galenus.de-constitutione-artis-medicae-ad-patrophilum 9
Ἐπὶ δὲ τὸ προκείμενον ἐπανίωμεν . ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἀλλήλοις κεραννυμένων ἓν ὁμοιομερὲς γίγνεται σῶμα , κατὰ τὸ τῆς κράσεως ποιὸν , ἤτοι γε αἰσθητικὸν , ἢ ἀναίσθητον . ὡσαύτως δὲ καὶ κατὰ μέρος ἐν ἑκατέρῳ τῷ γένει διαφοραὶ πᾶσαι τῇ τῆς κράσεως ἕπονται διαφορᾷ . κατὰ γοῦν τὴν ταύτης ἰδιότητα τὸ μὲν γίγνεται ὀστοῦν , τὸ δὲ σὰρξ , τὸ δὲ ἀρτηρία , τὸ δὲ νεῦρον . ἀλλὰ καὶ ἡ καθέκαστον αὐτῶν ἰδιότης ἐν τῇ τῆς κράσεώς ἐστιν ἰδιότητι . ξηροτέρα μὲν γὰρ καὶ θερμοτέρα σὰρξ ἡ τοῦ λέοντος · ὑγροτέρα δὲ καὶ ψυχροτέρα τοῦ προβάτου · μέση δ’ ἀμφοῖν ἡ τοῦ ἀνθρώπου . καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀνθρώπων ἡ μὲν τοῦ Δίωνος , εἰ οὕτως ἔτυχε , θερμοτέρα , ψυχροτέρα δ’ ἡ τοῦ Φίλωνος . ὥστε γίγνεσθαι τὰς διαφορὰς τῶν ὁμοιομερῶν σωμάτων ἁπλᾶς μὲν , ὅσα πέρ ἐστι τὰ στοιχεῖα , θερμοτέρας , καὶ ψυχροτέρας , καὶ ὑγροτέρας , καὶ ξηροτέρας · συνθέτους δ’ ἄλλας τέτταρας , ὑγροτέρας τε ἅμα καὶ ψυχροτέρας , θερμοτέρας τε καὶ ὑγροτέρας · ἄλλην τέ τινα τρίτην ξηροτέραν τε ἅμα καὶ θερμοτέραν · ἐφ’ ᾗ τετάρτην ψυχροτέραν τε ἅμα καὶ ξηροτέραν · ἐφ’ αἷς πρώτην ἁπασῶν εἶναι τὴν εὐκρατοτάτην . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ὁ λόγος ἱκανὸς ἐξείργασται σύμπας ἐν τοῖς περὶ κράσεων . ὁ δὲ νῦν ἐνεστὼς , ἐπειδὴ τῶν ὁμοιομερῶν τὴν ἀρετήν τε καὶ τὴν κακίαν ἐξεῦρεν ἐν τῇ συμμετρίᾳ τε καὶ ἀμετρίᾳ τῶν στοιχείων , ἑξῆς ζητήσει . διορίσαι τῆς κακίας αὐτῶν τὴν νόσον . ὁ διορισμὸς δὲ ἀπὸ τῆς ἐννοίας ἑκατέρων τῶν πραγμάτων , ὡς ἐν τῷ περὶ ἀποδείξεως ἐδείκνυτο , τὴν πρώτην ἀρχὴν ἕξει . τίς οὖν ὑγιαινούσης κατασκευῆς τοῦ σώματος ἔννοια , καὶ τίς ἤδη νοσούσης ; ἡ μὲν οὖν ὑγιαίνουσα κατασκευὴ τοῦ σώματος ἀβλαβεῖς ἔχει τὰς κατὰ φύσιν ἐνεργείας · ἡ δὲ νοσοῦσα βεβλαμμένας . ὥστ’ , ἐπειδάν τις ὑγιαίνων ἀσθενεστέρας μὲν ὑγιαίνοντος ἑτέρου τὰς ἐνεργείας ἔχῃ , μηδέπω δ’ ἤδη βεβλαμμένας , δυσκρατότερος μέν ἐστι , νοσεῖ δ’ οὐδέπω . μία μὲν οὖν ἡ εὐκρατοτάτη τῶν ἕξεών