galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 10
Ὁπότ’ οὖν ἐν τῷδε τῷ λόγῳ γεγόναμεν , ἐπιστήσαντες αὐτὸν ἀναλάβωμεν ἐν κεφαλαίοις τὰ εἰρημένα . γνωσόμεθα γὰρ οὕτως , ὁπόσον τε τοῦ ζητουμένου τὸ εὑρημένον ἤδη , καὶ ὁπόσον ἔτι τὸ ὑπολειπόμενόν . ἐστι . προὔκειτο μὲν ἡμῖν συστήσασθαι τέχνην ὑγείας ποιητικὴν , ἀλλ’ οὐχ οὕτως , ὡς ἡ οἰκοδομικὴ τῆς οἰκίας δημιουργική ἐστιν , ἀλλ’ ὡς τοῦ διαφθειρομένου μέρους αὐτῆς ἐπανορθωτική . καὶ οὐδ’ ἐνταῦθα πάντη τὸν αὐτὸν τρόπον , ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ ζητούμενον ἦν ἐξευρεῖν , ἄχρι πόσου παραπλησίως οἰκοδόμῳ τὰ σφάλματα τοῦ σώματος ἐπανορθοῦσθαι δυνατός ἐστιν ὁ τὴν ὑγιαστικὴν τέχνην μεταχειριζόμενος . ἐπεὶ δ’ ἀναγκαῖον εἰς ἅπαντα τὰ τοιαῦτα προεγνῶσθαι τὴν φύσιν τοῦ σώματος , οὗ τὰ σφάλματα μέλλει θεραπεύειν ἡ τέχνη , διὰ τοῦτ’ αὐτὸ ἐζητήσαμεν . εὑρόντες δ’ , ὡς ἐνέργειαί τε καὶ κατασκευαὶ μορίων εἰσὶ κατὰ φύσιν , ὧν ἀντιποιεῖσθαι χρὴ παντὶ τρόπῳ τῆς φυλακῆς τε καὶ τῆς ἐπανορθώσεως , ἐπειδὰν πάσχοιεν , ἐκ πόσων συμπληροῦται τὸ κατὰ φύσιν , ἐζητήσαμεν . εὑρόντες δ’ , ὡς τοῖς ὀργανικοῖς μορίοις ἐκ συνθέσεώς ἐστι τῶν ἐν αὐτοῖς ἁπλῶν ἡ οὐσία , τοῖς δ’ ἁπλοῖς ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων , ἐφεξῆς καὶ περὶ τῶν καθ’ ἑκάτερα νοσημάτων σκεψόμεθα . καὶ σχεδὸν ἡμῖν ὁ λόγος ἤδη τὴν γνῶσιν τῶν ὑγιεινῶν τε καὶ νοσωδῶν σωμάτων ἐξεύρηκεν , οὐδὲ ταύτην ἅπασαν , ἀλλ’ εἰδός τι μόνον αὐτῆς , καὶ οἷον παράδειγμα . τὴν δὲ σύμπασαν οὐσίαν τῆς τῶν ὑγιεινῶν τε καὶ νοσωδῶν σωμάτων ἐπιστήμης ἕξομεν , ἐπειδὰν ταῖς ὕλαις ἐμβιβάσωμεν τὰ εἴδη . χρὴ γὰρ οὐ μόνον , ὅτι θερμοῦ , καὶ ψυχροῦ , καὶ ξηροῦ , καὶ ὑγροῦ κερασθέντων ἕκαστόν τι γίγνεται μόριον , ἐγνωκέναι τὸν ἰατρὸν , ἀλλὰ καὶ κατ’ εἶδος ἐπελθόντα , τίς μὲν ἡ τῶν ὀστῶν ἐστι κρᾶσις , ὁποία δ’ ἡ τῶν σαρκῶν τε , καὶ νεύρων , καὶ φλεβῶν , ἑκάστου τε τῶν ἄλλων τῶν ἁπλῶν . ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ὀργανικῶν , ἥτις ἑκάστου μορίου σύνθεσις , οἷον χειρὸς , σκέλους , ἥπατος , θώρακος , πνεύμονος , καρδίας , ἐγκεφάλου . κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐχ ἁπλῶς τὰ γένη τε καὶ τὰς διαφορὰς τῶν νοσημάτων αὔταρκές ἐστι γιγνώσκειν , ἀλλὰ καὶ καθ’ ἕκαστον μόριον , ὅπως γίγνεται ταῦτα . τοῦτο γὰρ ποιήσαντες ἐπιστήμην ἂν ἔχοιμεν ὑγιεινοῦ τε καὶ νοσεροῦ σώματος , οὐ κατὰ τὸ εἶδος μόνον , ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅλην τὴν οὐσίαν , ἥτις ἐκ συναμφοτέρων ἐδείχθη συνίστασθαι , τοῦ τε εἴδους καὶ τῆς ὑποδεχομένης ὕλης αὐτό . κατάλοιπον δ’ ἐστὶ διελθεῖν , ὅπως ἄν τις ἐξιάσαιτο τά τε νοσήματα καὶ φυλάττοιτο τὴν ὑγείαν , ἅπερ ἐπιπλεῖστον μὲν ἐν δύο πραγματείαις διερχόμεθα , τῇ τε τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου , καὶ τῇ τῶν ὑγιεινῶν . ἐνταῦθα δ’ , ὅσον ὑποδεῖξαι τὴν μέθοδον , αὐτῶν ἀρκεῖ μνημονεῦσαι .
