galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 1.12
Γενναῖος δέ τις καὶ ἀληθείας ἑταῖρος καὶ ταλαιπωρεῖν ἐπὶ τοῖς καλοῖς οὐκ ὀκνῶν , οὔτε τῶν θεωρημάτων τὸ χαλεπὸν οὔτε τοῦ χρόνου τὸ μῆκος · οὔτε τῆς ἀσκήσεως τὸν πόνον ὑπειδόμενος , ἐπὶ τὸ τέλειον ἀφίξεται τῶν εἰρημένων , ὡς μὴ μόνον ἡμέραν ἔχειν εἰπεῖν βεβαίως ἐνίοτε , ἀλλὰ καὶ τὴν ὥραν αὐτὴν ἐν ᾗ κριθῆναί τινα τῶν νοσούντων , ἢ ἀποθανεῖν ἀναγκαῖον . ἐπειδὰν γὰρ προγνῷς τὴν ἡμέραν ἐνίοτε εἰ οὕτως ἔτυχε τὴν τοῦ θανάτου , σκοπεῖσθαι χρὴ τοὐντεῦθεν ἐν τίνι μάλιστα καιρῷ τοῦ παροξυσμοῦ βαρύνεται μεγάλως ὁ κάμνων . εἰ μὲν γὰρ εὐθὺς εἰσβάλλοντος αὐτοῦ καταψύχοιτό τε σφοδρῶς καὶ δυσεκθέρμαντος καὶ ἄχρους μέχρι πλείστου μένοι καὶ μικρόσφυκτος , ᾒ ἄσφυκτος καὶ κακόσφυκτος γένοιτο καὶ κινηθῆναι νωθρὸς , ἢ ἀδύνατος , ἢ καὶ κωματώδης , ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον πάσχει , τοῦτον ὑφορᾶσθαι μάλιστα τὸν καιρόν . εἰ δ’ οὗτος μὲν μέτριος εἴη , περὶ δὲ τὴν ἀκμὴν ἤτοι παραπαίοντα τὸν ἄῤῥωστον , ἢ καταφερόμενον , ἢ ἀλύοντα βλέποις , ἢ τοῦ πυρετοῦ τὸ μέγεθος οὐχ ὑπομένοντα , διακαιόμενον δὲ σφοδρῶς καὶ σκοτοδινιῶντα καὶ κεφαλὴν ἀλγοῦντα καὶ καρδιώσσοντα καί τι τοιοῦτον ἕτερον πάσχοντα , τοῦτον ὑποπτεύειν μάλιστα τὸν καιρόν . εἰ δὲ καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ παροξυσμοῦ καὶ τῆς ἀκμῆς μετρίως γινομένων ἡ παρακμὴ λειποψυχίας τινὰς καὶ ἱδρῶτας ἀνωμάλους καὶ ψυχροὺς , ἢ περὶ κεφαλὴν μόνον , ἢ τράχηλον , ἢ στέρνον ἐπιφέροι καὶ τοὺς σφυγμοὺς ἀμυδρούς τε καὶ μικροὺς ἐργάζοιτο καὶ τὰ τούτοις ὅμοια , τοῦτον ὑφορᾶσθαι μάλιστα τὸν καιρὸν , εἰδέναι τε σαφῶς ἐν τῷ χειρίστῳ τοῦ παροξυσμοῦ καιρῶ τεθνήξεσθαι τὸν ἄνθρωπον . καὶ μὴν εἰ τοῦτο διορισθείη τε καὶ γνωσθείη σαφῶς , οὐδὲν ἔτι χαλεπὸν οὐδὲ τὴν ὥραν εἰπεῖν τοῦ θανάτου . εἰ γὰρ καὶ τῆς δευτέρας ἡμέρας εἰ τύχοι καὶ τῆς τετάρτης τὸν σφοδρότατον παροξυσμὸν ἐνεγκούσης ἤπερ τῆς πρώτης τε καὶ τρίτης καὶ πέμπτης , εἰς τὴν ἕκτην ἡμέραν ὁ θάνατος προδηλωθείη , φαίνοιτο δὲ καὶ τὸ χαλεπώτατον μέρος τοῦ παροξυσμοῦ κατὰ τὴν εἰσβολὴν αὐτοῦ , καὶ τοῦτο ὥραν ἕκτην γένοιτο , οὔ τι χαλεπὸν ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ τεθνήξεσθαι τὸν ἄνθρωπον εἰπεῖν καὶ τοῦτ’ ἔστιν ὃ πειρῶμαι κατασκευάζειν νῦν , ὅπερ ἂν ἴσως οἰηθείη τις , ὡς οὐκ ἐνδέχοιτό ποτε σφαλῆναι τὸν ἐκ τοιαύτης θεωρίας ὁρμώμενον , ἀλλ’ ὅτι τὰ πλείω τεύξεσθαι