ἐστι τῶν ὑγιεινῶν , ὀκτὼ δὲ δύσκρατοι . νόσος δὲ εὔκρατος μὲν οὐδεμία , δύσκρατοι δὲ σύμπασαι , τοσαῦται τὸν ἀριθμὸν , ὅσαι περ αἱ ὑγιειναὶ δυσκρασίαι . εἰ δ’ οὐκ ἀρέσκει τινὶ τῶν ὑγιαινόντων τοὺς μὲν εὐκράτους τίθεσθαι , τοὺς δὲ δυσκράτους , οὗτος ἀναγκασθήσεται δυοῖν δογμάτων ἑλέσθαι θάτερον , ἢ διαπαντὸς ἅπαντας νοσεῖν , ἢ μίαν ἁπάντων εἶναι κρᾶσιν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν , ἀκμαζόντων , γερόντων , παίδων , ἀθλητῶν , ἰδιωτῶν , ἐργατῶν , ἀργῶν , ἰσχυρῶν , ἀσθενῶν , ἀλλ’ ἑκάτερον ἄτοπον . ἀναγκαῖον οὖν τρίτον εἷναί τι πλάτος ὑγείας , ὡς παμπόλλας ἐν αὐτῷ περιέχεσθαι διαφορὰς τῶν ὑγιαινόντων σωμάτων , ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον . οὕτω δὲ κᾀν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἔχει . καὶ γὰρ οἰκία , καὶ ναῦς , καὶ σκίμπους , καὶ κιβωτὸς , ἱμάτιόν τε , καὶ ὑπόδημα , καὶ δίφρος , ἤτοι βέλτιόν ἐστιν , ἢ χεῖρον τῇ κατασκευῇ , πρὶν νοσεῖν . καὶ τρεῖς ταύτας ὑποθετέον ἡμῖν ἐστι κατασκευὰς σώματος ἅπασι τοῖς οὖσι , τὴν ἀρίστην , τὴν φαύλην , τὴν νοσοῦσαν . ἀλλ’ ἡ μὲν ἀρίστη μία , τὸ χεῖρον γὰρ οὐκ ἐγγίγνεται τῷ τελεωτάτῳ · τῶν δὲ ἄλλων ἀμφοῖν οὐκ εὐαρίθμητον μὲν τὸ πλῆθος , αἱ διαφοραὶ δ’ ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον .
Lemmas: ἐπί δέ ὁ πρόκειμαι ἐπανίημι . ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἀλλήλων κεράννυμι εἷς ὁμοιομερής γίγνομαι σῶμα , κατά ὁ ὁ κρᾶσις ποιός , ἤτοι γε αἰσθητικός , ἤ ἀναίσθητος . ὡσαύτως δέ καί κατά μέρος ἐν ἑκάτερος ὁ γένος διαφορά πᾶς ὁ ὁ κρᾶσις ἕπομαι διαφορά . κατά γοῦν ὁ οὗτος ἰδιότης ὁ μέν γίγνομαι ὀστέον , ὁ δέ σάρξ , ὁ δέ ἀρτηρία , ὁ δέ νεῦρον . ἀλλά καί ὁ καθέκαστος αὐτός ἰδιότης ἐν ὁ ὁ κρᾶσις εἰμί ἰδιότης . ξηρός μέν γάρ καί θερμός σάρξ ὁ ὁ λέων · ὑγρός δέ καί ψυχρός ὁ πρόβατον · μέσος δέ ἄμφω ὁ ὁ ἄνθρωπος . καί αὐτός δέ ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν ὁ Δίων , εἰ οὕτως τυγχάνω , θερμός , ψυχρός δέ ὁ ὁ Φίλων . ὥστε γίγνομαι ὁ διαφορά ὁ ὁμοιομερής σῶμα ἁπλόος μέν , ὅσος περ εἰμί ὁ στοιχεῖον , θερμός , καί ψυχρός , καί ὑγρός , καί ξηρός · σύνθετος δέ ἄλλος τέσσαρες , ὑγρός τε ἅμα καί ψυχρός , θερμός τε καί ὑγρός · ἄλλος τε τις τρίτος ξηρός τε ἅμα καί θερμός · ἐπί ὅς τέταρτος ψυχρός τε ἅμα καί ξηρός · ἐπί ὅς πρῶτος ἅπας εἰμί ὁ εὔκρατος . ἀλλά περί μέν οὗτος ὁ λόγος ἱκανός ἐξεργάζομαι σύμπας ἐν ὁ περί κρᾶσις . ὁ δέ νῦν ἐνίστημι , ἐπειδή ὁ ὁμοιομερής ὁ ἀρετή τε καί ὁ κακία ἐξευρίσκω ἐν ὁ συμμετρία τε καί ἀμετρία ὁ στοιχεῖον , ἑξῆς ζητέω . διορίζω ὁ κακία αὐτός ὁ νόσος . ὁ διορισμός δέ ἀπό ὁ ἔννοια ἑκάτερος ὁ πρᾶγμα , ὡς ἐν ὁ περί ἀπόδειξις δείκνυμι , ὁ πρῶτος ἀρχή ἔχω . τίς οὖν ὑγιαίνω κατασκευή ὁ σῶμα ἔννοια , καί τίς ἤδη νοσέω ; ὁ μέν οὖν ὑγιαίνω κατασκευή ὁ σῶμα ἀβλαβής ἔχω ὁ κατά φύσις ἐνέργεια · ὁ δέ νοσέω βλάπτω . ὥστε , ἐπειδάν τις ὑγιαίνω ἀσθενής μέν ὑγιαίνω ἕτερος ὁ ἐνέργεια ἔχω , μηδέπω δέ ἤδη βλάπτω , δύσκρατος μέν εἰμί , νοσέω δέ οὐδέπω . εἷς μέν οὖν ὁ εὔκρατος ὁ ἕξις εἰμί ὁ ὑγιεινός , ὀκτώ δέ δύσκρατος . νόσος δέ εὔκρατος μέν οὐδείς , δύσκρατος δέ σύμπας , τοσοῦτος ὁ ἀριθμός , ὅσος περ ὁ ὑγιεινός δυσκρασία . εἰ δέ οὐ ἀρέσκω τις ὁ ὑγιαίνω ὁ μέν εὔκρατος τίθημι , ὁ δέ δύσκρατος , οὗτος ἀναγκάζω δύο δόγμα αἱρέω ἕτερος , ἤ διαπαντός ἅπας νοσέω , ἤ εἷς ἅπας εἰμί κρᾶσις ἀνήρ καί γυνή , ἀκμάζω , γέρων , παῖς , ἀθλητής , ἰδιώτης , ἐργάτης , ἀργός , ἰσχυρός , ἀσθενής , ἀλλά ἑκάτερος ἄτοπος . ἀναγκαῖος οὖν τρίτος ἵημι τις πλάτος ὑγεία , ὡς πάμπολυς ἐν αὐτός περιέχω διαφορά ὁ ὑγιαίνω σῶμα , ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων . οὕτως δέ εἰͅν ὁ ἄλλος ἅπας ἔχω . καί γάρ οἰκίον , καί ναῦς , καί σκίμπους , καί κιβωτός , ἱμάτιον τε , καί ὑπόδημα , καί δίφρος , ἤτοι ἀγαθός εἰμί , ἤ κακός ὁ κατασκευή , πρίν νοσέω . καί τρεῖς οὗτος ὑποθετέος ἐγώ εἰμί κατασκευή σῶμα ἅπας ὁ εἰμί , ὁ ἀγαθός , ὁ φαῦλος , ὁ νοσέω . ἀλλά ὁ μέν ἀγαθός εἷς , ὁ κακός γάρ οὐ ἐγγίγνομαι ὁ τέλειος · ὁ δέ ἄλλος ἄμφω οὐ εὐαρίθμητος μέν ὁ πλῆθος , ὁ διαφορά δέ ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων .