galenus.de-compositione-medicamentorum-secundum-locos-libri-x 2.1
Ὅσοι μὲν ἔγραψαν ἄνευ διορισμοῦ κεφαλαλγίας βοηθήματα , πλείονα βλάβην ἢ ὠφέλειαν εἰργάσαντο τοῖς πιστεύσασιν . οὐ γὰρ ἐπὶ μιᾷ διαθέσει πάντες ἀλγοῦσι κεφαλὴν , ἀλλ’ αὗταί τε πλείους εἰσὶν αἱ διαθέσεις , ἥ τε ἴασις ἑκάστης αὐτῶν ἰδία . μία μὲν γὰρ διάθεσίς ἐστι κατὰ δυσκρασίαν ἁπλῆν ἄνευ χυμῶν , ἑτέρα δὲ ἐπὶ τῇ τούτων ποιότητι , καθάπερ γε καὶ τρίτη τις ἄλλη διὰ τὸ πλῆθος αὐτῶν μόνον γιγνομένη καὶ πρὸς αὐταῖς , ὅταν ἐμφράξωσιν οὗτοι τὰς διεξόδους τῶν ὑγρῶν τε καὶ τῶν ἀτμῶν καὶ πρὸς ταύταις ἄλλη . ὅταν δι’ ἀσθένειαν ἔν τισι τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν μορίων πνεῦμα φυσῶδες ἐγγεννηθῇ , ἔσθ’ ὅτε καὶ διὰ προκαταρκτικήν τινα αἰτίαν , οἷον ἔγκαυσιν ἔξωθεν ἢ ψύξιν ἢ μέθην ἢ πληγήν . σφοδρόταται μὲν οὖν κεφαλαλγίαι γίγνονται κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα καὶ μάλισθ’ ὅταν ἀνώμαλοι τύχωσιν , μέτριαι δὲ αἱ κατὰ ξηρότητα . ταῖς δὲ ὑγρότησιν οὐδεὶς ἕπεται πόνος . ὡσαύτως δὲ κᾂν ἐπὶ χυμοῖς πλεονάσασιν , ἤτοι κατὰ πάντα τὰ μόρια τῆς κεφαλῆς ἢ καθ’ ἓν ὁτιοῦν ἢ δύο συμβαίνει τὸ ἄλγημα . σφοδρότερον μὲν ἐγγίνεται διὰ τοὺς θερμούς τε καὶ ψυχροὺς , μέτριον δὲ ἐπὶ τοῖς ξηραίνουσιν ἄνευ θερμότητος ἢ ψύξεως ἐπιφανοῦς . οἱ δὲ ὑγραίνοντες ἀνώδυνοι τελέως εἰσὶν , ὅσον ἐπὶ τῇ ποιότητι · διὰ γάρ τοι τὸ πλῆθος ὀργανικὰ νοσήματα ποιοῦσιν , οὔτι τῶν ὁμοιομερῶν , ἐφ’ ὧν μόνων αἱ κατὰ δυσκρασίαν ἁπλῆν γίγνονται διαθέσεις . αἱ δὲ διὰ πλῆθος ἄνευ μὲν ἐμφράξεως βαρύνουσι τὴν κεφαλὴν , σὺν ἐμφράξει δὲ μετρίως μὲν ὀδυνώδεις ἐπὶ ταῖς μετρίαις ἐμφράξεσιν , ἰσχυρῶς δὲ ἐπὶ ταῖς ἰσχυραῖς συμβαίνουσιν . ἐὰν δὲ καὶ δακνώδη ποιότητα τὸ πλῆθος ἔχει τοῦ χυμοῦ , καὶ κατὰ τοῦτο τὴν ὀδύνην αὐξήσει . αὗται μὲν αἱ διαφοραὶ τῶν διαθέσεων , ὅσον ἐπὶ τοῖς ποιοῦσιν αἰτίοις , ἕτεραι δὲ παρὰ τὴν τῶν πασχόντων μορίων φύσιν . ἐνίοτε μὲν γὰρ ἔξωθεν τοῦ κρανίου τὸ πάθος ἐστὶν , ἐνίοτε δὲ ἐντὸς , καὶ ποτὲ μὲν ἁπάντων τῶν ἐκτὸς ἢ τῶν ἐντός ἐστιν , ἐνίοτε δὲ οὐ πάντων , ἀλλ’ ἑνὸς γένους σωμάτων ἀρτηριώδους ἢ φλεβώδους ἢ νευρώδους ἢ ὑμενώδους ἢ τοῦ δέρματος ἢ αὐτοῦ τοῦ ἐγκεφάλου . δυσκολώτατον οὖν ἐστι τὸ διαγνῶναι τὸν πεπονθότα τόπον , εἴτε εἷς ἐστιν εἴτε πλείους ὑπάρχουσιν ἑνὸς , ἤ τινες οὗτοι τυγχάνουσιν ὄντες , οὐ μὴν οὐδὲ τὴν διάθεσιν εὑρεῖν ἕτοιμον , ἀλλὰ καὶ τοῦτο γεγυμνασμένου δεῖται , κατά γε τὴν διὰ τοῦ λόγου γυμνασίαν , ἱστορίαν τε πολλὴν καὶ συνεχῆ τῆς τῶν καμνόντων διαθέσεως . ἰδιότητες γὰρ ἔνιαι μὲν ἄῤῥητοι παντάπασιν , ἔνιαι δὲ δύσρητοι γίγνονται περὶ τὰ κάμνοντα σώματα , μόνοις τοῖς πολλάκις ἑωρακόσι γνώριμοι . συνενδείκνυνται δὲ τὴν διάθεσιν οὐ μικρῶς ἔνια τῶν προκαταρξάντων αἰτίων , ἃ καλεῖν ἔθος ἐστὶ τοῖς ἰατροῖς ἰδίως προκαταρκτικὰ , καθάπερ ὅταν ἐναργὴς αἴσθησίς τε καὶ βλάβη τοῖς κάμνουσιν αὐτοῖς ἐγκαύσεως ἢ ψύξεως γένηται . καὶ ῥᾷστόν γε τὰς διαθέσεις ταύτας ἰᾶσθαι προσφάτους , καὶ καλῶς ἀπ’ αὐτῶν ἤρξαντο τῶν ἰατρῶν ὅσοι μετὰ διορισμῶν ἔγραψαν τὰ βοηθήματα . πολλὰ μὲν οὖν τοῖς ἀρχαιοτέροις ἁπλᾶ τε καὶ σύνθετα φάρμακα γέγραπται τῶν τοιούτων διαθέσεων , ἐμοὶ δὲ κᾀνταῦθα τὰ τῶν νεωτέρων εἰπεῖν ἀρκέσει , τά τε τοῖς πρεσβυτέροις εὑρημένα γεγραφότων , αὐτῶν τε προστεθεικότων ἕτερα . τὸν μὲν γὰρ καθόλου τῆς ἰάσεως σκοπὸν ἑκάστου τῶν παθῶν ὁ λόγος ἡμᾶς διδάσκει , τὰς δὲ τῆς ὕλης δυνάμεις ἡ πεῖρα . διὰ ταύτην οὖν αὐξάνεται τὸ πλῆθος τῶν βοηθημάτων ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ καὶ ἤδη καιρὸς ἥκει τῷ λόγῳ τὰ καθ’ ἑκάστην διάθεσιν οἰκεῖα βοηθήματα γράφειν , τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν κατὰ μόνος τὰς ποιότητας ἐξισταμένων τοῦ κατὰ φύσιν ἑκάστου μορίου ποιησαμένῳ . [ Τὰ ὑπ’ Ἀπολλωνίου γεγραμμένα περὶ κεφαλαλγίας τῆς δι’ ἔγκαυσιν . ] Ἀπολλώνιος μὲν οὖν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν εὐπορίστων οὕτως ἔγραψε πρὸς κεφαλαλγίαν τὴν δι’ ἔγκαυσιν . ῥοδίνῳ διάβρεχε συνεχῶς τὴν κεφαλὴν ἢ καὶ ἔριον ἢ καὶ ῥάκος εἰς ῥόδινον ἀποβάπτων ἐπιτίθει . ἄλλο . ναρκισσίνῳ μύρῳ ὡσαύτως χρῶ . ἄλλο . μηλίνῳ μύρῳ χρῶ παραπλησίως . ἄλλο . συκαμίνου χυλῷ δι’ ὀθονίου ἐκτεθλιμμένῳ καὶ ῥοδίνῳ ἴσῳ χρῶ . ἄλλο . ἀνδράχνης φύλλα κόψας καὶ καθ’ αὑτὰ καὶ μετὰ παιπάλης ἀλφίτων κατάπλασσε . ἄλλο . κυπάρισσον ἁπαλὴν λείαν καὶ καθ’ ἑαυτὴν καὶ μετὰ παιπάλης ἀλφίτων κατάπλασσε . ἄλλο . στρύχνον καὶ καθ’ ἑαυτὸ καὶ μετὰ παιπάλης ἀλφίτων κατάπλασσε . ἄλλο . σήσαμον τρίψας καὶ ῥόδινον παραστάξας ἐπιτίθει . ἄλλο . ἀμπέλου φύλλα ἑψήσας λεῖα ἐν μελικράτῳ λεάνας ἐπιτίθει . ἄλλο . φύλλα κίκεως συγκόψας καὶ ἐμβαλὼν εἰς ὕδατος ὅσον ﻿ ὀκτὼ κοτύλας καὶ ἐξαιθριάσας , τούτῳ τὴν κεφαλὴν κατάντλει καὶ μετὰ ταῦτα κατάπλασσε τοῖς πρὸς ταῦτα ἀναγεγραμμένοις . ἄλλο . κονύζης εὐώδους ἐμβαλὼν ὅσον δεσμὸν ἑκκαίδεκα δακτύλων εἰς ὕδατος ὅσον κοτύλας η΄ . ἐξαιθριάσας κατάντλει πρᾳέως . χρηστέον δ’ ὑποστολῇ τροφῆς καὶ κοιλίας κενώσει καὶ ὕπνῳ καὶ ἡσυχίᾳ , φυλακτέον δὲ μάλιστα προσφορὰν οἴνου καὶ ἥλιον καὶ λουτρόν . ἔτι δὲ πυρίαν καὶ κραυγὴν καὶ διάτασιν καὶ πᾶσαν ταραχὴν διανοίας καὶ ἔκστασιν καὶ ἐν εὐπνοίᾳ διατριπτέον . [ Πρὸς κεφαλαλγίαν τὴν διὰ κατάψυξιν . ] Ἰρίνῳ μύρῳ θερμῷ τὴν κεφαλὴν κατάβρεχε , χρῶ δὲ καὶ ἐρίοις καὶ ῥάκεσιν εἰς αὐτὸ ἀποβεβρεγμένοις . ἄλλο . δαφνίνῳ μύρῳ ὡσαύτως . ἄλλο . ἀλεύρῳ ἑφθῷ μετὰ μελικράτου χρῶ . ἄλλο . δάφνης φύλλα ἁπαλὰ μετὰ ἰρίνου μύρου τετριμμένα εἰς τὴν κεφαλὴν ἔγχει . ἄλλο . σαμψύχῳ λείᾳ μετ’ οἴνου ἢ ῥοδίνου παραπλησίως χρῶ . ἄλλο . κύπερον κόψας καὶ χηνείῳ μίξας στέατι τὴν κεφαλὴν κατάχριε . ἄλλο . ἐλάφειον κέρας κατακαύσας καὶ λαβὼν ὅσον ὀξύβαφον , οἶνον εὐώδη μίξας διπλασίονα καὶ τρίψας κατάχριε . ἄλλο . ἁρμόσει δὲ καὶ πυρία διὰ σπόγγων εἰς θερμὸν ὕδωρ ἀποβεβρεγμένων καὶ ἐκπεπιεσμένων , καὶ μάλιστα δάφνης φύλλων ἁπαλῶν ἐναφεψημένων ἢ σαμψύχου ἢ κυπέρου , καὶ πιλήματα μαλακῶν ἐρίων , μύρῳ ἰρίνῳ καὶ οἴνῳ καταρερασμένα , περὶ τὴν κεφαλὴν τιθέμενα , καὶ σκέπη καὶ ἀλέα καὶ ὑποστολὴ σιτίων καὶ κοιλίας κένωσις , ἔτι δὲ ὕπνος καὶ ἡσυχία , σώματος ἀνάπαυσις , εὐθυμία . φυλακτέον δὲ ὁμοίως καὶ κραυγὴν καὶ διάτασιν καὶ οἴνου προσφορὰν καὶ κατάψυξιν . ταῦτα μὲν ὁ Ἀπολλώνιος ἔγραψε βοηθήματα δι’ ἔγκαυσιν κεφαλαλγίας . ὀνομάζουσι δ’ ἔγκαυσιν τὴν ἐξ ἡλίου θερινοῦ κατὰ τὴν κεφαλὴν γινομένην θερμότητα μόνιμον . ἅπαντες γὰρ οἱ ἄνθρωποι θερμαίνονται τὴν κεφαλὴν ἐν ἡλίῳ θερινῷ διατρίψαντες ἐπὶ πλέον , οὐ μὴν παραμένει γε πᾶσιν ὁμοίως ἡ θερμότης , ἀλλ’ εὐθὺς παύεται . τισὶ μὲν γὰρ καὶ πρὸ τοῦ λουτροῦ , τοῖς πλείστοις δὲ λουσαμένοις . ὅσοις δ’ ἂν παραμείνῃ , διάθεσιν τῆς κεφαλῆς ἤδη κατὰ ἕξιν , οὐ κατὰ σχέσιν ἡγούμενοι γεγονέναι καλοῦσιν ἔγκαυσιν . ἐνίοτε μὲν οὖν μόνη συνίσταται δυσκρασία τῆς ἐπὶ τὸ θερμότερον ἐν τῇ κεφαλῇ γινομένης διαθέσεως , ἐνίοτε δὲ καὶ πλῆθος χυμῶν ἢ ἀτμῶν ἐπ’ αὐτὴν ἀναθεῖ , καὶ μάλιστα ὅταν ἀνατρέφηταί τις ἐν ὅλῳ τῷ σώματι πλεονεξία χυμῶν , ἣν ὀνομάζουσιν οἱ περὶ τὸν Ἐρασίστρατον πληθώραν . γίνεται δὲ αὕτη τῶν τεττάρων χυμῶν ἀνάλογον αὐξηθέντων ἢ τοῦ αἵματος μόνου , ὡς ὅταν γέ τις τῶν ἄλλων αὐξηθείη χυμῶν , οἵπερ εἰσὶ φλέγμα καὶ χολὴ ξανθὴ καὶ μέλαινα , τὴν τοιαύτην αὔξησιν οὔτε πληθώραν οὔτε ἁπλῶς πλῆθος , ἀλλὰ μετὰ προσθήκης ὀνομάζουσι πλῆθος φλέγματος ἢ χολῆς ξανθῆς ἢ μελαίνης ὑπάρχειν ἐν τῷ σώματι φάσκοντες . τοῖς δ’ ἐξ ἐγκαύσεως ἀλγοῦσι τὴν κεφαλὴν τὸ δέρμα ξηρότερον τῇ ἁφῇ κατὰ τὴν πρώτην ἐπιβολὴν φαίνεται , τούς τε ὀφθαλμοὺς ἐρυθροὺς ἔχουσι . χαίρουσι δὲ καὶ τοῖς ψυχροῖς προσαντλήμασί τε καὶ ἀλείμμασι . καταρχὰς μὲν οὖν ἀποκρουστικῇ θεραπείᾳ χρηστέον , ἐκ τῆς τῶν ψυχόντων καὶ στυφόντων γινομένῃ . μετὰ δὲ ταῦτα τῶν παρηγορικῶν καὶ πεπτικῶν φαρμάκων τι μιγνύναι χρὴ τοῖς ἀποκρουστικοῖς , εἶτά τι καὶ τῶν διαφορητικῶν προσθετέον , ἀφαιροῦντα κατὰ βραχὺ τῶν ἀποκρουστικῶν φαρμάκων . ἄριστα δὲ τῶν προσφερομένων μάλιστα ὅσα λεπτομερῆ ταῖς οὐσίαις ἐστί . διὸ καταρχὰς μὲν ἄμεινόν ἐστι τῷ ῥοδίνῳ καλῶς ἐσκευασμένῳ ψυχροτάτῳ καταντλεῖν τὴν κεφαλὴν , στρόφιον ἐρίου περιθέντας ἐν κύκλῳ , κατὰ μὲν τὸ μέτωπον ἔνθα παύεται τὸ τετριχωμένον αὐτῆς μέρος , ἐφ’ ἑκάτερα δὲ τοῦδε καθὸ τοῖς ὠσὶ συνάπτει τὸ τετριχωμένον καὶ τόδε ἀπὸ τοῦδε μετὰ τὴν κορυφὴν , οὐ μὴν πολλῷ ταύτης κατωτέρω . οὔτε γὰρ ἐκκαίεται ῥᾳδίως τὸ καλούμενον ἰνίον μέρος τῆς κεφαλῆς οὔτε ἀλύπως ἀνέχεται τῶν ψυχόντων διὰ τὸ τὴν ἀρχὴν ἐνταῦθα εἶναι τοῦ νωτιαίου μυελοῦ , στελέχους δίκην εἰς κλάδους πολλοὺς σχιζομένου , περὶ ἑξήκοντά που τὸν ἀριθμὸν νεῦρα . ἡ δὲ κατὰ τὸ βρέγμα καλούμενον χώρα τῆς κεφαλῆς διὰ τὸ χαλαρὸν τῆς κατὰ τὴν στεφανιαίαν ῥαφὴν συναρθρώσεως καὶ τὴν τῶν ὀστῶν λεπτότητά τε καὶ χαυνότητα , ῥᾳδίως τήν τε θερμότητα καὶ τὴν ψύξιν ἁπάντων τῶν ὁμιλούντων φαρμάκων εἴσω διαδίδωσιν , ὥστε κᾂν ψῦξαί ποτε δέοι τὴν ἐξ . ἐγκαύσεως θερμότητα , κᾂν θερμῆναι τὴν ψύξιν , ἐπιτήδειος ἡ κατὰ τὸ βρέγμα χώρα τῆς κεφαλῆς . ἀρίστη δὲ κατὰ τὰς ἀρχὰς ψύξις ἡ διὰ ῥοδίνου ψυχροῦ , θερινῆς τῆς ὥρας οὔσης , ἐν ᾗ μάλιστα φιλεῖ τὸ τῆς ἐγκαύσεως πάθημα γίνεσθαι . λέλεκται δέ μοι περὶ ῥοδίνου πολλάκις , ὡς ἄριστόν ἐστιν ἐξ ἐλαίου μὲν ὠμοτριβοῦς ἢ ὀμφακίνου , διττῶς γὰρ ὀνομάζουσιν αὐτὸ , χωρὶς ἁλῶν ἐσκευασμένου , ῥόδων δὲ ἐναποβεβρεγμένων αὐτῷ πλείστων ἐσκευασμένου . ἔστω δὲ μὴ παλαιὸν τὸ ῥόδινον , ἀλλὰ κατ’ ἐκεῖνο τὸ ἔτος ἐσκευασμένον , ἤτοι κατὰ τὸ ἔαρ ἢ ἀρχομένου τοῦ θέρους . ἐφεξῆς δὲ τῷ ῥοδίνῳ τὸ χαμαιμήλινόν ἐστιν , ἐφ’ ὧν σωμάτων δεδοίκαμεν ἔμψυξιν σφοδρὰν ἐργάσασθαι . ταῦτα δέ ἐστι τά τε τῶν γυναικῶν καὶ τὰ τῶν εὐνούχων καὶ τὰ τῶν παιδίων , ὅσοι τε μαλακὴν ἔχουσι τὴν σάρκα καὶ λευκὴν τὴν χρόαν , ἀήθεις τέ εἰσιν ἡλίου . καὶ τὸ μέτρον καὶ τῆς τοῦ ῥοδίνου καὶ χαμαιμηλίνου ψύξεως , ἔκ τε τῶν εἰρημένων ἕξεων τοῦ σώματος καὶ τοῦ τῆς ἐγκαύσεως μεγέθους εὑρίσκειν χρὴ , καὶ προσεπισκοπούμενον τήν τε ἡλικίαν τοῦ κάμνοντος καὶ τὴν τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἀέρος κρᾶσιν , οὐχ ﻿ ἥκιστα δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ οἴκου καθ’ ὃν ὁ κάμνων κατάκειται . ψύξεις δὲ ὅσα προσφέρεις ἐνιστὰς ὕδατι πάνυ ψυχρῷ . μὴ παρόντος δὲ τούτου χιόνι περιπλάσσεις τὸ ἀγγεῖον · ἡ τοιαύτη βοήθεια κᾂν χυμῶν ἢ ἀτμῶν πλῆθος ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ὁρμήσῃ , βοηθεῖ γενναίως . ἀποκρούεται γὰρ ταῦτα καὶ ὠθεῖ κάτω τοῦ σώματος , ὥστε ἐγὼ ἐπὶ μυρίων τούτῳ τῆς ἰάσεως τῷ τρόπῳ χρησάμενος οὐκ ἐδεήθην ἑτέρου . καὶ γὰρ εὐπορία ψυχρῶν πηγῶν ἐν Ῥώμῃ πολλὴ καὶ χιόνος , ὥσπερ γε καὶ παρ’ ἡμῖν ἐν Περγάμῳ καὶ κατὰ τὰς πλείστας τῶν ἐν Ἀσίᾳ τε καὶ κατὰ τὴν Ἑλλάδα πόλεων . ἐν δὲ ταῖς θερμαῖς χώραις , οἵα καὶ ἡ τῶν Αἰγυπτίων ἐστὶν , ἐν ᾗ καὶ πηγῶν ψυχρῶν ἀπορία καὶ χιόνος , ἀναγκαῖόν ἐστι προψύξαντα τὸ ῥόδινον ἐκ τοῦ δι’ ὅλης νυκτὸς ὑπαίθριον θεῖναι , πρὸς αὔραν τινὰ μετεστραμμένον οὕτως ἐπεμβάλλειν αὐτῷ χυλὸν ἀειζώου ἢ ἀνδράχνης ἢ θριδακίνης ἢ ψυλλίου ἢ πολυγόνου καί τι καὶ στρύχνου ποτὲ βραχὺ καὶ ἑλίκων ἀμπέλου καὶ ὀμφάκων , ἔτι γὰρ ὄμφακές εἰσι θέρους ὥρᾳ . μήκωνος δὲ καὶ μανδραγόρου φυλάττεσθαι χυλὸν , οὐκ ἀβλαβῶς γὰρ ἐμψύχει . φυλάττεσθαι καὶ τὰ μετὰ τοῦ ψύχειν στύφοντα σαφῶς , ὥστε ἀνάγκης ποτὲ καταλαβούσης ὀλίγον αὐτῶν μιγνύναι χρὴ τοῖς ψύχουσι . διὰ τοῦτο καὶ στρύχνου χυλὸν ἢ οὐδ’ ὅλως μίγνυμεν ἢ βραχὺν παντάπασιν . οὕτω δὲ καὶ ῥοιᾶς καὶ μήλου καὶ μεσπίλου . καλλίων δὲ ὁ χυλὸς τῶν ὀξειῶν ῥοιῶν εἰς τοῦτο , μᾶλλον γὰρ ἐμψύχει . μηδενὸς δὲ τοιούτου παρόντος , ἐν ἀγρῷ ποτε κολοκύνθης ξύσμα χυλίσας ἔμιξα χυλῷ σταφυλῆς ἀώρου · χρήσαιτο δ’ ἄν τις ἐν τοιούτῳ χωρίῳ καὶ στέρεως χυλῷ καὶ θριδακίνης τῆς ἀκηπεύτου τε καὶ ἀγρίας , ἣν ἰδίως ὀνομάζουσιν θριδακίνην , τὴν γὰρ κηπευομένην ὀνομάζουσι θρίδακα . καὶ ὁ τῶν συκαμίνων δὲ χυλὸς ἐπιτήδειος εἰς ἔμψυξιν , ἔστω δὲ μὴ λίαν πέπειρα . φαλακροῦ δὲ τοῦ κάμνοντος ὄντος ἢ βραχείας παντελῶς ἔχοντος τὰς τρίχας , ἡ εὐπορία πλείστη τῶν ἐμψυχόντων ἐστίν . ὅσα γὰρ ἐρυσιπελάτων ἐπιστάμεθα βοηθήματα διὰ καταπλασμάτων τε καὶ κηρωμάτων ὑγρῶν , ταῦτα πάντα τοῖς ἐγκεκαυμένοις ἁρμόττει . Ἀπολλώνιος δὲ καὶ τὰ τοῦ κίκεως ἁπαλὰ φύλλα κοπέντα βαλεῖν εἰς ὕδωρ ἀξιοῖ , κᾄπειτα τῆς νυκτὸς ὅλης ὑπαίθριον θέντας ὅλον τὸ ἀγγεῖον , ἐν ᾧ ταῦτα περιέχεται , κατὰ τὴν ὑστεραίαν χρήσασθαι . ἐγὼ μὲν οὖν οὐ πάνυ τι πεπείραμαι τῆς τοῦ κίκεως δυνάμεως , εἰκὸς δὲ τὸν Ἀπολλώνιον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ διατρίψαντα χρόνῳ πολλῷ κεκρικέναι διὰ μακρᾶς ἐμπειρίας τὴν δύναμιν αὐτοῦ · τὸ μέντοι γε γενόμενον ἔλαιον ἐκ τοῦ κίκεως οἶδα σαφῶς θερμότερον ὑπάρχον τῇ δυνάμει τοῦ παρ’ ἡμῖν ἐλαίου , διὸ καὶ μὴ παρόντος αὐτοῦ τῷ παλαιῷ χρώμεθα . νομίζω δὲ καὶ ποταμογείτονα καὶ τὸν Νειλῶον στρατιώτην ἔχειν τι ψυκτικὸν , καὶ θαυμάζω πῶς οὐκ ἐμνημόνευσεν αὐτῶν ὁ Ἀπολλωνίοις , ἀλλὰ καὶ ὁ παρ’ ἡμῖν τρίβολος , ὥσπερ καὶ τὸ πολύγονον , ἔχει τι καὶ αὐτὰ ψυκτικὸν , ἁπαλὰ δηλονότι καὶ οὐδέπω σκληρὰ καὶ ξηρὰ γεγονότα . τὴν δὲ κόνυζαν οὐ μόνον ἀδύνατον ψύχειν , ἀλλὰ καὶ θερμαίνειν μετρίως δυναμένην οἶδα , καὶ θαυμάζω πῶς αὐτὴν ἔγραψεν ὁ Ἀπολλώνιος ἐν τοῖς ψύχουσιν . εἴπερ δὲ καὶ ἀπὸ δενδρὼν ἢ θάμνων ἐπικουρίαν δέοι πορίζεσθαι κεφαλῇ θερμοτέρᾳ τοῦ κατὰ φύσιν , ἄγνος ἐπιτηδειοτέρα πρὸς τοῦτο καὶ ἄμπελος καὶ σχῖνος καὶ πλάτανος , εἴ τις λαβὼν αὐτῶν ἁπαλὰς τὰς βλάστας , εἶτα τρίψας ἐκθλίψειεν αὐτῶν τὸν χυλόν . Ἐρασίστρατος δέ φησι μέγιστον εἶναι προφυλακτικὸν ἐπὶ τῶν θερμαινόντων ἕξεων , ὅταν ἡλιοῦσθαι μέλλωσιν , εἰ σπόγγον πλατὺν καὶ πυκνὸν καὶ κοῖλον βρέξας εἰς ὕδωρ καὶ ἐκπιέσας σφόδρα ἐπιθήσεις τῇ κεφαλῇ . τοῖς ἐπ’ ἐγκαύσει κεφαλαλγοῦσιν ὑπεναντίως ἔχει τὰ σημεῖα τῶν ἐπὶ ψύξει · καὶ γὰρ καὶ ἀσύμπτωτον καὶ ἄχρουν ἐστὶν αὐτῶν τὸ πρόσωπον καὶ τοῖς ψυχροῖς οὔτε χαίρουσιν οὔτε πρὸς αὐτῶν ὠφελοῦνται . καθάπερ δ’ ἡ ἔγκαυσις οὐκ ἔστι δύσλυτος διάθεσις , οὕτως οὐδὲ ὅτε ψύξις ἐκ τοῦ περιέχοντος γένηται , δυσκόλως θεραπεύεται πρόσφατος , ἀλλ’ ἀρκεῖ πηγάνειον ἔλαιον θερμὸν καταντλήσαντα κατὰ τοῦ βρέγματος , ὡς εἴρηται , τελέως ἀπαλλάξαι τὸν ἄνθρωπον . εἰ δὲ καὶ σφοδροτέρας δεήσοι θερμασίας , ἐπεμβάλλειν εὐφόρβιον τῷ ἐλαίῳ καὶ ὅσα δι’ πεπέρεως σκευάζεται . ἀλείφειν δὲ μύροις τοῖσδε χρὴ τὸ μέτωπον καὶ ῥινῶν τοὺς πόρους , μάλιστα μὲν ἰρίνῳ καὶ ἀμαρακίνῳ καὶ ναρδίνῳ . καὶ κομμωτικὰ δὲ τῶν θερμαινόντων ἐστὶ καὶ ταῦτα δὴ τὰ πολυτελῆ τῶν πλουσίων γυναικῶν ἀλείμματα . καλοῦσι δὲ αὐτὰ κατὰ τὴν τῶν Ῥωμαίων φωνὴν φουλιάτα τε καὶ σπικάτα . τοῦ δὲ ὀποβαλσάμου πολλάκις ἐπειράθημεν οὐδὲν σαφῶς ὀνήσαντος οὐδεμίαν διάθεσιν θερμαίνεσθαι δεομένην . ὥσπερ δὲ τὸ πηγάνειον ἁρμόττειν ἔφην , οὕτω καὶ τὸ σαμψύχινον καὶ τὸ δάφνινον ἐπαινῶ καὶ τὸ ἑρπύλλινον , πολλάκις καὶ ἐπὶ πολλῶν αὐτοῖς χρησάμενος · διδόναι δὲ καὶ οἶνον λεπτομερῆ καὶ κινήσει κεχρῆσθαι κελεύειν καὶ λουτροῖς θερμοῖς καί ποτε ἀπὸ ῥαφανίδων ἐμέτῳ . [ Περὶ τῶν χρονιζουσῶν ἐν τῇ κεφαλῇ διαθέσεων θερμῶν τε καὶ ψυχρῶν . ] Ἐπὶ τῶν χρονιζουσῶν κεφαλαλγικῶν διαθέσεων ἀναγκαῖον γίνεσθαι ξυρὰν τὴν κεφαλὴν , ἢ ἐν χρῷ πάνυ κείραντα φάρμακα προσφέρειν ἐμπλαστρώδη τε καὶ κηρωτοειδῆ καὶ ὑγρά . τὰ μὲν οὖν ἐμπλαστρώδη τε καὶ κηρωτοειδῆ τῇ ξυρηθείσῃ κεφαλῇ , τὰ δὲ ὑγρὰ τῇ βραχυτάτας ἐχούσῃ τρίχας . ἔστι δὲ καὶ ἡ τούτων ὕλη πολυειδὴς , τῶν μὲν ﻿ μᾶλλον , τῶν δὲ ἧττον ψυχόντων τε καὶ θερμαινόντων . τὰ μὲν οὖν ψύχοντα μεταφέρειν ἀπὸ τῶν θεραπευόντων τὰ ἐρυσιπέλατα , τὰ δὲ θερμαίνοντα διὰ τῶν θερμαινόντων φαρμάκων συνθετέον , ὧν ἁπλούστατον μέν ἐστι τὸ δι’ εὐφορβίου σκευαζόμενον , ἀρκεῖ δὲ μίαν γο ἐμβάλλειν εὐφορβίου τρισὶ κηροῦ τετηκυίαις ἐν ἐλαίου λίτρᾳ μιᾷ . χρῆσθαι δὲ ἐλαίῳ πρὸς πάντα τὰ θερμαίνεσθαι πάθη δεόμενα μήτε ὀμφακίνῳ μήτε τῷ συνήθως ὑπὸ πάντων ὀνομαζομένῳ Ἱσπανῷ μήθ’ ὅλως ἐσκευασμένῳ μετὰ θαλλῶν , ἀλλ’ οἷόν ἐστι τὸ ἐκ πεπείρων ἐλαιῶν γινόμενον , ἐν πολλοῖς ἔθνεσιν ἄνευ θαλλῶν ἐμβλήσεως . ἄριστον δὲ ὧν οἶδα τὸ Σαβῖνόν ἐστιν , οὐ πόῤῥω Ῥώμης ἐν τῇ Σαβίνων χώρᾳ γεννώμενον . ὅσα δὲ οἱ νεώτεροι τῶν ἰατρῶν , οἱ καλοῦντες ἑαυτοὺς μεθοδικοὺς , ὀνομάζουσι μετασυγκριτικὰ φάρμακα , ταῦτα πάντα χρήσιμα ταῖς τοιαύταις διαθέσεσίν ἐστιν , ὧν τὰ κάλλιστα ἐν τῷ τῆς πραγματείας τῆς πρὸ ταύτης ἑβδόμῳ εἴρηταί μοι . μεταβαίνειν οὖν ἤδη καιρὸς ἐπ’ ἄλλην διάθεσιν κεφαλῆς , παραγράψαντα πρῶτα τὰ ὑπὸ Ἀπολλωνίου γεγραμμένα κατὰ λέξιν οὕτως ἔχοντα . [ Τὰ ὑπὸ Ἀπολλωνίου γραφέντα πρὸς κεφαλαλγίαν τὴν διὰ μέθην καὶ ἀκρατοποσίαν . ] Χρηστέον δὲ πᾶσι τοῖς ἀναγεγραμμένοις βοηθήμασι πρὸς τὰς γινομένας δι’ ἔγκαυσιν κεφαλαλγίας , ἐπιπλεῖστον δὲ τῶν ἀλγημάτων ἰσχυόντων πηγάνου φύλλοις τετριμμένοις μετὰ ὄξους καὶ ῥοδίνου , ὡς γλοιοῦ πάχος τὴν κεφαλὴν ἐγχριστέον . ἄλλο . καρύοις πικροῖς μετ’ ὄξους καὶ ῥοδίνου τετριμμένοις , ὡς γλοιοῦ πάχος τὴν κεφαλὴν ἐγχριστέον . ἄλλο . ἴριδι ξηρᾷ καὶ ἄγνῳ ξηρᾷ μετ’ ὄξους τετριμμένοις καὶ ῥοδίνου παραπλησίως χρῶ . ἄλλο . δάφνιδι καὶ πηγάνου φύλλοις μετ’ ὄξους καὶ ῥοδίνου τετριμμένοις χρῶ . συνοίσει δὲ ὕπνος , ἔνδεια , ἡσυχία , σώματος ἀκινησία , πόμα ὕδωρ θερμὸν , μελίκρατον , κένωσις . ταῦτα μὲν Ἀπολλώνιος ἔγραψε , καὶ τούτου γε αὐτοῦ χάριν ἐπαινεῖν χρὴ τὸν ἄνδρα , τοῦ μετὰ διορισμῶν ὑπὲρ ἑκάστου τῶν βοηθημάτων γράψαι , μηδὲ Ἀρχιγένους αὐτὸ πεποιηκότος , ὃν ἐχρῆν ὕστερον Ἀπολλωνίου γεγονότα προστεθεικέναι τι τῇ τῶν ὁρισμῶν ἀκριβείᾳ . ἀλλὰ τὰ μὲν ὑπ’ ἐκείνου κατὰ τὸ πρότερον τῶν φαρμάκων γεγραμμένα μικρὸν ὕστερον εἰρήσεται · τὰ δέ μοι διὰ μακρᾶς πείρας κριθέντα περὶ τῆς ἐξ οἴνου πόσεως κεφαλαλγίας ἤδη διηγήσομαι , τὴν μὲν ἐλπίδα τῆς ἐξ αὐτῶν ὠφελείας ἐκ τῆς διαθέσεως εὑρόντι , τὴν δὲ ἀκριβῆ βάσανον αὐτῶν διὰ πολλῆς πείρας ποιησαμένῳ . τὴν γάρ τοι κεφαλαλγίαν οἱ θερμότεροι τῶν οἴνων ταῖς κράσεσι γεννῶντες ἐνδείκνυνται πληροῦσθαι πάντως μὲν ἀτμῶν τὴν κεφαλὴν , ἔστι δ’ ὅτε καὶ χυμῶν , ὅσοι θερμοὶ ταῖς κράσεσιν . καὶ γὰρ καὶ χωρὶς οἴνου πόσεως οἱ τοιοῦτοι πρὸς τὴν κεφαλὴν ἑτοίμως ἀναφέρονται . χρεία τοίνυν ἐστὶν ἰάσεως ἐχούσης σκοπὸν τὸν μὲν καθόλου πρῶτον ἁπάντων κοινὸν τὸν κενώσεως δεόμενον . ἐπεὶ δὲ θερμοὶ τυγχάνουσιν ὄντες οἱ πεπληρωκότες τὴν κεφαλὴν ἀτμοὶ , καὶ τῆς ἐμψυχούσης αὐτοὺς βοηθείας ἐστὶ χρεία . κελεύειν οὖν πρότερον , εἰ ἄπεπτος ὁ οἶνος μένει , ἐμεῖν τοὺς κεφαλαλγοῦντας , ὕδωρ πεπωκότας χλιαρόν . εἰ δὲ καὶ μετὰ πέψιν κεφαλαλγοῖεν , τοῖς ἐμψύχουσι κεχρῆσθαι καὶ ἀποκρουστικοῖς , οἷόν ἐστι τὸ ῥόδινον , καθ’ ἑαυτό τε καὶ σὺν ὄξει ἢ μετὰ χυλοῦ κισσοῦ ἢ κράμβης . καὶ αὐτὰ δὲ τὰ φύλλα τῆς κράμβης ἀποβρεχθέντα θερμῷ καὶ περιτεθέντα τῇ κεφαλῇ καὶ δεθέντα φυσικῶς ἀντιπαθεῖ τῇ μέθῃ . φροντιστέον δὲ ὕπνου τε καὶ ἡσυχίας , κᾀπειδὰν ταῦτα πραχθῇ , δι’ ὅλης ἡμέρας εἰς ἑσπέραν χρὴ λούσαντα θρέψαι τροφαῖς εὐχύμοις μὲν , οὐ μέντοι θερμαινούσαις . εἰσὶ δὲ τοιαῦται πτισάνης χυλὸς καὶ ῥόφημα ἐκ χόνδρου καὶ ἄρτος μεθ’ ὕδατος καὶ τὰ ῥοφούμενα τῶν ὠῶν ἄνευ γάρου . μιγνύσθω δὲ αὐτοῖς μέλιτος ὅσον αὔταρκες ἡδῦναι · εἰ δὲ πρὸς τοῦτο ἀνεπιτηδείως ἔχουσιν οἱ λαμβάνοντες , ἁλῶν τῶν ἡδυσμένων . τῶν δὲ λαχάνων θριδακίνη μὲν , ὡς εὔχυλός τε καὶ ψυκτικὴ , κράμβη δὲ ὡς ἀτμῶν ξηραντική . οὕτω δὲ καὶ ὀσπρίων ἡ φακή . ποτῷ δὲ πάντως μὲν ὕδατι χρηστέον . ἀλλ’ ἐπεί τινων ὁ στόμαχος ἐπὶ ταῖς ὑδροποσίαις ἀνατρέπεται , ῥοιὰν αὐτοῖς ἐπιδοτέον ἢ μόνην καθ’ ἑαυτὴν ἢ μετὰ χόνδρου . τακεροῦ , καλῶς ἑψημένου θερμοῦ . καὶ τὰ κεστιανὰ δὲ καλούμενα μῆλα κατὰ τὴν Ῥωμαίων πόλιν ἄνευ μὲν ἑψήσεώς ἐστιν αὐστηρὰ , μετὰ δὲ τὴν ἕψησιν εὐστόμαχα γίνεται . χρὴ δὲ ἑψεῖν αὐτὰ κατὰ χύτραν καινὴν , ὕδωρ ἐπιχέοντα θερμὸν , εἶτα κρεμάσαντας ἐν τῷ ἀγγείῳ τὸ μῆλον ὑποκαίοντάς τε τὴν χύτραν , ὅπως ἐκ τοῦ ὕδατος ἀναφερόμενος ἀτμὸς θερμὸς τὴν ἕψησιν αὐτοῦ παρασχῇ . καὶ σταφίδες δὲ καὶ ἄπιοι τινὲς μὲν ὠμαὶ , τινὲς δὲ ὡς τὸ μῆλον ἑψημέναι ῥωννύουσι τὸν στόμαχον . ἀπέχεσθαι δὲ βαλάνων φοινίκων , ἔχουσι γὰρ ἰδιότητά τινα κεφαλαλγίας ποιητικήν . εἰ δὲ ἐπὶ τούτοις ὑπνῶσαι καλῶς οὐ δυνηθεῖεν , ἐπὶ λουτρὸν ἄγειν αὐτοὺς κατὰ τὴν ὑστεραίαν ὅτι τάχιστα , καταχέοντας ἐν τῷ βαλανείῳ θερμὸν ὕδωρ πολλάκις , εἶθ’ ὑπνώσαντας ἢ πάντως ἡσυχάσαντας ἐν τῷ μεταξὺ , πάλιν ἐπὶ τὸ λουτρὸν ἄγειν τὸ δεύτερον , εἶθ’ οὕτως τρέφειν , ὡς κατὰ τὴν προτεραίαν · εἰ δὲ μετρίως ἔχοιεν , ὑδροποτεῖν τε μὴ δύνηνται , συγχωρεῖν ὑδαρὲς πόμα προσφέρεσθαι τῶν ὑδατωδῶν οἴνων , ὁποῖός ἐστι κατὰ μὲν τὴν Ἰταλίαν ὁ Σαβῖνος , ἐν Ἀσίᾳ δὲ Τιτακαζηνὸς καὶ Ἀρσυήνιος καὶ Ἀριούσιος . αἱ δὲ τροφαὶ μετρίως ἔχουσιν αὐτοῖς ﻿ καὶ ὄρχεις ἀλεκτρυόνων καὶ τὰ πτερὰ καὶ τῶν ἰχθύων οἱ πετραῖοι καὶ ἁπαλόσαρκοι δοθήσονται καὶ περιστερᾶς που νεογνός . ἑψήσθω δὲ πάντα ταῦτα χωρὶς γάρου καὶ οἴνου κατὰ τοὺς λευκοὺς καὶ ἁπλοῦς ζωμοὺς , ἐν οἷς ὕδωρ ἐστὶ μόνον μετ’ ἐλαίου καὶ ἀνήθου καὶ βραχέος πράσου , τὴν ἕψησιν παρεσχημένον , ἐπεμβαλλομένων ἁλῶν ὀλίγων , οὐκ εὐθὺς τοῦ ἑψήματος ἐν ἀρχῇ , ἀλλ’ ὅταν ἤδη πως γένωνται τακεροί . εὔδηλον δ’ ὅτι καὶ αὐτοὺς καὶ πάντας τοὺς τὴν κεφαλὴν ἀλγοῦντας αὐξανομένης μὲν ἔτι καὶ ἀκμαζούσης τῆς ὀδύνης ἡσυχάζειν ἄμεινον , ἐνδιδούσης δὲ καὶ παρακμαζούσης , ἐν ἐπιτηδείοις χωρίοις περιπατεῖν . ἐπιτήδεια δὲ τοῖς μὲν θερμαίνεσθαι δεομένοις τὰ θερμότερα τοῖς δὲ ψύχεσθαι τὰ ψυχρότερα , καὶ πρὸ μὲν τῆς τροφῆς πλείοσι περιπάτοις χρηστέον , ἐπὶ δὲ τῇ τροφῇ βραχέσι τε καὶ νωθροῖς . χρὴ δὲ μήτε ἐδηδοκέναι πολλὰ μήτε εὐθέως περιπατεῖν , ἀλλὰ μετὰ δύο που καὶ τρεῖς ὥρας ἢ καὶ πλείονας . ἐὰν δέ ποτε τῶν ἀνελθόντων ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀτμῶν τε καὶ χυμῶν ὑπολειφθῇ τι λείψανον ἐσφηνωμένον πόροις λεπτοῖς καὶ διὰ τοῦτο παραμένῃ τι τῆς κεφαλαλγίας , ἀφίστασθαι μὲν προσήκει τοῦ ῥοδίνου , χρῆσθαι δὲ πρῶτον μὲν τῷ χαμαιμηλίνῳ συμμέτρως θερμῷ , μετὰ τοῦτο δὲ τῷ ἰρίνῳ , μεγάλως γὰρ ὀνίνησι τὰς τοιαύτας διαθέσεις , ἐν δὲ τῷ βαλανείῳ τὴν κεφαλὴν ὕδατι θερμῷ καταντλητέον , οὐ μόνον ἕνεκα τοῦ διαφορῆσαί τι τῶν κατ’ αὐτὴν , ἀλλὰ καὶ τῶν ὕπνων ἕνεκα . διόπερ καὶ τὸ δεύτερον ἢ τρίτον λουτρὸν ἑσπέρας ποιητέον , ἐσθίοντας ἐπ’ αὐτῷ θριδακίνας δι’ ὄξους , ἐλάχιστον μὲν ἴσχοντος ἢ μηδ’ ὅλως γάρου , πλεῖον δ’ ὕδατος , ὡς ἴσον εἶναι τῷ ὄξει , πλὴν εἰ μὴ παντάπασιν ὑδαρὲς ὑπάρχοι . καὶ γὰρ καὶ δέονται τοιούτου μᾶλλον ἢ τοῦ δριμυτάτου , θερμότητος γὰρ ἔχει τι τὸ τοιοῦτον ὄξος . ἐπὶ δὲ τούτοις κατὰ τὴν ὑστεραίαν τὰ μᾶλλον θερμαίνοντα τὴν κεφαλὴν παραληπτέον , μιγνύντα τῷ ἰρίνῳ ποτὲ μὲν ἀμαρακίνου μύρου , ποτὲ δὲ ναρδίνου , ποτὲ δὲ τῶν πολυτελῶν , οἷς αἱ πλούσιαι γυναῖκες , κᾂν μηδὲν ἔχωσι κακὸν , εἰώθασι κεχρῆσθαι . διὰ ταύτης ἐγὼ τῆς ἀγωγῆς τὰς ἐξ οἴνου κεφαλαλγίαις ἰασάμην διὰ παντὸς , οὐδενὶ τῶν γεγραμμένων Ἀπολλωνίῳ χρησάμενος . ὅπου γὰρ δι’ ὧν εἶπον ἐτύγχανον τοῦ σκοποῦ καὶ τῶν Ἀπολλωνίῳ γεγραμμένων οὐδὲν ἐπέβαλλεν ἐλπίδα μοι καλῶς εἰρῆσθαι , περιττὸν ἦν εἰς πεῖραν ἄγειν ταῦτα . μετὰ δὲ τὰς προγεγραμμένας τρεῖς διαθέσεις κεφαλαλγικὰς ὁ Ἀπολλώνιος ἔγραψε ταύτην τήνδε τετάρτην . [ Πρὸς κεφαλαλγίαν διὰ πληγὴν ἢ πτῶμα Ἀπολλωνίου . ] Ῥοδίνῳ καὶ ὄξει κεχλιασμένοις τὴν κεφαλὴν κατάβρεχε . ἄλλο . ῥόδοις ξηροῖς μάλιστα μὲν ἑφθοῖς , εἰ δὲ καὶ βεβρεγμένοις ἐν γλυκεῖ ἢ μελικράτῳ , λείοις κατάπλασσε . ἄλλο . μελιλώτῳ παραπλησίως ἐσκευασμένῳ χρῶ . ἄλλο . μυρσίνης λευκῆς φύλλοις ἁπαλοῖς μετ’ οἴνου καὶ σμύρνης τετριμμένοις κατάπλασσε . ἄλλο . ἰρίνῳ μύρῳ καὶ ὄξει κατάχριε . ἄλλο . ἀψινθίῳ λείῳ μετ’ οἴνου καὶ σμύρνης τετριμμένης κατάπλασσε . ἄλλο . γλήχωνι λείᾳ μετ’ οἴνου παραπλησίως χρῶ . ἄλλο . γλήχωνι καὶ σμύρνῃ τετριμμένοις ὁμοίως χρῶ . ἄλλο . σελίνου κόμαις ἑφθαῖς μετ’ οἴνου λείαις κατάπλασσε . ἄλλο . μήλοις κυδωνίοις ἑφθοῖς δι’ οἴνου κατάπλασσε . ἁρμόσει δὲ καὶ πυρία διὰ σπόγγων εἰς ὕδωρ θερμὸν ἀποβεβρεγμένων καὶ πιλήματα μαλακῶν ἐρίων , ὄξει καὶ ῥοδίνῳ καταρερασμένα , πρὸς δὲ τούτοις ἡσυχία , σώματος ἀνάπαυσις , ὑποστολὴ τροφῆς , κένωσις , ἀποχὴ τῶν λυπούντων . ταῦτα δέ ἐστιν ἥλιος , λουτρὸν , οἰνοποσία , κραυγὴ , διάτασις καὶ τῶν ἐν τροφῇ προσφερομένων τά τε ὀξέα καὶ δριμέα καὶ ἁλυκά . ταῦτα μὲν ὁ Ἀπολλώνιος ἔγραψε περὶ τῶν ἐπὶ πληγαῖς προφανέσι κεφαλαλγιῶν . εἰδέναι δὲ καὶ ἡμᾶς χρὴ τὴν τοιαύτην διάθεσιν οὐκ ἄλλην οὖσαν ἢ φλεγμονὴν , ἥτις οὐ μόνον ἐκ πληγῆς ἢ καταπτώσεως , ἀλλὰ καὶ χωρὶς φανερᾶς αἰτίας εἴωθε γίνεσθαι κατὰ πάντα τοῦ σώματος τὰ μόρια δι’ ἐπιῤῥοὴν χυμῶν . ἐὰν μὲν οὖν ἡ πληγὴ τραύματος ἢ θλάσματος αἰτία γένηται , σκοποὶ πλείονες ἔσονται τῆς τῶν ἰαμάτων εὑρέσεως , εἷς μὲν ὁ ἐπὶ τραύματι , ἐφ’ ᾧ δεῖ χρῆσθαι τοῖς κολλητικοῖς καὶ ἀφλεγμάντοις φαρμάκοις , προαγκτηριάσαντας τὰ χείλη τοῦ ἕλκους , δεύτερος δὲ ὁ ἐπὶ τῷ θλάσματι , καὶ τρίτος ὁ ἐπὶ τοῖς ἀλγήμασιν , ἐνίοτε μὲν ἐν αὐτοῖς μόνοις τοῖς πληγεῖσι μορίοις γινομένοις , ὡς τὸ πολὺ δὲ καὶ τοῖς συνεχέσιν ἐπεκτεινομένοις . ὅ τε γὰρ περικράνιος ὑμὴν καὶ τὸ τούτῳ περιτεταμένον ἔξωθεν δέρμα συνεχῆ τὴν οἰκείαν οὐσίαν ἑκάτερον ἔχον , ἐπὶ πᾶσαν ἐκτέταται τὴν κεφαλὴν καὶ κατὰ τοῦτο συμβαίνει πολλάκις αὐτὴν ὀδυνᾶσθαι , μάλιστα εἰ μέχρι τοῦ περιοστίου συγκαταβαίνοι ἡ πληγὴ , ἣν χρὴ ἐπιδιελόντας τὸν περικράνιον ὑμένα καὶ ξύσαντας θεραπεύειν κατὰ συσσάρκωσιν . εἰ δὲ καὶ διὰ τῆς κατὰ τὰς ῥαφὰς κοινωνίας τοῦ περικρανίου πρὸς τὴν σκληρὰν μήνιγγα διαδοθείη τι καὶ εἴσω τοῦ κρανίου τῆς φλεγμονῆς , οὐκ ἀκίνδυνος ἡ τοιαύτη κεφαλαλγία ἐστί . συμβαίνει δὲ οὐκ ὀλιγάκις ἐν ταῖς ἐξ ὑψηλοῦ καταπτώσεσιν ἀποῤῥήγνυσθαί τι τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον ἢ τὰς μήνιγγας μορίων , οὗ συμβάντος ἔτι μᾶλλον ἡ κεφαλαλγία σφοδροτέρα γίνεται καὶ ἡ διάθεσις ὅλη δυσιατοτέρα καὶ ὁ κίνδυνος ὀξύτερός τε καὶ σφοδρότερος . ἄριστον οὖν ἐπὶ τούτων , εἰ μή τι τὰ τῆς ἡλικίας κωλύει , μήτε ἡ ζωτικὴ δύναμις ἄῤῥωστος φαίνοιτο , τὴν ἀρχὴν τῆς ἰάσεως ﻿ ἀπὸ φλεβοτομίας ποιεῖσθαι καὶ ταῖς καταλλήλαις ἐμβροχαῖς ἐπὶ τῆς κεφαλῆς χρῆσθαι , ἐλαίῳ γλυκεῖ διαβρέχοντας ἔρια καὶ περισκέποντας αὐτήν . κωλυόμενοι δὲ διά τι τούτων , ἢ ἡλικίαν ἢ ἀδυναμίαν ἢ καὶ δι’ ἄμφω τὴν τοῦ αἵματος ἀφαίρεσιν ποιήσασθαι , διὰ κλυστῆρος ἐκκενώσομεν τὴν γαστέρα , καὶ αὐτοῦ μὲν ἕνεκα τοῦ κενωθῆναι τὰ κατὰ ταύτην , ἔτι δὲ μᾶλλον ἀντισπάσεως χάριν τῶν εἰωθότων ἐπὶ τὰ πεπονθότα μέρη φέρεσθαι χυμῶν . ἔπειτα τοῖς πρὸς τὰς φλεγμονὰς χρησόμεθα βοηθήμασιν . εἰ δὲ μῆνιγξ εἴη τετρωμένη , καλῶς ταύτην κολλᾷ , ὥς φησιν Ἀρχιγένης , καλαμίνθης χύλισμα ἐγχεόμενον καὶ ἄλευρον κέγχρινον ξηρὸν ἐπιπασσόμενον , εἶτα βούτυρον καὶ ῥόδινον καὶ στέαρ ὕειον ἄναλον παλαιὸν μιγνύμενα καὶ κεχλιασμένα ἐπιχεόμενα . ἀπέχεσθαι δὲ χρὴ τοὺς τοιούτους οἴνου καὶ σιτίων ἁδροτέρων , καὶ μάλιστα εἰ πυρέττοιεν . τὴν μέντοι εἰρημένην κένωσιν συμβουλεύει μὲν καὶ Ἀπολλώνιος , ὁποίαν δέ τινα χρὴ γίνεσθαι ταύτην , οὐκ ἐδήλωσεν . ὄξος γε μὴν μιγνύναι τῷ ῥοδίνῳ κελεύει , καθάπερ ἐπὶ τῶν φρενιτικῶν καὶ ληθαργικῶν , ἐν ταῖς ἀρχαῖς τῶν παθῶν εἰώθασιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἰατρῶν χρῆσθαι . παρέλιπε δὲ οὐκ ὀρθῶς καὶ τὸ μέτρον ἑκατέρου δηλῶσαι , τῇ τῶν ἐμπειρικῶν ὁμοίᾳ μεταβάσει χρησάμενος , οὐ τῇ τῶν δογματικῶν ἐνδείξει . ἡ μὲν γὰρ διάθεσις ἡμῖν ὑπαγορεύει τὰ βοηθήματα , τὸ δὲ ποσὸν ἑκάστου καὶ τὴν κατὰ μέρος ἐν ταῖς ὕλαις διαφορὰν συνενδείκνυται τὸ πεπονθὸς μόριον ἥ τε κρᾶσις τοῦ κάμνοντος ἀνθρώπου , καὶ πρὸς τούτοις ἡ ζωτικὴ δύναμις , εἶθ’ ἡ ἡλικία καὶ ἡ τοῦ περιέχοντος ἀέρος κρᾶσις , ἄλλοτε ἄλλη γινομένη παρά τε τὰς χώρας καὶ τὰς ὥρας τοῦ ἔτους , τήν τε κρατοῦσαν τοῦ ἔτους κατάστασιν . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν φρενιτικῶν , ἀπαθῶν ὑπαρχόντων ἁπάντων τῶν ἐκτὸς τοῦ κρανίου , κατά τε τὸ δέρμα καὶ τὸν περικράνιον ὑμένα , προσηκόντως ἔμιξαν ὄξος οἱ πρώτως μίξαντες , ἐκείνῳ τῷ λογισμῷ πεισθέντες , ὃν ἐν τοῖς περὶ συνθέσεως φαρμάκων ὑπομνήμασιν ἐπιπλέον διῆλθον , ἡνίκα ταῖς ἐν τῷ βάθει τοῦ σώματος γινομέναις διαθέσεσιν ἔφασκον χρῆναι προσφέρεσθαι φάρμακα τῶν ἐπιπολῆς γινομένων διαθέσεων διαφέροντα . ἐκλύεται γὰρ ἁπάντων αὐτῶν ἡ δύναμις ἐν τῇ πρὸς τὸ βάθος ὁδῷ καὶ διὰ τοῦτο ἐνίοτε τοῖς οἰκείοις τοῦ πάθους βοηθήμασιν μίγνυμεν ἐναντίας τε καὶ βλαβερᾶς δυνάμεως φάρμακα . φλεγμονῆς γὰρ ὀδυνώσης ἐναντιώτατόν ἐστι τοῖς ὠφελοῦσιν ὄξος μιγνύειν , ὡς ἂν μήτε παρηγορικὸν ἔχοντι μήτε χαλαστικόν . ἀλλ’ ὅταν διὰ τοῦ βρέγματος ἢ δι’ ἄλλου τινὸς μέρους τῆς κεφαλῆς εἴσω διϊκνεῖσθαι τὴν τοῦ φαρμάκου δύναμιν ἐθελήσωμεν , ἐπιμιγνύναι τι τῶν διὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν βοηθούντων τε καὶ ποδηγησόντων ἐς τὸ βάθος τοῦτο παραγινόμεθα , λεπτομερῆ τινα οὐσίαν εὑρίσκοντες , ἐνίοτε μὲν ψυχρὰν ὡς ὄξος , ἔστι δ’ ὅτε μὲν θερμὴν ὡς εὐφόρβιον , ἐπισκοπούμενοι τὴν θεραπευομένην διάθεσιν , εἴτε τῶν θερμαινόντων δεῖται εἴτε τῶν ψυχόντων . κατὰ τοῦτον οὖν τὸν λογισμὸν , ἐὰν μὲν αὐτῇ παχείᾳ μήνιγγι γυμνῇ προσφέρηται τὸ ῥόδινον , ὡς ἐπὶ τῶν ἐκκοπτομένων τι τοῦ τῆς κεφαλῆς ὀστοῦ γίνεται , μόνον αὐτὸ προσφέρομεν ἀτρέμα χλιαίνοντες . ὅταν δὲ χωρὶς τοῦ γεγυμνῶσθαι διὰ τοῦ κατὰ τὸ βρέγμα τῆς κεφαλῆς μέρους , ὑγιοῦς ὑπάρχοντος τοῦ κρανίου , βουλώμεθα τὸ ῥόδινον ὁδοιπορῆσαι πρὸς τὴν μήνιγγα , μίγνυμεν ὄξος αὐτῷ τὸ ποδηγῆσον , οὗ πάλιν αὐτοῦ τὸ σφοδρὸν τῆς δυνάμεως ἐκλύεται , κατά τε τὴν ὁδοιπορίαν καὶ τὴν τοῦ ῥοδίνου μίξιν . ἀδιορίστως οὖν ὁ Ἀπολλώνιος ὄξος μιγνύναι τῷ ῥοδίνῳ κελεύσας ἥμαρτε · αἱ γὰρ τοῦ δέρματος τῆς κεφαλῆς ἢ τοῦ μετ’ αὐτὸ περικρανίου φλεγμοναὶ χωρὶς μὲν ὀδύνης ἰσχυρᾶς γινόμεναι δύναιντο ἂν ὠφελεῖσθαι μιχθέντος ὄξους ὀλίγου τῷ ῥοδίνῳ , βλαβήσονται δὲ , ὅταν αὗται μεγάλαι τύχωσιν οὖσαι , τό τε ἄλγημα σφοδρὸν ἐπιφέρωσιν . ἥμαρτε δὲ Ἀπολλώνιος κᾀν τῷ μὴ προσθεῖναι τὸν καιρὸν τῆς χρήσεως , ἑκάστῳ τῶν ὑφ’ ἑαυτοῦ γεγραμμένων βοηθημάτων . ἔνια μὲν γὰρ ἀρχομένων τε καὶ γεννωμένων ἔτι τῶν φλεγμονῶν ἐστι βοηθήματα , τινὰ δὲ καὶ ἀκμαζουσῶν ἢ παρακμαζουσῶν ἢ σκιῤῥουμένων . ῥόδινον μὲν οὖν σὺν ὄξει τῶν ἀρχομένων , ἀκμαζουσῶν δὲ μόνον τὸ ῥόδινον , ὥσπερ γε τῶν σκιῤῥουμένων , ἐν οἷς ἀψίνθιόν τε καὶ γλήχωνα μίγνυμεν , ὡς αἵ γε χωρὶς τοῦ σκιῤῥοῦσθαι παρακμάζουσαι τῶν καλουμένων χαλαστικῶν δέονται φαρμάκων . εἴρηται δὲ αὐτῶν ἥ τε ὕλη καὶ ἡ σύνθεσις ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπομνήμασιν , πρὶν ἐπὶ ταύτην ἀφικέσθαι , δι’ ἣν οἱ πεπονθότες τόποι πολὺ τοῖς πάθεσιν συνενδείκνυνται τῆς τῶν βοηθημάτων εὑρέσεως . τέτταρας οὖν διαθέσεις γράψαντος τοῦ Ἀπολλωνίου ποιητικὰς ἀλγημάτων κεφαλῆς , ἐπὶ προδήλοις αἰτίοις γινομένας , εἶθ’ ἑξῆς μεταβάντος ἐπὶ τὰς ὑπὸ τῶν ἀδήλων ἀποτελουμένας , μέμψαιτ’ ἄν τις εὐλόγως αὐτῷ μὴ ὅτι δογματικῆς ἀποστάντι διδασκαλίας , ἀλλ’ οὐδὲ ἐμπειρικῇ χρησαμένῳ . διορίζονται γὰρ κᾀκεῖνοι τὰ πάθη ταῖς καλουμέναις ὑπ’ αὐτῶν συνδρομαῖς , αἵτινες ἀθροίσματα συμπτωμάτων εἰσὶν φαινομένων ἐναργῶς ἅπασιν , ἐν αἷς συνδρομαῖς καὶ τὰ προκαταρκτικὰ τῶν αἰτίων αὐτοὶ περιλαμβάνουσιν , ὡς μόρια τῆς ὅλης συνδρομῆς . ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον ἄθρισμα συμπτωμάτων τε καὶ σημείων ὁ Ἀπολλώνιος ﻿ ἔγραψεν , ὡς μαθησόμεθα προσέχοντες οὐχ ἥκιστα καὶ τῇδε τῇ ῥήσει τοῦ ἀνδρός . [ Ἡ συνεχὴς ῥῆσις Ἀπολλωνίου τῇ προγεγραμμένῃ , πρὸς τὰς τῶν κροτάφων ἀλγηδόνας καὶ τὰς ὅλης τῆς κεφαλῆς τὰς χωρὶς φανερᾶς αἰτίας γεγενημένας . ] Μενδησίῳ μύρῳ τὴν κεφαλὴν κατάχριε . ἄλλο . στέαρ χήνειον διεὶς Μενδησίῳ μύρῳ κατάχριε . ἄλλο . σμύρναν τρίψας οἴνῳ ὡς βελτίστῳ , πάχος ποιῶν χυλοῦ πτισάνης κατάχριε . ἄλλο . σμύρναν τρίψας μύρῳ πολυτελεστάτῳ παραπλησίως χρῶ . ἐπὶ δὲ τῶν παιδίων τῶν τὰ βρέγματα πονούντων σμύρνῃ μετ’ ἐλαίου τετριμμένῃ χρῶ . ἄλλο . ἄγνου σπέρμα τρίψας , καὶ ἐν ὕδατι διεὶς κατάπλασσε ἢ εἰς ὀθόνιον ἀναλείψας ἐπιτίθει . ἄλλο . αἰρῶν ἄλευρον , μετὰ στέατος χηνείου συνεκλειώσας κατάπλασσε , προτήξας τὸ στέαρ . ἄλλο . ἀνδράχνην καθ’ ἑαυτὴν καὶ μετὰ λινοσπέρματος τρίψας ἐπιτίθει . ἄλλο . ἐλαίας φύλλα τὰ ἁπαλώτατα τρίψας παράχει ἐλαίου καὶ οἴνου μέλανος καὶ κατάπλασσε . ἄλλο . τέφραν ἣν ἔχεις ὄξει διεὶς ἢ ὕδατι , κατάβρεχε τὴν κεφαλήν . ἄλλο . στρύχνον καὶ γῆν κεραμικὴν τρίψας λείαν κατάπλασσε . ἄλλο . ἁλικακάβου καρπὸν τρίψας μετὰ στέατος χηνείου ἢ μύρου βαλανίνου χρῶ . ἄλλο . φύλλα σχίνου τρίψας ἐν ὕδατι κατάπλασσε . ἄλλο . βλίτον τρίψας σὺν ἐλαίῳ διεὶς χρῶ . ἄλλο . κίκεως καρπὸν τρίψας ἐν ὕδατι κατάπλασσε . ἄλλο . κορίου σπέρμα καὶ ἀνήθου λεάνας καὶ μέλιτι μίξας κατάπλασσε . ἄλλο . μελάνθιον τρίψας καὶ ἐλαίῳ διεὶς κατάπλασσε . ἄλλο . κύμινον καὶ στέαρ χήνειον λεάνας ἐπιτίθει . ἄλλο . μηκωνείου ὅσον κύαμον Αἰγύπτιον καὶ ἁλὸς μέρη δύο καὶ γλήχωνος μέρος α΄ . τρίψας μετ’ ὄξους καὶ μύρου ὡς βελτίστου κατάχριε . ἐπιτήδειον δ’ ἂν καὶ τροφῆς ἀφαιρεῖν καὶ τὴν κοιλίαν κενοῦν καὶ τὴν κεφαλὴν σκεπάζειν , ἔτι δ’ ἡσυχίαν ἄγειν καὶ πᾶσαν κίνησιν φυλάττεσθαι . ὅτι μὲν οὖν ἀδιορίστως , ὡς ἔφην , γράψας ὁ Ἀπολλώνιος ἐπὶ τῶν χωρὶς αἰτίας φανερᾶς γενομένων κεφαλαλγιῶν ἔγραψε τὰ βοηθήματα διττῶς ἥμαρτε , μήτε ὡς δογματικὸς ἀνὴρ τὰς διαθέσεις εἰπὼν μήτε ὡς ἐμπειρικὸς τὰς συνδρομὰς , ἐξ αὐτῆς αὐτοῦ τῆς ῥήσεως ἐμάθομεν . ὅτι δὲ καὶ τῶν φαρμάκων αἱ δυνάμεις ἀλλήλων διαφέρουσιν οὐκ ὀλίγον ἔστι μαθεῖν ἀναγνόντας τὰς ὅλας δυνάμεις αὐτῶν . τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένων ἁπλῆς ἐστι δυνάμεως χαλαστικῆς . τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Μενδησίου μύρου δύναμις . ἔχεται δὲ τῆς δυνάμεως ἐπιτεταμένης τὸ δεύτερον , ἐν ᾧ μίγνυται τῷ Μενδησίῳ μύρῳ τὸ τοῦ χηνὸς στέαρ . τὸ δὲ τρίτον διὰ μὲν τὴν σμύρνην ξηραντικόν ἐστι μετὰ τοῦ θερμαίνειν , διὰ δὲ τὸν οἶνον στυπτικόν ἐστιν , ἐφ’ ὧν ὑγρότητα πλεονάζουσαν ἀποκρούεσθαί τε ἅμα καὶ διαφορεῖν ἡμῖν πρόκειται χρήσιμον ὑπάρχον . ἴσμεν δὲ δή που τὴν ὀσμὴν τῆς σμύρνης τοὺς πλείστους τῶν ὑγιαινόντων κεφαλαλγεῖς ἐργαζομένην , ὥστε τοὺς αὐτοὺς τούτους ὀδυνωμένους τὴν κεφαλὴν οὐ σμικρὰ βλάψει . τῆς δ’ αὐτῆς δυνάμεως τούτῳ τῷ βοηθήματι καὶ τὸ τρίτον ἐστὶ καὶ τὸ τέταρτον . τὸ δὲ πέμπτον οὐκ ἐγγὺς ἥκει τῇ τούτων δυνάμει κατάπλασμα , συντιθέντος αὐτοῦ δι’ ὕδατός τε καὶ ἄγνου σπέρματος , οὐ μόνον ἀπολειπόμενον πολὺ τῶν διὰ τῆς σμύρνης συντιθεμένων κατ’ ἀμφοτέρας τὰς δυνάμεις , τήν τε τοῦ θερμαίνειν καὶ τὴν τοῦ ξηραίνειν , ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον ἐργάζεσθαι δυνάμενον ἐπὶ τῶν διὰ ψύξιν ἀλγούντων τὴν κεφαλήν . τὸ δ’ ἐπὶ τῷδε γεγραμμένον , ὃ διὰ τοῦ τῶν αἰρῶν ἀλεύρου καὶ ἐπὶ τοῦ χηνείου στέατος συντίθησιν , ἐφ’ ὧν ξηρᾶναι βουλόμεθα χρήσιμόν ἐστιν , οὐκ ἐπὶ μόνης κεφαλῆς , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μορίων εὐλόγως παραληφθησόμενον . εἴη δ’ ἂν τοῦτο διὰ τὸ τοῦ χηνὸς στέαρ ἀλύπως ξηραῖνον . ἔστι γὰρ περιττῶς ἀνώδυνόν τε καὶ παρηγορικὸν τὸ φάρμακον τοῦτο . ἀλλὰ τό γ’ ἐφεξῆς αὐτῷ , περὶ οὗ κατὰ λέξιν οὕτως ἔγραψεν · ἀνδράχνην καθ’ ἑαυτὴν καὶ μετὰ λινοσπέρματος τρίψας ἐπιτίθει . ψυκτικόν ἐστι φάρμακον , οὐκ ἀγεννῶς ἁρμόζον διαθέσεσι θερμαῖς . τὸ δὲ μετὰ τοῦτο γεγραμμένον ὡδί πως · ἐλαίας φύλλα τὰ ἁπαλώτατα τρίψας παράχει ἐλαίου καὶ οἴνου μέλανος καὶ κατάπλασσε , παρηγορικὸν μὲν ὀδύνης οὐκ ἔστι , κενωτικὸν δὲ ὑγρότητος χυμῶν ὑπάρχει . ἰσχυρὸν δὲ τῇ δυνάμει τὸ ἐφεξῆς αὐτῷ γεγραμμένον ἐστὶν , ἐν ᾧ κελεύει τέφραν ὄξει διέντας ἢ ὕδατι καταβρέχειν τὴν κεφαλήν . ἐὰν μὲν δι’ ὄξους σκευασθῇ , χρονίας διαθέσεις σκιῤῥουμένας ἰᾶσθαι δυνάμενον , οὐ μὴν ὀδύνης γε παρηγορικὸν ὑπάρχον . εἰ δὲ δι’ ὕδατος ἡ τέφρα διηθῇ , τῇ μὲν ἰσχύϊ πάμπολυ τοῦ δι’ ὄξους ἀπολειφθήσεται , πραϋντικὸν δ’ ὀδύνης οὐδ’ οὕτως ἔσται , καθάπερ οὐδὲ τὸ μετ’ αὐτὸ γεγραμμένον , ὃ διὰ τῆς κεραμικῆς γῆς καὶ στρύχνου συντίθησι . περίεργον δὲ ἐπιδείκνυται τὴν σκευασίαν ὁ Ἀπολλώνιος ἐν τῷ διὰ ἁλικακάβου καρποῦ συντιθεμένῳ μηδὲν ἔχοντι μήτε τῶν προειρημένων μήτε τῶν ἐφεξῆς μελλόντων λεχθήσεσθαι πλέον , ὥσπερ γε καὶ τῶν ἐφεξῆς ἕκαστον , ἄλλης δ’ ἄλλο δυνάμεως ὑπάρχον , οὐκ ὀρθῶς δὲ ἐποίησεν ἀδιορίστως γράψας . τί γὰρ ὅμοιον ἔχει τὸ διὰ βλίτου σύν ἐλαίῳ λελειωμένου κατάπλασμα τῷ διὰ κίκεως σπέρματος ἢ κορίου ἢ μελανθίου συγκειμένῳ ; θερμαίνει μὲν γὰρ ταῦτα καὶ ξηραίνει , τὸ δὲ βλίτον ἀσθενῶς ὑγραίνει τε καὶ ψύχει . τὸ δ’ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου γεγραμμένον τὴν ἀρχὴν οὐδ’ ἐφ’ ἑνὸς χρήσασθαί ποτε πείρας ἕνεκα συμβουλεύσω , μήτοι γε πολλάκις · ὀλιγάκις μὲν ἀναγκαζόμεθα χρήσασθαι τοῖς δι’ ὀπίου φαρμάκοις , ﻿ ὅταν ὑπὸ σφοδρότητος ὀδύνης ὁ ἄνθρωπος ἀποθανεῖν κινδυνεύῃ . βλάβη δέ τις καὶ τότε τοῖς στερεοῖς μορίοις γίνεται , δεομένη τῆς μετὰ ταῦτα γενησομένης ἐπανορθώσεως . οὕτω καὶ τὰ δι’ ὀπίου κολλύρια πολλοὺς ἔβλαψεν , ὡς ἀσθενῆ τε τὸν ὀφθαλμὸν ἀποδεῖξαι καὶ τὴν καλουμένην ἀμβλυωπίαν ἐργάσασθαι , καθάπερ γε καὶ βαρυηκοΐαν , ὅσα πρὸς ὠταλγίαν σφοδρὰν συντίθεται δι’ ὀποῦ μήκωνος . ἀλλὰ διὰ κεφαλαλγίαν σφοδρὰν οὔτε τις συγκοπεὶς ἀπέθανεν οὔθ’ ἑαυτὸν ἀπέκτεινεν , ὡς ἔνιοι τῶν κωλικῶν . ὅπως ἂν γὰρ ἀλγῶσιν , ἀπολείπονται τῶν τὸ κῶλον ἀλγούντων ἢ οὖς ἢ ὀφθαλμὸν ἢ ὀδόντα . παρηγοροῦνται δὲ διὰ καταντλημάτων καὶ καταπλασμάτων . [ Περὶ τῶν ὑπ’ Ἀρχιγένους γεγραμμένων βοηθημάτων πρὸς κεφαλαλγίαν . ] Καταλιπόντες οὖν ἤδη τὸν Ἀπολλώνιον ἐπὶ τὸν Ἀρχιγένη μεταβῶμεν , ἐν τῷ προτέρῳ τῶν ἐπιγραφομένων αὐτῷ περὶ τῶν κατὰ γένος φαρμάκων , ᾧδέ πως γράψαντα . Ἀρχιγένους πρὸς τὰς γινομένας κεφαλαλγίας χωρὶς πυρετοῦ . κοινῶς ἐν ἀρχῇ ποιεῖ ὑδροποσία , ὀλιγοσιτία , κοιλίας ἔκλυσις . ταῦτα προειπὼν ἐφεξῆς γράφει φάρμακα πολυειδῆ . βέλτιον οὖν μοι δοκεῖ κατὰ μόνας ἑκάστην τῶν ῥήσεων αὐτοῦ προχειριζομένῳ σκοπῆσαι , καὶ πρῶτόν γε τὴν ἀρχὴν ἐπαινέσαι , σαφῶς εἰπόντος αὐτοῦ τὸν ἀπὸ τοῦ πυρέττειν διορισμόν . ἐγένετο μὲν οὖν καὶ ὁ Ἀρχιγένης οὐ τῶν τυχόντων ἰατρῶν , ὥσπερ γε καὶ Μαντίας καὶ Ἡρακλείδης ὁ ἐμπειρικὸς , ἀλλὰ τῇ περὶ τὴν τέχνην Ἀρχιγένους ἐπιμελείᾳ πρόσκειται καὶ τὸ μετ’ ἐκείνου γεγονέναι . μέγιστον δὲ τοῦτό ἐστι τοῖς ἐκμαθεῖν ἀληθῶς βουλομένοις ἡντιναοῦν τέχνην λογικὴν , ὅταν γε καὶ πεφυκότες ὦσιν ἀγχίνοοί τε καὶ γεγυμνασμένοι κατὰ τὴν τῶν παίδων ἡλικίαν ἐν τοῖς πρώτοις μαθήμασιν . οἱ πολλοὶ δὲ τῶν τὰς τοιαύτας τέχνας μεταχειριζομένων οὐ γενέσθαι σοφοὶ κατ’ αὐτὰς , ἀλλὰ τοῖς πολλοῖς φαίνεσθαι τοιοῦτοι σπουδάζουσιν . ἀλλ’ ὅ γε Ἀρχιγένης εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἐκμαθεῖν οὕτω τὰ κατὰ τὴν ἰατρικὴν θεωρίαν σπουδάσας εἰκότως ἀξιόλογα συγγράμματα πάμπολλα κατέλιπεν , οὐ μὴν ἐν ἅπασί γε οἷς εἶπεν ἄμεμπτος εἶναί μοι φαίνεται , ἀλλ’ ὥσπερ αὐτὸς ὑφ’ ὧν ἀνδρῶν ὠφεληθεὶς ἄριστος ἐγένετο , τούτων ἐλέγχει πολλὰ , οὕτω καὶ αὐτὸν εἰκός ἐστιν ἁμαρτάνοντα πρὸς ἡμῶν τῶν μετ’ αὐτὸν γεγονότων ἐξελέγχεσθαι . χαλεπὸν γὰρ ἄνθρωπον ὄντα μὴ διαμαρτάνειν ἐν πολλοῖς , τὰ μὲν ὅλως ἀγνοήσαντα , τὰ δὲ κακῶς κρίναντα , τὰ δὲ ἀμελέστερον γράψαντα , καθάπερ καὶ νῦν μοι δοκεῖ σφαλῆναι τῷ τῶν ἀπυρέτων ἀπὸ τῶν πυρεττόντων διορισμῷ μὴ προσθεὶς τοὺς τῶν ἀπυρέτων ἅπαντας διορισμούς . [ Περὶ τῶν ἀπὸ στομάχου κεφαλαλγούντων . ] Εὐθέως οὖν ὁ πρῶτος ἐν αὐτοῖς ἐστιν τῆς ἀπὸ στομάχου κεφαλαλγίας . ἔνιοι γὰρ εἰ καὶ βραχύς τίς ἐστιν ἐν τῇ κοιλίᾳ καὶ μάλιστα κατὰ τὸ στόμα χυμὸς αὐτοῖς ἀθροισθείη δριμὺς , αὐτίκα κεφαλαλγοῦσιν καὶ διὰ τοῦτο βλάπτονται μέχρι πλείονος ἀσιτοῦντες . αὐξάνεται γὰρ αὐτοῖς ἐπὶ ταῖς ἀσιτίαις ἡ τῶν τοιούτων χυμῶν μοχθηρία . χρὴ τοίνυν τοὺς οὕτως ἐνοχλουμένους ἰᾶσθαι μηδὲν μὲν τῇ κεφαλῇ προσφέροντας , εἴ γε οὐδὲ πέπονθεν οὐδὲν ἴδιον πάθος , ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἀνόδου τῶν ἐν τῇ γαστρὶ χυμῶν ἀτμοὺς ἐγειρόντων μοχθηροὺς λυπεῖται , καθάπερ ἄλλοι τοῖς τῶν ὑποχεομένων συμπτώμασι περιπίπτουσιν ἐπὶ τοῖς τοιούτοις χυμοῖς . τίς οὖν ἡ θεραπεία ; κενῶσαι τῆς γαστρὸς ὅτι τάχιστα τοὺς λυποῦντας χυμούς . ἐκκενοῦνται δὲ εὐεμέσι ῥᾳδίως ὕδωρ πίνουσι , τοῖς δυσεμέσι δυσχερέστερον . ὡς ἔνιοί γε , κᾂν διὰ τῆς τῶν δακτύλων ἢ πτερῶν καθέσεως εἰς ἔμετον παροξύνωσι τὴν γαστέρα , πλέον αὐτοῖς οὐδὲν γίνεται . τοὺς τοιούτους οὖν ὅτι τάχιστα πειρᾶσθαι τροφὴν εὔχυμόν τε καὶ εὐστόμαχον προσφέρεσθαι , εἰ μὲν ἐγχωροίη , λουσαμένους , εἰ δὲ μὴ , πρὸ τοῦ λουτροῦ τοσοῦτον προσαραμένους τροφῆς ὡς μὴ βλαβῆναι λουομένους . δειπνήσαντες δὲ ὀλίγου πιεῖν ἀψινθίου κατὰ τὴν ὑστεραίαν , οὕτω τε πειρᾶσθαι διαιτᾶσθαι τὸ λοιπὸν , ὡς ἄγαν αὐτοὺς εὐπεπτήσαντας ἄρτου προσφέρεσθαι βραχὺ κατὰ τρίτην ὥραν ἢ τετάρτην ἢ βραχὺ πρωϊαίτερον ἢ ὀψιαίτερον , ὡς διάστημα σχεῖν ἱκανὸν ἐπὶ τὴν εἰθισμένην ὥραν τοῦ λουτροῦ . ὅσοι δὲ οὐ δύνανται τὸν ἄρτον ἐσθίειν χωρὶς ὄψου , τούτοις ἢ ἐλαιῶν ἢ φοινίκων ἢ σταφυλῆς ἤ τινος τοιούτου διδόναι , τῆ πείρᾳ τὸ βέλτιστον αὐτῶν εὑρίσκοντας . ἄλλο γὰρ ἄλλῳ βέλτιόν ἐστιν , κατὰ τὴν ἰδιότητα τῆς φύσεως . εἰς δὲ τὴν τῶν μοχθηρῶν χυμῶν ἐν τῇ γαστρὶ πλεονεξίαν ἥ τε τῆς πεττικῆς δυνάμεως ἀσθένεια καὶ ἡ τοῦ στόματος τῆς κοιλίας ἀτονία τὰ μέγιστα συντελεῖ , καθάπερ γε καὶ ἡ εὐαισθησία καὶ πρὸς τούτοις ἡ κεφαλὴ δέχεσθαι τοὺς ἀτμοὺς τῶν τοιούτων χυμῶν ἐπιτηδείως ἔχουσα , καθάπερ ἐνίοις οἱ ὀφθαλμοί . ἐγὼ μὲν οὖν πολλάκις ἐπὶ πολλῶν ἐπειράθην ἧς διῆλθον ἀγωγῆς , ὠνησάσης τὴν ἀπὸ τῆς κοιλίας γενομένην κεφαλαλγίαν . ὁ δὲ Ἀρχιγένης , ἁπλῶς γράψας ἁπάσης κεφαλαλγίας τῆς ἄνευ πυρετοῦ βοήθημα τὴν ὀλιγοσιτίαν , εὔδηλός ἐστιν οὐδὲν εἰδὼς περὶ τῆς ἐπὶ χολώδει χυμῷ γενομένης . ἔτι δὲ μᾶλλον ἄν τις τούτῳ πεισθείη , τὴν τελευταίαν αὐτοῦ λέξιν ἀναγνοὺς , ἔχουσαν οὕτω · Ἀρχιγένης . ἐπὶ δὲ τῶν ἀπὸ στομάχου κεφαλαλγούντων πνευματικῶς τε καὶ διατεινομένων , ﻿ ὄξει κωδείας ἀναφεψημένας ἔχοντι κατάντλει ἢ τοὺς σπόγγους βρέχων ἐπιτίθει , εἶτα κατάπλασσε τὸ μέτωπον ἀλφίτῳ μετὰ ἡδυόσμου καὶ ὄξους ἢ γλήχωνα μετὰ τῶν αὐτῶν ἢ στρύχνου χυλῷ μετὰ ῥοδίνου χρῖε . στόμαχον μὲν γὰρ ὀνομάζει , δηλονότι τῆς κοιλίας τὸ στόμα εἰθικότων οὕτω τῶν ἰατρῶν καλεῖν τὸ μόριον τοῦτο , οἵ γε καὶ στομαχικὰς συγκοπὰς ὀνομάζουσι καὶ στομαχικούς τινας εἶναί φασιν ἀπό τινος τῶν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ γιγνομένων πάθους οὕτως ὀνομάζοντες , ὡς ἡπατικοὺς τοὺς ἀφ’ ἥπατος καὶ κωλικοὺς τοὺς ἀπὸ κώλου καὶ νεφριτικοὺς τοὺς ἀπὸ νεφρῶν καὶ σπληνικοὺς τοὺς ἀπὸ σπληνὸς πάσχοντας . ἓν δὲ ἀπὸ τοῦ στομάχου τούτου πάθος ὀδυνηρὸν ἔγραψε , καταλαμβάνον τὴν κεφαλὴν τῶν , ὡς αὐτὸς ὠνόμασεν , πνευματικῶς διατεινομένων , ὅπερ ἐξ οἴνου πόσεως πολλῆς οἶδα μᾶλλον γινόμενον . οἱ δὲ διὰ χυμοὺς ἀλγοῦντες τὴν κεφαλὴν δακνώδους ἀλγήματος οὐ διατείνοντος αἰσθάνονται . ἔνδεια μὲν οὖν τροφῆς χρήσιμος ἐπὶ τῶν διατάσεων , οὐ μὴν τοῖς γε δακνώδεις χυμοὺς ἔχουσιν ἐν τῷ στόματι τῆς κοιλίας . ὅταν μὲν οὖν ὁ δακνώδης χυμὸς οὕτως ᾖ πικρὸς , ὠχρά τε καὶ ξανθὴ καλεῖται χολὴ , φύσιν ἔχουσα διὰ κουφότητα πρὸς τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἀναφέρεσθαι . ὅταν δὲ φλεγματώδης ἢ ὀξὺς ἢ ἁλμυρὸς ᾖ , ἐν τῷ κύτει μᾶλλον ὅλης τῆς γαστρὸς ἤπερ ἐν τῷ στόματι στηρίξεται . κάλλιστον δὲ ὡς ἐν τοιούτοις ἐστὶν ἐν τῷ πυθμένι τῆς κοιλίας αὐτὸν περιέχεσθαι . ῥᾳδίως γὰρ εἰς τὸ ἔντερον ἀφικνεῖται καταλιπὼν τὴν γαστέρα . χειρίστη δὲ γίνεται διάθεσις ἐπὶ μοχθηροῖς χυμοῖς ἀναποθεῖσι δυσεκνίπτως εἰς τοὺς χιτῶνας τῆς γαστρὸς , ὧν ἄριστον βοήθημα τὸ δι’ ἀλόης ἐστὶ φάρμακον , ὃ καλοῦσιν ἔνιοι μὲν πικρὰν , ἔνιοι δὲ αὐτὸ τὴν διὰ τῆς ἀλόης ἱεράν . καὶ βάλλουσιν ἑκατὸν μὲν τῆς ἀλόης δραχμὰς , ἓξ δὲ τῶν ἄλλων ἑκάστου , ὄντων καὶ αὐτῶν τῷ ἀριθμῷ ἓξ , κινναμώμου , ναρδοστάχυος , ξυλοβαλσάμου , μαστίχης Χίας , ἀσάρου , κρόκου . κάλλιον δὲ γίνεται τὸ φάρμακον , ἀλόης ἔλαττον λαβών . ἔδοξε γάρ μοι πολὺ τὸ πλῆθος αὐτῆς ἑκατὸν εἶναι δραχμὰς πρὸς τὴν τῶν ἄλλων ἀναλογίαν παραβαλλόμενον , καὶ διὰ τοῦτο καὶ δι’ ἐνενήκοντα δραχμῶν αὐτὸ συνέθηκα , καὶ δι’ ὀγδοήκοντα , καὶ μέντοι καὶ δι’ ἐλάττονος ἐνίοτε τοῦ κρόκου , διὰ τό τινας τῶν προσφερομένων αὐτὸ πλήττεσθαι τὴν κεφαλὴν , ὅπερ καὶ διὰ τῆς ὀσμῆς μόνης τοῦ κρόκου πάσχομεν πολλάκις , ὥστε ἀρίστην αὐτοῦ σύνθεσιν κρίνας τὴν διὰ τῶν ἐνενήκοντα δραχμῶν τῆς ἀλόης καὶ τοῦ κρόκου πέντε ταύτῃ χρῶμαι . τοῖς δὲ μηδὲν τὴν ὀσμὴν ἀλύπως τοῦ κρόκου φέρουσιν , ἀλλ’ εὐθέως πληρουμένοις τὴν κεφαλὴν , συντίθημι τὸ φάρμακον , τέτταρας ἐμβαλὼν τοῦ κρόκου δραχμάς . συνεχῶς δὲ ἀναγκάζομεν σκευάζειν αὐτὸ , διὰ τὸ μὴ μόνοις οἷς διῆλθον , ἀλλὰ καὶ τοῖς πάσχουσι τὰ τῶν ὑποχεομένων φαντάσματα ἢ συμπτώματα διὰ πάθος στομάχου διδόναι . καὶ πρὸς τούτοις γε τοῖς ἐπεχομένοις τὴν γαστέρα καὶ γυναιξὶ μὴ καθαιρομέναις καλῶς ἐφ’ ὧν ἐνεργεῖ κάλλιον , ὅταν ὀγδοήκοντα μὲν ἀλόης δραχμὰς , ἓξ δὲ τοῦ κρόκου λάβῃ . καὶ κάλλιον δέ ἐστι τοῦ καρπησίου λαβεῖν ἀντὶ τοῦ ἀσάρου , συνέθηκα δέ αὐτό ποτε καὶ ἀμφοῖν ἐμβαλών . ἔστι δὲ ἡ μὲν τελεία δόσις τοῦ φαρμάκου δραχμὴν μίαν , μεθ’ ὕδατος κυάθων οὐ πλέονος τριῶν , ἡ δὲ ἐλλιπεστάτη κατὰ τὸ ἥμισυ . μεταξὺ δὲ ἀμφοῖν αἱ ἄλλαι , καθ’ ἡλικίαν καὶ μέγεθος σώματος καὶ ἔθος ὑπαλλαττομένης τῆς ποσότητος . [ Ἀρχιγένους τὰ ἐφεξῆς τῇ πρώτῃ ῥήσει γραφέντα , ἐν οἷς καὶ Γαληνοῦ διορισμός . ] Περὶ μὲν οὖν τῶν ἀπὸ στομάχου κεφαλαλγούντων ἱκανὰ ταῦτα . καιρὸς δὲ μεταβαίνειν ἤδη πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ Ἀρχιγένους γεγραμμένας ῥήσεις ἐφεξῆς τῇ πρώτῃ . ποιήσομαι δὲ καθ’ ἑκάστην αὐτῶν ὁμοίαν ἐξέτασιν ᾗ κατὰ τὴν πρώτην ἔπραξα , συνάψας αὐτῇ διὰ τῶν πραγμάτων ἀκολουθίαν καὶ τὴν ὑστάτην . ἀλλὰ νῦν γε ἀπὸ τῆς δευτέρας ἄρξομαι . ἐμβρέγματα δὲ ἐὰν μὲν ἀπὸ χειμῶνος ἢ ἀπὸ περιψύξεως πάσχωσιν , ἔλαιον χλιαρὸν καὶ διάχρισμα ῥινῶν , δαφνίδων ἐκπίεσμα ἢ δάφνινον ἔλαιον ἢ συριακὸν μύρον ἢ κίκινον ἢ στυράκινον ἢ γλεύκινον , ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον θερμαντικόν . ἵνα δ’ ἀπὸ τοῦ τελευταίου τὴν ἀρχὴν ποιήσωμαι , λέγειν αὐτὸν ἡγοῦμαι τήν τε καλουμένην αὐτόῤῥυτον ῥητίνην , ἐν Λακεδαίμονι πλείστην γιγνομένην καὶ τὸ καπνέλαιον ἐν Κιλικίᾳ , τό τε ἀμαράκινον καὶ τὸ στυράκινον ἐν Κυζίκῳ , τό τε ἐν Πέργῃ σκευαζόμενον ἴρινον , ἀξιοῖ διαχρίειν τοῖς τοιούτοις μύροις τὰς ῥῖνας , ὡς διὰ τῆς ὀσμῆς αὐτῶν θερμαινομένης τῆς κεφαλῆς . καὶ γὰρ καὶ φαίνεται σαφῶς τοῦτο γινόμενον , ὡς καὶ τοὺς ἰδιώτας αὐτοῖς χρῆσθαι , καὶ μάλιστα τοῖς εὐπορίστοις . εὐπόριστα δέ ἐστιν ἄλλοις ἄλλα τὰ παρ’ ἑκάστοις πλεονάζοντα , καὶ παρ’ ἡμῖν γε κατὰ τὴν Ἀσίαν ἔθος ἐστὶ τοῖς ἀγροίκοις τῷ καλουμένῳ κεδρίνῳ χρῆσθαι , κᾂν ἀπορῶσι δέ ποτε αὐτοῦ , πισσελαίῳ . καλοῦσι δὲ οὕτω τὸ συγκείμενον ἐξ ἐλαίου τε καὶ πίττης ὑγρᾶς . μιγνύουσι δὲ καὶ τούτῳ καὶ τῷ κεδρίνῳ τὸ ἔλαιον οἱ μὲν πλέον , οἱ δὲ ἔλαττον , εἰς ὅσον ἂν ἐκλῦσαι τὸ σφοδρὸν τῆς δυνάμεως αὐτῶν βουληθῶσιν . ἅπασι δ’ οἷς εἶπον εἰώθασι καὶ τὰ τῆς κεφαλῆς χρῆσθαι καὶ μάλιστα , ὡς εἴρηται , κατὰ τὸ βρέγμα . διαχρίουσι δὲ καὶ τὸ μέτωπον αὐτοῖς καὶ τῶν ὤτων τοὺς πόρους , ἔνιοι δὲ καὶ τὰ τῶν ποδῶν ἴχνη καὶ τὴν ἕδραν . ὅταν δὲ ὁ Ἀρχιγένης εἴπῃ δαφνίδων ἐκπίεσμα τὸ καλούμενον ἁπλῶς δάφνινον , ἡγητέον οὕτως ὀνομάζειν αὐτὸν , ὡς τό τε προσλαβὸν ἐλαίου δάφνινον ἔλαιον ﻿ ὀνομάζεται . Συριακὸν δὲ μύρον ἡγοῦμαι λέγειν αὐτὸν τὸν Κομμαγηνὸν , ἐπειδὴ κομίζουσιν ἐκ Συρίας ἡμῖν αὐτό . Ἀρχιγένους . θέρους δὲ ἢ καυσωδῶς διατεινομένων δι’ ὄξους καὶ ἐλαίου ἢ ὕδατος καὶ ῥοδίνου , ἔτι δὲ χυλοῦ πολυγόνου ἢ ἀνδράχνης ἢ στρύχνου , ἤ τινος τῶν ψυχόντων , σπόγγους τε ἐξ ὀξυκράτου τίθει τῇ κεφαλῇ . ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ δόξει μὲν ἴσως τισὶν ἀμελέστερον ἀναγινώσκουσιν μίαν ἁπλῆν θεραπεύειν θιάθεσιν ὁ Ἀρχιγένης . ἔχει δὲ οὐχ οὕτως . ἐκ μὲν τοῦ φάναι καυσωδῶς τὴν θερμὴν ἐνδείκνυται διάθεσιν , ἐκ δὲ τοῦ διατεινομένων τὴν ὑπὸ πνεύματος φυσώδους τοῦτο πάσχουσαν , ὡς μὴ μόνον ἠλλοιῶσθαι κατὰ τὴν δυσκρασίαν , ἀλλὰ πλεονεξίαν ὑπάρχειν ἀτμώδους πνεύματος . ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν ἐπὶ τῶν τοιούτων διαθέσεων ἀμφοτέρων ἡ τῶν ψυχόντων βοηθημάτων δύναμίς ἐστιν ἐπιτήδειος , ἐμψύχουσα μὲν τὴν κατὰ θερμότητα δυσκρασίαν , ἀνακρουομένη δὲ καὶ ἀναστέλλουσα τὴν ἀναφορὰν τοῦ φυσώδους πνεύματος . ἄμεινον δ’ ἂν εἴη κατὰ τὴν ἐμὴν δόξαν ἀκριβέστερον ἐκζητῆσαι πότε μὲν ἐκ τοῦ σώματος ἀναφέρεται τὸ φυσῶδες πνεῦμα , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀπὸ τοῦ στομάχου κεφαλαλγικῶν ἐλέχθη , πότε δὲ ἐν τῇ κεφαλῇ γεννᾶται · καὶ γὰρ ἡ γαστὴρ ἐκφυσᾶται ἐνίοτε δυσλύτως . ἐνίοτε δὲ καὶ τῶν μετ’ αὐτὴν ἐντέρων ποτὲ μὲν ἡ νῆστις ἢ τὸ λεπτὸν ἔντερον , ἔστι δ’ ὅτε τὸ κῶλον . οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν οὐδὲ ἀδύνατόν ἐστι τὴν αὐτὴν διάθεσιν ἔν τισι τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν μορίων γινομένην τὸ φυσῶδες πνεῦμα γεννᾷν , οὗ τῆς γενέσεως ἐν τοῖς κατὰ τὴν γαστέρα τόποις τὴν αἰτίαν εὕρομεν , ἔνδειαν θερμασίας τοσαύτης ὡς γεννᾷν ἐκ τῶν σιτίων τε καὶ ποτῶν ἀτμῶδές τε καὶ φυσῶδες πνεῦμα . δι’ ἀῤῥωστίαν δὲ τῆς περισταλτικῆς δυνάμεως ἐκφυσᾶσθαί τε καὶ πληροῦσθαι τὴν ἐντὸς εὐρυχωρίαν τῶν οὕτω παθόντων μορίων , ὥστε διατείνεσθαι μὲν διὰ τὴν πλήρωσιν , ὀδυνᾶσθαι δὲ διὰ τὴν τάσιν . εὑρέθη γὰρ οὖν καὶ τοῦθ’ ἡμῖν , ἐν οἷς περὶ τῶν ἀλγημάτων τὰς κοινὰς καὶ γενικὰς ἐσκοποῦμεν , ὡς ἐν τῷ διαλύεσθαι τὸ συνεχὲς τῶν ὁμοιομερῶν σωμάτων ἡ ὀδύνη γίνοιτο . διαλύει δ’ αὐτὴν τὰ διαβιβρώσκοντα καὶ τὰ τέμνοντα καὶ τὰ διατείνοντα καὶ τὰ σφοδρῶς θερμαίνοντα καὶ ψύχοντα . διὸ κᾀπὶ τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν ἀλγημάτων εἴωθα πυνθάνεσθαι τῶν πασχόντων , ὁποία τίς ἐστιν ἡ ποιότης αὐτῶν . ἔνιοι μὲν γὰρ ὡς διαβιβρωσκομένων τῶν σωμάτων αἰσθάνεσθαί φασι τῆς ὀδύνης , ἔνιοι δὲ ὡς διατεινομένων ἢ βαρυνομένων ἢ θλωμένων ἢ μόνης ἐπικρατούσης σφοδρᾶς θερμότητος ἢ ψύξεως . εἰ μὲν γὰρ ὡς διαβιβρωσκομένων καὶ κεντουμένων , ἤτοι διὰ δριμύτητα χυμῶν ἢ τοιούτου πνεύματος αἰτιατέον · εἰ δὲ διατείνοιντο χωρὶς τοῦ δάκνεσθαι , πλήρωσιν τῶν διατεινομένων μορίων , ἤτοι διὰ πνεῦμα φυσῶδες ἢ χυμὸν ἐπιῤῥυέντα πολὺν , ἐν ᾧ γένει καὶ φλεγμονὴ καὶ τὸ ἐρυσίπελάς ἐστιν · ἡ μὲν φλεγμονὴ θερμὸν αἷμα πολὺ τοῦ φλεγμαίνοντος σώματος ἐν αὑτῷ περιέχοντος , τὸ δὲ ἐρυσίπελας χολώδη χυμόν , εἰ δὲ ἐξ ἀμφοῖν πλεονεκτούντων πληρωθείη τι μόριον , ἤτοι τὴν ἐρυσιπελατώδη φλεγμονὴν ἢ τὸ φλεγμονῶδες ἐρυσίπελας γίνεσθαι . καὶ μή τις δοκείτω μακρὸν ἡμᾶς λόγον ἐφ’ ἑνὶ μορίῳ καθ’ ἓν σύμπτωμα πάσχοντι ποιεῖσθαι . κοινὸς γὰρ ἁπάντων τῶν ὀδυνωμένων ὁ λόγος ἐστὶν καὶ διαρθρώσας τις αὐτὸν ἀκριβῶς , εὐπορώτερος εἰς τὴν τῶν ἰαμάτων εὕρεσιν ἐπὶ παντὸς μορίου πάσχοντος ἔσται . τὸ γάρ τοι τῆς τέχνης στοχαστικὸν ἐν τῷ τῶν διαθέσεων διαγνωστικῷ μάλιστά ἐστιν . εὑρισκόμεναι γὰρ αὗται τὴν θεραπείαν οὐ στοχαστικῶς , ἀλλ’ ἐπιστημονικῶς ἐνδείκνυνται μετὰ τοῦ καὶ γινώσκεσθαι τὸ δύσλυτον ἐνίων διαθέσεων , ἐφ’ ὧν εὔλογον χρῆσθαι τοῖς κατὰ τὴν ἔνδειξιν , εἰ καὶ μηδὲν ἀνύειν φαίνοιτο κατὰ τὰς ἀρχάς . καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ κατὰ τὸν ἀφορισμὸν εἰρημένον , ἐν ᾧ φησι , πάντα κατὰ λόγον ποιέοντι , μὴ γινομένων δὲ τῶν κατὰ λόγον μὴ μεταβαίνειν ἐφ’ ἕτερα , μένοντος τοῦ δόξαντος ἐξ ἀρχῆς . ἔσθ’ ὅτε γὰρ οὕτω σφοδρῶς ἐν τοῖς στενοῖς πόροις σφηνοῦται τὸ ἀτμῶδες πνεῦμα , καὶ πολὺ μᾶλλον αὐτοῦ ὁ γλίσχρος χυμὸς ἢ παχὺς , ὡς χρόνου δεῖσθαι πλείονος εἰς τὴν ἴασιν . λεπτῦναί τε γὰρ τὰ οὕτως ἐσφηνωμένα καὶ τοὺς πόρους εὐρῦναι χρὴ , δι’ ὧν ἐκκριθήσεται μετὰ τοῦ προνοεῖσθαι μηκέτι ἐπιῤῥεῖν ἕτερον , ἤτοι χυμὸν ἢ πνεῦμα τοιοῦτον , καὶ πρὸς τούτοις τονῶσαι τὸ πεπονθὸς , ὡς μηδὲ αὐτὸ τὴν τοῦ φυσώδους πνεύματος ἐργάσασθαι γένεσιν . οἱ μὲν οὖν πρῶτοι συνθέντες οἰκεῖα ταῖς τοιαύταις διαθέσεσι φάρμακα ποικίλης ἐδεήθησαν ὕλης εἰκότως · εἴ γε ἀποκρούεσθαι τὴν ἐπιῤῥέουσαν οὐσίαν , εἴτε ἐν χυμοῖς εἴτε ἐν ἀτμοῖς εἴη , τῶν ἀναγκαίων ἐστὶ πέττειν τε καὶ λεπτύνειν τὴν ἐσφηνωμένην , διαφορεῖν τε ταύτην αὐτὴν καὶ τούτων ἁπάντων οὐδενὸς ἧττον , ἀλλ’ ἔτι καὶ μᾶλλον εὐτονίαν ἐργάζεσθαι περὶ τὸ πεπονθὸς μόριον , ὡς μὴ παραδέχοιτο μὲν τὸ ἐπιῤῥέον , ἀποκρίνοι δὲ τὸ λεπτυνθὲν , πέττοι δὲ καὶ λεπτύνοι τὸ ἐσφηνωμένον . ἀλλ’ ἐν τῇ μίξει τῶν τοῦτο δυναμένων ἐργάζεσθαι φαρμάκων ἄλλος ἄλλου στοχαστικώτερος γενόμενος ὁ μὲν ἧττον ὠφελοῦσαν , ὁ δὲ μᾶλλον εἰργάσατο τὴν σύνθεσιν . ὅθεν , ὡς ἴστε , πρὸς γὰρ ὑμᾶς ἐρῶ τοὺς ἑταίρους , οἷς μάλιστα γράφεται ταῦτα , δύο πάντως ὁρᾶτέ μοι παρεσκευασμένα φάρμακα τῶν τὴν αὐτὴν ἐπαγγελίαν ἐχόντων , ἔσθ’ ὅτε καὶ τρία καὶ τέτταρα , κᾀκ τῆς τούτων μίξεως πολλάκις ἐργαζομένῳ τὸ δέον ἐπὶ τῶν δυσιάτων διαθέσεων . ﻿ ἐπισκοποῦμαι γὰρ αὐτῶν ἐν τίνι μὲν πλέον ἐστὶ τὸ θερμαῖνον ἁπλοῦν φάρμακον , ἐν τίνι δὲ τὸ ψῦχον , ὥσπερ καὶ τὸ ξηραῖνον ἢ ὑγραῖνον ἢ λεπτομερὲς ἢ παχυμερὲς , εἶθ’ ὁρῶν ὅπως ἐνήργησε τὸ προσενεχθὲν τῷ πάσχοντι τὴν δευτέραν χρῆσιν ἤτοι δι’ ἄλλου τινὸς ἢ δι’ αὐτοῦ τούτου ποιοῦμαι , πολλάκις μὲν ἐφ’ ἕτερόν τι τῶν τὴν αὐτὴν ἐπαγγελίαν ἐχόντων ἀφικνούμενος , ἐνίοτε δὲ μιγνὺς ἀμφότερα , κᾀξ αὐτῶν ἐργαζόμενός τι μέσον . εἴρηται δὲ ἐπὶ πλέον οὐ καθόλου μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ μέρος , ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν ἅπαντα τὰ τοιαῦτα . καὶ χρὴ γινώσκειν , ὅπερ ἤδη καὶ πρόσθεν εἶπον , ἐκείνῃ ταύτην ἑπομένην . ὅμως δὲ ἀναγκάζομαι καὶ νῦν ἀναμιμνήσκειν αὐτῆς , ἕνεκα τοῦ μᾶλλον ἡμᾶς ἀκολουθῆσαι τοῖς ἐνταῦθα λεγομένοις . ἐπὶ γοῦν τῆς προκειμένης διαθέσεως , ὀδυνώδους ἐπικρατούσης θερμότητος , ἅμα φυσώδει πνεύματι κατ’ ἀρχὰς μὲν ἀποκρουστικῇ θεραπείᾳ χρηστέον , ἐκ τῆς τῶν ψυχόντων δυνάμεως γινομένῃ . συμμέτρως δὲ τούτου πραχθέντος ἐκ τῶν παρηγορικῶν τε καὶ πεττικῶν μιγνύναι χρὴ τοῖς ἀποκρουστικοῖς , εἶτα καὶ τῶν διαφορητικῶν τι προσθετέον ἀφαιροῦντα κατὰ βραχὺ τῶν ἀποκρουστικῶν φαρμάκων , ἄχρις ἂν εἰς τὴν ἐναντίαν μίξιν ἀφίκηται τὸ φάρμακον ἣν ἐξ ἀρχῆς ἔσχε , τουτέστιν ἵνα πλεῖστον μὲν ᾖ τὸ λεπτυντικόν τε καὶ διαφορητικὸν , ἔλαττον δὲ τὸ πεττικόν τε καὶ παρηγορικὸν , ἐλάχιστον δὲ τὸ ἀποκρουστικόν . ἀνδράχνην μὲν οὖν ἐμάθετε ψυκτικῆς καὶ ὑδατώδους οὖσαν οὐσίας , ἧττον δὲ αὐτῆς τὸ πολύγονον . ἐπὶ δὲ τοῦ στρύχνου τοσοῦτον μεμίχθαι παχυμεροῦς τε καὶ γεώδους , ὅσον καὶ τῆς στύψεως . τὸ δὲ ὄξος ἀποκρουστικήν τε ἅμα καὶ λεπτυντικὴν , ἀλλὰ καὶ διαφορητικὴν ἔχει δύναμιν , ὡς ἂν ἐπικρατούμενον ἐν τῇ κράσει λεπτομερεῖ ψυχρότητι , καθάπερ ὁ ἀκριβῶς αἴθριος ἀὴρ βόρειος . ἐμάθετε δὲ καὶ τὴν τοῦ ῥοδίνου δύναμιν , ὡς ἔχει μέν τι καὶ ἀποκρουστικὸν , ἔχει δὲ καὶ πεττικὸν καὶ παρηγορικὸν , ἔτι δὲ πρὸς τούτοις καὶ διαφορητικόν . εἰκότως οὖν ὁ Ἀρχιγένης ἐν ἀρχῇ τῆς εἰρημένης διαθέσεως τοῖς τοιούτοις χρῆται φαρμάκοις , αὐτὸ μὲν καθ’ ἑαυτὸ μόνον ὄξος οὔτ’ ἄλλοθι προσφέρων οὔτε ἐνταῦθα διὰ τὸ σφοδρὸν τῆς δυνάμεως , μιγνὺς δὲ ἤτοι ῥόδινον ἢ ὕδωρ αὐτῷ . μεταβῶμεν οὖν ἤδη πρὸς τὰς ἐφεξῆς τοῦ Ἀρχιγένους ῥήσεις . ἐὰν δὲ ἐπιτείνοιτο , τελεία τροφῆς ἀποχὴ ἁρμόδιος , εἶτα φλεβοτομία ἀπ’ ἀγκῶνος κένωσίς τε τῆς κοιλίας διὰ κλυστῆρος εὐτόνου . περὶ τούτων τῶν βοηθημάτων εἴρηταί μοι πρότερον , ἡνίκα τὰς Ἀπολλωνίου ῥήσεις ἐσκοπούμην , ἀσιτίαν μὲν ἐπὶ τοῖς χολώδεσιν αἰτίοις ἀπαγορεύοντός μου , φλεβοτομίαν δὲ ἐπὶ παίδων καὶ γερόντων καὶ δυνάμεως ἀσθενοῦς , ἐπαινοῦντος δὲ τὴν διὰ κλυστῆρος κένωσιν , οὐ μόνον τῆς κενώσεως ἕνεκα τῶν περιεχομένων ἐν τοῖς ἐντέροις , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀντισπάσεως τῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀναφερομένων . καὶ διὰ τοῦτο καλῶς ἐν οἷς ἔγραψε περὶ αὐτῆς ὁ Ἀρχιγένης , οὐχ ἁπλῶς εἶπεν κένωσίς τε κοιλίας διὰ κλυστῆρος , ἀλλὰ προσέθηκεν εὐτόνου . πολὺ γὰρ ἐν τῷ τοιούτῳ κλυστῆρι τὸ τῆς ἀντισπάσεώς ἐστι , πρὸς τῷ μὴ μόνα τὰ κατὰ τὴν γαστέρα καὶ τὸ μεσάραιον ἐκκενοῦν , ἀλλὰ καὶ τὰ σιμὰ τοῦ ἥπατος . Ἀρχιγένους . ἐμβρέγματα δὲ πήγανον μετ’ ὄξους καὶ ἐλαίου λεαινόμενον . ἀναμνησθέντες ἧς ὑπέθετο διαθέσεως βοηθήματα γράφειν , οὕτω κρίνομεν ἕκαστον ὧν καταλέγειν ἤρξατο . τὴν μὲν οὖν διάθεσιν αὐτὸς οὕτως ἔγραψεν , θέρους δὲ ἢ καυσωδῶς διατεινομένων . ἐφεξῆς δὲ ψυκτικῆς , δυνάμεως ὑπέταξε βοηθήματα καὶ μετὰ ταῦτα ἔφη . ἐὰν δὲ ἐπιτείνηται , τελεία τροφῆς ἀποχὴ καὶ φλεβοτομία καὶ κλυστὴρ εὔτονος προσφερέσθω . καὶ τούτων ἐφεξῆς τὰ κατὰ τὴν προκειμένην ἐγράφη ῥῆσιν , ἐν ᾗ μετ’ ὄξους καὶ ἐλαίου λεανθὲν τὸ πήγανον προσφέρειν ἐκέλευσεν , οὐ προσθεὶς πότερον χλωρὸν ἢ ξηρόν . ἔστι γὰρ οὐ μικρὰ διαφορὰ , παμπόλλῳ δριμυτέρου τε καὶ θερμοτέρου τοῦ ξηροῦ παρὰ τὸ χλωρὸν ὑπάρχοντος . ἐμοὶ μὲν δὴ δοκεῖ τὸ χλωρὸν συμβουλεύειν · οὐ γὰρ ἂν ἀθρόως ἀπὸ τῶν ψυχόντων ἐπὶ τἀναντία μετέβη . τὸ δ’ ὄξος ὅτι πρὸς τῷ ψύχειν καὶ ἀποκρούεσθαι διαφορητικὸν ἔχει τι πρόσθεν εἴρηται , παρηγορικῆς δὲ καὶ χαλαστικῆς δυνάμεως ὑπάρχον τὸ ἔλαιον εἰκότως ἔμιξεν αὐτοῖς . ἄλλο . δαφνίδων ἐκπίεσμα μετ’ ὄξους καὶ πηγάνου . πολὺ τοῦτο τοῦ πρόσθεν ὑπάρχει δραστικώτερον . ἰσχυρῶς γὰρ θερμαίνοντι τῷ τῶν δαφνίδων ἐκπιέσματι τὸ πήγανον ἔμιξε μετ’ ὄξους , ἐλαίου χωρίς . ἄλλο . χύλισμα τῶν τῆς ἴρεως ῥιζῶν μετ’ ὄξους . τοῦτο βοήθημα θερμαντικὸν οὐδὲν ἔχει . βέλτιον οὖν ἦν ἐν τῇ πρὸς τὰ γενναιότερα βοηθήματα μεταβάσει πρῶτον αὐτὸ τετάχθαι , εἶτ’ ἰτέας φύλλα λεῖα μεθ’ ὕδατος . τοῦτο τοῦ προγεγραμμένου τοῦ διὰ τῆς ἴρεως ἀσθενέστερόν ἐστι καὶ τοῖς ἁπάντων πρώτοις γεγραμμένοις ὅμοιον , ὥστε οὐκ ἐν καιρῷ νῦν εἴρηται . ἕρπυλλος τετριμμένος μετ’ ὄξους καὶ ἐλαίου . περὶ μὲν ἐλαίου καὶ ὄξους ἔμπροσθεν εἴρηται · προσέθηκε δ’ αὐτοῖς νῦν ἕρπυλλον , δριμείας ποιότητος φάρμακον , διὰ τοῦτο καὶ θερμαινούσης δυνάμεως . ἀμελῶς δὲ κᾀνταῦθα παρέλιπε μὴ δηλώσας πότερον χλωρὸν ἢ ξηρὸν αὐτὸν εἶναι βούλεται . βέλτιον δ’ ἴσως τὸν χλωρὸν ἀκούειν . ἄλλο . πολύγονον μετὰ πηγάνου διειμένον ἐλαίῳ καὶ ὄξει . τῷ τοῦ πολυγόνου χυλῷ κατὰ τὸν πρῶτον λόγον ὡς ψύχοντι κέχρηται , καὶ γὰρ καὶ ἔστιν ὄντως τοιοῦτος , ὥστε καὶ ἐπὶ τῶν χρονιζόντων ἀλγημάτων , κατὰ τὴν πρώτην μετάβασιν , εὐλόγως ἄν τις αὐτῷ χρήσεται μίξας τὸ πήγανον . ἐπινοεῖν δ’ ἡμᾶς χρὴ καθ’ ἑκάστην τῶν ἐναντίων ταῖς δυνάμεσι ﻿ φαρμάκων μίξιν , ἐν ἀρχῇ μὲν ὀλίγον μιγνύναι τοῦ γενναίου , κατὰ δὲ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην χρῆσιν αὐξάνειν αὐτοῦ τὸν ὄγκον . ἄλλο . ἀμύγδαλα πικρὰ λεπιζόμενα , λεῖα μετ’ ὄξους καὶ ἐλαίου ἐμβρεχόμενα εἰς κηρωτῆς πάχος δι’ ὀθονίου μετώπῳ ἐπιτιθέμενα . καὶ τοῦτο τῆς πρώτης μεταβάσεώς ἐστιν οἰκεῖον . ἐμάθομεν γὰρ διαφορητικὴν ἀδήκτως δύναμιν ἔχειν τὰ πικρὰ ἀμύγδαλα . ἄλλο . πήγανον ἄγριον μετ’ ἐλαίας καὶ ὄξους ὁμοίως · ἀτάκτως καὶ πάλιν τοῦτο παρενέθηκεν , ἰσχυρὸν πάνυ φάρμακον , ἐπὶ τῶν ἱκανῶς χρονιζόντων ἀλγημάτων εἰκότως παραληφθησόμενον . ἄλλο . λεύκης καρπὸς μετ’ ὄξους τριβόμενος . διαφορητικῆς ἐστι δυνάμεως καὶ ὁ τῆς λεύκης καρπός . ἔν τισι δὲ τῶν ἀντιγράφων οὐ μετ’ ὄξους , ἀλλὰ μετ’ ὀξυκράτου γέγραπται . ἄλλο . ὠκίμου σπέρμα σὺν ὕδατι . τὸ μὲν τοῦ ὠκίμου σπέρμα θερμαντικῆς τε καὶ λεπτυντικῆς ἐστι δυνάμεως , οὐ μὴν ἰσχυρῶς γε , δι’ ὕδατος δὲ μόνου , χρονιζούσης τῆς διαθέσεως , οὐκ ἄν τις εὐλόγως αὐτῷ χρῷτο , βέλτιον γὰρ ἦν ἔλαιόν τε καὶ ὄξος ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων εἶπε , μιγνύναι καὶ τούτῳ . ἄλλο . ποιεῖ καὶ βάλσαμον , πευκέδανον , καστόριον καὶ ὁμοῦ καὶ ἰδίᾳ ἕκαστον σὺν ἐλαίῳ καὶ ὄξει . τοῦτο πάλιν τὸ φάρμακον ἰσχυρόν ἐστι , καὶ μάλιστα ὅταν αὐτὸ μόνον τὸ πευκέδανον προσφέρηται , χωρὶς τοῦ μιχθῆναι τῷ καστορίῳ . βάλσαμον δὲ τί καλεῖ νῦν οὐκ ἔχω φάναι , πότερον τοῦ φυτοῦ τὸν καρπὸν ἢ τὸν ὀπὸν , ὃν ὀποβάλσαμον ὀνομάζουσιν , ἢ τοὺς κλῶνας αὐτοῦ , τοὺς καλουμένους ξυλοβάλσαμον . ἄμεινον δέ μοι δοκεῖ τὸ ὀποβάλσαμον ἀκούειν , λεπτομεροῦς τε καὶ διαφορητικῆς οὐσίας ὑπάρχον , οὐ μὴν ἐπιφανῶς γε θερμῆς . ἄλλο . φύλλα δάφνης καὶ λεύκης καὶ ἄγνου μετ’ ἐλαίου καὶ ὄξους . μικτὸν καὶ τοῦτο τὸ φάρμακον ἐκ διαφερόντων ταῖς δυνάμεσι τῶν ἁπλῶν συνέθηκε , τὰ μὲν φύλλα τῆς δάφνης θερμότατα , τὰ δὲ τῆς ἄγνου μετρίως ψύχοντα . μέσα δὲ ἀμφοῖν ἐστι τὰ τῆς λεύκης . ἄλλο . πάνακα μετὰ ἐλαίου ἄλειφε . οὐδὲν ἐνταῦθα τῶν ψυχόντων μέμικται καὶ διὰ τοῦτο ταῖς πάνυ κεχρονισμέναις διαθέσεσι καὶ μηδὲν ἔτι θερμότητος ἐχούσαις χρήσιμον ὑπάρχει . διὸ καὶ μέμψαιτο ἄν τις αὐτῷ χωρὶς διορισμῶν τὰ βοηθήματα γράψαντι . πάνακα δὲ ἡγοῦμαι νῦν λέγειν αὐτὸν ἀμελῶς ἀντὶ τοῦ φάναι πάνακος ῥίζαν . οὐ γὰρ δὴ τὸν ὀποπάνακα νομιστέον ὑπ’ αὐτοῦ λελέχθαι πάνακα . διαφέρει δὲ τῆς ῥίζης οὗτος οὐ μικράν τινα θερμότητος ὑπεροχήν . ἄλλο . ἄγνον ἢ ἡδύοσμον , ἀμύγδαλα πικρὰ , ἴριν , ἴσα μίξας σὺν ὄξει καὶ ῥοδίνῳ ἔμβρεχε . τῶν μὲν ἄλλων ἡ δύναμις εἴρηται πρόσθεν . ἡδυόσμου δὲ νῦν πρῶτον ἐμνημόνευσε θερμαντικῆς δυνάμεως φαρμάκου . ἄλλο . συκαμίνου χυλῷ προσμίξας ὄξος κατάβρεχε . προφανῶς τοῦτο τοῦ γένους ἐστὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένων ἀρχομένης τῆς διαθέσεως ἐμψυκτικῶν ἰαμάτων , οὐκ ὀρθῶς νῦν ἀναμεμιγμένον τοῖς πρὸς τὰς αὐξομένας διαθέσεις ἁρμόττουσι φαρμάκοις . χρονιζόντων δὲ ψιλώσας καταχρίσμασι μὲν τοῖς εἰρημένοις ἐμβρέγμασί τε παχύτερα ποιῶν αὐτὰ χρῶ . ἄλλο . ῥητίνην μετὰ μέλιτος κατάχριε κροτάφους καὶ μέτωπον . ἢ μυόχοδα μετ’ ὄξους καὶ ῥοδίνου . τρίτος οὗτος αὐτῷ καιρὸς καὶ χρόνος ἐστὶν ἐπὶ τῶν τῆς κεφαλῆς βοηθημάτων . ὁ μὲν γὰρ πρῶτος ἦν ἀρχομένου τοῦ πάθους , ὁ δὲ δεύτερος , ὡς αὐτὸς ἔγραψεν , ἐπιτεινομένου . τρίτος δὲ οὗτος , ἐν ᾧ φησιν χρονιζόντων ὅστις δεῖται σφοδροτέρων βοηθημάτων , ὧν ἔνια τοῖς πρόσθεν ἀνέμιξεν οὐκ ὀρθῶς . [ Τὰ ὑπὸ Ἀσκληπιάδου γραφέντα ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐκτὸς πρὸς τὰς προσφάτους κεφαλαλγίας . ] Ἐμβροχὴ ᾗ ἐχρήσατο Νικομήδης . Πηγάνου φύλλα δραχ . β΄ . ἡδυόσμου δραχ . β΄ . πευκεδάνου δραχ . β΄ . ἴρεως δραχ . β΄ . ὠκίμου σπέρματος δραχ . η΄ . μήκωνος μελαίνης σπέρματος δραχ . δ΄ . ὀξυκράτου ξεστ . α΄ . ἕψε εἰς τὸ ἥμισυ , καὶ τὸ ὑγρὸν ἐκθλίψας ἀνάκοπτε ῥοδίνῳ καὶ συνεχῶς ἔμβρεχε τὴν κεφαλήν . [ Ἄλλο ᾧ ἐχρήσατο Χαρικλῆς . ] Ἀμυγδάλων πικρῶν κεκαθαρμένων δραχ . β΄ . λύγου ἄνθους δραχ . β΄ . πευκεδάνου ῥίζης δραχ . β΄ . ἡδυόσμου χλωροῦ ᾒ ξηροῦ δραχ . β΄ . πηγάνου ἀκρεμόνων δραχ . β΄ . δαφνίδων κεκαθαρμένων δραχ . β΄ . σπονδύλου δραχ . β΄ . ἑρπύλλου δραχ . β΄ . καστορίου δραχ . β΄ . ῥόδων χλωρῶν ἢ ξηρῶν δραχ . δ΄ . ὄξει διαλύσας ἀναλάμβανε κηρωτῇ σκευασθείσῃ διὰ ῥοδίνου , ἔπειτα εἰς ὀθόνιον ἐμπλάσας , καὶ ξυρήσας τὰς τρίχας , ἐπιτίθει καθ’ ὅλης τῆς κεφαλῆς , καὶ ταινιδίῳ καταδήσας φύλαττε μέχρι τῆς ἐπιούσης ἡμέρας , καὶ πάλιν λύσας , καὶ ἀνανεώσας ἐπιτίθει . [ Τροχίσκος πρὸς κεφαλαλγίαν Ἀντωνίου ῥιζοτόμου . ] Ὀποῦ πευκεδάνου δραχ . ιστ΄ . ὀποῦ μήκωνος δραχ . α΄ . ἀνίσου δραχ . δ΄ . ὑοσκυάμου σπέρματος δραχ . δ΄ . κρόκου , σμύρνης ἀνὰ δραχμὰς δ΄ . σκαμμωνίας δραχ . δ΄ . πάντα λεάνας μετ’ ὄξους , ἀνάπλασσε τροχίσκους καὶ ξήρανον ἐν σκιᾷ , ἐν δὲ τῇ χρήσει ἀνιεὶς μετ’ ὄξους , ἐπίχριε τὸ μέτωπον , ἀπὸ κροτάφου ἀρξάμενος , καὶ ἐπὶ τὸν ἕτερον κρόταφον καταλήγων . ἐπὶ δὲ τῶν πυρεσσόντων ὕδατι χρώμενος κατάχριε . [ Ὡς δὲ Ἀλέξανδρος ἔχει οὕτως . ] Πευκεδάνου ῥίζης δραχ . δ΄ . ἢ τοῦ ὀποῦ δραχ . β΄ . κρόκου δραχ . α΄ . σμύρνης δραχ . α΄ . ὀπίου δραχ . α΄ . ὄξει ἀναλάμβανε καὶ ποίει τροχίσκους . ἐν δὲ τῇ χρήσει ὄξει διαλύων κατάχριε τοὺς ἐν αἰσθήσει τόπους , τοῦτο παραχρῆμα λύει τοὺς πόνους . [ Ἄλλο Ἀντιγόνου ἐν στρατοπέδῳ ἐπισήμως ἰατρεύσαντος . ] Δαφνίδων ξηρῶν , λείων , κεκαθαρμένων δραχ . δ΄ . σκαμμωνίας ﻿ δραχ . δ΄ . σελίνου σπέρματος δραχ . η΄ . ὀποῦ μήκωνος δραχ . δ΄ . κρόκου δραχ . η΄ . σμύρνης δραχ . δ΄ . ὀμφάκου δραχ . δ΄ . ἑρπύλλου δραχ . η΄ . ὄξους τὸ αὔταρκες σκεύαζε καθὰ προείρηται . [ Χρονίως κεφαλαλγούντων ἐπιθήματα ὡς ἐχρήσατο Χαρικλῆς . ] Ἰρίνου μύρου πιέσματα , πευκεδάνου , καστορίου , ἀνὰ μέρος α΄ . δαφνιδίων μέρη δύο , ἄγνου σπέρματος μέρη δύο , ῥόδων ξηρῶν μέρη δύο , ὄξει διαλύσας , ἀναλάμβανε κηρωτῇ σκευασθέισῃ διὰ ῥοδίνου , ἔπειτα εἰς ὀθόνιον ἐμπλάσας ἐπιτίθει καθ’ ὅλης τῆς κεφαλῆς , προξυρήσας τὰς τρίχας καὶ ταινιδίῳ καταδήσας φύλαττε μέχρι τῆς ἐπιούσης , καὶ πάλιν ἐπιτίθει . [ Περὶ τῶν ἐπὶ χολώδει χυμῷ κεφαλαλγούντων . ] Τὰ μὲν σημεῖα παραπλήσια τοῖς ἐπ’ ἐγκαύσει , προσέρχεται δὲ αὐτοῖς δῆξίς τε πλείων καὶ ὠχρότης προσώπου , καί ποτε καὶ τοῦ στόματος ἐκπίκρωσις . ἡλικίαις δὲ μᾶλλον ἀκμαστικαῖς καὶ κράσεσι θερμοτέραις καὶ βίῳ φροντιστικῷ καὶ τοῖς χολὴν συνάγουσι ξανθὴν , τοῦτο τὸ πάθος εἴωθε συμβαίνειν . λουτροῖς τε οὖν εὐκράτοις ἐπὶ τούτων καὶ ἀλείμμασι καὶ ὑδαρεῖ πόματι χρηστέον καὶ ἡ σύμπασα δίαιτα ὑγροτέρα τε καὶ εὔχυμος παραλαμβανέσθω . κενωτέον δὲ τὸν χολώδη χυμὸν ἀψινθίου ἀποβρέγματι ἢ διὰ τῆς ἀλόης καὶ αὐτῆς τῆς πικρᾶς ἀντιδότου καθ’ ἑαυτὴν ἢ καὶ σὺν ὀλίγῃ σκαμμωνίᾳ , ἢ διὰ τῶν τῆς ἀλόης καταποτίων . ἐπιχριστέον δὲ τὸ μέτωπον ἢ τῷ κροκώδει τροχίσκῳ ἢ τῷ τριγώνῳ ἤ τινι τῶν παραπλησίων . [ Περὶ τῆς κατὰ τὴν συμπάθειαν κεφαλαλγίας . ] Εἰ μὲν ὅλῳ τῷ σώματι συμπάσχει ἡ κεφαλὴ , τούτου προνοητέον πρός τε τὴν δυσκρασίαν καὶ πρὸς τὴν κρατοῦσαν ὕλην ἐπισταμένως . καὶ εἰ μὲν εἴη πλῆθος καὶ μάλιστα κατὰ τὰς φλέβας , φλεβοτομήσομεν · εἰ δὲ μᾶλλον ποιότης , καθαρτικῷ χρησόμεθα φαρμάκῳ . εἰ δὲ μορίῳ συμπάσχει , οἷον ἥπατι ἢ γαστρὶ ἢ στομάχω , τούτοις βοηθητέον , θερμῆς μὲν ἐν αὐτοῖς ὑποκειμένης δυσκρασίας , ἄρτον ἐξ ὑδαροῦς οἴνου παρασχόντας καὶ τὰ διὰ χόνδρου ῥοφήματα καὶ τὰς ἔξωθεν μετρίως ἐμψυχούσας τε καὶ τονούσας ἐπιβροχὰς , ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται . εἰ δὲ διὰ γλίσχρους τε καὶ παχεῖς χυμοὺς ἐν τῷ στομάχῳ περιεχομένους κεφαλαλγοῖεν , καὶ τούτους ἐκμοχλεύσομεν , ὀξύμελι πίνειν παρέχοντες τό τε ἁπλοῦν καὶ τὸ Ἰουλιάνειον καὶ τοῖς δι’ ὑσσώπου τε καὶ ὀριγάνου . καὶ τοῖς τούτων ἔτι θερμοτέροις τε καὶ τμητικωτέροις καὶ τῷ ἀπὸ ῥαφανίδων ἐμέτῳ χρηστέον , ἐπιβροχαῖς τε θερμοτέραις καὶ καταπλάσμασι . [ Περὶ τῆς ἐν πυρετοῖς κεφαλαλγίας . ] Ἐπὶ δὲ τῶν ἐν πυρετοῖς συνεισβαλλουσῶν ἐξ ἀρχῆς κεφαλαλγιῶν , φλεβοτομεῖν τῇ πρώτῃ ἢ τῇ δευτέρᾳ ἀνέσει , εἰ μή τι κωλύει , καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν εὐεκτῶν καὶ πολυαίμων . προσέχειν δὲ μὴ διὰ τὰς ἀπὸ τῆς γαστρὸς ἀναθυμιάσεις γινομένας ἢ δι’ ἐποχὴν κοιλίας συμβαίνει τὰ τῆς κεφαλαλγίας . εἰ δὲ ὕστερον μετὰ τὴν ἑβδόμην εἰσβάλλοι , προκενώσαντες τὴν κοιλίαν διὰ κλυστῆρος ἀξιολόγως , σικυαστέον ἀπὸ ἰνίου ἢ αὐχένος καὶ παρηγορητέον τὴν κεφαλὴν ταῖς δι’ ἐλαίου ἐμβροχαῖς , ῥοδίνῳ μὲν ἐπὶ τῶν θερμοτέρων καὶ ὥρᾳ θερινῇ καὶ μετὰ βραχέος ὄξους , χαμαιμηλίνῳ δὲ ἐπὶ τῶν ψυχροτέρων ἕξεων καὶ ἐν χειμῶνι πέμπτον μέρος ὄξους προσειληφότι . ἐπιχρίειν δὲ τὸ μέτωπον κύφει μὲν ἐπὶ τῶν ψυχροτέρων , κροκομάγματι δὲ ἐπὶ τῶν θερμοτέρων . ἐπὶ μεγέθει δὲ πυρετοῦ γενομένης κεφαλαλγίας ἰάματα προγέγραπται ἐν τῷ περὶ πυρετῶν λόγῳ . δεῖ δὲ παραφυλάττεσθαι ταῦτα , οὐ μόνον ἐπὶ τῶν κατὰ συμπάθειαν τοῦ στομάχου κεφαλαλγούντων , ἀλλὰ καὶ κατὰ πάντων τῶν περὶ κεφαλὴν γενομένων παθῶν . ἔστι δὲ ταῦτα ἄγνου σπέρμα , ἀψινθίου χυλὸς , γάλα πινόμενον , βάλανοι δρύϊνοι ἐσθιόμενα , ἐλαῖαι μέλαιναι μεμαίκυλα , ὄροβοι . οὗτοι δὲ καὶ τὰ ἄρθρα παραλύουσιν , ἐπιπλέον δὲ ἅπτεται σμύρνα , λίβανος , κισσοῦ κόρυμβοι , καὶ ταράττουσι τὴν διάνοιαν σχοίνου καρπὸς , κρόκος , πευκέδανον , κυκλάμινος ξηρὰ σὺν οἴνῳ ποθεῖσα . στύραξ ὀλίγος μὲν ποθεὶς λύει σκυθρωπότητα , πολὺς δὲ κατασκευάζει ταραχώδεις ὕπνους .
Lemmas: ὅσος μέν γράφω ἄνευ διορισμός κεφαλαλγία βοήθημα , πολύς βλάβη ἤ ὠφέλεια ἐργάζομαι ὁ πιστεύω . οὐ γάρ ἐπί εἷς διάθεσις πᾶς ἀλγέω κεφαλή , ἀλλά οὗτος τε πολύς εἰμί ὁ διάθεσις , ὁ τε ἴασις ἕκαστος αὐτός ἴδιος . εἷς μέν γάρ διάθεσις εἰμί κατά δυσκρασία ἁπλόος ἄνευ χυμός , ἕτερος δέ ἐπί ὁ οὗτος ποιότης , καθά γε καί τρίτος τις ἄλλος διά ὁ πλῆθος αὐτός μόνος γίγνομαι καί πρός αὐτός , ὅταν ἐμφράσσω οὗτος ὁ διέξοδος ὁ ὑγρός τε καί ὁ ἀτμός καί πρός οὗτος ἄλλος . ὅταν διά ἀσθένεια ἐν τις ὁ κατά ὁ κεφαλή μόριον πνεῦμα φυσώδης ἐγγεννάω , εἰμί ὅτε καί διά προκαταρκτικός τις αἰτία , οἷος ἔγκαυσις ἔξωθεν ἤ ψῦξις ἤ μέθη ἤ πληγή . σφοδρός μέν οὖν κεφαλαλγία γίγνομαι κατά θερμότης καί ψυχρότης καί μάλα ὅταν ἀνώμαλος τυγχάνω , μέτριος δέ ὁ κατά ξηρότης . ὁ δέ ὑγρότης οὐδείς ἕπομαι πόνος . ὡσαύτως δέ ἔͅν ἐπί χυμός πλεονάζω , ἤτοι κατά πᾶς ὁ μόριον ὁ κεφαλή ἤ κατά εἷς ὁστισοῦν ἤ δύο συμβαίνω ὁ ἄλγημα . σφοδρός μέν ἐγγίγνομαι διά ὁ θερμός τε καί ψυχρός , μέτριος δέ ἐπί ὁ ξηραίνω ἄνευ θερμότης ἤ ψῦξις ἐπιφανής . ὁ δέ ὑγραίνω ἀνώδυνος τέλειος εἰμί , ὅσος ἐπί ὁ ποιότης · διά γάρ τοι ὁ πλῆθος ὀργανικός νόσημα ποιέω , οὔτι ὁ ὁμοιομερής , ἐπί ὅς μόνος ὁ κατά δυσκρασία ἁπλόος γίγνομαι διάθεσις . ὁ δέ διά πλῆθος ἄνευ μέν ἔμφραξις βαρύνω ὁ κεφαλή , σύν ἔμφραξις δέ μέτριος μέν ὀδυνώδης ἐπί ὁ μέτριος ἔμφραξις , ἰσχυρός δέ ἐπί ὁ ἰσχυρός συμβαίνω . ἐάν δέ καί δακνώδης ποιότης ὁ πλῆθος ἔχω ὁ χυμός , καί κατά οὗτος ὁ ὀδύνη αὐξάνω . οὗτος μέν ὁ διαφορά ὁ διάθεσις , ὅσος ἐπί ὁ ποιέω αἴτιος , ἕτερος δέ παρά ὁ ὁ πάσχω μόριον φύσις . ἐνίοτε μέν γάρ ἔξωθεν ὁ κρανίον ὁ πάθος εἰμί , ἐνίοτε δέ ἐντός , καί ποτέ μέν ἅπας ὁ ἐκτός ἤ ὁ ἐντός εἰμί , ἐνίοτε δέ οὐ πᾶς , ἀλλά εἷς γένος σῶμα ἀρτηριώδης ἤ φλεβώδης ἤ νευρώδης ἤ ὑμενώδης ἤ ὁ δέρμα ἤ αὐτός ὁ ἐγκέφαλος . δύσκολος οὖν εἰμί ὁ διαγιγνώσκω ὁ πάσχω τόπος , εἴτε εἷς εἰμί εἴτε πολύς ὑπάρχω εἷς , ἤ τις οὗτος τυγχάνω εἰμί , οὐ μήν οὐδέ ὁ διάθεσις εὑρίσκω ἑτοῖμος , ἀλλά καί οὗτος γυμνάζω δέω , κατά γε ὁ διά ὁ λόγος γυμνασία , ἱστορία τε πολύς καί συνεχής ὁ ὁ κάμνω διάθεσις . ἰδιότης γάρ ἔνιοι μέν ἄρρητος παντάπασι , ἔνιοι δέ δύσρητος γίγνομαι περί ὁ κάμνω σῶμα , μόνος ὁ πολλάκις ὁράω γνώριμος . συνενδείκνυμι δέ ὁ διάθεσις οὐ μικρός ἔνιοι ὁ προκατάρχομαι αἴτιος , ὅς καλέω ἔθος εἰμί ὁ ἰατρός ἴδιος προκαταρκτικός , καθά ὅταν ἐναργής αἴσθησις τε καί βλάβη ὁ κάμνω αὐτός ἔγκαυσις ἤ ψῦξις γίγνομαι . καί ῥᾴδιος γε ὁ διάθεσις οὗτος ἰάομαι πρόσφατος , καί καλός ἀπό αὐτός ἄρχω ὁ ἰατρός ὅσος μετά διορισμός γράφω ὁ βοήθημα . πολύς μέν οὖν ὁ ἀρχαῖος ἁπλόος τε καί σύνθετος φάρμακον γράφω ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ἐγώ δέ ᾀνταῦθη ὁ ὁ νέος λέγω ἀρκέω , ὁ τε ὁ πρέσβυς εὑρίσκω γράφω , αὐτός τε προστίθημι ἕτερος . ὁ μέν γάρ καθόλου ὁ ἴασις σκοπός ἕκαστος ὁ πάθος ὁ λόγος ἐγώ διδάσκω , ὁ δέ ὁ ὕλη δύναμις ὁ πεῖρα . διά οὗτος οὖν αὐξάνω ὁ πλῆθος ὁ βοήθημα ἐπί προήκω ὁ χρόνος καί ἤδη καιρός ἥκω ὁ λόγος ὁ κατά ἕκαστος διάθεσις οἰκεῖος βοήθημα γράφω , ὁ ἀρχή ἀπό ὁ κατά μόνος ὁ ποιότης ἐξίστημι ὁ κατά φύσις ἕκαστος μόριον ποιέω . [ ὁ ὑπό Ἀπολλώνιον γράφω περί κεφαλαλγία ὁ διά ἔγκαυσις . ] Ἀπολλώνιος μέν οὖν ἐν ὁ πρῶτος ὁ εὐπόριστος οὕτως γράφω πρός κεφαλαλγία ὁ διά ἔγκαυσις . ῥόδινος διαβρέχω συνεχής ὁ κεφαλή ἤ καί ἔριον ἤ καί ῥάκος εἰς ῥόδινος ἀποβάπτω ἐπιτίθημι . ἄλλος . ναρκίσσινος μύρον ὡσαύτως χράω . ἄλλος . μήλινος μύρον χράω παραπλήσιος . ἄλλος . συκάμινος χυλός διά ὀθόνιον ἐκθλίβω καί ῥόδινος ἴσος χράω . ἄλλος . ἀνδράχνη φύλλον κόπτω καί κατά ἑαυτοῦ καί μετά παιπάλη ἄλφιτον καταπλάσσω . ἄλλος . κυπάρισσος ἁπαλός λεία καί κατά ἑαυτοῦ καί μετά παιπάλη ἄλφιτον καταπλάσσω . ἄλλος . στρύχνον καί κατά ἑαυτοῦ καί μετά παιπάλη ἄλφιτον καταπλάσσω . ἄλλος . σήσαμος τρίβω καί ῥόδινος παραστάζω ἐπιτίθημι . ἄλλος . ἄμπελος φύλλον ἑψέω λεῖος ἐν μελίκρατον λεαίνω ἐπιτίθημι . ἄλλος . φύλλον κ́ικις συγκόπτω καί ἐμβάλλω εἰς ὕδωρ ὅσος ﻿ ὀκτώ κοτύλη καί ἐξαιθριάζω , οὗτος ὁ κεφαλή καταντλέω καί μετά οὗτος καταπλάσσω ὁ πρός οὗτος ἀναγράφω . ἄλλος . κόνυζα εὐώδης ἐμβάλλω ὅσος δεσμός ἑκκαίδεκα δάκτυλος εἰς ὕδωρ ὅσος κοτύλη ηʹ . ἐξαιθριάζω καταντλέω πρᾶος . χράω δέ ὑποστολή τροφή καί κοιλία κένωσις καί ὕπνος καί ἡσυχία , φυλάσσω δέ μάλα προσφορά οἶνος καί ἥλιος καί λουτρόν . ἔτι δέ πυρία καί κραυγή καί διάτασις καί πᾶς ταραχή διάνοια καί ἔκστασις καί ἐν εὔπνοια διατριπτέον . [ πρός κεφαλαλγία ὁ διά κατάψυξις . ] ἴρινος μύρον θερμός ὁ κεφαλή καταβρέχω , χράω δέ καί ἔριον καί ῥάκος εἰς αὐτός ἀποβρέχω . ἄλλος . δάφνινος μύρον ὡσαύτως . ἄλλος . ἄλευρον ἑφθός μετά μελίκρατον χράω . ἄλλος . δάφνη φύλλον ἁπαλός μετά ἴρινος μύρον τρίβω εἰς ὁ κεφαλή ἐγχέω . ἄλλος . σάμψυχος λεία μετά οἶνος ἤ ῥόδινος παραπλήσιος χράω . ἄλλος . κύπερον κόπτω καί χήνειος μείγνυμι στέαρ ὁ κεφαλή καταχρίω . ἄλλος . ἐλάφειος κέρας κατακαίω καί λαμβάνω ὅσος ὀξύβαφον , οἶνος εὐώδης μείγνυμι διπλάσιος καί τρίβω καταχρίω . ἄλλος . ἁρμόζω δέ καί πυρία διά σπόγγος εἰς θερμός ὕδωρ ἀποβρέχω καί ἐκπιέζω , καί μάλα δάφνη φύλλον ἁπαλός ἐναφεψάω ἤ σάμψυχον ἤ κύπερος , καί πίλημα μαλακός ἔριον , μύρον ἴρινος καί οἶνος καταρεράζομαι , περί ὁ κεφαλή τίθημι , καί σκέπη καί ἀλέα καί ὑποστολή σιτίον καί κοιλία κένωσις , ἔτι δέ ὕπνος καί ἡσυχία , σῶμα ἀνάπαυσις , εὐθυμία . φυλάσσω δέ ὅμοιος καί κραυγή καί διάτασις καί οἶνος προσφορά καί κατάψυξις . οὗτος μέν ὁ Ἀπολλώνιος γράφω βοήθημα διά ἔγκαυσις κεφαλαλγία . ὀνομάζω δέ ἔγκαυσις ὁ ἐκ ἥλιος θερινός κατά ὁ κεφαλή γίγνομαι θερμότης μόνιμος . ἅπας γάρ ὁ ἄνθρωπος θερμαίνω ὁ κεφαλή ἐν ἥλιος θερινός διατρίβω ἐπί πολύς , οὐ μήν παραμένω γε πᾶς ὅμοιος ὁ θερμότης , ἀλλά εὐθύς παύω . τις μέν γάρ καί πρό ὁ λουτρόν , ὁ πολύς δέ λούω . ὅσος δέ ἄν παραμένω , διάθεσις ὁ κεφαλή ἤδη κατά ἕξις , οὐ κατά σχέσις ἡγέομαι γίγνομαι καλέω ἔγκαυσις . ἐνίοτε μέν οὖν μόνος συνίστημι δυσκρασία ὁ ἐπί ὁ θερμός ἐν ὁ κεφαλή γίγνομαι διάθεσις , ἐνίοτε δέ καί πλῆθος χυμός ἤ ἀτμός ἐπί αὐτός ἀναθέω , καί μάλα ὅταν ἀνατρέφω τις ἐν ὅλος ὁ σῶμα πλεονεξία χυμός , ὅς ὀνομάζω ὁ περί ὁ Ἐρασίστρατος πληθώρα . γίγνομαι δέ οὗτος ὁ τέσσαρες χυμός ἀνάλογος αὐξάνω ἤ ὁ αἷμα μόνος , ὡς ὅταν γε τις ὁ ἄλλος αὐξάνω χυμός , ὅς εἰμί φλέγμα καί χολή ξανθός καί μέλας , ὁ τοιοῦτος αὔξησις οὔτε πληθώρα οὔτε ἁπλῶς πλῆθος , ἀλλά μετά προσθήκη ὀνομάζω πλῆθος φλέγμα ἤ χολή ξανθός ἤ μέλας ὑπάρχω ἐν ὁ σῶμα φάσκω . ὁ δέ ἐκ ἔγκαυσις ἀλγέω ὁ κεφαλή ὁ δέρμα ξηρός ὁ ἁφή κατά ὁ πρῶτος ἐπιβολή φαίνω , ὁ τε ὀφθαλμός ἐρυθρός ἔχω . χαίρω δέ καί ὁ ψυχρός προσάντλημα τε καί ἄλειμμα . καταρχή μέν οὖν ἀποκρουστικός θεραπεία χράω , ἐκ ὁ ὁ ψύχω καί στύφω γίγνομαι . μετά δέ οὗτος ὁ παρηγορικός καί πεπτικός φάρμακον τις μείγνυμι χρή ὁ ἀποκρουστικός , εἶτα τις καί ὁ διαφορητικός προστίθημι , ἀφαιρέω κατά βραχύς ὁ ἀποκρουστικός φάρμακον . ἀγαθός δέ ὁ προσφέρω μάλα ὅσος λεπτομερής ὁ οὐσία εἰμί . διό καταρχή μέν ἀγαθός εἰμί ὁ ῥόδινος καλός σκευάζω ψυχρός καταντλέω ὁ κεφαλή , στρόφιον ἔριον περιτίθημι ἐν κύκλος , κατά μέν ὁ μέτωπον ἔνθα παύω ὁ τριχόω αὐτός μέρος , ἐπί ἑκάτερος δέ ὅδε καθό ὁ οὖς συνάπτω ὁ τριχόω καί ὅδε ἀπό ὅδε μετά ὁ κορυφή , οὐ μήν πολύς οὗτος κάτω . οὔτε γάρ ἐκκαίω ῥᾴδιος ὁ καλέω ἰνίον μέρος ὁ κεφαλή οὔτε ἄλυπος ἀνέχω ὁ ψύχω διά ὁ ὁ ἀρχή ἐνταῦθα εἰμί ὁ νωτιαῖος μυελός , στέλεχος δίκη εἰς κλάδος πολύς σχίζω , περί ἑξήκοντα που ὁ ἀριθμός νεῦρον . ὁ δέ κατά ὁ βρέγμα καλέω χώρα ὁ κεφαλή διά ὁ χαλαρός ὁ κατά ὁ στεφανιαῖος ῥαφή συνάρθρωσις καί ὁ ὁ ὀστέον λεπτότης τε καί χαυνότης , ῥᾴδιος ὁ τε θερμότης καί ὁ ψῦξις ἅπας ὁ ὁμιλέω φάρμακον εἴσω διαδίδωμι , ὥστε ἔͅν ψύχω ποτέ δέω ὁ ἐκ . ἔγκαυσις θερμότης , ἔͅν θερμαίνω ὁ ψῦξις , ἐπιτήδειος ὁ κατά ὁ βρέγμα χώρα ὁ κεφαλή . ἀγαθός δέ κατά ὁ ἀρχή ψῦξις ὁ διά ῥόδινος ψυχρός , θερινός ὁ ὥρα εἰμί , ἐν ὅς μάλα φιλέω ὁ ὁ ἔγκαυσις πάθημα γίγνομαι . λέγω δέ ἐγώ περί ῥόδινος πολλάκις , ὡς ἄριστον