galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 3.13
Εἰς μὲν οὖν τὸ καλῶς διαιτῆσαι χρησιμώτατόν ἐστι προγνῶναι τὸν χρόνον τῆς κρίσεως . εἴτε δ’ ὀξὺ χρὴ καλεῖν , εἴτε χρόνιον , εἴτ’ ἄλλως πως ὀνομάζειν τόδε τὸ νόσημα , τὸ κατὰ τὴν κ΄ ἡμέραν , εἰ οὕτως ἔτυχε , κριθησόμενον , οὐδὲν ὠφελεῖ τὸν κάμνοντα . δύναται γάρ τις , μηδὲν φθεγξάμενος , ἀλλὰ μηδὲ νοήσας ὅλως ὅ τι ποτὲ χρὴ καλεῖν αὐτὸ , καλῶς διαιτῆσαι τὸν νοσοῦντα , μηδέν γε τῶν ἄλλων παραλιπὼν ἃ πρὸς τοῦτο διαφέρει . τὸ μὲν ἀληθὲς ἅμα καὶ χρήσιμον εἴρηταί μοι , τὸ δὲ τοῦ σοφιστικοῦ λήρου περαινέσθω , μετὰ ταῦτα δεικνύντων ἡμῶν κᾀνταῦθα , πόσον ἀγνοοῦσι τοῦ προσήκοντος οἱ πλεῖστοι τῶν ἰατρῶν . οἴονται γὰρ ὀξὺ μὲν καλεῖσθαι νόσημα τὸ ταχέως κρινόμενον , ἐναντίον δ’ ὑπάρχειν αὐτοῦ τὸ χρόνιον . ἔχει δ’ οὐχ οὕτω τἀληθὲς , ἀλλ’ ἔστι γάρ τι νόσημα βραχυχρόνιον μὲν , οὐ πάντως δ’ ὀξύ . καὶ τούτῳ μὲν ἐναντίον ἐστὶ τὸ χρόνιον , ἢ πολυχρόνιον , ἢ ὅπως ἄν τις ἑτέρως ἐθέλῃ καλεῖν αὐτό . τῷ δ’ ὀξεῖ φύσις ἑτέρα νοσήματος ἀντίκειται , οὐδὲν ἴδιον ὄνομα κεκτημένη . καὶ τοῦτ’ εἰκότως ἐγένετο · τοῦ γὰρ ὀξέως νοσήματος , ὡς ὁ μὲν Ἀρχιγένης ὑπεγράφετο , τοῦ διὰ συντόμως κινδυνώδους · ὡς δ’ Ἱπποκράτης ἔλεγε , τοῦ μετὰ πυρετοῦ συνεχοῦς γιγνομένου , συμβεβηκὸς ἐξ ἀνάγκης ἔσται τὸ ταχέως κρίνεσθαι . κατὰ μὲν γὰρ τὸ τῆς κινήσεως εἶδος ὀξὺ προσηγόρευται , παύσασθαι δ’ ἀναγκαῖον αὐτὸ διὰ ταχέων , ὡς ἂν ἐπειγομένῳ πρὸς τὴν οἰκείαν τελευτήν . αὐτὸ γὰρ τοῦτ’ ἔστι τὸ ταχέως κινεῖσθαι , τὸ συῤῥεῖν ἐπὶ τὸ πέρας . ἔσται δὴ πάντως βραχυχρόνιον μὲν κατ’ ἄλλο μέν τι καὶ ἄλλο τῶν ἐν αὐτῷ , τό τ’ ὀξὺ καὶ τὸ βραχυχρόνιον εἰρήσεται . διὰ μὲν γὰρ τὸ τῆς κινήσεως ἠπειγμένον ὀξὺ , διότι δ’ οὐχ οἷόν τε χρονίζειν αὐτῷ ταχέως κινουμένῳ , βραχυχρόνιον ὀνομασθήσεται . φύσις δ’ ἄλλη νοσήματος αὐτῷ παράκειται βραχυχρονίου . πολλοὶ γὰρ τῶν ἐφημέρων πυρετῶν διά τινα ψύξιν , ἢ ἔγκαυσιν ἐπιπόλαιον , ἢ κάματον βραχὺν , ἢ ἀγρυπνίαν , ἢ λύπην , ἢ μέθην , ἢ θυμὸν , ἤ τι τοιοῦτον , ἐγένοντο μικροί τε ἅμα καὶ βραχεῖς καὶ τελέως ἀκίνδυνοι , καὶ τούτους οὐδεὶς οὔτε ἰδιώτης οὔτε ἰατρὸς ὀξὺ νόσημα καλεῖν εἴθισται . τὸ μὲν οὖν ὀξὺ τοῦ βραχυχρονίου σαφῶς ἐν αὐτοῖς τούτοις διακέκριται , τὸ δὲ βραδὺ τῷ πολυχρονίῳ συνεχύθη , καίτοι γ’ οὐ τὴν αὐτὴν ἔχον ἔννοιαν , εἴ γε τὸ μὲν ὀξὺ τῷ βραδεῖ , τὸ δ’ ὀλιγοχρόνιον τῷ πολυχρονίῳ κατ’ ἀντίθεσιν εἴρηται . πᾶν μὲν οὖν ὀξὺ πάντως ὀλιγοχρόνιον , καὶ πᾶν χρόνιον ἐξ ἀνάγκης βραχὺ , οὐ μὴν οὔτ’ εἰ βραχυχρόνιον , ὀξὺ πάντως , οὐδ’ εἰ βραδὺ , πολυχρόνιον . ἐξ οὖν τῆς τοιαύτης ὑπαλλάξεως , οὐ πάνυ τι σαφοῦς ὑπαρχούσης τοῖς πλείστοις τῶν ἰατρῶν , οὐ μόνον αἱ προσηγορίαι συνεχύθησαν , ἀλλὰ καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν αἱ διαγνώσεις .
