galenus.de-curandi-ratione-per-venae-sectionem 3
Τὸ μὲν τῆς διαθέσεως ὄνομα , καθότι καὶ δι’ ἄλλων ἡμῖν εἴρηται , παρὰ τὸ διακεῖσθαι γεγονὸς , ὁμοίως ἐκείνῳ κατὰ πολλῶν λέγεται πραγμάτων . ἀλλὰ νῦν γε τὰς εἰς τὸ περὶ φύσιν ἐκτροπὰς ὁποῖαι τινὲς ἂν ὦσι , διαθέσεις ὀνομάζομεν ἐν ἅπαντι τῷ λόγῳ . ζητήσομεν δὲ πρότερον ὁπόσαι καὶ ὁποῖαι τούτων εἰσὶν αἱ κενώσεως δεόμεναι , δεύτερον δὲ τίνες ἐξ αὐτῶν αἱ φλεβοτομίας . ἐπεὶ δὲ τὰ ζητούμενα πάντα δύο τῆς εὑρέσεως ὄργανα κέκτηται , λόγον καὶ πεῖραν ἐν ἁπάσαις ταῖς τέχναις , οὐχ ἥκιστά τε καθ’ ὅλον τὸν βίον , ἀναγκαῖον οἶμαι καὶ νῦν ἤτοι διὰ τοῦ λόγου μόνου γενέσθαι τῶν προκειμένων τὴν εὕρεσιν ἢ διὰ πείρας μόνης ἢ δι’ ἀμφοτέρων . ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ λόγος αὐτὸς ὁ μὲν ἐκ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν μόνων ἀρχόμενος εὑρίσκεται καὶ ἀποδείκνυσιν , ὁ δὲ καὶ τοῖς ἐκ τούτων εὑρημένοις χρῆται πρὸς ἀπόδειξιν , ἑκατέρων τε τῷ λόγῳ ἐδείχθησαν ἡμῖν αἱ τέχναι πᾶσαι χρώμεναι , καὶ ἡμεῖς νῦν ὁπότερος ἂν αὐτῶν εὑρίσκηται χρήσιμος , ἐκεῖνον προσχειριούμεθα . τῷ μὲν οὖν προτέρῳ τῶν λόγων ἅπαντες ἄνθρωποι χρῶνται καθ’ ὅλον τὸν βίον , τῷ δευτέρῳ δ’ οὐχ ἅπαντες · ἴδιος γάρ ἐστι τῶν τεχνιτῶν . ὁ γάρ τοι γεωμέτρης τὸ μὲν πρῶτον θεώρημα τῆς αὐτοῦ τέχνης διὰ τοῦ προτέρου λόγου μόνου δείκνυσιν , εἶτα τῷ δευτέρῳ μόνῳ χρῆται , προσλαμβάνει δὲ εἰς τὴν ἀπόδειξιν αὐτῆς καὶ τὸ ἐκ τοῦ πρώτου κατασκευασθέν . ὅσῳ δ’ ἂν ἐπὶ πλέον ἀφίστηται τοῦ πρώτου θεωρήματος , ἐπὶ τοσοῦτον ἀφίσταται καὶ τοῦ προτέρου λόγου καὶ τελευτῶν ἐλαχίστοις χρῆται , διὰ τῶν ἀποδεδειγμένων ἀποδεικνὺς ἕτερα καὶ δι’ ἐκείνων αὖθις ἄλλα . καὶ εἶτ’ ἂν αὖθις ἄλλα δι’ ἐκείνων , ὥστε ἔρχεσθαί ποτε τὴν δεῖξιν αὐτῶν ἄχρι τῶν τοῖς ἰδιώταις ἀπίστων , ἡλίου καὶ σελήνης καὶ γῆς , οὐ μόνον τῶν μεγεθῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν διαστημάτων τῆς γνώσεως , ἐξ ὧν εὑρεθέντων ὡρολόγιά τε κατασκευάζουσι καὶ κλεψύδρας οἱ τὴν ὁδὸν ταύτην βαδίσαντες , ἐκλείψεις τε προλέγουσιν ἡλίου καὶ σελήνης . οὕτως οὖν καὶ ἡμῖν ὁ τεχνικὸς