galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 15
Εὔδηλον δ’ ἐκ τῶν εἰρημένων ἐστὶν , ὡς καὶ τὴν ἐνέργειάν τε καὶ τὴν χρείαν ἑκάστου τῶν μορίων ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐπίστασθαι · καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὰς τῶν νοσημάτων τε καὶ συμπτωμάτων γενέσεις · εἰς δὲ τοῦτο καὶ τὰς ποιούσας αἰτίας τὰ νοσήματα . πρός τε γὰρ τὴν διάγνωσιν ἑκάστου τῶν πεπονθότων μορίων ἅμα ταῖς διαθέσεσι καὶ πρὸς τὰς τοῦ νοσήματος αὐτοῦ διαφορὰς ἀναγκαῖα φαίνεται ταῦτα . καὶ τὸ μέγεθος δὲ καὶ τὸ ἦθος ἑκάστου τῶν νοσημάτων ἐκ τῶν αὐτῶν τούτων λαμβάνεται . τὸ μέγεθος μὲν , ἔκ τε τοῦ κατὰ τὴν διάθεσιν αὐτῶν μεγέθους καὶ τῶν ἑπομένων αὐτῇ συμπτωμάτων . τὸ δὲ ἦθος , ἔκ τε τῆς διαφορᾶς τοῦ νοσήματος καὶ τῶν ἑπομένων αὐτῇ συμπτωμάτων . εὐθέως γοῦν ἐπὶ τοῦ προκειμένου παραδείγματος ὀλεθριώτατος μέν ἐστιν ὁ μελαγχολικὸς ἐπικρατῶν χυμὸς , ὅτι τε κακοηθέστατος αὐτός ἐστι , καὶ διαβρωτικώτατος καὶ δύσπεπτος καὶ δυσεκκάθαρτος , ὅτι τε πλείστης ἐστὶ θερμασίας ἐνδεικτικὸς , ὑφ’ ἧς κατοπτηθεὶς ἐγένετο . πάντων δ’ ἐπιεικέστατος ὁ αἱματικὸς , ὡς ἂν γλυκύτατός τε καὶ εὐπεπτότατος ὤν . οἱ δ’ ἄλλοι δύο χυμοὶ μεταξὺ τῶν εἰρημένων εἰσὶν , ἁπλότητός τε καὶ κακοηθείας . τῶν συμπτωμάτων δὲ , τὸ μὲν μηδὲν ἀναπτύειν ὀλέθριον , ὅτι τε δεδέσθαι δηλοῦν πρὸς τῆς φλεγμονῆς τὸ ῥεῦμα , καἰ ὅτι διὰ τὸ μένειν ἔνδον ὅλον διαφθαρήσεται . τὸ δ’ ἀναπτύειν ἀπόνως τε καὶ ῥᾳδίως ἐπιεικέστατον . εἰ δὲ δὴ καὶ τὸ . πτυόμενον εἴη πεπεμμένον , ἔτι καὶ μᾶλλον ἐπιεικέστατον . ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ τοὺς σφυγμοὺς συμπτώματα τὸ ἦθος δηλοῖ τοῦ νοσήματος . ἤδη δὲ καὶ τἄλλα , ὅσα κατὰ συμπάθειαν ἐπιγίνεται , παραφροσύναι τε , καὶ κώματα , καὶ ἀνορεξίαι , καὶ οὖρα , καὶ διαχωρήματα τοῖα καὶ τοῖα γιγνόμενα γυμναστέον οὖν ἡμῖν ἐστιν ἐν ἅπασι τοῖς εἰρημένοις , εἰ διαγνωστικοὶ βουλόμεθα γενέσθαι νοσήματός τε καὶ μορίου πεπονθότος , ἤθους τε καὶ μεγέθους , καὶ διαφορᾶς τῆς κατ’ αὐτά . ἐκ τῶν αὐτῶν δὲ τούτων ἡμῖν ὑπάρξει καὶ τὸ προγιγνώσκειν , εἰς ὅ τι τελευτήσει τὸ νόσημα καὶ ἡ τῶν βοηθημάτων ἐπιδέξιος χρῆσις . ἡ μὲν γὰρ πρόγνωσις ἀναίτιόν τε τὸν ἰατρὸν ἀποφαίνει τῶν θανάτων , εὐπειθεῖς τε παρέχει τοὺς κάμνοντας , ἐκ πολλῶν τε προδιδάσκει