galenus.de-crisibus-libri-iii 1.13
Ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ περὶ τῶν οὔρων ὅσον εἰς τὰ παρόντα χρήσιμον εἴρηται πᾶν , ἐφεξῆς ἂν εἴη λέγειν ὅπερ ὑπεσχόμεθα πρόγνωσιν ἀκμῆς , καὶ τῶν ἄλλων τῆς νόσου καιρῶν . εἰ μὲν δὴ τοιοῦτόν τι σημεῖον ἓν , ἢ καὶ πλειόνων σημείων ἄθροισμα εἴχομεν τῶν μελλόντων ἔσεσθαι βεβαίως δηλωτικὸν , οὔτ’ ἂν αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης εἴρηκε μακρὰν τὴν τέχνην , οὔτε ἂν οἱ νῦν ἐθαύμαζον , εἰ δυνατόν ἐστιν εἰς πρόγνωσιν ἰατρικὴν τὰ τοιαῦτα πάνθ’ ἥκειν . ἐπεὶ δ’ οὔτε σημεῖον οὐδὲν οὕτω πιστὸν ὡς ἀκριβῶς ἐνδείξασθαι τὸν μέλλοντα χρόνον ἑκάστου τῶν καιρῶν , ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ συνδρομάς τινας ἀλλήλοις ἐπιπλεκόμενα τὰ σημεῖα τῇ πείρᾳ μόνῃ κριθῆναι δύνανται , πάμπολλαι γὰρ ἂν οὕτως αἱ συνδρομαὶ γενήσονται τὸ πλῆθος ὡς μήτε ἀριθμῆσαί τινα αὐτὰς , μήτε τηρῆσαι , μήτε μνημονεῦσαι δύνασθαι , διὰ τοῦτο ἀναγκαῖον ἑκάστου σημείου τὴν φύσιν ἀκριβῶς ἐπισκέπτεσθαι τῷ μέλλοντι προγνώσεσθαι ἀκριβῶς , ἵν’ ἐκ τῆς δυνάμεως ἑκάστου τὴν πρόγνωσιν ᾖ ποιούμενος . οὐ γὰρ δὴ τὰ γε πλείω πάντως ἰσχυρότερα τῶν ἐλαττόνων , ἓν γὰρ ἐνίοτε σημεῖον ἰσχυρὸν πιστότερον γίνεται πολλῶν ἀσθενῶν . ταῦτ’ ἄρα καὶ ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης ἔλεγεν ἐν τῷ προγνωστικῷ · τὰ σημεῖα δεῖν ἐκμανθάνοντα πάντα κρίνειν ἐκλογιζόμενον τὰς δυνάμεις αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας · ὥστ’ εὐλόγως καὶ τὴν διδασκαλίαν αὐτῶν ἐποίησε κατὰ τὰς δυνάμεις , οὐχ ἁπλῶς ἐφεξῆς ἀγαθὰ σημεῖα καταλέξας , εἶτ’ αὖθις τὰ κακὰ , προσεπισημηνάμενος δ’ ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἑκάστου τὴν φύσιν , ὀλέθριόν τε καὶ δεινὸν ὀνομάζων καὶ δεινότερον καὶ δεινότατον καὶ ἧττον δεινὸν , ἢ μᾶλλον δεινὸν , οὕτω δὲ καὶ πονηρὸν καὶ πονηρότερον καὶ πονηρότατον καὶ θανατῶδές γε νὴ Δία καὶ κακὸν ἁπλῶς . ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ κάρτα προσγράφει καθ’ ἑκατέρων τῶν σημείων τὰ γένη , τά τε νῦν εἰρημένα τὰ μοχθηρὰ καὶ τὰ χρηστόν τι δηλοῦντα . καὶ γὰρ οὖν καὶ κατ’ ἐκεῖνα τὸ μὲν ἄριστον λέγει , τὸ δὲ ἀγαθὸν ἁπλῶς , τὸ δὲ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον . τοιοῦτον δέ τι καὶ τὸ κάρτα , μεγάλην ἔχειν δύναμιν εἰς σωτηρίαν φησίν . ἐνίοτε δ’ οὐδὲν τούτων προσθεὶς , ὅτι χρόνου σημεῖον ἔσται , καὶ μακρᾶς λύσεως ἐμνημόνευσεν , ἡμῖν , ὡς οἶμαι , καταλιπὼν λογίζεσθαι περὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων , ὡς οὔτε πονηρὰ τὸ σύμπαν οὔτ’ ἀκίνδυνα τελέως ἐστὶν , ἀλλὰ σὺν μὲν ἰσχυρᾷ τῇ δυνάμει σωτήρια , σὺν ἀσθενεῖ δὲ κινδυνώδη . ταῦτα οὐκ ἀναγνῶναι χρὴ μόνον ἐκ τῶν Ἱπποκράτους συγγραμμάτων , ἀλλὰ καὶ μνημονεῦσαι καὶ παραφυλάξαι πολλάκις ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων , ἵν’ ἐκ τοῦ συνεχῶς ἑωρακέναι τὴν ἀκριβῆ τῆς δυνάμεως αὐτῶν ἔχωμεν διάγνωσιν · ἀναπεμπάζεσθαι δὲ πρὸς ἑαυτοὺς ἀεὶ καὶ σκοπεῖν τίνα μὲν ἄριστα σημεῖα , τίνα δέ χείριστα , τίνα δ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτων ἐστὶν οἷον βαθμούς τινας ἔχοντα , τὰ μὲν ἐγγὺς τοῖς ἀρίστοις , τὰ δ’ ἐγγὺς τοῖς χειρίστοις , καὶ τίνα μὲν ἧττον , τίνα δὲ μᾶλλον , ἐπὶ τοῦ ἐναλλὰξ εὑρῆσθαι , ἐγγὺς καὶ πόῤῥω τούτων ἐστὶ , τίνα δ’ ἀκριβῶς μέσα θετέον ἐστὶν ἀγαθῶν τε καὶ κακῶν σημείων · ἔπειτ’ ἐφεξῆς σκοπεῖσθαι τίνα μὲν ἀεὶ κακὰ , τίνα δὲ διὰ παντὸς ἀγαθὰ , τίνα δὲ τοῖς καιροῖς ὑπαλλάττεται ὅλης τῆς νόσου , ποτὲ μὲν ἀγαθὰ , ποτὲ δὲ κακὰ ﻿ τοιαῦτα γινόμενα , καὶ ποτὲ μὲν ἄπιστα , ποτὲ δὲ πιστά . καὶ γὰρ οὖν καὶ τοῦτο πρὸς Ἱπποκράτους εἴρηται θαυμαστῶς , ὅτι τοῖς μὴ κατὰ λόγον κουφίζουσιν οὐ δεῖ πιστεύειν , οὐδὲ φοβεῖσθαι λίην τὰ μοχθηρὰ γινόμενα παραλόγως . ὅπερ εἰ μὴ γινώσκει τις , οὐδ’ οἷός τ’ ἔσται προγνῶναι σαφῶς . ἀλλ’ ἐνίοτε μὲν ἐνεστηκυίας ἤδη τῆς κρίσεως οὐδὲν ἂν ἰδιώτου φαίνοιτο διαφέρων , ἀλλὰ ταράττοιτό τε ἅμα καὶ φοβοῖτο περὶ τοῦ μέλλοντος , ἐνίοτε δ’ ἂν οἰηθεὶς ἀπηλλάχθαι τῆς νόσου τὸν κάμνοντα , κᾄπειτα συγχωρήσας ἀδεῶς διαιτᾶσθαι , μέγα τι κακὸν ἐξειργάσατο . διαπαντὸς δ’ ἂν κακῶς διαιτῴη , μὴ προγινώσκων τὴν ἐσομένην ἀκμήν . εἰ μὴ γὰρ πρὸς ταύτην ἀποβλέπων τις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καταστήσει τὸν τῆς διαίτης τρόπον , οὐκ ἔστιν ὅπως οὐ μέγα τι κακὸν ἐξεργάσεται τὸν κάμνοντα .
Lemmas: ἀλλά ἐπεί καί περί ὁ ὅρος ὅσος εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος λέγω πᾶς , ἐφεξῆς ἄν εἰμί λέγω ὅς ὑπισχνέομαι πρόγνωσις ἀκμή , καί ὁ ἄλλος ὁ νόσος καιρός . εἰ μέν δή τοιοῦτος τις σημεῖον εἷς , ἤ καί πολύς σημεῖον ἄθροισμα ἔχω ὁ μέλλω εἰμί βέβαιος δηλωτικός , οὔτε ἄν αὐτός ὁ Ἱπποκράτης λέγω μακρός ὁ τέχνη , οὔτε ἄν ὁ νῦν θαυμάζω , εἰ δυνατός εἰμί εἰς πρόγνωσις ἰατρικός ὁ τοιοῦτος πᾶς ἥκω . ἐπεί δέ οὔτε σημεῖον οὐδείς οὕτως πιστός ὡς ἀκριβής ἐνδείκνυμι ὁ μέλλω χρόνος ἕκαστος ὁ καιρός , ἀλλά οὐδέ κατά συνδρομάς τις ἀλλήλων ἐπιπλέκω ὁ σημεῖον ὁ πεῖρα μόνος κρίνω δύναμαι , πάμπολυς γάρ ἄν οὕτως ὁ συνδρομή γίγνομαι ὁ πλῆθος ὡς μήτε ἀριθμέω τις αὐτός , μήτε τηρέω , μήτε μνημονεύω δύναμαι , διά οὗτος ἀναγκαῖος ἕκαστος σημεῖον ὁ φύσις ἀκριβής ἐπισκοπέω ὁ μέλλω προγιγνώσκω ἀκριβής , ἵνα ἐκ ὁ δύναμις ἕκαστος ὁ πρόγνωσις εἰμί ποιέω . οὐ γάρ δή ὁ γε πολύς