εἰμί ἐκ ἔλαιον μέν ὠμοτριβής ἤ ὀμφάκινος , δισσός γάρ ὀνομάζω αὐτός , χωρίς ἅλς σκευάζω , ῥόδον δέ ἐναποβρέχω αὐτός πολύς σκευάζω . εἰμί δέ μή παλαιός ὁ ῥόδινος , ἀλλά κατά ἐκεῖνος ὁ ἔτος σκευάζω , ἤτοι κατά ὁ ἔαρ ἤ ἄρχω ὁ θέρος . ἐφεξῆς δέ ὁ ῥόδινος ὁ χαμαιμήλινος εἰμί , ἐπί ὅς σῶμα δείδω ἔμψυξις σφοδρός ἐργάζομαι . οὗτος δέ εἰμί ὁ τε ὁ γυνή καί ὁ ὁ εὐνοῦχος καί ὁ ὁ παιδίον , ὅσος τε μαλακός ἔχω ὁ σάρξ καί λευκός ὁ χροιά , ἀήθης τε εἰμί ἥλιος . καί ὁ μέτρον καί ὁ ὁ ῥόδινος καί χαμαιμήλινος ψῦξις , ἐκ τε ὁ λέγω ἕξις ὁ σῶμα καί ὁ ὁ ἔγκαυσις μέγεθος εὑρίσκω χρή , καί προσεπισκοπέω ὁ τε ἡλικία ὁ κάμνω καί ὁ ὁ περιέχω ἐγώ ἀήρ κρᾶσις , οὐ ﻿ ἦκα δέ καί αὐτός ὁ οἶκος κατά ὅς ὁ κάμνω κατάκειμαι . ψύχω δέ ὅσος προσφέρω ἐνίστημι ὕδωρ πάνυ ψυχρός . μή πάρειμι δέ οὗτος χιών περιπλάσσω ὁ ἀγγεῖον · ὁ τοιοῦτος βοήθεια ἔͅν χυμός ἤ ἀτμός πλῆθος ἐπί ὁ κεφαλή ὁρμάω , βοηθέω γενναῖος . ἀποκρούω γάρ οὗτος καί ὠθέω κάτω ὁ σῶμα , ὥστε ἐγώ ἐπί μυρίος οὗτος ὁ ἴασις ὁ τρόπος χράω οὐ δέω ἕτερος . καί γάρ εὐπορία ψυχρός πηγή ἐν Ῥώμη πολύς καί χιών , ὥσπερ γε καί παρά ἐγώ ἐν Πέργαμος καί κατά ὁ πολύς ὁ ἐν Ἀσία τε καί κατά ὁ Ἑλλάς πόλις . ἐν δέ ὁ θερμός χώρα , οἷος καί ὁ ὁ Αἰγύπτιος εἰμί , ἐν ὅς καί πηγή ψυχρός ἀπορία καί χιών , ἀναγκαῖος εἰμί προψύχω ὁ ῥόδινος ἐκ ὁ διά ὅλος νύξ ὑπαίθριος τίθημι , πρός αὔρα τις μεταστρέφω οὕτως ἐπεμβάλλω αὐτός χυλός ἀείζωον ἤ ἀνδράχνη ἤ θριδακίνη ἤ ψυλλίον ἤ πολύγονον καί τις καί στρύχνον ποτέ βραχύς καί ἑλίκων ἄμπελος καί ὄμφαξ , ἔτι γάρ ὄμφαξ εἰμί θέρος ὥρα . μήκων δέ καί μανδραγόρας φυλάσσω χυλός , οὐ ἀβλαβής γάρ ἐμψύχω . φυλάσσω καί ὁ μετά ὁ ψύχω στύφω σαφής , ὥστε ἀνάγκη ποτέ καταλαμβάνω ὀλίγος αὐτός μείγνυμι χρή ὁ ψύχω . διά οὗτος καί στρύχνον χυλός ἤ οὐδέ ὅλος μείγνυμι ἤ βραχύς παντάπασι . οὕτως δέ καί ῥοιά καί μῆλον καί μέσπιλον . καλός δέ ὁ χυλός ὁ ὀξύς ῥοιά εἰς οὗτος , μάλα γάρ ἐμψύχω . μηδείς δέ τοιοῦτος πάρειμι , ἐν ἀγρός ποτέ κολοκύνθη ξύσμα χυλίζω μείγνυμι χυλός σταφυλή ἄωρος · χράω δέ ἄν τις ἐν τοιοῦτος χωρίον καί σέρις χυλός καί θριδακίνη ὁ ἀκήπευτος τε καί ἄγριος , ὅς ἴδιος ὀνομάζω θριδακίνη , ὁ γάρ κηπεύω ὀνομάζω θρίδαξ . καί ὁ ὁ συκάμινος δέ χυλός ἐπιτήδειος εἰς ἔμψυξις , εἰμί δέ μή λίαν πέπειρα . φαλακρός δέ ὁ κάμνω εἰμί ἤ βραχύς παντελής ἔχω ὁ θρίξ , ὁ εὐπορία πολύς ὁ ἐμψύχω εἰμί . ὅσος γάρ ἐρυσίπελας ἐπίσταμαι βοήθημα διά κατάπλασμα τε καί κήρωμα ὑγρός , οὗτος πᾶς ὁ ἐγκαίω ἁρμόζω . Ἀπολλώνιος δέ καί ὁ ὁ κ́ικις ἁπαλός φύλλον κόπτω βάλλω εἰς ὕδωρ ἀξιόω , ᾄπειτα ὁ νύξ ὅλος ὑπαίθριος τίθημι ὅλος ὁ ἀγγεῖον , ἐν ὅς οὗτος περιέχω , κατά ὁ ὑστεραῖος χράω . ἐγώ μέν οὖν οὐ πάνυ τις πειράω ὁ ὁ κ́ικις δύναμις , ἔοικα δέ ὁ Ἀπολλώνιον ἐν Ἀλεξάνδρεια διατρίβω χρόνος πολύς κρίνω διά μακρός ἐμπειρία ὁ δύναμις αὐτός · ὁ μέντοι γε γίγνομαι ἔλαιον ἐκ ὁ κ́ικις οἶδα σαφής θερμός ὑπάρχω ὁ δύναμις ὁ παρά ἐγώ ἔλαιον , διό καί μή πάρειμι αὐτός ὁ παλαιός χράω . νομίζω δέ καί ποταμογείτων καί ὁ Νειλῶος στρατιώτης ἔχω τις ψυκτικός , καί θαυμάζω πῶς οὐ μνημονεύω αὐτός ὁ Ἀπολλώνιον , ἀλλά καί ὁ παρά ἐγώ τρίβολος , ὥσπερ καί ὁ πολύγονος , ἔχω τις καί αὐτός ψυκτικός , ἁπαλός δηλονότι καί οὐδέπω σκληρός καί ξηρός γίγνομαι . ὁ δέ κόνυζα οὐ μόνος ἀδύνατος ψύχω , ἀλλά καί θερμαίνω μέτριος δύναμαι οἶδα , καί θαυμάζω πῶς αὐτός γράφω ὁ Ἀπολλώνιος ἐν ὁ ψύχω . εἴπερ δέ καί ἀπό δενδρών ἤ θάμνος ἐπικουρία δέω πορίζω κεφαλή θερμός ὁ κατά φύσις , ἄγνος ἐπιτήδειος πρός οὗτος καί ἄμπελος καί σχῖνος καί πλάτανος , εἰ τις λαμβάνω αὐτός ἁπαλός ὁ βλάστη , εἶτα τρίβω ἐκθλίβω αὐτός ὁ χυλός . Ἐρασίστρατος δέ φημί μέγας εἰμί προφυλακτικός ἐπί ὁ θερμαίνω ἕξις , ὅταν ἡλιόω μέλλω , εἰ σπόγγος πλατύς καί πυκνός καί κοῖλος βρέχω εἰς ὕδωρ καί ἐκπιέζω σφόδρα ἐπιτίθημι ὁ κεφαλή . ὁ ἐπί ἔγκαυσις κεφαλαλγέω ὑπεναντίος ἔχω ὁ σημεῖον ὁ ἐπί ψῦξις · καί γάρ καί ἀσύμπτωτος καί ἄχρεος εἰμί αὐτός ὁ πρόσωπον καί ὁ ψυχρός οὔτε χαίρω οὔτε πρός αὐτός ὠφελέω . καθά δέ ὁ ἔγκαυσις οὐ εἰμί δύσλυτος διάθεσις , οὕτως οὐδέ ὅτε ψῦξις ἐκ ὁ περιέχω γίγνομαι , δύσκολος θεραπεύω πρόσφατος , ἀλλά ἀρκέω πηγάνειος ἔλαιον θερμός καταντλέω κατά ὁ βρέγμα , ὡς λέγω , τέλειος ἀπαλλάσσω ὁ ἄνθρωπος . εἰ δέ καί σφοδρός δέω θερμασία , ἐπεμβάλλω εὐφόρβιον ὁ ἔλαιον καί ὅσος διά πέπερι σκευάζω . ἀλείφω δέ μύρον ὅδε χρή ὁ μέτωπον καί ῥίς ὁ πόρος , μάλα μέν ἴρινος καί ἀμαράκινον καί νάρδινος . καί κομμωτικός δέ ὁ θερμαίνω εἰμί καί οὗτος δή ὁ πολυτελής ὁ πλούσιος γυνή ἄλειμμα . καλέω δέ αὐτός κατά ὁ ὁ Ῥωμαῖος φωνή φουλιᾶτα τε καί σπικᾶτα . ὁ δέ ὀποβάλσαμον πολλάκις πειράω οὐδείς σαφής ὀνίνημι οὐδείς διάθεσις θερμαίνω δέω . ὥσπερ δέ ὁ πηγάνειος ἁρμόζω φημί , οὕτως καί ὁ σαμψύχινον καί ὁ δάφνινος ἐπαινέω καί ὁ ἑρπύλλινος , πολλάκις καί ἐπί πολύς αὐτός χράω · δίδωμι δέ καί οἶνος λεπτομερής καί κίνησις χράω κελεύω καί λουτρόν θερμός καί ποτέ ἀπό ῥαφανίς ἔμετος . [ περί ὁ χρονίζω ἐν ὁ κεφαλή διάθεσις θερμός τε καί ψυχρός . ] ἐπί ὁ χρονίζω κεφαλαλγικός διάθεσις ἀναγκαῖος γίγνομαι ξυρά ὁ κεφαλή , ἤ ἐν χρώς πάνυ κείρω φάρμακον προσφέρω ἐμπλαστρώδης τε καί κηρωτοειδής καί ὑγρός . ὁ μέν οὖν ἐμπλαστρώδης τε καί κηρωτοειδής ὁ ξυρέω κεφαλή , ὁ δέ ὑγρός ὁ βραχύς ἔχω θρίξ . εἰμί δέ καί ὁ οὗτος ὕλη πολυειδής , ὁ μέν ﻿ μάλα , ὁ δέ ἥσσων ψύχω τε καί θερμαίνω . ὁ μέν οὖν ψύχω μεταφέρω ἀπό ὁ θεραπεύω ὁ ἐρυσίπελας , ὁ δέ θερμαίνω διά ὁ θερμαίνω φάρμακον συνθετέον , ὅς ἁπλόος μέν εἰμί ὁ διά εὐφόρβιον σκευάζω , ἀρκέω δέ εἷς γ ἐμβάλλω εὐφόρβιον τρεῖς κηρός τήκω ἐν ἔλαιον λίτρα εἷς . χράω δέ ἔλαιον πρός πᾶς ὁ θερμαίνω πάθος δέω μήτε ὀμφάκινος μήτε ὁ συνήθης ὑπό πᾶς ὀνομάζω Ἱσπανός μήτε ὅλος σκευάζω μετά θαλλός , ἀλλά οἷος εἰμί ὁ ἐκ πέπειρος ἐλαία γίγνομαι , ἐν πολύς ἔθνος ἄνευ θαλλός ἔμβλησις . ἄριστον δέ ὅς οἶδα ὁ Σαβῖνος εἰμί , οὐ πρόσω Ῥώμη ἐν ὁ Σαβῖνος χώρα γεννάω . ὅσος δέ ὁ νέος ὁ ἰατρός , ὁ καλέω ἑαυτοῦ μεθοδικός , ὀνομάζω μετασυγκριτικός φάρμακον , οὗτος πᾶς χρήσιμος ὁ τοιοῦτος διάθεσις εἰμί , ὅς ὁ καλός ἐν ὁ ὁ πραγματεία ὁ πρό οὗτος ἕβδομος λέγω ἐγώ . μεταβαίνω οὖν ἤδη καιρός ἐπί ἄλλος διάθεσις κεφαλή , παραγράφω πρῶτος ὁ ὑπό Ἀπολλώνιον γράφω κατά λέξις οὕτως ἔχω . [ ὁ ὑπό Ἀπολλώνιον γράφω πρός κεφαλαλγία ὁ διά μέθη καί ἀκρατοποσία . ] χράω δέ πᾶς ὁ ἀναγράφω βοήθημα πρός ὁ γίγνομαι διά ἔγκαυσις κεφαλαλγία , ἐπιπλεῖστον δέ ὁ ἄλγημα ἰσχύω πήγανον φύλλον τρίβω μετά ὄξος καί ῥόδινος , ὡς γλοιός πάχος ὁ κεφαλή ἐγχριστέον . ἄλλος . κάρυον πικρός μετά ὄξος καί ῥόδινος τρίβω , ὡς γλοιός πάχος ὁ κεφαλή ἐγχριστέον . ἄλλος . Ἶρις ξηρός καί ἄγνος ξηρός μετά ὄξος τρίβω καί ῥόδινος παραπλήσιος χράω . ἄλλος . δᾶφνις καί πήγανον φύλλον μετά ὄξος καί ῥόδινος τρίβω χράω . συμφέρω δέ ὕπνος , ἔνδεια , ἡσυχία , σῶμα ἀκινησία , πόμα ὕδωρ θερμός , μελίκρατον , κένωσις . οὗτος μέν Ἀπολλώνιος γράφω , καί οὗτος γε αὐτός χάριν ἐπαινέω χρή ὁ ἀνήρ , ὁ μετά διορισμός ὑπέρ ἕκαστος ὁ βοήθημα γράφω , μηδέ Ἀρχιγένης αὐτός ποιέω , ὅς χρή ὕστερον Ἀπολλώνιον γίγνομαι προστίθημι τις ὁ ὁ ὁρισμός ἀκρίβεια . ἀλλά ὁ μέν ὑπό ἐκεῖνος κατά ὁ πρότερος ὁ φάρμακον γράφω μικρός ὕστερον λέγω · ὁ δέ ἐγώ διά μακρός πεῖρα κρίνω περί ὁ ἐκ οἶνος πόσις κεφαλαλγία ἤδη διηγέομαι , ὁ μέν ἐλπίς ὁ ἐκ αὐτός ὠφέλεια ἐκ ὁ διάθεσις εὑρίσκω , ὁ δέ ἀκριβής βάσανος αὐτός διά πολύς πεῖρα ποιέω . ὁ γάρ τοι κεφαλαλγία ὁ θερμός ὁ οἶνος ὁ κρᾶσις γεννάω ἐνδείκνυμι πληρόω πάντως μέν ἀτμός ὁ κεφαλή , εἰμί δέ ὅτε καί χυμός , ὅσος θερμός ὁ κρᾶσις . καί γάρ καί χωρίς οἶνος πόσις ὁ τοιοῦτος πρός ὁ κεφαλή ἑτοῖμος ἀναφέρω . χρεία τοίνυν εἰμί ἴασις ἔχω σκοπός ὁ μέν καθόλου πρῶτος ἅπας κοινός ὁ κένωσις δέω . ἐπεί δέ θερμός τυγχάνω εἰμί ὁ πληρόω ὁ κεφαλή ἀτμός , καί ὁ ἐμψύχω αὐτός βοήθεια εἰμί χρεία . κελεύω οὖν πρότερος , εἰ ἄπεπτος ὁ οἶνος μένω , ἐμέω ὁ κεφαλαλγέω , ὕδωρ πίνω χλιαρός . εἰ δέ καί μετά πέψις κεφαλαλγέω , ὁ ἐμψύχω χράω καί ἀποκρουστικός , οἷος εἰμί ὁ ῥόδινος , κατά ἑαυτοῦ τε καί σύν ὄξος ἤ μετά χυλός κισσός ἤ κράμβη . καί αὐτός δέ ὁ φύλλον ὁ κράμβη ἀποβρέχω θερμός καί περιτίθημι ὁ κεφαλή καί δέω φυσικός ἀντιπαθέω ὁ μέθη . φροντίζω δέ ὕπνος τε καί ἡσυχία , ἐͅπειδάν οὗτος πράσσω , διά ὅλος ἡμέρα εἰς ἑσπέρα χρή λούω τρέφω τροφή εὔχυμος μέν , οὐ μέντοι θερμαίνω . εἰμί δέ τοιοῦτος πτισάνη χυλός καί ῥόφημα ἐκ χόνδρος καί ἄρτος μετά ὕδωρ καί ὁ ῥοφέω ὁ ᾠόν ἄνευ γάρον . μείγνυμι δέ αὐτός μέλι ὅσος αὐτάρκης ἡδύνω · εἰ δέ πρός οὗτος ἀνεπιτήδειος ἔχω ὁ λαμβάνω , ἅλς ὁ ἡδύνω . ὁ δέ λάχανον θριδακίνη μέν , ὡς εὔχυλος τε καί ψυκτικός , κράμβη δέ ὡς ἀτμός ξηραντικός . οὕτως δέ καί ὄσπριον ὁ φακή . ποτός δέ πάντως μέν ὕδωρ χράω . ἀλλά ἐπεί τις ὁ στόμαχος ἐπί ὁ ὑδροποσία ἀνατρέπω , ῥοιά αὐτός ἐπιδίνω ἤ μόνος κατά ἑαυτοῦ ἤ μετά χόνδρος . τακερός , καλός ἑψάω θερμός . καί ὁ κεστιανός δέ καλέω μῆλον κατά ὁ Ῥωμαῖος πόλις ἄνευ μέν ἕψησις εἰμί αὐστηρός , μετά δέ ὁ ἕψησις εὐστόμαχος γίγνομαι . χρή δέ ἑψέω αὐτός κατά χύτρα καινός , ὕδωρ ἐπιχέω θερμός , εἶτα κρεμάννυμι ἐν ὁ ἀγγεῖον ὁ μῆλον ὑποκαίω τε ὁ χύτρα , ὅπως ἐκ ὁ ὕδωρ ἀναφέρω ἀτμός θερμός ὁ ἕψησις αὐτός παρασχάζω . καί σταφίς δέ καί ἄπιος τις μέν ὠμός , τις δέ ὡς ὁ μῆλον ἑψάω ῥώννυμι ὁ στόμαχος . ἀπέχω δέ βάλανος φοῖνιξ , ἔχω γάρ ἰδιότης τις κεφαλαλγία ποιητικός . εἰ δέ ἐπί οὗτος ὑπνόω καλός οὐ δύναμαι , ἐπί λουτρόν ἄγω αὐτός κατά ὁ ὑστεραῖος ὅτι ταχύς , κατηχέω ἐν ὁ βαλανεῖον θερμός ὕδωρ πολλάκις , εἶτα ὑπνόω ἤ πάντως ἡσυχάω ἐν ὁ μεταξύ , πάλιν ἐπί ὁ λουτρόν ἄγω ὁ δεύτερος , εἶτα οὕτως τρέφω , ὡς κατά ὁ προτεραῖος · εἰ δέ μέτριος ἔχω , ὑδροποτέω τε μή δυνέομαι , συγχωρέω ὑδαρής πόμα προσφέρω ὁ ὑδατώδης οἶνος , ὁποῖος εἰμί κατά μέν ὁ Ἰταλία ὁ Σαβῖνος , ἐν Ἀσία δέ Τιτακαζηνός καί Ἀρσυήνιος καί Ἀριούσιος . ὁ δέ τροφή μέτριος ἔχω αὐτός ﻿ καί ὄρχις ἀλεκτρυών καί ὁ πτερόν καί ὁ ἰχθῦς ὁ πετραῖος καί ἁπαλόσαρκος δίδωμι καί περιστερά που νεογνός . ἕψω δέ πᾶς οὗτος χωρίς γάρος καί οἶνος κατά ὁ λευκός καί ἁπλόος ζωμός , ἐν ὅς ὕδωρ εἰμί μόνος μετά ἔλαιον καί ἄνηθον καί βραχύς πράσον , ὁ ἕψησις παρέχω , ἐπεμβάλλω ἅλς ὀλίγος , οὐ εὐθύς ὁ ἕψημα ἐν ἀρχή , ἀλλά ὅταν ἤδη πως γίγνομαι τακερός . εὔδηλος δέ ὅτι καί αὐτός καί πᾶς ὁ ὁ κεφαλή ἀλγέω αὐξάνω μέν ἔτι καί ἀκμάζω ὁ ὀδύνη ἡσυχάζω ἀγαθός , ἐνδίδωμι δέ καί παρακμάζω , ἐν ἐπιτήδειος χωρίον περιπατέω . ἐπιτήδειος δέ ὁ μέν θερμαίνω δέω ὁ θερμός ὁ δέ ψύχω ὁ ψυχρός , καί πρό μέν ὁ τροφή πολύς περίπατος χράω , ἐπί δέ ὁ τροφή βραχύς τε καί νωθρός . χρή δέ μήτε ἐσθίω πολύς μήτε εὐθύς περιπατέω , ἀλλά μετά δύο που καί τρεῖς ὥρα ἤ καί πολύς . ἐάν δέ ποτέ ὁ ἀνέρχομαι ἐπί ὁ κεφαλή ἀτμός τε καί χυμός ὑπολείπω τις λείψανον σφηνόω πόρος λεπτός καί διά οὗτος παραμένω τις ὁ κεφαλαλγία , ἀφίστημι μέν προσήκω ὁ ῥόδινος , χράω δέ πρῶτος μέν ὁ χαμαιμήλινος σύμμετρος θερμός , μετά οὗτος δέ ὁ ἴρινος , μέγας γάρ ὀνίνημι ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ἐν δέ ὁ βαλανεῖον ὁ κεφαλή ὕδωρ θερμός καταντλητέον , οὐ μόνος ἕνεκα ὁ διαφορέω τις ὁ κατά αὐτός , ἀλλά καί ὁ ὕπνος ἕνεκα . διόπερ καί ὁ δεύτερος ἤ τρίτος λουτρόν ἑσπέρα ποιέω , ἐσθίω ἐπί αὐτός θριδακίνη διά ὄξος , ἐλαχύς μέν ἴσχω ἤ μηδέ ὅλος γάρον , πολύς δέ ὕδωρ , ὡς ἴσος εἰμί ὁ ὄξος , πλήν εἰ μή παντάπασι ὑδαρής ὑπάρχω . καί γάρ καί δέω τοιοῦτος μάλα ἤ ὁ δριμύς , θερμότης γάρ ἔχω τις ὁ τοιοῦτος ὄξος . ἐπί δέ οὗτος κατά ὁ ὑστεραῖος ὁ μάλα θερμαίνω ὁ κεφαλή παραληπτέος , μείγνυμι ὁ ἴρινος ποτέ μέν ἀμηράκινος μύρον , ποτέ δέ νάρδινος , ποτέ δέ ὁ πολυτελής , ὅς ὁ πλούσιος γυνή , ᾄν μηδείς ἔχω κακός , εἴωθα χράω . διά οὗτος ἐγώ ὁ ἀγωγή ὁ ἐκ οἶνος κεφαλαλγία ἰάομαι διά πᾶς , οὐδείς ὁ γράφω Ἀπολλώνιον χράω . ὅπου γάρ διά ὅς λέγω τυγχάνω ὁ σκοπός καί ὁ Ἀπολλώνιον γράφω οὐδείς ἐπιβάλλω ἐλπίς ἐγώ καλός λέγω , περισσός εἰμί εἰς πεῖρα ἄγω οὗτος . μετά δέ ὁ προγράφω τρεῖς διάθεσις κεφαλαλγικός ὁ Ἀπολλώνιος γράφω οὗτος ὅδε τέταρτος . [ πρός κεφαλαλγία διά πληγή ἤ πτῶμα Ἀπολλώνιον . ] ῥόδινος καί ὄξος χλιάζω ὁ κεφαλή καταβρέχω . ἄλλος . ῥόδον ξηρός μάλα μέν ἑφθός , εἰ δέ καί βρέχω ἐν γλυκύς ἤ μελίκρατον , λεῖος καταπλάσσω . ἄλλος . μελίλωτον παραπλήσιος σκευάζω χράω . ἄλλος . μυρσίνη λευκός φύλλον ἁπαλός μετά οἶνος καί σμύρνα τρίβω καταπλάσσω . ἄλλος . ἴρινος μύρον καί ὄξος καταχρίω . ἄλλος . ἀψίνθιον λεῖος μετά οἶνος καί σμύρνα τρίβω καταπλάσσω . ἄλλος . βλήχων λεία μετά οἶνος παραπλήσιος χράω . ἄλλος . βλήχων καί σμύρνα τρίβω ὅμοιος χράω . ἄλλος . σέλινον κόμη ἑφθός μετά οἶνος λεία καταπλάσσω . ἄλλος . μῆλον κυδώνιος ἑφθός διά οἶνος καταπλάσσω . ἁρμόζω δέ καί πυρία διά σπόγγος εἰς ὕδωρ θερμός ἀποβρέχω καί πίλημα μαλακός ἔριον , ὄξος καί ῥόδινος καταρεράζομαι , πρός δέ οὗτος ἡσυχία , σῶμα ἀνάπαυσις , ὑποστολή τροφή , κένωσις , ἀποχή ὁ λυπέω . οὗτος δέ εἰμί ἥλιος , λουτρόν , οἰνοποσία , κραυγή , διάτασις καί ὁ ἐν τροφή προσφέρω ὁ τε ὀξύς καί δριμύς καί ἁλυκός . οὗτος μέν ὁ Ἀπολλώνιος γράφω περί ὁ ἐπί πληγή προφανής κεφαλαλγία . οἶδα δέ καί ἐγώ χρή ὁ τοιοῦτος διάθεσις οὐ ἄλλος εἰμί ἤ φλεγμονή , ὅστις οὐ μόνος ἐκ πληγή ἤ κατάπτωσις , ἀλλά καί χωρίς φανερός αἰτία εἴωθα γίγνομαι κατά πᾶς ὁ σῶμα ὁ μόριον διά ἐπιρροή χυμός . ἐάν μέν οὖν ὁ πληγή τραῦμα ἤ θλάσμα αἰτία γίγνομαι , σκοπός πολύς εἰμί ὁ ὁ ἴαμα εὕρεσις , εἷς μέν ὁ ἐπί τραῦμα , ἐπί ὅς δέω χράω ὁ κολλητικός καί ἀφλέγμαντος φάρμακον , προαγκτηριάζω ὁ χεῖλος ὁ ἕλκος , δεύτερος δέ ὁ ἐπί ὁ θλάσμα , καί τρίτος ὁ ἐπί ὁ ἄλγημα , ἐνίοτε μέν ἐν αὐτός μόνος ὁ πλήσσω μόριον γίγνομαι , ὡς ὁ πολύς δέ καί ὁ συνεχής ἐπεκτείνω . ὁ τε γάρ περικράνιος ὑμήν καί ὁ οὗτος περιτείνω ἔξωθεν δέρμα συνεχής ὁ οἰκεῖος οὐσία ἑκάτερος ἔχω , ἐπί πᾶς ἐκτείνω ὁ κεφαλή καί κατά οὗτος συμβαίνω πολλάκις αὐτός ὀδυνάω , μάλα εἰ μέχρι ὁ περιόστιον συγκαταβαίνω ὁ πληγή , ὅς χρή ἐπιδιαιρέω ὁ περικράνιος ὑμήν καί ξύω θεραπεύω κατά συσσάρκωσις . εἰ δέ καί διά ὁ κατά ὁ ῥαφή κοινωνία ὁ περικράνιον πρός ὁ σκληρός μήνιγξ διαδίδωμι τις καί εἴσω ὁ κρανίον ὁ φλεγμονή , οὐ ἀκίνδυνος ὁ τοιοῦτος κεφαλαλγία εἰμί . συμβαίνω δέ οὐ ὀλιγάκις ἐν ὁ ἐκ ὑψηλός κατάπτωσις ἀπορρήγνυμι τις ὁ κατά ὁ ἐγκέφαλος ἤ ὁ μῆνιγξ μόριον , ὅς συμβαίνω ἔτι μάλα ὁ κεφαλαλγία σφοδρός γίγνομαι καί ὁ διάθεσις ὅλος δυσίατος καί ὁ κίνδυνος ὀξύς τε καί σφοδρός . ἀγαθός οὖν ἐπί οὗτος , εἰ μή τις ὁ ὁ ἡλικία κωλύω , μήτε ὁ ζωτικός δύναμις ἄρρωστος φαίνω , ὁ ἀρχή ὁ ἴασις ﻿ ἀπό φλεβοτομία ποιέω καί ὁ καταλλῆλος ἐμβροχή ἐπί ὁ κεφαλή χράω , ἔλαιον γλυκύς διαβρέχω ἔριον καί περισκέπω αὐτός . κωλύω δέ διά τις οὗτος , ἤ ἡλικία ἤ ἀδυναμία ἤ καί διά ἄμφω ὁ ὁ αἷμα ἀφαίρεσις ποιέω , διά κλυστήρ ἐκκενόω ὁ γαστήρ , καί αὐτός μέν ἕνεκα ὁ κενόω ὁ κατά οὗτος , ἔτι δέ μάλα ἀντίσπασις χάριν ὁ εἴωθα ἐπί ὁ πάσχω μέρος φέρω χυμός . ἔπειτα ὁ πρός ὁ φλεγμονή χράω βοήθημα . εἰ δέ μήνιγξ εἰμί τιτρώσκω , καλός οὗτος κολλάω , ὡς φημί Ἀρχιγένης , καλαμίνθη χύλισμα ἐγχέω καί ἄλευρον κέγχρινος ξηρός ἐπιπάσσω , εἶτα