τὸν καιρὸν τῶν βοηθημάτων . ἡ δὲ τῶν βοηθημάτων χρῆσις ἐπιδέξιος ὅτι μὲν αὐτὸ τὸ κυριώτατόν ἐστι τῆς τέχνης , ἐφ’ ᾧ σύμπας ὁ λόγος ὥρμηται πρόδηλον παντί . πῶς δὲ ἐκ τῶν προειρημένων περιγίγνεται , μετ’ ὀλίγον εἰρήσεται . νυνὶ μὲν γὰρ ἐπιθεῖναι βούλομαι πρότερον οἷς διεξῄειν τὸ τέλος . ἡ γὰρ τῶν νοσημάτων ἅμα τοῖς δεδεγμένοις αὐτὰ μορίοις διάγνωσις ἐφ’ ἑνὸς μὲν ἤδη μοι παραδείγματος εἴρηται · προσθεῖναι δὲ ἕτερόν τι παραπλήσιον οὐδὲν χεῖρον . ἡ γάρ τοι τῶν ἐκκρινομένων ἰδέα διδάσκει πολλὰ , συνῆπται δ’ αὐτῇ τὸ σῶμα , ἐξ οὗ τὴν ἔκκρισιν ὁρῶμεν γιγνομένην , ὡς ἐξ ἀμφοῖν συνιόντων ἔνδειξιν μίαν γίγνεσθαι βεβαίαν . ὑμενώδους γὰρ , εἰ οὕτως ἔτυχεν . ἐκκριθέντος σώματος , ἡ μὲν ἐξ αὐτοῦ τοῦ φανέντος ἔνδειξις ἡλκῶσθαί τι τοιοῦτον ἐνδείκνυται μέρος , ὡς ἐπιπολῆς ὑμενώδη φύσιν ἔχειν , ἀφωρισμένον δὲ αὐτὸ δηλοῦν ἀδυνατεῖ . τὸ μέντοι τῆς ἐκκρίσεως χωρίον ἐπ’ αὐτὸ τὸ πεπονθὸς ποδηγεῖ . κάτω μὲν γὰρ διαχωρῆσαν ἐντέρου δηλοῖ τὴν ἕλκωσιν , ἄνω δὲ ἐμεθὲν γαστρὸς , ἀναβηχθὲν δὲ τῶν ὑπαλειφόντων τὰς τραχείας ἀρτηρίας ὑμένων , οὐρηθὲν δὲ ἤτοι κύστεως , ἢ τοῦ κατὰ τὸ αἰδοῖον πόρου . αὐτά τε οὖν ταῦτα καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὰ κατὰ συμπάθειάν τε καὶ πρωτοπάθειαν κάμνοντα σώματα διακρίνειν ἀλλήλων προσήκει τῇ τε ἡγεμονίᾳ καὶ ἀκολουθίᾳ , καὶ τῷ μεγέθει τε καὶ τῇ σμικρότητι καὶ προσέτι τῇ τῶν κακούντων ἑκάτερον αἰτίων προσόδῳ . πολλοὶ γοῦν ἐπὶ στομαχικαῖς διαθέσεσιν ἤτοι τοῦ ἐγκεφάλου εἰς συμπάθειαν ἀχθέντος ἐν μελαγχολικοῖς ἐγένοντο συμπτώμασιν , ἢ τῶν ὀφθαλμῶν ἐν τοῖς τῶν ὑποχεομένων . ἀλλ’ ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐάν τις ἀκριβῶς προσέχῃ τὸν νοῦν , εὑρήσει ταῖς ἀπεψίαις τε καὶ ταῖς τῶν περιττωμάτων ἀθροίσεσιν ἐν στόματι κοιλίας ἑπόμενα τὰ εἰρημένα παθήματα , καὶ συμπαροξυνόμενά τε τοῖς βλάπτουσι τὸ τῆς γαστρὸς στόμα , καὶ συγκαθιστάμενα τοῖς ὠφελοῦσι . ἀλλ’ οὐ πρόκειταί μοι τὰ νῦν ἅπαντα τὸν ὑπὲρ τῶν πεπονθότων μερῶν λόγον διέρχεσθαι , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλο τι τῶν κατὰ τὴν τέχνην ὁλόκληρον , ἀλλ’ ἐνδείξασθαι μόνον τὴν μέθοδον αὐτῆς τῆς εὑρέσεως , καὶ ὅπως τῷ τέλει τῆς τέχνης συνῆπται . καὶ ἀναγκαῖόν ἐστιν αὐτὸν καθ’ ἕκαστον γυμνάσασθαι πολυειδῶς ἐν ἁπάσαις , τὰς ὑπὲρ αὐτῶν