galenus.de-crisibus-libri-iii 1.3
Εἰ τοίνυν ἐπιδίδωσιν ἡ νόσος , οὐ μόνον ἐν τῷ προλαμβάνειν τοὺς παροξυσμοὺς τεκμαίρεσθαι προσῆκεν , ἀλλὰ καὶ τὸ μῆκος αὐτῶν ἐπισκοπεῖσθαι χρὴ , καὶ τὸ μέγεθος , καὶ τὸ ἦθος τὸ μετὰ συμπτωμάτων , εἰ τύχῃ , ἢ ἄνευ τούτων , ὥσπερ οὖν κᾀπὶ τοῦ διαλείμματός τε καὶ τῆς παρακμῆς τὰ αὐτὰ ταῦτα θεωρεῖν ἀξιῶ . καλῶ δὲ διάλειμμα μὲν , ἐπειδὰν εἰς ἀπυρεξίαν ὁ παροξυσμὸς παύηται · παρακμὴν δὲ τὸ μετ’ αὐτὴν ἀκμὴν ἅπαν αὐτοῦ μέρος , ἕως τῆς ἀρχῆς τοῦ δευτέρου παροξυσμοῦ . τὸ γάρτοι προλαμβάνειν αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ μόνον οὐχ ἱκανὸν αὐξήσεως σημεῖον ὑπάρχει , ἰδιότητι πολλάκις ἑπόμενον νόσου μᾶλλον ἢ διὰ τὴν ἀνάβασιν αὐτῆς γιγνόμενον . ἀμέλει καὶ τριταῖαί τινες ἤδη καὶ τεταρταῖαι καὶ ἀμφημεριναὶ περίοδοι , μέχρι παντελοῦς λύσεως , οὕτως ὤφθησαν παροξυνόμεναι . καὶ καλεῖν γε τοῖς ἰατροῖς ἔθος ἐστὶ τοὺς τοιούτους τύπους προληπτικοὺς , ὥσπερ ἑτέρους ὑστερητικοὺς , οἳ ἂν ἀπ’ ἀρχῆς εὐθὺς ἐπιλαμβάνουσί τι τοῦ μέλλοντος χρόνου . ἀλλά τοι κᾀπὶ τούτων τὸ τῆς ἀναλογίας πλέον ἐπιλαβεῖν , ἢ προλαβεῖν , τὸ μὲν παρακμῆς , τὸ δ’ αὐξήσεως εἶναι δοκεῖ γνώρισμα . τὸ δὲ ἁπλῶς προλαμβάνειν , ἢ ὑστερίζειν , οὐδετέρου . σκοπεῖσθαι δὲ προσήκει οὐ τοῦτο μόνον , εἰ προὔλαβεν ὁ δεύτερος παροξυσμὸς τῆς συνήθους ὥρας , ἀλλ’ εἰ καὶ τὸ μῆκος αὐτῷ τοῦ χρόνου ταὐτὸν , ἢ τὸ μέγεθος ἴσον , ἢ εἰ νῦν κακοηθέστερος , ἢ ἁπλούστερος ἐγένετο . τὰ δ’ αὐτὰ ταῦτα κᾀπὶ τῶν διαλειμμάτων τε καὶ τῶν παρακμῶν ἐπισκοπεῖσθαι χρή . τὸ μὲν δὴ μῆκος τοῦ χρόνου ῥᾷστον καταμαθεῖν · τὸ μέγεθος δὲ , ὅπερ καὶ σφοδρότητα καλοῦσι , καὶ μέντοι καὶ τὸ ἦθος , ὅπερ καὶ τρόπον ὀνομάζουσιν , ἔκ τε τῆς οἰκείας τοῦ νοσήματος ἰδέας θεωρεῖν , κᾀκ τῶν ἐπιγινομένων αὐτῷ συμπτωμάτων . ἐκ μὲν τῆς οἰκείας ἰδέας τοῦ νοσήματος , εἰς τὰ συμπληροῦντα τὴν ἰδίαν αὐτοῦ φύσιν ἀποβλέποντα , καθάπερ , εἰ τύχῃ , ἐπὶ πλευρίτιδος , εἴς τε τὸ νυγματῶδες ἄλγημα τῆς πλευρᾶς καὶ τὸν ὀξὺν