galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 6
Πάλιν οὖν ἀναμνήσομαι ἡμᾶς αὐτοὺς , ὡς κᾀν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν , ὧν ἐν συνθέσει τὸ τῆς οὐσίας εἶδός ἐστιν , ἐδείχθη τὰ σύμπαντα γένη τέτταρα , τῆς ὅλης οὐσίας αὐτῶν αἴτια , καὶ προσέτι τοῦ κατωρθωμένου τε καὶ διημαρτημένου σχήματος ἐν αὐτοῖς · ἔπειτα δ’ , ὅτι καὶ αὐτῶν τῶν ἁπλῶν ἑκάστου μορίων ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐπίστασθαι τὴν φύσιν , εἰ καὶ τὴν τούτων τις ἀρετήν τε καὶ κακίαν ἱκανός ἐστι γνωρίζειν , ἐπανορθοῦσθαί τε τὰ παθήματα . πεπονθυίας γοῦν ἐν οἰκίᾳ κεραμίδος ἢ πλίνθου τινὸς , ὠμῆς ἢ ὀπτῆς , ἐπίστασθαι χρὴ τὸν τεχνίτην , ὅπως τε δημιουργήσει τοιαύτην ἑτέραν , ὅπως τε τὴν μὲν πεπονθυῖαν ἐξαιρήση , καταθήσεται δ’ εἰς τὸν ἐκείνης τόπον ἑτέραν ἀπαθῆ . τῷ μέντοι γε τὴν περὶ τὸ σῶμα τἀνθρώπου τέχνην συνισταμένῳ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἀναγκαῖον τοῦτο ἔσται , γιγνώσκειν , εἴτε δυνατόν ἐστιν ἀντιτιθέναι τι μόριον , εἴτε ἀδύνατον ἀντ’ ἄλλου τίθεσθαι . σάρκα μὲν ἐκκόψας πεπονθυῖαν , ἑτέραν ἐργάσασθαι δύνασαι . νεῦρον δὲ ἢ σύνδεσμον κόψας , ἕτερον ἀποτελέσαι τοιοῦτο οὐ δυνήσῃ . τῇ μὲν γὰρ ἐξ αἵματος ἡ γένεσις , τοῖς δὲ ἐκ σπέρματος . ἔστι δὲ καὶ ὀστοῦν ἕν τι τῶν ἐν τῇ πρώτῃ διαπλάσει συνισταμένων , ἀλλ’ εἰς τὴν χώραν αὐτοῦ καταθεῖναί τι δυνάμεθα παραπλήσιον ὀστῷ . καὶ ταῦτα ἐγὼ μὲν νῦν ἀπεφηνάμην ἐκ προχείρου λαβὼν ἕνεκα παραδείγματος . ὁ δὲ λόγος αὐτόν γε κελεύει ζητῆσαι τὸν συνιστάμενον τὴν τέχνην , καὶ ἤδη γε τὰς ἀρχὰς τῆς εὑρέσεως ὑπεγραψάμην , ἐπὶ τὴν πρώτην τοῦ ζώου γένεσιν ἀναπέμψας , καὶ συμβουλεύσας ζητῆσαι , τίνα μὲν ἐκ σπέρματος ἐγένετο , τίνα δ’ ἐκ τροφῆς ἀεὶ γίγνεται . ἔτι δὲ δὴ μᾶλλον ἡ μέθοδος ἀναγκάζει τε καὶ κελεύει ζητεῖν ἡμᾶς , εἴθ’ ἕν ἐστιν ἕκαστον τῶν ὁμοιομερῶν τε καὶ ἁπλῶν φαινομένων μορίων , εἴτ’ ἐκ πλειόνων σύγκειται , καὶ τίς ὁ τρόπος αὐτοῖς ἐστι τῇ συνθέσει . εὔδηλον γὰρ , ὡς καὶ ταῦτα τοῖς ὀργανικοῖς ὀνομαζομένοις ἀνάλογα , ἔν τε τῇ ποσότητι καὶ διαπλάσει καὶ μεγέθει καὶ θέσει τῶν συνιστάντων αὐτὰ , τήν τ’ ἀρετὴν ἕξει καὶ τὴν κακίαν , εἴπερ ἀνάλογος ὁ τρόπος αὐτῶν ἐστι τῆς γενέσεως . εἰ δ’ οὐχ οὕτως , ἀλλ’ , ὡς ἡ τετραφάρμακοσὀνο μαζομένη , δι’ ὅλων κερασθέντων ἁπάντων ἐγένετο , καθ’ ἕτερον τρόπον ἐξευρήσεις αὐτῶν τὴν ἀρετήν τε καὶ κακίαν , καὶ τὴν νόσον . ὥσπερ , οἶμαι , εἰ μὴ κερασθέντων , ἀλλ’ ἐκ παραθέσεως ἀκριβοῦς ἡ ἕνωσις αὐτῶν ἐστιν , ὁμοίως τῷ κεφαλικῷ τῷ καλουμένῳ φαρμάκῳ ξηρῷ , καὶ οὕτως ἐξεύροις τὴν ἀρετήν τε καὶ κακίαν , καὶ νόσους οἰκείας τῇ γενέσει τοῦ πράγματος . εἰ δὲ μήτε ἐκ πολλῶν διαφερόντων κατ’ εἶδος , ἀλλ’ ὁμοειδῶν ἁπάντων σύγκειται , καθάπερ εἰ οὕτως ἔτυχεν οἰκία τις ἐξ ὀπτῆς πλίνθου μόνης , ἢ λίθων , ἐν τῇ συνθέσει μόνῃ δηλονότι ἐξευρήσεις τῶν ὁμοιομερῶν τὴν ἀρετήν τε καὶ κακίαν , καὶ νόσους οἰκείας τῇ γενέσει τοῦ πράγματος . ὅτι μὲν δὴ τῶν εἰρημένων ἕν τι τοῖς ὁμοιομερέσιν ὑπάρχει σώμασιν , ὁ λόγος ἡμῖν ὑφηγεῖται . τί δ’ ἐξ αὐτῶν ἐστιν ἀληθὲς , ἀκριβοῦς δεῖται σκέψεως . ὁρῶμέν γέ τοι καὶ τοὺς φιλοσόφους , ἐπὶ τὴν τοιαύτην μὲν ἀφικομένους ζήτησιν , ὥσπερ καὶ τῶν ἰατρῶν ἐνίους , ἐπιπλέον ἀλλήλων διενεχθέντας . διό μοι καὶ δοκοῦσιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἰατρῶν ἀποστῆναι τῆς τοιαύτης ζητήσεως , ἀπογνόντες εὑρήσειν τὸ ζητούμενον . ἔνιοι δ’ οὐ μόνον ὡς ἀδυνάτου τῆς εὑρέσεως ἀπέστησαν , ἀλλὰ καὶ ὡς ἀχρήστου . ὅτι μὲν οὐκ ἄχρηστος , εἰ μέλλοι τις οὐ διὰ πείρας τινὸς , ἀλλὰ μεθόδῳ συστήσασθαι τὴν τέχνην , ἤδη μοι δοκεῖ πρόδηλον ὑπάρχειν · ὅτι δὲ οὐδ’ ἀδύνατος , ἐφεξῆς σκοπῶμεν , ὀλίγον τι πρότερον ἡμῖν διαλεχθέντες . εἰ γάρ τί μοι πιστεύεις , ὥσπερ οὖν πιστεύεις , ὁρῶν με οὐδὲν πρὸς δόξαν ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἅπαντα πράττοντα , μὴ καταπληττέτω σε τὸ πλῆθος τῶν διαφωνησάντων ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων . εἰ μὲν γὰρ ἐξ ὧν χρὴ γνῶναι τἀληθὲς , ἅπασιν ὑπῆρξεν , εἶτ’ οὐχ εὗρον , εὔλογον ἦν ἀπογνῶναι τῆς εὑρέσεως . εἰ δὲ τινὰ μὲν οὐδ’ ὅλως ἔσχον , ὥσπερ οὖν ὁμολογοῦσι καὶ αὐτοὶ , τινὰ δ’ ἄδηλον εἰ ἔσχον , ἡμεῖς δὲ σύνισμεν αὑτοῖς ἔχουσιν ἅπαντα , θαῤῥούντως χρὴ προσιέναι τῇ ζητήσει . τίνα τοίνυν ἐστὶν , ἃ χρὴ συνελθεῖν , ἵνα ζητῶν ὁτιοῦν τις ἤτοι γνῷ τἀληθὲς , ἢ μὴ γνοὺς οὐκ ἀπογνῷ τῆς εὑρέσεως ; ἑπτὰ δηλονότι . πρῶτον μὲν ὀξεῖα φύσις , ὥστε