galenus.de-crisibus-libri-iii 1.19
Καὶ γὰρ καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον ἐν τούτῳ περιγράφεσθαι τῷ καιρῷ πρόσθεν ἔλεγον . καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ ἐν τοῖς πλευριτικοῖς , πτύελον αὐτίκα ἢν ἐπιφαίνηται ἀρχομένου μὲν βραχύνει . τριχῶς γὰρ τῆς ἀρχῆς λεγομένης , καθ’ ἕνα μὲν τρόπον τῆς πρώτης εἰσβολῆς τῆς ἁπλῆς , ἢ τῆς ἀπλατοῦς , καθ’ ἕτερον δὲ τῆς εἰς τὴν τρίτην ἡμέραν ἐκτεταμένης , ἣν μόνην ὁ Θεσσαλὸς ὀνειρώττειν μοι δοκεῖ , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τῆς ὡς μέρος ὅλου τοῦ νοσήματος , ἣν τὰ τῆς σαφοῦς πέψεως ὁρίζει σημεῖα . καὶ περὶ πασῶν ὁ Ἱπποκράτης ποιεῖται τὸν λόγον , ὡς ἐκ τῶν προγεγραμμένων ἐστὶν δῆλον , ἔν τε τοῖς ἐφεξῆς ὑπομνήμασιν ἐναργέστερον ἐπιδειχθήσεται . νυνὶ δὲ ὅτι τὴν κατὰ τὸ δεύτερον σημαινόμενον ἀρχὴν ἐδήλωσεν , ὁπότε τοῖς πλευριτικοῖς τὸ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἐπιφαινόμενον πτύελον βραχύνειν ἔφησε , πρόδηλον , οἶμαι , γέγονε . περὶ μὲν δὴ τούτου κᾀν τοῖς ἐφεξῆς ἤδη διαιρήσομαι . ὅπως δ’ ἄν τις ἢ παροῦσαν ἤδη καὶ συμπεπληρωμένην τὴν ὡς μέρος ὅλου τοῦ νοσήματος ἀρχὴν διαγινώσκειν , ἢ μέλλουσαν ἔτι συμπληροῦσθαι προγινώσκειν δύναιτο , σαφῶς μοι δοκῶ δεδεῖχθαι . τῆς μὲν γὰρ συμπεπληρωμένης βέβαιον σημεῖον ἡ σαφὴς πέψις ἐστὶ , τῆς μελλούσης δὲ ἥ τε τοῦ νοσήματος αὐτοῦ φύσις ἥ θ’ ὥρα τοῦ ἔτους , ἥ θ’ ἡλικία τοῦ κάμνοντος , ἐξ ἐπιμέτρου δὲ καὶ τὸ χωρίον ἐν ᾧ νοσεῖ , καὶ ὁ τρόπος τῆς προγεγενημένης διαίτης , ὑγιαίνοντος ἔτι τοῦ κάμνοντος . εἰδικώτερα δὲ ἤδη γνωρίσματα τῆς μελλούσης ἔσεσθαι τελευτῆς τῷ πρώτῳ καιρῷ τῆς νόσου τὰ τῆς πέψεώς ἐστι σημεῖα . καὶ ὡς χρὴ ταῦτα προγινώσκειν ὁπηνίκα μάλιστα γενήσεται , ῥηθήσεται μὲν ἐπιμελέστερον ἔτι καὶ διὰ τῶν ἑξῆς . εἰρήσεται δὲ καὶ νῦν , ὡς ἐπισκέπτεσθαι χρὴ πόσον ἀπολείπεται τὰ παρόντα τῆς ἀπεψίας σημεῖα τῶν ἐσομένων ἐν τῇ σαφεῖ πέψει , τίς τε τοῦ νοσήματος ὁ τρόπος ἐστὶ τῆς κινήσεως , τοῦτ’ ἔστι εἴτ’ ὀξέως , εἴτε ἀργῶς καὶ οἷον τυφόμενον κινοῖτο . χρησιμώτατον