galenus.de-crisibus-libri-iii 3.7
Πλειόνων δὲ ὄντων πραγμάτων , ἵνα ὁ λόγος ᾖ σαφὴς , συγχωρησάτωσαν ἡμῖν οἱ σοφισταὶ καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἴδιον ὄνομα θέσθαι , κᾂν εἰ μὴ συγχωροῖεν δὲ μακρὰν χαίρειν αὐτοῖς εἰπόντες , οὐ γὰρ ἐκείνοις , ἀλλὰ τοῖς τὴν ἀλήθειαν ἀσκοῦσιν ὁ λόγος ὅδε σύγκειται , σκοπῶμεν οὕτως . εἰ μὲν δή τις ἀθρόως ἀπηλλάγη τῆς νόσου , πάντως μὲν τούτῳ κένωσις ἀξιόλογος ἀπήντησε δι’ ἐμέτων ἢ γαστρὸς ἢ ἱδρώτων ἢ οὔρων ἢ αἱμοῤῥαγίας ἐκ ῥινῶν , ἢ αἱμοῤῥοΐδων ἐξ ἕδρας , ἢ καταμηνίων φορᾶς ἐπὶ γυναικῶν , ἀλλὰ καὶ παρωτίδες ἀπήλλαξαν οὐκ ὀλίγους , ἐν καιρῷ τῷ δέοντι φανεῖσαι καὶ εἰς γόνατα καὶ εἰς πόδας καὶ εἰς ἄλλο τι καὶ ἄλλο τῶν ἀκύρων μορίων ἀπόσκημμα . καὶ μὲν δὴ καὶ προηγεῖταί τε καὶ συνεδρεύει τούτοις ἅπασιν οὐ σμικρὰ ταραχὴ κατὰ τὸ σῶμα τοῦ κάμνοντος , παραπαίουσί τε καὶ δυσπνοοῦσι καὶ ἀσώδεις εἰσὶ , καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἔμπροσθεν εἴρηται πάσχουσιν . εἷς μὲν δὴ τρόπος ὅδε λύσεως νοσημάτων , ὃν οὐχ ἡμεῖς μόνοι νῦν ἀξιοῦμεν ἕνεκα σαφοῦς διδασκαλίας ὀνομάζεσθαι κρίσιν , ﻿ ἀλλὰ καὶ οἱ παλαιοὶ πάντες οὕτως ἐκάλουν . ἕτερος δὲ τὰ μὲν ἄλλα τῷδε σύμπαντ’ ἔχων τὰ αὐτὰ , μόνῳ δὲ διαφέρων τῷ μὴ τελέως ἀπαλλάττειν τῆς νόσου . ὀνομάζεται δὲ καὶ οὗτος ἐνίοτε μὲν ἁπλῶς κρίσις , ὥσπερ καὶ ὁ πρότερος , ἐνίοτε δὲ μετὰ προσθήκης ἀτελὴς κρίσις , ἢ ἐλλιπὴς κρίσις . ὅσα δὲ κατὰ βραχὺ παύεται νοσήματα , λύεσθαι μὲν ἐν τῷ παρόντι λεγέσθω , κρίνεσθαι δὲ μὴ λεγέσθω , καίτοι τοῦτο ἔφαμεν ὀνομάζεσθαί ποτε καταχρωμένων κρίσιν , ἀλλὰ νῦν ἐπὶ τρισὶ τοῖς εἰρημένοις ἴδιον ἑκάστῳ σαφηνείας ἕνεκεν ὄνομα κείσθω · κρίσις μὲν ἁπλῶς ἡ ὀξύῤῥοπος τῆς νόσου λύσις , ἐλλιπὴς δὲ κρίσις ἡ ὀξύῤῥοπος μείωσις · ἁπλῶς δὲ λύσις ἡ ἐν χρόνῳ τε πλείονι καὶ κατὰ μικρὸν γινομένη . ὥσπερ δὲ ταῖς κρίσεσιν ἐξ ἀνάγκης ἤτοι κένωσις ἀξιόλογος , ἢ πάντως γ’ ἀπόσκημμα μετά τινος ὀξείας γίνεται ταραχῆς , οὕτως ταῖς λύσεσιν οὔτε σάλος οὐδεὶς οὔτε κένωσις