ὅπερ ἂν ἐκδιδάσκηται μάθημα λογικὸν ἑτοίμως ἕπεσθαι . δεύτερον δὲ ἡ ἐκ τῆς παιδικῆς ἡλικίας ἀγωγή τε καὶ ἄσκησις , ὡς ἐν τοῖς πρώτοις γενέσθαι μαθήμασι . μάλιστα δ’ αὐτὸν ἐν ἀριθμητικῇ τε καὶ γεωμετρίᾳ γυμνάσασθαι δεῖ , καθάπερ καὶ Πλάτων συμβουλεύει . τρίτον ἐπὶ τούτοις ἅπασιν ὑποσχεῖν τὰ ὦτα τοῖς κατὰ τὸν ἑαυτοῦ χρόνον ἀρίστοις εἶναι δοκοῦσιν . εἶτα τέταρτον αὐτὸν εἶναι φιλοπονώτατον , ὡς μηδὲν μήθ’ ἡμέρας , μήτε νυκτὸς ἐκμελετᾷν ἄλλο πλὴν τῶν μαθημάτων . εἶτα πέμπτον , ὅπερ ὀλιγίστοις ὑπῆρξεν , ἀληθείας ὀρεχθῆναι , καὶ τοῦτο σπουδάσαι μόνον ἐν ἅπαντι τῷ βίῳ , καταφρονήσαντα τῶν ἄλλων ἁπάντων , ἃ τοῖς πολλοῖς διεσπούδασται . πρὸς τούτοις ἕκτον , ἐκμαθεῖν τινα μέθοδον , ᾗ διακρίνεται τὸ ἀληθές τε καὶ τὸ ψεῦδος . οὐ γὰρ δὴ ἀποχρήσει γε μόνον εἰς τὴν εὕρεσιν ὧν ζητοῦμεν ἐπιθυμῆσαι τῆς ἀληθείας , ἀλλὰ χρὴ καὶ δύναμίν τινα τῆς εὑρέσεως πορίσασθαι . ἕβδομον ἐπὶ τούτοις ἅπασιν , ἀσκῆσαι τὴν μέθοδον , ὡς μὴ γιγνώσκειν μόνον , ἀλλὰ κεχρῆσθαι δύνασθαι . εἰ γὰρ δὴ τοῖς μὲν ῥήτορσιν ἐλάττονα τέχνην μετερχομένοις οὐχ ἱκανὸν εἶναι δοκεῖ τὸ γνῶναι τὴν μέθοδον , ἀλλ’ ἐν ἅπαντι τῷ βίῳ τὴν ἄσκησιν αὐτῆς μεταχειρίζονται , πολὺ μᾶλλον τοῖς οὕτω μεγάλα ζητοῦσιν οὐκ ἀποχρήσει μόνως ἐκμαθεῖν τὴν μέθοδον . εἰ μὲν οὖν ἕν τι τῶν εἰρημένων ἐνδέοι τῷ καθηγουμένῳ τῆς ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν ὁδοῦ , δίκαιόν ἐστι μὴ πάνυ τι τυχεῖν ἐλπίζειν , ὧν ἐφίεται . εἰ δὲ ἅπαντα ὑπάρχει , τί κωλύει ζητεῖν τὸ ἀληθὲς ἐπ’ ἐλπίσιν ἀγαθαῖς ;
Lemmas: πάλιν οὖν ἀναμιμνῄσκω ἐγώ αὐτός , ὡς εἰͅν ὁ ἄλλος ἅπας , ὅς ἐν σύνθεσις ὁ ὁ οὐσία εἶδος εἰμί , δείκνυμι ὁ σύμπας γένος τέσσαρες , ὁ ὅλος οὐσία αὐτός αἴτιος , καί προσέτι ὁ κατορθόω τε καί διαμαρτάνω σχῆμα ἐν αὐτός · ἔπειτα δέ , ὅτι καί αὐτός ὁ ἁπλόος ἕκαστος μόριον ἀναγκαῖος εἰμί ἐπίσταμαι ὁ φύσις , εἰ καί ὁ οὗτος τις ἀρετή τε καί κακία ἱκανός εἰμί γνωρίζω , ἐπανορθόω τε ὁ πάθημα . πάσχω γοῦν ἐν οἰκία κεραμίς ἤ πλίνθος τις , ὠμός ἤ ὀπτός , ἐπίσταμαι χρή ὁ τεχνίτης , ὅπως τε δημιουργέω τοιοῦτος ἕτερος , ὅπως τε ὁ μέν πάσχω ξαιρέη , κατατίθημι δέ εἰς ὁ ἐκεῖνος τόπος ἕτερος ἀπαθής . ὁ μέντοι γε ὁ περί ὁ σῶμα ἄνθρωπος τέχνη συνίστημι