galenus.de-crisibus-libri-iii 2.10
Τῶν δ’ ἐπὶ τόποις φλεγμαίνουσιν ἤδη σύνθετος ἁπάντων ἰδέα · τινὰ μὲν γὰρ τοῦ τόπου γνωρίσματα φέρουσι , τινὰ δὲ τῆς βλαπτούσης αὐτὸν αἰτίας , οἷον ἐν μὲν τοῖς πλευριτικοῖς ὡς μὲν τόπος πεπονθὼς ὁ ὑπεζωκὼς τὰς πλευρὰς ὑμὴν ὀδύνην ἐξ ἀνάγκης οἴσει φλεγμαίνων , ὅτι νευρώδης ἐστίν . ἀλλὰ καὶ νύττουσαν ταύτην καὶ διατεταμένην ἐπὶ πλέον , ὅτι τὸ πεπονθὸς μέρος ὑμήν . τοιαῦται δὲ αἱ τῶν αἰσθητικῶν ὑμένων ὀδύναι . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅτι τῶν ἀναπνευστικῶν τινος ὀργάνων ἐστὶ μόριον , ἐξ ἀνάγκης δυσπνοήσει τὸ ζῶον . ὅτι δὲ καὶ τῆς καρδίας ἐγγὺς , μεταδώσει τι καὶ τῇ καρδίᾳ ῥᾳδίως τῆς φλογώσεως . εἰ δὲ τοῦτο πυρέξει τὸ ζῶον , ὥσπερ οὖν καὶ ὅτι τοῦ πνεύμονος ἐγγὺς , ἐξ ἑτοίμου μεταδώσει καὶ τῷδε τῆς διαθέσεως , οὕτως ὄντι μαλακῷ τε καὶ μανῷ καὶ δέξασθαι πᾶσαν ἑτοίμως ὑγρὰν οὐσίαν δυναμένῳ . βήξει τοίνυν εὐθὺς ὁ ἄνθρωπος , οὐ μὴν καὶ ἀναπτύσειε πάντως εὐθύς . ἀλλ’ εἰ μὲν πλεῖόν τε καὶ παχύτερον ἀποῤῥέοι τῆς φλεγμονῆς , ἀναπτυσθήσεται βήττων · εἰ δὲ ὀλίγον τε καὶ λεπτὸν , ἐρεθιεῖ μὲν ἐξ ἀνάγκης , ὥστε καὶ κινῆσαι βῆχας , οὐ μὴν καὶ ἀναπτυσθήσεταί γε , πρὶν ἀθροιζόμενόν τε ἅμα καὶ πεπτόμενον εἰς πλῆθός τε ἅμα καὶ πάχος ἐπιδιδόναι . ἀλλὰ τοῦτο μὲν τῆς διαθέσεως ἤδη γνώρισμα αὐτῆς ἐστιν , καὶ οὐ τοῦ μορίου τοῦ πεπονθότος . ἐπειδὰν μὲν γὰρ ἀκριβῶς ᾖ τὸ πάθημα στεγνὸν , καὶ οἷον δῆσαν ἐν ἑαυτῷ κατέχῃ τὸ σύμπαν ῥεῦμα , τὰς ἀπτύστους προσαγορευομένας ἀποτελεῖ πλευρίτιδας . ἐπειδὰν δὲ ἀξιόλογον χαλάσῃ τε καὶ μεθῇ τῷ πνεύμονι , καὶ βήττουσιν οὗτοι πλείω καὶ ἀναπτύουσιν . ἰδέας οὖν τοῦτο φλεγμονῆς , οὐ τόπου πεπονθότος γίνεται γνώρισμα . πότερον δὲ φλεγματωδέστερός ἐστιν , ἢ χολωδέστερος ὁ τὴν φλεγμονὴν ἐργασάμενος χυμὸς , ἐκ τῆς τῶν πτυσμάτων ἰδέας εἴσῃ . καὶ γὰρ καὶ ἀφρώδη καὶ πυῤῥὰ καὶ ξανθὰ καὶ ὠχρὰ καὶ ἐρυθρὰ καὶ μέλανα πτύουσι . τούτων δὲ τὰ μὲν ἀφρώδη φλεγματικώτερον ἐνδείκνυται τὸ ῥεῦμα , τὰ δὲ ξανθὰ πικρόχολον ἄκρατον . ὅσα δὲ πυῤῥὰ , πικρόχολα μὲν καὶ ταῦτα , μεμίχθαι δὲ οὐκ ὀλίγον ὀῤῥῶδες περίττωμα τῇ ξανθῇ χολῇ δηλοῖ , καὶ πολὺ δὴ πλέον , ἐπειδὰν ὠχρὰ πτύῃ τις . οὕτω δὲ καὶ τὰ μέλανα μελαγχολικὸν ἐνδείκνυται τὸ ῥεῦμα , καθάπερ οὖν καὶ ὅσα τὴν χροιὰν μᾶλλόν πως ἐρυθρά ἐστι , πλεῖστον μὲν αἵματος , ὀλίγον δὲ τῆς πικρᾶς χολῆς ἐνδείκνυται μετέχειν τὸν τὴν φλεγμονὴν ἐργαζόμενον χυμὸν , καὶ διὰ τοῦτο πάντων μέν ἐστιν ἐπιεικέστατον πτυσμάτων , ὥσπερ , οἶμαι , τὰ μέλανα πάντων ὀλεθριώτατα . καὶ μὲν δὴ καὶ τὰ μεγέθη μὲν ἐν οἷς εἴπομεν ἅπασι συμπτώμασι μεγέθους ἔσται διαθέσεως γνωρίσματα · βραχεῖαν δ’ ἐνδείξονται τὴν διάθεσιν αἱ σμικρότητες τῶν συμπτωμάτων . οὔκουν ἴδια πάντων ἅπαντ’ ἐστὶν , ἀλλ’ ἕκαστον ἴδιόν τινος γνώρισμα ἐξαίρετον . καὶ γὰρ ὅσα δοκεῖ δυοῖν , ἢ τριῶν ὑπάρχειν ἅμα δηλωτικὰ , καὶ ταῦτ’ ἀκριβῶς ἐξετάζων εὑρήσεις ἑτέρῳ μέν τινι τῶν ἐν αὐτοῖς συμβεβηκότων , ἐνδεικνύμενα τὸν πεπονθότα τόπον , ἑτέρῳ δὲ τὴν διάθεσιν , ἄλλῳ δὲ τὸ μέγεθος αὐτῆς , ἄλλῳ δὲ τῶν ἑπομένων τι συμπτωμάτων . ὁ γοῦν σφυγμὸς ὁ τῶν πλευριτικῶν ἁπάντως μὲν τούτων ἐστὶν ἐνδεικτικὸς , ἀλλ’ οὐχ ὡσαύτως ἁπάντων . ἀλλ’ ᾗ μὲν ἅμα τάσει σκληρὸς , νευρῶδες εἶναι δηλοῖ τὸ πεπονθὸς , ᾗ δ’ οἷον ἐμπρίων , φλεγμονὴν εἶναι τὴν διάθεσιν , ᾗ δὲ ταχύς τε ἅμα καὶ πυκνὸς καὶ μέγας , ἕπεσθαι τῇ φλεγμονῇ πυρετὸν , ᾗ δ’ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἢ μεῖζον , ἢ μεῖον εἴη σημείων , ἤτοι μεγάλην εἶναι τὴν διάθεσιν , ἢ σμικρὰν δηλώσει . ἀρκεῖ μοι ταῦτα παραδείγματος ἕνεκα λελέχθαι νῦν . οὐ γὰρ δὴ περὶ πεπονθότων γε τόπων πρόκειται διελθεῖν , ὥπερ οὐδὲ περὶ πυρετῶν , ἢ τύπων , ἢ αἰτιῶν , ἀλλ’ ἐμνήσθην ἑκάστου τούτων ἅμα μὲν ὁδόν τινα δεῖξαι βουλόμενος τῆς ἐν αὐτοῖς ἀσκήσεως , ἣν ἔχων τις , εἰ καὶ μηδὲν ἡμεῖς γράψαιμεν , εἰς ἕκαστον τῶν προειρημένων ἰδίᾳ , δύναιτ’ ἂν ἔκ τε τῶν τοῖς ἄλλοις γεγραμμένων , ἤδη δὲ καὶ αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν , εἰ συνετός τε εἴη καὶ φιλόπονος , ἐξευρίσκειν τὸ λεῖπον , ἅμα δὲ καὶ τὸ χρήσιμον ἐπιδεῖξαι βουλόμενος ἑκάστου τῶν λεγομένων , ἐμνημόνευσα καὶ πυρετῶν διαφορὰς καὶ τύπων καὶ διαθέσεων καὶ αἰτίων καὶ αὐτῶν τῶν πεπονθότων μορίων .
