galenus.de-diebus-decretoriis-libri-iii 2.6
Οὔσης γὰρ καὶ χρείας καὶ φύσεως διττῆς τῶν κρισίμων ἡμερῶν , καὶ τὴν διδασκαλίαν αὐτῶν διπλῆν Ἱπποκράτης ἐποιήσατο , ἐν μὲν τοῖς ἀφορισμοῖς καὶ τῷ προγνωστικῷ τῶν κατὰ τετράδας τε καὶ ἑβδομάδας ἐπιπλεκομένων ἀλλήλαις μνημονεύσας , ἐν δὲ τῷ πρώτῳ τῶν ἐπιδημιῶν οὐ τούτων μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἁπασῶν τῶν παρεμπιπτουσῶν , ὧν τὴν μὲν αἰτίαν τῆς παρεμπτώσεως ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἐρῶ , τὸ δὲ ὅτι καὶ φύσει καὶ χρείᾳ διαφέρουσιν ἀλλήλων ἤδη δηλώσω · φύσει μὲν , ὅτι καλῶς ἁπάντων γινομένων , εἰς τὰς κατὰ τετράδα περιόδους αἱ κρίσεις ἀφικνοῦνται τοὐπίπαν , πλημμεληθέντων δέ τινων εἰς τὰς παρεμπιπτούσας μεθίστανται · τῇ χρείᾳ δὲ , διότι πρὸς μὲν τὸ γνῶναι τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι κρίσιν ἡ κατὰ τετράδα περίοδος αὐτάρκης , εἰς δὲ τὸ κρῖναι τὴν ἤδη γεγενημένην ἁπασῶν οἷον ἀεὶ γινωσκομένων , ἵνα εἰ οὕτως ἔτυχεν ἀσφαλεστέραν μὲν τὴν κρίσιν τὴν ἐνναταίαν τῆς ὀγδοαίας , ἀπιστοτέραν δὲ τὴν ὀγδοαίαν τῆς ἐνναταίας ἡγούμεθα . τὸ μὲν οὖν πιστὸν ἢ ἄπιστον τῆς κρίσεως εἰς τὸ καλῶς διαιτᾷν τοὺς ἤδη κεκριμένους διαφέρει · τὸ δ’ ὁπηνίκα μάλιστα κριθήσεται προγινώσκειν εἰς τοὺς μήπω κεκριμένους διαφέρειν ἀναγκαῖον . εἰρήσεται μὲν οὖν τι κᾀν τοῖς ἐφεξῆς ὑπὲρ τούτου , ἀλλ’ ὁ σύμπας λόγος ἐκ τῆς θεραπευτικῆς ἐστι μεθόδου , καὶ νῦν ἡμεῖς οὐ περὶ χρείας κρισίμων ἡμερῶν ἥκομεν ἐροῦντες , ὅ τι μὴ πάρεργον , ἀλλὰ τὴν δύναμιν αὐτῶν ἅπασαν ἐξηγήσασθαι σπεύδομεν . ἀπόχρη τοίνυν εἴς γε τὸ παρὸν ἀναμνήσαντας τῶν Ἱπποκράτους ῥήσεων ἐπὶ τὰ ἐφεξῆς ἤδη μετιέναι . κατὰ μὲν δὴ τὸ προγνωστικὸν οὕτω φησίν · οἱ δὲ πυρετοὶ κρίνονται ἐν τῇσιν αὐτῇσι ἡμέρῃσι τὸν ἀριθμὸν ἐξ ὧν τε περιγίνονται οἱ ἄνθρωποι καὶ ὧν ἀπόλλυνται . οἵ τε γὰρ εὐηθέστατοι τῶν πυρετῶν καὶ ἐπὶ σημείων ἀσφαλεστάτων βεβεῶτες τεταρταῖοι παύονται , ἢ πρόσθεν , οἵ τε κακοηθέστατοι καὶ ἐπὶ σημείων δεινοτάτων βεβεῶτες τεταρταῖοι κτείνουσιν , ἢ πρόσθεν . ἡ μὲν πρώτη ἔφοδος αὐτέων οὕτω τελευτᾷ , ἡ δὲ δευτέρα τετρὰς εἰς τὴν ἑβδόμην περιάγεται , ἡ δὲ τρίτη εἰς τὴν ια΄ , ἡ δὲ τετάρτη εἰς τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην , ἡ δὲ πέμπτη εἰς τὴν ἑπτακαιδεκάτην , ἡ δὲ ἕκτη εἰς τὴν