galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 2
Ἐδείχθη δὲ κᾀπὶ τῆς οἰκοδομικῆς οὕτως ἔχειν . ἔστι γὰρ οὖν δὴ καὶ ταύτῃ ἔργα διττὰ , γένεσίς τε τῆς οὐκ οὔσης οἰκίας , ἐπανόρθωσίς τε τῆς πεπονθυίας . ἐδείχθη μὲν γὰρ πρὸς ἀμφοτέρας τὰς ἐνεργείας ἀναγκαῖον ὂν τῷ δημιουργικῷ γιγνώσκειν ἅπαντα τῆς οἰκίας τὰ μόρια , τίνα τε κατὰ τὴν οὐσίαν ἐστὶ , καὶ ὁποῖα κατὰ τὴν διάπλασιν , καὶ πηλίκα τε κατὰ τὸ μέγεθος , ὁπόσα τε τὸν ἀριθμὸν , καὶ ὅπως ἀλλήλοις συγκείμενα . καὶ τοίνυν τῷ συνισταμένῳ τὴν περὶ τὸ σῶμα τέχνην , ἣν ἐν τῷ παρόντι συγχωρείτωσαν ἡμῖν οἱ περὶ ὀνόματα ἐρίζοντες ὀνομάζειν ἰατρικὴν , ἀναγκαῖον ἔσται γιγνώσκειν ἕκαστον τῶν ἁπλῶν μορίων , ὁποῖόν τι κατὰ τὴν οὐσίαν ἐστὶ καὶ τὴν διάπλασιν , πηλίκον τε τὸ μέγεθος , ἔτι τε τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἅπαντα , καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύνθεσιν . ὥσπερ οὖν ὁ τὴν ἤδη γεγενημένην οἰκίαν , ὁποία τίς ἐστιν , ἀκριβῶς γνῶναι βουλόμενος ἐξ ἀναλύσεως καὶ διαλύσεως ἐπὶ τὴν διάγνωσιν αὐτῆς ἐπεγένετο , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἡμεῖς ἐξ ἀνατομῆς ἀνθρώπου σῶμα γνωσόμεθα . θεὸς μὲν γὰρ καὶ φύσις , ὡς ὁ πρῶτον οἰκίαν ἐργασάμενος , οὕτω προγιγνώσκουσι τὰ μέρη , τῆς χρείας αὐτοῖς τὸ παράδειγμα γεννώσης · ἡμεῖς δὲ , ὡς ὁ τὴν ἤδη γεγενημένην οἰκίαν ἱστορῶν . καίτοι καὶ ἡμεῖς εἰ μὴ , καθὼς οἷόν τε , παραπλησίαν θεῷ ποιησαίμεθα τὴν γνῶσιν , ἀδύνατον ἡμῖν ἔσται διαγνῶναι , πότερον ἅπαντα διὰ χρείαν τινὰ γέγονεν , ἣ μάτην ἔνια . καὶ γὰρ ταῦτα ἄμφω δυνατόν ἐστιν ἐπινοεῖν , καὶ πρὸς τούτοις ἔτι πρὸς κακοῦ τινα γεγονέναι . καὶ μέντοι καὶ ἡ γνῶσις ἡ τῶν ἄριστα κατεσκευασμένων σωμάτων ἐντεῦθεν παραγίνεται . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων αὖθις . ἐξ ἀνατομῆς δὲ τὰ ὁμοιομερῆ προσαγορευόμενα σώματα μαθόντες , ὁποῖόν τε τὴν διάπλασιν ἕκαστον αὐτῶν ἐστιν , πηλίκον τε τὸ μέγεθος , ὅσα τε τὰ σύμπαντα , καὶ ὅπως συγκείμενα , τῶν συνθέτων μορίων ἐπιστήμην ἔχομεν , ἃ δὴ καὶ προσαγορεύομεν ὀργανικά · τοιοῦτό ἐστι σκέλος , τοιοῦτον χεὶρ , τοιοῦτον δάκτυλος , ὀφθαλμὸς , γλῶττα , πνεύμων , ἧπαρ , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . καὶ τοίνυν