πρός ὁ ἄλλος καί ἀναγκαῖος οὗτος εἰμί , γιγνώσκω , εἴτε δυνατός εἰμί ἀντιτίθημι τις μόριον , εἴτε ἀδύνατος ἀντί ἄλλος τίθημι . σάρξ μέν ἐκκόπτω πάσχω , ἕτερος ἐργάζομαι δύναμαι . νεῦρον δέ ἤ σύνδεσμος κόπτω , ἕτερος ἀποτελέω τοιοῦτος οὐ δύναμαι . ὁ μέν γάρ ἐκ αἷμα ὁ γένεσις , ὁ δέ ἐκ σπέρμα . εἰμί δέ καί ὀστέον εἷς τις ὁ ἐν ὁ πρῶτος διάπλασις συνίστημι , ἀλλά εἰς ὁ χώρα αὐτός κατατίθημι τις δύναμαι παραπλήσιος ὀστέον . καί οὗτος ἐγώ μέν νῦν ἀποφαίνω ἐκ πρόχειρος λαμβάνω ἕνεκα παράδειγμα . ὁ δέ λόγος αὐτός γε κελεύω ζητέω ὁ συνίστημι ὁ τέχνη , καί ἤδη γε ὁ ἀρχή ὁ εὕρεσις ὑπογράφω , ἐπί ὁ πρῶτος ὁ ζῷον γένεσις ἀναπέμπω , καί συμβουλεύω ζητέω , τίς μέν ἐκ σπέρμα γίγνομαι , τίς δέ ἐκ τροφή ἀεί γίγνομαι . ἔτι δέ δή μάλα ὁ μέθοδος ἀναγκάζω τε καί κελεύω ζητέω ἐγώ , εἴτε εἷς εἰμί ἕκαστος ὁ ὁμοιομερής τε καί ἁπλόος φαίνω μόριον , εἴτε ἐκ πολύς σύγκειμαι , καί τίς ὁ τρόπος αὐτός εἰμί ὁ σύνθεσις . εὔδηλος γάρ , ὡς καί οὗτος ὁ ὀργανικός ὀνομάζω ἀνάλογος , ἐν τε ὁ ποσότης καί διάπλασις καί μέγεθος καί θέσις ὁ συνίστημι αὐτός , ὁ τε ἀρετή ἔχω καί ὁ κακία , εἴπερ ἀνάλογος ὁ τρόπος αὐτός εἰμί ὁ γένεσις . εἰ δέ οὐ οὕτως , ἀλλά , ὡς ὁ τετραφάρμακος μαζόω , διά ὅλος κεράννυμι ἅπας γίγνομαι , κατά ἕτερος τρόπος ἐξευρίσκω αὐτός ὁ ἀρετή τε καί κακία , καί ὁ νόσος . ὥσπερ , οἴομαι , εἰ μή κεράννυμι , ἀλλά ἐκ παράθεσις ἀκριβής ὁ ἕνωσις αὐτός εἰμί , ὅμοιος ὁ κεφαλικός ὁ καλέω φάρμακον ξηρός , καί οὕτως ἐξευρίσκω ὁ ἀρετή τε καί κακία , καί νόσος οἰκεῖος ὁ γένεσις ὁ πρᾶγμα . εἰ δέ μήτε ἐκ πολύς διαφέρω κατά εἶδος , ἀλλά ὁμοειδής ἅπας σύγκειμαι , καθά εἰ οὕτως τυγχάνω οἰκίον τις ἐκ ὀπτός πλίνθος μόνος , ἤ λίθος , ἐν ὁ σύνθεσις μόνος δηλονότι ἐξευρίσκω ὁ ὁμοιομερής ὁ ἀρετή τε καί κακία , καί νόσος οἰκεῖος ὁ γένεσις ὁ πρᾶγμα . ὅτι μέν δή ὁ λέγω εἷς τις ὁ ὁμοιομερής ὑπάρχω σῶμα , ὁ λόγος ἐγώ ὑφηγέομαι . τίς δέ ἐκ αὐτός εἰμί ἀληθής , ἀκριβής δέω σκέψις . ὁράω γε τοι καί ὁ φιλόσοφος , ἐπί ὁ τοιοῦτος μέν ἀφικνέομαι ζήτησις , ὥσπερ καί ὁ ἰατρός ἔνιοι , ἐπιπολύ ἀλλήλων διαφέρω . διό ἐγώ καί δοκέω ὁ πολύς ὁ ἰατρός ἀφίστημι ὁ τοιοῦτος ζήτησις , ἀπογιγνώσκω εὑρίσκω ὁ ζητέω . ἔνιοι δέ οὐ μόνος