εἰκοστήν . αὗται μὲν οὖν ἤδη διὰ τεσσάρων εἰς τὴν εἰκοστὴν ἐκ πολλαπλασιασμοῦ ἐκ προσθέσιος ἀφικνέονται . οὐ δύναται δ’ ὅλῃσι ἡμέρῃσι ἀριθμέεσθαι οὐδὲν τουτέων ἀτρεκέως . οὐδὲ γὰρ ὁ ἐνιαυτός τε καὶ οἱ μῆνες ὅλῃσι ἡμέρῃσι ἀριθμέεσθαι πεφύκασιν . μετὰ δὲ ταύτας ἤγουν τὰς κ΄ τὰς ἐν τῷ αὐτῷ τρόπῳ καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν πρόσθεσιν ἡ πρώτη περίοδος διὰ τεσσάρων καὶ τριάκοντα ἡμερῶν , ἡ δὲ δευτέρα μ΄ ἡμερῶν , ἡ δὲ τρίτη ξ΄ . αὕτη μὲν ἡ ἐκ τοῦ προγνωστικοῦ ῥῆσις . ﻿ ἐν δ’ αὖ τοῖς ἀφορισμοῖς προειπὼν ὡς τὰ ὀξέα τῶν νοσημάτων κρίνεται ἐν τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρῃσιν , ἑξῆς ἐπιφέρει · τῶν ἑπτὰ ἡ τετάρτη ἐπίδηλος . ἑτέρας ἑβδομάδος ἡ η΄ ἀρχή . θεωρητὴ δὲ πάλιν ἡ ια΄ . αὕτη γάρ ἐστι τετάρτη τῆς δευτέρας ἑβδομάδος . θεωρητὴ δὲ πάλιν ἡ ἑπτακαιδεκάτη . αὕτη γάρ ἐστι τετάρτη μὲν ἀπὸ τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης , ἑβδόμη δὲ ἀπὸ τῆς ια΄ . ἐν μὲν δὴ τούτοις ἀμφοτέροις τοῖς συγγράμμασιν ἑβδόμασί τε καὶ τετράσιν ἀνατίθησιν ἁπάσας τῶν κρισίμων ἡμερῶν τὰς περιόδους · ἐν δ’ αὖ τῷ πρώτῳ τῶν ἐπιδημιῶν ἁπασῶν ἐφεξῆς μνημονεύει γράφων ᾧδε · ἔστι δὲ πρώτη κρίσιμος τῶν περιόδων τῶν ἐν ἀρτίῃσι κρινουσῶν τετάρτη , στ΄ , ι΄ , ιδ΄ , ιη΄ , κ΄ , κδ΄ , κη΄ , λ΄ , λδ΄ μ΄ , ξ΄ , π΄ , ρ΄ , ρκ΄ , τῶν δὲ ἐν τῇσι περισσῇσι περιόδοισι κρινουσῶν πρώτη γ΄ , ε΄ , ζ΄ , θ΄ , ια΄ , ιζ΄ , κα΄ , κζ΄ , λα΄ . δῆλος οὖν ἐστιν ὁ Ἱπποκράτης ἁπάσας ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ τὰς κρινούσας περιλαβὼν ἡμέρας · ὑπομνήματι γὰρ ἡ τοιαύτη παρασκευὴ προσήκουσα . δέδεικται γὰρ ἡμῖν πολλάκις ὡς πρότερον γέγραπται τῶν ἐπιδημιῶν βιβλία τοῦ τε προγνωστικοῦ καὶ τῶν ἀφορισμῶν , ὅτι δύναμιν ὑπομνημάτων ἔχει . κατὰ λόγον οὖν ἐνταῦθα ἁπάσας μὲν ἔγραψε τὰς κρισίμους . ἡμέρας . ἐν ἐκείνοις δὲ μόνας τὰς μεγίστην δύναμιν ἐχούσας καὶ τῷ λόγῳ τῆς αὐτῶν φύσεως ἀποτελουμένας , ὡς ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀποδείξομεν , ἔτι τε πρὸς τούτοις οὐ σμικρὰν χρείαν εἰς τὴν τῆς μελλούσης ἀκμῆς τε καὶ κρίσεως πρόγνωσιν παρεχομένας . διὰ τίνα μὲν οὖν αἰτίαν ὁ Ἱπποκράτης οὐ μίαν ἐν ἅπασι τοῖς βιβλίοις ἐποιήσατο κρισίμων ἡμερῶν διδασκαλίαν ἤδη δέδεικται σαφῶς . οὐκ ἄδηλον δὲ οὐδὲ διότι τοῖς ἄλλοις ἰατροῖς