galenus.de-crisibus-libri-iii 1.17
Ἐπὶ μὲν δὴ τῶν οὕτως χρονίων ἱκανῶς ἐστιν ὁ καιρὸς τῆς ἀρχῆς μακρός · ἐπὶ δὲ τῶν κατοξέων ἐσχάτως στενός . εἰ γὰρ εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ἐν τοῖς οὔροις τι φαίνοιτο σημεῖον πέψεως , ἐκπέπτωκεν ἤδη τοῦτο τῆς ἀρχῆς . ἆρ’ οὖν οὐδ’ ἤρξατο τοῦτο τὸ παράπαν ; ἢ τοῦτο μὲν ἀδύνατον ; οὐ γὰρ ἐνδέχεταί τι νόσημα τὴν ἰδίαν ἀκμὴν ἀπολαβεῖν ἄνευ τῆς ἀρχῆς τε καὶ τῆς ἀναβάσεως . ἐσχάτως δὲ βραχὺς ἑκάτερος ὁ χρόνος αὐτῶν γίνεται , ὡς πολλάκις ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ἀκμάσαι τὴν νόσον . οὕτως οὖν ὀξείας ἀρχῆς οὐδὲ πρόγνωσιν δεῖ ζητεῖν τοῦ τέλους , ἀλλ’ ἀγαπᾷν εἰ παροῦσάν τε διαγινώσκειν τις δύναιτο καὶ ὁπηνίκα πρῶτον εἰς τὴν ἀνάβασιν μεταπίπτει σαφῶς γνωρίζειν . ἔστι δὲ κοινὴ τῶν τοιούτων ἀρχῶν τε καὶ ἀναβάσεων ἡ διάγνωσις τοῖς τοῦ πρώτου παροξυσμοῦ μέρεσιν . ἡ γὰρ αὐτὴ κᾀκείνου καὶ τοῦ σύμπαντος νοσήματος ἀρχή τε καὶ ἀνάβασις γίνεται · οὐ γὰρ δὴ κᾀκεῖνος εὐθὺς ἀπ’ ἀκμῆς ἄρχεται . τοῦτο γὰρ οὐ μόνον οὐδεὶς οἶδεν , ἀλλ’ οὐδ’ ἐπινοῆσαι δύναται , πυρετὸν ὀξὺν εὐθὺς ὑπὸ τὴν πρώτην εἰσβολὴν ἀκμάζοντα συστῆναι , καθάπερ ὑπὸ κεραυνοῦ πληγέντος τοῦ ἀνθρώπου . πῶς οὖν ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ἀκμάζον γνωρισθήσεται τὸ νόσημα ; πῶς δ’ ἄλλως ἢ εἰ τὰ τῆς πέψεως εὐθὺς ἔχει σημεῖα ; παραπλήσιον γάρ τι συμβαίνει κατὰ τὴν τῶν ὠμῶν χυμῶν πέψιν οἷόν τι κᾀν τοῖς φλεγμαίνουσι μορίοις συμπίπτει . λέγει δέ που καὶ περὶ τούτων ὁ Ἱπποκράτης ᾧδε · περὶ μὲν τὰς γενέσιας τοῦ πύου οἱ πόνοι καὶ οἱ πυρετοὶ συμβαίνουσι μᾶλλον ἢ γενομένου . ὥσπερ οὖν οὐκ ἐνδέχεται διαπυησάσης φλεγμονῆς ἔτ’ ἀκμαῖον πυρετὸν εἶναι , ἢ πόνον ἀπαντῆσαι , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδ’ ἂν ὑφίστηταί τι χρηστὸν ἐν τοῖς οὔροις ἀκριβῶς . νεφέλης μέντοι γε μόνης , ἤ τινων ἐναιωρημάτων ἀγαθῶν γινομένων , ὁ τῆς ἀκμῆς καιρὸς οὔπω πάρεστι . καὶ πολὺ δὴ μᾶλλον , ἐπειδὰν μηδὲν τούτων ᾖ , πλὴν εἰ μὴ πάνυ σφόδρα χολῶδες εἴη τὸ νόσημα . ὅστις ἂν