galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 1.8
Πάλιν οὖν προχειρισάμενοι τὸν αὐτὸν ἄῤῥωστον , ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν ἡμερῶν ὑποθώμεθα τὸ κριτικὸν ἐσχηκέναι σημεῖον , ὡς ὀλίγον ἔμπροσθεν ἐπὶ τῆς ἑνδεκάτης ὑπεθέμεθα , τούτῳ τὴν κρίσιν ἑβδομαίῳ προσδέχεσθαι . θεωρητὴ γὰρ ἐν μὲν τῇ δευτέρᾳ τῶν ἑβδομάδων ἡ ἑνδεκάτη , κατὰ δὲ τὴν πρώτην ἡ τετάρτη , καὶ δηλοῦν πέφυκεν ὥσπερ ἡ ἑνδεκάτη τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην , οὕτως ἡ δ΄ τὴν ζ΄ ὁποία τις ἔσται . γινέσθω δὲ κατὰ τὴν ἑβδόμην νύκτα περὶ τὴν τρίτην ὥραν ὁ παροξυσμὸς , ὡς ἔμπροσθεν ὑπέκειτο , καὶ τὰ τοῦ ῥίγους καὶ τὰ τῶν σφυγμῶν ὡσαύτως ἀπαντάτω , καὶ νυκτὸς ἤδη παυομένης ἱδροῦν ἀρχέσθω , κᾄπειτα δι’ ὅλης τῆς ἑξῆς ἡμέρας τῆς ὀγδόης ἱδρούτω καλῶς , εἶτ’ ἀπύρετος εἰς τὴν ἑσπέραν γινέσθω . πρόσεχε δή μοι πάλιν ἐνταῦθα τὸν νοῦν · οὗ γὰρ ἕνεκα προὐχειρισάμην τὸν ἄῤῥωστον οὐ μικρόν ἐστι . κατὰ μὲν γὰρ τὴν πρώτην ὑπόθεσιν ἐν τῇ ιγ΄ νυκτὶ παροξυνθεὶς κρισίμως , εἶτ’ ἐν τῇ ιδ΄ γενόμενος ἀπύρετος , οὐ τρισκαιδεκαταῖος , ἀλλὰ τεσσαρεσκαιδεκαταῖος ἐλέγετο κεκρίσθαι . νυνὶ δὲ ﻿ καίτοι τῶν ἱδρώτων καὶ τῆς λύσεως τοῦ νοσήματος εἰς τὴν ὀγδόην ἡμέραν ὅλην ἐκπεσόντων , ὅμως ἑβδομαῖος ἂν ὁ τοιοῦτος κεκρίσθαι λέγοιτο . προσέχειν γὰρ χρὴ τὸν νοῦν οὔθ’ ἁπλῶς τῶν παροξυσμῶν ταῖς ἀρχαῖς , εἰ καὶ μετὰ κριτικῶν εἰσβάλλουσι σημείων , οὔθ’ ὅταν πρῶτον ἱδροῦν , ἢ ἄλλως πως ὑπάρξωνται κρίνεσθαι . καὶ γὰρ καὶ τοῦτο μόνον οὐ πιστὸν , ἀλλ’ οὐδ’ ὅτε πρῶτον ἀπύρετοι γίνονται . οὐ μὴν οὐδὲ τὰ δύο συνιόντα πλείονα τοῦ λοιποῦ τὴν δύναμιν ἐξ ἀνάγκης ἔχει . τὰ μὲν γὰρ τρία συνερχόμενα δῆλον ὡς ἐξαιρεῖ πᾶν ζήτημα . λέγω δ’ εἰ κατά τινα μίαν ἡμέραν ὅ τε παροξυσμὸς εἰσβάλλοι μετὰ τῶν κρινόντων σημείων ἥ τε κρίσις ὑπάρξαιτο καὶ ἡ τελεία λύσις ἀκολουθήσειεν . εἰ μέντοι μερισθείη , διοριζέσθω πρῶτον μὲν καὶ μάλιστα ταῖς ἐπιδήλοις τε καὶ θεωρηταῖς ἡμέραις ὀνομαζομέναις . ἂν γὰρ ἤτοι τῆς τετάρτης ἢ τῆς ἑνδεκάτης ἐπιδήλου γενομένης ἡ κρίσις ἐφάψηται καθ’ ὁντιναοῦν τρόπον ἤτοι τῆς ἑβδόμης ἢ τῆς ιδ΄ , ἐκείνων εἶναι χρὴ νομίζειν αὐτήν . εἰ δ’ ἐκπέσοι τελέως αὐτῶν , ὡς μήτ’ ἄρξασθαι κατ’ αὐτὰς μήτε συμπληρωθῆναι , δῆλον ὡς οὐκέτι μὲν ἐγχωρεῖ λέγειν ἑβδομαῖον , ἢ τεσσαρεσκαιδεκαταῖον κεκρίσθαι νόσημα , κατ’ ἄλλην δέ τινα τῶν ἡμερῶν , ἥτις ἂν ὅλην τὴν κρίσιν ἐν αὐτῇ περιλάβοι . εἰ μέντοι μηδεμιᾶς ἐπιδήλου προγεγενημένης ἐξαίφνης γένοιτο κρίσις ἐφαπτομένη δυοῖν ἡμερῶν , εἰς ταῦτα ἀποβλέπων τὰ γνωρίσματα διορίζεσθαι ποτέρας αὐτῶν ἔστ’ εἰς τὴν τῶν παροξυσμῶν ἀναλογίαν , εἰς τὴν τῶν ἡμερῶν φύσιν , εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν κριτικῶν καιρῶν , εἰς αὐτὸν τὸν χρόνον τῆς κρίσεως . εἰς μὲν τὴν τῶν παροξυσμῶν ἀναλογίαν ᾧδε · ταῖς μὲν περιτταῖς ἡμέραις μᾶλλον πονοῦντος τοῦ κάμνοντος οἰκειοτέρα τῆς περιττῆς ἡμέρας ἡ κρίσις , ὥσπερ εἰ καὶ ταῖς ἀρτίαις , ἐκείνης ἴδιος · ἐν γὰρ τοῖς παροξυσμοῖς αἱ κρίσεις γίνονται τοὐπίπαν . εἰς δ’ αὐτὴν τῶν ἡμερῶν τὴν φύσιν ᾧδέ πως · εἴπερ ἀμφισβητοῖτο πότερον ἐννάτης ἐστὶν ἡμέρας , ἢ δεκάτης ἡ κρίσις , εἰ μὲν γὰρ ἀγαθὴ καὶ τελεία καὶ ἀκίνδυνος , ἐννάτης μᾶλλόν ἐστιν · εἰ δ’ ἀτελὴς καὶ φαύλη καὶ κινδυνώδης , δεκάτης . εἰς δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν κριτικῶν καιρῶν , ἐπειδὴ τρεῖς ἦσαν οὗτοι , ἡ ἀρχὴ τοῦ κριτικοῦ παροξυσμοῦ , ἡ ἀρχὴ τοῦ κριτικοῦ κινήματος , τὸ τέλος αὐτὸ τῆς κρίσεως , ἡ τοὺς δύο δεξαμένη καιροὺς εἰς ἑαυτὴν ἡμέρα σφετερίζεται μᾶλλον τὴν κρίσιν . οὕτω δὴ καὶ αὐτὸς ὁ χρόνος ὁ κρίσεως ὁποτέρας ἂν ᾖ τῶν ἡμερῶν μακρότερος , ἐκείνῃ μᾶλλον προσνέμειν τὴν κρίσιν . εἰ μὲν δὴ τὰ τέτταρα ταῦτα γνωρίσματα μίαν ἡμέραν εἰσηγοῖτο , ταύτῃ καί σοι προσνέμειν τὴν κρίσιν · εἰ δ’ ἓν ἐξ αὐτῶν ἀπολείποιτο , προσνέμειν ἔτι καὶ οὕτως , ἀλλ’ ἤδη καὶ τὴν ἑτέραν αὐτῆς μεμερίσθαι νομιστέον . εἰ δ’ ἴσα τὰ γνωρίσματα εἴη , καὶ τὴν κρίσιν οὕτω κοινὴν ἀμφοτέρων εἶναι τῶν ἡμερῶν ὑποληπτέον . ἐνίοτε δ’ οὐ δυοῖν μόνον , ἀλλὰ καὶ τριῶν ἡμερῶν ἡ κρίσις ἐφάπτεται . πάλιν οὖν ἐνταῦθα τὴν μέσην μὲν ὅσον ἐπὶ τῷ μήκει τοῦ χρόνου προκριτέον , οὐ μὴν αὐτῇ γε τὸ σύμπαν δοτέον , ἀλλὰ πρῶτον μὲν εἰ χωρὶς ἐπιδήλου τε καὶ θεωρητῆς