λόγος ἀποδεδειγμένος ἐν ἑτέραις πραγματείαις χρήσεται πολλοῖς , ἐνίοις μὲν ὡς δυνάμεις τινές εἰσι διοικοῦσαι τὰ ζῶα πλείους , ὧν τὰς μὲν φυσικὰς , τὰς δὲ ψυχικὰς ὀνομάζομεν . αἱ δ’ ἀρχαὶ τῆς γενέσεως ἅπασι τοῖς οὖσιν ὕλην ἔχουσι τὰ τέτταρα στοιχεῖα , κεράννυσθαί τε πεφυκότα δι’ ὅλων ἀλλήλων καὶ δρᾷν εἰς ἄλληλα . διὰ τοῦτο οὐδὲ Ἀσκληπιάδου μνημονεύσομεν ἔτι κατὰ τόνδε τὸν λόγον ἀποδεδεικότες αὐτοῦ τὰ στοιχεῖα ψευδῆ , κατά γε τὸ τρισκαιδέκατον ὑπόμνημα τῶν περὶ τῆς ἀποδείξεως καὶ κατὰ τὴν τῶν Ἀσκληπιάδου δογμάτων πραγματείαν , ἐν ᾗ τὸ πέμπτον τε καὶ ἕκτον ἔλεγχον ἔχει τῶν στοιχείων αὐτοῦ . δέδεικται δὲ κᾀν τῷ περὶ τῶν Ἱπποκράτους στοιχείων ὑπομνήματι περί τε τῶν δραστικῶν ποιοτήτων , ὧν ὀνόματα θερμότης , ψυχρότης , ξηρότης , ὑγρότης , ἥ τε τῶν χυμῶν διαφορά τε καὶ γένεσις . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἕκαστον τῶν χυμῶν ὀλίγα μέν τινα κᾀν τῷ περὶ τῶν στοιχείων συγγράμματι , καὶ κατὰ μόνας δ’ ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ καὶ ἡ περὶ κράσεων δὲ πραγματεία τῇ περὶ τῶν στοιχείων ἑπομένη χρησίμη πρὸς τὸν ἐνεστῶτα λόγον . ἁπάντων δὲ μάλιστα τὸ περὶ πλήθους βιβλίον , ἐν ᾧ δέδεικται τὸ μὲν ὡς΄ πρὸς δύναμιν πλῆθος , τὸ δ’ ὡς πρὸς τὴν εὐρυχωρίαν , ἐν ᾗ περιέχεται ὑπὸ τῶν ἰατρῶν τὸ πλῆθος τοῦτο κατὰ τὸ ἔγχυμα . κάλλιστον οὖν ἐστὶ τοῖς μέλλουσιν ἐξετάζειν ἐπιστημονικῶς τὰ κατὰ τήνδε τὴν πραγματείαν εἰρημένα τὶ περὶ πλήθους ἀνεγνωκέναι βιβλίον . ὅσων δ’ αὖ πάλιν ἐκεῖνο δεῖται προανεγνωσμένων αὐτὸ δηλώσει . θαυμαζέτω δὲ μηδεὶς εἰ τοσούτων δεόμεθα πρὸς τὸ καλῶς ἐπισκέψασθαι περὶ φλεβοτομίας . οὐ γὰρ εἰς τούτου μόνου τοῦ βοηθήματος εὕρεσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀναγκαία τῶν εἰρημένων ἐστὶν ἡ γνῶσις . ὡς εἴ γε χωρὶς τῆς ἐκείνων ἐπιστήμης ἐνεχώρει θεραπεύειν ὀρθῶς , οὐκ ἂν ἐσπουδάσαμεν αὐτά . ταυτὶ μὲν οὖν ἀναγκαῖα ἦν προειπεῖν . αὐτοῦ δ’ ἤδη καιρὸς ἄρξασθαι τοῦ λόγου σκοπουμένοις ὁπόσαι διαθέσεις εἰσὶν αἱ δεόμεναι κενώσεως . ἐὰν μὲν οὖν ἐκ πείρας τις αὐτὰς ἠθροικὼς διέρχηται , μνήμης χρεία μόνης ἐστὶ πρὸς τὴν