galenus.de-crisibus-libri-iii 2.2
Ἀεκτέον οὖν ἤδη πῶς ἄν τις ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν , ἀκριβῶς διαγινώσκοι τοῦ νοσήματος τὴν φύσιν . ἡμέραν δηλονότι παρ’ ὅλον τὸν λόγον εἰρησομένοις , οὐκ ἐκ τῆς ἡμέρας αὐτῆς μόνης συνεστῶσαν , ἀλλὰ κἀκ τῆς νυκτὸς χρόνου . καθάπερ οὖν καὶ τὸν μῆνα τριάκοντα ἡμερῶν εἶναι λέγομεν , οὐ μόνον τοῦτον τὸν χρόνον , ὃν ὑπὲρ τῆς γῆς ὁ ἥλιος φαίνεται προσαγορεύοντες ἡμέραν , ἀλλὰ καὶ τὸν τῆς νυκτὸς αὐτοῦ προστιθέντες , οὕτως δέ πως καὶ τὸν ἐνιαυτὸν πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ τριακοσίων ἡμερῶν εἶναί φαμεν . ὥσπερ δὲ περὶ τοῦ τῆς ἡμέρας ὀνόματος , καὶ τοῦ κατ’ αὐτὸ σημαινομένου διῄρηται , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον χρὴ μηνῦσαι καὶ περὶ τοῦ νοσήματος . ὅτι δὲ διάθεσίς τίς ἐστιν ἐνέργειαν βλάπτουσα , καὶ ὅτι διττὴ πολλάκις συνίσταται ἅμα . δέδεικται δ’ ἄμφω ταῦτα ἐν τῷ περὶ τῆς τῶν νοσημάτων διαφορᾶς ὑπομνήματι . τὴν μὲν οὖν ἁπλῆν διάθεσιν οὐδεὶς τῶν ἀκριβῶς εἰδότων ἀγνοήσει κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν . ἴδια γὰρ ἔχει τὰ γνωρίσματα · τὴν δ’ ἐπίμικτον οὐχ ἅπασιν ἐγχωρεῖ διαγνῶναι κατ’ ἀρχάς . καὶ οὐδέν γε τοῦτο ἄτοπον εἰς διττῆς διαθέσεως ἐπίγνωσιν , ἡμερῶν δεηθῆναι δυοῖν . ὥσπερ καὶ εἰ τριττή τις εἴη , τριῶν . ἀλλὰ τό γε μίαν ἁπλῆν ἀγνοῆσαι διάθεσιν , ἄτοπόν τε καὶ δεινῶς αἰσχρόν . ἠσκῆσθαι τοίνυν ἁπάσας χρὴ τὰς ἁπλῶς διαθέσεις , ἑκάστην ἰδίᾳ τετελειωμένην τ’ . ἤδη γνωρίζειν ἑτοίμως . εἰ μὴ γὰρ ἐν τούτῳ προγυμνάσαιο φιλοπόνως , οὐδὲ ἀρχομένην ἔτι , καὶ σμικρὰν οὖσαν διαγνοίης . ὥσπερ οὐδ’ ἐλαίαν ἢ συκῆν ἢ δρῦν ἄρτι τῆς γῆς ἀνίσχοντα δύναιο ἄν ποτε διαγινώσκειν , ἀγνοῶν ἔτι τὰ τέλεια φυτά . τὸ δὲ τούτου μεῖζον , ὡς οὐδ’ αὐτὰ τέλεια γινώσκειν ἁπλῶς ἀρκεῖ , ἀλλὰ χωρὶς μὲν τοῦ προγινώσκειν ἐκεῖνα τῶν νεογνῶν οὐδὲν ἂν ἰδίᾳ γνωρίσαις . οὐ μὴν οὐδ’ εὐθέως τε καὶ πρώτως ἐντυχὼν νῦν , ἀλλ’ ὡς καὶ τῶν τελείων ἕκαστον οὐκ ὀλιγάκις θεασάμενος ἱκανὸς διαγινώσκειν ἑτοίμως ἐγένου , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον χρή σε καὶ τῶν ἄρτι γεννωμένων ἕκαστον , οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δὶς , ἀλλὰ πολλάκις θεασάμενον ἱκανῶς αὐτῶν γενέσθαι γνώριμον . μὴ τοίνυν ἐάν τι τῶν τῇδε γεγραμμένων ἐπιχειρῶν ἀσκεῖν ἐν τῇ πρώτῃ πείρᾳ σφαλῇς , ἀπογινώσκειν εὐθὺς ὡς