galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 1.9
Ἐπειδὴ δὲ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως διώρισται , πάλιν ἐπανελθόντες ὥσπερ ἔμπροσθεν ἄχρι τῆς κ΄ ἡμέρας , οὕτως ἤδη τὰς μετ’ ἐκείνην ἐξαριθμήσομεν κρισίμους , τοσοῦτον μόνον ἔτι τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένοις ἤδη προσθέντες , ὅσον εἴς τε τὰ νῦν εἰρημένα χρήσιμον ὑπάρχει καὶ μηδὲν ἐν τοῖς ἤδη λελεγμένοις ἀπολείψει ζήτημα . τί δ’ ἐστὶ τοῦτο ; περὶ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐν τοῖς νοσήμασι καὶ τῆς δευτέρας οὐδὲν εἴπομεν ἐν τῷ πρόσθεν λόγῳ , καίτοι τοῖς γε περὶ τὸν Διοκλέα καὶ αὗται κρίνειν ἔδοξαν . ὅπως οὖν χρὴ καὶ περὶ τοῦδε γινώσκειν διοριστέον . εἰ μὲν γὰρ ἡ προηγουμένη τῆς λύσεως τοῦ νοσήματος ὀξεῖα ταραχὴ κατὰ τὸ τοῦ κάμνοντος σῶμα κρίσις ὀνομάζεται , μήτε τὴν πρώτην ἡμέραν μήτε τὴν δευτέραν ὑποληπτέον εἶναι κρισίμους · ὁ γὰρ οἷον σάλος ὁ προηγούμενος τῆς λύσεως οὐδαμῶς ἐπιφανὴς ἐν ταύταις γίνεται · εἰ δὲ τὴν λύσιν ἁπλῶς ὀνομαστέον ἐστὶ κρίσιν , εἶεν ἂν καὶ αἵδε κρίσιμοι . πάντες γοῦν οἱ ἐφήμεροι προσαγορευόμενοι πυρετοὶ τὴν λύσιν οἱ μὲν ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν εὐθὺς , οἱ δ’ ἐν τῇ δευτέρᾳ ποιοῦνται . περὶ σημαινομένου τοίνυν ἡ ζήτησις κᾀνταῦθα μᾶλλον ἢ περὶ πράγματος . αὐτὸ γὰρ τὸ πρᾶγμα , τὸ λύεσθαι πολλοὺς τῶν πυρετῶν εὐθὺς ἐν ταῖς πρώταις ἡμέραις , οὐδεὶς ἀγνοεῖ . τῆς δ’ αὐτῆς ἔχεται ζητήσεως κᾀκεῖνο , πότερον ἐπειδὰν εἰς λύσιν τοῦ νοσήματος ἡ γενομένη ταραχὴ τελευτήσῃ κεκρίσθαι λεκτέον , ἢ κἂν ἀξιόλογός τις γένηται μεταβολή . καὶ μὲν δὴ καὶ αὐτὸ τῆς λύσεως τοὔνομα πότερον ἐπειδὰν εἰς ὑγείαν ὁ κάμνων μεταστῇ μόνον ἐπανεκτέον ἐστὶν , ἢ κᾀπειδὰν ἀκολουθήσῃ θάνατος ἔτι λελύσθαι καὶ οὕτω λεκτέον τὸ νόσημα , πολλὴν ἔσχηκε ζήτησιν . ὅτῳ δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα σχολὴ ζητεῖν , αὖθις εἰρήσεται . νυνὶ δὲ ἐν τούτῳ τῷ πρώτῳ λόγῳ πρόκειταί μοι τὸ χρήσιμον αὐτὸ δεῖξαι μόνον , ὃ καὶ χωρὶς ἀποδείξεων λογικῶν ἐξ ὑποθέσεως περαίνεσθαι δύναται . ὑποκείσθω γὰρ ἡμῖν ἡ μὲν πρὸ τῆς ἀκριβοῦς λύσεως ταραχὴ κρίσιν ἁπλῶς ὀνομάζεσθαι , τῶν δ’ ἄλλων