galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 2.13
Χρὴ δὲ εἰδέναι καθόλου περὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων ὡς ὅσα ποσοῦ τινος εἰς μόρια διαιρουμένου γίνεται , ἔχει τὴν σωριτικὴν ἀπορίαν ἑπομένην . δεῖ τοιγαροῦν οὕτω τέμνειν ἐπιχειρεῖν ὡς μήτε τὰ πολὺ διαφέροντα μόρια συνάπτειν ἀλλήλοις , ὅπερ εἰς ὀλίγα τεμνομένου τοῦ παντὸς ποσοῦ γίνεται , μήθ’ οὕτω πολλὰ ποιεῖν ὡς τὸ τῆς διδασκαλίας χρηστὸν ὑπερεκπίπτειν . ὡς οὖν ἐνδέχεται τὰ κάλλιστα διελεῖν , οὕτω μοι φαίνεται τέμνεσθαι τὰ πρὸς Ἱπποκράτους . πρῶτον μὲν γὰρ τὰ κατόξεα μέχρι τῆς ἑβδόμης ἐνδείκνυται προϊέναι , δι’ ὧν , ὡς ἔφην , ἐν ἀφορισμοῖς εἶπεν ἐσχάτως χρῆναι λεπτῶς διαιτᾷν αὐτά . εἶτα μετὰ ταῦτα ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων , ἄχρι τῆς ἑβδόμης τινὰς ἐν ἀσιτίᾳ φυλάττειν παντελεῖ . ἔπειτα δὲ καὶ τὴν ιδ΄ τῶν ἁπλῶς ὀξέων τέλος ἔθετο , κᾄπειτα μέχρι τῆς κ΄ προὔβη . αὖθις δὲ καθ’ ἑκάτερον εἶδος νόσου , ἄχρι τῆς μ΄ , καὶ αὖθις δὲ καθ’ ἑκάτερον ἕως τῆς ξ΄ , εἶτ’ αὖθις ὅρον ἔσχατον τῶν κρινουσῶν ἡμερῶν τὴν ρ΄ τε καὶ εἰκοστὴν ἐποιήσατο , τεττάρων δηλονότι μηνῶν ὑπάρχοντα ﻿ χρόνον . ἑξῆς δὲ τὰ μὲν ἐν μηνῶν ἀριθμῷ κριτικῶν , τὰ δὲ ἐν ἐτῶν λύεσθαι λέγει . τὸ μὲν οὖν εἰς τὴν διδασκαλίαν χρήσιμον τοῦτ’ ἔστι . παρεμπίπτει δέ τινα λογικὰ ζητήματα παραμυθίαν ἐπιζητοῦντα , καθάπερ , οἶμαι , καὶ τόδε , τῶν ὀξέων ὁμολογουμένων εἶναι νοσημάτων , ἔνια τὴν ιδ΄ ἡμέραν ὑπερβαίνοντα φαίνεται , καὶ διὰ τοῦτο καὶ Διοκλῆς οὐ τὴν ιδ΄ , ἀλλὰ τὴν εἰκοστὴν ὅρον αὐτῶν ἐτίθετο , κατὰ τοῦτο μὲν ἁμαρτάνων , ὅτι μὴ τὴν κ΄ μᾶλλον , ἀλλὰ τὴν κα΄ ὅρον αὐτῶν ἔτι ἐτίθετο , οὐ μὴν ἐκεῖνός γε πάντως σφαλλόμενος ἐν τῷ ιδ΄ ὑπερβαίνειν . ἴσμεν γάρ τινας τῶν ὀξέως διανοσησάντων ἑπτακαιδεκαταίους τε καὶ εἰκοσταίους κριθέντας , ὥσπερ ἀμέλει καὶ παρ’ αὐτῷ τῷ Ἱπποκράτει ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐπιδημίοις ἔστιν εὑρεῖν . πῶς οὖν , εἴπερ τοῦτο οὕτως ἔχει , καὶ φαίνεταί τινα τῶν ὀξέων νοσημάτων ὑπερβαίνοντα τὴν ιδ΄ ὅρον αὐτῶν , τήνδε τὴν ἡμέραν ἐν ἀφορισμοῖς ἐποιήσατο ; πρόχειρον μὲν ἦν φάναι σπάνιον μὲν εἶναι τοῦτο , πλειστάκις δὲ θάτερον ἀποβαίνειν εἴωθεν . ἔστι δ’ ὅτε τὸν Ἱπποκράτην μόνον ἀποφαίνεσθαι τὸ πλειστάκις ὀφθὲν , ἐν οὐδενὶ λόγῳ τὸ σπάνιον τιθέμενον . ἀλλὰ καὶ βαθυτέρας τινὸς ἔχεται γνώμης ἡ ἀπόφασις , ἄν τις αὐτὴν ἐξετάζῃ προσηκόντως . ὅσα γὰρ εἰς τὴν ιζ΄ ἡμέραν , ἢ τὴν εἰκοστὴν ἐξέπεσεν ἀκριβῶς ὀξέα νοσήματα , πάντως ἤρξατο ταῦτα καθάπερ ὑποβρύχια βραδέως τε καὶ οἷον μεμολυσμένως κινεῖσθαι . κᾄπειτα τὰ μὲν ἐν τῇ πρώτῃ τετράδι , τὰ δὲ ἐν τῇ δευτέρᾳ τὴν τῶν ἀκριβῶς ὀξέων ἀπολαμβάνοντα κίνησιν , εἰς τὴν ιζ΄ τε καὶ κ΄ ἐξέπεσεν , ἐντὸς τῆς ιδ΄ καὶ ταῦτα τῆς ἑαυτῶν κριθέντα . τὰ γὰρ ἐν τῇ τετράδι τῶν ἡμερῶν ἀπαρξάμενα τῆς ὀξύτητος , ἔπειτα ἑπτακαιδεκαταῖα κριθέντα , δῆλον ὡς οὐχ ὑπερέβη τὴν ἑαυτῶν τεσσαρεσκαιδεκάτην . οἶδε δὲ τοῦτο καὶ αὐτὸς μὲν ὁ Διοκλῆς καὶ οἱ ἄλλοι σχεδὸν ἅπαντες οἱ παλαιοί . φρενιτικοὺς γοῦν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας οὐ πάνυ τι γίνεσθαί φησιν . εἰ τοίνυν τις ἀρξάμενος φρενιτίζειν , ἤτοι πεμπταῖος , ἢ ἑβδομαῖος , ἢ ἑπτακαιδεκαταῖος , ἢ εἰκοσταῖος κριθείη , πρόδηλον ὡς ἐντὸς τῆς ἑαυτοῦ ιδ΄ ἐκρίθη . κατὰ τοῦτο δὴ καὶ μάλιστα νομίζω τὴν κ΄ ἡμέραν εἰς ἀμφιβολίαν ἐμπεσεῖν , ἐπαμφοτερίζουσαν τῇ δυνάμει τῷ πολλάκις μὲν τὰ μετὰ τὰς πρώτας ἡμέρας , ὀξέα νοσήματα γενόμενα κρίνειν , ἐνίοτε δὲ ἐπικρίνειν τὰ προκριθέντα . τῶν γὰρ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὀξέων οὐδὲν εἰς ταύτην ἐμπίπτει μὴ προκριθέν . εἰ δ’ ἔν τινι τῶν ἔμπροσθεν ἡμερῶν ἐλλιπῶς κεκριμένον αὕτη τελείως ἀπαλλάξειεν , οὐκ ἀναιρεῖ τὸ τῶν ὀξέων νοσημάτων τὴν ιδ΄ εἶναι πέρας . ὅσα δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν