galenus.de-compositione-medicamentorum-secundum-locos-libri-x 1.7
[ Περὶ πιτυριάσεως . ] Πιτύροις ὅμοια ἀπὸ τοῦ τῆς κεφαλῆς δέρματος ἀποπίπτει πολλάκις ἐνίοις κνωμένοις καὶ διὰ τοῦτο πιτυρίασιν ὀνομάζουσιν οἱ ἰατροὶ τὸ σύμπτωμα τοῦτο , γιγνόμενον ὑπὸ μοχθηρῶν ἰχώρων οὓς ἐκδαπανῆσαι σκοπός ἐστι τοῖς ἰωμένοις αὐτό . πρόδηλον οὖν ὅτι διαφορητικὰ καὶ ῥυπτικὰ προσακτέον ἐστὶ φάρμακα , προπαρασκευάσαντας τὸ σύμπαν σῶμα εἰ φαίνοιτο κακοχυμίας μεστόν . ἐπὶ πάντων γὰρ ἠξίωσα τούτου μεμνῆσθαι , κᾂν παραλείπηταί που κατὰ τὸν λόγον . ἔμιξαν δέ τινες τοῖς εἰρημένοις φαρμάκοις καὶ τῶν στυφόντων ἔνια , ῥωννύναι βουλόμενοι τὸ πεπονθὸς μόριον , ὡς μὴ ῥᾳδίως εἰς ἑαυτὸ καταδέχοιτο τοὺς ἐπιῤῥέοντας ἰχῶρας , ἀλλ’ ἀντιβαίνοιτο καὶ ἀποκρούοιτο , καὶ διὰ τοῦτο καὶ Ἀρχιγένης ἐπὶ τοῦ διὰ χαλκάνθου συντιθεμένου φαρμάκου προσέγραψε κατὰ λέξιν οὕτως . τοῦτ’ ἐνεργεῖ ὡς μηδὲν τὸ λοιπὸν γενέσθαι . Κρίτων μὲν οὖν ἐν τῷ τρίτῳ τῶν κοσμητικῶν τὴν τῶν τοιούτων φαρμάκων ὕλην ἔγραψεν , εὐθέως κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ βιβλίου , καὶ διὰ τοῦτο , καθάπερ ἀρτίως εἶπον , οὐκ ἀναγκαῖον ἐμὲ γράφειν αὐτὰ πάντων ἐχόντων τὰ βιβλία . τῶν δ’ ὑπ’ Ἀρχιγένους γεγραμμένων μνημονεύσω μάλιστα , ἐπειδὴ καὶ προσέγραψεν αὐτῶν ἐνίοις τὸ μὴ αὖθις ἐᾷν γενέσθαι τὸ σύμπτωμα , γράφει δὲ οὕτω πως αὐτοῖς ὀνόμασιν . δίαιτα δὲ ἔστω τούτοις ἄφυσος μηδὲν τῶν παχυχύμων ἔχουσα , οἷά ἐστιν ὕδνα , μύκητες , βολβὸς , ὄσπριον καὶ κρέα μάλιστα βόειον καὶ τὰ ὅμοια . ἔστω δὲ τὰ προσφερόμενα εὔχυλα , εὔπεπτα καὶ προσπλεκέσθω μέλι ταῖς τροφαῖς . ἔμβαμμα , ὄξος μετὰ ἑψήματος , ἄρτυμα , κύμινον , μάραθρα . τῶν δὲ ἄλλων πεφεισμένη ἡ χρῆσις ἔστω καὶ μάλιστα τραγήματος παντὸς φείδεσθαι καὶ οἶνος λευκὸς καὶ λεπτὸς χρήσιμος εἰς ἡδονὴν δὲ ὁ γλυκὺς καὶ τὸ οἰνόμελι . ὀπώρας ἄριστον σταφυλὴ μαρανθεῖσα , εἶτα σῦκα πρὸ τροφῆς σιτεῖσθαι ἄμεινον . εὐπεψίας δὲ παντὸς μᾶλλον φροντιστέον , περίπατοι πρᾳεῖς πλεῖστοι καὶ ἕωθεν καὶ δείλης ἄριστοι . ψυχρολουσία