οὐδεμία κρίσις ἁπλῶς , ἀλλ’ ἡ μὲν εἰς ὄλεθρον τελευτῶσα κακὴ κρίσις ὅλον τοῦτο καλείσθω , ἡ δ’ ἀξιόλογον μὲν τὴν ῥοπὴν ποιησαμένη , μὴ λύσασα δὲ τὴν νόσον τελείως , ἐλλιπὴς κρίσις ὀνομαζέσθω , ἡ λοιπὴ δ’ ἡ ῥοπὴν ἀξιόλογον ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀτελής τε ἅμα καὶ κακὴ προσαγορευέσθω κρίσις . οὕτω μὲν , ἐπειδὰν τελέως τε καὶ σαφῶς δηλῶσαι βουληθῶμεν ﻿ ἕκαστον ἰδίᾳ τῶν πραγμάτων · ἐνίοτε δὲ ταῖς ὀνομαζομέναις ἐλλειπτικαῖς ἑρμηνείαις χρώμενοι κρίσεις ὀνομάζομεν ἁπάσας τὰς τέσσαρας διαφορὰς , παραλιπόντες προσθεῖναι τὸ κακὴν ἢ ἀτελῆ . καὶ ὡς τοῦτο τὸ τῆς ἐλλιποῦς ἑρμηνείας ἱκανῶς ἐστι σύνηθες ἅπασιν ἀνθρώποις εἴρηται μὲν ἐπὶ πλέον ἐν ἑτέροις , εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν ὅσον ἐξαρκεῖ πρὸς τὰ παρόντα . χοίνικα γοῦν καὶ πῆχυν καὶ πόδα καὶ τῶν ἄλλων τι μέτρων , οὔτ’ ἐπειδὰν ᾖ τι μεῖζον τοῦ δέοντος οὔτ’ ἐπειδὰν ἔλαττον , οὕτως ὀνομάζειν προσῆκεν , ἐπειδὴ ποσοῦ τινος ὡρισμένου τῶν ὀνομάτων τῶν τοιούτων ἕκαστόν ἐστι δηλωτικόν . ἀλλ’ ὅμως καὶ τὴν ἐλάττονα καὶ τὴν μείζονα τοῦ δέοντος ἔστιν ὅτε χοίνικα προσαγορεύομεν . ὡσαύτως δὲ καὶ τὸν πῆχύν τε καὶ τὸν πόδα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον . ἀλλ’ ὅταν ἀκριβῶς ἑρμηνεύωμεν , οὐ πῆχυν ἁπλῶς , ἀλλὰ μέγαν πῆχυν καὶ μικρὸν ὀνομάζομεν , ἁπλῶς δὲ τὸν δίκαιον μόνον . ἔστι δ’ ὅτε καὶ ἐξόχως καθ’ ὑπεροχὴν ἔνια τὴν τοῦ γένους ὅλου προσηγορίαν σφετερίζεται , ὥσπερ καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ λέγεσθαί φαμεν τόδε τι , οὐκ ἂν οὐδενὸς ἄλλου παρὰ τὸν Ὅμηρον ἀκουομένου , καίτοι μυρίοι γ’ εἰσὶν ἄλλοι ποιηταί . τοιοῦτον δ’ ἐστὶ καὶ τὸ παρὰ τῷ Κωμικῷ · καὶ σπάνιόν ἐστ’ ἄνθρωπος ὅτ’ ἄνθρωπος . τὸν γὰρ ἄγριον καὶ τὸν θηριώδη καὶ τὸν ἀνόητον καὶ τὸν σκαιὸν οὐ κατὰ τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὑπάρχειν νομίζοντες ἐπὶ τοὺς κατορθοῦντας ἐν τῇ φύσει τὸ ὄνομα φέρομεν . εἴτ’ οὖν οὕτω καθ’ ὑπεροχήν τινα τὸ τῆς κρίσεως ὄνομα λέγομεν , εἴτε κατὰ τὸν πρότερον λόγον , ἑτέρου διαστείλασθαι καιροῦ . τὸ δ’ εἰς τὰ ἔργα τῆς ἰατρικῆς διαφέρον ἤδη περαίνεσθαι δύναται κατὰ τὴν τῶν προγεγραμμένων ὀνομάτων