galenus.de-crisibus-libri-iii 1.6
Ἐπὶ τὸν ἀφορισμὸν οὖν αὖθις ἐπανέλθωμεν τὸν λέγοντα , τοὺς δὲ παροξυσμοὺς καὶ τὰς καταστάσιας δηλώσουσιν αἱ νοῦσοι καὶ αἱ ὧραι τοῦ ἔτεος καὶ αἱ τῶν περιόδων πρὸς ἀλλήλας ἐπιδόσιες , ἤν τε καθ’ ἡμέρην , ἤν τε παρ’ ἡμέρην , ἤν τε καὶ διὰ πλείονος χρόνου γίνωνται . ἀτὰρ καὶ τοῖσιν ἐπιφαινομένοισιν οἷον ἐν πλευριτικοῖσι πτύελον , ἢν αὐτίκα ἐπιφαίνηται , ἀρχομένου μὲν βραχύνει , ἢν δὲ ὕστερον ἐπιφαίνηται , μηκύνει . καὶ οὖρα καὶ ὑποχωρήματα καὶ ἱδρῶτες καὶ δύσκριτα καὶ εὔκριτα καὶ βραχέα καὶ μακρὰ τὰ νοσήματα ἐπιφαινόμενα δηλοῖ . σαφῶς γὰρ ταῦτα τῶν ἐν τῷ προγνωστικῷ γεγραμμένων ἁπάντων ἐστὶν ἐπιτομὴ , τὰ κεφάλαια μόνον αὐτὰ τῶν ἐν ἐκείνῳ κατὰ μέρος εἰρημένων , ﻿ εἰς τοὺς ἀφορισμοὺς μεταθεῖναι πειραθέντος τοῦ παλαιοῦ . τίνα δ’ ἦν τὰ κεφάλαια ; πολλάκις γὰρ αὐτὰ ἀναλαμβάνειν κάλλιον οἶμαι , ἵνα κᾂν νῦν τις αἰδεσθεὶς μάθῃ ἀρχῆς τε νοσήματος εἶναι διαγνωστικὸς καὶ τῆς μελλούσης ἀκμῆς προγνωστικὸς , τουτέστιν , ὡς αὐτός φησι , καὶ ἡ τοῦ νοσήματος ἰδέα καὶ ἡ τῆς ὥρας φύσις , καὶ τῶν παροξυσμῶν αἱ περίοδοι , καὶ τὰ τοῖς νοσήμασι ἐπιφαινόμενα . καὶ δὴ πάλιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ παραδείγματος ὁ λόγος μοι γινέσθω , διαστελλομένῳ βραχύ τι περὶ τῶν ὀνομάτων , οἷς οἱ παλαιοὶ μὲν , ὥσπερ ἦν καὶ προσῆκον , ἐχρῶντο τοῦ δηλῶσαι τὸ νοούμενον ἕνεκα . τὸ σύμπαν δ’ αὐτῆς ἦν σπούδασμα ἡ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἀκριβὴς γνῶσις . οἱ νεώτεροι δὲ ὀλίγου δεῖν ἅπαντες ἐν τοῖς ὀνόμασι κατατρίβουσι τὸν ἑαυτῶν βίον , ἀμελήσαντες τῶν πραγμάτων . ἀρχὴν οὖν τῆς νόσου καὶ τὴν πρώτην μὲν εἰσβολὴν καὶ τὴν ἀμερῆ τοῦ πρώτου παροξυσμοῦ καλοῦσι . καθάπερ τὸ νῦν , τὸ ἀπλατές . ἤδη δὲ καὶ χρόνον τινὰ πλατύτερον . ὥσπερ ἐπ’ αὐτοῦ πάλιν τοῦ νῦν , ἐπειδὰν ἤτοι χειμῶνα νῦν εἶναι λέγωμεν , ἢ θέρος , ἤ τινα τῶν ἄλλων ὡρῶν . ὅτι μὲν οὖν ἐν οὐδενὶ τῶν τοιούτων λόγων ὁ Ἱπποκράτης , οἷος ὅ τε προγεγραμμένος ἀφορισμός ἐστιν καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν ἐφεξῆς εἰρησομένων , ἀρχὴν ὀνομάζει τὴν πρώτην ἐκείνην καὶ ἀμερῆ τῶν νοσημάτων εἰσβολὴν , εὔδηλον παντί . πῶς γὰρ ἤτοι τὸ περὶ τὰς ἀρχὰς τῶν νούσων σκεπτέον , εἰ αὐτίκα ἀνθεῖ , δύναιτ’ ἄν τις οὕτως εἰρῆσθαι νομίζειν , ἢ τὸ , ἀρχομένων τῶν νούσων , ἤν τι δοκέῃ κινέειν , κίνει · ἀκμαζουσῶν δὲ ἡσυχίην ἔχειν βέλτιόν ἐστι . καὶ τὸ , ἢν οὖν ἐν ἀρχῇ τῆς νούσου τὸ πρόσωπον τοιόνδε ᾖ . τὸ γὰρ νεκρῶδες ἐκεῖνο πρόσωπον , ἐφ’ οὗ ταῦτα λέγεται , κατὰ τὴν ἀκριβῶς πρώτην εἰσβολὴν τῶν νοσημάτων οὐκ ἄν ποτε δύναιτο συστῆναι . κατὰ ταὐτὰ δὲ κᾀν τῷ λέγειν · ἐν τοῖσιν ὀξέσι πάθεσιν ὀλιγάκις καὶ ἐν ἀρχῇσι τῇσι φαρμακίῃσι χρέεσθαι , τὴν εἰς πλάτος χρόνου προήκουσαν ἀρχὴν ἐνδείκνυται . καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον ἐν τῷ φάναι · κατὰ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ τέλη πάντα ἀσθενέστερα , κατὰ δὲ τὰς ἀκμὰς ἰσχυρότερα . καὶ μὲν δὴ καὶ τῶν νοσημάτων ὁκόσων ἀρχομένων ἢν χολὴ μέλαινα ἢ ἄνω , ἢ κάτω ὑπέλθοι , θανάσιμον , ὡσαύτως εἴρηται . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν τῷ περὶ διαίτης ὀξέων , ἐπὶ τοῦ καταλόγου τῶν σφοδρῶν ἐκείνων συμπτωμάτων ἐπήνεγκε · ταῦτα δὲ ἐν ἀρχῇσιν ἐπιφαινόμενα παραφροσύνης ἐστὶ δηλωτικὰ σφοδροτάτης , καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀποθνήσκουσιν . κατὰ ταὐτὰ δὲ τούτοις δηλονότι καὶ τὸ κατὰ τὸν ἀφορισμὸν ἔχει τὸν νῦν ἡμῖν προκείμενον , ἐν ᾧ φησιν · οἷον ἐν πλευριτικοῖσιν , πτύελον αὐτίκα ἢν ἐπιφαίνηται , ἀρχομένου μὲν βραχύνει . οὐ γὰρ δὴ τήν γε πρώτην ἀκριβῶς εἰσβολὴν σημαίνει νῦν τὸ ἀρχομένου διά τε τὴν φύσιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων καὶ διὰ τὸ μηδ’ ἂν ἐπιφαινόμενα τὰ τοιαῦτα δύνασθαι λεχθῆναι . τίνι γὰρ ἔτι διοίσει τῶν συνεισβαλόντων ; ἐκεῖνα μὲν γὰρ σαφῶς ἔχει τὴν αὐτὴν ἀρχὴν ἀλλήλων τε καὶ τῇ συμπάσῃ νόσῳ . ἐπιφαίνεται δὲ τὰ μὲν εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν , τὰ δ’ ἐν τῇ δευτέρᾳ , τὰ δ’ ἐν τῇ τρίτῃ τε καὶ τετάρτῃ , τὰ δὲ καὶ προεληλυθότος ἤδη τοῦ νοσήματος .
Lemmas: ἐπί ὁ ἀφορισμός οὖν αὖθις ἐπανέρχομαι ὁ λέγω , ὁ δέ παροξυσμός καί ὁ κατάστασις δηλόω ὁ νόσος καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ ὁ περίοδος πρός ἀλλήλων ἐπίδοσις , ἐάν τε κατά ἡμέρα , ἐάν τε παρά ἡμέρα , ἐάν τε καί διά πολύς χρόνος γίγνομαι . ἀτάρ καί ὁ ἐπιφαίνω οἷος ἐν πλευριτικός πτύελον , ἐάν αὐτίκα ἐπιφαίνω , ἄρχω μέν βραχύνω , ἐάν δέ ὕστερον ἐπιφαίνω , μηκύνω . καί οὖρον καί ὑποχώρημα καί ἱδρώς καί δύσκριτος καί εὔκριτος καί βραχύς καί μακρός ὁ νόσημα ἐπιφαίνω δηλόω . σαφής γάρ οὗτος ὁ ἐν ὁ προγνωστικός γράφω ἅπας εἰμί ἐπιτομή , ὁ κεφάλαιος μόνος αὐτός ὁ ἐν ἐκεῖνος κατά μέρος λέγω , ﻿ εἰς ὁ ἀφορισμός μετατίθημι πειράω ὁ παλαιός . τίς δέ εἰμί ὁ κεφάλαιος ; πολλάκις γάρ αὐτός ἀναλαμβάνω καλός οἴομαι , ἵνα ἔͅν νῦν τις αἰδέομαι μανθάνω ἀρχή τε νόσημα εἰμί διαγνωστικός καί ὁ μέλλω ἀκμή προγνωστικός , τουτέστι , ὡς αὐτός φημί , καί ὁ ὁ νόσημα ἰδέα καί ὁ ὁ ὥρα φύσις , καί ὁ παροξυσμός ὁ περίοδος , καί ὁ ὁ νόσημα ἐπιφαίνω . καί δή πάλιν ἐπί ὁ αὐτός παράδειγμα ὁ λόγος ἐγώ γίγνομαι , διαστέλλω βραχύς τις περί ὁ ὄνομα , ὅς ὁ παλαιός μέν , ὥσπερ εἰμί καί προσήκω , χράω ὁ δηλόω ὁ νοέω ἕνεκα . ὁ σύμπας δέ αὐτός εἰμί σπούδασμα ὁ ὁ πρᾶγμα αὐτός ἀκριβής γνῶσις . ὁ νέος δέ ὀλίγος δέω ἅπας ἐν ὁ ὄνομα κατατρίβω ὁ ἑαυτοῦ βίος , ἀμελέω ὁ πρᾶγμα . ἀρχή οὖν ὁ νόσος καί ὁ πρῶτος μέν εἰσβολή καί ὁ ἀμερής ὁ πρῶτος παροξυσμός καλέω . καθά ὁ νῦν , ὁ ἀπλατής . ἤδη δέ καί χρόνος τις πλατύς . ὥσπερ ἐπί αὐτός πάλιν ὁ νῦν , ἐπειδάν ἤτοι χειμών νῦν εἰμί λέγω , ἤ θέρος , ἤ τις ὁ ἄλλος ὥρα . ὅτι μέν οὖν ἐν οὐδείς ὁ τοιοῦτος λόγος ὁ Ἱπποκράτης , οἷος ὁ τε προγράφω ἀφορισμός εἰμί καί ἄλλος πολύς ὁ ἐφεξῆς λέγω , ἀρχή ὀνομάζω ὁ πρῶτος ἐκεῖνος καί ἀμερής ὁ νόσημα εἰσβολή , εὔδηλος πᾶς . πῶς γάρ ἤτοι ὁ περί ὁ ἀρχή ὁ νόσος σκοπέω , εἰ αὐτίκα ἀνθέω , δύναμαι ἄν τις οὕτως λέγω νομίζω , ἤ ὁ , ἄρχω ὁ νόσος , ἐάν τις δοκέω κινέω , κινέω · ἀκμάζω δέ ἡσυχία ἔχω ἀγαθός εἰμί . καί ὁ , ἐάν οὖν ἐν ἀρχή ὁ νόσος ὁ πρόσωπον τοιόσδε εἰμί . ὁ γάρ νεκρώδης ἐκεῖνος πρόσωπον , ἐπί ὅς οὗτος λέγω , κατά ὁ ἀκριβής πρῶτος εἰσβολή ὁ νόσημα οὐ ἄν ποτέ δύναμαι συνίστημι . κατά αὐτός δέ εἰͅν ὁ λέγω · ἐν ὁ ὀξύς πάθος ὀλιγάκις καί ἐν ἀρχή ὁ φαρμακία χράω , ὁ εἰς πλάτος χρόνος προήκω ἀρχή ἐνδείκνυμι . καί πολύς δή μάλα ἐν ὁ φημί · κατά ὁ ἀρχή καί ὁ τέλος πᾶς ἀσθενής , κατά δέ ὁ ἀκμή ἰσχυρός . καί μέν δή καί ὁ νόσημα ὁπόσος ἄρχω ἐάν χολή μέλας ἤ ἄνω , ἤ κάτω ὑπέρχομαι , θανάσιμος , ὡσαύτως λέγω . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος ἐν ὁ περί δίαιτα ὀξύς , ἐπί ὁ κατάλογος ὁ σφοδρός ἐκεῖνος σύμπτωμα ἐπιφέρω · οὗτος δέ ἐν ἀρχή ἐπιφαίνω παραφροσύνη εἰμί δηλωτικός σφοδρός , καί ὡς ἐπί ὁ πολύς ἀποθνῄσκω . κατά αὐτός δέ οὗτος δηλονότι καί ὁ κατά ὁ ἀφορισμός ἔχω ὁ νῦν ἐγώ πρόκειμαι , ἐν ὅς φημί · οἷος ἐν πλευριτικός , πτύελον αὐτίκα ἐάν ἐπιφαίνω , ἄρχω μέν βραχύνω . οὐ γάρ δή ὁ γε πρῶτος ἀκριβής εἰσβολή σημαίνω νῦν ὁ ἄρχω διά τε ὁ φύσις αὐτός ὁ πρᾶγμα καί διά ὁ μηδέ ἄν ἐπιφαίνω ὁ τοιοῦτος δύναμαι λέγω . τίς γάρ ἔτι διαφέρω ὁ συνεισβάλλω ; ἐκεῖνος μέν γάρ σαφής ἔχω ὁ αὐτός ἀρχή ἀλλήλων τε καί ὁ σύμπας νόσος . ἐπιφαίνω δέ ὁ μέν εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα , ὁ δέ ἐν ὁ δεύτερος , ὁ δέ ἐν ὁ τρίτος τε καί τέταρτος , ὁ δέ καί προέρχομαι ἤδη ὁ νόσημα .