Lemmas: εἰς μέν οὖν ὁ καλός διαιτέω χρήσιμος εἰμί προγιγνώσκω ὁ χρόνος ὁ κρίσις . εἴτε δέ ὀξύς χρή καλέω , εἴτε χρόνιος , εἴτε ἄλλος πως ὀνομάζω ὅδε ὁ νόσημα , ὁ κατά ὁ ἄν ἡμέρα , εἰ οὕτως τυγχάνω , κρίνω , οὐδείς ὠφελέω ὁ κάμνω . δύναμαι γάρ τις , μηδείς φθέγγομαι , ἀλλά μηδέ νοέω ὅλος ὅς τις ποτέ χρή καλέω αὐτός , καλός διαιτέω ὁ νοσέω , μηδείς γε ὁ ἄλλος παραλείπω ὅς πρός οὗτος διαφέρω . ὁ μέν ἀληθής ἅμα καί χρήσιμος λέγω ἐγώ , ὁ δέ ὁ σοφιστικός λῆρος περαίνω , μετά οὗτος δείκνυμι ἐγώ ᾀνταῦθη , πόσος ἀγνοέω ὁ προσήκω ὁ πολύς ὁ ἰατρός . οἴομαι γάρ ὀξύς μέν καλέω νόσημα ὁ ταχύς κρίνω , ἐναντίος δέ ὑπάρχω αὐτός ὁ χρόνιος . ἔχω δέ οὐ οὕτως ἀληθής , ἀλλά εἰμί γάρ τις νόσημα βραχυχρόνιος μέν , οὐ πάντως δέ ὀξύς . καί οὗτος μέν ἐναντίος εἰμί ὁ χρόνιος , ἤ πολυχρόνιος , ἤ ὅπως ἄν τις ἕτερος ἐθέλω καλέω αὐτός . ὁ δέ ὀξύς φύσις ἕτερος νόσημα ἀντίκειμαι , οὐδείς ἴδιος ὄνομα κτάομαι . καί οὗτος ἔοικα γίγνομαι · ὁ γάρ ὀξύς νόσημα , ὡς ὁ μέν Ἀρχιγένης ὑπογράφω , ὁ διά σύντομος κινδυνώδης · ὡς δέ Ἱπποκράτης λέγω , ὁ μετά πυρετός συνεχής γίγνομαι , συμβαίνω ἐκ ἀνάγκη εἰμί ὁ ταχύς κρίνω . κατά μέν γάρ ὁ ὁ κίνησις εἶδος ὀξύς προσαγορεύω , παύω δέ ἀναγκαῖος αὐτός διά ταχύς , ὡς ἄν ἐπείγω πρός ὁ οἰκεῖος τελευτή . αὐτός γάρ οὗτος εἰμί ὁ ταχύς κινέω , ὁ συρρέω ἐπί ὁ πέρας . εἰμί δή πάντως βραχυχρόνιος μέν κατά ἄλλος μέν τις καί ἄλλος ὁ ἐν αὐτός , ὁ τε ὀξύς καί ὁ βραχυχρόνιος λέγω . διά μέν γάρ ὁ ὁ κίνησις ἐπείγω ὀξύς , διότι δέ οὐ οἷος τε χρονίζω αὐτός ταχύς κινέω , βραχυχρόνιος ὀνομάζω . φύσις δέ ἄλλος νόσημα αὐτός παράκειμαι βραχυχρόνιος . πολύς γάρ ὁ ἐφήμερος πυρετός διά τις ψῦξις , ἤ ἔγκαυσις ἐπιπόλαιος , ἤ κάματος βραχύς , ἤ ἀγρυπνία , ἤ λύπη , ἤ μέθη , ἤ θυμός , ἤ τις τοιοῦτος , γίγνομαι μικρός τε ἅμα καί βραχύς καί τέλειος ἀκίνδυνος , καί οὗτος οὐδείς οὔτε ἰδιώτης οὔτε ἰατρός ὀξύς νόσημα καλέω ἐθίζω . ὁ μέν οὖν ὀξύς ὁ βραχυχρόνιος σαφής ἐν αὐτός οὗτος διακρίνω , ὁ δέ βραδύς ὁ πολυχρόνιος συγχέω , καίτοι γε οὐ ὁ αὐτός ἔχω ἔννοια , εἰ γε ὁ μέν ὀξύς ὁ βραδύς , ὁ δέ ὀλιγοχρόνιος ὁ πολυχρόνιος κατά ἀντίθεσις λέγω . πᾶς μέν οὖν ὀξύς πάντως ὀλιγοχρόνιος , καί πᾶς χρόνιος ἐκ ἀνάγκη βραχύς , οὐ μήν οὔτε εἰ βραχυχρόνιος , ὀξύς πάντως , οὐδέ εἰ βραδύς , πολυχρόνιος . ἐκ οὖν ὁ τοιοῦτος ὑπάλλαξις , οὐ πάνυ τις σαφής ὑπάρχω ὁ πολύς ὁ ἰατρός , οὐ μόνος ὁ προσηγορία συγχέω , ἀλλά καί ὁ πρᾶγμα αὐτός ὁ διάγνωσις .