Lemmas: ὁπότε οὖν ἐν ὅδε ὁ λόγος γίγνομαι , ἐφίστημι αὐτός ἀναλαμβάνω ἐν κεφάλαιος ὁ λέγω . γιγνώσκω γάρ οὕτως , ὁπόσος τε ὁ ζητέω ὁ εὑρίσκω ἤδη , καί ὁπόσος ἔτι ὁ ὑπολείπω . εἰμί . πρόκειμαι μέν ἐγώ συνίστημι τέχνη ὑγεία ποιητικός , ἀλλά οὐ οὕτως , ὡς ὁ οἰκοδομικός ὁ οἰκία δημιουργικός εἰμί , ἀλλά ὡς ὁ διαφθείρω μέρος αὐτός ἐπανορθωτικός . καί οὐδέ ἐνταῦθα πάντῃ ὁ αὐτός τρόπος , ἀλλά αὐτός δή οὗτος ὁ ζητέω εἰμί ἐξευρίσκω , ἄχρι πόσος παραπλήσιος οἰκόδομος ὁ σφάλμα ὁ σῶμα ἐπανορθόω δυνατός εἰμί ὁ ὁ ὑγιαστικός τέχνη μεταχειρίζω . ἐπεί δέ ἀναγκαῖος εἰς ἅπας ὁ τοιοῦτος προγιγνώσκω ὁ φύσις ὁ σῶμα , ὅς ὁ σφάλμα μέλλω θεραπεύω ὁ τέχνη , διά οὗτος αὐτός ζητέω . εὑρίσκω δέ , ὡς ἐνέργεια τε καί κατασκευή μόριον εἰμί κατά φύσις , ὅς ἀντιποιέω χρή πᾶς τρόπος ὁ φυλακή τε καί ὁ ἐπανόρθωσις , ἐπειδάν πάσχω , ἐκ πόσος συμπληρόω ὁ κατά φύσις , ζητέω . εὑρίσκω δέ , ὡς ὁ ὀργανικός μόριον ἐκ σύνθεσις εἰμί ὁ ἐν αὐτός ἁπλόος ὁ οὐσία , ὁ δέ ἁπλόος ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ἐφεξῆς καί περί ὁ κατά ἑκάτερος νόσημα σκοπέω . καί σχεδόν ἐγώ ὁ λόγος ἤδη ὁ γνῶσις ὁ ὑγιεινός τε καί νοσώδης σῶμα ἐξευρίσκω , οὐδέ οὗτος ἅπας , ἀλλά οἶδα τις μόνος αὐτός , καί οἷος παράδειγμα . ὁ δέ σύμπας οὐσία ὁ ὁ ὑγιεινός τε καί νοσώδης σῶμα ἐπιστήμη ἔχω , ἐπειδάν ὁ ὕλη ἐμβιβάζω ὁ εἶδος . χρή γάρ οὐ μόνος , ὅτι θερμός , καί ψυχρός , καί ξηρός , καί ὑγρός κεράννυμι ἕκαστος τις γίγνομαι μόριον , γιγνώσκω ὁ ἰατρός , ἀλλά καί κατά εἶδος ἐπέρχομαι , τίς μέν ὁ ὁ ὀστέον εἰμί κρᾶσις , ὁποῖος δέ ὁ ὁ σάρξ τε , καί νεῦρον , καί φλέψ , ἕκαστος τε ὁ ἄλλος ὁ ἁπλόος . ὡσαύτως δέ καί ὁ ὀργανικός , ὅστις ἕκαστος μόριον σύνθεσις , οἷος χείρ , σκέλος , ἧπαρ , θώραξ , πνεύμων , καρδία , ἐγκέφαλος . κατά δέ ὁ αὐτός τρόπος οὐ ἁπλῶς ὁ γένος τε καί ὁ διαφορά ὁ νόσημα αὐτάρκης εἰμί γιγνώσκω , ἀλλά καί κατά ἕκαστος μόριον , ὅπως γίγνομαι οὗτος . οὗτος γάρ ποιέω ἐπιστήμη ἄν ἔχω ὑγιεινός τε καί νοσερός σῶμα , οὐ κατά ὁ εἶδος μόνος , ἀλλά καί κατά ὅλος ὁ οὐσία , ὅστις ἐκ συναμφότεροι δείκνυμι συνίστημι , ὁ τε εἶδος καί ὁ ὑποδέχομαι ὕλη αὐτός . κατάλοιπος δέ εἰμί διέρχομαι , ὅπως ἄν τις ἐξιάομαι ὁ τε νόσημα καί φυλάσσω ὁ ὑγεία , ὅς ἐπιπλεῖστον μέν ἐν δύο πραγματεία διέρχομαι , ὁ τε ὁ θεραπευτικός μέθοδος , καί ὁ ὁ ὑγιεινός . ἐνταῦθα δέ , ὅσος ὑποδείκνυμι ὁ μέθοδος , αὐτός ἀρκέω μνημονεύω .