γεγραμμένας ἡμῖν ἐννοίας ταῖς πραγματείαις ἀναλεγόμενον . ὅπερ οὖν ἀναγκαῖόν ἐστιν εἰς τὰ παρόντα προσθέντες , ἀπαλλάξομεν ἐπὶ τὰς εἰρημένας μεθόδους · κᾀνταῦθα τὸ εἶδος νόμιζε τοῦ πράγματος ὑπάρχειν · ἐπειδὰν δὲ ταῖς ὕλαις ἐμβιβασθῇ , ὅλην τὴν οὐσίαν , ὅταν ἅπαντα διέλθω τὰ κατὰ μέρος , ὥσπερ νῦν ἐπὶ παραδειγμάτων ὀλίγων ἐποίησα , καὶ τοῦτ’ ἄν σοι τὸ μέρος εἴη τῆς τέχνης ὁλοκλήρως συνεστηκός .
Lemmas: εὔδηλος δέ ἐκ ὁ λέγω εἰμί , ὡς καί ὁ ἐνέργεια τε καί ὁ χρεία ἕκαστος ὁ μόριον ἀναγκαῖος εἰμί ἐπίσταμαι · καί πρός οὗτος ἔτι ὁ ὁ νόσημα τε καί σύμπτωμα γένεσις · εἰς δέ οὗτος καί ὁ ποιέω αἰτία ὁ νόσημα . πρός τε γάρ ὁ διάγνωσις ἕκαστος ὁ πάσχω μόριον ἅμα ὁ διάθεσις καί πρός ὁ ὁ νόσημα αὐτός διαφορά ἀναγκαῖος φαίνω οὗτος . καί ὁ μέγεθος δέ καί ὁ ἦθος ἕκαστος ὁ νόσημα ἐκ ὁ αὐτός οὗτος λαμβάνω . ὁ μέγεθος μέν , ἐκ τε ὁ κατά ὁ διάθεσις αὐτός μέγεθος καί ὁ ἕπομαι αὐτός σύμπτωμα . ὁ δέ ἦθος , ἐκ τε ὁ διαφορά ὁ νόσημα καί ὁ ἕπομαι αὐτός σύμπτωμα . εὐθύς γοῦν ἐπί ὁ πρόκειμαι παράδειγμα ὀλέθριος μέν εἰμί ὁ μελαγχολικός ἐπικρατέω χυμός , ὅτι τε κακοήθης αὐτός εἰμί , καί διαβρωτικός καί δύσπεπτος καί δυσεκκάθαρτος , ὅτι τε πολύς εἰμί θερμασία ἐνδεικτικός , ὑπό ὅς κατοπτάω γίγνομαι . πᾶς δέ ἐπιεικής ὁ αἱματικός , ὡς ἄν γλυκύς τε καί εὔπεπτος εἰμί . ὁ δέ ἄλλος δύο χυμός μεταξύ ὁ λέγω εἰμί , ἁπλότης τε καί κακοήθεια . ὁ σύμπτωμα δέ , ὁ μέν μηδείς ἀναπτύω ὀλέθριος , ὅτι τε δέω δηλόω πρός ὁ φλεγμονή ὁ ῥεῦμα , εἰ ὅτι διά ὁ μένω ἔνδον ὅλος διαφθείρω . ὁ δέ ἀναπτύω ἄπονος τε καί ῥᾴδιος ἐπιεικής . εἰ δέ δή καί ὁ . πτύω εἰμί πέμπω , ἔτι καί μάλα ἐπιεικής . ἀλλά καί ὁ κατά ὁ σφυγμός σύμπτωμα ὁ ἦθος δηλόω ὁ νόσημα . ἤδη δέ καί ἄλλος , ὅσος κατά συμπάθεια ἐπιγίγνομαι , παραφροσύνη τε , καί κῶμα , καί ἀνορεξία , καί οὖρον , καί διαχώρημα τοῖος καί τοῖος γίγνομαι γυμνάζω οὖν ἐγώ εἰμί ἐν ἅπας ὁ λέγω , εἰ διαγνωστικός βούλομαι γίγνομαι νόσημα τε καί μόριον πάσχω , ἦθος τε καί μέγεθος , καί διαφορά ὁ κατά αὐτός . ἐκ ὁ αὐτός δέ οὗτος ἐγώ ὑπάρχω καί ὁ προγιγνώσκω , εἰς ὅς τις τελευτάω ὁ νόσημα καί ὁ ὁ βοήθημα ἐπιδέξιος χρῆσις . ὁ μέν γάρ πρόγνωσις ἀναίτιος τε ὁ ἰατρός ἀποφαίνω ὁ θάνατος , εὐπειθής τε παρέχω ὁ κάμνω , ἐκ πολύς τε προδιδάσκω ὁ καιρός ὁ βοήθημα . ὁ δέ ὁ βοήθημα χρῆσις ἐπιδέξιος ὅτι μέν αὐτός ὁ κύριος εἰμί ὁ τέχνη , ἐπί ὅς σύμπας ὁ λόγος ὁρμάω πρόδηλος πᾶς . πῶς δέ ἐκ ὁ προλέγω περιγίγνομαι , μετά ὀλίγος λέγω . νυνί μέν γάρ ἐπιτίθημι βούλομαι πρότερος ὅς διεξέρχομαι ὁ τέλος . ὁ γάρ ὁ νόσημα ἅμα ὁ δέχομαι αὐτός μόριον διάγνωσις ἐπί εἷς μέν ἤδη ἐγώ παράδειγμα λέγω · προστίθημι δέ ἕτερος τις παραπλήσιος οὐδείς κακός . ὁ γάρ τοι ὁ ἐκκρίνω ἰδέα διδάσκω πολύς , συνάπτω δέ αὐτός ὁ σῶμα , ἐκ ὅς ὁ ἔκκρισις ὁράω γίγνομαι , ὡς ἐκ ἄμφω συνέρχομαι ἔνδειξις εἷς γίγνομαι βέβαιος . ὑμενώδης γάρ , εἰ οὕτως τυγχάνω . ἐκκρίνω σῶμα , ὁ μέν ἐκ αὐτός ὁ φαίνω ἔνδειξις ἑλκόω τις τοιοῦτος ἐνδείκνυμι μέρος , ὡς ἐπιπολή ὑμενώδης φύσις ἔχω , ἀφορίζω δέ αὐτός δηλόω ἀδυνατέω . ὁ μέντοι ὁ ἔκκρισις χωρίον ἐπί αὐτός ὁ πάσχω ποδηγέω . κάτω μέν γάρ διαχωρέω ἔντερον δηλόω ὁ ἕλκωσις , ἄνω δέ μεθίημι γαστήρ , ἀναβήσσω δέ ὁ ὑπαλείφω ὁ τραχύς ἀρτηρία ὑμήν , οὐρέω δέ ἤτοι κύστις , ἤ ὁ κατά ὁ αἰδοῖον πόρος . αὐτός τε οὖν οὗτος καί πρός οὗτος ἔτι ὁ κατά συμπάθεια τε καί πρωτοπάθεια κάμνω σῶμα διακρίνω ἀλλήλων προσήκω ὁ τε ἡγεμονία καί ἀκολουθία , καί ὁ μέγεθος τε καί ὁ μικρότης καί προσέτι ὁ ὁ κακόω ἑκάτερος αἴτιος πρόσοδος . πολύς γοῦν ἐπί στομαχικός διάθεσις ἤτοι ὁ ἐγκέφαλος εἰς συμπάθεια ἄγω ἐν μελαγχολικός γίγνομαι σύμπτωμα , ἤ ὁ ὀφθαλμός ἐν ὁ ὁ ὑποχέω . ἀλλά ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐάν τις ἀκριβής προσέχω ὁ νόος , εὑρίσκω ὁ ἀπεψία τε καί ὁ ὁ περίσσωμα ἄθροισις ἐν στόμα κοιλία ἕπομαι ὁ λέγω πάθημα , καί συμπαροξύνω τε ὁ βλάπτω ὁ ὁ γαστήρ στόμα , καί συγκαθίστημι ὁ ὠφελέω . ἀλλά οὐ πρόκειμαι ἐγώ ὁ νῦν ἅπας ὁ ὑπέρ ὁ πάσχω μέρος λόγος διέρχομαι , ὥσπερ οὐδέ ἄλλος τις ὁ κατά ὁ τέχνη ὁλόκληρος , ἀλλά ἐνδείκνυμι μόνος ὁ μέθοδος αὐτός ὁ εὕρεσις , καί ὅπως ὁ τέλος ὁ τέχνη συνάπτω . καί ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός κατά ἕκαστος γυμνάζω πολυειδής ἐν ἅπας , ὁ ὑπέρ αὐτός γράφω ἐγώ ἔννοια ὁ πραγματεία ἀναλέγω . ὅς οὖν ἀναγκαῖος εἰμί εἰς ὁ πάρειμι προστίθημι , ἀπαλλάσσω ἐπί ὁ λέγω μέθοδος · ᾀνταῦθη ὁ εἶδος νομίζω ὁ πρᾶγμα ὑπάρχω · ἐπειδάν δέ ὁ ὕλη ἐμβιβάζω , ὅλος ὁ οὐσία , ὅταν ἅπας διέρχομαι ὁ κατά μέρος , ὥσπερ νῦν ἐπί παράδειγμα ὀλίγος ποιέω , καί οὗτος ἄν σύ ὁ μέρος εἰμί ὁ τέχνη ὁλόκληρος συνίστημι .