ἡμέρας ἡ κρίσις ἐγένετο σκεπτέον · εἴρηται γὰρ ὅτι μεγίστην δύναμιν ἔχει τοῦτο · δεύτερον δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις κανόσι προσχρηστέον , οὓς νῦν ἤδη πέπαυμαι λέγων , ἀναλογίαν παροξυσμῶν καὶ φύσιν ἡμερῶν καὶ ἀριθμὸν κριτικῶν καιρῶν καὶ αὐτὸν τὸν τῆς κρίσεως χρόνον .
Lemmas: πάλιν οὖν προχειρίζω ὁ αὐτός ἄρρωστος , ἐν ὁ τέταρτος ὁ ἡμέρα ὑποτίθημι ὁ κριτικός ἔχω σημεῖον , ὡς ὀλίγος ἔμπροσθεν ἐπί ὁ ἑνδέκατος ὑποτίθημι , οὗτος ὁ κρίσις ἑβδομαῖος προσδέχομαι . θεωρητός γάρ ἐν μέν ὁ δεύτερος ὁ ἑβδομάς ὁ ἑνδέκατος , κατά δέ ὁ πρῶτος ὁ τέταρτος , καί δηλόω φύω ὥσπερ ὁ ἑνδέκατος ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος , οὕτως ὁ δʹ ὁ ζʹ ὁποῖος τις εἰμί . γίγνομαι δέ κατά ὁ ἕβδομος νύξ περί ὁ τρίτος ὥρα ὁ παροξυσμός , ὡς ἔμπροσθεν ὑπόκειμαι , καί ὁ ὁ ῥῖγος καί ὁ ὁ σφυγμός ὡσαύτως ἀπαντάω , καί νύξ ἤδη παύω ἱδρόω ἄρχω , ᾄπειτα διά ὅλος ὁ ἑξῆς ἡμέρα ὁ ὄγδοος ἱδρόω καλός , εἶτα ἀπύρετος εἰς ὁ ἑσπέρα γίγνομαι . προσέχω δή ἐγώ πάλιν ἐνταῦθα ὁ νόος · ὅς γάρ ἕνεκα προχειρίζω ὁ ἄρρωστος οὐ μικρός εἰμί . κατά μέν γάρ ὁ πρῶτος ὑπόθεσις ἐν ὁ ιγʹ νύξ παροξύνω κρίσιμος , εἶτα ἐν ὁ ιδʹ γίγνομαι ἀπύρετος , οὐ τρισκαιδεκαταῖος , ἀλλά τεσσαρεσκαιδεκαταῖος λέγω κρίνω . νυνί δέ ﻿ καίτοι ὁ ἱδρώς καί ὁ λύσις ὁ νόσημα εἰς ὁ ὄγδοος ἡμέρα ὅλος ἐκπίπτω , ὅμως ἑβδομαῖος ἄν ὁ τοιοῦτος κρίνω λέγω . προσέχω γάρ χρή ὁ νόος οὔτε ἁπλῶς ὁ παροξυσμός ὁ ἀρχή , εἰ καί μετά κριτικός εἰσβάλλω σημεῖον , οὔτε ὅταν πρῶτος ἱδρόω , ἤ ἄλλος πως ὑπάρχω κρίνω . καί γάρ καί οὗτος μόνος οὐ πιστός , ἀλλά οὐδέ ὅτε πρῶτος ἀπύρετος γίγνομαι . οὐ μήν οὐδέ ὁ δύο συνέρχομαι πολύς ὁ λοιπός ὁ δύναμις ἐκ ἀνάγκη ἔχω . ὁ μέν γάρ τρεῖς συνέρχομαι δῆλος ὡς ἐξαιρέω πᾶς ζήτημα . λέγω δέ εἰ κατά τις εἷς ἡμέρα ὁ τε παροξυσμός εἰσβάλλω μετά ὁ κρίνω σημεῖον ὁ τε κρίσις ὑπάρχω καί ὁ τέλειος λύσις ἀκολουθέω . εἰ μέντοι μερίζω , διορίζω πρῶτος μέν καί μάλα ὁ ἐπίδηλος τε καί θεωρητός ἡμέρα ὀνομάζω . ἐάν γάρ ἤτοι ὁ τέταρτος ἤ ὁ ἑνδέκατος ἐπίδηλος γίγνομαι ὁ κρίσις ἐφάπτω κατά ὅστις τρόπος ἤτοι ὁ ἕβδομος ἤ ὁ ιδʹ , ἐκεῖνος εἰμί χρή νομίζω αὐτός . εἰ δέ ἐκπίπτω τέλειος αὐτός , ὡς μήτε ἄρχω κατά αὐτός μήτε συμπληρόω , δῆλος ὡς οὐκέτι μέν ἐγχωρέω λέγω ἑβδομαῖος , ἤ τεσσαρεσκαιδεκαταῖος κρίνω νόσημα , κατά ἄλλος δέ τις ὁ ἡμέρα , ὅστις ἄν ὅλος ὁ κρίσις ἐν αὐτός περιλαμβάνω . εἰ μέντοι μηδείς ἐπίδηλος προγίγνομαι ἐξαίφνης γίγνομαι κρίσις ἐφάπτω δύο ἡμέρα , εἰς οὗτος ἀποβλέπω ὁ γνώρισμα διορίζω πότερος αὐτός εἰμί εἰς ὁ ὁ παροξυσμός ἀναλογία , εἰς ὁ ὁ ἡμέρα φύσις , εἰς ὁ ἀριθμός ὁ κριτικός καιρός , εἰς αὐτός ὁ χρόνος ὁ κρίσις . εἰς μέν ὁ ὁ παροξυσμός ἀναλογία ὧδε · ὁ μέν περισσός ἡμέρα μάλα πονέω ὁ κάμνω οἰκεῖος ὁ περισσός ἡμέρα ὁ κρίσις , ὥσπερ εἰ καί ὁ ἄρτιος , ἐκεῖνος ἴδιος · ἐν γάρ ὁ παροξυσμός ὁ κρίσις γίγνομαι ἐπίπαν . εἰς δέ αὐτός ὁ ἡμέρα ὁ φύσις ὧδε πως · εἴπερ ἀμφισβητέω πότερος ενν́ατος εἰμί ἡμέρα , ἤ δέκατος ὁ κρίσις , εἰ μέν γάρ ἀγαθός καί τέλειος καί ἀκίνδυνος , ἐννᾶτος μάλα εἰμί · εἰ δέ ἀτελής καί φαῦλος καί κινδυνώδης , δέκατος . εἰς δέ ὁ ἀριθμός ὁ κριτικός καιρός , ἐπειδή τρεῖς εἰμί οὗτος , ὁ ἀρχή ὁ κριτικός παροξυσμός , ὁ ἀρχή ὁ κριτικός κίνημα , ὁ τέλος αὐτός ὁ κρίσις , ὁ ὁ δύο δέχομαι καιρός εἰς ἑαυτοῦ ἡμέρα σφετερίζω μάλα ὁ κρίσις . οὕτως δή καί αὐτός ὁ χρόνος ὁ κρίσις ὁπότερος ἄν εἰμί ὁ ἡμέρα μακρός , ἐκεῖνος μάλα προσνέμω ὁ κρίσις . εἰ μέν δή ὁ τέσσαρες οὗτος γνώρισμα εἷς ἡμέρα εἰσηγέομαι , οὗτος καί σύ προσνέμω ὁ κρίσις · εἰ δέ εἷς ἐκ αὐτός ἀπολείπω , προσνέμω ἔτι καί οὕτως , ἀλλά ἤδη καί ὁ ἕτερος αὐτός μερίζω νομίζω . εἰ δέ ἴσος ὁ γνώρισμα εἰμί , καί ὁ κρίσις οὕτως κοινός ἀμφότερος εἰμί ὁ ἡμέρα ὑπολαμβάνω . ἐνίοτε δέ οὐ δύο μόνος , ἀλλά καί τρεῖς ἡμέρα ὁ κρίσις ἐφάπτω . πάλιν οὖν ἐνταῦθα ὁ μέσος μέν ὅσος ἐπί ὁ μῆκος ὁ χρόνος προκριτέος , οὐ μήν αὐτός γε ὁ σύμπας δίδωμι , ἀλλά πρῶτος μέν εἰ χωρίς ἐπίδηλος τε καί θεωρητός ἡμέρα ὁ κρίσις γίγνομαι σκοπέω · λέγω γάρ ὅτι μέγας δύναμις ἔχω οὗτος · δεύτερος δέ καί ὁ ἄλλος κανών προσχρηστέον , ὅς νῦν ἤδη παύω λέγω , ἀναλογία παροξυσμός καί φύσις ἡμέρα καί ἀριθμός κριτικός καιρός καί αὐτός ὁ ὁ κρίσις χρόνος .