galenus.de-crisibus-libri-iii 2.7
Συνθέτου μέντοι τοῦ νοσήματος ὑπάρχοντος , οὐκέθ’ ὁμοίως εὐπετὴς ἡ διάγνωσις , ἀλλ’ ἐνταῦθα δεῖ μάλιστα συνέσεώς τε καὶ γυμνασίας . σύνεσιν μὲν οὖν οἴκοθεν ἕκαστος ἐκ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἢ κεκτημένος ἢ μὴ κεκτημένος ἀφίξεται . γυμνασίας δὲ τῆς νῦν εἰρησομένης , οὐκ ἂν ἐξεύροι βελτίονα . χρὴ γὰρ δή που γνωρίζειν αὐτὸν ἀσκῆσαι ῥᾳδίως ἁπλοῦν εἶδος πυρετοῦ , κἄπειθ’ οὕτως μεταβαίνειν ἐπὶ τὰ σύνθετα . διχῶς δ’ ἂν γίνοιτο σύνθετον εἶδος πυρετοῦ κατὰ τήν γε πρώτην τομὴν ἢ τῷ τοὺς εἰρημένους ἀλλήλοις μίγνυσθαι , χωρὶς τόπου πεπονθότος , ἢ τῷ μόριόν τι φλεγμαῖνον ἀνάπτειν αὐτούς . ἑκάτερα δὲ τῶν εἰρημένων διαφορῶν , ἑτέραν αὖθις ἐγχωρεῖ τομὴν ἐπιδέξεσθαι . οἵ τε γὰρ ἄνευ μορίου πεπονθότος συνιστάμενοι , διχῶς μίγνυνται , ποτὲ μὲν ἐπιπλεκόμενοι , ποτὲ δὲ ὡς ἂν εἴποι τις , δι’ ὅλου κεραννύμενοι , οὕτω τοι καὶ τὰ φλεγμαίνοντα μέρη , καὶ γὰρ καὶ τούτων τὰ μὲν οἷον ἐπιπλέκεται μόνον , τὰ δὲ οἷον κρᾶσίν τινα τῶν διαθέσεων ἴσχει . τὴν οὖν ἐπιπλοκὴν ἀσκῆσαι χρῆ πρῶτον γνωρίζειν . εἶθ’ οὕτως τὴν κρᾶσιν ἀρξαμένους ἀπὸ τῶν πυρετῶν . ἐπιπλέκονται δ’ οἱ πυρετοὶ πολλάκις μὲν ὁμογενεῖς ὁμογενέσι , ἢ ὁμοειδεῖς ὁμοειδέσιν , ἔστι δ’ ὅτε καὶ διαφέροντες . ἀμφημερινοί τε γὰρ τριταίοις καὶ τούτοις τεταρταῖοι καὶ ἀλλήλων οἱ ὁμοιοειδεῖς ἐπιπλέκονται πολλάκις . ὥστε καὶ τρεῖς ἐνίοτε τεταρταίας περιόδους ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος ἴσχει . τούτους μὲν οὖν γνωρίζειν οὐ πάνυ χαλεπόν . ἐνίοτε δὲ τῶν διαλειπόντων τις ἐπιπλέκεται τῷ συνεχεῖ , χαλεπωτάτην τε καὶ δυσθήρατον μίξιν , ὑπὲρ ἧς ἐφεξῆς ἐροῦμεν , ἂν πρότερον ἁπάσας ἐπέλθωμεν ἃς ἐξεθέμεθα διαφοράς . ὁμοίως γὰρ τοῖς πυρετοῖς οἱ πεπονθότες τόποι τὴν μίξιν ἴσχουσιν , ἢ διαφερόντων μορίων , ἴδιον ἑκατέρου πυρετὸν ἐξάπτοντος , οἷον σπληνὸς , εἰ τύχῃ καὶ ἥπατος , ἢ διαθέσεως μικτῆς , οἷον φλεγμονῆς ἐρυσιπελατώδους , ἢ ἐρυσιπέλατος φλεγμονώδους . ἀλλὰ καὶ ταύτας ἁπάσας τὰς μίξεις ἀσκῆσαι χρὴ διαγινώσκειν , ἐπειδὰν ἀκριβῶς τὰς ἁπλῶς αὐτῶν ἰδέας γνωρίζωμεν . ἑτέρα γὰρ ἰδέα περιπνευμονικοῦ καὶ φρενιτικοῦ καὶ πλευριτικοῦ καὶ ἡπατικοῦ πυρετοῦ , κατὰ ταῦτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστου τῶν ἐπὶ μορίοις τισὶ φλεγμαίνουσι ἀναπτομένων πυρετῶν . ἕτεραι δ’ αὖ πάλιν ἰδέαι τῶν ἐπὶ τοῖς ἐρυσιπέλασι . καὶ ὅ γε κακοήθης καῦσος , ἢ τοῖς τοῦ πνεύμονος , ἢ τοῖς τοῦ ἥπατος , ἢ τοῖς τῆς γαστρὸς ἐρυσιπέλασιν ἐπιγίνεται . διαιρεῖσθαι δὲ χρὴ καθ’ ἕκαστον ἄῤῥωστον . πρῶτον μὲν εἰ χωρὶς τόπου πεπονθότος ὁ πυρετὸς ἐπὶ χυμοῖς διασαπεῖσιν , ἢ μόνῳ τῷ πνεύματι τραπέντι . δεύτερον δὲ εἰ μόριόν τι πεπονθὸς αἴτιον ὑπάρχει . καὶ τίς ἡ διάθεσις αὐτοῦ . ἐπειδὰν δὲ ταῦτα διαγινώσκειν ἀσκήσῃς , τὰς μίξεις ἁπασῶν αὐτῶν εὑρήσεις .