πυρετὸν καὶ τὴν βῆχα καὶ δύσπνοιαν . ἐκ δὲ αὖ τῶν ἐπιγινομένων αὐτῷ συμπτωμάτων , εἰ πολλὰ καὶ πολυχρόνια καὶ ἰσχυρὰ καὶ κακοήθη γίγνοιτο , ἢ τοὐναντίον ὀλίγα καὶ ὀλιγοχρόνια καὶ μικρὰ καὶ ἁπλᾶ . καὶ μὲν δὴ καὶ ὁ τοῦ διαλείμματός τε καὶ ὁ τῆς παρακμῆς χρόνος , εἰ μακρότερος τοῦ πρόσθεν , ἢ βραχύτερος , ἢ δυσφορώτερος , ἢ εὐφορώτερος , ἢ εἰ παραμένει τι τῶν ἐκ τοῦ παροξυσμοῦ συμπτωμάτων , ἢ πέπαυται πάντα . εἰ μὲν γὰρ τὰ χείρω τῶν εἰρημένων εὑρίσκοιτο , σαφῶς ἐπιδίδωσιν ἡ νόσος · εἰ δὲ τὰ βελτίω , παρακμάζει . προλαμβανέτω γὰρ ὁ παροξυσμὸς τῆς συνήθους ὥρας καὶ μακρότερος γινέσθω καὶ σφοδρότερος καὶ κακοηθέστερος καὶ σὺν πολλοῖς καὶ μοχθηροῖς ﻿ συμπτώμασι ἐνοχλείτω . γινέσθω δὲ καὶ ὁ τῆς παρακμῆς χρόνος βραχύς τε ἅμα καὶ οὐκ ἀκριβῶς εὔφορος , οὐδὲ ἐλεύθερος ἁπάντων τῶν ἐκ τοῦ παροξυσμοῦ συμπτωμάτων , οὐδεὶς ἂν , οἶμαι , περί γε τῶν οὕτω καμνόντων ζητήσειεν , ὡς οὐκ ἐπιδίδωσιν αὐτοῖς εἰς μέγεθος ἡ νόσος . αὖθις δὲ τἀναντία πάντα τούτοις γινέσθω . τῆς μὲν εἰσβολῆς ὑστεριζούσης , τοῦ μήκους τε καὶ τοῦ μεγέθους τοῦ κατὰ τὸν παροξυσμὸν ἐλαττουμένου καὶ τῆς κακοηθείας πραϋνομένης καὶ τῶν ἐπιγινομένων συμπτωμάτων ἐλαττόνων τε καὶ ἁπλουστέρων ὄντων , ἢ οὐδ’ ὅλως ἐπιφαινομένων , καὶ τοῦ διαλείμματος , ἤ τῆς παρακμῆς εὐφόρου καὶ μακρᾶς γινομένης , καὶ πάντα ἐξαλειφούσης τὰ τοῦ παροξυσμοῦ συμπτώματα , καὶ γὰρ καὶ ταῦτα σαφέστατα παρακμῆς γνωρίσματα , καθάπερ τὰ πρότερα τῆς ἐπιδόσεως . ὅταν δὲ ἰσάζῃ πως μάλιστα τὰ κατὰ τοὺς παροξυσμοὺς ἀμφοτέρους , ἀκμάζειν δηλοῖ τὴν νόσον . ἆρ’ οὖν ἤτοι πλείω τοῦ δέοντος ἡμεῖς εἴπομεν ; ἢ Ἱπποκράτης τι παραλέλοιπεν ἐν οἷς ἐκδιδάσκων , ὅπως ἄν τις ἐκ περιόδων εὑρίσκοι νοσήματος ἐπίδοσιν , ἀλλήλοις φησὶ χρῆναι παραβάλλειν τοὺς παροξυσμοὺς , εἰ ἐπὶ τὸ πρωϊαίτερον , ἤ οὔ · καὶ εἰ ἐπὶ πλείονα χρόνον , ἢ οὔ · καὶ εἰ μᾶλλον , ἢ οὔ . τὸ μὲν γὰρ πρωϊαίτερον , ἢ οὒ , τοιόνδε τι δηλοῖ , εἰ τῆς συνήθους ὥρας ὁ παροξυσμὸς προὔλαβεν , ἢ ὑστέρισε . τὸ δὲ ἐπὶ πλείονα χρόνον , ἢ οὒ , πότερον πολυχρονιώτερος , ἢ βραχυχρονιώτερος ἐγένετο . τὸ δὲ μᾶλλον , ἢ οὒ , τὰ λοιπὰ τῶν εἰρημένων ἡμῖν ἔμπροσθεν ἐν ἑαυτῷ περιλαβὸν ἔχει . καὶ γὰρ καὶ τὸ μέγεθος καὶ τὸ ἦθος , αὐτοῦ τε τοῦ νοσήματος καὶ τῶν ἐπιγινομένων αὐτῷ συμπτωμάτων , ἔτι τε πρὸς τούτοις τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον νοεῖν χρὴ περιεχόμενον . οὕτω δὲ καὶ τῆς παρακμῆς , ὡς μέρους καὶ αὐτῆς τοῦ σύμπαντος παροξυσμοῦ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ἐκ τῶν αὐτῶν γε τούτων σκοπῶν ἐξευρίσκειν χρή . ἐπιδόσεως μὲν δὴ , καὶ ἀναβάσεως καὶ αὐξήσεως , ἅπαντα γὰρ ταῦτα προσαγορεύουσι τὸν δεύτερον καιρὸν τῆς νόσου , τό τε πρωϊαίτερον παροξύνεσθαι καὶ τὸ πλείονα χρόνον καὶ τὸ μᾶλλον , γνωρίσματα , καθάπερ γε τῆς παρακμῆς τἀναντία τό θ’ ὑστερίζειν τὸν παροξυσμὸν καὶ βραχυχρονιώτερον γίνεσθαι , καὶ παντοίως τοῦ πρόσθεν ἀσθενέστερον . ἀκμῆς δ’ ἐστὶ σημεῖον ἡ ἐπὶ τῶν αὐτῶν μονή τε καὶ στάσις . καίτοι πολλάκις ἐν ταῖς νόσοις οὐδεὶς αἰσθητὸς χρόνος εὑρίσκεται τοιοῦτος . ἀλλ’ ὁ τέταρτος , εἰ τύχῃ , παροξυσμὸς , ἔτι τὰ τῆς ἀναβάσεως ἔχων σημεῖα τὸν πέμπτον ἤνεγκε παρακμαστικὸν , ὀξυῤῥόπου δηλονότι τῆς ἀκμῆς γενηθείσης , ὡς μηδὲ γνωρίσαι τινὰ παροῦσαν αὐτὴν , ἀλλὰ τοῦ πρώτου χρόνου τῆς παρακμῆς δεηθῆναι πρὸς ἀκριβῆ διάγνωσιν . παραπλήσιον δέ τι κᾀν ταῖς αὐξήσεσιν ὑπάρχει τῶν νοσημάτων . ἐνίοτε γὰρ ὁ πρῶτος παροξυσμὸς ἀρχήν τε ἅμα καὶ ἀνάβασιν ἔχει καὶ ἀκμὴν ἐν ἑαυτῷ · κατὰ μὲν τὰ πρῶτα μέρη δηλονότι τὴν ἀρχὴν , ἐφεξῆς δ’ αὐτῇ τὴν ἀνάβασιν , ὑστάτην δὲ δηλονότι τὴν ἀκμήν . εἶθ’ ἑξῆς ὁ δεύτερος ἐναργῶς ἐφαίνετο παρακμαστικός . ἀλλ’ ἐπιστάντος μὲν τοῦ δευτέρου παροξυσμοῦ , τηνικαῦτα γνωρίζειν ὁποῖός τις ὁ πρῶτος ἐγένετο παροξυσμὸς , πρὸς τῷ παντὸς ἔργον ὑπάρχειν ἰατροῦ , καὶ τὴν ἀξιολογωτάτην χρείαν ἀπόλλυσι τῆς προγνώσεως , ὡς ἐπιπλέον ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου δέδεικται γράμμασιν . ἰατροῦ δ’ ἐστὶ γενναίου καὶ τῆς Ἱπποκράτους γνώμης ἀξίου προγνῶναι τὴν μέλλουσαν ἀκμὴν , εἴ γε δὴ καὶ τὰ διαιτήματα σύμπαντα πρὸς αὐτὴν ἀποβλέπων ποιεῖται . κατὰ ταὐτὰ δὲ καὶ τὴν ἐπίδοσιν δηλονότι καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος οὐκ ἐπειδὰν συμπληρωθῇ , τότε γνωρίζειν , ἀλλ’ ἐκ πολλοῦ χρόνου προγινώσκειν ἄμεινον ἂν ᾖ .
Lemmas: εἰ τοίνυν ἐπιδίδωμι ὁ νόσος , οὐ μόνος ἐν ὁ προλαμβάνω ὁ παροξυσμός τεκμαίρομαι προσήκω , ἀλλά καί ὁ μῆκος αὐτός ἐπισκοπέω χρή , καί ὁ μέγεθος , καί ὁ ἦθος ὁ μετά σύμπτωμα , εἰ τυγχάνω , ἤ ἄνευ οὗτος , ὥσπερ οὖν εἰͅπί ὁ διάλειμμα τε καί ὁ παρακμή ὁ αὐτός οὗτος θεωρέω ἀξιόω . καλέω δέ διάλειμμα μέν , ἐπειδάν εἰς ἀπυρεξία ὁ παροξυσμός παύω · παρακμή δέ ὁ μετά αὐτός ἀκμή ἅπας αὐτός μέρος , ἕως ὁ ἀρχή ὁ δεύτερος παροξυσμός . ὁ γάρ προλαμβάνω αὐτός κατά ἑαυτοῦ μόνος οὐ ἱκανός αὔξησις σημεῖον ὑπάρχω , ἰδιότης πολλάκις ἕπομαι νόσος μάλα ἤ διά ὁ ἀνάβασις αὐτός γίγνομαι . ἀμέλει καί τριταῖος τις ἤδη καί τεταρταῖος καί ἀμφημερινός περίοδος , μέχρι παντελής λύσις , οὕτως ὁράω παροξύνω . καί καλέω γε ὁ ἰατρός ἔθος εἰμί ὁ τοιοῦτος τύπος προληπτικός , ὥσπερ ἕτερος ὑστερητικός , ὅς ἄν ἀπό ἀρχή εὐθύς ἐπιλαμβάνω τις ὁ μέλλω χρόνος . ἀλλά τοι εἰͅπί οὗτος ὁ ὁ ἀναλογία πολύς ἐπιλαμβάνω , ἤ προλαμβάνω , ὁ μέν παρακμή , ὁ δέ αὔξησις εἰμί δοκέω γνώρισμα . ὁ δέ ἁπλῶς προλαμβάνω , ἤ ὑστερίζω , οὐδέτερος . σκοπέω δέ προσήκω οὐ οὗτος μόνος , εἰ προλαμβάνω ὁ δεύτερος παροξυσμός ὁ συνήθης ὥρα , ἀλλά εἰ καί ὁ μῆκος αὐτός ὁ χρόνος αὐτός , ἤ ὁ μέγεθος ἴσος , ἤ εἰ νῦν κακοήθης , ἤ ἁπλόος γίγνομαι . ὁ δέ αὐτός οὗτος εἰͅπί ὁ διάλειμμα τε καί ὁ παρακμή ἐπισκοπέω χρή . ὁ μέν δή μῆκος ὁ χρόνος ῥᾴδιος καταμανθάνω · ὁ μέγεθος δέ , ὅς καί σφοδρότης καλέω , καί μέντοι καί ὁ ἦθος , ὅς καί τρόπος ὀνομάζω , ἐκ τε ὁ οἰκεῖος ὁ νόσημα ἰδέα θεωρέω , ἐͅκ ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός σύμπτωμα . ἐκ μέν ὁ οἰκεῖος ἰδέα ὁ νόσημα , εἰς ὁ συμπληρόω ὁ ἴδιος αὐτός φύσις ἀποβλέπω , καθά , εἰ τυγχάνω , ἐπί πλευρῖτις , εἰς τε ὁ νυγματώδης ἄλγημα ὁ πλευρά καί ὁ ὀξύς πυρετός καί ὁ βήξ καί δύσπνοια . ἐκ δέ αὖ ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός σύμπτωμα , εἰ πολύς καί πολυχρόνιος καί ἰσχυρός καί κακοήθης γίγνομαι , ἤ ἐναντίος ὀλίγος καί ὀλιγοχρόνιος καί μικρός καί ἁπλόος . καί μέν δή καί ὁ ὁ διάλειμμα τε καί ὁ ὁ παρακμή χρόνος , εἰ μακρός ὁ πρόσθεν , ἤ βραχύς , ἤ δύσφορος , ἤ εὔφορος , ἤ εἰ παραμένω τις ὁ ἐκ ὁ παροξυσμός σύμπτωμα , ἤ παύω πᾶς . εἰ μέν γάρ ὁ κακός ὁ λέγω εὑρίσκω , σαφής ἐπιδίδωμι ὁ νόσος · εἰ δέ ὁ ἀγαθός , παρακμάζω . προλαμβάνω γάρ ὁ παροξυσμός ὁ συνήθης ὥρα καί μακρός γίγνομαι καί σφοδρός καί κακοήθης καί σύν πολύς καί μοχθηρός ﻿ σύμπτωμα ἐνοχλέω . γίγνομαι δέ καί ὁ ὁ παρακμή χρόνος βραχύς τε ἅμα καί οὐ ἀκριβής εὔφορος , οὐδέ ἐλεύθερος ἅπας ὁ ἐκ ὁ παροξυσμός σύμπτωμα , οὐδείς ἄν , οἴομαι , περί γε ὁ οὕτως κάμνω ζητέω , ὡς οὐ ἐπιδίδωμι αὐτός εἰς μέγεθος ὁ νόσος . αὖθις δέ ἐναντίος πᾶς οὗτος γίγνομαι . ὁ μέν εἰσβολή ὑστερίζω , ὁ μῆκος τε καί ὁ μέγεθος ὁ κατά ὁ παροξυσμός ἐλασσόω καί ὁ κακοήθεια πραύνω καί ὁ ἐπιγίγνομαι σύμπτωμα ἐλαχύς τε καί ἁπλόος εἰμί , ἤ οὐδέ ὅλος ἐπιφαίνω , καί ὁ διάλειμμα , ἤ ὁ παρακμή εὔφορος καί μακρός γίγνομαι , καί πᾶς ἐξαλείφω ὁ ὁ παροξυσμός σύμπτωμα , καί γάρ καί οὗτος σαφής παρακμή γνώρισμα , καθά ὁ πρότερος ὁ ἐπίδοσις . ὅταν δέ ἰσάζω πως μάλα ὁ κατά ὁ παροξυσμός ἀμφότερος , ἀκμάζω δηλόω ὁ νόσος . ἆρα οὖν ἤτοι πολύς ὁ δέω ἐγώ λέγω ; ἤ Ἱπποκράτης τις παραλείπω ἐν ὅς ἐκδιδάσκω , ὅπως ἄν τις ἐκ περίοδος εὑρίσκω νόσημα ἐπίδοσις , ἀλλήλων φημί χρή παραβάλλω ὁ παροξυσμός , εἰ ἐπί ὁ πρωΐ , ἤ οὐ · καί εἰ ἐπί πολύς χρόνος , ἤ οὐ · καί εἰ μάλα , ἤ οὐ . ὁ μέν γάρ πρωΐ , ἤ οὐ , τοιόσδε τις δηλόω , εἰ ὁ συνήθης ὥρα ὁ παροξυσμός προλαμβάνω , ἤ ὑστερίζω . ὁ δέ ἐπί πολύς χρόνος , ἤ οὐ , πότερος πολυχρόνιος , ἤ βραχυχρόνιος γίγνομαι . ὁ δέ μάλα , ἤ οὐ , ὁ λοιπός ὁ λέγω ἐγώ ἔμπροσθεν ἐν ἑαυτοῦ περιλαμβάνω ἔχω . καί γάρ καί ὁ μέγεθος καί ὁ ἦθος , αὐτός τε ὁ νόσημα καί ὁ ἐπιγίγνομαι αὐτός σύμπτωμα , ἔτι τε πρός οὗτος ὁ ἀριθμός αὐτός ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων νοέω χρή περιέχω . οὕτως δέ καί ὁ παρακμή , ὡς μέρος καί αὐτός ὁ σύμπας παροξυσμός ὁ μάλα τε καί ἥσσων , ἐκ ὁ αὐτός γε οὗτος σκοπός ἐξευρίσκω χρή . ἐπίδοσις μέν δή , καί ἀνάβασις καί αὔξησις , ἅπας γάρ οὗτος προσαγορεύω ὁ δεύτερος καιρός ὁ νόσος , ὁ τε πρωΐ παροξύνω καί ὁ πολύς χρόνος καί ὁ μάλα , γνώρισμα , καθά γε ὁ παρακμή ἐναντίος ὁ τε ὑστερίζω ὁ παροξυσμός καί βραχυχρόνιος γίγνομαι , καί παντοίως ὁ πρόσθεν ἀσθενής . ἀκμή δέ εἰμί σημεῖον ὁ ἐπί ὁ αὐτός μονή τε καί στάσις . καίτοι πολλάκις ἐν ὁ νόσος οὐδείς αἰσθητός χρόνος εὑρίσκω τοιοῦτος . ἀλλά ὁ τέταρτος , εἰ τυγχάνω , παροξυσμός , ἔτι ὁ ὁ ἀνάβασις ἔχω σημεῖον ὁ πέμπτος φέρω παρακμαστικός , ὀξύρροπος δηλονότι ὁ ἀκμή γίγνομαι , ὡς μηδέ γνωρίζω τις πάρειμι αὐτός , ἀλλά ὁ πρῶτος χρόνος ὁ παρακμή δέω πρός ἀκριβής διάγνωσις . παραπλήσιος δέ τις εἰͅν ὁ αὔξησις ὑπάρχω ὁ νόσημα . ἐνίοτε γάρ ὁ πρῶτος παροξυσμός ἀρχή τε ἅμα καί ἀνάβασις ἔχω καί ἀκμή ἐν ἑαυτοῦ · κατά μέν ὁ πρῶτος μέρος δηλονότι ὁ ἀρχή , ἐφεξῆς δέ αὐτός ὁ ἀνάβασις , ὕστερος δέ δηλονότι ὁ ἀκμή . εἶτα ἑξῆς ὁ δεύτερος ἐναργής φαίνω παρακμαστικός . ἀλλά ἐφίστημι μέν ὁ δεύτερος παροξυσμός , τηνικαῦτα γνωρίζω ὁποῖος τις ὁ πρῶτος γίγνομαι παροξυσμός , πρός ὁ πᾶς ἔργον ὑπάρχω ἰατρός , καί ὁ ἀξιόλογος χρεία ἀπόλλυμι ὁ πρόγνωσις , ὡς ἐπιπολύ ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος δείκνυμι γράμμα . ἰατρός δέ εἰμί γενναῖος καί ὁ Ἱπποκράτης γνώμη ἄξιος προγιγνώσκω ὁ μέλλω ἀκμή , εἰ γε δή καί ὁ διαίτημα σύμπας πρός αὐτός ἀποβλέπω ποιέω . κατά αὐτός δέ καί ὁ ἐπίδοσις δηλονότι καί ὁ ἀρχή ὁ νόσημα οὐ ἐπειδάν συμπληρόω , τότε γνωρίζω , ἀλλά ἐκ πολύς χρόνος προγιγνώσκω ἀγαθός ἄν εἰμί .