galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 16
Ὑπόλοιπον δ’ ἐστὶν ὑποδεικνύειν , ὡς καὶ εἰς τὴν ἐπιδέξιον χρῆσιν τῶν βοηθημάτων ἀναγκαῖον ἐπίστασθαι τὴν οὐσίαν ἀκριβῶς τοῦ θεραπευομένου μορίου , καὶ τὴν διάπλασιν , καὶ τὴν θέσιν . ἡ μὲν οὖν οὐσία διδάσκει τὰ πρῶτα νοσήματα τὰ κατὰ δυσκρασίαν , εἰς ὅσον ἐξέστηκε τοῦ κατὰ φύσιν , ἄχρι πόσου τε θερμαντέον ἐστὶν ἕκαστον αὐτῶν , καὶ ψυκτέον , καὶ ξηραντέον , καὶ ὑγραντέον . ἡ δὲ διάπλασις αὐτά τε τὰ καθ’ ἑαυτὴν διδάσκει νοσήματα , περὶ ὧν ἔμπροσθεν εἴρηται , καὶ συνενδείκνυται τὸ μέγεθος αὐτῶν . εἰς ὅσον γὰρ ἕκαστον ἐξέστηκε τοῦ κατὰ φύσιν , εἰς τοσοῦτον ἥκει μέγεθος . ἅμα δὲ τῷ μεγέθει καὶ τὸ μέχρι πόσου , διὰ τῶν ἐναντίων ἐπανάγειν αὐτὸ χρὴ πρὸς τὸ κατὰ φύσιν , ἐξ αὐτοῦ λαμβάνεται . ταῦτα μὲν οὖν ἀνάλογον τοῖς κατὰ δυσκρασίαν . αἱ δὲ ἐμφράξεις τε καὶ σφηνώσεις τούτου εἰσὶ γένους , ἴδιον δὲ ἐξαίρετον ἐνδείκνυται , τὸν τρόπον τῆς κενώσεως ἐκ τῶν στομάτων , καὶ διὰ τῶν σχημάτων , ἅ κέκτηται τὸ θεραπευόμενον ὄργανον . ἐπικοινωνεῖ δὲ τοῦτο τοῖς ὑπὸ τῆς θέσεως ἐνδεικνυμένοις , ὑπὲρ ὧν ἤδη λέγωμεν . ὅσα μὲν οὖν ἐν αὐτοῖς ἀνάλογόν ἐστιν εἴς τε τὴν τοῦ μεγέθους διάγνωσιν εἴς τε τὸ ποσὸν τῆς τῶν βοηθημάτων χρήσεως , οὐδὲν ἔτι δέομαι λέγειν . ὅσα δ’ ἐξαίρετα , λεκτέον ἐφεξῆς , ἐπειδὴ καὶ ἡ χρεία μεγίστη πρὸς τὰς θεραπείας αὐτῶν ἐστι μιγνυμένων ταῖς ἀπὸ τῆς διαπλάσεως . ἐνδείξεσιν . ἔσται δὲ κᾀνταῦθα ὁ λόγος ἐπὶ παραδειγμάτων ὀλίγων ὑπὲρ τοῦ γνῶναι τὴν μέθοδον . ἔμφραξίς ἐστι μὲν ἕν τι τῶν ὀργανικῶν παθῶν · ἐγγίγνεται δὲ ἐν ἥπατι μάλιστα διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ καὶ τὴν ἐνέργειαν . αἱ γὰρ ἀπὸ τῶν πυλῶν φλέβες εἰς ἅπαντα τοῦ σπλάγχνου τὰ σιμὰ κατασχιζόμεναι συνάπτουσι τοῖς ἐν τοῖς κυρτοῖς ἀδήλοις αἰσθήσει στόμασι . ἀναφέρεται δ’ ἐκ τῆς κοιλίας τροφὴ πᾶσα πρὸς ἕνα τόπον τοῦ ἥπατας , ὃν ἀπ’ αὐτοῦ τοῦδε τοῦ νῦν εἰρημένου πύλας ὀνομάζουσιν . οὔτε γὰρ εἰς τὰς πόλεις εἰσελθεῖν τις δύναται , πρὶν διελθεῖν τὰς πύλας , οὔτ’ εἰς ἧπαρ ἀφικέσθαι , πρὶν ἐν τούτῳ γενέσθαι τῷ χωρίῳ . διανέμεται δ’ ἐντεῦθεν εἰς τὰ σιμὰ τοῦ ἥπατος ἅπαντα , κᾄπειτα δι’ ὧν εἰρήκαμεν περάτων εἰς τὸ κυρτὸν μεταλαμβάνεται . οὐδὲν οὖν θαυμαστόν ἐστι , διά τε τὴν τῶν ὁδῶν στενότητα καὶ τὸ πλῆθος τῆς διερχομένης οὐσίας ἐμφράξεσι συνεχέσιν ἁλίσκεσθαι τὸ σπλάγχνον . ἴασις οὖν αὐτῶν ἔσται , πρὶν μὲν πολλὰς γενέσθαι καὶ πυρέττειν τὸν ἄνθρωπον , ἥ τῶν λεπτυνόντων ἐδεσμάτων τε καὶ φαρμάκων προσφορά . πολλῶν δὲ γενομένων , οὐκ αὐτὴ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἡ κένωσίς ἐστιν , ἥντινα δι’ ὧν χρὴ ποιεῖσθαι χωρίων , ἥ τε διάπλασις ἐνδείξεται τοῦ σπλάγχνου καὶ ἡ θέσις . ἐκ τούτων γοῦν ὁρμώμενοι , τὰ μὲν ἐν τοῖς σιμοῖς τοῦ ἥπατος ἐπ’ ἔντερον προτρέψομεν , ὅσα δ’ ἐν τοῖς κυρτοῖς ἐστι , δι’ οὔρων ἐκκενώσομεν . οὕτω δὲ καὶ ὅσα κατὰ τὸν θώρακα καὶ τὸν πνεύμονα περιέχεται , κενοῦσθαι δεόμενα , παρά τε τῆς διαπλάσεως αὐτῆς καὶ τῆς θέσεως ἐδιδάχθημεν ἐκκαθαίρειν διὰ βηχῶν . ὡσαύτως δὲ καὶ ὅσα κατὰ τὸν ἐγκέφαλον , ἐπὶ τὰς ῥῖνας ἕλκειν . οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἡ τῶν φλεγμαινόντων μορίων ἴασις ἐκ θέσεώς τε καὶ διαπλάσεως λαμβάνεται . ἔστι μὲν γὰρ καὶ τούτων ὁ πρῶτος σκοπὸς ἡ κένωσις τοῦ χυμοῦ τοῦ κατασκήψαντος εἰς τὸ φλεγμαῖνον . ὅπως δ’ ἐκκενοῦν αὐτὸν χρὴ , τῶν κατεχόντων ὀργανικῶν μορίων ἡ φύσις ἐνδείκνυται . παρ’ αὐτῶν γοῦν διδασκόμενοι , τὰ μὲν εἰς ἰσχίον κατασκήψαντα ῥεύματα διὰ τῶν κατ’ ἰγνύα τε καὶ σφυρὰ φλεβῶν ἐκκενώσομεν , ὥσπερ γε καὶ ὅσα κατὰ τὰς μήτρας ἴσχεται . τὰ δὲ κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα διὰ τῆς ἔνδον κατ’ ἀγκῶνα φλεβός . τὰ δὲ κατὰ κεφαλήν τε καὶ τράχηλον ἐκ τῆς ὠμιαίας . ἡ γὰρ τῶν ἐγγυτάτων τε καὶ κοινῶν τῷ πεπονθότι μορίῳ φλεβῶν κένωσις ἀρίστη τε καὶ ῥᾴστη . καὶ τὸ διαφορεῖν δὲ τὸ φλεγμαῖνόν ἐστι μὲν δήπου καὶ αὐτὸ τὴν ἐκ τοῦ νοσήματος ἔνδειξιν ἔχον . ὑπαλλάττεται δ’ ἐν τῇ κατὰ μέρος τῶν βοηθημάτων χρήσει τὴν παρὰ τῆς θέσεως τοῦ πεπονθότος μορίου προσλαμβάνον