Lemmas: σύνθετος μέντοι ὁ νόσημα ὑπάρχω , οὐκέτι ὅμοιος εὐπετής ὁ διάγνωσις , ἀλλά ἐνταῦθα δέω μάλα σύνεσις τε καί γυμνασία . σύνεσις μέν οὖν οἴκοθεν ἕκαστος ἐκ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἤ κτάομαι ἤ μή κτάομαι ἀφικνέομαι . γυμνασία δέ ὁ νῦν λέγω , οὐ ἄν ἐξευρίσκω ἀγαθός . χρή γάρ δή που γνωρίζω αὐτός ἀσκέω ῥᾴδιος ἁπλόος εἶδος πυρετός , ἔπειτα οὕτως μεταβαίνω ἐπί ὁ σύνθετος . διχῶς δέ ἄν γίγνομαι σύνθετος εἶδος πυρετός κατά ὁ γε πρῶτος τομή ἤ ὁ ὁ λέγω ἀλλήλων μείγνυμι , χωρίς τόπος πάσχω , ἤ ὁ μόριον τις φλεγμαίνω ἀνάπτω αὐτός . ἑκάτερος δέ ὁ λέγω διαφορά , ἕτερος αὖθις ἐγχωρέω τομή ἐπιδείκνυμι . ὁ τε γάρ ἄνευ μόριον πάσχω συνίστημι , διχῶς μείγνυμι , ποτέ μέν ἐπιπλέκω , ποτέ δέ ὡς ἄν λέγω τις , διά ὅλος κεράννυμι , οὕτως τοι καί ὁ φλεγμαίνω μέρος , καί γάρ καί οὗτος ὁ μέν οἷος ἐπιπλέκω μόνος , ὁ δέ οἷος κρᾶσις τις ὁ διάθεσις ἴσχω . ὁ οὖν ἐπιπλοκή ἀσκέω χράω πρῶτος γνωρίζω . εἶτα οὕτως ὁ κρᾶσις ἄρχω ἀπό ὁ πυρετός . ἐπιπλέκω δέ ὁ πυρετός πολλάκις μέν ὁμογενής ὁμογενής , ἤ ὁμοειδής ὁμοειδής , εἰμί δέ ὅτε καί διαφέρω . ἀμφημερινός τε γάρ τριταῖος καί οὗτος τεταρταῖος καί ἀλλήλων ὁ ὁμοιοειδής ἐπιπλέκω πολλάκις . ὥστε καί τρεῖς ἐνίοτε τεταρταῖος περίοδος ὁ αὐτός ἄνθρωπος ἴσχω . οὗτος μέν οὖν γνωρίζω οὐ πάνυ χαλεπός . ἐνίοτε δέ ὁ διαλείπω τις ἐπιπλέκω ὁ συνεχής , χαλεπός τε καί δυσθήρατος μίξις , ὑπέρ ὅς ἐφεξῆς λέγω , ἐάν πρότερος ἅπας ἐπέρχομαι ὅς ἐκτίθημι διαφορά . ὅμοιος γάρ ὁ πυρετός ὁ πάσχω τόπος ὁ μίξις ἴσχω , ἤ διαφέρω μόριον , ἴδιος ἑκάτερος πυρετός ἐξάπτω , οἷος σπλήν , εἰ τυγχάνω καί ἧπαρ , ἤ διάθεσις μικτός , οἷος φλεγμονή ἐρυσιπελατώδης , ἤ ἐρυσίπελας φλεγμονώδης . ἀλλά καί οὗτος ἅπας ὁ μίξις ἀσκέω χρή διαγιγνώσκω , ἐπειδάν ἀκριβής ὁ ἁπλῶς αὐτός ἰδέα γνωρίζω . ἕτερος γάρ ἰδέα περιπνευμονικός καί φρενιτικός καί πλευριτικός καί ἡπατικός πυρετός , κατά οὗτος δέ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ ἐπί μόριον τις φλεγμαίνω ἀνάπτω πυρετός . ἕτερος δέ αὖ πάλιν ἰδέα ὁ ἐπί ὁ ἐρυσίπελας . καί ὁ γε κακοήθης καῦσος , ἤ ὁ ὁ πνεύμων , ἤ ὁ ὁ ἧπαρ , ἤ ὁ ὁ γαστήρ ἐρυσίπελας ἐπιγίγνομαι . διαιρέω δέ χρή κατά ἕκαστος ἄρρωστος . πρῶτος μέν εἰ χωρίς τόπος πάσχω ὁ πυρετός ἐπί χυμός διασήπομαι , ἤ μόνος ὁ πνεῦμα τέρπω . δεύτερος δέ εἰ μόριον τις πάσχω αἴτιος ὑπάρχω . καί τίς ὁ διάθεσις αὐτός . ἐπειδάν δέ οὗτος διαγιγνώσκω ἀσκέω , ὁ μίξις ἅπας αὐτός εὑρίσκω .