galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 13
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων αὐτάρκως εἴρηται , προσθῶμεν τῷ λόγῳ τὸ λεῖπον , ὑπερ ὧν ὀλίγον ἔμπροσθεν εἴπομεν , ἐξευρίσκοντες τὰ βοηθήματα . τὰς μὲν γὰρ οἷον γενικὰς αὐτῶν ἰδέας διήλθομεν , ὡς χρὴ τὰ μὲν ψύχειν , τὰ δὲ θερμαίνειν , τὰ δὲ ὑγραίνειν , τὰ δὲ ξηραίνειν . οὗτοι γὰρ ἐν τοῖς ὁμοιομερέσιν οἱ σκοποὶ , καθάπερ ἐν τοῖς κατὰ τὸ πηλίκον , ἤτοι καθαίρειν ἢ ἀνατρέφειν , οὕτω δὲ κᾀν τοῖς κατ’ ἀριθμὸν , ἢ ἐξαιρεῖν ὅλον , ἢ γεννᾷν . ἐν δὲ τοῖς κατὰ διάπλασιν εἰς τὰ κατὰ φύσιν ἐπαναγαγεῖν σχήματα , καὶ κενοῦν τὰ πεπληρωμένα , καὶ πληροῦν τὰ κεκενωμένα , καὶ τὰς ἐμφράξεις ἐκφράττειν , καὶ τὰς ἀναστομώσεις συνάγειν , καὶ τὰ μεμυκότα , καὶ πεπυκνωμένα πρὸς τοὐναντίον ἐπιστρέφειν , τὰ μὲν ἀναστομοῦντα , τὰ δὲ ἀραιοῦντα . οὕτω δὲ κᾀν τῷ κατὰ τὴν σύνθεσιν νοσήματι πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανάγειν ὁ σκοπὸς , κᾀν τῷ τὴν ἕνωσιν λελύσθαι κόλλησιν ἐργάζεσθαι τῶν κεχωρισμένων . ἀλλ’ ἐν ἅπασι τούτοις ἐξευρίσκειν ὕλας βοηθημάτων οὐ μικρόν ἐστι μόριον τῆς τέχνης . οἷον εὐθέως ἐπὶ τῶν παραλλαττόντων ἄρθρων , ἐπειδὴ συμβαίνει μὴ μόνον ὀπίσω καὶ πρόσω , καὶ ἔνθα καὶ ἔνθα μεταχωρεῖν τὸ ἐξιστάμενον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἄνω τόπον ὑπὸ τῆς τῶν μυῶν συντονίας ἀνέλκεσθαι , διττῆς κινήσεώς ἐστι τοῖς ἐμβάλλουσιν ἡ χρεία , πρώτης μὲν τῆς κάτω , δευτέρας δὲ τῆς εἰς τὴν οἰκείαν χώραν ἀποθέσεως . καὶ διὰ τοῦτο χωρὶς ἀντιτάσεως ἀδύνατον γενέσθαι τὴν ἐμβολήν . εἰς δὲ τὴν ἀντίτασιν ὅτι μὲν ἰσχυροτέρων ἀντιλήψεών τε καὶ τάσεών ἐστι χρεία , πρόδηλον ἅπαντι . ποιεῖν δ’ αὐτὰ ἐνίοτε διὰ τῶν ἡμετέρων χειρῶν ἀδυνατοῦντες , ὄργανα πρὸς τοῦτ’ ἐξευρήκαμεν ἐπιτήδεια . τὰ πολλὰ δ’ αὐτῶν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόθεσιν τῶν ἐξηρθρηκότων συμπράττει . καὶ ταῦτα πάντα τὰ ὄργανα τῶν βοηθημάτων ὕλαι τινές εἰσιν , ὥσπερ καὶ τὰ ἁρμοζόμενα πάντα , καὶ τὰ φάρμακα , καὶ τὰ ἐδέσματα , καὶ τὰ πόματα , καὶ ἁπλῶς ὅσα προσαγόμενα τῷ σώματι τὰς εἰρημένας διαθέσεις εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανάγει . χρὴ τοίνυν πεπραγματεῦσθαι καὶ περὶ τῆς τούτων ὕλης τὸν ἰατρὸν , συμβιβάζοντα τοὺς εἰρημένους ἔμπροσθεν σκοποὺς τῇ χρήσει τῶν ὑλῶν , ἵνα μή ποτε πλανηθῇ ὅμιοιόν τι πάθος τοῖς οἰομένοις , ὅσα μὲν δεῖται ψύχεσθαι , πᾶσιν αὐτοῖς ἁρμόττειν ὕδωρ ψυχρὸν , ὅσα δὲ θερμαίνεσθαι , θερμὸν , οὐκ εἰδόσιν , ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ἐνίοτε καὶ τὸ ψυχρὸν θερμαίνει , καὶ τὸ θερμὸν ψύχει . πλεῖστα δὲ περὶ τῆς ἐν τούτοις ἅπασι μεθόδου κατὰ τὴν περὶ φαρμάκων πραγματείαν λέγονται . ἐν δὲ τῷ παρόντι λόγῳ τοῦτο προσθῶμεν , ὡς ἅπαν τὸ τοιοῦτον γένος τῆς ὕλης τῶν βοηθημάτων ἐν προσφερομένοις , καὶ ποιουμένοις , καὶ κενουμένοις , καὶ τοῖς ἔξωθεν προσπίπτουσι κεῖται , δι’ ὦν ἁπάντων ὁ συνιστάμενος τὴν τέχνην διεξελθὼν καὶ τῆς κατὰ μέρος ὕλης ἁπάσης ἐπιστήμην ἔχων οὐ μόνον τῆς δυνάμεως , ἀλλὰ καὶ τῆς χρήσεως οὕτως ἂν εἴη συμπεπληρωκὼς ἅπαντα τὰ ὑγιεινὰ τῶν αἰτίων , ὡς μηδὲν λείπειν αὐτῷ πρὸς τὴν τῆς θεραπευτικῆς τέχνης σύστασιν , εἰς δύο κεφάλαια τούτων ἁπάντων ἀναγομένων , εἴς τε τὴν γνῶσιν τῶν σωμάτων , οἶς προσάγεται τὰ βοηθήματα , καὶ αὐτὴν τὴν τῶν βοηθημάτων φύσιν .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί οὗτος αὔταρκος λέγω , προστίθημι ὁ λόγος ὁ λείπω , ὑπερ ὅς ὀλίγος ἔμπροσθεν λέγω , ἐξευρίσκω ὁ βοήθημα . ὁ μέν γάρ οἷος γενικός αὐτός ἰδέα διέρχομαι , ὡς χρή ὁ μέν ψύχω , ὁ δέ θερμαίνω , ὁ δέ ὑγραίνω , ὁ δέ ξηραίνω . οὗτος γάρ ἐν ὁ ὁμοιομερής ὁ σκοπός , καθά ἐν ὁ κατά ὁ πηλίκος , ἤτοι καθαίρω ἤ ἀνατρέφω , οὕτως δέ εἰμ̓ͅν ὁ κατά ἀριθμός , ἤ ἐξαιρέω ὅλος , ἤ γεννάω . ἐν δέ ὁ κατά διάπλασις εἰς ὁ κατά φύσις ἐπανάγω σχῆμα , καί κενόω ὁ πληρόω , καί πληρόω ὁ κενόω , καί ὁ ἔμφραξις ἐκφράσσω , καί ὁ ἀναστόμωσις συνάγω , καί ὁ μύω , καί πυκνόω πρός ἐναντίος ἐπιστρέφω , ὁ μέν ἀναστομόω , ὁ δέ ἀραιόω . οὕτως δέ εἰͅν ὁ κατά ὁ σύνθεσις νόσημα πρός ὁ κατά φύσις ἐπανάγω ὁ σκοπός , ἐͅν ὁ ὁ ἕνωσις λύω κόλλησις ἐργάζομαι ὁ χωρίζω . ἀλλά ἐν ἅπας οὗτος ἐξευρίσκω ὕλη βοήθημα οὐ μικρός εἰμί μόριον ὁ τέχνη . οἷος εὐθύς ἐπί ὁ παραλλάσσω ἄρθρον , ἐπειδή συμβαίνω μή μόνος ὀπίσω καί πρόσω , καί ἔνθα καί ἔνθα μεταχωρέω ὁ ἐξίστημι , ἀλλά καί πρός ὁ ἄνω τόπος ὑπό ὁ ὁ μῦς συντονία ἀνέλκω , δισσός κίνησις εἰμί ὁ ἐμβάλλω ὁ χρεία , πρῶτος μέν ὁ κάτω , δεύτερος δέ ὁ εἰς ὁ οἰκεῖος χώρα ἀπόθεσις . καί διά οὗτος χωρίς ἀντίτασις ἀδύνατος γίγνομαι ὁ ἐμβολή . εἰς δέ ὁ ἀντίτασις ὅτι μέν ἰσχυρός ἀντίληψις τε καί τάσις εἰμί χρεία , πρόδηλος ἅπας . ποιέω δέ αὐτός ἐνίοτε διά ὁ ἡμέτερος χείρ ἀδυνατόω , ὄργανον πρός οὗτος ἐξευρίσκω ἐπιτήδειος . ὁ πολύς δέ αὐτός καί εἰς αὐτός ὁ ἀπόθεσις ὁ ἐξαρθράνω συμπράσσω . καί οὗτος πᾶς ὁ ὄργανον ὁ βοήθημα ὕλη τις εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἁρμόζω πᾶς , καί ὁ φάρμακον , καί ὁ ἔδεσμα , καί ὁ πόμα , καί ἁπλῶς ὅσος προσάγω ὁ σῶμα ὁ λέγω διάθεσις εἰς ὁ κατά φύσις ἐπανάγω . χρή τοίνυν πραγματεύομαι καί περί ὁ οὗτος ὕλη ὁ ἰατρός , συμβιβάζω ὁ λέγω ἔμπροσθεν σκοπός ὁ χρῆσις ὁ ὕλη , ἵνα μή ποτέ πλανάω ὅμοιος τις πάθος ὁ οἴομαι , ὅσος μέν δέω ψύχω , πᾶς αὐτός ἁρμόζω ὕδωρ ψυχρός , ὅσος δέ θερμαίνω , θερμός , οὐ οἶδα , ὅτι κατά συμβαίνω ἐνίοτε καί ὁ ψυχρός θερμαίνω , καί ὁ θερμός ψύχω . πολύς δέ περί ὁ ἐν οὗτος ἅπας μέθοδος κατά ὁ περί φάρμακον πραγματεία λέγω . ἐν δέ ὁ πάρειμι λόγος οὗτος προστίθημι , ὡς ἅπας ὁ τοιοῦτος γένος ὁ ὕλη ὁ βοήθημα ἐν προσφέρω , καί ποιέω , καί κενόω , καί ὁ ἔξωθεν προσπίπτω κεῖμαι , διά ὅς ἅπας ὁ συνίστημι ὁ τέχνη διεξέρχομαι καί ὁ κατά μέρος ὕλη ἅπας ἐπιστήμη ἔχω οὐ μόνος ὁ δύναμις , ἀλλά καί ὁ χρῆσις οὕτως ἄν εἰμί συμπληρόω ἅπας ὁ ὑγιεινός ὁ αἴτιος , ὡς μηδείς λείπω αὐτός πρός ὁ ὁ θεραπευτικός τέχνη σύστασις , εἰς δύο κεφάλαιος οὗτος ἅπας ἀνάγω , εἰς τε ὁ γνῶσις ὁ σῶμα , ὄις προσάγω ὁ βοήθημα , καί αὐτός ὁ ὁ βοήθημα φύσις .