ἀδυνάτου , μηδὲ ἀποχωρεῖν τῆς μελέτης , πρὶν πάνυ πολλάκις ἐν αὐτῇ γυμνάσασθαι . οὐδὲ γὰρ τοὺς τὴν τοξικὴν μελετῶντας , καίτοι πολλάκις ἁμαρτάνοντας τοῦ σκοποῦ , τό γε κατ’ ἀρχὰς , ὅμως οὐδὲ τούτους ἀφισταμένους ὁρᾷς τῆς ἀσκήσεως , οὐδ’ ἀθυμοῦντας ἀποτυχίας . ﻿ ὁπότ’ οὖν τοξικὴν οὕτω σμικρὰν τέχνην , ὡς καὶ τοῖς ἀνδραπόδοις ἀσκεῖσθαι καλῶς , οὐ δυνατόν ἐστιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατορθοῦσθαι , τί χρὴ νομίζειν ἐπὶ τῆς τῶν Ἀσκληπιῶν τέχνης , οὕτω μὲν πολλῆς θεωρίας δεομένης , οὕτω δ’ ἀκριβοῦς τε καὶ φιλοπόνου τῆς ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων τριβῆς ; εἰ μὲν δή τις εἴης τῶν ἐπὶ τοῖς καλλίστοις ταλαιπωρεῖσθαι προῃρημένων , ἅπαντα μὲν πρώτως ἔκμαθε ἀκριβῶς , τὰ λεγόμενα καθ’ ἕκαστον τῶν νοσημάτων , ἐφεξῆς δ’ ἐπὶ τῶν ἔργων ἄσκησον . εἶθ’ οὕτως ἐπιχείρει κρίνειν αὐτὰ , πότερον ἀληθῶς ἢ ψευδῶς εἴρηται . εἰ δ’ ἀταλαίπωρός τε καὶ ῥᾴθυμος εἴης , ἢ ταλαίπωρος μὲν ἀλλ’ εἰς τὰ χείρω , πλοῦτόν τε καὶ τιμὴν καὶ δύναμιν πολιτικὴν ἀληθείας προαιρούμενος , ἄμεινόν σοι μηδ’ ἅπτεσθαι τῆσδε τῆς θεωρίας , μηδ’ εἰς ἀνάπλεων βορβόρου φρέαρ ἐμβάλλειν ὕδωρ καθαρόν . ἀφανίσεις τε γὰρ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ φρέαρ οὐδὲν ὠφελήσεις . τὴν οὖν ἁπλῆν διάθεσιν ἑκάστου τῶν νοσημάτων , ἐπὶ γὰρ τὸν τῆς ἀληθείας ἑταῖρον ἤδη τρέψομαι , πρῶτον ἄσκησόν μοι γνωρίζειν αὐτὴν ἐφ’ ἑαυτῆς , οὐκ ἐκ τῶν ἔξωθεν αὐτῇ προσκειμένων μόνον , ἅπερ οἱ πολλοὶ θεῶνται , ἀλλὰ πρῶτον μὲν καὶ μάλιστα ἐκ τῶν κατὰ τὴν ἰδίαν οὐσίαν ὑπαρχόντων · ἐπεὶ δ’ ἤδη καὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμβεβηκότων . οἷον ἐπὶ τοῦ καλουμένου τριταίου μὴ τοῦτο μόνον ἐπισκέπτου , τὸ διὰ τρίτης γίνεσθαι τοὺς παροξυσμοὺς , εἰς ἀπυρεξίαν τελευτῶντας . εἰ γὰρ ἤτοι δύο τριταῖοι γενηθεῖεν , ἢ δύο τεταρταῖοι , καθ’ ἑκάστην μὲν ἡμέραν οἱ δύο τριταῖοι · διὰ τρίτης δ’ οἱ δύο τεταρταῖοι παροξύνονται , ἢ τοὺς δύο τριταίους ἕνα νομίσεις ἀμφημερινόν · ἢ τοὺς δύο τεταρταίους ἕνα τριταῖον . ἀλλὰ τὴν ἰδέαν ἐπισκοπεῖσθαί σε κελεύω τῶν πυρετῶν . οὔτε γὰρ ταῖς εἰσβολαῖς τῶν παροξυσμῶν ἐοίκασιν , οὔτε ταῖς ἀναβάσεσιν , οὔτε ταῖς ἀκμαῖς , οὔτε ταῖς παρακμαῖς , οὔτε τῇ ποιότητι τῆς θερμασίας , οὔτε τῇ κινήσει τῶν ἀρτηριῶν , οὔτε τοῖς ἐπιγινομένοις συμπτώμασιν . εἰ μὲν οὖν μηδέποτ’ ἦν θεάσασθαι τριταῖόν τε καὶ ἀμφημερινὸν , αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν ἑκάτερον , ἄδηλος ἂν ἦν αὐτῶν ἡ διάγνωσις , ἐπεὶ δὲ καὶ τριταῖον , αὐτόν ἐστιν ἰδεῖν καθ’ ἑαυτὸν , ἀρξάμενόν τε καὶ προελθόντα καὶ τελειωθέντα καὶ λυθέντα , καὶ ἀμφημερινὸν ὡσαύτως , οὐδέν ἐστιν χαλεπὸν ἀμφημερινοῦ ἑνὸς διακρῖναι δύο τριταίους .