ὡς ἀδύνατος ὁ εὕρεσις ἀφίστημι , ἀλλά καί ὡς ἄχρηστος . ὅτι μέν οὐ ἄχρηστος , εἰ μέλλω τις οὐ διά πεῖρα τις , ἀλλά μέθοδος συνίστημι ὁ τέχνη , ἤδη ἐγώ δοκέω πρόδηλος ὑπάρχω · ὅτι δέ οὐδέ ἀδύνατος , ἐφεξῆς σκοπέω , ὀλίγος τις πρότερος ἐγώ διαλέγω . εἰ γάρ τις ἐγώ πιστεύω , ὥσπερ οὖν πιστεύω , ὁράω ἐγώ οὐδείς πρός δόξα ἄνθρωπος , ἀλλά καί πρός ἀλήθεια ἅπας πράσσω , μή καταπλήσσω σύ ὁ πλῆθος ὁ διαφωνέω ἰατρός τε καί φιλόσοφος . εἰ μέν γάρ ἐκ ὅς χρή γιγνώσκω ἀληθής , ἅπας ὑπάρχω , εἶτα οὐ εὑρίσκω , εὔλογος εἰμί ἀπογιγνώσκω ὁ εὕρεσις . εἰ δέ τις μέν οὐδέ ὅλος ἔχω , ὥσπερ οὖν ὁμολογέω καί αὐτός , τις δέ ἄδηλος εἰ ἔχω , ἐγώ δέ σύνοιδα ἑαυτοῦ ἔχω ἅπας , θαρσούντως χρή προσέρχομαι ὁ ζήτησις . τίς τοίνυν εἰμί , ὅς χρή συνέρχομαι , ἵνα ζητέω ὁστισοῦν τις ἤτοι γιγνώσκω ἀληθής , ἤ μή γιγνώσκω οὐ ἀπογιγνώσκω ὁ εὕρεσις ; ἑπτά δηλονότι . πρῶτος μέν ὀξύς φύσις , ὥστε ὅς ἄν ἐκδιδάσκω μάθημα λογικός ἑτοῖμος ἕπομαι . δεύτερος δέ ὁ ἐκ ὁ παιδικός ἡλικία ἀγωγή τε καί ἄσκησις , ὡς ἐν ὁ πρῶτος γίγνομαι μάθημα . μάλα δέ αὐτός ἐν ἀριθμητικός τε καί γεωμετρία γυμνάζω δέω , καθά καί Πλάτων συμβουλεύω . τρίτος ἐπί οὗτος ἅπας ὑπέχω ὁ οὖς ὁ κατά ὁ ἑαυτοῦ χρόνος ἀγαθός εἰμί δοκέω . εἶτα τέταρτος αὐτός εἰμί φιλόπονος , ὡς μηδείς μήτε ἡμέρα , μήτε νύξ ἐκμελετάω ἄλλος πλήν ὁ μάθημα . εἶτα πέμπτος , ὅς ὀλίγιστος ὑπάρχω , ἀλήθεια ὀρέγω , καί οὗτος σπουδάζω μόνος ἐν ἅπας ὁ βίος , καταφρονέω ὁ ἄλλος ἅπας , ὅς ὁ πολύς διασπουδάζω . πρός οὗτος ἕκτος , ἐκμανθάνω τις μέθοδος , ὅς διακρίνω ὁ ἀληθής τε καί ὁ ψεῦδος . οὐ γάρ δή ἀποχράω γε μόνος εἰς ὁ εὕρεσις ὅς ζητέω ἐπιθυμέω ὁ ἀλήθεια , ἀλλά χρή καί δύναμις τις ὁ εὕρεσις πορίζω . ἕβδομος ἐπί οὗτος ἅπας , ἀσκέω ὁ μέθοδος , ὡς μή γιγνώσκω μόνος , ἀλλά χράω δύναμαι . εἰ γάρ δή ὁ μέν ῥήτωρ ἐλαχύς τέχνη μετέρχομαι οὐ ἱκανός εἰμί δοκέω ὁ γιγνώσκω ὁ μέθοδος , ἀλλά ἐν ἅπας ὁ βίος ὁ ἄσκησις αὐτός μεταχειρίζω , πολύς μάλα ὁ οὕτως μέγας ζητέω οὐ ἀποχράω μόνος ἐκμανθάνω ὁ μέθοδος . εἰ μέν οὖν εἷς τις ὁ λέγω ἐνδέω ὁ καθηγέομαι ὁ ἐπί ὁ ἀλήθεια ὁδός , δίκαιος εἰμί μή πάνυ τις τυγχάνω ἐλπίζω , ὅς ἐφίημι . εἰ δέ ἅπας ὑπάρχω , τίς κωλύω ζητέω ὁ ἀληθής ἐπί ἐλπίς ἀγαθός ;