galenus.de-curandi-ratione-per-venae-sectionem 4
Τῆς οὖν ἰατρικῆς τέχνης ἔργον ἐχούσης ἁπάσας τῶν μορίων τοῦ σώματος τὰς κατὰ φύσιν ἐνεργείας ἀνασώζειν μὲν ὁπότε διαφθείροιτο , φυλάττειν δ’ ὁπότε σώζοιντο , τούτων δ’ ἑπομένων τῇ φυσικῇ κατασκευῇ ταύτην ἀναγκαῖόν ἐστι φυλάττειν τε παροῦσαν , ἀνακτᾶσθαι δὲ διαφθειρομένην . ἐπεὶ τοίνυν ἐδείχθησαν ὑπὸ τῶν ὁμοιομερῶν σωμάτων αἱ πρῶται τῶν ἐνεργειῶν ἐπιτελούμεναι , διὰ δὲ τῶν ὀργανικῶν αἱ δεύτεραι , ἐπισκεπτέον ἔστω σοι τὰ κατὰ τὸ σῶμα περιεχόμενα τῶν ὑγρῶν ἥντινα τὴν ὠφέλειαν ἢ τὴν βλάβην ἐργάζεται τοῖς μορίοις αὐτοῦ . δεδειγμένου τοίνυν ἐν τῷ περὶ πλήθους βιβλίῳ διττῶς γίνεσθαί τε καὶ λέγεσθαι τὸ πολὺ , κατὰ μὲν τὸ ἕτερον τῶν σημαινομένων ὡς πρὸς τὴν δύναμιν , κατὰ δὲ θάτερον ὡς πρὸς τὴν εὐρυχωρίαν τῶν περιεχόντων τοὺς χυμοὺς ἀγγείων , ὅπερ ὀνομάζουσιν ἔνιοι κατὰ τὸ ἔγχυμα , κενώσεως δέ ἐστιν ἑκατέρῳ χρεία , κᾂν ἐπὶ νοσοῦντος ἀνθρώπου κᾂν ἐπὶ ὑγιαίνοντος ἐπιγίγνηται . καθάπερ γε καὶ ὁ τὸ φορτίον βαστάζων οὐκ εὐθὺς ἅμα τῷ ﻿ βαρύνεσθαί τε καὶ κάμνειν ἤδη καταπέπτωκέ τε καὶ νενίκηται πρὸς αὐτοῦ , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , ὅταν ἡ δύναμις ὑπὸ πλήθους βαρύνηται , δυνατόν ἐστι μηδέπω νοσεῖν τὸν ἄνθρωπον . εἰ γοῦν ἔνιοι τῶν ἔτι τὰς συνήθεις πράξεις πραττόντων λέγουσιν ὡς αἰσθάνονται βαρέων ἑαυτῶν καὶ νοθρῶν καὶ ὀκνηρῶν καὶ δυσκινήτων , αὐτὸ τοῦτό ἐστι τὸ πλῆθος τὸ πρὸς τὴν δύναμιν , ὥσπερ καὶ ὅταν ἀπὸ γυμνασίων τετάσθαι δοκῶσιν , ὥσπερ Ἐρασίστρατος ἔφη , παραπίπρανται βραχίονές τε καὶ πήχεις , οὐ μικρὸν γνώρισμά ἐστι θατέρου πλήθους , ὃ κατὰ τὸ ἔγχυμα καλεῖσθαι πρὸς τινῶν εἶπον , ἐπειδὴ κατὰ τοὺς ἐγκεχυμένους τοῖς ἀγγείοις χυμοὺς συνίσταται καὶ νοεῖται . λέλεκται δ’ ἐν τοῖς ὑγιεινοῖς ἑλκώδους αἰσθήσεως ἐν ὅλῳ τῷ σώματι γιγνομένης , καὶ μάλιστα κατὰ τὰς κινήσεις , κακοχυμίας ἔγγονον εἶναι τὴν τοιαύτην διάθεσιν . ἀλλ’ ὅμως καὶ τοῦτο φαίνεται γιγνόμενον οὐκ ὀλίγοις τῶν πραττόντων ἔτι τὰς συνήθεις πράξεις . καὶ κατὰ μόρια δέ τινα τοῦ σώματος οὐχ ὅλον ἐνίοτε τὸν ὄγκον ἐπιφαίνεται τὰ σημεῖα τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς μορίοις ὁμοίων διαθέσεων , ὁποῖαι τοίνυν εἴρηνται καθ’ ὅλον τὸ σῶμα συνίστασθαι . κεφαλῆς γοῦν μόνης αἰσθανόμεθα ποτὲ βαρυνομένης ἢ ἑλκώδη τινὰ αἴσθησιν ἐχούσης , ἢ τῶν κροταφιτῶν μυῶν τεινομένων ἤτοι γ’ ἁπλῶς ἢ μετὰ θερμασίας πλείονος . οὕτω δὲ καὶ καθ’ ἧπάρ τε καὶ σπλῆνα καὶ γαστέρα καὶ πλευρὰς καὶ διάφραγμα βάρους αἰσθανόμεθα πολλάκις . ὡσαύτως δὲ καὶ κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἤτοι βάρους , ἢ δήξεως , ἢ ναυτίας , ἢ ἀποστροφῆς σιτίων , ἢ ὀρέξεως παραλόγου γίνεταί ποτ’ αἴσθησις , πρὸς τούτοις καὶ ὀδύναι καθ’ ὁτιοῦν ἐρείδουσαι μόριον , ἢ διὰ χυμῶν πλῆθος ἀθρόως ἐπενεχθὲν ἢ διὰ πνεῦμα φυσῶδες ἐνδείκνυται κένωσιν , ὥσπέρ γε καὶ διὰ χυμὸν δριμὺν ἐσθίοντά τε καὶ διαβιβρώσκοντα τὸ μόριον . ἔνιαι δὲ κατὰ δυσκρασίαν γίνονται . καὶ τούτων αὐτῶν τινὲς μὲν ψιλὴν ἄνευ χυμῶν , ἔνιαι δὲ μετὰ χυμῶν . ἐφ’ ἁπάντων μὲν οὖν τῶν εἰρημένων αἱ κενώσεις τῶν λυπούντων χυμῶν καὶ ἀτμῶν ἀπαλλάττουσι τῶν παθημάτων τὸν ἄνθρωπον , οὐ μὴν φλεβοτομίας δεόμεθά γε πάντως , ἀλλ’ ἀρκεῖ καὶ καθῆραι καὶ τρῖψαι καὶ λοῦσαι καὶ χρῖσαι τινὶ διαφορητικῷ φαρμάκῳ . τίνες οὖν εἰσὶν αἱ διὰ φλεβοτομίας ὠφελούμεναι διαθέσεις ἐφεξῆς λεγέσθωσαν .
Lemmas: ὁ οὖν ἰατρικός τέχνη ἔργον ἔχω ἅπας ὁ μόριον ὁ σῶμα ὁ κατά φύσις ἐνέργεια ἀνασῴζω μέν ὁπότε διαφθείρω , φυλάσσω δέ ὁπότε σῴζω , οὗτος δέ ἕπομαι ὁ φυσικός κατασκευή οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί φυλάσσω τε πάρειμι , ἀνακτάομαι δέ διαφθείρω . ἐπεί τοίνυν δείκνυμι ὑπό ὁ ὁμοιομερής σῶμα ὁ πρῶτος ὁ ἐνέργεια ἐπιτελέω , διά δέ ὁ ὀργανικός ὁ δεύτερος , ἐπισκοπέω εἰμί σύ ὁ κατά ὁ σῶμα περιέχω ὁ ὑγρός ὅστις ὁ ὠφέλεια ἤ ὁ βλάβη ἐργάζομαι ὁ μόριον αὐτός . δείκνυμι τοίνυν ἐν ὁ περί πλῆθος βιβλίον δισσός γίγνομαι τε καί λέγω ὁ πολύς , κατά μέν ὁ ἕτερος ὁ σημαίνω ὡς πρός ὁ δύναμις , κατά δέ ἕτερος ὡς πρός ὁ εὐρυχωρία ὁ περιέχω ὁ χυμός ἀγγεῖον , ὅς ὀνομάζω ἔνιοι κατά ὁ ἔγχυμα , κένωσις δέ εἰμί ἑκάτερος χρεία , ἔͅν ἐπί νοσέω ἄνθρωπος ἔͅν ἐπί ὑγιαίνω ἐπιγίγνομαι . καθά γε καί ὁ ὁ φορτίον βαστάζω οὐ εὐθύς ἅμα ὁ ﻿ βαρύνω τε καί κάμνω ἤδη καταπίπτω τε καί νικάω πρός αὐτός , κατά ὁ αὐτός τρόπος , ὅταν ὁ δύναμις ὑπό πλῆθος βαρύνω , δυνατός εἰμί μηδέπω νοσέω ὁ ἄνθρωπος . εἰ γοῦν ἔνιοι ὁ ἔτι ὁ συνήθης πρᾶξις πράσσω λέγω ὡς αἰσθάνομαι βαρύς ἑαυτοῦ καί νοθρόν καί ὀκνηρός καί δυσκίνητος , αὐτός οὗτος εἰμί ὁ πλῆθος ὁ πρός ὁ δύναμις , ὥσπερ καί ὅταν ἀπό γυμνάσιον τείνω δοκέω , ὥσπερ Ἐρασίστρατος φημί , παραπίμπραμαι βραχίων τε καί πῆχυς , οὐ μικρός γνώρισμα εἰμί ἕτερος πλῆθος , ὅς κατά ὁ ἔγχυμα καλέω πρός τις λέγω , ἐπειδή κατά ὁ ἐγχύνω ὁ ἀγγεῖον χυμός συνίστημι καί νοέω . λέγω δέ ἐν ὁ ὑγιεινός ἑλκώδης αἴσθησις ἐν ὅλος ὁ σῶμα γίγνομαι , καί μάλα κατά ὁ κίνησις , κακοχυμία ἔγγονος εἰμί ὁ τοιοῦτος διάθεσις . ἀλλά ὅμως καί οὗτος φαίνω γίγνομαι οὐ ὀλίγος ὁ πράσσω ἔτι ὁ συνήθης πρᾶξις . καί κατά μόριον δέ τις ὁ σῶμα οὐ ὅλος ἐνίοτε ὁ ὄγκος ἐπιφαίνω ὁ σημεῖον ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ μόριον ὅμοιος διάθεσις , ὁποῖος τοίνυν λέγω κατά ὅλος ὁ σῶμα συνίστημι . κεφαλή γοῦν μόνος αἰσθάνομαι ποτέ βαρύνω ἤ ἑλκώδης τις αἴσθησις ἔχω , ἤ ὁ κροταφίτης μῦς τείνω ἤτοι γε ἁπλῶς ἤ μετά θερμασία πολύς . οὕτως δέ καί κατά ἧπαρ τε καί σπλήν καί γαστήρ καί πλευρά καί διάφραγμα βάρος αἰσθάνομαι πολλάκις . ὡσαύτως δέ καί κατά ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἤτοι βάρος , ἤ δῆξις , ἤ ναυτία , ἤ ἀποστροφή σιτίον , ἤ ὄρεξις παράλογος γίγνομαι ποτέ αἴσθησις , πρός οὗτος καί ὀδύνη κατά ὁστισοῦν ἐρείδω μόριον , ἤ διά χυμός πλῆθος ἀθρόος ἐπιφέρω ἤ διά πνεῦμα φυσώδης ἐνδείκνυμι κένωσις , ὥσπερ γε καί διά χυμός δριμύς ἐσθίω τε καί διαβιβρώσκω ὁ μόριον . ἔνιοι δέ κατά δυσκρασία γίγνομαι . καί οὗτος αὐτός τις μέν ψιλός ἄνευ χυμός , ἔνιοι δέ μετά χυμός . ἐπί ἅπας μέν οὖν ὁ λέγω ὁ κένωσις ὁ λυπέω χυμός καί ἀτμός ἀπαλλάσσω ὁ πάθημα ὁ ἄνθρωπος , οὐ μήν φλεβοτομία δέω γε πάντως , ἀλλά ἀρκέω καί καθαίρω καί τρίβω καί λούω καί χρίω τις διαφορητικός φάρμακον . τίς οὖν εἰμί ὁ διά φλεβοτομία ὠφελέω διάθεσις ἐφεξῆς λέγω .