Lemmas: ἀέχω οὖν ἤδη πῶς ἄν τις ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἡμέρα , ἀκριβής διαγιγνώσκω ὁ νόσημα ὁ φύσις . ἡμέρα δηλονότι παρά ὅλος ὁ λόγος λέγω , οὐ ἐκ ὁ ἡμέρα αὐτός μόνος συνίστημι , ἀλλά ἐκ ὁ νύξ χρόνος . καθά οὖν καί ὁ μείς τριάκοντα ἡμέρα εἰμί λέγω , οὐ μόνος οὗτος ὁ χρόνος , ὅς ὑπέρ ὁ γῆ ὁ ἥλιος φαίνω προσαγορεύω ἡμέρα , ἀλλά καί ὁ ὁ νύξ αὐτός προστίθημι , οὕτως δέ πως καί ὁ ἐνιαυτός πέντε καί ἑξήκοντα καί τριακόσιοι ἡμέρα εἰμί φημί . ὥσπερ δέ περί ὁ ὁ ἡμέρα ὄνομα , καί ὁ κατά αὐτός σημαίνω διαιρέω , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος χρή μηνύω καί περί ὁ νόσημα . ὅτι δέ διάθεσις τις εἰμί ἐνέργεια βλάπτω , καί ὅτι δισσός πολλάκις συνίστημι ἅμα . δείκνυμι δέ ἄμφω οὗτος ἐν ὁ περί ὁ ὁ νόσημα διαφορά ὑπόμνημα . ὁ μέν οὖν ἁπλόος διάθεσις οὐδείς ὁ ἀκριβής οἶδα ἀγνοέω κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα . ἴδιος γάρ ἔχω ὁ γνώρισμα · ὁ δέ ἐφέμικτος οὐ ἅπας ἐγχωρέω διαγιγνώσκω κατά ἀρχή . καί οὐδείς γε οὗτος ἄτοπος εἰς δισσός διάθεσις ἐπίγνωσις , ἡμέρα δέω δύο . ὥσπερ καί εἰ τρισσός τις εἰμί , τρεῖς . ἀλλά ὁ γε εἷς ἁπλόος ἀγνοέω διάθεσις , ἄτοπος τε καί δεινός αἰσχρός . ἀσκέω τοίνυν ἅπας χρή ὁ ἁπλῶς διάθεσις , ἕκαστος ἴδιος τελειόω τε . ἤδη γνωρίζω ἑτοῖμος . εἰ μή γάρ ἐν οὗτος προγυμνάζω φιλόπονος , οὐδέ ἄρχω ἔτι , καί μικρός εἰμί διαγιγνώσκω . ὥσπερ οὐδέ ἐλαία ἤ συκῆ ἤ δρῦς ἄρτι ὁ γῆ ἀνίσχω δύναμαι ἄν ποτέ διαγιγνώσκω , ἀγνοέω ἔτι ὁ τέλειος φυτόν . ὁ δέ οὗτος μέγας , ὡς οὐδέ αὐτός τέλειος γιγνώσκω ἁπλῶς ἀρκέω , ἀλλά χωρίς μέν ὁ προγιγνώσκω ἐκεῖνος ὁ νεογνός οὐδείς ἄν ἴδιος γνωρίζω . οὐ μήν οὐδέ εὐθύς τε καί πρῶτος ἐντυγχάνω νῦν , ἀλλά ὡς καί ὁ τέλειος ἕκαστος οὐ ὀλιγάκις θεάομαι ἱκανός διαγιγνώσκω ἑτοῖμος γίγνομαι , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος χρή σύ καί ὁ ἄρτι γεννάω ἕκαστος , οὐ ἅπαξ οὐδέ δίς , ἀλλά πολλάκις θεάομαι ἱκανός αὐτός γίγνομαι γνώριμος . μή τοίνυν ἐάν τις ὁ τῇδε γράφω ἐπιχειρέω ἀσκέω ἐν ὁ πρῶτος πεῖρα