galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 2.2
Λέλεκται δ’ ἐν αὐτοῖς πρῶτον ἓν μὲν τὸ μὴ δεῖν ἐπὶ πάντων ἑξῆς τῶν ἀῤῥώστων τὴν ἐξέτασιν τῶν κρισίμων ἡμερῶν ποιεῖσθαι , μόνους δ’ ἐκλέγειν ἐκείνους καὶ ἀναλαμβάνειν εἰς τὴν βάσανον , ἐφ’ ὧν μήτ’ αὐτὸς ὁ ἰατρὸς ἥμαρτέ τι μήθ’ ὁ κάμνων , ἀλλὰ μήθ’ οἱ παραμένοντες , ἢ καί τι τῶν ἔξωθεν ἀπήντησε βλαβερόν . ἔπειτα δὲ καὶ τὸ τὰς ἀρχὰς τῶν νοσημάτων οὐκ ἐκ λόγου τινὸς , ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐναργείας λαμβάνειν , ὁπότε πρῶτον ὁ κάμνων αὐτὸς ᾔσθετο σαφῶς , οὕτως εἰσβάλλοντος αὐτῷ τοῦ νοσήματος ὡς κοινώσασθαι βούλεσθαί τινι τῶν παρόντων ἰατρῶν , καὶ τρίτον , ἐπειδὰν εἰς πλείονας ἡμέρας ἐφεξῆς ἀλλήλων οὔσας ἡ κρίσις μερισθῇ , τίνος ἐστὶν οἰκεία δύνασθαι διαγινώσκειν . εἰ μὴ γὰρ διορισάμενός τις ὑπὲρ τούτων ἐπὶ τῇ πείρᾳ τὰς κρισίμους ἡμέρας ἐξετάζειν ἀφίκοιτο , πάμπολυ σφαλήσεται . τὸ μὲν δὴ κατὰ τὴν πεῖραν αὐτὴν τοιόνδε τί ἐστι . τὸ δὲ κατὰ τὸν λόγον , ὡς χρὴ κρίνεσθαι τὴν πεῖραν , ἐφεξῆς δίειμι . φυσικὸν εἶναι χρὴ τὸν ταῦτα κρινοῦντα καὶ πεπεισμένον ἀκριβῶς ὅτι φύσις ἐξαρκεῖ παντάπασιν καὶ ὡς προνοεῖται τοῦ σώματος ἡμῶν ἄκραν τινὰ πρόνοιαν , ὅτι τε ταῖς οἰκείαις κινήσεσιν , εἴπερ τι καὶ ἄλλο , τεταγμέναις οὕτως καὶ ἡ φύσις χρῆται . τούτων δὲ τὰ μὲν ἐκ τῶν περὶ χρείας μορίων ἔνεστι συλλογίσασθαι . δέδεικται γὰρ ἀκριβῶς ἄκρα τις ἐν τῇ διαπλάσει τοῦ ζώου τέχνη τῆς φύσεως , τὰ δ’ ἐν ταῖς τῶν κυημάτων αὐξήσεσίν τε καὶ τελειώσεσι καὶ ἀποκυήσεσι . καθ’ ἕκαστον γὰρ ζῶον ἡ τοῦ γένους οἰκεία προθεσμία τοῖς κυουμένοις ἅπασιν ἀκριβῶς φυλάττεται , τεταγμένας δηλονότι τῆς φύσεως ἀεὶ τὰς κινήσεις ἐχούσης . οὕτω δὲ καὶ ἡ μετὰ τὴν ἀποκύησιν αὔξησις ἑκάστου ζώου γίνεται . ἡ τελείωσις δὲ καὶ ἡ παρακμὴ ἐν χρόνοις ὡρισμένοις γίνεται . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅστις τοῖς περὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ὑπομνήμασιν ὡμίλησε καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ὅσα κατὰ μέρος ἡμῖν ὑπὲρ ἑκάστης γέγραπται τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν , οἶμαι πεπεῖσθαι τοῦτον εἰς ὅσον ἥκουσι προνοίας τε ἅμα καὶ τάξεως αἱ τῆς φύσεως κινήσεις . εἰ δή τις ὑπὸ τούτων πέπεισται καὶ θαυμάζει τὴν τέχνην θ’ ἅμα καὶ τὴν τάξιν τῆς φύσεως , ἀναμνησθεὶς αὖθις ὅσον ἀπολείπεται καὶ προνοίᾳ καὶ τάξει τῶν κατ’ οὐρανὸν , ἀταξίαν τινὰ , οἶμαι , δώσει σύμφυτον τῇ τῆς ἐνταῦθα οὐσίας κινήσει . καὶ τὸ μὲν καλὸν ἅπαν , ὅσον ἂν ᾖ καλὸν ἐνταῦθα , καὶ μέντοι καὶ τὸ τεταγμένον τε καὶ τεχνικὸν ἄνωθεν ἐγγίνεσθαι φήσει , τὸ δ’ ἄτακτόν τε καὶ πεπλανημένον ἐκ τῆς ἐνταῦθα ὕλης ὁρμᾶσθαι . καὶ ταῦθ’ Ἱπποκράτης πρῶτος ἁπάντων ὧν ἴσμεν ἐπείσθη Ἑλλήνων , μετ’ αὐτὸν δὲ ἅπαντες οἱ ἄριστοι τῶν φιλοσόφων . εἰ δὲ μὴ μακρὸς ἔμελλεν ὁ λόγος ἔσεσθαι , τάχ’ ἂν ὧν λέγουσιν ἀποδείξεων εἰς πίστιν τῶν εἰρημένων δογμάτων ἐμνημόνευσα . ἀλλὰ γὰρ ἀρκεῖ τῷ παρόντι λόγῳ καὶ ταῦτα . χρὴ τοίνυν τὸν ἰατρὸν ὅστις ἂν ἄξιος ἔσεσθαι μέλλῃ τῆς Ἱπποκράτους τέχνης , εἴπερ τι ἄλλο , καὶ τοῦτο πεπεισμένον ἥκειν ἐπὶ τὸ κρίνειν τὴν πεῖραν , ὡς τεταγμένον τι χρῆμά ἐστιν ἡ φύσις , κᾀπειδὰν κρατῇ τῆς ὕλης , ἀναλογίαις τισὶν ὡρισμέναις καὶ περιόδοις τεταγμέναις αἱ κινήσεις αὐτῆς γίνονται . τὰ δ’ ἀλόγως παρεμπίπτοντά ποτε καὶ συγχέοντα τὴν τάξιν , ἐπειδὰν μὴ πάντῃ κρατῇ τῆς ὕλης , ἀλλ’ ἐμποδίζοιτό ποτε καὶ κωλύοιτο τοῖς ἑαυτῆς λόγοις κινεῖσθαι , τότ’ αὐτῇ συμπίπτει . τοῦτο γὰρ εἴπερ εἴη πεπεισμένος , ἔπειτα ἐκ τῆς ἐμπειρίας ἐπιμάθοι τό τε τῆς ζ΄ ἡμέρας ἐν ταῖς κρίσεσιν ἀσφαλές θ’ ἅμα καὶ τέλειον καὶ ἀκίνδυνον καὶ εὔσημον καὶ πολὺ τότε τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης ταύτῃ παραπλήσιον , ἐπιμάθοι δὲ καὶ ὡς ἡ μὲν τετάρτη τῆς ἑβδόμης ἐστὶν ἐπίδηλος , ἡ δὲ ἑνδεκάτη τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης , εὐθὺς αὐτοῦ παραστήσεται σκοπεῖσθαί τι περὶ τῆς ἑβδόμης . ὅπου γὰρ καὶ τῆς πρώτης ἑβδομάδος διχῆ διαιρεθείσης ἡ τετάρτη δεξαμένη τὴν τομὴν ὁποῖόν τι τὸ τέλος ἔσται προδηλοῖ καὶ τῆς δευτέρας ﻿ ὡσαύτως , πῶς οὐκ ἄν τις εἰς ἔννοιαν ἀφίκοιτο τοῦ τελείαν μέν τινα εἶναι περίοδον ἑκάστην τῶν ἑβδομάδων , ἐπειδὴ τὸ μέσον ἑκατέρου τῶν ἄκρων ἴσον ἀφέστηκε ; καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν πρὸς ἄμφω κοινωνίαν ὁμοίαν ἔχει , τὴν μὲν τετάρτην ὁπόσα διὰ τῆς πρώτης ἡμέρας οὐκ ἐπαύσατο πειρᾶσθαι λύειν αὐτήν · τὴν ια΄ δ’ αὖ πάλιν ὁπόσα διὰ τῆς ζ΄ . εἰ δ’ εἴη μεῖζον ἢ ὥστε μὴ διὰ τῆς τετάρτης ἡμέρας κριθῆναι τὸ νόσημα , προεργάζεσθαι μὲν ταύτην , τὸ τέλος δὲ ἐπιτιθέναι τὴν ἑβδόμην . ὡσαύτως δὲ καὶ ὅσα κατὰ τὴν ἑβδόμην οὐκ ἐπαύσατο , τὴν ια΄ αὐτοῖς ἐπιχειρεῖν , καὶ οὕτως ἢ αὐτὴν κρίνειν , ἢ προεργάζεσθαι τῇ ιδ΄ καὶ κατ’ αὐτὴν εὐθὺς εἰς τὴν θεωρίαν ἵστασθαι . καὶ τὸ μὲν εἴτ’ αὐτοὶ πεφύκασιν οἱ ἀριθμοὶ δρᾷν , εἴτε ἕπονται τεταγμέναις κινήσεσιν οὐκ αὐτοὶ δρῶντες , ἀλλὰ ταῖς ἐν χρόνῳ τινὶ δρώσαις οὐσίαις ἑπόμενοι , τοῖς φιλοσόφοις σκοπεῖσθαι παρίημι · τὸ δ’ ἀμφοτέροις ὁμολογούμενον κοινῇ λαβών τις , τὸ φαίνεσθαι τάς τε κατ’ οὐρανὸν οὐσίας ἀεὶ ταῖς οἰκείαις ἀναλογίαις τῆς κινήσεως κεχρημένας , ἤδη δὲ καὶ ἐν τοῖς ἐπιγείοις ζώοις , ἐπειδὰν ἀκριβῶς ὑγιαίνωσιν , ἄλλην ἄλλῳ καὶ κυήσεως εἶναι καὶ ἀποκυήσεως καὶ αὐξήσεως καὶ τελειώσεως καὶ ἀκμῆς καὶ παρακμῆς καὶ διαλύσεως ἀναλογίαν ἀριθμοῦ , πιστεύσειε δήπου καὶ τὰς κρινούσας ἡμέρας ἀριθμόν τέ τινα τεταγμένον ἔχειν , συγχεῖσθαί τε τοῦτον ἔστιν ὅτε κατὰ τὰς νόσους ὑπὸ τῶν παρὰ φύσιν διαθέσεων . εἰ δή τις , ὡς καὶ πρόσθεν ἔφην , ἐπὶ τὴν πεῖραν ἀφίκοιτο , πάμπολυ μὲν τὰς ἑβδομάδας εὑρήσει δυναμένας , ἐφεξῆς δ’ αὐταῖς τὰς τετράδας . ἐπισκέψεται δὲ περὶ τῶν παρεμπιπτουσῶν ἡμερῶν , οἷον τρίτης , ε΄ , στ΄ , θ΄ , ἐκ τίνος ποτὲ λόγου τὸ κρίνειν ἐσχήκασιν . ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπιζητήσεται καὶ διερευνήσεται περὶ τῆς ἑπτακαιδεκάτης καὶ ὀκτωκαιδεκάτης καὶ εἰκοστῆς καὶ εἰκοστῆς πρώτης ἁπασῶν τε τῶν ταύταις ἀνάλογον ἑπομένων . εἰ μὲν γὰρ εἰς τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν αἱ τρεῖς ἑβδομάδες τελευτῶσιν , ὡς Ἱπποκράτης οἴεται , χρὴ δήπου τὴν μὲν ἑπτακαιδεκάτην ἐπίδηλον εἶναι τῆς εἰκοστῆς , ἐκπίπτειν δὲ τοῦ πρώτου λόγου τῶν κρισίμων ἡμερῶν τὴν ὀκτωκαιδεκάτην τε καὶ εἰκοστὴν πρώτην . εἰ δ’ ὁλοκλήρους χρὴ συναριθμεῖσθαι τὰς ἑβδομάδας , ἐπίδηλος μὲν ἡ ὀκτωκαιδεκάτη τῆς εἰκοστῆς πρώτης γενήσεται , λόγον δ’ οὐδένα κρίσιμον ἕξουσιν ἥ θ’ ἑπτακαιδεκάτη καὶ κ΄ .
Lemmas: λέγω δέ ἐν αὐτός πρῶτος εἷς μέν ὁ μή δέω ἐπί πᾶς ἑξῆς ὁ ἄρρωστος ὁ ἐξέτασις ὁ κρίσιμος ἡμέρα ποιέω , μόνος δέ ἐκλέγω ἐκεῖνος καί ἀναλαμβάνω εἰς ὁ βάσανος , ἐπί ὅς μήτε αὐτός ὁ ἰατρός ἁμαρτάνω τις μήτε ὁ κάμνω , ἀλλά μήτε ὁ παραμένω , ἤ καί τις ὁ ἔξωθεν ἀπαντάω βλαβερός . ἔπειτα δέ καί ὁ ὁ ἀρχή ὁ νόσημα οὐ ἐκ λόγος τις , ἀλλά ἐκ αὐτός ὁ ἐνάργεια λαμβάνω , ὁπότε πρῶτος ὁ κάμνω αὐτός αἰσθάνομαι σαφής , οὕτως εἰσβάλλω αὐτός ὁ νόσημα ὡς κοινόω βούλομαι τις ὁ πάρειμι ἰατρός , καί τρίτος , ἐπειδάν εἰς πολύς ἡμέρα ἐφεξῆς ἀλλήλων εἰμί ὁ κρίσις μερίζω , τίς εἰμί οἰκεῖος δύναμαι διαγιγνώσκω . εἰ μή γάρ διορίζω τις ὑπέρ οὗτος ἐπί ὁ πεῖρα ὁ κρίσιμος ἡμέρα ἐξετάζω ἀφικνέομαι , πάμπολυς σφάλλω . ὁ μέν δή κατά ὁ πεῖρα αὐτός τοιόσδε τις εἰμί . ὁ δέ κατά ὁ λόγος , ὡς χρή κρίνω ὁ πεῖρα , ἐφεξῆς διέρχομαι . φυσικός εἰμί χρή ὁ οὗτος κρίνω καί πείθω ἀκριβής ὅτι φύσις ἐξαρκέω παντάπασι καί ὡς προνοέω ὁ σῶμα ἐγώ ἄκρος τις πρόνοια , ὅτι τε ὁ οἰκεῖος κίνησις , εἴπερ τις καί ἄλλος , τάσσω οὕτως καί ὁ φύσις χράω . οὗτος δέ ὁ μέν ἐκ ὁ περί χρεία μόριον ἔνειμι συλλογίζομαι . δείκνυμι γάρ ἀκριβῶς ἄκρος τις ἐν ὁ διάπλασις ὁ ζῷον τέχνη ὁ φύσις , ὁ δέ ἐν ὁ ὁ κύημα αὔξησις τε καί τελείωσις καί ἀποκύησις . κατά ἕκαστος γάρ ζῷον ὁ ὁ γένος οἰκεῖος προθεσμία ὁ κυέω ἅπας ἀκριβής φυλάσσω , τάσσω δηλονότι ὁ φύσις ἀεί ὁ κίνησις ἔχω . οὕτως δέ καί ὁ μετά ὁ ἀποκύησις αὔξησις ἕκαστος ζῷον