δ’ εἰς ﻿ ταῦτα , μᾶλλον δὲ καὶ ἀναγκαιότατόν ἐστιν ἀκριβῶς ἐπίστασθαι διαγινώσκειν , ὁπόσον ἀλλήλων ἀπολείπεταί τε καὶ πλεονεκτεῖ τά τε τῆς ἀπεψίας καὶ τὰ τῆς πέψεως σημεῖα . καὶ γὰρ καὶ τὰ τῆς ἀπεψίας οὐ σμικρὰν ἔχει πρὸς ἄλληλα τὴν διαφορὰν , καὶ τὰ τῆς πέψεως ἔτι δὴ μᾶλλον . εἰ μὲν δὴ τὰ τῆς παντελοῦς ἀπεψίας γνωρίσματα κατὰ τὴν πρώτην τετράδα παραμένει , μακρὸς ὁ τῆς ἀρχῆς ἔσται τῷ τοιούτῳ νοσήματι καιρός · εἰ δέ γε τὰ τῆς ἀμυδρᾶς μετρίως ἐν αὐτῇ φανείη , μακρὸς μέν ἐστι καὶ οὗτος , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως τῷ πρόσθεν . εἰ δὲ βραχέα τὰ τῆς ἀπεψίας εἴη σημεῖα , καὶ τὸ μέλλον ἔσται τῆς ἀρχῆς ὀλίγον . ἐπὶ δὲ τούτοις ἔτι κᾀκεῖνα χρὴ προστιθέναι τὰ πρὸς Ἱπποκράτους εἰρημένα χρόνου πλείονος ὑπάρχειν ἐνδεικτικὰ , περὶ ὧν ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς ἐφεξῆς ὁ λόγος ἡμῖν ἔσται . νυνὶ δὲ παραδείγματος ἕνεκα τοῦδε τοῦ ἀφορισμοῦ μνημονεύσωμεν . οἱ ψυχροὶ ἱδρῶτες σὺν μὲν ὀξεῖ πυρετῷ θάνατον , σὺν πραϋτέρῳ δὲ μῆκος νόσου σημαίνουσι . ἐὰν γὰρ ἐν ταῖς πρώταις ἡμέραις , ἔτι τῶν τῆς ἀπεψίας σημείων ἐπικρατούντων , ἐπιφαίνηταί τινα τοιαῦτα , προσθήσει τῷ χρόνῳ τῆς ἀρχῆς . καὶ δηλονότι τὰ τῆς ἀναβάσεως ἔσται μακρότερα . καὶ ἡ ἀκμὴ κατὰ ταὐτὰ μετὰ χρόνον ἀπαντήσεται πάμπολυν . οὕτω δὲ καὶ ἡ λύσις τοῦ νοσήματος .
Lemmas: καί γάρ καί ὁ ἀρχή ὁ νόσημα κατά ὁ δεύτερος σημαίνω ἐν οὗτος περιγράφω ὁ καιρός πρόσθεν λέγω . καί οὗτος εἰμί ὁ ἐν ὁ πλευριτικός , πτύελον αὐτίκα ἐάν ἐπιφαίνω ἄρχω μέν βραχύνω . τριχῶς γάρ ὁ ἀρχή λέγω , κατά εἷς μέν τρόπος ὁ πρῶτος εἰσβολή ὁ ἁπλόος , ἤ ὁ ἀπλατής , κατά ἕτερος δέ ὁ εἰς ὁ τρίτος ἡμέρα ἐκτείνω , ὅς μόνος ὁ Θεσσαλός ὀνειρώσσω ἐγώ δοκέω , καί πρός οὗτος ἔτι ὁ ὡς μέρος ὅλος ὁ νόσημα , ὅς ὁ ὁ σαφής πέψις ὁρίζω σημεῖον . καί περί πᾶς ὁ Ἱπποκράτης ποιέω ὁ λόγος , ὡς ἐκ ὁ προγράφω εἰμί δῆλος , ἐν τε ὁ ἐφεξῆς ὑπόμνημα ἐναργής ἐπιδείκνυμι . νυνί δέ ὅτι ὁ κατά ὁ δεύτερος σημαίνω ἀρχή δηλόω , ὁπότε ὁ πλευριτικός ὁ κατά ὁ ἀρχή ἐπιφαίνω πτύελον βραχύνω φημί , πρόδηλος , οἴομαι , γίγνομαι . περί μέν δή οὗτος εἰͅν ὁ ἐφεξῆς ἤδη διαιρέω . ὅπως δέ ἄν τις ἤ πάρειμι ἤδη καί συμπληρόω ὁ ὡς μέρος ὅλος ὁ νόσημα ἀρχή διαγιγνώσκω , ἤ μέλλω ἔτι συμπληρόω προγιγνώσκω δύναμαι , σαφής ἐγώ δοκέω δείκνυμι . ὁ μέν γάρ συμπληρόω βέβαιος σημεῖον ὁ σαφής πέψις εἰμί , ὁ μέλλω δέ ὁ τε ὁ νόσημα αὐτός φύσις ὁ τε ὥρα ὁ ἔτος , ὁ τε ἡλικία ὁ κάμνω , ἐκ ἐπίμετρον δέ καί ὁ χωρίον ἐν ὅς νοσέω , καί ὁ τρόπος ὁ προγίγνομαι δίαιτα , ὑγιαίνω ἔτι ὁ κάμνω . εἰδικός δέ ἤδη γνώρισμα ὁ μέλλω εἰμί τελευτή ὁ πρῶτος καιρός ὁ νόσος ὁ ὁ πέψις εἰμί σημεῖον . καί ὡς χρή οὗτος προγιγνώσκω ὁπηνίκα μάλα γίγνομαι , λέγω μέν ἐπιμελής ἔτι καί διά ὁ ἑξῆς . λέγω δέ καί νῦν , ὡς ἐπισκοπέω χρή πόσος ἀπολείπω ὁ πάρειμι ὁ ἀπεψία σημεῖον ὁ εἰμί ἐν ὁ σαφής πέψις , τίς τε ὁ νόσημα ὁ τρόπος εἰμί ὁ κίνησις , οὗτος εἰμί εἴτε ὀξύς , εἴτε ἀργός καί οἷος τύφω κινέω . χρήσιμος δέ εἰς ﻿ οὗτος , μάλα δέ καί ἀναγκαῖος εἰμί ἀκριβής ἐπίσταμαι διαγιγνώσκω , ὁπόσος ἀλλήλων ἀπολείπω τε καί πλεονεκτέω ὁ τε ὁ ἀπεψία καί ὁ ὁ πέψις σημεῖον . καί γάρ καί ὁ ὁ ἀπεψία οὐ μικρός ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ διαφορά , καί ὁ ὁ πέψις ἔτι δή μάλα . εἰ μέν δή ὁ ὁ παντελής ἀπεψία γνώρισμα κατά ὁ πρῶτος τετράς παραμένω , μακρός ὁ ὁ ἀρχή εἰμί ὁ τοιοῦτος νόσημα καιρός · εἰ δέ γε ὁ ὁ ἀμυδρός μέτριος ἐν αὐτός φαίνω , μακρός μέν εἰμί καί οὗτος , ἀλλά οὐ ὅμοιος ὁ πρόσθεν . εἰ δέ βραχύς ὁ ὁ ἀπεψία εἰμί σημεῖον , καί ὁ μέλλω εἰμί ὁ ἀρχή ὀλίγος . ἐπί δέ οὗτος ἔτι κοᾀκίς χρή προστίθημι ὁ πρός Ἱπποκράτης λέγω χρόνος πολύς ὑπάρχω ἐνδεικτικός , περί ὅς ἐπί πολύς ἐν ὁ ἐφεξῆς ὁ λόγος ἐγώ εἰμί . νυνί δέ παράδειγμα ἕνεκα ὅδε ὁ ἀφορισμός μνημονεύω . ὁ ψυχρός ἱδρώς σύν μέν ὀξύς πυρετός θάνατος , σύν πραΰς δέ μῆκος νόσος σημαίνω . ἐάν γάρ ἐν ὁ πρῶτος ἡμέρα , ἔτι ὁ ὁ ἀπεψία σημεῖον ἐπικρατέω , ἐπιφαίνω τις τοιοῦτος , προστίθημι ὁ χρόνος ὁ ἀρχή . καί δηλονότι ὁ ὁ ἀνάβασις εἰμί μακρός . καί ὁ ἀκμή κατά αὐτός μετά χρόνος ἀπαντάω πάμπολυς . οὕτως δέ καί ὁ λύσις ὁ νόσημα .