οὔτε ἀπόσκημμα συμπίπτει . τρεῖς μὲν δὴ τρόποι μεταβολῆς νοσημάτων οἵδε , μέλλοντος σωθήσεσθαι τοῦ κάμνοντος · τρεῖς δὲ ἄλλοι τούτοις ἀντίστροφοι μέλλοντος τεθνήξεσθαι . ἢ γὰρ ἀθρόως ἀποθνήσκει τις ἅμα ταραχῇ καὶ σάλῳ καί τισιν ἐκκρίσεσιν , ἢ ἀποσκήμμασιν ἀξιολόγοις , ἢ οὐκ ἀπέθανε μὲν ἐπὶ τοῖσδε , χείρων δ’ ἀπεδείχθη μακρῷ . καλείσθω δὴ ταῦτα κοινῇ μὲν ἄμφω κρίσεις οὐκ ἀγαθαὶ , μηδὲν διαφέροντος εἴθ’ οὕτως , εἴτε κακὰς κρίσεις ὀνομάζομεν αὐτὰς , ἰδίᾳ δ’ ἑκατέρα τελεία μὲν ἡ προτέρα , ἐλλιπὴς δὲ ἡ δευτέρα . τὸ δὲ τρίτον εἶδος τῆς κακῆς μεταβολῆς , τὸ κατὰ βραχὺ γινόμενον ἄχρι θανάτου , μαρασμὸς ὀνομαζέσθω . ταυτὶ μὲν οὖν τρία τρισὶν ἀντίκειται . τέταρτος δὲ τρόπος ἐστὶν ὀξυῤῥόπου μεταβολῆς ἐπὶ τὸ χεῖρον , ἄνευ μεγάλων ἐκκρίσεων , ἢ ἀποσκημμάτων , ὃν οὐδὲ κρίσιν ὀνομάζω . ὅτι μὲν οὖν ἕτερον εἴπομεν εἶναι τόνδε τὸν τὸν τρόπον ἐκείνων , οὓς ἅμα σάλῳ τέ τινι καὶ ταραχῇ καὶ σὺν ἐκκρίσεσιν ἀξιολόγοις , ἢ ἀποσκήμμασιν ἐλέγομεν γίνεσθαι , πρόδηλον παντί . καὶ γὰρ καὶ τὸ χωρὶς ἐκείνων τῶν συμπτωμάτων , ἃ πρόσθεν ὠνομάσαμεν κρίσιμα καὶ τὸ χωρὶς ἐκκρίσεως , ἢ ἀποσκήμματος , ἕτερόν ἐστι τοῦ σὺν ἐκείνοις . εἰ δὲ ὀρθῶς , ἢ μὴ , τῷδε τῷ τρόπῳ τοῦ θανάτου τὸ τῆς κρίσεως οὐκ ἐπιφέρομεν ὄνομα , τοῦτ’ ἤδη περὶ ὀνόματός ἐστιν , οὐ περὶ πράγματος ἀμφισβητεῖν . ἐγὼ μὲν γὰρ ἐδίδαξα τρόπους τέτταρας ἀλλήλων διαφέροντας , καὶ τοὔνομά γε ἑκάστῳ σαφοῦς ἕνεκα διδασκαλίας ἠξίωσα θέσθαι διάφορον . εἰ δέ τις ἔχει βέλτιον , ἢ σαφέστερον ὀνομάζειν , οὐκ ἀμφισβητήσαιμι ἂν αὐτῷ τῆς κλήσεως . ἔστι δὲ οὐκ ἐν τούτῳ τὸ διδάξαι τι χρηστὸν , ἀλλ’ ἐν τῷ καὶ διαγινώσκειν ἕκαστον τῶν τρόπων παρόντα καὶ προγινώσκειν ἐσόμενον . οὐ μὴν οὐδ’ εἰ τὰς αἰτίας ἐγχειρήσαιμι λέγειν ἐφεξῆς ἑκάστου τῶν τρόπων , εἶτά τις ἀντειπὼν αὐταῖς ὡς οὐκ ὀρθῶς ἐχούσαις οἴοιτο τοῖς τρόποις αὐτοῖς ἀντειρηκέναι , δεόντως ὑπολαμβάνει . τὸ μὲν γὰρ καὶ τοσούτους εἶναι τοὺς τρόπους καθ’ οὓς ὑγιάζονταί τε καὶ ἀποθνήσκουσιν οἱ νοσοῦντες , καὶ ὀνομάζεσθαι τοῖς εἰρημένοις ὀνόμασι καὶ διαγινώσκεσθαι παρόντας ἢ καὶ μέλλοντας ἔσεσθαι προγινώσκεσθαι , τὸ χρήσιμόν ἐστιν αὐτὸ πρὸς τὰς ἰάσεις , καὶ προσήκει τοῖς μὲν ὀνόμασι συγχωρεῖν , τὰς διαγνώσεις δὲ καὶ τὰς προγνώσεις τῇ πείρᾳ βασανίζειν .
