galenus.de-curandi-ratione-per-venae-sectionem 6
Ἥδε οὖν αὖθις ἀρχὴ γιγνέσθω τῷ λόγῳ . τοῖς μὲν τὰ συνήθη πράττουσιν , ἤτοι δὲ τῶν κυρίων τι μορίων καὶ σύμπαν τὸ σῶμα βαρυνομένοις ἢ τεινομένοις , ἀναγκαία μέν ἐστιν ἡ κένωσις · εἰ δὲ κατὰ τὴν ἡλικίαν μήτε παῖδες εἶεν ἔτι μήτε ἤδη γέροντες , ἐπισκέπτου περὶ φλεβοτομίας ἀποβλέπων , μάλιστα μὲν εἰς τοὺς πρώτους σκοποὺς τούσδε , τήν τε ποσότητα τοῦ πλήθους καὶ τὴν ποιότητα καὶ τὴν τῆς δυνάμεως ῥώμην ἢ ἀῤῥωστίαν , ἐφεξῆς δὲ τὴν φυσικὴν ἕξιν ὅλου τοῦ σώματος , ὥραν τε καὶ χώραν καὶ τὸν προγεγενημένον βίον , εἰ πλῆθος ἐδεσμάτων καὶ πομάτων καὶ μάλιστα πολυτρόφων ὁ οὕτως ἔχων προσηνέγκατο τὸ ἔθος τε καὶ παρὰ τὸ ἔθος , κινήσεις τε τίνας ἐκινήθη , ἐκκρίσεις τε τίνας ἔσχεν ἢ ἐπεσχέθη παρὰ τὸ ἔθος , ἐπὶ δὲ τούτοις ἅπασι πότερον ἰσχνότερος ἢ παχύτερος ἐγένετο . ἡ μὲν δὴ τοῦ πλήθους ἑκατέρου ποσότης ἐκ τοῦ μεγέθους τῶν ἰδίων ὀρισθήσεται σημείων . εἰς ὅσον γὰρ ἑαυτῷ βαρύτερος ὁ ἄνθρωπος εἶναι δοκεῖ , πρόδηλον ὅτι καὶ τὸ πρὸς τὴν δύναμιν πλῆθος εἰς τοσοῦτον ηὔξηται . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον εἰς ὅσον ἡ τονώδης αἴσθησις ηὔξεται , κατὰ τοσοῦτον καὶ τὸ ἕτερον πλῆθος , ὃ καλεῖσθαι πρός τινων ἔφην κατὰ τὸ ἔγχυμα . τὴν ποιότητα δ’ ἐφ’ ἑκατέρου τοῦ πλήθους ἔκ τε τοῦ χρώματος διαγνώσῃ , μεμνημένος ὅτι τὸ χρῶμα χυμῶν ἐστιν , ἐπειδὰν μετρίως ἔχει θερμότητος λείπων σῶμα φύσει . τοῖς μὲν γὰρ ψυχροτέροις ψυχροτέρα τοῦ παντὸς σώματος ἡ αἴσθησις ἕπεται , τοῖς δὲ θερμοτέροις θερμοτέρα , καὶ τοῖς μὲν κατὰ τὰς φλέβας ἠθροισμένοις χυμοῖς ὄγκος καὶ διάθεσις τῶν ἀγγείων , τοῖς δ’ ἐν τῇ σαρκὶ , κατ’ ἐκείνην ἡ αἴσθησις ἤτοι τοῦ βάρους ἢ τῆς τάσεως , ὥσπερ γε καὶ θερμότητος . αἱ δὲ τῶν διοικουσῶν ἡμᾶς δυνάμεων ἀῤῥωστίαι τε καὶ ῥῶμαι ταῖς οἰκείαις ἐνεργείαις ἐδείχθησαν κρινόμεναι , προαιρετικαῖς μὲν κατὰ τὰ νεῦρα καὶ τὴν τούτων ἀρχὴν τὸν ἐγκέφαλον , ταῖς δὲ κατὰ τοὺς σφυγμοὺς κατὰ τὰς ἀρτηρίας τε καὶ τὴν καρδίαν , τῇ δὲ κατ’ εὐτροφίαν τε καὶ ἀτροφίαν εὔχροιάν τε καὶ ἄχροιαν ἡ τρίτη δύναμις ἡ θρεπτικὴ , ἣν ἐξ ἥπατος ὁρμᾶσθαι ἐδείκνυεν τὴν διάγνωσιν ἐλάμβανεν . ὅταν οὖν ἐπὶ τοῖς τοῦ πλήθους σημείοις αἱ δυνάμεις ἐῤῥωμέναι τυγχάνουσιν οὖσαι , φλεβοτομήσεις δηλονότι κατὰ μὲν τὴν τονώδη διάθεσιν οὐδὲν ἐπιδιοριζόμενος , ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδὲ κατὰ τὴν φλεγμονώδη . τοῦ δὲ βαρύνοντος πλήθους ἐνοχλοῦντος οὐ πάντως αἵματος ἀφαιρετέον . ἐνδέχεται γὰρ ὠμὸν ἠθροῖσθαι κατὰ τὸ σῶμα χυμὸν , ἐφ’ οὗ προσέχειν ἀκριβῶς χρὴ μέχρι πόσου μὲν ἡ δύναμις ἔῤῥωται , μέχρι δὲ πόσου αὐτὸς ὁ χυμὸς ἔφυ . προκαταλυθεῖσα γὰρ ὑπὸ τῶν τοιούτων διαθέσεων ἡ δύναμις ἐν ταῖς φλεβοτομίας εἴωθε καταπίπτειν ἐς ἔσχατον , ὡς μηκέτ’ αὐτὴν ἀνακτήσασθαι δυνηθῆναι . τούτου δὲ γενομένου κίνδυνος οὐ σμικρὸς ἕπεται , μάλισθ’ ὅταν ἐπιπέσῃ πυρετὸς ἐν καταστάσει θερινῇ στομάχου μοχθηρῶς ἔχοντος , ἢ τοῦ σώματος ὅλου μαλακοῦ τε φύσει καὶ ὑγροῦ τὴν κρᾶσιν ὄντος . ﻿ διαφοροῦνται γὰρ οἱ τοιοῦτοι συγκόπτονταί τε τάχιστα , κᾂν μὴ μέγας αὐτοῖς ἐπιπέσῃ πυρετός . εἰ δὲ μηδὲν εἴη τούτων , ἀλλ’ ὁ χειμὼν ἢ τὸ χωρίον ὑπάρχει φύσει ψυχρὸν , ἥ τε φύσις τἀνθρώπου ψυχροτέρα , καταψύχονταί τε δεινῶς ὅλον τὸ σῶμα φλεβοτομηθέντες , ἐμπίπτει τέ τινα τῶν διὰ κατάψυξιν ἰσχυρὰν ἑπομένων συμπτωμάτων . τοὺς οὕτω διακειμένους οὐ προσήκει διὰ φλεβοτομίας κενοῦν , ἀλλὰ τρίψεσί τε καὶ χρίσμασι μετρίως θερμαίνουσι καὶ πόμασι τέμνουσι τὸ πάχος τῶν χυμῶν καὶ θερμαίνουσι μετρίως . ὅσα γὰρ σφοδρῶς θερμαίνει καταλύει τὴν δύναμιν ἀθροότερον , ὡς μηκέτι ἐξαρκεῖν τῇ θεραπείᾳ . πολλάκις δὲ καὶ τὸν πυρετὸν συνηύξησεν , ὥστε κἀντεῦθεν βλάβην γίνεσθαι τῇ δυνάμει . διὸ δὲ τῶν τεμνόντων τὸ πάχος χυμῶν , ἐδεσμάτων τε καὶ πομάτων ἡ κατὰ τὸ θερμαίνειν δύναμις ἔστω μετρία .
Lemmas: ὅδε οὖν αὖθις ἀρχή γίγνομαι ὁ λόγος . ὁ μέν ὁ συνήθης πράσσω , ἤτοι δέ ὁ κύριος τις μόριον καί σύμπας ὁ σῶμα βαρύνω ἤ τείνω , ἀναγκαῖος μέν εἰμί ὁ κένωσις · εἰ δέ κατά ὁ ἡλικία μήτε παῖς εἰμί ἔτι μήτε ἤδη γέρων , ἐπισκοπέω περί φλεβοτομία ἀποβλέπω , μάλα μέν εἰς ὁ πρῶτος σκοπός ὅδε , ὁ τε ποσότης ὁ πλῆθος καί ὁ ποιότης καί ὁ ὁ δύναμις ῥώμη ἤ ἀρρωστία , ἐφεξῆς δέ ὁ φυσικός ἕξις ὅλος ὁ σῶμα , ὥρα τε καί χώρα καί ὁ προγίγνομαι βίος , εἰ πλῆθος ἔδεσμα καί πόμα καί μάλα πολύτροφος ὁ οὕτως ἔχω προσφέρω ὁ ἔθος τε καί παρά ὁ ἔθος , κίνησις τε τίς κινέω , ἔκκρισις τε τίς ἔχω ἤ ἐπέχω παρά ὁ ἔθος , ἐπί δέ οὗτος ἅπας πότερος ἰσχνός ἤ παχύς γίγνομαι . ὁ μέν δή ὁ πλῆθος ἑκάτερος ποσότης ἐκ ὁ μέγεθος ὁ ἴδιος ὀρίζω σημεῖον . εἰς ὅσος γάρ ἑαυτοῦ βαρύς ὁ ἄνθρωπος εἰμί δοκέω , πρόδηλος ὅτι καί ὁ πρός ὁ δύναμις πλῆθος εἰς τοσοῦτος αὐξάνω . κατά δέ ὁ αὐτός λόγος εἰς ὅσος ὁ τονώδης αἴσθησις ηὐξάνω , κατά τοσοῦτος καί ὁ ἕτερος πλῆθος , ὅς καλέω πρός τις φημί κατά ὁ ἔγχυμα . ὁ ποιότης δέ ἐπί ἑκάτερος ὁ πλῆθος ἐκ τε ὁ χρῶμα διαγνοέω , μιμνῄσκω ὅτι ὁ χρῶμα χυμός εἰμί , ἐπειδάν μέτριος ἔχω θερμότης λείπω σῶμα φύσις . ὁ μέν γάρ ψυχρός ψυχρός ὁ πᾶς σῶμα ὁ αἴσθησις ἕπομαι , ὁ δέ θερμός θερμός , καί ὁ μέν κατά ὁ φλέψ ἀθροίζω χυμός ὄγκος καί διάθεσις ὁ ἀγγεῖον , ὁ δέ ἐν ὁ σάρξ , κατά ἐκεῖνος ὁ αἴσθησις ἤτοι ὁ βάρος ἤ ὁ τάσις , ὥσπερ γε καί θερμότης . ὁ δέ ὁ διοικέω ἐγώ δύναμις ἀρρωστία τε καί ῥώμη ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια δείκνυμι κρίνω , προαιρετικός μέν κατά ὁ νεῦρον καί ὁ οὗτος ἀρχή ὁ ἐγκέφαλος , ὁ δέ κατά ὁ σφυγμός κατά ὁ ἀρτηρία τε καί ὁ καρδία , ὁ δέ κατά εὐτροφία τε καί ἀτροφία εὔχροια τε καί ἄχροια ὁ τρίτος δύναμις ὁ θρεπτικός , ὅς ἐκ ἧπαρ ὁρμάω δείκνυμι ὁ διάγνωσις λαμβάνω . ὅταν οὖν ἐπί ὁ ὁ πλῆθος σημεῖον ὁ δύναμις ἐρρωμένος τυγχάνω εἰμί , φλεβοτομέω δηλονότι κατά μέν ὁ τονώδης διάθεσις οὐδείς ἐπιδιορίζω , ἔτι δέ μάλα οὐδέ κατά ὁ φλεγμονώδης . ὁ δέ βαρύνω πλῆθος ἐνοχλέω οὐ πάντως αἷμα ἀφαιρετέος . ἐνδέχομαι γάρ ὠμός ἀθροίζω κατά ὁ σῶμα χυμός , ἐπί ὅς προσέχω ἀκριβής χρή μέχρι πόσος μέν ὁ δύναμις ῥώννυμι , μέχρι δέ πόσος αὐτός ὁ χυμός φύω . προκαταλύω γάρ ὑπό ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ δύναμις ἐν ὁ φλεβοτομία εἴωθα καταπίπτω εἰς ἔσχατος , ὡς μηκέτι αὐτός ἀνακτάομαι δύναμαι . οὗτος δέ γίγνομαι κίνδυνος οὐ μικρός ἕπομαι , μάλα ὅταν ἐπιπίπτω πυρετός ἐν κατάστασις θερινός στόμαχος μοχθηρός ἔχω , ἤ ὁ σῶμα ὅλος μαλακός τε φύσις καί ὑγρός ὁ κρᾶσις εἰμί . ﻿ διαφορέω γάρ ὁ τοιοῦτος συγκόπτω τε ταχύς , ἔͅν μή μέγας αὐτός ἐπιπίπτω πυρετός . εἰ δέ μηδείς εἰμί οὗτος , ἀλλά ὁ χειμών ἤ ὁ χωρίον ὑπάρχω φύσις ψυχρός , ὁ τε φύσις ἄνθρωπος ψυχρός , καταψύχω τε δεινός ὅλος ὁ σῶμα φλεβοτομέω , ἐμπίπτω τε τις ὁ διά κατάψυξις ἰσχυρός ἕπομαι σύμπτωμα . ὁ οὕτως διάκειμαι οὐ προσήκω διά φλεβοτομία κενόω , ἀλλά τρῖψις τε καί χρῖσμα μέτριος θερμαίνω καί πόμα τέμνω ὁ πάχος ὁ χυμός καί θερμαίνω μέτριος . ὅσος γάρ σφοδρός θερμαίνω καταλύω ὁ δύναμις ἄθροος , ὡς μηκέτι ἐξαρκέω ὁ θεραπεία . πολλάκις δέ καί ὁ πυρετός συναυξάνω , ὥστε ἐντεῦθεν βλάβη γίγνομαι ὁ δύναμις . διό δέ ὁ τέμνω ὁ πάχος χυμός , ἔδεσμα τε καί πόμα ὁ κατά ὁ θερμαίνω δύναμις εἰμί μέτριος .