galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 3.5
Ὥσπερ οὖν τὸν ὅλον ἐνιαυτὸν ὁ ἥλιος , οὕτως ἡ σελήνη διατάττει τὸν μῆνα , καθ’ ἑβδομάδας τῆς ἀλλοιώσεως ἐν αὐτῇ γιγνομένης . ἀπό τε γὰρ τῆς πρώτης φάσεως ἐπὶ τὴν διχότομον , ἀπό τε ταύτης ἐπὶ τὴν πανσέληνον ἑκάτερος μὲν ὁ χρόνος ἡμερῶν ἐστιν ἑπτὰ , συναμφότερα δὲ τεσσαρεσκαίδεκα . κατὰ ταὐτὰ δὲ κᾂν εἰ μετὰ τὴν διχοτομηνιαίαν ἕως τῆς δευτέρας διχοτόμου συναριθμήσῃς , ἑπτὰ καὶ ταύτας εὑρήσεις τὰς ἡμέρας , καὶ τὰς λοιπὰς δὲ τὰς μέχρι τοῦ παντελῶς ἀφανισθῆναι τὴν σελήνην ἑπτά . τὸ δ’ ὅτι μεταβάλλει μεγάλας μεταβολὰς ὁ περιέχων ἡμᾶς ἀὴρ ἔν τε τῷ πρώτως κρύπτεσθαι καὶ πάλιν αὖ πρώτως φαίνεσθαι τὴν σελήνην , οὔτ’ ἄλλος τις τῶν ἀνθρώπων ἀγνοεῖ καὶ μάλιστα πάντων οἷσπερ δὴ καὶ μάλιστα μέλει τούτων , γεωργοῖς τε καὶ ναύταις , καὶ στάσιν γε καλοῦσι τηνικαῦτα τοῦ ἀέρος , ἐπειδὰν ἡ σελήνῃ πρώτως φανεῖσα κατά τινα τῶν ἀνέμων ἱστῆται . λέγει γοῦν που καὶ ὁ Ἄρατος ἀληθέστατα λέγων , ἀπὸ τῆς πρῶτον ἀπὸ συνόδου φανείσης σελήνης · Εἰ δέ κεν οἱ κεράων τὸ μετήορον εὖ ἐπινεύοι , Δειδέχθαι Βορέω , ὅτε δ’ ὑπτιά εἰσι , Νότοιο . Αὐτὰρ ἐπὴν τριτόωσαν ὅλην περὶ κύκλος ἑλίσσῃ , Πάντῃ ἐρευθόμενος , μάλα κεν τότε χείμερος εἴη . καὶ μὲν δὴ καὶ ταῦτα λέγει κατὰ τὴν αὐτὴν βίβλον · Σήματα δ’ οὔτ’ ἄρα πᾶσιν ἐπ’ ἤμασι πάντα τέτυκται . Ἀλλ’ ὅσα μὲν τριτάτῃ τε τεταρταίῃ τε πέληται , Μέσφα διχαιομένης , διχάδος γε μὲν ἄχρις ἐπ’ αὐτὴν Σημαίνει διχόμηνον . ἀτὰρ πάλιν ἐκ διχομήνης Ἐς διχάδα φθιμένην . ἔχεται δέ οἱ αὐτίκα τετρὰς , Μηνὸς ἀποιχομένου , τῇ δὲ τετάρτῃ ἀπιόντος . οὐκ εἰς ἅπαντά φησι τὸν ἐξ ἀρχῆς χρόνον ἐξαρκεῖν τὰ σημεῖα τῆς πρώτης φάσεως , μεταβολὰς δέ τινας φέρειν τάς τε ﻿ διχοτόμους καὶ πανσελήνους . ἅπασα δ’ ὀξύῤῥοπος μεταβολὴ κρίσις ὀνομάζεται . καὶ τήν γε σύστασιν ἐπὶ τῆς μηνοειδοῦς σελήνης μάλιστα λέγουσιν , ἐφεξῆς μεταφέρουσιν ἐπὶ τὴν πανσέληνον , ὡσαύτως ὀνομάζοντες . ἰσχυρὰς ἂν γὰρ καὶ ἥδε δυνάμεις ἔχῃ , ταύτης δ’ ἀσθενέστεραι μὲν , ἀλλὰ κρίνουσαι μὲν καὶ αὗται τὸ περιέχον αἱ διχότομοι στάσεις εἰσὶν , ὥσθ’ ὅτι μὲν ὁ μὴν ὑπὸ σελήνης ἀλλοιοῦται καθ’ ἑβδομάδας ἥδε πρόδηλον · ὅτι δὲ καὶ τὰ ἄλλα σύμπαντα πράγματα , τοῦτο μὲν οὐκέτι ὁμοίως ἅπασι γνώριμον , ἀλλὰ καὶ τοῖς τὰ τοιαῦτα παραφυλάξασιν ἐπιμελῶς ὁμολογεῖται · καὶ ἡ μετὰ τὴν σύλληψιν τοῦ σπέρματος ἅπασα κύησις , οὐδὲν δ’ ἧττον αὐτῆς καὶ ἡ μετὰ τὴν ἀποκύησιν αὔξησις , ἅπασά τε πράξεως ἀρχὴ τὰς μεγάλας ἀλλοιώσεις εἰς ἑβδομαδικὰς ἴσχει περιόδους . ὅσα γὰρ ἐφήμερα συμπίπτει πᾶσι τοῖς οὖσι , τούτων ἡ σελήνη τετήρηται τὴν αἰτίαν ἔχειν , καὶ μάλιστα ἀλλοιοῦσα αὐτὰ κατὰ τὰς τετραγώνους καὶ διαμέτρους στάσεις . εἰ γὰρ ἐν ταύρῳ τῆς σελήνης οὔσης ἐγένετο σύλληψις τοῦ σπέρματος , ἢ ἀποκύησις , ἤ τινος ὅλως ἀρχὴ πράγματος , ἐπειδὰν ἐν λέοντι καὶ σκορπίῳ καὶ ὑδροχόῳ περιερχομένη τοῦ ζωδιακοῦ γίνηται , τὰς μεγάλας αὐτοῦ ποιήσεται μεταβολάς . ἀλλ’ ἡ μὲν ἐν τῷ λέοντι τετράγωνος στάσις ἑβδομάδος ἐστὶ μιᾶς · ἡ δὲ διάμετρος ἡ ἐν τῷ σκορπίῳ δυοῖν . οὕτω δὲ καὶ ἡ κατὰ τὸν ὑδροχόον , ἡ δευτέρα τετράγωνος στάσις εἰς τὴν τρίτην ἑβδομάδα προήκει καὶ τοῦτ’ ἐξ ἀνάγκης γίνεται διὰ τὸ τὴν σελήνην , ὡς εἴρηται καὶ πρόσθεν , ὅλον τὸν ζωδιακὸν ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν ἡμέραις διεξέρχεσθαι , μετά τινος ἐπικειμένου μορίου , τρίτου μάλιστα μιᾶς ἡμέρας . εἰ γὰρ δεῖ τὸν ὅλον κύκλον ἐν τοσούτῳ χρόνῳ διέρχεσθαι , πρόδηλον ὡς τὸ τέταρτον αὐτοῦ μέρος ὀλίγου δεῖν ἐν ἡμέραις ζ΄ διανύσει . τούτου μὲν οὖν καὶ πάνυ χρὴ μεμνῆσθαι πρὸς τὰ μέλλοντα , τοῦ μὴ τελείας ἡμέρας ζ΄ περιγράφεσθαι τὴν εἰς τὸ τετράγωνον τῆς σελήνης μετάστασιν .
Lemmas: ὥσπερ οὖν ὁ ὅλος ἐνιαυτός ὁ ἥλιος , οὕτως ὁ σελήνη διατάσσω ὁ μείς , κατά ἑβδομάς ὁ ἀλλοίωσις ἐν αὐτός γίγνομαι . ἀπό τε γάρ ὁ πρῶτος φάσις ἐπί ὁ διχότομος , ἀπό τε οὗτος ἐπί ὁ πανσέληνος ἑκάτερος μέν ὁ χρόνος ἡμέρα εἰμί ἑπτά , συναμφότεροι δέ τεσσαρεσκαίδεκα . κατά αὐτός δέ ᾄν εἰ μετά ὁ διχοτομηνιαῖος ἕως ὁ δεύτερος διχοτόμος συναριθμέω , ἑπτά καί οὗτος εὑρίσκω ὁ ἡμέρα , καί ὁ λοιπός δέ ὁ μέχρι ὁ παντελής ἀφανίζω ὁ σελήνη ἑπτά . ὁ δέ ὅτι μεταβάλλω μέγας μεταβολή ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ ἐν τε ὁ πρῶτος κρύπτω καί πάλιν αὖ πρῶτος φαίνω ὁ σελήνη , οὔτε ἄλλος τις ὁ ἄνθρωπος ἀγνοέω καί μάλα πᾶς ὅς δή καί μάλα μέλω οὗτος , γεωργός τε καί ναύτης , καί στάσις γε καλέω τηνικαῦτα ὁ ἀήρ , ἐπειδάν ὁ σελήνη πρῶτος φαίνω κατά τις ὁ ἄνεμος ἵστημι . λέγω γοῦν που καί ὁ Ἄρατος ἀληθής λέγω , ἀπό ὁ πρῶτος ἀπό σύνοδος φαίνω σελήνη · εἰ δέ ἄν ἕ κέρας ὁ μετήορος εὖ ἐπινεύω , Δειδέχθαι Βορέας , ὅτε δέ ὕπτιος εἰμί , Νότος . ἀτάρ ἐπήν τριτάω ὅλος περί κύκλος ἑλίσσω , Πάντῃ ἐρεύθω , μάλα ἄν τότε χείμερος εἰμί . καί μέν δή καί οὗτος λέγω κατά ὁ αὐτός βίβλος · σῆμα δέ οὔτε ἄρα πᾶς ἐπί ἦμαρ πᾶς τεύχω . ἀλλά ὅσος μέν τρίτατος τε τεταρταῖος τε πέλω , Μέσφα διχαίω , διχάς γε μέν ἄχρι ἐπί αὐτός Σημαίνω διχόμηνος . ἀτάρ πάλιν ἐκ διχομήνη Ἐς διχάς φθίω . ἔχω δέ ἕ αὐτίκα τετράς , Μείς ἀποίχομαι , ὁ δέ τέταρτος ἀπέρχομαι . οὐ εἰς ἅπας φημί ὁ ἐκ ἀρχή χρόνος ἐξαρκέω ὁ σημεῖον ὁ πρῶτος φάσις , μεταβολή δέ τις φέρω ὁ τε ﻿ διχοτόμος καί πανσέληνος . ἅπας δέ ὀξύρροπος μεταβολή κρίσις ὀνομάζω . καί ὁ γε σύστασις ἐπί ὁ μηνοειδής σελήνη μάλα λέγω , ἐφεξῆς μεταφέρω ἐπί ὁ πανσέληνος , ὡσαύτως ὀνομάζω . ἰσχυρός ἐάν γάρ καί ὅδε δύναμις ἔχω , οὗτος δέ ἀσθενής μέν , ἀλλά κρίνω μέν καί οὗτος ὁ περιέχω ὁ διχότομος στάσις εἰμί , ὥστε ὅτι μέν ὁ μήν ὑπό σελήνη ἀλλοιόω κατά ἑβδομάς ὅδε πρόδηλος · ὅτι δέ καί ὁ ἄλλος σύμπας πρᾶγμα , οὗτος μέν οὐκέτι ὅμοιος ἅπας γνώριμος , ἀλλά καί ὁ ὁ τοιοῦτος παραφυλάσσω ἐπιμελής ὁμολογέω · καί ὁ μετά ὁ σύλληψις ὁ σπέρμα ἅπας κύησις , οὐδείς δέ ἥσσων αὐτός καί ὁ μετά ὁ ἀποκύησις αὔξησις , ἅπας τε πρᾶξις ἀρχή ὁ μέγας ἀλλοίωσις εἰς ἑβδομαδικός ἴσχω περίοδος . ὅσος γάρ ἐφήμερος συμπίπτω πᾶς ὁ εἰμί , οὗτος ὁ σελήνη τηρέω ὁ αἰτία ἔχω , καί μάλα ἀλλοιόω αὐτός κατά ὁ τετράγωνος καί διάμετρος στάσις . εἰ γάρ ἐν ταῦρος ὁ σελήνη εἰμί γίγνομαι σύλληψις ὁ σπέρμα , ἤ ἀποκύησις , ἤ τις ὅλος ἀρχή πρᾶγμα , ἐπειδάν ἐν λέων καί σκορπίος καί ὑδροχόος περιέρχομαι ὁ ζωδιακός γίγνομαι , ὁ μέγας αὐτός ποιέω μεταβολή . ἀλλά ὁ μέν ἐν ὁ λέων τετράγωνος στάσις ἑβδομάς εἰμί εἷς · ὁ δέ διάμετρος ὁ ἐν ὁ σκορπίος δύο . οὕτως δέ καί ὁ κατά ὁ ὑδροχόος , ὁ δεύτερος τετράγωνος στάσις εἰς ὁ τρίτος ἑβδομάς προήκω καί οὗτος ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι διά ὁ ὁ σελήνη , ὡς λέγω καί πρόσθεν , ὅλος ὁ ζωδιακός ἑπτά καί εἴκοσι ἡμέρα διεξέρχομαι , μετά τις ἐπίκειμαι μόριον , τρίτος μάλα εἷς ἡμέρα . εἰ γάρ δέω ὁ ὅλος κύκλος ἐν τοσοῦτος χρόνος διέρχομαι , πρόδηλος ὡς ὁ τέταρτος αὐτός μέρος ὀλίγος δέω ἐν ἡμέρα ζʹ διανύω . οὗτος μέν οὖν καί πάνυ χρή μιμνῄσκω πρός ὁ μέλλω , ὁ μή τέλειος ἡμέρα ζʹ περιγράφω ὁ εἰς ὁ τετράγωνος ὁ σελήνη μετάστασις .