δήλωσιν · ἐὰν δ’ ἐκ λογικῆς ὁδοῦ , τὸ κοινὸν καὶ καθόλου ἀναγκαῖόν ἐστιν εὑρεῖν , ἔπειτ’ ἐκ τῆς ἐκείνου τομῆς εἰς εἴδη τε καὶ διαφορὰς ἄχρι τῶν ἐσχάτων εἰδῶν εὑρίσκειν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνδεικνυμένων τὴν κένωσιν διαθέσεων . οὕτω γὰρ δείξομεν ἅπαντα συνιστάμενα τὰ διὰ λογικῆς ὁδοῦ τὴν εὕρεσιν ἔχοντα .
Lemmas: ὁ μέν ὁ διάθεσις ὄνομα , καθότι καί διά ἄλλος ἐγώ λέγω , παρά ὁ διάκειμαι γίγνομαι , ὅμοιος ἐκεῖνος κατά πολύς λέγω πρᾶγμα . ἀλλά νῦν γε ὁ εἰς ὁ περί φύσις ἐκτροπή ὁποῖος τις ἄν εἰμί , διάθεσις ὀνομάζω ἐν ἅπας ὁ λόγος . ζητέω δέ πρότερος ὁπόσος καί ὁποῖος οὗτος εἰμί ὁ κένωσις δέω , δεύτερος δέ τίς ἐκ αὐτός ὁ φλεβοτομία . ἐπεί δέ ὁ ζητέω πᾶς δύο ὁ εὕρεσις ὄργανον κτάομαι , λόγος καί πεῖρα ἐν ἅπας ὁ τέχνη , οὐ ἦκα τε κατά ὅλος ὁ βίος , ἀναγκαῖος οἴομαι καί νῦν ἤτοι διά ὁ λόγος μόνος γίγνομαι ὁ πρόκειμαι ὁ εὕρεσις ἤ διά πεῖρα μόνος ἤ διά ἀμφότερος . ἐπεί δέ καί ὁ λόγος αὐτός ὁ μέν ἐκ ὁ κοινός ἔννοια μόνος ἄρχω εὑρίσκω καί ἀποδείκνυμι , ὁ δέ καί ὁ ἐκ οὗτος εὑρίσκω χράω πρός ἀπόδειξις , ἑκάτερος τε ὁ λόγος δείκνυμι ἐγώ ὁ τέχνη πᾶς χράω , καί ἐγώ νῦν ὁπότερος ἄν αὐτός εὑρίσκω χρήσιμος , ἐκεῖνος προσχειρίζω . ὁ μέν οὖν πρότερος ὁ λόγος ἅπας ἄνθρωπος χράω κατά ὅλος ὁ βίος , ὁ δεύτερος δέ οὐ ἅπας · ἴδιος γάρ εἰμί ὁ τεχνίτης . ὁ γάρ τοι γεωμέτρης ὁ μέν πρῶτος θεώρημα ὁ αὐτός τέχνη διά ὁ πρότερος λόγος μόνος δείκνυμι , εἶτα ὁ δεύτερος μόνος χράω , προσλαμβάνω δέ εἰς ὁ ἀπόδειξις αὐτός καί ὁ ἐκ ὁ πρῶτος κατασκευάζω . ὅσος δέ ἄν ἐπί πολύς ἀφίστημι ὁ πρῶτος θεώρημα , ἐπί τοσοῦτος ἀφίστημι καί ὁ πρότερος λόγος καί τελευτάω ἐλαχύς χράω , διά ὁ ἀποδείκνυμι ἀποδείκνυμι ἕτερος καί διά ἐκεῖνος αὖθις ἄλλος . καί εἶτα ἄν αὖθις ἄλλος διά ἐκεῖνος , ὥστε ἔρχομαι ποτέ ὁ δεῖξις αὐτός ἄχρι ὁ ὁ ἰδιώτης ἄπιστος , ἥλιος καί σελήνη καί γῆ , οὐ μόνος ὁ μέγεθος , ἀλλά καί ὁ διάστημα ὁ γνῶσις , ἐκ ὅς εὑρίσκω ὡρολόγιον τε κατασκευάζω καί κλεψύδρα ὁ ὁ ὁδός οὗτος βαδίζω , ἔκλειψις τε προλέγω ἥλιος καί σελήνη . οὕτως οὖν καί ἐγώ ὁ τεχνικός λόγος ἀποδείκνυμι ἐν ἕτερος