γίγνομαι . ὁ τελείωσις δέ καί ὁ παρακμή ἐν χρόνος ὁρίζω γίγνομαι . καί μέν δή καί ὅστις ὁ περί ὁ φυσικός δύναμις ὑπόμνημα ὁμιλέω καί ὁ ἄλλος ἅπας ὅσος κατά μέρος ἐγώ ὑπέρ ἕκαστος γράφω ὁ φυσικός ἐνέργεια , οἴομαι πείθω οὗτος εἰς ὅσος ἥκω πρόνοια τε ἅμα καί τάξις ὁ ὁ φύσις κίνησις . εἰ δή τις ὑπό οὗτος πείθω καί θαυμάζω ὁ τέχνη τε ἅμα καί ὁ τάξις ὁ φύσις , ἀναμιμνῄσκω αὖθις ὅσος ἀπολείπω καί πρόνοια καί τάξις ὁ κατά οὐρανός , ἀταξία τις , οἴομαι , δίδωμι σύμφυτος ὁ ὁ ἐνταῦθα οὐσία κίνησις . καί ὁ μέν καλός ἅπας , ὅσος ἄν εἰμί καλός ἐνταῦθα , καί μέντοι καί ὁ τάσσω τε καί τεχνικός ἄνωθεν ἐγγίγνομαι φημί , ὁ δέ ἄτακτος τε καί πλανάω ἐκ ὁ ἐνταῦθα ὕλη ὁρμάω . καί οὗτος Ἱπποκράτης πρῶτος ἅπας ὅς οἶδα πείθω Ἕλλην , μετά αὐτός δέ ἅπας ὁ ἀγαθός ὁ φιλόσοφος . εἰ δέ μή μακρός μέλλω ὁ λόγος εἰμί , τάχα ἄν ὅς λέγω ἀπόδειξις εἰς πίστις ὁ λέγω δόγμα μνημονεύω . ἀλλά γάρ ἀρκέω ὁ πάρειμι λόγος καί οὗτος . χρή τοίνυν ὁ ἰατρός ὅστις ἄν ἄξιος εἰμί μέλλω ὁ Ἱπποκράτης τέχνη , εἴπερ τις ἄλλος , καί οὗτος πείθω ἥκω ἐπί ὁ κρίνω ὁ πεῖρα , ὡς τάσσω τις χρῆμα εἰμί ὁ φύσις , ἐͅπειδάν κρατέω ὁ ὕλη , ἀναλογία τις ὁρίζω καί περίοδος τάσσω ὁ κίνησις αὐτός γίγνομαι . ὁ δέ ἄλογος παρεμπίπτω ποτέ καί συγχέω ὁ τάξις , ἐπειδάν μή πάντῃ κρατέω ὁ ὕλη , ἀλλά ἐμποδίζω ποτέ καί κωλύω ὁ ἑαυτοῦ λόγος κινέω , τότε αὐτός συμπίπτω . οὗτος γάρ εἴπερ εἰμί πείθω , ἔπειτα ἐκ ὁ ἐμπειρία ἐπιμανθάνω ὁ τε ὁ ζʹ ἡμέρα ἐν ὁ κρίσις ἀσφαλής τε ἅμα καί τέλειος καί ἀκίνδυνος καί εὔσημος καί πολύς τότε ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος οὗτος παραπλήσιος , ἐπιμανθάνω δέ καί ὡς ὁ μέν τέταρτος ὁ ἕβδομος εἰμί ἐπίδηλος , ὁ δέ ἑνδέκατος ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος , εὐθύς αὐτός παρίστημι σκοπέω τις περί ὁ ἕβδομος . ὅπου γάρ καί ὁ πρῶτος ἑβδομάς διχῆ διαιρέω ὁ τέταρτος δέχομαι ὁ τομή ὁποῖος τις ὁ τέλος εἰμί προδηλόω καί ὁ δεύτερος ﻿ ὡσαύτως , πῶς οὐ ἄν τις εἰς ἔννοια