galenus.de-crisibus-libri-iii 1.4
Καίτοι γε τὴν ἀρχὴν τοῦ νοσήματος οὐδὲ παροῦσαν ὁρῶ διαγινώσκοντας τοὺς πλείστους τῶν ἰατρῶν · ὥσπερ οὐδὲ τὸν θαυμασιώτατον Θεσσαλὸν , ὃς ἐν μὲν ταῖς ἀρχαῖς στέλλειν παρακελεύεται , κᾂν στεγνὸν ᾖ τὸ νόσημα καὶ χαλάσεως ὅσον ἐφ’ ἑαυτῷ δεόμενον . ὅπως δ’ ἄν τις αὐτὴν γνωρίζοι , καθάπερ τι σαφέστατον ὑπάρχον , οὐδ’ ἐπεχείρησεν εἰπεῖν . ἔχει δ’ ἀπορίαν οὐ σμικράν . εἰ μὲν γὰρ τὴν πρώτην ἀκριβῶς εἰσβολὴν ἀρχὴν τίθεσθαι προσήκει τοῦ σύμπαντος νοσήματος , ἀμερής ἐστιν αὐτὴ καὶ ἄχρονος . εἰ δὲ τὸν πρῶτον παροξυσμὸν , ἴσμεν τοῦτον ἐνίοτε τήν τε ἐπίδοσιν ὅλην καὶ τὴν ἀκμὴν ἐν ἑαυτῷ περιλαμβάνοντα , πρὸς τῷ καὶ ἀλογώτατον εἶναι τήν τε ἐν ἑπτὰ ταῖς πάσαις ἡμέραις λυθησομένην νόσον καὶ τὴν εἰς μῆνας ἕξ ἐκταθησομένην καὶ συμπάσας τὰς μεταξὺ τὸν πρῶτον μόνον παροξυσμὸν ἔχειν ἀρχήν . ὡς γὰρ οὐδ’ ἐπίδοσιν , οὐδ’ ἀκμὴν , ἢ παρακμὴν ἰσόχρονον ἅπαντα κέκτηται τὰ νοσήματα , κατὰ τὸν αὐτὸν , οἶμαι , τρόπον οὐδ’ ἀρχήν . οὐ μὴν οὐδὲ τὸν πρῶτον ὑπερβάς τις παροξυσμὸν , εἶθ’ ἕξει τοι περιγράψαι τὴν ἀρχήν . εἰ γὰρ ὁ δεύτερος εὐθὺς διαδέχοιτο τὰ τῆς αὐξήσεως ἔχων γνωρίσματα , καὶ μετ’ αὐτὸν ὁ τρίτος τε καὶ τέταρτος , οἵ τ’ ἄλλοι σύμπαντες οἱ ἐφεξῆς , ὁ τὸν πρῶτον παροξυσμὸν παραλιπὼν , ὡς οὐκ ἀρχὴν , ἢ πάντα τὸν μεταξὺ χρόνον , ἄχρι τῆς ἀκμῆς ἀρχὴν εἶναι φήσειε , καὶ οὕτως ἀπόλλυται παντάπασιν ἡ ἀνάβασις , ἢ ποῖ πρῶτον παύσει τὴν ἀρχὴν οὐκ ἔθ’ ἕξει λέγειν . τίς οὖν ἡ τῆς ἀπορίας ἴασις ; εἰ μὲν ἐκμανθάνειν ἐβούλοντο τὰ πρὸς Ἱπποκράτους γεγραμμένα σημεῖα , ταχεῖα ἂν ἐγένετο ἡ διδασκαλία . νυνὶ δὲ πρὸς τῷ μὴ βούλεσθαι μαθεῖν τὰ πρὸς Ἱπποκράτους γεγραμμένα ὀρθῶς , ἔτι τε καὶ διαβάλλειν ἐπιχειροῦσιν , ἂν μὴ γινώσκουσιν . ἀλλ’ ἐκείνοις μὲν ἀδύνατος ἡ ﻿ τῆς ἀμαθίας ἴασις , ἡμῖν δ’ εὔπορος . τοῦτο γὰρ παροξυσμοὺς , φησὶ , καὶ τὰς καταστάσιας δηλώσουσιν αἱ νοῦσοι καὶ αἱ ὧραι τοῦ ἔτεος καὶ αἱ τῶν περιόδων πρὸς ἀλλήλας ἐπιδόσιες . ὅτι μὲν δὴ καταστάσιες τῶν νοσημάτων τὰς οἷον ἰδέας αὐτῶν ὀνομάζει , καθ’ ἃς ἐκ τοιῶνδε καὶ τηλίκωνδε σύγκειται τῶν καθόλου καιρῶν , ἐν ἐλαχίστῳ μάλιστ’ ἄν τις τῷδε τῷ τεκμηρίῳ καταμάθοι . προειπὼν γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐπιδημιῶν · εἰσὶ δὲ ἤδη τρόποι καὶ καταστάσιες καὶ παροξυσμοὶ τουτέων ἑκάστῳ τῶν πυρετῶν , ἐφεξῆς φησι · αὐτίκα γὰρ συνεχής ἐστιν οἷσιν ἀρχόμενος ἀνθεῖ καὶ ἀκμάζει , μάλιστα καὶ ἀνάγει ἐπὶ τὸ χαλεπώτερον . περὶ δὲ κρίσιν καὶ ἅμα κρίσει ἀπολεπτύνεται . ἔστι δ’ οἷσιν ἄρχηται , μαλθακός τε καὶ ὑποβρύχιος . ἐπαναδιδοῖ δὲ καὶ παροξύνεται καθ’ ἑκάστην ἡμέραν . περὶ δὲ κρίσιν ἅλις ἐξέλαμψε , σαφῶς ἐνδεικνύμενος ὡς τὴν ἐκ τῶν ὅλων τοῦ νοσήματος καιρῶν ποιὰν σύνθεσιν ὀνομάζει κατάστασιν . ὅπως οὖν αἱ νόσοι καὶ ὧραι τοῦ ἔτους καὶ τῶν περιόδων πρὸς ἀλλήλας ἐπιδόσεις ἐπιδείξονται τοὺς καθόλου καιροὺς τοῦ νοσήματος : ἐν τούτῳ γάρ ἐσμεν τῷ ζητήματι · τεταρταῖος μὲν γάρ τις πυρετὸς εἰσβάλλων οὐκ ἂν τὸν πρῶτον μόνον ἔχοι παροξυσμὸν τὴν ἀρχὴν , ὥσπερ οὐδὲ τριταῖος ἀκριβὴς , ἕως τῆς ἑβδόμης ἡμέρας ἄρχεσθαι δύναται . κατὰ δὲ τὰ αὐτὰ ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἄλλων νοσημάτων γινώσκειν . καῦσος μὲν γὰρ καὶ πλευρῖτις καὶ περιπνευμονία βραχυχρόνιον ἔχουσι τὴν ἀρχήν · ἐπιληψίαι δὲ καὶ ἰσχιάδες καὶ ἀρθρίτιδες καὶ νεφρίτιδες πολυχρόνιον . οὕτως μὲν ἀπὸ τῶν νοσημάτων αὐτῶν · ἀπὸ δὲ τῶν ὡρῶν τοῦ ἔτους οὕτως . οἱ θερινοὶ τεταρταῖοι ὡς τὰ πολλὰ γίνονται βραχέες · οἱ δὲ φθινοπωρινοὶ μακροὶ , καὶ μᾶλλον οἱ πρὸς τὸν χειμῶνα συνάπτοντες . οὕτως δὲ καὶ πᾶν ἄλλο νόσημα θέρους μὲν ὀξύτερον , χειμῶνος δὲ χρονιώτερον κρίνεται . καὶ δῆλον ὅτι καὶ τὴν ἀρχὴν ἐν θέρει μὲν ὀλιγοχρονιωτέραν , ἐν χειμῶνι δὲ ἕξει μακροτέραν , ἀνάλογον δὲ ταύτῃ καὶ τοὺς ἄλλους καιροὺς τοῦ νοσήματος . οὕτως μὲν γὰρ καὶ ὧραι τοῦ ἔτους τὴν κατάστασιν τῶν νοσημάτων προμηνύουσιν . αἱ δὲ τῶν παροξυσμῶν ἐπιδόσεις οὕτως . ἀλλήλοις φησὶ χρῆναι παραβάλλειν τοὺς παροξυσμοὺς , εἰ ἐπὶ τὸ πρωϊαίτερον , ἢ οὒ , καὶ εἰ ἐπὶ πλείονα χρόνον , ἢ οὒ , καὶ εἰ μᾶλλον , ἢ οὔ . ταῦτα γὰρ ἅπαντα συνθεὶς ἐγγυτέρω τῆς ἀκριβοῦς ἀφίξῃ διαγνώσεως . εἰ δὲ μηδὲν αὐτῶν ἐπισκεψάμενος οἴει δύνασθαι γνωρίζειν ἀρχὴν νοσήματος , ἢ διορίζειν ἀναβάσεως , οὐκ ἂν οὐδ’ ἐγγύς ποτε τῆς ἀληθείας ἀφίκοιο .