πραγματεία χράω πολύς , ἔνιοι μέν ὡς δύναμις τις εἰμί διοικέω ὁ ζῷον πολύς , ὅς ὁ μέν φυσικός , ὁ δέ ψυχικός ὀνομάζω . ὁ δέ ἀρχή ὁ γένεσις ἅπας ὁ εἰμί ὕλη ἔχω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , κεράννυμι τε φύω διά ὅλος ἀλλήλων καί δράω εἰς ἀλλήλων . διά οὗτος οὐδέ Ἀσκληπιάδης μνημονεύω ἔτι κατά ὅδε ὁ λόγος ἀποδαγιδείσκω αὐτός ὁ στοιχεῖον ψευδής , κατά γε ὁ τρισκαιδέκατος ὑπόμνημα ὁ περί ὁ ἀπόδειξις καί κατά ὁ ὁ Ἀσκληπιάδης δόγμα πραγματεία , ἐν ὅς ὁ πέμπτος τε καί ἕκτος ἔλεγχος ἔχω ὁ στοιχεῖον αὐτός . δείκνυμι δέ εἰͅν ὁ περί ὁ Ἱπποκράτης στοιχεῖον ὑπόμνημα περί τε ὁ δραστικός ποιότης , ὅς ὄνομα θερμότης , ψυχρότης , ξηρότης , ὑγρότης , ὁ τε ὁ χυμός διαφορά τε καί γένεσις . λέγω δέ καί περί ὁ καθαίρω φάρμακον ἕκαστος ὁ χυμός ὀλίγος μέν τις εἰͅν ὁ περί ὁ στοιχεῖον σύγγραμμα , καί κατά μόνος δέ ἐν ἕτερος βιβλίον καί ὁ περί κρᾶσις δέ πραγματεία ὁ περί ὁ στοιχεῖον ἕπομαι χρήσιμος πρός ὁ ἐνίστημι λόγος . ἅπας δέ μάλα ὁ περί πλῆθος βιβλίον , ἐν ὅς δείκνυμι ὁ μέν ὡς πρός δύναμις πλῆθος , ὁ δέ ὡς πρός ὁ εὐρυχωρία , ἐν ὅς περιέχω ὑπό ὁ ἰατρός ὁ πλῆθος οὗτος κατά ὁ ἔγχυμα . καλός οὖν εἰμί ὁ μέλλω ἐξετάζω ἐπιστημονικός ὁ κατά ὅδε ὁ πραγματεία λέγω τίς περί πλῆθος ἀναγιγνώσκω βιβλίον . ὅσος δέ αὖ πάλιν ἐκεῖνος δέω προαναγιγνώσκω αὐτός δηλόω . θαυμάζω δέ μηδείς εἰ τοσοῦτος δέω πρός ὁ καλός ἐπισκοπέω περί φλεβοτομία . οὐ γάρ εἰς οὗτος μόνος ὁ βοήθημα εὕρεσις , ἀλλά καί ὁ ὁ ἄλλος ἅπας ἀναγκαῖος ὁ λέγω εἰμί ὁ γνῶσις . ὡς εἰ γε χωρίς ὁ ἐκεῖνος ἐπιστήμη ἐγχωρέω θεραπεύω ὀρθός , οὐ ἄν σπουδάζω αὐτός . οὗτος μέν οὖν ἀναγκαῖος εἰμί προλέγω . αὐτός δέ ἤδη καιρός ἄρχω ὁ λόγος σκοπέω ὁπόσος διάθεσις εἰμί ὁ δέω κένωσις . ἐάν μέν οὖν ἐκ πεῖρα τις αὐτός ἀθροίζω διέρχομαι , μνήμη χρεία μόνος εἰμί πρός ὁ δήλωσις · ἐάν δέ ἐκ λογικός ὁδός , ὁ κοινός καί καθόλου ἀναγκαῖος εἰμί εὑρίσκω , ἔπειτα ἐκ ὁ ἐκεῖνος τομή εἰς εἶδος τε καί διαφορά ἄχρι ὁ ἔσχατος εἶδος εὑρίσκω ὁ ἀριθμός ὁ ἐνδείκνυμι ὁ κένωσις διάθεσις . οὕτως γάρ δείκνυμι ἅπας συνιστάω ὁ διά λογικός ὁδός ὁ εὕρεσις ἔχω .