σφάλλω , ἀπογιγνώσκω εὐθύς ὡς ἀδύνατος , μηδέ ἀποχωρέω ὁ μελέτη , πρίν πάνυ πολλάκις ἐν αὐτός γυμνάζω . οὐδέ γάρ ὁ ὁ τοξικός μελετάω , καίτοι πολλάκις ἁμαρτάνω ὁ σκοπός , ὁ γε κατά ἀρχή , ὅμως οὐδέ οὗτος ἀφίστημι ὁράω ὁ ἄσκησις , οὐδέ ἀθυμόω ἀποτυχία . ﻿ ὁπότε οὖν τοξικός οὕτως μικρός τέχνη , ὡς καί ὁ ἀνδράποδον ἀσκέω καλός , οὐ δυνατός εἰμί εὐθύς ἐκ ἀρχή κατορθόω , τίς χρή νομίζω ἐπί ὁ ὁ Ἀσκληπιός τέχνη , οὕτως μέν πολύς θεωρία δέω , οὕτως δέ ἀκριβής τε καί φιλόπονος ὁ ἐπί αὐτός ὁ ἔργον τριβή ; εἰ μέν δή τις εἰμί ὁ ἐπί ὁ καλός ταλαιπωρέω προλέγω , ἅπας μέν πρῶτος ἐκμανθάνω ἀκριβής , ὁ λέγω κατά ἕκαστος ὁ νόσημα , ἐφεξῆς δέ ἐπί ὁ ἔργον ἀσκέω . εἶτα οὕτως ἐπιχειρέω κρίνω αὐτός , πότερος ἀληθής ἤ ψευδής λέγω . εἰ δέ ἀταλαίπωρος τε καί ῥᾴθυμος εἰμί , ἤ ταλαίπωρος μέν ἀλλά εἰς ὁ κακός , πλοῦτος τε καί τιμή καί δύναμις πολιτικός ἀλήθεια προαιρέω , ἀγαθός σύ μηδέ ἅπτω ὅδε ὁ θεωρία , μηδέ εἰς ἀνάπλεος βόρβορος φρέαρ ἐμβάλλω ὕδωρ καθαρός . ἀφανίζω τε γάρ ὁ ὕδωρ καί ὁ φρέαρ οὐδείς ὠφελέω . ὁ οὖν ἁπλόος διάθεσις ἕκαστος ὁ νόσημα , ἐπί γάρ ὁ ὁ ἀλήθεια ἑταῖρος ἤδη τρέπω , πρῶτος ἀσκέω ἐγώ γνωρίζω αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ , οὐ ἐκ ὁ ἔξωθεν αὐτός πρόσκειμαι μόνος , ὅς ὁ πολύς θεάομαι , ἀλλά πρῶτος μέν καί μάλα ἐκ ὁ κατά ὁ ἴδιος οὐσία ὑπάρχω · ἐπεί δέ ἤδη καί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς συμβαίνω . οἷον ἐπί ὁ καλέω τριταῖος μή οὗτος μόνος ἐπισκοπέω , ὁ διά τρίτος γίγνομαι ὁ παροξυσμός , εἰς ἀπυρεξία τελευτάω . εἰ γάρ ἤτοι δύο τριταῖος γίγνομαι , ἤ δύο τεταρταῖος , κατά ἕκαστος μέν ἡμέρα ὁ δύο τριταῖος · διά τρίτος δέ ὁ δύο τεταρταῖος παροξύνω , ἤ ὁ δύο τριταῖος εἷς νομίζω ἀμφημερινός · ἤ ὁ δύο τεταρταῖος εἷς τριταῖος . ἀλλά ὁ ἰδέα ἐπισκοπέω σύ κελεύω ὁ πυρετός . οὔτε γάρ ὁ εἰσβολή ὁ παροξυσμός ἔοικα , οὔτε ὁ ἀνάβασις , οὔτε ὁ ἀκμή , οὔτε ὁ παρακμή , οὔτε ὁ ποιότης ὁ θερμασία , οὔτε ὁ κίνησις ὁ ἀρτηρία , οὔτε ὁ ἐπιγίγνομαι σύμπτωμα . εἰ μέν οὖν μηδέποτε εἰμί θεάομαι τριταῖος τε καί ἀμφημερινός , αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἑκάτερος , ἄδηλος ἄν εἰμί αὐτός ὁ διάγνωσις , ἐπεί δέ καί τριταῖος , αὐτός εἰμί ὁράω κατά ἑαυτοῦ , ἄρχω τε καί προέρχομαι καί τελειόω καί λύω , καί ἀμφημερινός ὡσαύτως , οὐδείς εἰμί χαλεπός ἀμφημερινός εἷς διακρίνω δύο τριταῖος .