οὖν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις πολλάκις ἐπὶ τῶν ἀῤῥώστων ἀκριβῶς τὸν νοῦν προσέσχε , τοῦτον οὐκ ἄν ποτε λάθοι καιρὸς οὐδείς . ἀλλ’ εἰ μὲν ὀξὺς εἴη , παρόντα τε ἂν αὐτὸν διαγινώσκοι ἀκριβῶς , καὶ προγινώσκοι τ’ ἂν ὅσον οὔπω γενησόμενον · εἰ δὲ χρόνιος , ἐκ πολλοῦ μὲν στοχάσαιτο ἂν , προσιόντος δ’ ἐγγυτέρω σαφέστερον ἔτι προγινώσκοι . καθόλου γὰρ χρὴ τοῦτο γινώσκειν , ὡς εἰ μή τι σαφὲς ὀφθείη πέψεως γνώρισμα , τὸ ἄχρι τοῦδε σύμπαν ἀρχὴ τοῦ νοσήματος ὑπάρχει . ὁπόσον οὖν ἔτι λείπεται τοῖς ἐνεστῶσι εἰς τὸ σαφὲς ἐκεῖνο τῆς πέψεως γνώρισμα , παρά τε τῆς τοῦ νοσήματος κινήσεως καὶ φύσεως , ὥρας τε καὶ χώρας καὶ ἡλικίας , καὶ κράσεως αὐτοῦ τοῦ κάμνοντος ἐξευρήσεις . εἰ μὲν γὰρ τό τε νόσημα χρόνιον εἴη φύσει , καθάπερ ἀμφημερινὸς εἰ τύχοι , καὶ φαίνοιτο βραδέως ἐπὶ τοῦδε τοῦ κάμνοντος κινεῖσθαι καὶ οἷον τύφεσθαι καὶ καταπνίγεσθαι , καὶ ἡ ὥρα τοῦ ἔτους εἴη χειμὼν καὶ τὸ χωρίον ψυχρὸν , ἥ θ’ ἡλικία ﻿ καὶ ἡ φύσις τοῦ κάμνοντος ἐπὶ τὸ ψυχρότερον ῥέποι , πολλοῦ τοῦ μεταξὺ δεήσει χρόνου πρὸς τὴν τοῦ σαφοῦς σημείου γένεσιν , ὃν ἅπαντα τῆς ἀρχῆς ἀριθμητέον . ἔστω σοί γ’ οὖν χειμῶνος ἀρξάμενος ἀμφημερινὸς ἐν οὕτως ἔχοντι σώματι καθάπερ εἴρηται νῦν , ἅμα τοῖς ἀκριβῶς ἀπέπτοις καὶ ὑδατώδεσιν οὔροις , οὐ μόνον οὐκ ἂν τῆς ἑβδόμης ἡμέρας ἐντὸς , ἀλλ’ οὐδὲ τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης δύναιτό τις ἔχειν σαφὲς σημεῖον πέψεως . οὕτω δὲ προσαγορεύω τά τε τῶν ἀμυδρῶν μεταξὺ καὶ τὰ τῆς τελείας πέψεως . ἡ μὲν οὖν τελεία πέψις ἐστὶν , ὅταν ἐν τοῖς οὔροις ὑφίστηταί τι λευκόν τε καὶ λεῖον καὶ ὁμαλὸν καὶ συνεχές · ἡ δ’ ἀμυδρὰ πέψις , ὅταν ἐξ ὑδατώδους οὔρου μετρίως ὕπωχρον γένηται . καὶ μὲν δὴ καὶ εἰ θολερὸν γένοιτο καὶ μένοι τοιοῦτον , καὶ τοῦτο ἀσαφοῦς τέ ἐστιν καὶ ἀμυδρᾶς πέψεως γνώρισμα . καὶ τὸ πυῤῥόν τε καὶ λεπτὸν ἐκ ταὐτοῦ γένους ἐστίν . ἀλλ’ οὐδὲν τούτων τὴν ἀρχὴν πεπαῦσθαι δηλοῖ . σαφεστέρου γὰρ ἀεὶ τὰ τοιαῦτα δεῖται γνωρίσματος , ἤτοι νεφέλης λευκῆς ἢ ἐναιωρήματος ὁμαλοῦ τε καὶ συνεχοῦς καὶ λευκοῦ . καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ ἐρυθρὰ νεφέλη καὶ ἡ ὑπόστασις ἡ τοιαύτη . καὶ χωρὶς ὑποστάσεως δὲ τὸ εὔχρουν οὖρον ἅμα τῷ συμμέτρῳ πάχει πεπαῦσθαι δηλοῖ τὴν ἀρχήν .