βαλανείων κρείττων . θερμολουτοῦντι δὲ ἀνοίκειον ἡ πολλὴ διατριβὴ ἐν τῷ ἀέρι καὶ ἡ κατὰ κεφαλῆς περίχυσις μᾶλλον τῆς ἐμβάσεως ἀμείνων καὶ μετὰ ταῦτα δαψιλῶς τῷ ψυχρῷ ἀνάψυχε . ὑπνοῦν εἰς κόρον χρήσιμον . ὀργῆς καὶ θυμοῦ καὶ ἡλιώσεως καὶ σφοδρᾶς ψύξεως ἀπέχεσθαι καὶ πάντων τῶν τὴν κεφαλὴν πληρούντων . Ἀρχιγένους πρὸς πιτυρίασιν . ἐφ’ ὧν δὲ πίτυρα ἐν τῇ κεφαλῇ ἐστιν , προσμίξας τήλει μετὰ τεύτλου χυλοῦ καὶ νίτρου , κιμωλίαν χολῇ βοείᾳ ἢ ὑείᾳ καὶ ὄξει φυρῶν κατάχριε , εἶτα μεθ’ ὥραν ἀποκλύσας ἐπίχριε χαλκάνθῳ καὶ νίτρῳ μετ’ ἐλαίου λείοις ἢ μυροβάλανον καὶ κυάμινον ἄλευρον , ἴσα λεάνας ἐν ὕδατι ἕψε καὶ σμῶ . ἄλλο . ἀμυγδάλοις πικροῖς λελεπισμένοις μεθ’ ὕδατος ἢ ὄξους σμῶ . ὅταν δὲ ξηρανθῶσιν αἱ τρίχες , ἀπόπλυνε θερμῷ . ἢ μαλάχην ἀγρίαν ἐν θαλάσσῃ ἑψήσας μέχρι τὸ δέκατον λειφθῇ λέαινε καὶ σμῶ . ἢ νίτρου ἀφρὸν καὶ χάλκανθον , ἴσα μετ’ οἴνου χρῶ τρὶς ἢ τετράκις τοῦ μηνός . τοῦτο ἐνεργεῖ ὡς μὴ τὸ λοιπὸν γενέσθαι . ἢ τρυγὶ οἴνου Ῥοδίου ἢ κισσήρει καὶ νίτρῳ , ἴσοις μετὰ θέρμων σμῆχε . ἢ κιμωλίᾳ μετὰ τήλεως ἀποβρέγματος ἢ νίτρῳ ὀπτῷ καὶ βολβῷ , τούτοις ἅμα ὅλοις ἴσοις σμῶ . ἢ πίσσης ὑγρᾶς ὀῤῥὸν καταχρίσας στυττηρίαν ἐπίπασσε .
Lemmas: [ περί πιτυρίασις . ] πίτυρον ὅμοιος ἀπό ὁ ὁ κεφαλή δέρμα ἀποπίπτω πολλάκις ἔνιοι κνάω καί διά οὗτος πιτυρίασις ὀνομάζω ὁ ἰατρός ὁ σύμπτωμα οὗτος , γίγνομαι ὑπό μοχθηρός ἰχώρ ὅς ἐκδαπανάω σκοπός εἰμί ὁ ἰάομαι αὐτός . πρόδηλος οὖν ὅτι διαφορητικός καί ῥυπτικός προσάγω εἰμί φάρμακον , προπαρασκευάζω ὁ σύμπας σῶμα εἰ φαίνω κακοχυμία μεστός . ἐπί πᾶς γάρ ἀξιόω οὗτος μιμνῄσκω , ἔͅν παραλείπω που κατά ὁ λόγος . μείγνυμι δέ τις ὁ λέγω φάρμακον καί ὁ στύφω ἔνιοι , ῥώννυμι βούλομαι ὁ πάσχω μόριον , ὡς μή ῥᾴδιος εἰς ἑαυτοῦ καταδέχομαι ὁ ἐπιρρέω ἰχώρ , ἀλλά ἀντιβαίνω καί ἀποκρούω , καί διά οὗτος καί Ἀρχιγένης ἐπί ὁ διά χάλκανθος συντίθημι φάρμακον προσγράφω κατά λέξις οὕτως . οὗτος ἐνεργέω ὡς μηδείς ὁ λοιπός γίγνομαι . Κρίτων μέν οὖν ἐν ὁ τρίτος ὁ κοσμητικός ὁ ὁ τοιοῦτος φάρμακον ὕλη γράφω , εὐθύς κατά ὁ ἀρχή ὁ βιβλίον , καί διά οὗτος , καθά ἄρτιος λέγω , οὐ ἀναγκαῖος ἐγώ γράφω αὐτός πᾶς ἔχω ὁ βιβλίον . ὁ δέ ὑπό Ἀρχιγένης γράφω μνημονεύω μάλα , ἐπειδή καί προσγράφω αὐτός ἔνιοι ὁ μή αὖθις ἐάω γίγνομαι ὁ σύμπτωμα , γράφω δέ οὕτως πως αὐτός ὄνομα . δίαιτα δέ εἰμί οὗτος ἄφυσος μηδείς ὁ παχύχυμος ἔχω , οἷος εἰμί ὕδνον , μύκης , βολβός , ὄσπριον καί κρέας μάλα βόειος καί ὁ ὅμοιος . εἰμί δέ ὁ προσφέρω εὔχυλος , εὔπεπτος καί προσπλέκω μέλι ὁ τροφή . ἔμβαμμα , ὄξος μετά ἕψημα , ἄρτυμα , κύμινον , μάραθρον . ὁ δέ ἄλλος φείθω ὁ χρῆσις εἰμί καί μάλα τράγημα πᾶς φείδομαι καί οἶνος λευκός καί λεπτός χρήσιμος εἰς ἡδονή δέ ὁ γλυκύς καί ὁ οἰνόμελι . ὀπώρα ἄριστον σταφυλή μαραίνω , εἶτα σῦκον πρό τροφή σιτέω ἀγαθός . εὐπεψία δέ πᾶς μάλα φροντίζω , περίπατος πρᾶος πολύς καί ἕωθεν καί δείλη ἀγαθός . ψυχρολουσία βαλανεῖον κρατύς . θερμολουτέω δέ ἀνοίκειος ὁ πολύς διατριβή ἐν ὁ ἀήρ καί ὁ κατά κεφαλή περίχυσις μάλα ὁ ἔμβασις ἀγαθός καί μετά οὗτος δαψιλός ὁ ψυχρός ἀναψύχω . ὑπνόω εἰς κόρος χρήσιμος . ὀργή καί θυμός καί ἡλίωσις καί σφοδρός ψῦξις ἀπέχω καί πᾶς ὁ ὁ κεφαλή πληρόω . Ἀρχιγένης πρός πιτυρίασις . ἐπί ὅς δέ πίτυρον ἐν ὁ κεφαλή εἰμί , προσμείγνυμι τῆλις μετά τεῦτλον χυλός καί νίτρον , κιμωλία χολή βόειος ἤ ὕειος καί ὄξος φυράω καταχρίω , εἶτα μετά ὥρα ἀποκλύζω ἐπιχρίω χάλκανθος καί νίτρον μετά ἔλαιον λεῖος ἤ μυροβάλανος καί κυάμινος ἄλευρον , ἴσος λεαίνω ἐν ὕδωρ ἕψω καί σμάω . ἄλλος . ἀμύγδαλον πικρός λεπίζω μετά ὕδωρ ἤ ὄξος σμάω . ὅταν δέ ξηραίνω ὁ θρίξ , ἀποπλύνω θερμός . ἤ μαλάχη ἄγριος ἐν θάλασσα ἑψέω μέχρι ὁ δέκατος λείπω λεαίνω καί σμόω . ἤ νίτρον ἀφρός καί χάλκανθος , ἴσος μετά οἶνος χράω τρίς ἤ τετράκις ὁ μείς . οὗτος ἐνεργέω ὡς μή ὁ λοιπός γίγνομαι . ἤ τρύξ οἶνος Ῥόδιος ἤ κισσήρης καί νίτρον , ἴσος μετά θέρμος σμήχω . ἤ κιμωλία μετά τῆλις ἀπόβρεγμα ἤ νίτρον ὀπτός καί βολβός , οὗτος ἅμα ὅλος ἴσος σμάω . ἤ πίσσα ὑγρός ὀρός καταχρίω στυττηρία ἐπιπάσσω .