Lemmas: πολύς δέ εἰμί πρᾶγμα , ἵνα ὁ λόγος εἰμί σαφής , συγχωρέω ἐγώ ὁ σοφιστής κατά ἕκαστος αὐτός ἴδιος ὄνομα τίθημι , ἔͅν εἰ μή συγχωρέω δέ μακρός χαίρω αὐτός λέγω , οὐ γάρ ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ ὁ ἀλήθεια ἀσκέω ὁ λόγος ὅδε σύγκειμαι , σκοπέω οὕτως . εἰ μέν δή τις ἀθρόος ἀπαλλάσσω ὁ νόσος , πάντως μέν οὗτος κένωσις ἀξιόλογος ἀπαντάω διά ἔμετος ἤ γαστήρ ἤ ἱδρώς ἤ ὅρος ἤ αἱμορραγία ἐκ ῥίς , ἤ αἱμορροίς ἐκ ἕδρα , ἤ καταμήνιος φορά ἐπί γυνή , ἀλλά καί παρωτίς ἀπαλλάσσω οὐ ὀλίγος , ἐν καιρός ὁ δέω φαίνω καί εἰς γόνυ καί εἰς πούς καί εἰς ἄλλος τις καί ἄλλος ὁ ἄκυρος μόριον ἀπόσκημμα . καί μέν δή καί προηγέομαι τε καί συνεδρεύω οὗτος ἅπας οὐ μικρός ταραχή κατά ὁ σῶμα ὁ κάμνω , παραπαίω τε καί δυσπνοέω καί ἀσώδης εἰμί , καί ὁ ἄλλος ὅσος ἔμπροσθεν λέγω πάσχω . εἷς μέν δή τρόπος ὅδε λύσις νόσημα , ὅς οὐ ἐγώ μόνος νῦν ἀξιόω ἕνεκα σαφής διδασκαλία ὀνομάζω κρίσις , ﻿ ἀλλά καί ὁ παλαιός πᾶς οὕτως καλέω . ἕτερος δέ ὁ μέν ἄλλος ὅδε σύμπας ἔχω ὁ αὐτός , μόνος δέ διαφέρω ὁ μή τέλειος ἀπαλλάσσω ὁ νόσος . ὀνομάζω δέ καί οὗτος ἐνίοτε μέν ἁπλῶς κρίσις , ὥσπερ καί ὁ πρότερος , ἐνίοτε δέ μετά προσθήκη ἀτελής κρίσις , ἤ ἐλλιπής κρίσις . ὅσος δέ κατά βραχύς παύω νόσημα , λύω μέν ἐν ὁ πάρειμι λέγω , κρίνω δέ μή λέγω , καίτοι οὗτος φημί ὀνομάζω ποτέ καταχράομαι κρίσις , ἀλλά νῦν ἐπί τρεῖς ὁ λέγω ἴδιος ἕκαστος σαφήνεια ἕνεκα ὄνομα κεῖμαι · κρίσις μέν ἁπλῶς ὁ ὀξύρροπος ὁ νόσος λύσις , ἐλλιπής δέ κρίσις ὁ ὀξύρροπος μείωσις · ἁπλῶς δέ λύσις ὁ ἐν χρόνος τε πολύς καί κατά μικρός γίγνομαι . ὥσπερ δέ ὁ κρίσις ἐκ ἀνάγκη ἤτοι κένωσις ἀξιόλογος , ἤ πάντως γε ἀπόσκημμα μετά τις ὀξύς γίγνομαι ταραχή , οὕτως ὁ λύσις οὔτε σάλος οὐδείς