ ἥμερον , ἀγελαῖόν τε καὶ μονότροπον , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα , ὥστε ἐάν τις ἐπέξεισι τῷ λόγῳ τῷδε καὶ γυμνάζῃ τὸν μαθητὴν ἐπὶ παραδειγμάτων πλειόνων ἑτοίμως ὁρᾷν τό τε κοινὸν ἐν πολλοῖς καὶ τὸ καθ’ ἕκαστον ἴδιον , οὐκ ὀλίγον τριβήσεσθαι χρόνον . καὶ μὴν οὐχ οἷόν τε χωρὶς τοιαύτης διδασκαλίας ἐπιδεῖξαι τὴν τοῦ σφυγμοῦ προσηγορίαν ἕν τι σημαίνειν , ὥσπερ τὴν τοῦ ζώου , κᾂν ὅτι μάλιστα κατὰ τὴν ἑκατέρου τομὴν εὑρίσκωνται διαφοραὶ πολλαί . πρόδηλον οὖν ἤδη κᾀνταῦθα τὸ μῆκος τῶν λόγων καί τινος ἑνὸς ὅλου καὶ αὐτὸ δεόμενον βιβλίου τῷ βουλομένῳ διελθεῖν , ἀφ’ ὧν ὁρμηθέντες οἱ ἄνδρες οἵδε νομίζουσι πολλαχῶς λέγεσθαι τὸν σφυγμὸν , ὅ τι τε τὸ παρακρουσάμενον αὐτούς ἐστιν . εἴρηται μὲν οὖν μοι περὶ τούτων ἐπ’ ὀλίγον κᾀν τῷ πρώτῳ τῶν ἐξηγητικῶν ὧν εἰς τὸ περὶ σφυγμῶν Ἀρχιγένους πεποίημαι , τὸν ἀριθμὸν ὄντων ὀκτώ . καὶ νῦν δὲ ἀρκέσει , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν , ἓν δεδεῖχθαι τὸ μῆκος τῶν ἐσομένων λόγων , ἐὰν ἅπαντά τις ἐπεξέρχηται τὰ τοιαῦτα . φαίνεται δ’ οὖν καὶ ὁ Ἀγαθῖνος , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τοῖς ἐπιχειροῦσιν ὁρίζεσθαι τὸν σφυγμὸν ἐπιτιμᾷ , δι’ αὐτῶν τῶν λεγομένων ὑπ’ αὐτοῦ ποτὲ μὲν ἐνέργειαν ἀρτηριῶν τε καὶ καρδίας αὐτὸν εἶναι νομίζων , ποτε δὲ κίνησιν ἀρτηριῶν τε καὶ καρδίας , ἔστι δ’ ὅτε καὶ διαστολὴν καὶ συστολὴν ἀρτηριῶν καὶ καρδίας , οὐ μαχομένων ἀλλήλοις τῶν εἰρημένων λόγων , ἀλλὰ τοῦ μὲν , ὡς ἂν εἴποι τις , ὄντος γενικωτέρου , τῶν δ’ εἰδικωτέρων .
Lemmas: ὁ τοίνυν Ἀγαθῖνος ἐπιτιμάω ὁ πάντως ὁρίζω ὁ σφυγμός βούλομαι , ὅμως καί αὐτός εἰς μακρολογία οὐ ἀναγκαῖος ἐμπίπτω μετά ὁ καί σφάλλω φανερός , οἴομαι ὁμώνυμος λέγω ὁ σφυγμός . ἄλλος μέν γάρ , φημί , ὁ ὁ καρδία καί ὁ ἀρτηρία κίνησις λέγω σφυγμός , ἄλλος δέ ὁ ἐν ὁ φλεγμονή γίγνομαι αὐτός ὁ κάμνω συναίσθησις . καί γάρ καί οὗτος ὁμώνυμος φημί καλέω σφυγμός · ἀλλά καί ὁ διαστολή ὁ ἀρτηρία μόνος , καί οὗτος ὀνομάζω σφυγμός , ἐπειδάν ἤτοι μέγας , ἤ σφοδρός εἰμί λέγω αὐτός , οὐ γίγνομαι οὗτος ἐν ὁ συστολή . καί μέντοι καί ὁ Ἀθήναιος φημί οἴομαι καί ὁ συστολή ὀνομάζω σφυγμός , ὅς σημαίνω κελεύω ὁ Ἡρόδοτος ἐφίστημι . οὗτος γάρ ἀνήρ προσφωνέω ὁ βιβλίον , ἑαυτοῦ μέν εἰμί μαθητής , πάνυ δέ ἐπιφανής ἰατρεύω κατά ὁ ὁ Ῥωμαῖος πόλις . ἀλλά ὁ σύνθετος ἐκ πολύς διαστολή ὀνομάζω φημί σφυγμός , ἔτι τε πρός οὗτος οὐ μόνος ὁ ἐκ ὁ διαστολή , ἀλλά καί ὁ συστολή . ὁράω δέ , φημί , μή τις καί ὁ κατά ὁ καρπός ἴδιος ὀνομάζω σφυγμός . δοκέω δέ ἐγώ , φημί , σφυγμός λέγω καί ὁ ὁ ἐν πρόχειρος τείνω ἀρτηρία κίνησις . ἐπί οὗτος ἅπας καί ὁ κατά ὁ ὑποχόνδριος γίγνομαι παλμός μνημονεύω ζητέω , εἰ καί οὗτος ἀγαθός εἰμί ὀνομάζω σφυγμός . γίγνομαι μέν γάρ αὐτός ἔνιοι ὁ παρακοπτικός , εἰμί δέ ὁ κατά ὁ ῥάχις ἀρτηρία ὁ παχύς . καί εἴπερ καί οὗτος , φημί , ὁ κίνησις ὀνομάζω οὐ σφυγμός , ἀλλά παλμός , εἰμί τις ἀρτηρία κίνησις , οὐ σφυγμός , ἀλλά παλμός ὀνομάζω . κατά ὅς σημαίνω καί ὁ Ἡλεῖος Αἰγίμιος ἐπιγράφω ὁ περί παλμός βιβλίον , ἐν ὅς περί ὁ σφυγμός διαλέγω . παρεισέρχομαι δέ ᾀνταῦθη πάλιν λόγος ἕτερος ὁ μακρολογέω ἐθέλω , σκοπέω εἰ γνήσιος ὄντως εἰμί Αἰγίμιος ὁ βιβλίον , ἤ εἰ πρῶτος Αἰγίμιος ἅπας γράφω περί σφυγμός βιβλίον , ἤ καί τις ἄλλος πρό αὐτός . οὗτος μέν ὄντως περισσός , οὐ περισσός δέ ἴσως δοκέω εἰμί , καίτοι περισσός εἰμί , ἐπισκοπέω πότερος εἷς τις σημαίνω πρός ὁ σφυγμός ὄνομα , ἤ πολύς . φαίνω γάρ καί ὁ Ἀρχιγένης ἀκολουθέω κατά οὗτος ὁ διδάσκαλος , πολλαχῶς οἴομαι λέγω ὁ σφυγμός . ἵνα δέ τις ἐπικρίνω ὁ τοιοῦτος λόγος , ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός ἐν ὁ ὁ γένος εἰς εἶδος τε καί διαφορά τομή γυμνάζω . μόνος γάρ οὕτως ὁ κοινός σημαίνω ὁ ὄνομα ἕκαστος δυνατός εὑρίσκω εἰμί . πολλαχόθι γε οὖν ἐγώ δοκέω καί ὁ δόξα ἐπί διαλεκτικός μέγας ἔχω ἁμαρτάνω , τοσοῦτος σημαίνω ὁ γενικός προσηγορία οἴομαι ὑπάρχω , ὅσος περ εἰμί ὁ ἕκαστος αὐτός οἰκεῖος διαφορά . λέγω δέ , εἰ τις οἴομαι ὁ , ζῷον , φωνή , οὐ εἷς τις σημαίνω · ἄλλος μέν γάρ λέγω ζῷον ἀθάνατος , ἄλλος δέ θνητός , καί λογικός μέν ἄλλος , ἄλογος δέ ἄλλος , καί δή καί ἄγριος τε καί ἥμερος , ἀγελαῖος τε καί μονότροπος , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος , ὥστε ἐάν τις ἐπεξέρχομαι ὁ λόγος ὅδε καί γυμνάζω ὁ μαθητής ἐπί παράδειγμα πολύς ἑτοῖμος ὁράω ὁ τε κοινός ἐν πολύς καί ὁ κατά ἕκαστος ἴδιος , οὐ ὀλίγος τρίβω χρόνος . καί μήν οὐ οἷος τε χωρίς τοιοῦτος διδασκαλία ἐπιδείκνυμι ὁ ὁ σφυγμός προσηγορία εἷς τις σημαίνω , ὥσπερ ὁ ὁ ζῷον , ἔͅν ὅτι μάλα κατά ὁ ἑκάτερος τομή εὑρίσκω διαφορά πολύς . πρόδηλος οὖν ἤδη ᾀνταῦθη ὁ μῆκος ὁ λόγος καί τις εἷς ὅλος καί αὐτός δέω βιβλίον ὁ βούλομαι διέρχομαι , ἀπό ὅς ὁρμάω ὁ ἀνήρ ὅδε νομίζω πολλαχῶς λέγω ὁ σφυγμός , ὅς τις τε ὁ παρακρούω αὐτός εἰμί . λέγω μέν οὖν ἐγώ περί οὗτος ἐπί ὀλίγος εἰͅν ὁ πρῶτος ὁ ἐξηγητικός ὅς εἰς ὁ περί σφυγμός Ἀρχιγένης ποιέω , ὁ ἀριθμός εἰμί ὀκτώ . καί νῦν δέ ἀρκέω , καθά ἐπί ὁ ἔμπροσθεν , εἷς δείκνυμι ὁ μῆκος ὁ εἰμί λόγος , ἐάν ἅπας τις ἐπεξέρχομαι ὁ τοιοῦτος . φαίνω δέ οὖν καί ὁ Ἀγαθῖνος , εἰ καί ὅτι μάλα ὁ ἐπιχειρέω ὁρίζω ὁ σφυγμός ἐπιτιμάω , διά αὐτός ὁ λέγω ὑπό αὐτός ποτέ μέν ἐνέργεια ἀρτηρία τε καί καρδία αὐτός εἰμί νομίζω , ποτέ δέ κίνησις ἀρτηρία τε καί καρδία , εἰμί δέ ὅτε καί διαστολή καί συστολή ἀρτηρία καί καρδία , οὐ μάχομαι ἀλλήλων ὁ λέγω λόγος , ἀλλά ὁ μέν , ὡς ἄν λέγω τις , εἰμί γενικός , ὁ δέ εἰδικός .