Lemmas: ὁ δέ ἐπί τόπος φλεγμαίνω ἤδη σύνθετος ἅπας ἰδέα · τις μέν γάρ ὁ τόπος γνώρισμα φέρω , τις δέ ὁ βλάπτω αὐτός αἰτία , οἷος ἐν μέν ὁ πλευριτικός ὡς μέν τόπος πάσχω ὁ ὑποζώννυμι ὁ πλευρά ὑμήν ὀδύνη ἐκ ἀνάγκη φέρω φλεγμαίνω , ὅτι νευρώδης εἰμί . ἀλλά καί νύσσω οὗτος καί διατείνω ἐπί πολύς , ὅτι ὁ πάσχω μέρος ὑμήν . τοιοῦτος δέ ὁ ὁ αἰσθητικός ὑμήν ὀδύνη . καί μέν δή καί ὅτι ὁ ἀναπνευστικός τις ὄργανον εἰμί μόριον , ἐκ ἀνάγκη δυσπνοέω ὁ ζῷον . ὅτι δέ καί ὁ καρδία ἐγγύς , μεταδίδωμι τις καί ὁ καρδία ῥᾴδιος ὁ φλόγωσις . εἰ δέ οὗτος πυρέσσω ὁ ζῷον , ὥσπερ οὖν καί ὅτι ὁ πνεύμων ἐγγύς , ἐκ ἑτοῖμος μεταδίδωμι καί ὅδε ὁ διάθεσις , οὕτως εἰμί μαλακός τε καί μανός καί δέχομαι πᾶς ἑτοῖμος ὑγρός οὐσία δύναμαι . βήσσω τοίνυν εὐθύς ὁ ἄνθρωπος , οὐ μήν καί ἀναπτύω πάντως εὐθύς . ἀλλά εἰ μέν πολύς τε καί παχύς ἀπορρέω ὁ φλεγμονή , ἀναπτύω βήσσω · εἰ δέ ὀλίγος τε καί λεπτός , ἐρεθίζω μέν ἐκ ἀνάγκη , ὥστε καί κινέω βήξ , οὐ μήν καί ἀναπτύω γε , πρίν ἀθροίζω τε ἅμα καί πέσσω εἰς πλῆθος τε ἅμα καί πάχος ἐπιδίδωμι . ἀλλά οὗτος μέν ὁ διάθεσις ἤδη γνώρισμα αὐτός εἰμί , καί οὐ ὁ μόριον ὁ πάσχω . ἐπειδάν μέν γάρ ἀκριβής εἰμί ὁ πάθημα στεγνός , καί οἷος δέω ἐν ἑαυτοῦ κατέχω ὁ σύμπας ῥεῦμα , ὁ ἄπτυστος προσαγορεύω ἀποτελέω πλευρῖτις . ἐπειδάν δέ ἀξιόλογος χαλάω τε καί μεθίημι ὁ πνεύμων , καί βήσσω οὗτος πολύς καί ἀναπτύω . ἰδέα οὖν οὗτος φλεγμονή , οὐ τόπος πάσχω γίγνομαι γνώρισμα . πότερος δέ φλεγματώδης εἰμί , ἤ χολώδης ὁ ὁ φλεγμονή ἐργάζομαι χυμός , ἐκ ὁ ὁ πτύσμα ἰδέα οἶδα . καί γάρ καί ἀφρώδης καί πυρρός καί ξανθός καί ὠχρός καί ἐρυθρός καί μέλας πτύω . οὗτος δέ ὁ μέν ἀφρώδης φλεγματικός ἐνδείκνυμι ὁ ῥεῦμα , ὁ δέ ξανθός πικρόχολος ἄκρατος . ὅσος δέ πυρρός , πικρόχολος μέν καί οὗτος , μείγνυμι δέ οὐ ὀλίγος ὀρρώδης περίσσωμα ὁ ξανθός χολή δηλόω , καί πολύς δή πολύς , ἐπειδάν ὠχρός πτύω τις . οὕτως δέ καί ὁ μέλας μελαγχολικός ἐνδείκνυμι ὁ ῥεῦμα , καθά οὖν καί ὅσος ὁ χροιά μάλα πως ἐρυθρός εἰμί , πολύς μέν αἷμα , ὀλίγος δέ ὁ πικρός χολή ἐνδείκνυμι μετέχω ὁ ὁ φλεγμονή ἐργάζομαι χυμός , καί διά οὗτος πᾶς μέν εἰμί ἐπιεικής πτύσμα , ὥσπερ , οἴομαι , ὁ μέλας πᾶς ὀλέθριος . καί μέν δή καί ὁ μέγεθος μέν ἐν ὅς λέγω ἅπας σύμπτωμα μέγεθος εἰμί διάθεσις γνώρισμα · βραχύς δέ ἐνδείκνυμι ὁ διάθεσις ὁ μικρότης ὁ σύμπτωμα . οὔκουν ἴδιος πᾶς ἅπας εἰμί , ἀλλά ἕκαστος ἴδιος τις γνώρισμα ἐξαιρετός . καί γάρ ὅσος δοκέω δύο , ἤ τρεῖς ὑπάρχω ἅμα δηλωτικός , καί οὗτος ἀκριβής ἐξετάζω εὑρίσκω ἕτερος μέν τις ὁ ἐν αὐτός συμβαίνω , ἐνδείκνυμι ὁ πάσχω τόπος , ἕτερος δέ ὁ διάθεσις , ἄλλος δέ ὁ μέγεθος αὐτός , ἄλλος δέ ὁ ἕπομαι τις σύμπτωμα . ὁ γοῦν σφυγμός ὁ ὁ πλευριτικός ἐπάντης μέν οὗτος εἰμί ἐνδεικτικός , ἀλλά οὐ ὡσαύτως ἅπας . ἀλλά ὅς μέν ἅμα τάσις σκληρός , νευρώδης εἰμί δηλόω ὁ πάσχω , ᾗ δέ οἷος ἐμπρίω , φλεγμονή εἰμί ὁ διάθεσις , ᾗ δέ ταχύς τε ἅμα καί πυκνός καί μέγας , ἕπομαι ὁ φλεγμονή πυρετός , ὅς δέ ἕκαστος ὁ λέγω ἤ μέγας , ἤ μείων εἰμί σημεῖον , ἤτοι μέγας εἰμί ὁ διάθεσις , ἤ μικρός δηλόω . ἀρκέω ἐγώ οὗτος παράδειγμα ἕνεκα λέγω νῦν . οὐ γάρ δή περί πάσχω γε τόπος πρόκειμαι διέρχομαι , ὅς οὐδέ περί πυρετός , ἤ τύπος , ἤ αἰτία , ἀλλά μιμνῄσκω ἕκαστος οὗτος ἅμα μέν ὁδός τις δείκνυμι βούλομαι ὁ ἐν αὐτός ἄσκησις , ὅς ἔχω τις , εἰ καί μηδείς ἐγώ γράφω , εἰς ἕκαστος ὁ προλέγω ἴδιος , δύναμαι ἄν ἐκ τε ὁ ὁ ἄλλος γράφω , ἤδη δέ καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ , εἰ συνετός τε εἰμί καί φιλόπονος , ἐξευρίσκω ὁ λείπω , ἅμα δέ καί ὁ χρήσιμος ἐπιδείκνυμι βούλομαι ἕκαστος ὁ λέγω , μνημονεύω καί πυρετός διαφορά καί τύπος καί διάθεσις καί αἴτιος καί αὐτός ὁ πάσχω μόριον .