ὑποβρύχιά τε καὶ μολυνόμενα φανεῖται καὶ μετὰ ταύτην ἕως τῆς μ΄ τοιαῦτα μείναντα , πάλιν ἐπιταθῇ , ταῦτα χρόνια δικαίως ἄν τις ὀνομάσειεν . ὥσπερ γε τῶν ὀξέων μὲν σαφῶς παθῶν , ἀλλ’ ἔν τινι τῶν πρὸ τῆς κ΄ κριθέντων οὐκ ἀσφαλῶς , εἶτα διαλιπόντων , κᾄπειθ’ ὑποστρεψάντων , εἶτ’ αὖθις ὀξέων γινομένων , κᾄπειτ’ ἐν τῇ μ΄ κριθέντων , διαπορήσειεν ἄν τις , εἴθ’ ἁπλῶς ὀξέα καλεῖν αὐτὰ προήκει , εἴτ’ ἐκ μεταπτώσεως ὀξέα , πολὺ δὲ μᾶλλον εἰ χρόνια . ἐν μὲν δὴ τοῖς ἀμφιβόλοις τε καὶ ἀσαφέσιν οὐ χρὴ ζητεῖν ἀπόφασιν ἀσφαλῆ . κατὰ γὰρ τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἀεὶ χρὴ γίνεσθαι τὰς ἀποφάσεις ἀσφαλεῖς . ἐν οἷς δέ ἐστιν ἡ τῶν πραγμάτων φύσις ἀκριβῶς ἁπλῆ , σαφῆ καὶ ἁπλῆν ἐνταῦθα χρὴ ποιεῖσθαι τὴν ἀπόφασιν . ἐπεί τοι καὶ κατ’ αὐτοὺς τοὺς ἀφορισμοὺς ὁ Ἱπποκράτης , ἡνίκα τὴν ιδ΄ ἡμέραν ὅρον ἔθετο τῶν ὀξέων νοσημάτων , εὐθὺς καὶ τῆς ιζ΄ ἐμνημόνευσε γράφων ὡδί · θεωρητὴ πάλιν ἡ ιζ΄ · αὕτη γάρ ἐστι δ΄ μὲν ἀπὸ τῆς ιδ΄ , ζ΄ δὲ ἀπὸ τῆς ια΄ . ἐμφαίνει γὰρ κᾀνταῦθα περὶ τῆς κ΄ ὡς ἂν δευτέρου τινὸς ὅρου τῶν ὀξέων . ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ τοῦτο τὸ βιβλίον αὔταρκες ἤδη μῆκος ἔχει , καταπαύσω τῇδε τὸν ἐνεστῶτα λόγον . ὅσον δ’ ὑπόλοιπόν ἐστι τῆς περὶ κρισίμων ἡμερῶν θεωρίας ἐν τῷ μετὰ τοῦτο σύμπαν εἰρήσεται .
Lemmas: χρή δέ οἶδα καθόλου περί ὁ τοιοῦτος ἅπας ὡς ὅσος πός τις εἰς μόριον διαιρέω γίγνομαι , ἔχω ὁ σωριτικός ἀπορία ἕπομαι . δέω τοιγαροῦν οὕτως τέμνω ἐπιχειρέω ὡς μήτε ὁ πολύς διαφέρω μόριον συνάπτω ἀλλήλων , ὅς εἰς ὀλίγος τέμνω ὁ πᾶς πός γίγνομαι , μήτε οὕτως πολύς ποιέω ὡς ὁ ὁ διδασκαλία χρηστός ὑπερεκπίπτω . ὡς οὖν ἐνδέχομαι ὁ καλός διαιρέω , οὕτως ἐγώ φαίνω τέμνω ὁ πρός Ἱπποκράτης . πρῶτος μέν γάρ ὁ κάτοξυς μέχρι ὁ ἕβδομος ἐνδείκνυμι προέρχομαι , διά ὅς , ὡς φημί , ἐν ἀφορισμός λέγω ἔσχατος χρή λεπτός διαιτάω αὐτός . εἶτα μετά οὗτος ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς , ἄχρι ὁ ἕβδομος τις ἐν ἀσιτία φυλάσσω παντελής . ἔπειτα δέ καί ὁ ιδʹ ὁ ἁπλῶς ὀξύς τέλος τίθημι , ᾄπειτη μέχρι ὁ ἄν προβαίνω . αὖθις δέ κατά ἑκάτερος εἶδος νόσος , ἄχρι ὁ μʹ , καί αὖθις δέ κατά ἑκάτερος ἕως ὁ ξʹ , εἶτα αὖθις ὅρος ἔσχατος ὁ κρίνω ἡμέρα ὁ ρʹ τε καί εἰκοστός ποιέω , τέσσαρες δηλονότι μείς ὑπάρχω ﻿ χρόνος . ἑξῆς δέ ὁ μέν ἐν μείς ἀριθμός κριτικός , ὁ δέ ἐν ἔτος λύω λέγω . ὁ μέν οὖν εἰς ὁ διδασκαλία χρήσιμος οὗτος εἰμί . παρεμπίπτω δέ τις λογικός ζήτημα παραμυθία ἐπιζητέω , καθά , οἴομαι , καί ὅδε , ὁ ὀξύς ὁμολογέω εἰμί νόσημα , ἔνιοι ὁ ιδʹ ἡμέρα ὑπερβαίνω φαίνω , καί διά οὗτος καί Διοκλῆς οὐ ὁ ιδʹ , ἀλλά ὁ εἰκοστός ὅρος αὐτός τίθημι , κατά οὗτος μέν ἁμαρτάνω , ὅτι μή ὁ ἄν μάλα , ἀλλά ὁ καʹ ὅρος αὐτός ἔτι τίθημι , οὐ μήν ἐκεῖνος γε πάντως σφάλλω ἐν ὁ ιδʹ ὑπερβαίνω . οἶδα γάρ τις ὁ ὀξύς διανοσέω ἑπτακαιδεκαταῖος τε καί εἰκοσταῖος κρίνω , ὥσπερ ἀμέλει καί παρά αὐτός ὁ Ἱπποκράτης ἐν αὐτός ὁ ἐπιδήμιος εἰμί εὑρίσκω . πῶς οὖν , εἴπερ οὗτος οὕτως ἔχω , καί φαίνω τις ὁ ὀξύς νόσημα ὑπερβαίνω ὁ ιδʹ ὅρος αὐτός , ὅδε ὁ ἡμέρα ἐν ἀφορισμός ποιέω ; πρόχειρος μέν εἰμί φημί σπάνιος μέν εἰμί οὗτος , πλειστάκις δέ ἕτερος ἀποβαίνω εἴωθα . εἰμί δέ ὅτε ὁ Ἱπποκράτης μόνος ἀποφαίνω ὁ πλειστάκις ὁράω , ἐν οὐδείς λόγος ὁ σπάνιος τίθημι . ἀλλά καί βαθύς τις ἔχω γνώμη ὁ ἀπόφασις , ἐάν τις αὐτός ἐξετάζω προσηκόντως . ὅσος γάρ εἰς ὁ ιζʹ ἡμέρα , ἤ ὁ εἰκοστός ἐκπίπτω ἀκριβής ὀξύς νόσημα , πάντως ἄρχω οὗτος καθά ὑποβρύχιος βραδύς τε καί οἷος μεμολυσμένως κινέω . ᾄπειτη ὁ μέν ἐν ὁ πρῶτος τετράς , ὁ δέ ἐν ὁ δεύτερος ὁ ὁ ἀκριβής ὀξύς ἀπολαμβάνω κίνησις , εἰς ὁ ιζʹ τε καί ἄν ἐκπίπτω , ἐντός ὁ ιδʹ καί οὗτος ὁ ἑαυτοῦ κρίνω . ὁ γάρ ἐν ὁ τετράς ὁ ἡμέρα ἀπάρχομαι ὁ ὀξύτης , ἔπειτα ἑπτακαιδεκαταῖος κρίνω , δῆλος ὡς οὐ ὑπερβαίνω ὁ ἑαυτοῦ τεσσαρεσκαιδέκατος . οἶδα δέ οὗτος καί αὐτός μέν ὁ Διοκλῆς καί ὁ ἄλλος σχεδόν ἅπας ὁ παλαιός . φρενιτικός γοῦν εὐθύς ἀπό ὁ πρῶτος ἡμέρα οὐ πάνυ τις γίγνομαι φημί . εἰ τοίνυν τις ἄρχω φρενιτίζω , ἤτοι πεμπταῖος , ἤ ἑβδομαῖος , ἤ ἑπτακαιδεκαταῖος , ἤ εἰκοσταῖος κρίνω , πρόδηλος ὡς ἐντός ὁ ἑαυτοῦ ιδʹ κρίνω . κατά οὗτος δή καί μάλα νομίζω ὁ ἄν ἡμέρα εἰς ἀμφιβολία ἐμπίπτω , ἐπαμφοτερίζω ὁ δύναμις ὁ πολλάκις μέν ὁ μετά ὁ πρῶτος ἡμέρα , ὀξύς νόσημα γίγνομαι κρίνω , ἐνίοτε δέ ἐπικρίνω ὁ προκρίνω . ὁ γάρ ἀπό ὁ πρῶτος ἡμέρα ὀξύς οὐδείς εἰς οὗτος ἐμπίπτω μή προκρίνω . εἰ δέ ἐν τις ὁ ἔμπροσθεν ἡμέρα ἐλλιπής κρίνω οὗτος τέλειος ἀπαλλάσσω , οὐ ἀναιρέω ὁ ὁ ὀξύς νόσημα ὁ ιδʹ εἰμί πέρας . ὅσος δέ κατά ὁ ἀρχή ὑποβρύχιος τε καί μολύνω φαίνω καί μετά οὗτος ἕως ὁ μʹ τοιοῦτος μένω , πάλιν ἐπιτείνω , οὗτος χρόνιος δίκαιος ἄν τις ὀνομάζω . ὥσπερ γε ὁ ὀξύς μέν σαφής πάθος , ἀλλά ἐν τις ὁ πρό ὁ ἄν κρίνω οὐ ἀσφαλής , εἶτα διαλείπω , ἔͅπειτα ὑποστρέφω , εἶτα αὖθις ὀξύς γίγνομαι , ἔͅπειτα ἐν ὁ μʹ κρίνω , διαπορέω ἄν τις , εἴτε ἁπλῶς ὀξύς καλέω αὐτός προήκω , εἴτε ἐκ μετάπτωσις ὀξύς , πολύς δέ μάλα εἰ χρόνιος . ἐν μέν δή ὁ ἀμφίβολος τε καί ἀσαφής οὐ χρή ζητέω ἀπόφασις ἀσφαλής . κατά γάρ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ἀεί χρή γίγνομαι ὁ ἀπόφασις ἀσφαλής . ἐν ὅς δέ εἰμί ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ἀκριβής ἁπλόος , σαφής καί ἁπλόος ἐνταῦθα χρή ποιέω ὁ ἀπόφασις . ἐπεί τοι καί κατά αὐτός ὁ ἀφορισμός ὁ Ἱπποκράτης , ἡνίκα ὁ ιδʹ ἡμέρα ὅρος τίθημι ὁ ὀξύς νόσημα , εὐθύς καί ὁ ιζʹ μνημονεύω γράφω ὡδί · θεωρητός πάλιν ὁ ιζʹ · οὗτος γάρ εἰμί δʹ μέν ἀπό ὁ ιδʹ , ζʹ δέ ἀπό ὁ ιαʹ . ἐμφαίνω γάρ ᾀνταῦθη περί ὁ ἄν ὡς ἄν δεύτερος τις ὅρος ὁ ὀξύς . ἀλλά ἐπεί καί οὗτος ὁ βιβλίον αὐτάρκης ἤδη μῆκος ἔχω , καταπαύω τῇδε ὁ ἐνίστημι λόγος . ὅσος δέ ὑπόλοιπος εἰμί ὁ περί κρίσιμος ἡμέρα θεωρία ἐν ὁ μετά οὗτος σύμπας λέγω .