καὶ τὰς ἐνεργείας διττὰς εὑρεῖν ἐστὶ τῶν μορίων , ἑτέρας μὲν τῶν ἁπλῶν τε καὶ ὁμοιομερῶν , ἑτέρας δὲ τῶν συνθέτων τε καὶ ὀργανικῶν . ἔνεστι γοῦν καὶ τὸ σκέλος ὅλον ἰδεῖν κινούμενον · ἔνεστι δὲ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ μυῶν ἕκαστον . καὶ καθ’ ἕκαστόν τε τῶν μυῶν ἐγκάρσιον ὅλως διακοπέντος , κίνησίν τινα διαφθειρομένην τοῦ σκέλους . ἔνεστι δ’ ἱστοροῦντα τὰ κατὰ τὸ σῶμα , καὶ ὅτι τὸ καθῆκον εἰς τὸν μῦν νεῦρον ἐπειδὰν τρωθῇ , πρῶτος μὲν αὐτὸς ὁ μῦς ἀναίσθητός τε καὶ ἀκίνητος γίνεται , σὺν αὐτῷ δὲ καὶ τὸ κινούμενον ἄρθρον . ὅθεν , οἶμαι , καὶ ἀναγκαῖόν ἐστι συνισταμένοις ἡμῖν τὴν τέχνην , οὐ μόνον γνῶναι τὰ μόρια καὶ τὴν σύνθεσιν , ἀλλὰ καὶ τὰς ἐνεργείας αὐτῶν , καὶ ταύτῃ διοίσομεν οἰκοδομησάντων . ἐκεῖνοι μὲν γὰρ τὰ μόρια μόνα καὶ τὴν σύνθεσιν ἴσασιν , οὐδὲν γὰρ αὐτῶν ἐνεργεῖ , διότι μηδὲ ζῶόν ἐστιν ἡ οἰκία · ἡμῖν δὲ καὶ τὰς ἐνεργείας ζητητέον ἐστί . ἀρχὴ δὲ κᾀνταῦθα διττὴ ζητήσεως , ἤτοι τῆς ἐνεργείας γνῶσις , καὶ τοῦ μορίου . τῆς ἐνεργείας μὲν , οἷον τοῦ λογίζεσθαι , τοῦ μεμνῆσθαι , τοῦ προαιρεῖσθαι . τοῦ μορίου δὲ , οἷον ἐγκεφάλου , καὶ νωτιαίου , καὶ καρδίας . πασῶν οὖν ὧν ἴσμεν ἐνεργειῶν ζητήσωμεν τὰ μόρια , τῶν τε μορίων ἁπάντων τὰς ἐνεργείας . ἡ ζήτησις δὲ πάντως ἡμῖν κᾀνταῦθα διά τινος ἔσται μεθόδου , περὶ ἧς αὖθις σκεψόμεθα .
Lemmas: δείκνυμι δέ εἰͅπί ὁ οἰκοδομικός οὕτως ἔχω . εἰμί γάρ οὖν δή καί οὗτος ἔργον δισσός , γένεσις τε ὁ οὐ εἰμί οἰκία , ἐπανόρθωσις τε ὁ πάσχω . δείκνυμι μέν γάρ πρός ἀμφότερος ὁ ἐνέργεια ἀναγκαῖος εἰμί ὁ δημιουργικός γιγνώσκω ἅπας ὁ οἰκία ὁ μόριον , τίς τε κατά ὁ οὐσία εἰμί , καί ὁποῖος κατά ὁ διάπλασις , καί πηλίκος τε κατά ὁ μέγεθος , ὁπόσος τε ὁ ἀριθμός , καί ὅπως ἀλλήλων σύγκειμαι . καί τοίνυν ὁ συνίστημι ὁ περί ὁ σῶμα τέχνη , ὅς ἐν ὁ πάρειμι συγχωρέω ἐγώ ὁ περί ὄνομα ἐρίζω ὀνομάζω ἰατρικός , ἀναγκαῖος εἰμί γιγνώσκω ἕκαστος ὁ ἁπλόος μόριον , ὁποῖος τις κατά ὁ οὐσία εἰμί καί ὁ διάπλασις , πηλίκος τε ὁ μέγεθος , ἔτι τε ὁ ἀριθμός αὐτός ἅπας , καί ὁ πρός ἀλλήλων σύνθεσις . ὥσπερ οὖν ὁ ὁ ἤδη γίγνομαι οἰκία , ὁποῖος τις εἰμί , ἀκριβής γιγνώσκω βούλομαι ἐκ ἀνάλυσις καί διάλυσις ἐπί ὁ διάγνωσις αὐτός ἐπιγίγνομαι , κατά ὁ αὐτός τρόπος ἐγώ ἐκ ἀνατομή ἄνθρωπος σῶμα γιγνώσκω . θεός μέν γάρ καί φύσις , ὡς ὁ πρῶτος οἰκία ἐργάζομαι , οὕτως προγιγνώσκω ὁ μέρος , ὁ χρεία αὐτός ὁ παράδειγμα γεννάω · ἐγώ δέ , ὡς ὁ ὁ ἤδη γίγνομαι οἰκία ἱστορέω . καίτοι καί ἐγώ εἰ μή , καθώς οἷος τε , παραπλήσιος θεός ποιέω ὁ γνῶσις , ἀδύνατος ἐγώ εἰμί διαγιγνώσκω , πότερος ἅπας διά χρεία τις γίγνομαι , ὅς μάτην ἔνιοι . καί γάρ οὗτος ἄμφω δυνατός εἰμί ἐπινοέω , καί πρός οὗτος ἔτι πρός κακός τις γίγνομαι . καί μέντοι καί ὁ γνῶσις ὁ ὁ ἀγαθός κατασκευάζω σῶμα ἐντεῦθεν παραγίγνομαι . ἀλλά περί μέν οὗτος αὖθις . ἐκ ἀνατομή δέ ὁ ὁμοιομερής προσαγορεύω σῶμα μανθάνω , ὁποῖος τε ὁ διάπλασις ἕκαστος αὐτός εἰμί , πηλίκος τε ὁ μέγεθος , ὅσος τε ὁ σύμπας , καί ὅπως σύγκειμαι , ὁ σύνθετος μόριον ἐπιστήμη ἔχω , ὅς δή καί προσαγορεύω ὀργανικός · τοιοῦτος εἰμί σκέλος , τοιοῦτος χείρ , τοιοῦτος δάκτυλος , ὀφθαλμός , γλῶσσα , πνεύμων , ἧπαρ , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . καί τοίνυν καί ὁ ἐνέργεια δισσός εὑρίσκω εἰμί ὁ μόριον , ἕτερος μέν ὁ ἁπλόος τε καί ὁμοιομερής , ἕτερος δέ ὁ σύνθετος τε καί ὀργανικός . ἔνειμι γοῦν καί ὁ σκέλος ὅλος ὁράω κινέω · ἔνειμι δέ καί ὁ ἐν αὐτός μῦς ἕκαστος . καί κατά ἕκαστος τε ὁ μῦς ἐγκάρσιος ὅλος διακόπτω , κίνησις τις διαφθείρω ὁ σκέλος . ἔνειμι δέ ἱστορέω ὁ κατά ὁ σῶμα , καί ὅτι ὁ καθήκω εἰς ὁ μῦς νεῦρον ἐπειδάν τιτρώσκω , πρῶτος μέν αὐτός ὁ μῦς ἀναίσθητος τε καί ἀκίνητος γίγνομαι , σύν αὐτός δέ καί ὁ κινέω ἄρθρον . ὅθεν , οἴομαι , καί ἀναγκαῖος εἰμί συνίστημι ἐγώ ὁ τέχνη , οὐ μόνος γιγνώσκω ὁ μόριον καί ὁ σύνθεσις , ἀλλά καί ὁ ἐνέργεια αὐτός , καί οὗτος διαφέρω οἰκοδομέω . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ μόριον μόνος καί ὁ σύνθεσις οἶδα , οὐδείς γάρ αὐτός ἐνεργέω , διότι μηδέ ζῷον εἰμί ὁ οἰκίον · ἐγώ δέ καί ὁ ἐνέργεια ζητέω εἰμί . ἀρχή δέ ᾀνταῦθη δισσός ζήτησις , ἤτοι ὁ ἐνέργεια γνῶσις , καί ὁ μόριον . ὁ ἐνέργεια μέν , οἷος ὁ λογίζομαι , ὁ μιμνῄσκω , ὁ προαιρέω . ὁ μόριον δέ , οἷος ἐγκέφαλος , καί νωτιαῖος , καί καρδία . πᾶς οὖν ὅς οἶδα ἐνέργεια ζητέω ὁ μόριον , ὁ τε μόριον ἅπας ὁ ἐνέργεια . ὁ ζήτησις δέ πάντως ἐγώ ᾀνταῦθη διά τις εἰμί μέθοδος , περί ὅς αὖθις σκοπέω .