galenus.de-crisibus-libri-iii 2.6
Τοὺς δὲ συνεχεῖς μὲν , ὁμογενεῖς δὲ τοῖς προειρημένοις πυρετοῖς , γεγυμνασμένος μέν τις οὐκ ἂν οὐδ’ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν γνωρίζειν τε καὶ διακρίνειν ἀλλήλων ἀδυνατήσειεν . ἐπὶ δ’ οὖν τῆς δευτέρας , εἰ προσέχοι τὸν νοῦν , κἂν ἀγύμναστος εἴη . καλῶ δὲ ὁμογενεῖς πυρετοὺς συνεχεῖς ἑκάστῳ τῶν διαλειπόντων , τριταίῳ μὲν ἀκριβεῖ , τὸν ἀκριβῆ καῦσον , ἀμφημερινῷ δὲ τὸν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παροξυνόμενον , εἰς ἀπυρεξίαν δὲ μὴ παυόμενον . οὕτω δὲ καὶ τεταρταίῳ , τὸν διὰ τετάρτης . ὅ τε γὰρ ἀκριβὴς καῦσος ἅπαντα τἄλλα φυλάττων ἀκριβῶς τριταίου γνωρίσματα , μόνῳ τῷ μὴ μετὰ ῥίγους εἰσβάλλειν μήτ’ εἰς ἀπυρεξίαν παύεσθαι διενήνοχεν . ὁ δὲ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παροξυνόμενος , ὅταν καὶ ὥραν καὶ κατάστασιν καὶ ἡλικίαν καὶ χώραν καὶ φύσιν σώματος , καὶ τὴν προγεγενημένην δίαιταν , ἔτι τε τὴν τῶν σφυγμῶν ἰδέαν , καὶ τὴν θερμασίαν τὴν αὐτὴν ἔχει τοῖς ἀκριβέσιν ἀμφημερινοῖς , μὴ παύηται δὲ εἰς ἀπυρεξίαν , ὁμογενής ἐστιν αὐτοῖς . κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ὁ διὰ τετάρτης μὲν παροξυνόμενος , εἰς ἀπυρεξίαν δὲ μὴ παυόμενος , ὁμογενής ἐστι τεταρταίῳ . καὶ δῆλον , ὡς οὔτε ῥίγος αὐτῷ προηγήσεται τῶν παροξυσμῶν , οὔθ’ ἱδρὼς ἕψεται , καθάπερ οὐδὲ ἐν τῷ καύσῳ τούτων οὐδέτερον , οὔτ’ εὐθὺς κατ’ ἀρχὰς οὔτε ἐφεξῆς ἄχρι κρίσεως , οἷόν τε γενέσθαι . τούτους οὖν πρώτους ἀσκησάτω τις γνωρίζειν τε καὶ διακρίνειν ἀλλήλων τοὺς ἁπλούς τε καὶ ἀμίκτους ἑτερογενέσι πυρετοῖς , οὓς δι’ αὐτὸ τοῦτο , γνησίους τε καὶ ἀκριβεῖς , οἱ παλαιοὶ τῶν ἰατρῶν ὀνομάζουσιν . ὁ γὰρ ἐπὶ μόνῃ τῇ ξανθῇ χολῇ πυρετὸς ἀναπτόμενος , ἄνευ σπλάγχνου κακώσεως , εἰ μὲν οὖν ἐν τοῖς ἀγγείοις ἔτι μενούσης τῆς χολῆς ἐξάπτοιτο , καῦσος ἀκριβής ἐστιν , εἰ δὲ πάντη φερομένης , τριταῖος . οὕτω δὲ εἰ καὶ μελαίνης χολῆς ἔγγονος ὁ πυρετὸς ὑπάρχει . κινουμένης μὲν τεταρταῖός ἐστιν , ἡδρασμένης δὲ διὰ τετάρτης . ὥσπερ εἰ καὶ φλέγματος , ἤτοι γε ἀμφημερινὸς ἢ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παροξυνόμενος . οἱ γὰρ εἰς ἀπυρεξίαν λήγοντες πυρετοὶ , τριταῖοί τε καὶ τεταρταῖοι καὶ ἀμφημερινοὶ , τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν ἔχοντες τοῖς εἰρημένοις συνεχέσιν , ἑνὶ μόνῳ τῷ κατὰ τὰς φλέβας , ἢ πάντη φερομένους ἔχειν τοὺς χυμοὺς , διενηνόχασιν . ὅθεν καὶ τἄλλα μὲν αὐτοῖς τὰ αὐτά , τῷ δὲ μετὰ ῥίγους , ἢ μὴ σὺν ῥίγει , καὶ σὺν ἐμέτοις τισὶ καὶ ἱδρῶσι , ἢ ἄνευ τούτων γίνεσθαι διαφέρουσι . συνεχῆ μὲν δὴ πυρετὸν ὀνομάζω , τὸν εἰς ἀπυρεξίαν , πρὶν τελέως λυθῆναι μὴ παυόμενον , κἂν παρακμή τις αἰσθητὴ φαίνηται . ὅταν δὲ μηδὲ παρακμή τις αἰσθητὴ γένηται , διὰ παντὸς δὲ ἀπὸ τῆς πρώτης ἀρχῆς , ἄχρι κρίσεως ὅμοιος διαμένει , τοῦ γένους μέν ἐστιν , καὶ οὗτος τῶν καυσωδῶν πυρετῶν , ὀξύτητι δ’ αὐτῶν διενήνοχεν . ἀλλ’ οὔτε κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν ἢ δευτέραν οἷόν τε προγνῶναι τὸν τοιοῦτον , οὔτ’ ἄλλως χρήσιμον , ἀρκεῖ γὰρ τὸ γένος γνωρίζειν , ὅτι χολώδης τε καὶ περικαὴς καὶ κατοξύς . οὐδὲ γὰρ εἰ σύνοχον ὀνομάζει τις αὐτὸν , ὥσπερ ἔνιοι τῶν ἰατρῶν , ὅλῳ τῷ γένει διοίσει τῶν καυσωδῶν πυρετῶν , ἕνεκά γε τῆς προσηγορίας . ὥσπερ ﻿ οὐδ’ ὅτι τρεῖς αὐτοῦ τύπου συνόχου διαφορὰς εἰδότες , ἴδιον ἐφ’ ἑκάστης αὐτῶν ὄνομα φέρουσι · τοὺς μὲν ἐπακμαστικοὺς , τοὺς δὲ ὁμοτόνους , τοὺς δὲ ἀκμαστικοὺς , τοὺς δὲ παρακμαστικοὺς ὀνομάζοντες ἤδη , διὰ τοῦτο κατὰ γένος αὐτοῖς ἡγητέον εἶναί τινα διαφοράν . ὅθεν οὐδ’ εἰς τὴν παροῦσαν πραγματείαν ἡ διάγνωσις αὐτῶν , μέγα τι συντελεῖ . πάντες γὰρ οὗτοι , κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα κρίνονται . τούτου δὲ εἰς παρόντα χρεία , τοῦ λαβεῖν τινα τῆς ὅλης τοῦ νοσήματος καταστάσεώς τε καὶ κρίσεως , ἐν ταῖς πρώταις ἡμέραις ἐπίγνωσιν . εἰ μὲν γὰρ ἀκριβὴς τριταῖός ἐστιν , ἐντὸς τῶν ἑπτὰ περιόδων · εἰ δ’ ἀκριβὴς καῦσος , ἐντὸς τῆς πρώτης ἑβδομάδος ἐξ ἀνάγκης κριθήσεται . χρονιοῦσι δὲ πάντως ὅ τ’ ἀμφημερινὸς , καὶ ὁ παρακείμενος αὐτῷ συνεχής . ὥσπερ καὶ ὁ τεταρταῖός τε καὶ ὁ διὰ τετάρτης . ὥστε τρία μέν ἐστι τὰ σύμπαντα γένη τῶν ἁπλῶν πυρετῶν , ἕκαστον δ’ αὐτῶν