πάντως ἰσχυρός ὁ ἐλαχύς , εἷς γάρ ἐνίοτε σημεῖον ἰσχυρός πιστός γίγνομαι πολύς ἀσθενής . οὗτος ἄρα καί ὁ θαυμάσιος Ἱπποκράτης λέγω ἐν ὁ προγνωστικός · ὁ σημεῖον δέω ἐκμανθάνω πᾶς κρίνω ἐκλογίζομαι ὁ δύναμις αὐτός πρός ἀλλήλων · ὥστε εὔλογος καί ὁ διδασκαλία αὐτός ποιέω κατά ὁ δύναμις , οὐ ἁπλῶς ἐφεξῆς ἀγαθός σημεῖον καταλέγω , εἶτα αὖθις ὁ κακός , προσεπισημαίνω δέ ἐν ὁ ὄνομα ἕκαστος ὁ φύσις , ὀλέθριος τε καί δεινός ὀνομάζω καί δεινός καί δεινός καί ἥσσων δεινός , ἤ μάλα δεινός , οὕτως δέ καί πονηρός καί πονηρός καί πονηρός καί θανατώδης γε νή Ζεύς καί κακός ἁπλῶς . ἐνίοτε δέ καί ὁ κάρτα προσγράφω κατά ἑκάτερος ὁ σημεῖον ὁ γένος , ὁ τε νῦν λέγω ὁ μοχθηρός καί ὁ χρηστός τις δηλόω . καί γάρ οὖν καί κατά ἐκεῖνος ὁ μέν ἀγαθός λέγω , ὁ δέ ἀγαθός ἁπλῶς , ὁ δέ μάλα τε καί ἥσσων . τοιοῦτος δέ τις καί ὁ κάρτα , μέγας ἔχω δύναμις εἰς σωτηρία φημί . ἐνίοτε δέ οὐδείς οὗτος προστίθημι , ὅτι χρόνος σημεῖον εἰμί , καί μακρός λύσις μνημονεύω , ἐγώ , ὡς οἴομαι , καταλείπω λογίζομαι περί ὁ τοιοῦτος ἅπας , ὡς οὔτε πονηρός ὁ σύμπας οὔτε ἀκίνδυνος τέλειος εἰμί , ἀλλά σύν μέν ἰσχυρός ὁ δύναμις σωτήριος , σύν ἀσθενής δέ κινδυνώδης . οὗτος οὐ ἀναγιγνώσκω χρή μόνος ἐκ ὁ Ἱπποκράτης σύγγραμμα , ἀλλά καί μνημονεύω καί παραφυλάσσω πολλάκις ἐπί ὁ ἀσθενέω , ἵνα ἐκ ὁ συνεχής ὁράω ὁ ἀκριβής ὁ δύναμις αὐτός ἔχω διάγνωσις · ἀναπεμπάζομαι δέ πρός ἑαυτοῦ ἀεί καί σκοπέω τίς μέν ἀγαθός σημεῖον , τίς δέ κακός , τίς δέ ἐν ὁ μεταξύ οὗτος εἰμί οἷος βαθμός τις ἔχω , ὁ μέν ἐγγύς ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ἐγγύς ὁ κακός , καί τίς μέν ἥσσων , τίς δέ μάλα , ἐπί ὁ ἐναλλάξ εὑρίσκω , ἐγγύς καί πρόσω οὗτος εἰμί , τίς δέ ἀκριβής μέσος τίθημι εἰμί ἀγαθός τε καί κακός σημεῖον · ἔπειτα ἐφεξῆς σκοπέω τίς μέν ἀεί κακός , τίς δέ διά πᾶς ἀγαθός , τίς δέ ὁ καιρός ὑπαλλάσσω ὅλος ὁ νόσος , ποτέ μέν ἀγαθός , ποτέ δέ κακός ﻿ τοιοῦτος γίγνομαι , καί ποτέ μέν ἄπιστος , ποτέ δέ πιστός . καί γάρ οὖν καί οὗτος πρός Ἱπποκράτης λέγω θαυμαστός , ὅτι ὁ μή κατά λόγος κουφίζω οὐ δέω πιστεύω , οὐδέ φοβέω λίαν ὁ μοχθηρός γίγνομαι παράλογος . ὅς εἰ μή γιγνώσκω τις , οὐδέ οἷος τε εἰμί προγιγνώσκω σαφής . ἀλλά ἐνίοτε μέν ἐνίστημι ἤδη ὁ κρίσις οὐδείς ἄν ἰδιώτης φαίνω διαφέρω , ἀλλά ταράσσω τε ἅμα καί φοβέω περί ὁ μέλλω , ἐνίοτε δέ ἄν οἴομαι ἀπαλλάσσω ὁ νόσος ὁ κάμνω , ᾄπειτη συγχωρέω ἀδεής διαιτάω , μέγας τις κακός ἐξεργάζομαι . διαπαντός δέ ἄν κακός διαιτάω , μή προγιγνώσκω ὁ εἰμί ἀκμή . εἰ μή γάρ πρός οὗτος ἀποβλέπω τις εὐθύς ἐκ ἀρχή καθίστημι ὁ ὁ δίαιτα τρόπος , οὐ εἰμί ὅπως οὐ μέγας τις κακός ἐξεργάζομαι ὁ κάμνω .