εἰς διαφωνίαν ἀφικέσθαι συνέβη περὶ τῶν κρισίμων ἡμερῶν . οἱ μὲν γὰρ ὅτι διττὴ φύσις αὐτῶν ἐστιν οὐδ’ ὅλως ἐνόησαν , οἱ δὲ τὴν ἀρχὴν οὐδὲ παρεφύλαξαν , ἀλλὰ τῷ λόγῳ τὸ σύμπαν ἐπέτρεψαν . ἔνιοι δὲ ἐπὶ μὲν τὸ διὰ τῆς πείρας ἐξευρεῖν αὐτὰς ἧκον , ἀλλ’ ἐσφάλησαν διττῶς , ἢ τῷ μηδὲν ὅλως διορίζεσθαι πρὸ τῆς πείρας , ἢ τῷ προπετέστερον ἀποφαίνεσθαι .
Lemmas: εἰμί γάρ καί χρεία καί φύσις δισσός ὁ κρίσιμος ἡμέρα , καί ὁ διδασκαλία αὐτός διπλόος Ἱπποκράτης ποιέω , ἐν μέν ὁ ἀφορισμός καί ὁ προγνωστικός ὁ κατά τετράς τε καί ἑβδομάς ἐπιπλέκω ἀλλήλων μνημονεύω , ἐν δέ ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ παρεμπίπτω , ὅς ὁ μέν αἰτία ὁ παρέμπτωσις ἐν ὁ ἐφεξῆς λέγω , ὁ δέ ὅτι καί φύσις καί χρεία διαφέρω ἀλλήλων ἤδη δηλόω · φύσις μέν , ὅτι καλός ἅπας γίγνομαι , εἰς ὁ κατά τετράς περίοδος ὁ κρίσις ἀφικνέομαι ἐπίπαν , πλημμελέω δέ τις εἰς ὁ παρεμπίπτω μεθίστημι · ὁ χρεία δέ , διότι πρός μέν ὁ γιγνώσκω ὁ μέλλω εἰμί κρίσις ὁ κατά τετράς περίοδος αὐτάρκης , εἰς δέ ὁ κρίνω ὁ ἤδη γίγνομαι ἅπας οἷος ἀεί γιγνώσκω , ἵνα εἰ οὕτως τυγχάνω ἀσφαλής μέν ὁ κρίσις ὁ ἐνναταῖος ὁ ὀγδοαῖος , ἄπιστος δέ ὁ ὀγδοαῖος ὁ ἐνναταῖος ἡγέομαι . ὁ μέν οὖν πιστός ἤ ἄπιστος ὁ κρίσις εἰς ὁ καλός διαιτάω ὁ ἤδη κρίνω διαφέρω · ὁ δέ ὁπηνίκα μάλα κρίνω προγιγνώσκω εἰς ὁ μήπω κρίνω διαφέρω ἀναγκαῖος . λέγω μέν οὖν τις εἰͅν ὁ ἐφεξῆς ὑπέρ οὗτος , ἀλλά ὁ σύμπας λόγος ἐκ ὁ θεραπευτικός εἰμί μέθοδος , καί νῦν ἐγώ οὐ περί χρεία κρίσιμος ἡμέρα ἥκω λέγω , ὅς τις μή πάρεργον , ἀλλά ὁ δύναμις αὐτός ἅπας ἐξηγέομαι σπεύδω . ἀποχράω τοίνυν εἰς γε ὁ πάρειμι ἀναμιμνῄσκω ὁ Ἱπποκράτης ῥῆσις ἐπί ὁ ἐφεξῆς ἤδη μεθίημι . κατά μέν δή ὁ προγνωστικός οὕτως φημί · ὁ δέ πυρετός κρίνω ἐν ὁ αὐτός ἡμέρα ὁ ἀριθμός ἐκ ὅς τε περιγίγνομαι ὁ ἄνθρωπος καί ὅς ἀπόλλυμι . ὁ τε γάρ εὐήθης ὁ πυρετός καί ἐπί σημεῖον ἀσφαλής βΐβεημι τεταρταῖος παύω , ἤ πρόσθεν , ὁ τε κακοήθης καί ἐπί σημεῖον δεινός βΐβεημι τεταρταῖος κτείνω , ἤ πρόσθεν . ὁ μέν πρῶτος ἔφοδος αὐτός οὕτως τελευτάω , ὁ δέ δεύτερος τετράς εἰς ὁ ἕβδομος περιάγω , ὁ δέ τρίτος εἰς ὁ ιαʹ , ὁ δέ τέταρτος εἰς ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος , ὁ δέ πέμπτος εἰς ὁ ἑπτακαιδέκατος , ὁ δέ ἕκτος εἰς ὁ εἰκοστός . οὗτος μέν οὖν ἤδη διά τέσσαρες εἰς ὁ εἰκοστός ἐκ πολλαπλασιασμός ἐκ πρόσθεσις ἀφικνέομαι . οὐ δύναμαι δέ ὅλος ἡμέρα ἀριθμέω οὐδείς οὗτος ἀτρεκής . οὐδέ γάρ ὁ ἐνιαυτός τε καί ὁ μείς ὅλος ἡμέρα ἀριθμέω φύω . μετά δέ οὗτος ἤγουν ὁ ἄν ὁ ἐν ὁ αὐτός τρόπος καί κατά ὁ αὐτός πρόσθεσις ὁ πρῶτος περίοδος διά τέσσαρες καί τριάκοντα ἡμέρα , ὁ δέ δεύτερος μʹ ἡμέρα , ὁ δέ τρίτος ξʹ . οὗτος μέν ὁ ἐκ ὁ προγνωστικός ῥῆσις . ﻿ ἐν δέ αὖ ὁ ἀφορισμός προλέγω ὡς ὁ ὀξύς ὁ νόσημα κρίνω ἐν τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρα , ἑξῆς ἐπιφέρω · ὁ ἑπτά ὁ τέταρτος ἐπίδηλος . ἕτερος ἑβδομάς ὁ ηʹ ἀρχή . θεωρητός δέ πάλιν ὁ ιαʹ . οὗτος γάρ εἰμί τέταρτος ὁ δεύτερος ἑβδομάς . θεωρητός δέ πάλιν ὁ ἑπτακαιδέκατος . οὗτος γάρ εἰμί τέταρτος μέν ἀπό ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος , ἕβδομος δέ ἀπό ὁ ιαʹ . ἐν μέν δή οὗτος ἀμφότερος ὁ σύγγραμμα ἑβδόμας τε καί τετράς ἀνατίθημι ἅπας ὁ κρίσιμος ἡμέρα ὁ περίοδος · ἐν δέ αὖ ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία ἅπας ἐφεξῆς μνημονεύω γράφω ὧδε · εἰμί δέ πρῶτος κρίσιμος ὁ περίοδος ὁ ἐν ἄρτιος κρίνω τέταρτος , στʹ , ιʹ , ιδʹ , ιηʹ , ἄν , κδʹ , κηʹ , λʹ , λδʹ μʹ , ξʹ , πʹ , ρʹ , ρκʹ , ὁ δέ ἐν ὁ περισσός περίοδος κρίνω πρῶτος γʹ , πέντε , ζʹ , θʹ , ιαʹ , ιζʹ , καʹ , κζʹ , λαʹ . δῆλος οὖν εἰμί ὁ Ἱπποκράτης ἅπας ἐν οὗτος ὁ λόγος ὁ κρίνω περιλαμβάνω ἡμέρα · ὑπόμνημα γάρ ὁ τοιοῦτος παρασκευή προσήκω . δείκνυμι γάρ ἐγώ πολλάκις ὡς πρότερος γράφω ὁ ἐπιδημία βιβλίον ὁ τε προγνωστικός καί ὁ ἀφορισμός , ὅτι δύναμις ὑπόμνημα ἔχω . κατά λόγος οὖν ἐνταῦθα ἅπας μέν γράφω ὁ κρίσιμος . ἡμέρα . ἐν ἐκεῖνος δέ μόνος ὁ μέγας δύναμις ἔχω καί ὁ λόγος ὁ αὐτός φύσις ἀποτελέω , ὡς ἐν ὁ ἐφεξῆς ἀποδείκνυμι , ἔτι τε πρός οὗτος οὐ μικρός χρεία εἰς ὁ ὁ μέλλω ἀκμή τε καί κρίσις πρόγνωσις παρέχω . διά τίς μέν οὖν αἰτία ὁ Ἱπποκράτης οὐ εἷς ἐν ἅπας ὁ βιβλίον ποιέω κρίσιμος ἡμέρα διδασκαλία ἤδη δείκνυμι σαφής . οὐ ἄδηλος δέ οὐδέ διότι ὁ ἄλλος ἰατρός εἰς διαφωνία ἀφικνέομαι συμβαίνω περί ὁ κρίσιμος ἡμέρα . ὁ μέν γάρ ὅτι δισσός φύσις αὐτός εἰμί οὐδέ ὅλος νοέω , ὁ δέ ὁ ἀρχή οὐδέ παραφυλάσσω , ἀλλά ὁ λόγος ὁ σύμπας ἐπιτρέπω . ἔνιοι δέ ἐπί μέν ὁ διά ὁ πεῖρα ἐξευρίσκω αὐτός ἥκω , ἀλλά σφάλλω δισσός , ἤ ὁ μηδείς ὅλος διορίζω πρό ὁ πεῖρα , ἤ ὁ προπετής ἀποφαίνω .