εἰς δύο τὰς πρώτας τμηθήσεται διαφοράς · ἢ γὰρ συνεχεῖς , ἢ διαλείποντες ἔσονται . καὶ γνωρισθήσονται κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν . οἱ μὲν εὐθὺς εἰσβαλλόντων τῶν παροξυσμῶν , οἱ δ’ ἀναβαινόντων , οἱ δ’ ἀκμαζόντων , οἱ δ’ ἐν ταῖς πρώταις παρακμαῖς , ἢ τοῖς ἀπυρέτοις διαλείμμασι .
Lemmas: ὁ δέ συνεχής μέν , ὁμογενής δέ ὁ προλέγω πυρετός , γυμνάζω μέν τις οὐ ἄν οὐδέ ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα γνωρίζω τε καί διακρίνω ἀλλήλων ἀδυνατέω . ἐπί δέ οὖν ὁ δεύτερος , εἰ προσέχω ὁ νόος , ἄν ἀγύμναστος εἰμί . καλέω δέ ὁμογενής πυρετός συνεχής ἕκαστος ὁ διαλείπω , τριταῖος μέν ἀκριβής , ὁ ἀκριβής καῦσος , ἀμφημερινός δέ ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα παροξύνω , εἰς ἀπυρεξία δέ μή παύω . οὕτως δέ καί τεταρταῖος , ὁ διά τέταρτος . ὁ τε γάρ ἀκριβής καῦσος ἅπας ἄλλος φυλάσσω ἀκριβής τριταῖος γνώρισμα , μόνος ὁ μή μετά ῥῖγος εἰσβάλλω μήτε εἰς ἀπυρεξία παύω διαφέρω . ὁ δέ κατά ἕκαστος ἡμέρα παροξύνω , ὅταν καί ὥρα καί κατάστασις καί ἡλικία καί χώρα καί φύσις σῶμα , καί ὁ προγίγνομαι δίαιτα , ἔτι τε ὁ ὁ σφυγμός ἰδέα , καί ὁ θερμασία ὁ αὐτός ἔχω ὁ ἀκριβής ἀμφημερινός , μή παύω δέ εἰς ἀπυρεξία , ὁμογενής εἰμί αὐτός . κατά ὁ αὐτός δέ καί ὁ διά τέταρτος μέν παροξύνω , εἰς ἀπυρεξία δέ μή παύω , ὁμογενής εἰμί τεταρταῖος . καί δῆλος , ὡς οὔτε ῥίγος αὐτός προηγέομαι ὁ παροξυσμός , οὔτε ἱδρώς ἕπομαι , καθά οὐδέ ἐν ὁ καῦσος οὗτος οὐδέτερος , οὔτε εὐθύς κατά ἀρχή οὔτε ἐφεξῆς ἄχρι κρίσις , οἷος τε γίγνομαι . οὗτος οὖν πρῶτος ἀσκέω τις γνωρίζω τε καί διακρίνω ἀλλήλων ὁ ἁπλός τε καί ἄμικτος ἑτερογενής πυρετός , ὅς διά αὐτός οὗτος , γνήσιος τε καί ἀκριβής , ὁ παλαιός ὁ ἰατρός ὀνομάζω . ὁ γάρ ἐπί μόνος ὁ ξανθός χολή πυρετός ἀνάπτω , ἄνευ σπλάγχνον κάκωσις , εἰ μέν οὖν ἐν ὁ ἀγγεῖον ἔτι μένω ὁ χολή ἐξάπτω , καῦσος ἀκριβής εἰμί , εἰ δέ πάντῃ φέρω , τριταῖος . οὕτως δέ εἰ καί μέλας χολή ἔγγονος ὁ πυρετός ὑπάρχω . κινέω μέν τεταρταῖος εἰμί , ἑδράζω δέ διά τέταρτος . ὥσπερ εἰ καί φλέγμα , ἤτοι γε ἀμφημερινός ἤ κατά ἕκαστος ἡμέρα παροξύνω . ὁ γάρ εἰς ἀπυρεξία λήγω πυρετός , τριταῖος τε καί τεταρταῖος καί ἀμφημερινός , ὁ αὐτός ὑπόθεσις ἔχω ὁ λέγω συνεχής , εἷς μόνος ὁ κατά ὁ φλέψ , ἤ πάντῃ φέρω ἔχω ὁ χυμός , διαφέρω . ὅθεν καί ἄλλος μέν αὐτός ὁ αὐτός , ὁ δέ μετά ῥῖγος , ἤ μή σύν ῥῖγος , καί σύν ἔμετος τις καί ἱδρώς , ἤ ἄνευ οὗτος γίγνομαι διαφέρω . συνεχής μέν δή πυρετός ὀνομάζω , ὁ εἰς ἀπυρεξία , πρίν τέλειος λύω μή παύω , ἐάν παρακμή τις αἰσθητός φαίνω . ὅταν δέ μηδέ παρακμή τις αἰσθητός γίγνομαι , διά πᾶς δέ ἀπό ὁ πρῶτος ἀρχή , ἄχρι κρίσις ὅμοιος διαμένω , ὁ γένος μέν εἰμί , καί οὗτος ὁ καυσώδης πυρετός , ὀξύτης δέ αὐτός διαφέρω . ἀλλά οὔτε κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα ἤ δεύτερος οἷος τε προγιγνώσκω ὁ τοιοῦτος , οὔτε ἄλλος χρήσιμος , ἀρκέω γάρ ὁ γένος γνωρίζω , ὅτι χολώδης τε καί περικαής καί κατοξύς . οὐδέ γάρ εἰ συνοχος ὀνομάζω τις αὐτός , ὥσπερ ἔνιοι ὁ ἰατρός , ὅλος ὁ γένος διαφέρω ὁ καυσώδης πυρετός , ἕνεκα γε ὁ προσηγορία . ὥσπερ ﻿ οὐδέ ὅτι τρεῖς αὐτός τύπος συνοχος διαφορά οἶδα , ἴδιος ἐπί ἕκαστος αὐτός ὄνομα φέρω · ὁ μέν ἐπακμαστικός , ὁ δέ ὁμότονος , ὁ δέ ἀκμαστικός , ὁ δέ παρακμαστικός ὀνομάζω ἤδη , διά οὗτος κατά γένος αὐτός ἡγέομαι εἰμί τις διαφορά . ὅθεν οὐδέ εἰς ὁ πάρειμι πραγματεία ὁ διάγνωσις αὐτός , μέγας τις συντελέω . πᾶς γάρ οὗτος , κατά ὁ πρῶτος ἑβδομάς κρίνω . οὗτος δέ εἰς πάρειμι χρεία , ὁ λαμβάνω τις ὁ ὅλος ὁ νόσημα κατάστασις τε καί κρίσις , ἐν ὁ πρῶτος ἡμέρα ἐπίγνωσις . εἰ μέν γάρ ἀκριβής τριταῖος εἰμί , ἐντός ὁ ἑπτά περίοδος · εἰ δέ ἀκριβής καῦσος , ἐντός ὁ πρῶτος ἑβδομάς ἐκ ἀνάγκη κρίνω . χρονίζω δέ πάντως ὁ τε ἀμφημερινός , καί ὁ παράκειμαι αὐτός συνεχής . ὥσπερ καί ὁ τεταρταῖος τε καί ὁ διά τέταρτος . ὥστε τρεῖς μέν εἰμί ὁ σύμπας γένος ὁ ἁπλόος πυρετός , ἕκαστος δέ αὐτός εἰς δύο ὁ πρῶτος τέμνω διαφορά · ἤ γάρ συνεχής , ἤ διαλείπω εἰμί . καί γνωρίζω κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα . ὁ μέν εὐθύς εἰσβάλλω ὁ παροξυσμός , ὁ δέ ἀναβαίνω , ὁ δέ ἀκμάζω , ὁ δέ ἐν ὁ πρῶτος παρακμή , ἤ ὁ ἀπύρετος διάλειμμα .