Lemmas: ἐπί μέν δή ὁ οὕτως χρόνιος ἱκανός εἰμί ὁ καιρός ὁ ἀρχή μακρός · ἐπί δέ ὁ κάτοξυς ἔσχατος στενός . εἰ γάρ εὐθύς ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα ἐν ὁ ὅρος τις φαίνω σημεῖον πέψις , ἐκπίπτω ἤδη οὗτος ὁ ἀρχή . ἆρα οὖν οὐδέ ἄρχω οὗτος ὁ παράπαν ; ἤ οὗτος μέν ἀδύνατος ; οὐ γάρ ἐνδέχομαι τις νόσημα ὁ ἴδιος ἀκμή ἀπολαμβάνω ἄνευ ὁ ἀρχή τε καί ὁ ἀνάβασις . ἔσχατος δέ βραχύς ἑκάτερος ὁ χρόνος αὐτός γίγνομαι , ὡς πολλάκις ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα ἀκμάζω ὁ νόσος . οὕτως οὖν ὀξύς ἀρχή οὐδέ πρόγνωσις δέω ζητέω ὁ τέλος , ἀλλά ἀγαπάω εἰ πάρειμι τε διαγιγνώσκω τις δύναμαι καί ὁπηνίκα πρῶτος εἰς ὁ ἀνάβασις μεταπίπτω σαφής γνωρίζω . εἰμί δέ κοινός ὁ τοιοῦτος ἀρχή τε καί ἀνάβασις ὁ διάγνωσις ὁ ὁ πρῶτος παροξυσμός μέρος . ὁ γάρ αὐτός ᾄκεινος καί ὁ σύμπας νόσημα ἀρχή τε καί ἀνάβασις γίγνομαι · οὐ γάρ δή κᾀκεῖνος εὐθύς ἀπό ἀκμή ἄρχω . οὗτος γάρ οὐ μόνος οὐδείς οἶδα , ἀλλά οὐδέ ἐπινοέω δύναμαι , πυρετός ὀξύς εὐθύς ὑπό ὁ πρῶτος εἰσβολή ἀκμάζω συνίστημι , καθά ὑπό κεραυνός πλήσσω ὁ ἄνθρωπος . πῶς οὖν ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα ἀκμάζω γνωρίζω ὁ νόσημα ; πῶς δέ ἄλλος ἤ εἰ ὁ ὁ πέψις εὐθύς ἔχω σημεῖον ; παραπλήσιος γάρ τις συμβαίνω κατά ὁ ὁ ὠμός χυμός πέψις οἷος τις εἰͅν ὁ φλεγμαίνω μόριον συμπίπτω . λέγω δέ που καί περί οὗτος ὁ Ἱπποκράτης ὧδε · περί μέν ὁ γένεσις ὁ πύον ὁ πόνος καί ὁ πυρετός συμβαίνω μάλα ἤ γίγνομαι . ὥσπερ οὖν οὐ ἐνδέχομαι διαπυέω φλεγμονή ἔτι ἀκμαῖος πυρετός εἰμί , ἤ πόνος ἀπαντάω , κατά ὁ αὐτός τρόπος οὐδέ ἐάν ὑφίστημι τις χρηστός ἐν ὁ οὖρον ἀκριβής . νεφέλη μέντοι γε μόνος , ἤ τις ἐναιώρημα ἀγαθός γίγνομαι , ὁ ὁ ἀκμή καιρός οὔπω πάρειμι . καί πολύς δή μάλα , ἐπειδάν μηδείς οὗτος εἰμί , πλήν εἰ μή πάνυ σφόδρα χολώδης εἰμί