τἀληθοῦς , οὐ πιθανοῖς λόγοις , ἀλλ’ αὐτοῖς τοῖς ἔργοις διεδειξάμην . ἐκεῖνο δὲ βέβαιον οἶδα ποιοῦντας ἐνίους τῶν βασκαινόντων τοῖς ἀρίστοις . ἀξιοῦσι γὰρ ἀεὶ προλέγειν ἡμᾶς τὸ μέλλον , κᾂν μηδὲν ἔχωμεν ἐνίοτε βέβαιον σημεῖον , καίτοι τοῖς ἱεροσκόποις τε καὶ τοῖς οἰωνισταῖς ἐπεκθύεσθαι καὶ ἐπεξοιωνίζεσθαι συγχωροῦσιν , ὅταν ἀσαφῆ γένηται τὰ μαντεύματα , εἶθ’ ἅμα μὲν ἀντιλέγουσιν ἡμῖν ὡς μείζονος ἢ κατ’ ἄνθρωπον θεωρίας ἐφιεμένοις , ἅμα δ’ ἐπὶ τῶν ἔργων οὕτω πικρῶς ἐξετάζουσι τὰς προῤῥήσεις ὡς οὐδένα τῶν μάντεων . ἀλλὰ γὰρ οὐ πρὸς τούτους ἀποβλέπειν , ἀλλ’ εἰς αὐτὴν χρὴ τὴν ἀλήθειαν καὶ τῶν σημείων τὰς δυνάμεις ἀκριβῶς ἀσκήσαντας διαγινώσκειν , ἐπειδὰν ἀσφαλῶς οἷόν τε ᾖ διορίζεσθαι , προλέγειν τηνικαῦτα διατεινόμενον , εἰ δ’ ἀσαφὲς εἴη τι , τὴν ἑξῆς ἡμέραν ἀναμένειν . εἰ δὲ καὶ μὴ κατ’ αὐτήν τι δυνάμεθα βεβαίως προειπεῖν , ἄμεινον ἡσυχάζειν ἢ προπετῶς ἀποφηνάμενον σφαλῆναι . ἔγωγ’ οὖν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀσφαλείας ὁρμώμενος οὐκ οἶδα σφαλεὶς ἐν προῤῥήσει χρόνου πολλοῦ , καίτοι κατὰ τὴν πρώτην εὐθὺς ἀρχὴν τοῦ πυρετοῦ πολλάκις ὑπὲρ ὅλης ἀπεφηνάμην αὐτοῦ τῆς φύσεως , ἢ τριταῖον εἰπὼν εἶναι τὸν εἰσβάλλοντα τοῦτον πυρετὸν , ἢ τεταρταῖον , ἢ ἀμφημερινὸν , ἢ τούτων μὲν οὐδένα , συνεχῆ δέ τινα καὶ ὀξὺν , οὐκ ἂν ὑπερβάλλοντα τὴν δ΄ ἡμέραν . ἀλλ’ ἐπὶ πάσης ἀρχῆς οὐχ οἷόν τε διαγνῶναι τὸ μέλλον , ἀλλ’ εἴ τις ἂν ἀκριβῶς ἐμφανίζει τὴν τοῦ νοσήματος ἰδέαν , καὶ τοῦτο δὲ τῆς περὶ κρίσεών ἐστιν ἤδη πραγματείας .
Lemmas: γενναῖος δέ τις καί ἀλήθεια ἑταῖρος καί ταλαιπωρέω ἐπί ὁ καλός οὐ ὀκνέω , οὔτε ὁ θεώρημα ὁ χαλεπός οὔτε ὁ χρόνος ὁ μῆκος · οὔτε ὁ ἄσκησις ὁ πόνος ὑπείδομαι , ἐπί ὁ τέλειος ἀφικνέομαι ὁ λέγω , ὡς μή μόνος ἡμέρα ἔχω λέγω βέβαιος ἐνίοτε , ἀλλά καί ὁ ὥρα αὐτός ἐν ὅς κρίνω τις ὁ νοσέω , ἤ ἀποθνῄσκω ἀναγκαῖος . ἐπειδάν γάρ προγιγνώσκω ὁ ἡμέρα ἐνίοτε εἰ οὕτως τυγχάνω ὁ ὁ θάνατος , σκοπέω χρή ἐντεῦθεν ἐν τίς μάλα καιρός ὁ παροξυσμός βαρύνω μέγας ὁ κάμνω . εἰ μέν γάρ εὐθύς εἰσβάλλω αὐτός καταψύχω τε σφοδρός καί δυσεκθέρμαντος καί ἄχρους μέχρι πολύς μένω καί μικρόσφυκτος , ἤ ἄσφυκτος καί κακόσφυκτος γίγνομαι καί κινέω νωθρός , ἤ ἀδύνατος , ἤ καί κωματώδης , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος πάσχω , οὗτος ὑφοράω μάλα ὁ καιρός . εἰ δέ οὗτος μέν μέτριος εἰμί , περί δέ ὁ ἀκμή ἤτοι παραπαίω ὁ ἄρρωστος , ἤ καταφέρω , ἤ ἀλύω