οὔτε κένωσις οὔτε ἀπόσκημμα συμπίπτω . τρεῖς μέν δή τρόπος μεταβολή νόσημα ὅδε , μέλλω σῴζω ὁ κάμνω · τρεῖς δέ ἄλλος οὗτος ἀντίστροφος μέλλω θνῄσκω . ἤ γάρ ἀθρόος ἀποθνῄσκω τις ἅμα ταραχή καί σάλος καί τις ἔκκρισις , ἤ ἀπόσκημμα ἀξιόλογος , ἤ οὐ ἀποθνῄσκω μέν ἐπί ὅδε , κακός δέ ἀποδείκνυμι μακρός . καλέω δή οὗτος κοινῇ μέν ἄμφω κρίσις οὐ ἀγαθός , μηδείς διαφέρω εἴτε οὕτως , εἴτε κακός κρίσις ὀνομάζω αὐτός , ἴδιος δέ ἑκάτερος τέλειος μέν ὁ πρότερος , ἐλλιπής δέ ὁ δεύτερος . ὁ δέ τρίτος εἶδος ὁ κακός μεταβολή , ὁ κατά βραχύς γίγνομαι ἄχρι θάνατος , μαρασμός ὀνομάζω . οὗτος μέν οὖν τρεῖς τρεῖς ἀντίκειμαι . τέταρτος δέ τρόπος εἰμί ὀξύρροπος μεταβολή ἐπί ὁ κακός , ἄνευ μέγας ἔκκρισις , ἤ ἀπόσκημμα , ὅς οὐδέ κρίσις ὀνομάζω . ὅτι μέν οὖν ἕτερος λέγω εἰμί ὅδε ὁ ὁ τρόπος ἐκεῖνος , ὅς ἅμα σάλος τε τις καί ταραχή καί σύν ἔκκρισις ἀξιόλογος , ἤ ἀπόσκημμα λέγω γίγνομαι , πρόδηλος πᾶς . καί γάρ καί ὁ χωρίς ἐκεῖνος ὁ σύμπτωμα , ὅς πρόσθεν ὀνομάζω κρίσιμος καί ὁ χωρίς ἔκκρισις , ἤ ἀπόσκημμα , ἕτερος εἰμί ὁ σύν ἐκεῖνος . εἰ δέ ὀρθός , ἤ μή , ὅδε ὁ τρόπος ὁ θάνατος ὁ ὁ κρίσις οὐ ἐπιφέρω ὄνομα , οὗτος ἤδη περί ὄνομα εἰμί , οὐ περί πρᾶγμα ἀμφισβητέω . ἐγώ μέν γάρ διδάσκω τρόπος τέσσαρες ἀλλήλων διαφέρω , καί ὄνομα γε ἕκαστος σαφής ἕνεκα διδασκαλία ἀξιόω τίθημι διάφορος . εἰ δέ τις ἔχω ἀγαθός , ἤ σαφής ὀνομάζω , οὐ ἀμφισβητέω ἄν αὐτός ὁ κλῆσις . εἰμί δέ οὐ ἐν οὗτος ὁ διδάσκω τις χρηστός , ἀλλά ἐν ὁ καί διαγιγνώσκω ἕκαστος ὁ τρόπος πάρειμι καί προγιγνώσκω εἰμί . οὐ μήν οὐδέ εἰ ὁ αἰτία ἐγχειρέω λέγω ἐφεξῆς ἕκαστος ὁ τρόπος , εἶτα τις ἀντιλέγω αὐτός ὡς οὐ ὀρθός ἔχω οἴομαι ὁ τρόπος αὐτός ἀντερῶ , δεόντως ὑπολαμβάνω . ὁ μέν γάρ καί τοσοῦτος εἰμί ὁ τρόπος κατά ὅς ὑγιάζω τε καί ἀποθνῄσκω ὁ νοσέω , καί ὀνομάζω ὁ λέγω ὄνομα καί διαγιγνώσκω πάρειμι ἤ καί μέλλω εἰμί προγιγνώσκω , ὁ χρήσιμος εἰμί αὐτός πρός ὁ ἴασις , καί προσήκω ὁ μέν ὄνομα συγχωρέω , ὁ διάγνωσις δέ καί ὁ πρόγνωσις ὁ πεῖρα βασανίζω .