ὁ νόσημα . ὅστις ἄν οὖν ἅπας ὁ λέγω πολλάκις ἐπί ὁ ἄρρωστος ἀκριβής ὁ νόος προσέχω , οὗτος οὐ ἄν ποτέ λανθάνω καιρός οὐδείς . ἀλλά εἰ μέν ὀξύς εἰμί , πάρειμι τε ἄν αὐτός διαγιγνώσκω ἀκριβής , καί προγιγνώσκω τε ἄν ὅσος οὔπω γίγνομαι · εἰ δέ χρόνιος , ἐκ πολύς μέν στοχάζομαι ἄν , προσέρχομαι δέ ἐγγύς σαφής ἔτι προγιγνώσκω . καθόλου γάρ χρή οὗτος γιγνώσκω , ὡς εἰ μή τις σαφής ὁράω πέψις γνώρισμα , ὁ ἄχρι ὅδε σύμπας ἀρχή ὁ νόσημα ὑπάρχω . ὁπόσος οὖν ἔτι λείπω ὁ ἐνίστημι εἰς ὁ σαφής ἐκεῖνος ὁ πέψις γνώρισμα , παρά τε ὁ ὁ νόσημα κίνησις καί φύσις , ὥρα τε καί χώρα καί ἡλικία , καί κρᾶσις αὐτός ὁ κάμνω ἐξευρίσκω . εἰ μέν γάρ ὁ τε νόσημα χρόνιος εἰμί φύσις , καθά ἀμφημερινός εἰ τυγχάνω , καί φαίνω βραδύς ἐπί ὅδε ὁ κάμνω κινέω καί οἷος τύφω καί καταπνίγω , καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος εἰμί χειμών καί ὁ χωρίον ψυχρός , ὁ τε ἡλικία ﻿ καί ὁ φύσις ὁ κάμνω ἐπί ὁ ψυχρός ῥέπω , πολύς ὁ μεταξύ δέω χρόνος πρός ὁ ὁ σαφής σημεῖον γένεσις , ὅς ἅπας ὁ ἀρχή ἀριθμητέος . εἰμί σύ γε οὖν χειμών ἄρχω ἀμφημερινός ἐν οὕτως ἔχω σῶμα καθά λέγω νῦν , ἅμα ὁ ἀκριβής ἄπεπτος καί ὑδατώδης οὖρον , οὐ μόνος οὐ ἄν ὁ ἕβδομος ἡμέρα ἐντός , ἀλλά οὐδέ ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος δύναμαι τις ἔχω σαφής σημεῖον πέψις . οὕτως δέ προσαγορεύω ὁ τε ὁ ἀμυδρός μεταξύ καί ὁ ὁ τέλειος πέψις . ὁ μέν οὖν τέλειος πέψις εἰμί , ὅταν ἐν ὁ οὖρον ὑφίστημι τις λευκός τε καί λεῖος καί ὁμαλός καί συνεχής · ὁ δέ ἀμυδρός πέψις , ὅταν ἐκ ὑδατώδης οὖρον μέτριος ὕπωχρος γίγνομαι . καί μέν δή καί εἰ θολερός γίγνομαι καί μένω τοιοῦτος , καί οὗτος ἀσαφής τε εἰμί καί ἀμυδρός πέψις γνώρισμα . καί ὁ πυρρός τε καί λεπτός ἐκ αὐτός γένος εἰμί . ἀλλά οὐδείς οὗτος ὁ ἀρχή παύω δηλόω . σαφής γάρ ἀεί ὁ τοιοῦτος δέω γνώρισμα , ἤτοι νεφέλη λευκός ἤ ἐναιώρημα ὁμαλός τε καί συνεχής καί λευκός . καί μέν δή καί ὁ ἐρυθρός νεφέλη καί ὁ ὑπόστασις ὁ τοιοῦτος . καί χωρίς ὑπόστασις δέ ὁ εὔχρους οὖρος ἅμα ὁ σύμμετρος πάχος παύω δηλόω ὁ ἀρχή .