ὑπόθεσιν . ἡ μὲν γὰρ πάντ’ ἔχουσα τὰ τῶν κρίσεων γνωρίσματα κρίσις ἁπλῶς , αἱ δ’ ἄλλαι μετὰ προσθήκης ὀνομασθήσονται . καὶ μὲν δὴ κᾂν εἰ μὴ τὴν τῆς ἀθρόας μεταβολῆς ταραχὴν , ἀλλ’ αὐτὴν μόνην μεταβολὴν ἀξιώσειέ τις ὀνομάζεσθαι κρίσιν , ἡ μὲν ἀγαθή τε ἅμα καὶ τελεία λύσις ἁπλῶς ἂν ὀνομάζοιτο κρίσις , αἱ δ’ ἄλλαι μετὰ προσθήκης ἅπασαι .
Lemmas: ἐπειδή δέ καί περί οὗτος αὔταρκος διορίζω , πάλιν ἐπανέρχομαι ὥσπερ ἔμπροσθεν ἄχρι ὁ ἄν ἡμέρα , οὕτως ἤδη ὁ μετά ἐκεῖνος ἐξαριθμέω κρίσιμος , τοσοῦτος μόνος ἔτι ὁ ἔμπροσθεν λέγω ἤδη προστίθημι , ὅσος εἰς τε ὁ νῦν λέγω χρήσιμος ὑπάρχω καί μηδείς ἐν ὁ ἤδη λέγω ἀπολείπω ζήτημα . τίς δέ εἰμί οὗτος ; περί ὁ πρῶτος ἡμέρα ἐν ὁ νόσημα καί ὁ δεύτερος οὐδείς λέγω ἐν ὁ πρόσθεν λόγος , καίτοι ὁ γε περί ὁ Διοκλῆς καί οὗτος κρίνω δοκέω . ὅπως οὖν χρή καί περί ὅδε γιγνώσκω διοριστέον . εἰ μέν γάρ ὁ προηγέομαι ὁ λύσις ὁ νόσημα ὀξύς ταραχή κατά ὁ ὁ κάμνω σῶμα κρίσις ὀνομάζω , μήτε ὁ πρῶτος ἡμέρα μήτε ὁ δεύτερος ὑπολαμβάνω εἰμί κρίσιμος · ὁ γάρ οἷος σάλος ὁ προηγέομαι ὁ λύσις οὐδαμῶς ἐπιφανής ἐν οὗτος γίγνομαι · εἰ δέ ὁ λύσις ἁπλῶς ὀνομαστέον εἰμί κρίσις , εἰμί ἄν καί ὅδε κρίσιμος . πᾶς γοῦν ὁ ἐφήμερος προσαγορεύω πυρετός ὁ λύσις ὁ μέν ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα εὐθύς , ὁ δέ ἐν ὁ δεύτερος ποιέω . περί σημαίνω τοίνυν ὁ ζήτησις ᾀνταῦθη μάλα ἤ περί πρᾶγμα . αὐτός γάρ ὁ πρᾶγμα , ὁ λύω πολύς ὁ πυρετός εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος ἡμέρα , οὐδείς ἀγνοέω . ὁ δέ αὐτός ἔχω ζήτησις ἐͅκεῖνο , πότερος ἐπειδάν εἰς λύσις ὁ νόσημα ὁ γίγνομαι ταραχή τελευτάω κρίνω λεκτέος , ἤ ἐάν ἀξιόλογος τις γίγνομαι μεταβολή . καί μέν δή καί αὐτός ὁ λύσις ὄνομα πότερος ἐπειδάν εἰς ὑγεία ὁ κάμνω μεθίστημι μόνος ἐπανέχω εἰμί , ἤ ἐͅπειδάν ἀκολουθέω θάνατος ἔτι λύω καί οὕτως λεκτέος ὁ νόσημα , πολύς ἔχω ζήτησις . ὅστις δέ καί ὁ τοιοῦτος σχολή ζητέω , αὖθις λέγω . νυνί δέ ἐν οὗτος ὁ πρῶτος λόγος πρόκειμαι ἐγώ ὁ χρήσιμος αὐτός δείκνυμι μόνος , ὅς καί χωρίς ἀπόδειξις λογικός ἐκ ὑπόθεσις περαίνω δύναμαι . ὑπόκειμαι γάρ ἐγώ ὁ μέν πρό ὁ ἀκριβής λύσις ταραχή κρίσις ἁπλῶς ὀνομάζω , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς κρίσις ἁπλῶς , ἀλλά ὁ μέν εἰς ὄλεθρος τελευτάω κακός κρίσις ὅλος οὗτος καλέω , ὁ δέ ἀξιόλογος μέν ὁ ῥοπή ποιέω , μή λύω δέ ὁ νόσος τέλειος , ἐλλιπής κρίσις ὀνομάζω , ὁ λοιπός δέ ὁ ῥοπή ἀξιόλογος ἐπί ὁ κακός ἀτελής τε ἅμα καί κακός προσαγορεύω κρίσις . οὕτως μέν , ἐπειδάν τέλειος τε καί σαφής δηλόω βούλομαι ﻿ ἕκαστος ἴδιος ὁ πρᾶγμα · ἐνίοτε δέ ὁ ὀνομάζω ἐλλειπτικός ἑρμηνεία χράω κρίσις ὀνομάζω ἅπας ὁ τέσσαρες διαφορά , παραλείπω προστίθημι ὁ κακός ἤ ἀτελής . καί ὡς οὗτος ὁ ὁ ἐλλιπής ἑρμηνεία ἱκανός εἰμί συνήθης ἅπας ἄνθρωπος λέγω μέν ἐπί πολύς ἐν ἕτερος , λέγω δέ καί νῦν ὅσος ἐξαρκέω πρός ὁ πάρειμι . χοῖνιξ γοῦν καί πῆχυς καί πούς καί ὁ ἄλλος τις μέτρον , οὔτε ἐπειδάν εἰμί τις μέγας ὁ δέω οὔτε ἐπειδάν ἐλαχύς , οὕτως ὀνομάζω προσήκω , ἐπειδή πός τις ὁρίζω ὁ ὄνομα ὁ τοιοῦτος ἕκαστος εἰμί δηλωτικός . ἀλλά ὅμως καί ὁ ἐλαχύς καί ὁ μέγας ὁ δέω εἰμί ὅτε χοῖνιξ προσαγορεύω . ὡσαύτως δέ καί ὁ πῆχυς τε καί ὁ πούς καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . ἀλλά ὅταν ἀκριβής ἑρμηνεύω , οὐ πῆχυς ἁπλῶς , ἀλλά μέγας πῆχυς καί μικρός ὀνομάζω , ἁπλῶς δέ ὁ δίκαιος μόνος . εἰμί δέ ὅτε καί ἔξοχος κατά ὑπεροχή ἔνιοι ὁ ὁ γένος ὅλος προσηγορία σφετερίζω , ὥσπερ καί παρά ὁ ποιητής λέγω φημί ὅδε τις , οὐ ἄν οὐδείς ἄλλος παρά ὁ Ὅμηρος ἀκούω , καίτοι μυρίος γε εἰμί ἄλλος ποιητής . τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ παρά ὁ Κωμικός · καί σπάνιος εἰμί ἄνθρωπος ὅτε ἄνθρωπος . ὁ γάρ ἄγριος καί ὁ θηριώδης καί ὁ ἀνόητος καί ὁ σκαιός οὐ κατά ὁ ἄνθρωπος φύσις ὑπάρχω νομίζω ἐπί ὁ κατορθόω ἐν ὁ φύσις ὁ ὄνομα φέρω . εἴτε οὖν οὕτως κατά ὑπεροχή τις ὁ ὁ κρίσις ὄνομα λέγω , εἴτε κατά ὁ πρότερος λόγος , ἕτερος διαστέλλω καιρός . ὁ δέ εἰς ὁ ἔργον ὁ ἰατρικός διαφέρω ἤδη περαίνω δύναμαι κατά ὁ ὁ προγράφω ὄνομα ὑπόθεσις . ὁ μέν γάρ πᾶς ἔχω ὁ ὁ κρίσις γνώρισμα κρίσις ἁπλῶς , ὁ δέ ἄλλος μετά προσθήκη ὀνομάζω . καί μέν δή ᾄν εἰ μή ὁ ὁ ἀθρόος μεταβολή ταραχή , ἀλλά αὐτός μόνος μεταβολή ἀξιόω τις ὀνομάζω κρίσις , ὁ μέν ἀγαθός τε ἅμα καί τέλειος λύσις ἁπλῶς ἄν ὀνομάζω κρίσις , ὁ δέ ἄλλος μετά προσθήκη ἅπας .