galenus.de-crisibus-libri-iii 1.9
Πάλιν οὖν ἀναλαβόντες εἴπωμεν ταὐτό . τοὺς καθόλου καιροὺς τῶν νοσημάτων ἔκ τε τῶν νόσων αὐτῶν πρῶτον χρὴ στοχάζεσθαι , πηλίκοι τινὲς ἔσονται τῷ χρόνῳ , κᾀκ τῶν ὡρῶν τοῦ ἔτους καὶ τῆς τῶν περιόδων ἀναλογίας , καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν ἐκ τῶν ἐπιφαινομένων , ἐν οἷς πρῶτα καὶ κυριώτατα τὰ τῆς πέψεώς ἐστι σημεῖα , δι’ ὧν τὴν μὲν ἤδη περιγεγραμμένην ἀρχὴν ἀκριβῶς γνωρίσαις . ἐκ ταύτης δὲ τὴν μέλλουσαν ἀκμὴν στοχασμῷ τεχνικῷ προγνώσῃ τῷ μετ’ ὀλίγον εἰρησομένῳ . καλῶ δὲ τεχνικὸν στοχασμὸν ὃς ἂν ἐγγυτάτω τῆς ἀληθείας ἀφίκηται . ὥσπερ οὖν ἀρχῆς ἀκριβὴς διάγνωσις οὐκ ἔστι πρὶν ἄρξασθαι τὴν ἀνάβασιν , οὕτως οὐδὲ τῆς ἀναβάσεως πρὶν εἰσβαλεῖν τὴν ἀκμήν . ἀσκητέον δὲ κᾀνταῦθα πρότερον εἰσβάλλουσαν ἀκμὴν γνωρίζειν , ἔπειθ’ οὕτως προγινώσκειν . ἐπεὶ δὲ καὶ τούτων ἁπάντων ἡγεμὼν Ἱπποκράτης ἐστὶ , δίκαιον ἂν εἴη κᾀνταῦθα τὰς ἐκείνου ῥήσεις ἐξηγουμένους διαπεραίνεσθαι τὸν λόγον . ἄμεινον δ’ ἴσως ἐστὶν πρὶν ὑπάρξασθαι τοῦτο ποιεῖν ἔτι βραχὺ περὶ τῶν εἰρημένων προσθεῖναι . ἣν γὰρ ὡς μέρος τοῦ νοσήματος ἐζητοῦμεν εὑρεῖν ἀρχὴν , εἴτε ἰσόχρονος ἐν ἁπάσαις ταῖς νόσοις ἐστὶν , εἴτε καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ἴδιος , ἐν ᾗ καὶ τὸν Θεσσαλὸν ἔφαμεν ἐξευρηκέναι τὸ ληρῶδες ἐκεῖνο παράγγελμα , τὸ δεῖν ἐν ἀρχῇ στέλλειν τὰ νοσήματα , κᾂν ἐκ τῆς στενῆς ᾖ κενότητος . Ἱπποκράτης μὲν πάντων πρῶτος ἀκριβῶς ἐδήλωσε , οὐ μὴν μανθάνουσιν οὐδ’ αὐτὸ διὰ τὸ τάχος τῆς ἑρμηνείας . ἀρκέσει δὲ ἔν γε τῷ παρόντι διὰ μιᾶς ῥήσεως ἐπιδεῖξαι τὴν γνώμην αὐτοῦ , καὶ γὰρ τὰς ἄλλας ῥήσεις ἄν τις εἰ μὴ παντάπασιν ἀταλαίπωρος εἴη , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον ἐξευρίσκειν δύναιτο , προχειρισάμενος δὴ τόνδε τὸν ἀφορισμόν · πέπονα φαρμακεύειν καὶ κινέειν μὴ ὠμὰ , μηδὲ ἐν ἀρχῇσιν , ἢν μὴ ὀργᾷ . τὸ μὲν δὴ ὀργᾷν κυρίως μὲν ἐπὶ τῶν ζώων εἴθισται λέγεσθαι τῶν ἐπειγομένων χρῆσθαι συνουσίᾳ . μετενήνεκται δὲ νῦν ἐπὶ τὰ κατεπείγοντα καὶ κινούμενα ταχέως νοσήματα . καὶ μάλιστα ἐπειδὰν ἐρεθίζηταί πως ἡ τοῦ κάμνοντος αἴσθησις , ὑπὸ τῆς τῶν ὑγρῶν τε καὶ πνευμάτων ἀτάκτου κινήσεως . ἐπὶ γὰρ τούτων μόνων εὐλόγως ἄν τις χρήσαιτο καταρχὰς φαρμακείαις , σύμμαχον ἔχων εἰς τὸ τῆς ὁλκῆς εὐπετέστερον τὴν τῶν πλεοναζόντων ὑγρῶν κίνησιν , ὡς τά γε πρὸς τῷ τελέως ὑπάρχειν ἄπεπτα , τὸ μόνιμόν τε καὶ ἑδραῖον ἔχοντα , χαλεπῶς ὑπακούειν ταῖς ὁλκαῖς τῶν καθαιρόντων φαρμάκων . οὕτως οὖν εἴρηται κᾀκεῖνα . ὁκόσοισι δὲ ﻿ τὰ φλεγμαίνοντα ἐν ἀρχῇ τῶν νούσων , εὐθέως ἐπιχειροῦσι λύειν φαρμακείῃ , τοῦ μὲν συντεταμένου καὶ φλεγμαίνοντος οὐδὲν ἀφαιροῦσιν · οὐ γὰρ ἐνδιδοῖ ὠμὸν ἐὸν τὸ πάθος · τὰ δ’ ἀντέχοντα τῷ νοσήματι καὶ ὑγιεινὰ συντήκουσιν . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτου σκέψασθαι τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου ἔργον ἐστίν . τὸν δ’ οὖν Ἱπποκράτην καλεῖν ἀρχὴν ἐκεῖνον ἅπαντα τὸν χρόνον τοῦ νοσήματος , ἐν ᾧ παντελῶς ἐστιν ἄπεπτον , ἤδη φαίνεται . προειπὼν γὰρ ὡς πέπονα χρὴ φαρμακεύειν , ἐπήνεγκεν μὴ ὠμὰ , μηδὲ ἐν ἀρχῇσιν , ὡς τότ’ ἀρχῆς οὔσης , ὅτ’ ὠμὸν τὸ νόσημα καὶ ἄπεπτον ὑπάρχει .
Lemmas: πάλιν οὖν ἀναλαμβάνω λέγω αὐτός . ὁ καθόλου καιρός ὁ νόσημα ἐκ τε ὁ νόσος αὐτός πρῶτος χρή στοχάζομαι , πηλίκος τις εἰμί ὁ χρόνος , ἐͅκ ὁ ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ ὁ περίοδος ἀναλογία , καί πρός οὗτος ἅπας ἐκ ὁ ἐπιφαίνω , ἐν ὅς πρῶτος καί κύριος ὁ ὁ πέψις εἰμί σημεῖον , διά ὅς ὁ μέν ἤδη περιγράφω ἀρχή ἀκριβής γνωρίζω . ἐκ οὗτος δέ ὁ μέλλω ἀκμή στοχασμός τεχνικός προγιγνώσκω ὁ μετά ὀλίγος ἔρομαι . καλέω δέ τεχνικός στοχασμός ὅς ἄν ἐγγύς ὁ ἀλήθεια ἀφικνέομαι . ὥσπερ οὖν ἀρχή ἀκριβής διάγνωσις οὐ εἰμί πρίν ἄρχω ὁ ἀνάβασις , οὕτως οὐδέ ὁ ἀνάβασις πρίν εἰσβάλλω ὁ ἀκμή . ἀσκέω δέ ᾀνταῦθη πρότερος εἰσβάλλω ἀκμή γνωρίζω , ἔπειτα οὕτως