ἔνδειξιν . ὅσα μὲν γὰρ ἐπιπολῆς κεῖται , τοιοῦτον ἐπ’ αὐτῶν εἶναι προσήκει τὸ διαφορῆσον φάρμακον , οἷονπερ ἐνδείκνυται τὸ τῆς φλεγμονῆς εἶδος . ὅσα δ’ ἐν βάθει , τοσοῦτον δριμυτέρων δεῖται φαρμάκων , ὅσῳ τῶν ἐκτὸς ἀποκεχώρηκεν , ὥστε καὶ σικύας ἐπ’ αὐτῶν ἐνίοτε χρῄζομεν , εἰ κατὰ συχνοῦ κέοιτο βάθους , ὅπερ ἐναντιώτατόν ἐστι τοῖς ἐπιπολῆς φλεγμαίνουσιν . οὕτω δὲ καὶ εἴ που στύφοντος εἴη φαρμάκου χρεία , σκοπεῖσθαι τοῦ δεομένου χωρίου τὴν θέσιν . εἰ μὲν γὰρ ἱκανόν ἐστιν ἐξικέσθαι πρὸς αὐτὸ τὸ στύφον , οὐδὲν κωλύει παραλαμβάνειν . εἰ δ’ οὐχ ἱκανὸν , ἐπισκοπεῖσθαι , μή ποτε ἄρα τὴν ἐκ τῶν προκειμένων ὑγρότητα συνελάσωμεν εἰς τὸ πεπονθὸς , ὥστε ἤτοι τὴν ποδηγοῦσαν τῷ στύφοντι φαρμάκῳ μικτέον ἐστὶ δύναμιν , ἤ οὐ χρηστέον αὐτῷ . μέγιστον οὖν οἶδα βλάπτοντας , ὅσοι τοῖς ἐκ πνεύμονος ἀναβήττουσιν αἷμα περιτιθέασιν ἐκ κύκλῳ καθ’ ὅλον τὸν θώρακα φάρμακα στύφοντα . πρὸς γὰρ τῷ μὴ διϊκνεῖσθαι τὴν δύναμιν αὐτῶν εἰς τὸν πνεύμονα συνελαύνουσι καὶ τὸ κατὰ τὸν θώρακα αἷμα πρὸς τὸ σπλάγχνον . ἀρκεῖν ἡγοῦμαι καὶ περὶ τούτων εἴς γε τὴν ἐνεστῶσαν , πραγματείαν τὰ εἰρημένα . τοσοῦτον οὖν εἰπὼν ἔτι περὶ αὐτῶν ἀπαλλάξομαι , ὡς ἡ μὲν μέθοδος αὕτη τὸ εἶδος μόνον ἐστὶ τῆς πραγματείας · ἡ δὲ καθ’ ἕκαστον μέρος τοῦ σώματος ἐπιστήμη τε καὶ διέξοδος , ἡ οἶον οὐσία σύμπασα , ἣν ἐν ταῖς ἄλλαις πραγματείαις διεξήλθομεν .
Lemmas: ὑπόλοιπος δέ εἰμί ὑποδείκνυμι , ὡς καί εἰς ὁ ἐπιδέξιος χρῆσις ὁ βοήθημα ἀναγκαῖος ἐπίσταμαι ὁ οὐσία ἀκριβής ὁ θεραπεύω μόριον , καί ὁ διάπλασις , καί ὁ θέσις . ὁ μέν οὖν οὐσία διδάσκω ὁ πρῶτος νόσημα ὁ κατά δυσκρασία , εἰς ὅσος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , ἄχρι πόσος τε θερμαντέον εἰμί ἕκαστος αὐτός , καί ψυκτέον , καί ξηραντέον , καί ὑγραντέον . ὁ δέ διάπλασις αὐτός τε ὁ κατά ἑαυτοῦ διδάσκω νόσημα , περί ὅς ἔμπροσθεν λέγω , καί συνενδείκνυμι ὁ μέγεθος αὐτός . εἰς ὅσος γάρ ἕκαστος ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , εἰς τοσοῦτος ἥκω μέγεθος . ἅμα