Lemmas: καίτοι γε ὁ ἀρχή ὁ νόσημα οὐδέ πάρειμι ὁράω διαγιγνώσκω ὁ πολύς ὁ ἰατρός · ὥσπερ οὐδέ ὁ θαυμάσιος Θεσσαλός , ὅς ἐν μέν ὁ ἀρχή στέλλω παρακελεύομαι , ἔͅν στεγνός εἰμί ὁ νόσημα καί χάλασις ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ δέω . ὅπως δέ ἄν τις αὐτός γνωρίζω , καθά τις σαφής ὑπάρχω , οὐδέ ἐπιχειρέω λέγω . ἔχω δέ ἀπορία οὐ μικρός . εἰ μέν γάρ ὁ πρῶτος ἀκριβής εἰσβολή ἀρχή τίθημι προσήκω ὁ σύμπας νόσημα , ἀμερής εἰμί αὐτός καί ἄχρονος . εἰ δέ ὁ πρῶτος παροξυσμός , οἶδα οὗτος ἐνίοτε ὁ τε ἐπίδοσις ὅλος καί ὁ ἀκμή ἐν ἑαυτοῦ περιλαμβάνω , πρός ὁ καί ἄλογος εἰμί ὁ τε ἐν ἑπτά ὁ πᾶς ἡμέρα λύω νόσος καί ὁ εἰς μείς ἕξ ἐκτείνω καί σύμπας ὁ μεταξύ ὁ πρῶτος μόνος παροξυσμός ἔχω ἀρχή . ὡς γάρ οὐδέ ἐπίδοσις , οὐδέ ἀκμή , ἤ παρακμή ἰσόχρονος ἅπας κτάομαι ὁ νόσημα , κατά ὁ αὐτός , οἴομαι , τρόπος οὐδέ ἀρχή . οὐ μήν οὐδέ ὁ πρῶτος ὑπερβαίνω τις παροξυσμός , εἶτα ἔχω σύ περιγράφω ὁ ἀρχή . εἰ γάρ ὁ δεύτερος εὐθύς διαδέχομαι ὁ ὁ αὔξησις ἔχω γνώρισμα , καί μετά αὐτός ὁ τρίτος τε καί τέταρτος , ὁ τε ἄλλος σύμπας ὁ ἐφεξῆς , ὁ ὁ πρῶτος παροξυσμός παραλείπω , ὡς οὐ ἀρχή , ἤ πᾶς ὁ μεταξύ χρόνος , ἄχρι ὁ ἀκμή ἀρχή εἰμί φημί , καί οὕτως ἀπόλλυμι παντάπασι ὁ ἀνάβασις , ἤ ποῖ πρῶτος παύω ὁ ἀρχή οὐ ἔτι ἔχω λέγω . τίς οὖν ὁ ὁ ἀπορία ἴασις ; εἰ μέν ἐκμανθάνω βούλομαι ὁ πρός Ἱπποκράτης γράφω σημεῖον , ταχύς ἄν γίγνομαι ὁ διδασκαλία . νυνί δέ πρός ὁ μή βούλομαι μανθάνω ὁ πρός Ἱπποκράτης γράφω ὀρθός , ἔτι τε καί διαβάλλω ἐπιχειρέω , ἐάν μή γιγνώσκω . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἀδύνατος ὁ ﻿ ὁ ἀμαθία ἴασις , ἐγώ δέ εὔπορος . οὗτος γάρ παροξυσμός , φημί , καί ὁ κατάστασις δηλόω ὁ νόσος καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ ὁ περίοδος πρός ἀλλήλων ἐπίδοσις . ὅτι μέν δή κατάστασις ὁ νόσημα ὁ οἷος ἰδέα αὐτός ὀνομάζω , κατά ὅς ἐκ τοιόσδε καί τηλίκωνδε σύγκειμαι ὁ καθόλου καιρός , ἐν ἐλαχύς μάλα ἄν τις ὅδε ὁ τεκμήριον καταμανθάνω . προλέγω γάρ ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐπιδημία · εἰμί δέ ἤδη τρόπος καί κατάστασις καί παροξυσμός οὗτος ἕκαστος ὁ πυρετός , ἐφεξῆς φημί · αὐτίκα γάρ συνεχής εἰμί ὅς ἄρχω ἀνθέω καί ἀκμάζω , μάλα καί ἀνάγω ἐπί ὁ χαλεπός . περί δέ κρίσις καί ἅμα κρίσις ἀπολεπτύνω . εἰμί δέ ὅς ἄρχω , μαλθακός τε καί ὑποβρύχιος . ἐπαναδίδωμι δέ καί παροξύνω κατά ἕκαστος ἡμέρα . περί δέ κρίσις ἅλις ἐκλάμπω , σαφής ἐνδείκνυμι ὡς ὁ ἐκ ὁ ὅλος ὁ νόσημα καιρός ποιός σύνθεσις ὀνομάζω κατάστασις . ὅπως οὖν ὁ νόσος καί ὥρα ὁ ἔτος καί ὁ περίοδος πρός ἀλλήλων ἐπίδοσις ἐπιδείκνυμι ὁ καθόλου καιρός ὁ νόσημα : ἐν οὗτος γάρ εἰμί ὁ ζήτημα · τεταρταῖος μέν γάρ τις πυρετός εἰσβάλλω οὐ ἄν ὁ πρῶτος μόνος ἔχω παροξυσμός ὁ ἀρχή , ὥσπερ οὐδέ τριταῖος ἀκριβής , ἕως ὁ ἕβδομος ἡμέρα ἄρχω δύναμαι . κατά δέ ὁ αὐτός οὗτος καί περί ὁ ἄλλος νόσημα γιγνώσκω . καῦσος μέν γάρ καί πλευρῖτις καί περιπνευμονία βραχυχρόνιος ἔχω ὁ ἀρχή · ἐπιληψία δέ καί ἰσχιάς καί ἀρθρῖτις καί νεφρῖτις πολυχρόνιος . οὕτως μέν ἀπό ὁ νόσημα αὐτός · ἀπό δέ ὁ ὥρα ὁ ἔτος οὕτως . ὁ θερινός τεταρταῖος ὡς ὁ πολύς γίγνομαι βραχύς · ὁ δέ φθινοπωρινός μακρός , καί μάλα ὁ πρός ὁ χειμών συνάπτω . οὕτως δέ καί πᾶς ἄλλος νόσημα θέρος μέν ὀξύς , χειμών δέ χρόνιος κρίνω . καί δῆλος ὅτι καί ὁ ἀρχή ἐν θέρος μέν ὀλιγοχρόνιος , ἐν χειμών δέ ἔχω μακρός , ἀνάλογος δέ οὗτος καί ὁ ἄλλος καιρός ὁ νόσημα . οὕτως μέν γάρ καί ὥρα ὁ ἔτος ὁ κατάστασις ὁ νόσημα προμηνύω . ὁ δέ ὁ παροξυσμός ἐπίδοσις οὕτως . ἀλλήλων φημί χρή παραβάλλω ὁ παροξυσμός , εἰ ἐπί ὁ πρωΐ , ἤ οὐ , καί εἰ ἐπί πολύς χρόνος , ἤ οὐ , καί εἰ μάλα , ἤ οὐ . οὗτος γάρ ἅπας συντίθημι ἐγγύς ὁ ἀκριβής ἀφικνέομαι διάγνωσις . εἰ δέ μηδείς αὐτός ἐπισκοπέω οἴομαι δύναμαι γνωρίζω ἀρχή νόσημα , ἤ διορίζω ἀνάβασις , οὐ ἄν οὐδέ ἐγγύς ποτέ ὁ ἀλήθεια ἀφικνέομαι .