βλέπω , ἤ ὁ πυρετός ὁ μέγεθος οὐ ὑπομένω , διακαίω δέ σφοδρός καί σκοτοδινιάω καί κεφαλή ἀλγέω καί καρδιώσσω καί τις τοιοῦτος ἕτερος πάσχω , οὗτος ὑποπτεύω μάλα ὁ καιρός . εἰ δέ καί ὁ ἀρχή ὁ παροξυσμός καί ὁ ἀκμή μέτριος γίγνομαι ὁ παρακμή λειποψυχία τις καί ἱδρώς ἀνώμαλος καί ψυχρός , ἤ περί κεφαλή μόνος , ἤ τράχηλος , ἤ στέρνον ἐπιφέρω καί ὁ σφυγμός ἀμυδρός τε καί μικρός ἐργάζομαι καί ὁ οὗτος ὅμοιος , οὗτος ὑφοράω μάλα ὁ καιρός , οἶδα τε σαφής ἐν ὁ κακός ὁ παροξυσμός καιρός θνῄσκω ὁ ἄνθρωπος . καί μήν εἰ οὗτος διορίζω τε καί γιγνώσκω σαφής , οὐδείς ἔτι χαλεπός οὐδέ ὁ ὥρα λέγω ὁ θάνατος . εἰ γάρ καί ὁ δεύτερος ἡμέρα εἰ τυγχάνω καί ὁ τέταρτος ὁ σφοδρός παροξυσμός φέρω ἤ ὁ πρῶτος τε καί τρίτος καί πέμπτος , εἰς ὁ ἕκτος ἡμέρα ὁ θάνατος προδηλόω , φαίνω δέ καί ὁ χαλεπός μέρος ὁ παροξυσμός κατά ὁ εἰσβολή αὐτός , καί οὗτος ὥρα ἕκτος γίγνομαι , οὐ τις χαλεπός ἐν ἐκεῖνος ὁ καιρός θνῄσκω ὁ ἄνθρωπος λέγω καί οὗτος εἰμί ὅς πειράω κατασκευάζω νῦν , ὅς ἄν ἴσως οἴομαι τις , ὡς οὐ ἐνδέχομαι ποτέ σφάλλω ὁ ἐκ τοιοῦτος θεωρία ὁρμάω , ἀλλά ὅτι ὁ πολύς τυγχάνω ἀληθής , οὐ πιθανός λόγος , ἀλλά αὐτός ὁ ἔργον διαδείκνυμι . ἐκεῖνος δέ βέβαιος οἶδα ποιέω ἔνιοι ὁ βασκαίνω ὁ ἀγαθός . ἀξιόω γάρ ἀεί προλέγω ἐγώ ὁ μέλλω , ἔͅν μηδείς ἔχω ἐνίοτε βέβαιος σημεῖον , καίτοι ὁ ἱεροσκόπος τε καί ὁ οἰωνιστής ἐπεκθύω καί ἐπεξοιωνίζομαι συγχωρέω , ὅταν ἀσαφής γίγνομαι ὁ μάντευμα , εἶτα ἅμα μέν ἀντιλέγω ἐγώ ὡς μέγας ἤ κατά ἄνθρωπος θεωρία ἐφίημι , ἅμα δέ ἐπί ὁ ἔργον οὕτως πικρός ἐξετάζω ὁ πρόρρησις ὡς οὐδείς ὁ μάντις . ἀλλά γάρ οὐ πρός οὗτος ἀποβλέπω , ἀλλά εἰς αὐτός χρή ὁ ἀλήθεια καί ὁ σημεῖον ὁ δύναμις ἀκριβής ἀσκέω διαγιγνώσκω , ἐπειδάν ἀσφαλής οἷος τε εἰμί διορίζω , προλέγω τηνικαῦτα διατείνω , εἰ δέ ἀσαφής εἰμί τις , ὁ ἑξῆς ἡμέρα ἀναμένω . εἰ δέ καί μή κατά αὐτός τις δύναμαι βέβαιος προλέγω , ἀγαθός ἡσυχάζω ἤ προπετής ἀποφαίνω σφάλλω . ἐγώ οὖν ἐκ ὁ τοιοῦτος ἀσφάλεια ὁρμάω οὐ οἶδα σφάλλω ἐν πρόρρησις χρόνος πολύς , καίτοι κατά ὁ πρῶτος εὐθύς ἀρχή ὁ πυρετός πολλάκις ὑπέρ ὅλος ἀποφαίνω αὐτός ὁ φύσις , ἤ τριταῖος λέγω εἰμί ὁ εἰσβάλλω οὗτος πυρετός , ἤ τεταρταῖος , ἤ ἀμφημερινός , ἤ οὗτος μέν οὐδείς , συνεχής δέ τις καί ὀξύς , οὐ ἄν ὑπερβάλλω ὁ δέ ἡμέρα . ἀλλά ἐπί πᾶς ἀρχή οὐ οἷος τε διαγιγνώσκω ὁ μέλλω , ἀλλά εἰ τις ἄν ἀκριβής ἐμφανίζω ὁ ὁ νόσημα ἰδέα , καί οὗτος δέ ὁ περί κρίσις εἰμί ἤδη πραγματεία .