δέ ὁ μέγεθος καί ὁ μέχρι πόσος , διά ὁ ἐναντίος ἐπανάγω αὐτός χρή πρός ὁ κατά φύσις , ἐκ αὐτός λαμβάνω . οὗτος μέν οὖν ἀνάλογος ὁ κατά δυσκρασία . ὁ δέ ἔμφραξις τε καί σφήνωσις οὗτος εἰμί γένος , ἴδιος δέ ἐξαιρετός ἐνδείκνυμι , ὁ τρόπος ὁ κένωσις ἐκ ὁ στόμα , καί διά ὁ σχῆμα , ὅς κτάομαι ὁ θεραπεύω ὄργανον . ἐπικοινωνέω δέ οὗτος ὁ ὑπό ὁ θέσις ἐνδείκνυμι , ὑπέρ ὅς ἤδη λέγω . ὅσος μέν οὖν ἐν αὐτός ἀνάλογος εἰμί εἰς τε ὁ ὁ μέγεθος διάγνωσις εἰς τε ὁ ποσός ὁ ὁ βοήθημα χρῆσις , οὐδείς ἔτι δέω λέγω . ὅσος δέ ἐξαιρετός , λεκτέος ἐφεξῆς , ἐπειδή καί ὁ χρεία μέγας πρός ὁ θεραπεία αὐτός εἰμί μείγνυμι ὁ ἀπό ὁ διάπλασις . ἔνδειξις . εἰμί δέ ᾀνταῦθη ὁ λόγος ἐπί παράδειγμα ὀλίγος ὑπέρ ὁ γιγνώσκω ὁ μέθοδος . ἔμφραξις εἰμί μέν εἷς τις ὁ ὀργανικός πάθος · ἐγγίγνομαι δέ ἐν ἧπαρ μάλα διά ὁ κατασκευή αὐτός καί ὁ ἐνέργεια . ὁ γάρ ἀπό ὁ πύλη φλέψ εἰς ἅπας ὁ σπλάγχνον ὁ σιμός κατασχίζω συνάπτω ὁ ἐν ὁ κυρτός ἄδηλος αἴσθησις στόμα . ἀναφέρω δέ ἐκ ὁ κοιλία τροφή πᾶς πρός εἷς τόπος ὁ ἥπατος , ὅς ἀπό αὐτός ὅδε ὁ νῦν λέγω πύλη ὀνομάζω . οὔτε γάρ εἰς ὁ πόλις εἰσέρχομαι τις δύναμαι , πρίν διέρχομαι ὁ πύλη , οὔτε εἰς ἧπαρ ἀφικνέομαι , πρίν ἐν οὗτος γίγνομαι ὁ χωρίον . διανέμω δέ ἐντεῦθεν εἰς ὁ σιμός ὁ ἧπαρ ἅπας , ᾄπειτα διά ὅς λέγω πέρας εἰς ὁ κυρτός μεταλαμβάνω . οὐδείς οὖν θαυμαστός εἰμί , διά τε ὁ ὁ ὁδός στενότης καί ὁ πλῆθος ὁ διέρχομαι οὐσία ἔμφραξις συνεχής ἁλίσκομαι ὁ σπλάγχνον . ἴασις οὖν αὐτός εἰμί , πρίν μέν πολύς γίγνομαι καί πυρέσσω ὁ ἄνθρωπος , ὁ ὁ λεπτύνω ἔδεσμα τε καί φάρμακον προσφορά . πολύς δέ γίγνομαι , οὐ αὐτός μόνος , ἀλλά καί ὁ κένωσις εἰμί , ὅστις διά ὅς χρή ποιέω χωρίον , ὁ τε διάπλασις ἐνδείκνυμι ὁ σπλάγχνον καί ὁ θέσις . ἐκ οὗτος γοῦν ὁρμάω , ὁ μέν ἐν ὁ σιμός ὁ ἧπαρ ἐπί ἔντερον προσρέπω , ὅσος δέ ἐν ὁ κυρτός εἰμί , διά ὅρος ἐκκενόω . οὕτως δέ καί ὅσος κατά ὁ θώραξ καί ὁ πνεύμων περιέχω , κενόω δέω , παρά τε ὁ διάπλασις αὐτός καί ὁ θέσις διδάσκω ἐκκαθαίρω διά βήξ . ὡσαύτως δέ καί ὅσος κατά ὁ ἐγκέφαλος , ἐπί ὁ ῥίς ἕλκω . οὐ ἦκα δέ καί ὁ ὁ φλεγμαίνω μόριον ἴασις ἐκ θέσις τε καί διάπλασις λαμβάνω . εἰμί μέν γάρ καί οὗτος ὁ πρῶτος σκοπός ὁ κένωσις ὁ χυμός ὁ κατασκήπτω εἰς ὁ φλεγμαίνω . ὅπως δέ ἐκκενόω αὐτός χρή , ὁ κατέχω ὀργανικός μόριον ὁ φύσις ἐνδείκνυμι . παρά αὐτός γοῦν διδάσκω , ὁ μέν εἰς ἰσχίον κατασκήπτω ῥεῦμα διά ὁ κατά ἰγνύς τε καί σφυρόν φλέψ ἐκκενόω , ὥσπερ γε καί ὅσος κατά ὁ μήτρα ἴσχω . ὁ δέ κατά θώραξ καί πνεύμων διά ὁ ἔνδον κατά ἀγκών φλέψ . ὁ δέ κατά κεφαλή τε καί τράχηλος ἐκ ὁ ὠμιαία . ὁ γάρ ὁ ἐγγύτερος τε καί κοινός ὁ πάσχω μόριον φλέψ κένωσις ἀγαθός τε καί ῥᾴδιος . καί ὁ διαφορέω δέ ὁ φλεγμαίνω εἰμί μέν δήπου καί αὐτός ὁ ἐκ ὁ νόσημα ἔνδειξις ἔχω . ὑπαλλάσσω δέ ἐν ὁ κατά μέρος ὁ βοήθημα χρῆσις ὁ παρά ὁ θέσις ὁ πάσχω μόριον προσλαμβάνω ἔνδειξις . ὅσος μέν γάρ ἐπιπολή κεῖμαι , τοιοῦτος ἐπί αὐτός εἰμί προσήκω ὁ διαφορέω φάρμακον , οἷος ἐνδείκνυμι ὁ ὁ φλεγμονή εἶδος . ὅσος δέ ἐν βάθος , τοσοῦτος δριμύς δέω φάρμακον , ὅσος ὁ ἐκτός ἀποχωρέω , ὥστε καί σικύα ἐπί αὐτός ἐνίοτε χρῄζω , εἰ κατά συχνός κεῖμαι βάθος , ὅς ἐναντίος εἰμί ὁ ἐπιπολή φλεγμαίνω . οὕτως δέ καί εἰ που στύφω εἰμί φάρμακον χρεία , σκοπέω ὁ δέω χωρίον ὁ θέσις . εἰ μέν γάρ ἱκανός εἰμί ἐξικνέομαι πρός αὐτός ὁ στύφω , οὐδείς κωλύω παραλαμβάνω . εἰ δέ οὐ ἱκανός , ἐπισκοπέω , μή ποτέ ἄρα ὁ ἐκ ὁ πρόκειμαι ὑγρότης συνελαύνω εἰς ὁ πάσχω , ὥστε ἤτοι ὁ ποδηγέω ὁ στύφω φάρμακον μικτέον εἰμί δύναμις , ἤ οὐ χράω αὐτός . μέγας οὖν οἶδα βλάπτω , ὅσος ὁ ἐκ πνεύμων ἀναβήσσω αἷμα περιτίθημι ἐκ κύκλος κατά ὅλος ὁ θώραξ φάρμακον στύφω . πρός γάρ ὁ μή διικνέομαι ὁ δύναμις αὐτός εἰς ὁ πνεύμων συνελαύνω καί ὁ κατά ὁ θώραξ αἷμα πρός ὁ σπλάγχνον . ἀρκέω ἡγέομαι καί περί οὗτος εἰς γε ὁ ἐνίστημι , πραγματεία ὁ λέγω . τοσοῦτος οὖν λέγω ἔτι περί αὐτός ἀπαλλάσσω , ὡς ὁ μέν μέθοδος οὗτος ὁ εἶδος μόνος εἰμί ὁ πραγματεία · ὁ δέ κατά ἕκαστος μέρος ὁ σῶμα ἐπιστήμη τε καί διέξοδος , ὁ οἶος οὐσία σύμπας , ὅς ἐν ὁ ἄλλος πραγματεία διεξέρχομαι .