galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 1.6
Ἔστι δ’ οὗτός τις ὁ ζητῶν ἥτις ποτε τῶν νοσημάτων ἡ ἀρχή · καὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσι καὶ ἀνορεκτοῦσι καὶ κεφαλὰς βαρύνονται καὶ νωθροὶ καὶ δυσκίνητοι καὶ κοπώδεις γίνονται καὶ μυρία τοιαῦθ’ ἕτερα πάσχουσιν οἱ πλεῖστοι τῶν μελλόντων νοσήσειν . καὶ ταῦτ’ εἰσβάλλει μὲν αὐτοῖς τὴν πρώτην σμικρὰ , παραύξεται δ’ ἀεὶ καὶ μᾶλλον κατὰ βραχὺ περιερχομένοις ἤδη καὶ τὰ συνήθη πράττουσιν . ἐπειδὰν δὲ πρῶτον νικηθῶσιν ὑπὸ τοῦ δυσαρεστήματος , τηνικαῦτα κατακλίνονται . τίνα δ’ οὖν ἀρχὴν τῷ νοσήματι θέσθαι προσήκει , χαλεπὸν εἶναι δοκεῖ . τὴν μὲν γὰρ ἀκριβῶς πρώτην σχεδὸν ἀναίσθητον ὑπάρχειν , τὴν δ’ , ὅτε κατεκλίθη , κατακλίσεως μὲν ἀρχὴν εἶναι , νόσου δ’ οὐκ εἶναι . καὶ γὰρ καὶ τὸ καρτερικοὺς ὑπάρχειν καὶ ἀταλαιπώρους καὶ τὸ κατέχεσθαι πρός τινος ἐπὶ πολιτικῆς πράξεως , ἢ καὶ βαδίζειν ὁδὸν μακροτέραν καὶ πόῤῥω τῆς τοῦ οἴκου καταγωγῆς εἶναι , καὶ δι’ ἄλλας τοιαύτας αἰτίας δύναταί τις οὔπω μὲν κατακεκλίσθαι , κεκακῶσθαι δέ · καὶ μέν γε καὶ μαλακός τις τὴν γνώμην καὶ ταλαίπωρος καὶ ὕποπτος ἐπὶ μικραῖς προφάσεσιν εὐθὺς κατακλίνεται . τὴν τίνος οὖν κατάκλισιν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος ὑποληπτέον , οὐκ ἄν τις ἐξεύροι ῥᾳδίως . καὶ μὴν εἰ μήτε τὴν πρώτην ἀκριβῶς ἀρχὴν οἷόν τε λαβεῖν ἐστι μήτε τὴν κατάκλισιν εὔλογον ὑποθέσθαι τοῦ νοσήματος ἀρχὴν ὑπάρχειν , δῆλον ὡς οὐδ’ ἄλλον τινὰ χρόνον ἢ τὸν πρὸ τῆς κατακλίσεως , ἢ τὸν μετ’ αὐτήν . οἱ μὲν γὰρ ἔμπροσθεν ἅπαντες ἀδίκως ληφθήσονται τῆς πρώτης ἀρχῆς παροφθείσης · οἱ δ’ αὖ μετὰ τὴν κατάκλισιν ἔτ’ ἀδικώτερον , εἰ μηδ’ ὁ ταύτης χρόνος ἀρχὴ τοῦ νοσήματος ὑπάρχει . τοιαῦται μὲν αἱ ἀπορίαι , λύσεις δ’ αὐτῶν πολυειδεῖς . ἡ μὲν πρώτη καὶ μεγίστη τὸ πολλὰς νόσους ἐξαίφνης εἰσβάλλειν ἢ ἅμα ῥίγεσιν , ἢ σὺν ἀλγήμασιν ἰσχυροῖς , μηδενὸς ὅλως αἰσθητοῦ συμπτώματος αὐτῶν προηγησαμένου . τὰς οὖν ἄλλας ἐάσας νόσους , ἐν αἷς ἀσαφεῖς αἱ ἀρχαὶ , τὴν πεῖραν τῶν κρινουσῶν ἡμερῶν ἐπὶ τῶν σαφεστάτων ποιοῦμαι . καὶ γὰρ καὶ δειπνήσασιν εὐφορώτατα πολλοῖς καὶ γυμνασαμένοις καὶ λουσαμένοις ἐξαίφνης εἰσέβαλε νοσήματα , καθάπερ καὶ Ἱπποκράτης ἐπὶ πολλῶν ἀῤῥώστων ἔγραψεν · ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ αὐτὸς Ἱπποκράτης ἐφ’ ἑτέρων ἀῤῥώστων εἴωθε γράφειν ὅτι πρὶν ὑπάρξασθαι νοσεῖν ὀρθοστάδην ἠνωχλοῦντο . καίτοι καὶ αὐτὸ τοῦτο λέγοντες , τὸ πρὶν ἄρξασθαι νοσεῖν , λελήθαμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἐξομολογούμενοι τἀληθές . ἀρχὴν γὰρ τοῦ νοσεῖν ἐκεῖνον εἶναι νομιστέον αὐτοῖς τὸν χρόνον ἡνίκα σαφῶς ἀρξάμενοι πυρέττειν κατεκλίθησαν . οὐ γὰρ δὴ ταὐτόν γέ ἐστι κεφαλῆς ἄλγημα καὶ πυρετὸς , ὥσπερ οὐδ’ ἀγρυπνία καὶ ἀνορεξία καὶ βάρος ὅλου τοῦ σώματος , ἢ κοπώδης αἴσθησις , ἀλλ’ ἕκαστον τούτων ἕτερόν τι τοῦ πυρέττειν ὑπάρχον ἀγγέλλει πυρετόν . σὺ μὲν οὖν ὦ σοφιστὰ τὸν νοῦν τούτοις πρόσεχε . πυρετὸς δ’ εἰσβαλὼν καὶ μάλιστ’ ὀξὺς οὔθ’ ἡμᾶς λαθεῖν οὔτ’ ἰδιώτην οὐδένα δύναται . θὲς δ’ , εἰ βούλει , καὶ λαθεῖν , ἀλλὰ θαυμάζοιμ’ ἂν εἰ πλέον ὥρας λήσει τὸν κάμνοντα , κᾂν ἀναισθητότατος ᾖ . νομιζέσθω τοίνυν εἰσβεβληκέναι δεκάτης ὥρας , ἔστω δ’ ἡ κατὰ ἀλήθειαν ἀρχὴ μὴ δεκάτης , ἀλλὰ θ΄ ὥρας γεγενημένη , τί τοῦτο πρὸς τὰς κρισίμους ἡμέρας ; πάνυ γοῦν , ὡς ὁρᾷς , παρὰ τοῦτο τὰ τῆς ἰατρικῆς τέχνης ἔργα διαφθείρεται , παρ’ ὅσον τῶν νοσούντων ἐνίους ἔλαθεν ὥρα μία . ὅ γέ τοι πάντων ἰατρῶν ἀκριβέστατος σύμπαντα τὰ τοιαῦτα παραφυλάξας Ἱπποκράτης , ὥσπερ ὅτι πολλοὶ μὲν ἐξαίφνης ἤρξαντο πυρέττειν , οὐδενὸς ἔμπροσθεν αὐτοῖς γενομένου συμπτώματος , ἔνιοι δ’ ὀρθοστάδην ἐνοχληθέντες , ἐνέγραψεν , οὕτω καὶ τὰς κρίσεις ἐτήρησε γινομένας ἀφ’ ἧς πρώτης ἡμέρας ἐπύρεξεν ὁ ἄνθρωπος , οὐκ ἀφ’ ἧς ἤλγησε κεφαλὴν , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ἠνωχλήθη . ἐπὶ ταῖς τοιαύταις γὰρ ἀρχαῖς ἡ τῶν κρινουσῶν ἡμερῶν ἐμπειρία τοῖς ἰατροῖς . σὺ δ’ εἰ τὰς λόγῳ θεωρητὰς ἀρχὰς ἐπισκοπεῖσθαι βούλει , τάχα τοῦ τῆς ἀειπαθείας ἐφάψῃ δόγματος . ἀλλ’ οὐχ ἥ γε τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἰατρικὴ τοιαύτη , λόγῳ γὰρ θεωρητοὺς ἐκεῖνοι πυρετοὺς οὔτε ﻿ διαγινώσκειν οὔτε θεραπεύειν ἠξίουν · οἱ δ’ αἰσθητοὶ καὶ σαφεῖς , καὶ μάλισθ’ ὅταν ὀξεῖς ὦσιν , ἐφ’ ὧν δὴ καὶ μάλιστα τῆς τῶν κρισίμων ἡμερῶν θεωρίας χρῄζομεν , οὔτ’ ἰδιώτην οὐδένα λαθεῖν οὔτε ἰατρὸν δύνανται . τί δὴ καὶ βούλει ; πότερον ἐκ τῶν ἐξαίφνης κατακλιθέντων ποιήσασθαι τὴν τήρησιν , ἢ τῶν ὀρθοστάδην ἐνοχληθέντων ; Ἱπποκράτης μὲν γὰρ ἐπ’ ἀμφοτέρων ποιησάμενος τὰς αὐτὰς ἐπ’ ἀμφοῖν ἀπεφήνατο κρισίμους , οὐχ ὅτε πρῶτον ἤλγησε τὴν κεφαλὴν , ἀλλ’ ὅτε πρῶτον ἐπύρεξε , τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος ὑποθέμενος . οὕτω δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος οἷς τῆς τέχνης ἐμέλησεν , οὐ λόγων ψευδῶν πιθανῶς συγκεκροτημένων . ἡ μὲν δὴ τῶν νοσημάτων ἀρχὴ παντὸς μᾶλλον εὔγνωστος ἰατροῖς . εἰ δέ τις ἑαυτὸν ἐξαιρεῖ τῆς προσηγορίας τῆσδε καὶ μήπω πείθεται καὶ ληρεῖν οὐ μόνον ἡμᾶς , ἀλλὰ καὶ Ἱπποκράτην καὶ Διοκλέα καὶ τοὺς ἄλλους ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐμνημόνευσα νομίζει , νικάτω νίκην οὗτος Καδμείαν .
Lemmas: εἰμί δέ οὗτος τις ὁ ζητέω ὅστις ποτέ ὁ νόσημα ὁ ἀρχή · καί γάρ ἀγρυπνέω καί ἀνορεκτέω καί κεφαλή βαρύνω καί νωθρός καί δυσκίνητος καί κοπώδης γίγνομαι καί μυρίος τοιοῦτος ἕτερος πάσχω ὁ πολύς ὁ μέλλω νοσέω . καί οὗτος εἰσβάλλω μέν αὐτός ὁ πρῶτος μικρός , παρυσσω δέ ἀεί καί μάλα κατά βραχύς περιέρχομαι ἤδη καί ὁ συνήθης πράσσω . ἐπειδάν δέ πρῶτος νικάω ὑπό ὁ δυσαρέστημα , τηνικαῦτα κατακλίνω . τίς δέ οὖν ἀρχή ὁ νόσημα τίθημι προσήκω , χαλεπός εἰμί δοκέω . ὁ μέν γάρ ἀκριβής πρῶτος σχεδόν ἀναίσθητος ὑπάρχω , ὁ δέ , ὅτε κατακλίνω , κατάκλισις μέν ἀρχή εἰμί , νόσος δέ οὐ εἰμί . καί γάρ καί ὁ καρτερικός ὑπάρχω καί ἀταλαίπωρος καί ὁ κατέχω πρός τις ἐπί πολιτικός πρᾶξις , ἤ καί βαδίζω ὁδός μακρός καί πρόσω ὁ ὁ οἶκος καταγωγή εἰμί , καί διά ἄλλος τοιοῦτος αἰτία δύναμαι τις οὔπω μέν κατακλίνω , κακόω δέ · καί μέν γε καί μαλακός τις ὁ γνώμη καί ταλαίπωρος καί ὕποπτος ἐπί μικρός πρόφασις εὐθύς κατακλίνω . ὁ τίς οὖν κατάκλισις ἀρχή ὁ νόσημα ὑπολαμβάνω , οὐ ἄν τις ἐξευρίσκω ῥᾴδιος . καί μήν εἰ μήτε ὁ πρῶτος ἀκριβής ἀρχή οἷος τε λαμβάνω εἰμί μήτε ὁ κατάκλισις εὔλογος ὑποτίθημι ὁ νόσημα ἀρχή ὑπάρχω , δῆλος ὡς οὐδέ ἄλλος τις χρόνος ἤ ὁ πρό ὁ κατάκλισις , ἤ ὁ μετά αὐτός . ὁ μέν γάρ ἔμπροσθεν ἅπας ἄδικος λαμβάνω ὁ πρῶτος ἀρχή παροράω · ὁ δέ αὖ μετά ὁ κατάκλισις ἔτι ἄδικος , εἰ μηδέ ὁ οὗτος χρόνος ἀρχή ὁ νόσημα ὑπάρχω . τοιοῦτος μέν ὁ ἀπορία , λύσις δέ αὐτός πολυειδής . ὁ μέν πρῶτος καί μέγας ὁ πολύς νόσος ἐξαίφνης εἰσβάλλω ἤ ἅμα ῥῖγος , ἤ σύν ἄλγημα ἰσχυρός , μηδείς ὅλος αἰσθητός σύμπτωμα αὐτός προηγέομαι . ὁ οὖν ἄλλος ἐάω νόσος , ἐν ὅς ἀσαφής ὁ ἀρχή , ὁ πεῖρα ὁ κρίνω ἡμέρα ἐπί ὁ σαφής ποιέω . καί γάρ καί δειπνέω εὔφορος πολύς καί γυμνάζω καί λούω ἐξαίφνης εἰσβάλλω νόσημα , καθά καί Ἱπποκράτης ἐπί πολύς ἄρρωστος γράφω · ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ αὐτός Ἱπποκράτης ἐπί ἕτερος ἄρρωστος εἴωθα γράφω ὅτι πρίν ὑπάρχω νοσέω ὀρθοστάδην ἀνοχλέω . καίτοι καί