προγιγνώσκω . ἐπεί δέ καί οὗτος ἅπας ἡγεμών Ἱπποκράτης εἰμί , δίκαιος ἄν εἰμί ᾀνταῦθη ὁ ἐκεῖνος ῥῆσις ἐξηγέομαι διαπεραίνω ὁ λόγος . ἀγαθός δέ ἴσως εἰμί πρίν ὑπάρχω οὗτος ποιέω ἔτι βραχύς περί ὁ λέγω προστίθημι . ὅς γάρ ὡς μέρος ὁ νόσημα ζητέω εὑρίσκω ἀρχή , εἴτε ἰσόχρονος ἐν ἅπας ὁ νόσος εἰμί , εἴτε κατά ἕκαστος αὐτός ἴδιος , ἐν ὅς καί ὁ Θεσσαλός φημί ἐξευρίσκω ὁ ληρώδης ἐκεῖνος παράγγελμα , ὁ δέω ἐν ἀρχή στέλλω ὁ νόσημα , ἔͅν ἐκ ὁ στενός εἰμί κενότης . Ἱπποκράτης μέν πᾶς πρῶτος ἀκριβής δηλόω , οὐ μήν μανθάνω οὐδέ αὐτός διά ὁ τάχος ὁ ἑρμηνεία . ἀρκέω δέ ἐν γε ὁ πάρειμι διά εἷς ῥῆσις ἐπιδείκνυμι ὁ γνώμη αὐτός , καί γάρ ὁ ἄλλος ῥῆσις ἄν τις εἰ μή παντάπασι ἀταλαίπωρος εἰμί , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος ἐξευρίσκω δύναμαι , προχειρίζω δή ὅδε ὁ ἀφορισμός · πέπων φαρμακεύω καί κινέω μή ὠμός , μηδέ ἐν ἀρχή , ἐάν μή ὀργάω . ὁ μέν δή ὀργάω κύριος μέν ἐπί ὁ ζῷον ἐθίζω λέγω ὁ ἐπείγω χράω συνουσία . μεταφέρω δέ νῦν ἐπί ὁ κατεπείγω καί κινέω ταχύς νόσημα . καί μάλα ἐπειδάν ἐρεθίζω πως ὁ ὁ κάμνω αἴσθησις , ὑπό ὁ ὁ ὑγρός τε καί πνεῦμα ἄτακτος κίνησις . ἐπί γάρ οὗτος μόνος εὔλογος ἄν τις χράω καταρχή φαρμακεία , σύμμαχος ἔχω εἰς ὁ ὁ ὁλκή εὐπετής ὁ ὁ πλεονάζω ὑγρός κίνησις , ὡς ὁ γε πρός ὁ τέλειος ὑπάρχω ἄπεπτος , ὁ μόνιμος τε καί ἑδραῖος ἔχω , χαλεπός ὑπακούω ὁ ὁλκή ὁ καθαίρω φάρμακον . οὕτως οὖν λέγω κοᾀκίς . ὁπόσος δέ ﻿ ὁ φλεγμαίνω ἐν ἀρχή ὁ νόσος , εὐθύς ἐπιχειρέω λύω φαρμακεία , ὁ μέν συντείνω καί φλεγμαίνω οὐδείς ἀφαιρέω · οὐ γάρ ἐνδίδωμι ὠμός εἰμί ὁ πάθος · ὁ δέ ἀντέχω ὁ νόσημα καί ὑγιεινός συντήκω . ἀλλά περί μέν οὗτος σκοπέω ὁ θεραπευτικός μέθοδος ἔργον εἰμί . ὁ δέ οὖν Ἱπποκράτης καλέω ἀρχή ἐκεῖνος ἅπας ὁ χρόνος ὁ νόσημα , ἐν ὅς παντελής εἰμί ἄπεπτος , ἤδη φαίνω . προλέγω γάρ ὡς πέπων χρή φαρμακεύω , ἐπιφέρω μή ὠμός , μηδέ ἐν ἀρχή , ὡς τότε ἀρχή εἰμί , ὅτε ὠμός ὁ νόσημα καί ἄπεπτος ὑπάρχω .