ἀφικνέομαι ὁ τέλειος μέν τις εἰμί περίοδος ἕκαστος ὁ ἑβδομάς , ἐπειδή ὁ μέσος ἑκάτερος ὁ ἄκρον ἴσος ἀφίστημι ; καί διά οὗτος καί ὁ πρός ἄμφω κοινωνία ὅμοιος ἔχω , ὁ μέν τέταρτος ὁπόσος διά ὁ πρῶτος ἡμέρα οὐ παύω πειράω λύω αὐτός · ὁ ιαʹ δέ αὖ πάλιν ὁπόσος διά ὁ ζʹ . εἰ δέ εἰμί μέγας ἤ ὥστε μή διά ὁ τέταρτος ἡμέρα κρίνω ὁ νόσημα , προεργάζομαι μέν οὗτος , ὁ τέλος δέ ἐπιτίθημι ὁ ἕβδομος . ὡσαύτως δέ καί ὅσος κατά ὁ ἕβδομος οὐ παύω , ὁ ιαʹ αὐτός ἐπιχειρέω , καί οὕτως ἤ αὐτός κρίνω , ἤ προεργάζομαι ὁ ιδʹ καί κατά αὐτός εὐθύς εἰς ὁ θεωρία ἵστημι . καί ὁ μέν εἴτε αὐτός φύω ὁ ἀριθμός δράω , εἴτε ἕπομαι τάσσω κίνησις οὐ αὐτός δράω , ἀλλά ὁ ἐν χρόνος τις δράω οὐσία ἕπομαι , ὁ φιλόσοφος σκοπέω παρίημι · ὁ δέ ἀμφότερος ὁμολογέω κοινῇ λαμβάνω τις , ὁ φαίνω ὁ τε κατά οὐρανός οὐσία ἀεί ὁ οἰκεῖος ἀναλογία ὁ κίνησις χράω , ἤδη δέ καί ἐν ὁ ἐπίγειος ζῷον , ἐπειδάν ἀκριβής ὑγιαίνω , ἄλλος ἄλλος καί κύησις εἰμί καί ἀποκύησις καί αὔξησις καί τελείωσις καί ἀκμή καί παρακμή καί διάλυσις ἀναλογία ἀριθμός , πιστεύω δήπου καί ὁ κρίνω ἡμέρα ἀριθμός τε τις τάσσω ἔχω , συγχέω τε οὗτος εἰμί ὅτε κατά ὁ νόσος ὑπό ὁ παρά φύσις διάθεσις . εἰ δή τις , ὡς καί πρόσθεν φημί , ἐπί ὁ πεῖρα ἀφικνέομαι , πάμπολυς μέν ὁ ἑβδομάς εὑρίσκω δύναμαι , ἐφεξῆς δέ αὐτός ὁ τετράς . ἐπισκοπέω δέ περί ὁ παρεμπίπτω ἡμέρα , οἷος τρίτος , πέντε , στʹ , θʹ , ἐκ τίς ποτέ λόγος ὁ κρίνω ἔχω . ἔτι δέ μάλα ἐπιζητέω καί διερευνάω περί ὁ ἑπτακαιδέκατος καί ὀκτωκαιδέκατος καί εἰκοστός καί εἰκοστός πρῶτος ἅπας τε ὁ οὗτος ἀνάλογος ἕπομαι . εἰ μέν γάρ εἰς ὁ εἰκοστός ἡμέρα ὁ τρεῖς ἑβδομάς τελευτάω , ὡς Ἱπποκράτης οἴομαι , χρή δήπου ὁ μέν ἑπτακαιδέκατος ἐπίδηλος εἰμί ὁ εἰκοστός , ἐκπίπτω δέ ὁ πρῶτος λόγος ὁ κρίσιμος ἡμέρα ὁ ὀκτωκαιδέκατος τε καί εἰκοστός πρῶτος . εἰ δέ ὁλόκληρος χρή συναριθμέω ὁ ἑβδομάς , ἐπίδηλος μέν ὁ ὀκτωκαιδέκατος ὁ εἰκοστός πρῶτος γίγνομαι , λόγος δέ οὐδείς κρίσιμος ἔχω ὁ τε ἑπτακαιδέκατος καί ἄν .