αὐτός οὗτος λέγω , ὁ πρίν ἄρχω νοσέω , λανθάνω ἐγώ αὐτός ἐξομολογέω ἀληθής . ἀρχή γάρ ὁ νοσέω ἐκεῖνος εἰμί νομίζω αὐτός ὁ χρόνος ἡνίκα σαφής ἄρχω πυρέσσω κατακλίνω . οὐ γάρ δή αὐτός γε εἰμί κεφαλή ἄλγημα καί πυρετός , ὥσπερ οὐδέ ἀγρυπνία καί ἀνορεξία καί βάρος ὅλος ὁ σῶμα , ἤ κοπώδης αἴσθησις , ἀλλά ἕκαστος οὗτος ἕτερος τις ὁ πυρέσσω ὑπάρχω ἀγγέλλω πυρετός . σύ μέν οὖν ὦ σοφιστής ὁ νόος οὗτος προσέχω . πυρετός δέ εἰσβάλλω καί μάλα ὀξύς οὔτε ἐγώ λανθάνω οὔτε ἰδιώτης οὐδείς δύναμαι . τίθημι δέ , εἰ βούλομαι , καί λανθάνω , ἀλλά θαυμάζω ἄν εἰ πολύς ὥρα λανθάνω ὁ κάμνω , ἔͅν ἀναίσθητος εἰμί . νομίζω τοίνυν εἰσβάλλω δέκατος ὥρα , εἰμί δέ ὁ κατά ἀλήθεια ἀρχή μή δέκατος , ἀλλά θʹ ὥρα γίγνομαι , τίς οὗτος πρός ὁ κρίσιμος ἡμέρα ; πάνυ γοῦν , ὡς ὁράω , παρά οὗτος ὁ ὁ ἰατρικός τέχνη ἔργον διαφθείρω , παρά ὅσος ὁ νοσέω ἔνιοι λανθάνω ὥρα εἷς . ὁ γε τοι πᾶς ἰατρός ἀκριβής σύμπας ὁ τοιοῦτος παραφυλάσσω Ἱπποκράτης , ὥσπερ ὅτι πολύς μέν ἐξαίφνης ἄρχω πυρέσσω , οὐδείς ἔμπροσθεν αὐτός γίγνομαι σύμπτωμα , ἔνιοι δέ ὀρθοστάδην ἐνοχλέω , ἐγγράφω , οὕτως καί ὁ κρίσις τηρέω γίγνομαι ἀπό ὅς πρῶτος ἡμέρα πυρέσσω ὁ ἄνθρωπος , οὐ ἀπό ὅς ἀλγέω κεφαλή , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος ἀνοχλέω . ἐπί ὁ τοιοῦτος γάρ ἀρχή ὁ ὁ κρίνω ἡμέρα ἐμπειρία ὁ ἰατρός . σύ δέ εἰ ὁ λόγος θεωρητός ἀρχή ἐπισκοπέω βούλομαι , τάχα ὁ ὁ ἀειπάθεια ἐφάπτω δόγμα . ἀλλά οὐ ὁ γε ὁ Ἀσκληπιάδης ἰατρικός τοιοῦτος , λόγος γάρ θεωρητός ἐκεῖνος πυρετός οὔτε ﻿ διαγιγνώσκω οὔτε θεραπεύω ἀξιόω · ὁ δέ αἰσθητός καί σαφής , καί μάλα ὅταν ὀξύς εἰμί , ἐπί ὅς δή καί μάλα ὁ ὁ κρίσιμος ἡμέρα θεωρία χρῄζω , οὔτε ἰδιώτης οὐδείς λανθάνω οὔτε ἰατρός δύναμαι . τίς δή καί βούλομαι ; πότερος ἐκ ὁ ἐξαίφνης κατακλίνω ποιέω ὁ τήρησις , ἤ ὁ ὀρθοστάδην ἐνοχλέω ; Ἱπποκράτης μέν γάρ ἐπί ἀμφότερος ποιέω ὁ αὐτός ἐπί ἄμφω ἀποφαίνω κρίσιμος , οὐ ὅτε πρῶτος ἀλγέω ὁ κεφαλή , ἀλλά ὅτε πρῶτος πυρέσσω , ὁ ἀρχή ὁ νόσημα ὑποτίθημι . οὕτως δέ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὅς ὁ τέχνη μέλω , οὐ λόγος ψευδής πιθανός συγκροτέω . ὁ μέν δή ὁ νόσημα ἀρχή πᾶς μάλα εὔγνωστος ἰατρός . εἰ δέ τις ἑαυτοῦ ἐξαιρέω ὁ προσηγορία ὅδε καί μήπω πείθω καί ληρέω οὐ μόνος ἐγώ , ἀλλά καί Ἱπποκράτης καί Διοκλῆς καί ὁ ἄλλος ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν μνημονεύω νομίζω , νικάω νίκη οὗτος Καδμεῖος .