βούτυρον καί ῥόδινος καί στέαρ ὕειος ἄναλος παλαιός μείγνυμι καί χλιάζω ἐπιχέω . ἀπέχω δέ χρή ὁ τοιοῦτος οἶνος καί σιτίον ἁδρός , καί μάλα εἰ πυρέσσω . ὁ μέντοι λέγω κένωσις συμβουλεύω μέν καί Ἀπολλώνιος , ὁποῖος δέ τις χρή γίγνομαι οὗτος , οὐ δηλόω . ὄξος γε μήν μείγνυμι ὁ ῥόδινος κελεύω , καθά ἐπί ὁ φρενιτικός καί ληθαργικός , ἐν ὁ ἀρχή ὁ πάθος εἴωθα ὁ πολύς ὁ ἰατρός χράω . παραλείπω δέ οὐ ὀρθός καί ὁ μέτρον ἑκάτερος δηλόω , ὁ ὁ ἐμπειρικός ὅμοιος μετάβασις χράω , οὐ ὁ ὁ δογματικός ἔνδειξις . ὁ μέν γάρ διάθεσις ἐγώ ὑπαγορεύω ὁ βοήθημα , ὁ δέ ποσός ἕκαστος καί ὁ κατά μέρος ἐν ὁ ὕλη διαφορά συνενδείκνυμι ὁ πάσχω μόριον ὁ τε κρᾶσις ὁ κάμνω ἄνθρωπος , καί πρός οὗτος ὁ ζωτικός δύναμις , εἶτα ὁ ἡλικία καί ὁ ὁ περιέχω ἀήρ κρᾶσις , ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι παρά τε ὁ χώρα καί ὁ ὥρα ὁ ἔτος , ὁ τε κρατέω ὁ ἔτος κατάστασις . ἐπί μέν οὖν ὁ φρενιτικός , ἀπαθής ὑπάρχω ἅπας ὁ ἐκτός ὁ κρανίον , κατά τε ὁ δέρμα καί ὁ περικράνιος ὑμήν , προσηκόντως μείγνυμι ὄξος ὁ πρῶτος μείγνυμι , ἐκεῖνος ὁ λογισμός πείθω , ὅς ἐν ὁ περί σύνθεσις φάρμακον ὑπόμνημα ἐπιπολύ διέρχομαι , ἡνίκα ὁ ἐν ὁ βάθος ὁ σῶμα γίγνομαι διάθεσις φάσκω χρή προσφέρω φάρμακον ὁ ἐπιπολή γίγνομαι διάθεσις διαφέρω . ἐκλύω γάρ ἅπας αὐτός ὁ δύναμις ἐν ὁ πρός ὁ βάθος ὁδός καί διά οὗτος ἐνίοτε ὁ οἰκεῖος ὁ πάθος βοήθημα μείγνυμι ἐναντίος τε καί βλαβερός δύναμις φάρμακον . φλεγμονή γάρ ὀδυνάω ἐναντίος εἰμί ὁ ὠφελέω ὄξος μείγνυμι , ὡς ἄν μήτε παρηγορικός ἔχω μήτε χαλαστικός . ἀλλά ὅταν διά ὁ βρέγμα ἤ διά ἄλλος τις μέρος ὁ κεφαλή εἴσω διικνέομαι ὁ ὁ φάρμακον δύναμις ἐθέλω , ἐπιμείγνυμι τις ὁ διά ὁ ἑαυτοῦ φύσις βοηθέω τε καί ποδηγέω εἰς ὁ βάθος οὗτος παραγίγνομαι , λεπτομερής τις οὐσία εὑρίσκω , ἐνίοτε μέν ψυχρός ὡς ὄξος , εἰμί δέ ὅτε μέν θερμός ὡς εὐφόρβιον , ἐπισκοπέω ὁ θεραπεύω διάθεσις , εἴτε ὁ θερμαίνω δέω εἴτε ὁ ψύχω . κατά οὗτος οὖν ὁ λογισμός , ἐάν μέν αὐτός παχύς μῆνιγξ γυμνός προσφέρω ὁ ῥόδινος , ὡς ἐπί ὁ ἐκκόπτω τις ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον γίγνομαι , μόνος αὐτός προσφέρω ἀτρέμας χλιαίνω . ὅταν δέ χωρίς ὁ γυμνόω διά ὁ κατά ὁ βρέγμα ὁ κεφαλή μέρος , ὑγιής ὑπάρχω ὁ κρανίον , βούλομαι ὁ ῥόδινος ὁδοιπορέω πρός ὁ μήνιγξ , μείγνυμι ὄξος αὐτός ὁ ποδηγέω , ὅς πάλιν αὐτός ὁ σφοδρός ὁ δύναμις ἐκλύω , κατά τε ὁ ὁδοιπορία καί ὁ ὁ ῥόδινος μίξις . ἀδιόριστος οὖν ὁ Ἀπολλώνιος ὄξος μείγνυμι ὁ ῥόδινος κελεύω ἁμαρτάνω · ὁ γάρ ὁ δέρμα ὁ κεφαλή ἤ ὁ μετά αὐτός περικράνιον φλεγμονή χωρίς μέν ὀδύνη ἰσχυρός γίγνομαι δύναμαι ἄν ὠφελέω μείγνυμι ὄξος ὀλίγος ὁ ῥόδινος , βλάπτω δέ , ὅταν οὗτος μέγας τυγχάνω εἰμί , ὁ τε ἄλγημα σφοδρός ἐπιφέρω . ἁμαρτάνω δέ Ἀπολλώνιος εἰͅν ὁ μή προστίθημι ὁ καιρός ὁ χρῆσις , ἕκαστος ὁ ὑπό ἑαυτοῦ γράφω βοήθημα . ἔνιοι μέν γάρ ἄρχω τε καί γεννάω ἔτι ὁ φλεγμονή εἰμί βοήθημα , τις δέ καί ἀκμάζω ἤ παρακμάζω ἤ σκιρρέω . ῥόδινος μέν οὖν σύν ὄξος ὁ ἄρχω , ἀκμάζω δέ μόνος ὁ ῥόδινος , ὥσπερ γε ὁ σκιρρέω , ἐν ὅς ἀψίνθιον τε καί βλήχων μείγνυμι , ὡς ὁ γε χωρίς ὁ σκιρ́-ρόω παρακμάζω ὁ καλέω χαλαστικός δέω φάρμακον . λέγω δέ αὐτός ὁ τε ὕλη καί ὁ σύνθεσις ἐν ὁ ἔμπροσθεν ὑπόμνημα , πρίν ἐπί οὗτος ἀφικνέομαι , διά ὅς ὁ πάσχω τόπος πολύς ὁ πάθος συνενδείκνυμι ὁ ὁ βοήθημα εὕρεσις . τέσσαρες οὖν διάθεσις γράφω ὁ Ἀπολλώνιον ποιητικός ἄλγημα κεφαλή , ἐπί πρόδηλος αἴτιος γίγνομαι , εἶτα ἑξῆς μεταβαίνω ἐπί ὁ ὑπό ὁ ἄδηλος ἀποτελέω , μέμφομαι ἄν τις εὔλογος αὐτός μή ὅτι δογματικός ἀφίστημι διδασκαλία , ἀλλά οὐδέ ἐμπειρικός χράω . διορίζω γάρ κᾀκεῖνος ὁ πάθος ὁ καλέω ὑπό αὐτός συνδρομή , ὅστις ἄθροισμα σύμπτωμα εἰμί φαίνω ἐναργής ἅπας , ἐν ὅς συνδρομή καί ὁ προκαταρκτικός ὁ αἴτιος αὐτός περιλαμβάνω , ὡς μόριον ὁ ὅλος συνδρομή . ἀλλά οὐδείς τοιοῦτος ἄθρισμα σύμπτωμα τε καί σημεῖον ὁ Ἀπολλώνιος ﻿ γράφω , ὡς μανθάνω προσέχω οὐ ἦκα καί ὅδε ὁ ῥῆσις ὁ ἀνήρ . [ ὁ συνεχής ῥῆσις Ἀπολλώνιον ὁ προγράφω , πρός ὁ ὁ κρόταφος ἀλγηδών καί ὁ ὅλος ὁ κεφαλή ὁ χωρίς φανερός αἰτία γίγνομαι . ] Μενδήσιος μύρον ὁ κεφαλή καταχρίω . ἄλλος . στέαρ χήνειος διΐημι Μενδήσιος μύρον καταχρίω . ἄλλος . σμύρνη τρίβω οἶνος ὡς ἀγαθός , πάχος ποιέω χυλός πτισάνη καταχρίω . ἄλλος . σμύρνη τρίβω μύρον πολυτελής παραπλήσιος χράω . ἐπί δέ ὁ παιδίον ὁ ὁ βρέγμα πονέω σμύρνα μετά ἔλαιον τρίβω χράω . ἄλλος . ἄγνος σπέρμα τρίβω , καί ἐν ὕδωρ διΐημι καταπλάσσω ἤ εἰς ὀθόνιον ἀναλείφω ἐπιτίθημι . ἄλλος . αἶρα ἄλευρον , μετά στέαρ χήνειος συνεκλειόω καταπλάσσω , προτήκω ὁ στέαρ . ἄλλος . ἀνδράχνη κατά ἑαυτοῦ καί μετά λινόσπερμα τρίβω ἐπιτίθημι . ἄλλος . ἐλαία φύλλον ὁ ἁπαλός τρίβω παραχέω ἔλαιον καί οἶνος μέλας καί καταπλάσσω . ἄλλος . τέφρα ὅς ἔχω ὄξος διΐημι ἤ ὕδωρ , καταβρέχω ὁ κεφαλή . ἄλλος . στρύχνον καί γῆ κεραμικός τρίβω λεῖος καταπλάσσω . ἄλλος . ἁλικάκαβον καρπός τρίβω μετά στέαρ χήνειος ἤ μύρον βαλάνινος χράω . ἄλλος . φύλλον σχῖνος τρίβω ἐν ὕδωρ καταπλάσσω . ἄλλος . βλίτον τρίβω σύν ἔλαιον διΐημι χράω . ἄλλος . κίκις καρπός τρίβω ἐν ὕδωρ καταπλάσσω . ἄλλος . κόριον σπέρμα καί ἄνηθον λεαίνω καί μέλι μείγνυμι καταπλάσσω . ἄλλος . μελάνθιος τρίβω καί ἔλαιον διΐημι καταπλάσσω . ἄλλος . κύμινον καί στέαρ χήνειος λεαίνω ἐπιτίθημι . ἄλλος . μηκώνειον ὅσος κύαμος Αἰγύπτιος καί ἅλς μέρος δύο καί βλήχων μέρος αʹ . τρίβω μετά ὄξος καί μύρον ὡς ἀγαθός καταχρίω . ἐπιτήδειος δέ ἄν καί τροφή ἀφαιρέω καί ὁ κοιλία κενόω καί ὁ κεφαλή σκεπάζω , ἔτι δέ ἡσυχία ἄγω καί πᾶς κίνησις φυλάσσω . ὅτι μέν οὖν ἀδιόριστος , ὡς φημί , γράφω ὁ Ἀπολλώνιος ἐπί ὁ χωρίς αἰτία φανερός γίγνομαι κεφαλαλγία γράφω ὁ βοήθημα δισσός ἁμαρτάνω , μήτε ὡς δογματικός ἀνήρ ὁ διάθεσις λέγω μήτε ὡς ἐμπειρικός ὁ συνδρομάς , ἐκ αὐτός αὐτός ὁ ῥῆσις μανθάνω . ὅτι δέ καί ὁ φάρμακον ὁ δύναμις ἀλλήλων διαφέρω οὐ ὀλίγος εἰμί μανθάνω ἀναγιγνώσκω ὁ ὅλος δύναμις αὐτός . ὁ μέν γάρ πρῶτος ὑπό αὐτός γράφω ἁπλόος εἰμί δύναμις χαλαστικός . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ Μενδήσιος μύρον δύναμις . ἔχω δέ ὁ δύναμις ἐπιτείνω ὁ δεύτερος , ἐν ὅς μείγνυμι ὁ Μενδήσιος μύρον ὁ ὁ χήν στέαρ . ὁ δέ τρίτος διά μέν ὁ σμύρνη ξηραντικός εἰμί μετά ὁ θερμαίνω , διά δέ ὁ οἶνος στυπτικός εἰμί , ἐπί ὅς ὑγρότης πλεονάζω ἀποκρούω τε ἅμα καί διαφορέω ἐγώ πρόκειμαι χρήσιμος ὑπάρχω . οἶδα δέ δή που ὁ ὀσμή ὁ σμύρνα ὁ πολύς ὁ ὑγιαίνω κεφαλαλγής ἐργάζομαι , ὥστε ὁ αὐτός οὗτος ὀδυνάω ὁ κεφαλή οὐ μικρός βλάπτω . ὁ δέ αὐτός δύναμις οὗτος ὁ βοήθημα καί ὁ τρίτος εἰμί καί ὁ τέταρτος . ὁ δέ πέμπτος οὐ ἐγγύς ἥκω ὁ οὗτος δύναμις κατάπλασμα , συντίθημι αὐτός διά ὕδωρ τε καί ἄγνος σπέρμα , οὐ μόνος ἀπολείπω πολύς ὁ διά ὁ σμύρνα συντίθημι κατά ἀμφότερος ὁ δύναμις , ὁ τε ὁ θερμαίνω καί ὁ ὁ ξηραίνω , ἀλλά καί ἐναντίος ἐργάζομαι δύναμαι ἐπί ὁ διά ψῦξις ἀλγέω ὁ κεφαλή . ὁ δέ ἐπί ὅδε γράφω , ὅς διά ὁ ὁ αἶρα ἄλευρον καί ἐπί ὁ χήνειος στέαρ συντίθημι , ἐπί ὅς ξηραίνω βούλομαι χρήσιμος εἰμί , οὐ ἐπί μόνος κεφαλή , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἄλλος μόριον εὔλογος παραλαμβάνω . εἰμί δέ ἄν οὗτος διά ὁ ὁ χήν στέαρ ἄλυπος ξηραίνω . εἰμί γάρ περισσός ἀνώδυνος τε καί παρηγορικός ὁ φάρμακον οὗτος . ἀλλά ὁ γε ἐφεξῆς αὐτός , περί ὅς κατά λέξις οὕτως γράφω · ἀνδράχνη κατά ἑαυτοῦ καί μετά λινόσπερμα τρίβω ἐπιτίθημι . ψυκτικός εἰμί φάρμακον , οὐ ἀγεννής ἁρμόζω διάθεσις θερμός . ὁ δέ μετά οὗτος γράφω ὡδί πως · ἐλαία φύλλον ὁ ἁπαλός τρίβω παραχέω ἔλαιον καί οἶνος μέλας καί καταπλάσσω , παρηγορικός μέν ὀδύνη οὐ εἰμί , κενωτικός δέ ὑγρότης χυμός ὑπάρχω . ἰσχυρός δέ ὁ δύναμις ὁ ἐφεξῆς αὐτός γράφω εἰμί , ἐν ὅς κελεύω τέφρα ὄξος διίημι ἤ ὕδωρ καταβρέχω ὁ κεφαλή . ἐάν μέν διά ὄξος σκευάζω , χρόνιος διάθεσις σκιρρέω ἰάομαι δύναμαι , οὐ μήν ὀδύνη γε παρηγορικός ὑπάρχω . εἰ δέ διά ὕδωρ ὁ τέφρα διηθέω , ὁ μέν ἰσχύς πάμπολυς ὁ διά ὄξος ἀπολείπω , πραυντικός δέ ὀδύνη οὐδέ οὕτως εἰμί , καθά οὐδέ ὁ μετά αὐτός γράφω , ὅς διά ὁ κεραμικός γῆ καί στρύχνον συντίθημι . περίεργος δέ ἐπιδείκνυμι ὁ σκευασία ὁ Ἀπολλώνιος ἐν ὁ διά ἁλικάκαβον καρπός συντίθημι μηδείς ἔχω μήτε ὁ προλέγω μήτε ὁ ἐφεξῆς μέλλω λέγω πολύς , ὥσπερ γε καί ὁ ἐφεξῆς ἕκαστος , ἄλλος δέ ἄλλος δύναμις ὑπάρχω , οὐ ὀρθός δέ ποιέω ἀδιόριστος γράφω . τίς γάρ ὅμοιος ἔχω ὁ διά βλίτον σύν ἔλαιον λειόω κατάπλασμα ὁ διά κ́ικις σπέρμα ἤ κόριον ἤ μελάνθιος σύγκειμαι ; θερμαίνω μέν γάρ οὗτος καί ξηραίνω , ὁ δέ βλίτον ἀσθενής ὑγραίνω τε καί ψύχω . ὁ δέ ἐπί ὁ τελευτή ὁ λόγος γράφω ὁ ἀρχή οὐδέ ἐπί εἷς χράω ποτέ πεῖρα ἕνεκα συμβουλεύω , μήτοι γε πολλάκις · ὀλιγάκις μέν ἀναγκάζω χράω ὁ διά ὄπιον φάρμακον , ﻿ ὅταν ὑπό σφοδρότης ὀδύνη ὁ ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω κινδυνεύω . βλάβη δέ τις καί τότε ὁ στερεός μόριον γίγνομαι , δέω ὁ μετά οὗτος γίγνομαι ἐπανόρθωσις . οὕτως καί ὁ διά ὄπιον κολλύριον πολύς βλάπτω , ὡς ἀσθενής τε ὁ ὀφθαλμός ἀποδείκνυμι καί ὁ καλέω ἀμβλυωπία ἐργάζομαι , καθά γε καί βαρυηκοία , ὅσος πρός ὠταλγία σφοδρός συντίθημι διά ὀπός μήκων . ἀλλά διά κεφαλαλγία σφοδρός οὔτε τις συγκόπτω ἀποθνῄσκω οὔτε ἑαυτοῦ ἀποκτείνω , ὡς ἔνιοι ὁ κωλικός . ὅπως ἄν γάρ ἀλγέω , ἀπολείπω ὁ ὁ κῶλον ἀλγέω ἤ οὖς ἤ ὀφθαλμός ἤ ὀδούς . παρηγορέω δέ διά κατάντλημα καί κατάπλασμα . [ περί ὁ ὑπό Ἀρχιγένης γράφω βοήθημα πρός κεφαλαλγία . ] καταλείπω οὖν ἤδη ὁ Ἀπολλώνιον ἐπί ὁ Ἀρχιγένης μεταβαίνω , ἐν ὁ πρότερος ὁ ἐπιγράφω αὐτός περί ὁ κατά γένος φάρμακον , ὧδε πως γράφω . Ἀρχιγένης πρός ὁ γίγνομαι κεφαλαλγία χωρίς πυρετός . κοινός ἐν ἀρχή ποιέω ὑδροποσία , ὀλιγοσιτία , κοιλία ἔκλυσις . οὗτος προλέγω ἐφεξῆς γράφω φάρμακον πολυειδής . ἀγαθός οὖν ἐγώ δοκέω κατά μόνος ἕκαστος ὁ ῥῆσις αὐτός προχειρίζω σκοπέω , καί πρῶτος γε ὁ ἀρχή ἐπαινέω , σαφής λέγω αὐτός ὁ ἀπό ὁ πυρέσσω διορισμός . γίγνομαι μέν οὖν καί ὁ Ἀρχιγένης οὐ ὁ τυγχάνω ἰατρός , ὥσπερ γε καί Μαντίας καί Ἡρακλείδης ὁ ἐμπειρικός , ἀλλά ὁ περί ὁ τέχνη Ἀρχιγένης ἐπιμέλεια πρόσκειμαι καί ὁ μετά ἐκεῖνος γίγνομαι . μέγας δέ οὗτος εἰμί ὁ ἐκμανθάνω ἀληθής βούλομαι ὁστισοῦν τέχνη λογικός , ὅταν γε καί φύω εἰμί ἀγχίνοος τε καί γυμνάζω κατά ὁ ὁ παῖς ἡλικία ἐν ὁ πρῶτος μάθημα . ὁ πολύς δέ ὁ ὁ τοιοῦτος τέχνη μεταχειρίζω οὐ γίγνομαι σοφός κατά αὐτός , ἀλλά ὁ πολύς φαίνω τοιοῦτος σπουδάζω . ἀλλά ὁ γε Ἀρχιγένης εἴπερ τις καί ἄλλος ἐκμανθάνω οὕτως ὁ κατά ὁ ἰατρικός θεωρία σπουδάζω ἔοικα ἀξιόλογος σύγγραμμα πάμπολυς καταλείπω , οὐ μήν ἐν ἅπας γε ὅς λέγω ἄμεμπτος εἰμί ἐγώ φαίνω , ἀλλά ὥσπερ αὐτός ὑπό ὅς ἀνήρ ὠφελέω ἀγαθός γίγνομαι , οὗτος ἐλέγχω πολύς , οὕτως καί αὐτός ἔοικα εἰμί ἁμαρτάνω πρός ἐγώ ὁ μετά αὐτός γίγνομαι ἐξελέγχω . χαλεπός γάρ ἄνθρωπος εἰμί μή διαμαρτάνω ἐν πολύς , ὁ μέν ὅλος ἀγνοέω , ὁ δέ κακός κρίνω , ὁ δέ ἀμελής γράφω , καθά καί νῦν ἐγώ δοκέω σφάλλω ὁ ὁ ἀπύρετος ἀπό ὁ πυρέσσω διορισμός μή προστίθημι ὁ ὁ ἀπύρετος ἅπας διορισμός . [ περί ὁ ἀπό στόμαχος κεφαλαλγέω . ] εὐθύς οὖν ὁ πρῶτος ἐν αὐτός εἰμί ὁ ἀπό στόμαχος κεφαλαλγία . ἔνιοι γάρ εἰ καί βραχύς τις εἰμί ἐν ὁ κοιλία καί μάλα κατά ὁ στόμα χυμός αὐτός ἀθροίζω δριμύς , αὐτίκα κεφαλαλγέω καί διά οὗτος βλάπτω μέχρι πολύς ἀσιτέω . αὐξάνω γάρ αὐτός ἐπί ὁ ἀσιτία ὁ ὁ τοιοῦτος χυμός μοχθηρία . χρή τοίνυν ὁ οὕτως ἐνοχλέω ἰάομαι μηδείς μέν ὁ κεφαλή προσφέρω , εἰ γε οὐδέ πάσχω οὐδείς ἴδιος πάθος , ἀλλά ὑπό ὁ ἄνοδος ὁ ἐν ὁ γαστήρ χυμός ἀτμός ἐγείρω μοχθηρός λυπέω , καθά ἄλλος ὁ ὁ ὑποχέω σύμπτωμα περιπίπτω ἐπί ὁ τοιοῦτος χυμός . τίς οὖν ὁ θεραπεία ; κενόω ὁ γαστήρ ὅτι ταχύς ὁ λυπέω χυμός . ἐκκενόω δέ εὐεμές ῥᾴδιος ὕδωρ πίνω , ὁ δυσεμής δυσχερής . ὡς ἔνιοι γε , ἔͅν διά ὁ ὁ δάκτυλος ἤ πτερόν κάθεσις εἰς ἔμετος παροξύνω ὁ γαστήρ , πολύς αὐτός οὐδείς γίγνομαι . ὁ τοιοῦτος οὖν ὅτι ταχύς πειράω τροφή εὔχυμος τε καί εὐστόμαχος προσφέρω , εἰ μέν ἐγχωρέω , λούω , εἰ δέ μή , πρό ὁ λουτρόν τοσοῦτος προσαίρω τροφή ὡς μή βλάπτω λούω . δειπνέω δέ ὀλίγος πίνω ἀψίνθιον κατά ὁ ὑστεραῖος , οὕτως τε πειράω διαιτάω ὁ λοιπός , ὡς ἄγαν αὐτός εὐπεπτέω ἄρτος προσφέρω βραχύς κατά τρίτος ὥρα ἤ τέταρτος ἤ βραχύς πρωΐ ἤ ὄψιος , ὡς διάστημα ἔχω ἱκανός ἐπί ὁ ἐθίζω ὥρα ὁ λουτρόν . ὅσος δέ οὐ δύναμαι ὁ ἄρτος ἐσθίω χωρίς ὄψον , οὗτος ἤ ἐλαία ἤ φοῖνιξ ἤ σταφυλή ἤ τις τοιοῦτος δίδωμι , ὁ πεῖρα ὁ ἀγαθός αὐτός εὑρίσκω . ἄλλος γάρ ἄλλος ἀγαθός εἰμί , κατά ὁ ἰδιότης ὁ φύσις . εἰς δέ ὁ ὁ μοχθηρός χυμός ἐν ὁ γαστήρ πλεονεξία ὁ τε ὁ πεσσικός δύναμις ἀσθένεια καί ὁ ὁ στόμα ὁ κοιλία ἀτονία ὁ μέγας συντελέω , καθά γε καί ὁ εὐαισθησία καί πρός οὗτος ὁ κεφαλή δέχομαι ὁ ἀτμός ὁ τοιοῦτος χυμός ἐπιτήδειος ἔχω , καθά ἔνιοι ὁ ὀφθαλμός . ἐγώ μέν οὖν πολλάκις ἐπί πολύς ἐπιλέγω ὅς διέρχομαι ἀγωγή , ἀνέω ὁ ἀπό ὁ κοιλία γίγνομαι κεφαλαλγία . ὁ δέ Ἀρχιγένης , ἁπλῶς γράφω ἅπας κεφαλαλγία ὁ ἄνευ πυρετός βοήθημα ὁ ὀλιγοσιτία , εὔδηλος εἰμί οὐδείς οἶδα περί ὁ ἐπί χολώδης χυμός γίγνομαι . ἔτι δέ μάλα ἄν τις οὗτος πείθω , ὁ τελευταῖος αὐτός λέξις ἀναγιγνώσκω , ἔχω οὕτως · Ἀρχιγένης . ἐπί δέ ὁ ἀπό στόμαχος κεφαλαλγέω πνευματικός τε καί διατείνω , ﻿ ὄξος κώδεια ἀναφεψάω ἔχω καταντλέω ἤ ὁ σπόγγος βρέχω ἐπιτίθημι , εἶτα καταπλάσσω ὁ μέτωπον ἄλφιτον μετά ἡδύοσμον καί ὄξος ἤ βλήχων μετά ὁ αὐτός ἤ στρύχνον χυλός μετά ῥόδινος χρίω . στόμαχος μέν γάρ ὀνομάζω , δηλονότι ὁ κοιλία ὁ στόμα ἐθίζω οὕτως ὁ ἰατρός καλέω ὁ μόριον οὗτος , ὅς γε καί στομαχικός συγκοπή ὀνομάζω καί στομαχικός τις εἰμί φημί ἀπό τις ὁ ἐν ὁ τόπος οὗτος γίγνομαι πάθος οὕτως ὀνομάζω , ὡς ἡπατικός ὁ ἀπό ἧπαρ καί κωλικός ὁ ἀπό κῶλον καί νεφριτικός ὁ ἀπό νεφρός καί σπληνικός ὁ ἀπό σπλήν πάσχω . εἷς δέ ἀπό ὁ στόμαχος οὗτος πάθος ὀδυνηρός γράφω , καταλαμβάνω ὁ κεφαλή ὁ , ὡς αὐτός ὀνομάζω , πνευματικός διατείνω , ὅς ἐκ οἶνος πόσις πολύς οἶδα μάλα γίγνομαι . ὁ δέ διά χυμός ἀλγέω ὁ κεφαλή δακνώδης ἄλγημα οὐ διατείνω αἰσθάνομαι . ἔνδεια μέν οὖν τροφή χρήσιμος ἐπί ὁ διάτασις , οὐ μήν ὁ γε δακνώδης χυμός ἔχω ἐν ὁ στόμα ὁ κοιλία . ὅταν μέν οὖν ὁ δακνώδης χυμός οὕτως εἰμί πικρός , ὠχρός τε καί ξανθός καλέω χολή , φύσις ἔχω διά κουφότης πρός ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἀναφέρω . ὅταν δέ φλεγματώδης ἤ ὀξύς ἤ ἁλμυρός εἰμί , ἐν ὁ κύτος μάλα ὅλος ὁ γαστήρ ἤ ἐν ὁ στόμα στηρίζω . καλός δέ ὡς ἐν τοιοῦτος εἰμί ἐν ὁ πυθμήν ὁ κοιλία αὐτός περιέχω . ῥᾴδιος γάρ εἰς ὁ ἔντερον ἀφικνέομαι καταλείπω ὁ γαστήρ . κακός δέ γίγνομαι διάθεσις ἐπί μοχθηρός χυμός ἀναπίνω δυσέκνιπτος εἰς ὁ χιτών ὁ γαστήρ , ὅς ἀγαθός βοήθημα ὁ διά ἀλόη εἰμί φάρμακον , ὅς καλέω ἔνιοι μέν πικρός , ἔνιοι δέ αὐτός ὁ διά ὁ ἀλόη ἱερός . καί βάλλω ἑκατόν μέν ὁ ἀλόη δραχμή , ἕξ δέ ὁ ἄλλος ἕκαστος , εἰμί καί αὐτός ὁ ἀριθμός ἕξ , κιννάμωμον , ναρδόσταχυς , ξυλοβάλσαμον , μαστίχη Χῖος , ἄσαρον , κρόκος . καλός δέ γίγνομαι ὁ φάρμακον , ἀλόη ἐλαχύς λαμβάνω . δοκέω γάρ ἐγώ πολύς ὁ πλῆθος αὐτός ἑκατόν εἰμί δραχμή πρός ὁ ὁ ἄλλος ἀναλογία παραβάλλω , καί διά οὗτος καί διά ἐνενήκοντα δραχμή αὐτός συντίθημι , καί διά ὀγδοήκοντα , καί μέντοι καί διά ἐλαχύς ἐνίοτε ὁ κρόκος , διά ὁ τις ὁ προσφέρω αὐτός πλήσσω ὁ κεφαλή , ὅς καί διά ὁ ὀσμή μόνος ὁ κρόκος πάσχω πολλάκις , ὥστε ἀγαθός αὐτός σύνθεσις κρίνω ὁ διά ὁ ἐνενήκοντα δραχμή ὁ ἀλόη καί ὁ κρόκος πέντε οὗτος χράω . ὁ δέ μηδείς ὁ ὀσμή ἄλυπος ὁ κρόκος φέρω , ἀλλά εὐθύς πληρόω ὁ κεφαλή , συντίθημι ὁ φάρμακον , τέσσαρες ἐμβάλλω ὁ κρόκος δραχμή . συνεχής δέ ἀναγκάζω σκευάζω αὐτός , διά ὁ μή μόνος ὅς διέρχομαι , ἀλλά καί ὁ πάσχω ὁ ὁ ὑποχέω φάντασμα ἤ σύμπτωμα διά πάθος στόμαχος δίδωμι . καί πρός οὗτος γε ὁ ἐπέχω ὁ γαστήρ καί γυνή μή καθαίρω καλός ἐπί ὅς ἐνεργέω καλός , ὅταν ὀγδοήκοντα μέν ἀλόη δραχμή , ἕξ δέ ὁ κρόκος λαμβάνω . καί καλός δέ εἰμί ὁ καρπήσιον λαμβάνω ἀντί ὁ ἄσαρον , συντίθημι δέ αὐτός ποτέ καί ἄμφω ἐμβάλλω . εἰμί δέ ὁ μέν τέλειος δόσις ὁ φάρμακον δραχμή εἷς , μετά ὕδωρ κύαθος οὐ πολύς τρεῖς , ὁ δέ ἐλλιπής κατά ὁ ἥμισυς . μεταξύ δέ ἄμφω ὁ ἄλλος , κατά ἡλικία καί μέγεθος σῶμα καί ἔθος ὑπαλλάσσω ὁ ποσότης . [ Ἀρχιγένης ὁ ἐφεξῆς ὁ πρῶτος ῥῆσις γράφω , ἐν ὅς καί Γαληνός διορισμός . ] περί μέν οὖν ὁ ἀπό στόμαχος κεφαλαλγέω ἱκανός οὗτος . καιρός δέ μεταβαίνω ἤδη πρός ὁ ὑπό ὁ Ἀρχιγένης γράφω ῥῆσις ἐφεξῆς ὁ πρῶτος . ποιέω δέ κατά ἕκαστος αὐτός ὅμοιος ἐξέτασις ὅς κατά ὁ πρῶτος πράσσω , συνάπτω αὐτός διά ὁ πρᾶγμα ἀκολουθία καί ὁ ὕστερος . ἀλλά νῦν γε ἀπό ὁ δεύτερος ἄρχω . ἔμβρεγμα δέ ἐάν μέν ἀπό χειμών ἤ ἀπό περίψυξις πάσχω , ἔλαιον χλιαρός καί διάχρισμα ῥίς , δαφνίς ἐκπίεσμα ἤ δάφνινος ἔλαιον ἤ συριακός μύρον ἤ κίκινος ἤ στυράκινος ἤ γλεύκινος , ἤ ἄλλος τις τοιοῦτος θερμαντικός . ἵνα δέ ἀπό ὁ τελευταῖος ὁ ἀρχή ποιέω , λέγω αὐτός ἡγέομαι ὁ τε καλέω αὐτόρρυτος ῥητίνη , ἐν Λακεδαίμων πολύς γίγνομαι καί ὁ καπνέλαιον ἐν Κιλικία , ὁ τε ἀμαράκιν καί ὁ στυράκινος ἐν Κύζικος , ὁ τε ἐν Πέργη σκευάζω ἴρινος , ἀξιόω διαχρίω ὁ τοιοῦτος μύρον ὁ ῥίς , ὡς διά ὁ ὀσμή αὐτός θερμαίνω ὁ κεφαλή . καί γάρ καί φαίνω σαφής οὗτος γίγνομαι , ὡς καί ὁ ἰδιώτης αὐτός χράω , καί μάλα ὁ εὐπόριστος . εὐπόριστος δέ εἰμί ἄλλος ἄλλος ὁ παρά ἕκαστος πλεονάζω , καί παρά ἐγώ γε κατά ὁ Ἀσία ἔθος εἰμί ὁ ἄγροικος ὁ καλέω κέδρινος χράω , ἔͅν ἀφοράω δέ ποτέ αὐτός , πισσέλαιον . καλέω δέ οὕτως ὁ σύγκειμαι ἐκ ἔλαιον τε καί πίσσα ὑγρός . μείγνυμι δέ καί οὗτος καί ὁ κέδρινος ὁ ἔλαιον ὁ μέν πολύς , ὁ δέ ἐλαχύς , εἰς ὅσος ἄν ἐκλύω ὁ σφοδρός ὁ δύναμις αὐτός βούλομαι . ἅπας δέ ὅς λέγω εἴωθα καί ὁ ὁ κεφαλή χράω καί μάλα , ὡς λέγω , κατά ὁ βρέγμα . διαχρίω δέ καί ὁ μέτωπον αὐτός καί ὁ οὖς ὁ πόρος , ἔνιοι δέ καί ὁ ὁ πούς ἴχνος καί ὁ ἕδρα . ὅταν δέ ὁ Ἀρχιγένης λέγω δαφνίς ἐκπίεσμα ὁ καλέω ἁπλῶς δάφνινος , ἡγέομαι οὕτως ὀνομάζω αὐτός , ὡς ὁ τε προσλαμβάνω ἔλαιον δάφνινος ἔλαιον ﻿ ὀνομάζω . Συριακός δέ μύρον ἡγέομαι λέγω αὐτός ὁ Κομμαγηνός , ἐπειδή κομίζω ἐκ Συρία ἐγώ αὐτός . Ἀρχιγένης . θέρος δέ ἤ καυσώδης διατείνω διά ὄξος καί ἔλαιον ἤ ὕδωρ καί ῥόδινος , ἔτι δέ χυλός πολύγονον ἤ ἀνδράχνη ἤ στρύχνον , ἤ τις ὁ ψύχω , σπόγγος τε ἐκ ὀξύκρατον τίθημι ὁ κεφαλή . ἐν οὗτος ὁ λόγος δοκέω μέν ἴσως τις ἀμελής ἀναγιγνώσκω εἷς ἁπλόος θεραπεύω θίαθος ὁ Ἀρχιγένης . ἔχω δέ οὐ οὕτως . ἐκ μέν ὁ φημί καυσώδης ὁ θερμός ἐνδείκνυμι διάθεσις , ἐκ δέ ὁ διατείνω ὁ ὑπό πνεῦμα φυσώδης οὗτος πάσχω , ὡς μή μόνος ἀλλοιόω κατά ὁ δυσκρασία , ἀλλά πλεονεξία ὑπάρχω ἀτμώδης πνεῦμα . ἐν ἀρχή μέν οὖν ἐπί ὁ τοιοῦτος διάθεσις ἀμφότερος ὁ ὁ ψύχω βοήθημα δύναμις εἰμί ἐπιτήδειος , ἐμψύχω μέν ὁ κατά θερμότης δυσκρασία , ἀνακρούω δέ καί ἀναστέλλω ὁ ἀναφορά ὁ φυσώδης πνεῦμα . ἀγαθός δέ ἄν εἰμί κατά ὁ ἐμός δόξα ἀκριβής ἐκζητέω πότε μέν ἐκ ὁ σῶμα ἀναφέρω ὁ φυσώδης πνεῦμα , καθά ἐπί ὁ ἀπό ὁ στόμαχος κεφαλαλγικός λέγω , πότε δέ ἐν ὁ κεφαλή γεννάω · καί γάρ ὁ γαστήρ ἐκφυσάω ἐνίοτε δύσλυτος . ἐνίοτε δέ καί ὁ μετά αὐτός ἔντερον ποτέ μέν ὁ νῆστις ἤ ὁ λεπτός ἔντερον , εἰμί δέ ὅτε ὁ κῶλον . οὐδείς οὖν θαυμαστός οὐδέ ἀδύνατος εἰμί ὁ αὐτός διάθεσις ἐν τις ὁ κατά ὁ κεφαλή μόριον γίγνομαι ὁ φυσώδης πνεῦμα γεννάω , ὅς ὁ γένεσις ἐν ὁ κατά ὁ γαστήρ τόπος ὁ αἰτία εὑρίσκω , ἔνδεια θερμασία τοσοῦτος ὡς γεννάω ἐκ ὁ σιτίον τε καί ποτόν ἀτμώδης τε καί φυσώδης πνεῦμα . διά ἀρρωστία δέ ὁ περισταλτικός δύναμις ἐκφυσάω τε καί πληρόω ὁ ἐντός εὐρυχωρία ὁ οὕτως πάσχω μόριον , ὥστε διατείνω μέν διά ὁ πλήρωσις , ὀδυνάω δέ διά ὁ τάσις . εὑρίσκω γάρ οὖν καί οὗτος ἐγώ , ἐν ὅς περί ὁ ἄλγημα ὁ κοινός καί γενικός εἰσκοπόω , ὡς ἐν ὁ διαλύω ὁ συνεχής ὁ ὁμοιομερής σῶμα ὁ ὀδύνη γίγνομαι . διαλύω δέ αὐτός ὁ διαβιβρώσκω καί ὁ τέμνω καί ὁ διατείνω καί ὁ σφοδρός θερμαίνω καί ψύχω . διό εἰͅπί ὁ κατά ὁ κεφαλή ἄλγημα εἴωθα πυνθάνομαι ὁ πάσχω , ὁποῖος τις εἰμί ὁ ποιότης αὐτός . ἔνιοι μέν γάρ ὡς διαβιβρώσκω ὁ σῶμα αἰσθάνομαι φημί ὁ ὀδύνη , ἔνιοι δέ ὡς διατείνω ἤ βαρύνω ἤ θλάω ἤ μόνος ἐπικρατέω σφοδρός θερμότης ἤ ψῦξις . εἰ μέν γάρ ὡς διαβιβρώσκω καί κεντέω , ἤτοι διά δριμύτης χυμός ἤ τοιοῦτος πνεῦμα αἰτιατέον · εἰ δέ διατείνω χωρίς ὁ δάκνω , πλήρωσις ὁ διατείνω μόριον , ἤτοι διά πνεῦμα φυσώδης ἤ χυμός ἐπιρρέω πολύς , ἐν ὅς γένος καί φλεγμονή καί ὁ ἐρυσίπελας εἰμί · ὁ μέν φλεγμονή θερμός αἷμα πολύς ὁ φλεγμαίνω σῶμα ἐν ἑαυτοῦ περιέχω , ὁ δέ ἐρυσίπελας χολώδης χυμός , εἰ δέ ἐκ ἄμφω πλεονεκτέω πληρόω τις μόριον , ἤτοι ὁ ἐρυσιπελατώδης φλεγμονή ἤ ὁ φλεγμονώδης ἐρυσίπελας γίγνομαι . καί μή τις δοκέω μακρός ἐγώ λόγος ἐπί εἷς μόριον κατά εἷς σύμπτωμα πάσχω ποιέω . κοινός γάρ ἅπας ὁ ὀδυνάω ὁ λόγος εἰμί καί διαρθρόω τις αὐτός ἀκριβής , εὔπορος εἰς ὁ ὁ ἴαμα εὕρεσις ἐπί πᾶς μόριον πάσχω εἰμί . ὁ γάρ τοι ὁ τέχνη στοχαστικός ἐν ὁ ὁ διάθεσις διαγνωστικός μάλα εἰμί . εὑρίσκω γάρ οὗτος ὁ θεραπεία οὐ στοχαστικός , ἀλλά ἐπιστημονικός ἐνδείκνυμι μετά ὁ καί γιγνώσκω ὁ δύσλυτος ἔνιοι διάθεσις , ἐπί ὅς εὔλογος χράω ὁ κατά ὁ ἔνδειξις , εἰ καί μηδείς ἀνύω φαίνω κατά ὁ ἀρχή . καί οὗτος εἰμί ὁ κατά ὁ ἀφορισμός λέγω , ἐν ὅς φημί , πᾶς κατά λόγος ποιέω , μή γίγνομαι δέ ὁ κατά λόγος μή μεταβαίνω ἐπί ἕτερος , μένω ὁ δοκέω ἐκ ἀρχή . εἰμί ὅτε γάρ οὕτως σφοδρός ἐν ὁ στενός πόρος σφηνόω ὁ ἀτμώδης πνεῦμα , καί πολύς μάλα αὐτός ὁ γλίσχρος χυμός ἤ παχύς , ὡς χρόνος δέω πολύς εἰς ὁ ἴασις . λεπτύνω τε γάρ ὁ οὕτως σφηνόω καί ὁ πόρος εὐρύνω χρή , διά ὅς ἐκκρίνω μετά ὁ προνοέω μηκέτι ἐπιρρέω ἕτερος , ἤτοι χυμός ἤ πνεῦμα τοιοῦτος , καί πρός οὗτος τονόω ὁ πάσχω , ὡς μηδέ αὐτός ὁ ὁ φυσώδης πνεῦμα ἐργάζομαι γένεσις . ὁ μέν οὖν πρῶτος συντίθημι οἰκεῖος ὁ τοιοῦτος διάθεσις φάρμακον ποικίλος δέω ὕλη ἔοικα · εἰ γε ἀποκρούω ὁ ἐπιρρέω οὐσία , εἴτε ἐν χυμός εἴτε ἐν ἀτμός εἰμί , ὁ ἀναγκαῖος εἰμί πέσσω τε καί λεπτύνω ὁ σφηνόω , διαφορέω τε οὗτος αὐτός καί οὗτος ἅπας οὐδείς ἥσσων , ἀλλά ἔτι καί μάλα εὐτονία ἐργάζομαι περί ὁ πάσχω μόριον , ὡς μή παραδέχομαι μέν ὁ ἐπιρρέω , ἀποκρίνω δέ ὁ λεπτύνω , πέσσω δέ καί λεπτύνω ὁ σφηνόω . ἀλλά ἐν ὁ μίξις ὁ οὗτος δύναμαι ἐργάζομαι φάρμακον ἄλλος ἄλλος στοχαστικός γίγνομαι ὁ μέν ἥσσων ὠφελέω , ὁ δέ μάλα ἐργάζομαι ὁ σύνθεσις . ὅθεν , ὡς οἶδα , πρός γάρ σύ λέγω ὁ ἑταῖρος , ὅς μάλα γράφω οὗτος , δύο πάντως ὁράω ἐγώ παρασκευάζω φάρμακον ὁ ὁ αὐτός ἐπαγγελία ἔχω , εἰμί ὅτε καί τρεῖς καί τέσσαρες , ἐͅκ ὁ οὗτος μίξις πολλάκις ἐργάζομαι ὁ δέω ἐπί ὁ δυσίατος διάθεσις . ﻿ ἐπισκοπέω γάρ αὐτός ἐν τίς μέν πολύς εἰμί ὁ θερμαίνω ἁπλόος φάρμακον , ἐν τίς δέ ὁ ψύχω , ὥσπερ καί ὁ ξηραίνω ἤ ὑγραίνω ἤ λεπτομερής ἤ παχυμερής , εἶτα ὁράω ὅπως ἐνεργέω ὁ προσφέρω ὁ πάσχω ὁ δεύτερος χρῆσις ἤτοι διά ἄλλος τις ἤ διά αὐτός οὗτος ποιέω , πολλάκις μέν ἐπί ἕτερος τις ὁ ὁ αὐτός ἐπαγγελία ἔχω ἀφικνέομαι , ἐνίοτε δέ μείγνυμι ἀμφότερος , ἐͅξ αὐτός ἐργάζομαι τις μέσος . λέγω δέ ἐπί πολύς οὐ καθόλου μόνος , ἀλλά καί κατά μέρος , ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα ἅπας ὁ τοιοῦτος . καί χρή γιγνώσκω , ὅς ἤδη καί πρόσθεν λέγω , ἐκεῖνος οὗτος ἕπομαι . ὅμως δέ ἀναγκάζω καί νῦν ἀναμιμνῄσκω αὐτός , ἕνεκα ὁ μάλα ἐγώ ἀκολουθέω ὁ ἐνταῦθα λέγω . ἐπί γοῦν ὁ πρόκειμαι διάθεσις , ὀδυνώδης ἐπικρατέω θερμότης , ἅμα φυσώδης πνεῦμα κατά ἀρχή μέν ἀποκρουστικός θεραπεία χράω , ἐκ ὁ ὁ ψύχω δύναμις γίγνομαι . σύμμετρος δέ οὗτος πράσσω ἐκ ὁ παρηγορικός τε καί πεσσικός μείγνυμι χρή ὁ ἀποκρουστικός , εἶτα καί ὁ διαφορητικός τις προστίθημι ἀφαιρέω κατά βραχύς ὁ ἀποκρουστικός φάρμακον , ἄχρι ἄν εἰς ὁ ἐναντίος μίξις ἀφικνέομαι ὁ φάρμακον ὅς ἐκ ἀρχή ἔχω , τουτέστι ἵνα πολύς μέν εἰμί ὁ λεπτυντικός τε καί διαφορητικός , ἐλαχύς δέ ὁ πεσσικός τε καί παρηγορικός , ἐλαχύς δέ ὁ ἀποκρουστικός . ἀνδράχνη μέν οὖν μανθάνω ψυκτικός καί ὑδατώδης εἰμί οὐσία , ἥσσων δέ αὐτός ὁ πολύγονος . ἐπί δέ ὁ στρύχνον τοσοῦτος μείγνυμι παχυμερής τε καί γεώδης , ὅσος καί ὁ στῦψις . ὁ δέ ὄξος ἀποκρουστικός τε ἅμα καί λεπτυντικός , ἀλλά καί διαφορητικός ἔχω δύναμις , ὡς ἄν ἐπικρατέω ἐν ὁ κρᾶσις λεπτομερής ψυχρότης , καθά ὁ ἀκριβής αἴθριος ἀήρ βόρειος . μανθάνω δέ καί ὁ ὁ ῥόδινος δύναμις , ὡς ἔχω μέν τις καί ἀποκρουστικός , ἔχω δέ καί πεσσικός καί παρηγορικός , ἔτι δέ πρός οὗτος καί διαφορητικός . ἔοικα οὖν ὁ Ἀρχιγένης ἐν ἀρχή ὁ λέγω διάθεσις ὁ τοιοῦτος χράω φάρμακον , αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ μόνος ὄξος οὔτε ἄλλοθι προσφέρω οὔτε ἐνταῦθα διά ὁ σφοδρός ὁ δύναμις , μείγνυμι δέ ἤτοι ῥόδινος ἤ ὕδωρ αὐτός . μεταβαίνω οὖν ἤδη πρός ὁ ἐφεξῆς ὁ Ἀρχιγένης ῥῆσις . ἐάν δέ ἐπιτείνω , τέλειος τροφή ἀποχή ἁρμόδιος , εἶτα φλεβοτομία ἀπό ἀγκών κένωσις τε ὁ κοιλία διά κλυστήρ εὔτονος . περί οὗτος ὁ βοήθημα λέγω ἐγώ πρότερος , ἡνίκα ὁ Ἀπολλώνιον ῥῆσις σκοπέω , ἀσιτία μέν ἐπί ὁ χολώδης αἴτιος ἀπαγορεύω ἐγώ , φλεβοτομία δέ ἐπί παῖς καί γέρων καί δύναμις ἀσθενής , ἐπαινέω δέ ὁ διά κλυστήρ κένωσις , οὐ μόνος ὁ κένωσις ἕνεκα ὁ περιέχω ἐν ὁ ἔντερον , ἀλλά καί ὁ ἀντίσπασις ὁ ἐπί ὁ κεφαλή ἀναφέρω . καί διά οὗτος καλός ἐν ὅς γράφω περί αὐτός ὁ Ἀρχιγένης , οὐ ἁπλῶς λέγω κένωσις τε κοιλία διά κλυστήρ , ἀλλά προστίθημι εὔτονος . πολύς γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος κλυστήρ ὁ ὁ ἀντίσπασις εἰμί , πρός ὁ μή μόνος ὁ κατά ὁ γαστήρ καί ὁ μεσάραιον ἐκκενόω , ἀλλά καί ὁ σιμός ὁ ἧπαρ . Ἀρχιγένης . ἔμβρεγμα δέ πήγανον μετά ὄξος καί ἔλαιον λεαίνω . ἀναμιμνῄσκω ὅς ὑποτίθημι διάθεσις βοήθημα γράφω , οὕτως κρίνω ἕκαστος ὅς καταλέγω ἄρχω . ὁ μέν οὖν διάθεσις αὐτός οὕτως γράφω , θέρος δέ ἤ καυσώδης διατείνω . ἐφεξῆς δέ ψυκτικός , δύναμις ὑποτάσσω βοήθημα καί μετά οὗτος φημί . ἐάν δέ ἐπιτείνω , τέλειος τροφή ἀποχή καί φλεβοτομία καί κλυστήρ εὔτονος προσφέρω . καί οὗτος ἐφεξῆς ὁ κατά ὁ πρόκειμαι γράφω ῥῆσις , ἐν ὅς μετά ὄξος καί ἔλαιον λεαίνω ὁ πήγανον προσφέρω κελεύω , οὐ προστίθημι πότερος χλωρός ἤ ξηρός . εἰμί γάρ οὐ μικρός διαφορά , πάμπολυς δριμύς τε καί θερμός ὁ ξηρός παρά ὁ χλωρός ὑπάρχω . ἐγώ μέν δή δοκέω ὁ χλωρός συμβουλεύω · οὐ γάρ ἄν ἀθρόος ἀπό ὁ ψύχω ἐπί ἐναντίος μεταβαίνω . ὁ δέ ὄξος ὅτι πρός ὁ ψύχω καί ἀποκρούω διαφορητικός ἔχω τις πρόσθεν λέγω , παρηγορικός δέ καί χαλαστικός δύναμις ὑπάρχω ὁ ἔλαιον ἔοικα μείγνυμι αὐτός . ἄλλος . δαφνίς ἐκπίεσμα μετά ὄξος καί πήγανον . πολύς οὗτος ὁ πρόσθεν ὑπάρχω δραστικός . ἰσχυρός γάρ θερμαίνω ὁ ὁ δαφνίς ἐκπίεσμα ὁ πήγανον μείγνυμι μετά ὄξος , ἔλαιον χωρίς . ἄλλος . χύλισμα ὁ ὁ ἶρις ῥίζα μετά ὄξος . οὗτος βοήθημα θερμαντικός οὐδείς ἔχω . ἀγαθός οὖν εἰμί ἐν ὁ πρός ὁ γενναῖος βοήθημα μετάβασις πρῶτος αὐτός τάσσω , εἶτα ἰτέα φύλλον λεῖος μετά ὕδωρ . οὗτος ὁ προγράφω ὁ διά ὁ ἶρις ἀσθενής εἰμί καί ὁ ἅπας πρῶτος γράφω ὅμοιος , ὥστε οὐ ἐν καιρός νῦν λέγω . ἕρπυλλος τρίβω μετά ὄξος καί ἔλαιον . περί μέν ἔλαιον καί ὄξος ἔμπροσθεν λέγω · προστίθημι δέ αὐτός νῦν ἕρπυλλος , δριμύς ποιότης φάρμακον , διά οὗτος καί θερμαίνω δύναμις . ἀμελής δέ ᾀνταῦθη παραλείπω μή δηλόω πότερος χλωρός ἤ ξηρός αὐτός εἰμί βούλομαι . ἀγαθός δέ ἴσως ὁ χλωρός ἀκούω . ἄλλος . πολύγονος μετά πήγανον διίημι ἔλαιον καί ὄξος . ὁ ὁ πολύγονον χυλός κατά ὁ πρῶτος λόγος ὡς ψύχω χράω , καί γάρ καί εἰμί ὄντως τοιοῦτος , ὥστε καί ἐπί ὁ χρονίζω ἄλγημα , κατά ὁ πρῶτος μετάβασις , εὔλογος ἄν τις αὐτός χράω μείγνυμι ὁ πήγανον . ἐπινοέω δέ ἐγώ χρή κατά ἕκαστος ὁ ἐναντίος ὁ δύναμις ﻿ φάρμακον μίξις , ἐν ἀρχή μέν ὀλίγος μείγνυμι ὁ γενναῖος , κατά δέ ὁ δεύτερος καί τρίτος χρῆσις αὐξάνω αὐτός ὁ ὄγκος . ἄλλος . ἀμύγδαλον πικρός λεπίζω , λεῖος μετά ὄξος καί ἔλαιον ἐμβρέχω εἰς κηρωτή πάχος διά ὀθόνιον μέτωπον ἐπιτίθημι . καί οὗτος ὁ πρῶτος μετάβασις εἰμί οἰκεῖος . μανθάνω γάρ διαφορητικός ἄδηκτος δύναμις ἔχω ὁ πικρός ἀμύγδαλον . ἄλλος . πήγανον ἄγριος μετά ἐλαία καί ὄξος ὅμοιος · ἄτακτος καί πάλιν οὗτος παρεντίθημι , ἰσχυρός πάνυ φάρμακον , ἐπί ὁ ἱκανός χρονίζω ἄλγημα ἔοικα παραλαμβάνω . ἄλλος . λεύκη καρπός μετά ὄξος τρίβω . διαφορητικός εἰμί δύναμις καί ὁ ὁ λεύκη καρπός . ἐν τις δέ ὁ ἀντίγραφος οὐ μετά ὄξος , ἀλλά μετά ὀξύκρατον γράφω . ἄλλος . ὤκιμον σπέρμα σύν ὕδωρ . ὁ μέν ὁ ὤκιμον σπέρμα θερμαντικός τε καί λεπτυντικός εἰμί δύναμις , οὐ μήν ἰσχυρός γε , διά ὕδωρ δέ μόνος , χρονίζω ὁ διάθεσις , οὐ ἄν τις εὔλογος αὐτός χράω , ἀγαθός γάρ εἰμί ἔλαιον τε καί ὄξος ὡς καί ἐπί ὁ ἄλλος λέγω , μείγνυμι καί οὗτος . ἄλλος . ποιέω καί βάλσαμον , πευκέδανον , καστορίδες καί ὁμοῦ καί ἴδιος ἕκαστος σύν ἔλαιον καί ὄξος . οὗτος πάλιν ὁ φάρμακον ἰσχυρός εἰμί , καί μάλα ὅταν αὐτός μόνος ὁ πευκέδανον προσφέρω , χωρίς ὁ μείγνυμι ὁ καστορίδες . βάλσαμον δέ τίς καλέω νῦν οὐ ἔχω φημί , πότερος ὁ φυτόν ὁ καρπός ἤ ὁ ὀπός , ὅς ὀποβάλσαμον ὀνομάζω , ἤ ὁ κλών αὐτός , ὁ καλέω ξυλοβάλσαμον . ἀγαθός δέ ἐγώ δοκέω ὁ ὀποβάλσαμον ἀκούω , λεπτομερής τε καί διαφορητικός οὐσία ὑπάρχω , οὐ μήν ἐπιφανής γε θερμός . ἄλλος . φύλλον δάφνη καί λεύκη καί ἄγνος μετά ἔλαιον καί ὄξος . μικτός καί οὗτος ὁ φάρμακον ἐκ διαφέρω ὁ δύναμις ὁ ἁπλόος συντίθημι , ὁ μέν φύλλον ὁ δάφνη θερμός , ὁ δέ ὁ ἄγνος μέτριος ψύχω . μέσος δέ ἄμφω εἰμί ὁ ὁ λεύκη . ἄλλος . πάναξ μετά ἔλαιον ἀλείφω . οὐδείς ἐνταῦθα ὁ ψύχω μείγνυμι καί διά οὗτος ὁ πάνυ χρονίζω διάθεσις καί μηδείς ἔτι θερμότης ἔχω χρήσιμος ὑπάρχω . διό καί μέμφομαι ἄν τις αὐτός χωρίς διορισμός ὁ βοήθημα γράφω . πάναξ δέ ἡγέομαι νῦν λέγω αὐτός ἀμελής ἀντί ὁ φημί πάναξ ῥίζα . οὐ γάρ δή ὁ ὀποπάναξ νομίζω ὑπό αὐτός λέγω πάναξ . διαφέρω δέ ὁ ῥίζα οὗτος οὐ μικρός τις θερμότης ὑπεροχή . ἄλλος . ἄγνος ἤ ἡδύοσμος , ἀμύγδαλον πικρός , ἴρις , ἴσος μείγνυμι σύν ὄξος καί ῥόδινος ἐμβρέχω . ὁ μέν ἄλλος ὁ δύναμις λέγω πρόσθεν . ἡδύοσμος δέ νῦν πρῶτος μνημονεύω θερμαντικός δύναμις φάρμακον . ἄλλος . συκάμινος χυλός προσμείγνυμι ὄξος καταβρέχω . προφανής οὗτος ὁ γένος εἰμί ὁ ὑπό αὐτός γράφω ἄρχω ὁ διάθεσις ἐμψυκτικός ἴαμα , οὐ ὀρθός νῦν ἀναμείγνυμι ὁ πρός ὁ αὐξάνω διάθεσις ἁρμόζω φάρμακον . χρονίζω δέ ψιλόω κατάχρισμα μέν ὁ λέγω ἔμβρεγμα τε παχύς ποιέω αὐτός χράω . ἄλλος . ῥητίνη μετά μέλι καταχρίω κρόταφος καί μέτωπον . ἤ μυόχοδον μετά ὄξος καί ῥόδινος . τρίτος οὗτος αὐτός καιρός καί χρόνος εἰμί ἐπί ὁ ὁ κεφαλή βοήθημα . ὁ μέν γάρ πρῶτος εἰμί ἄρχω ὁ πάθος , ὁ δέ δεύτερος , ὡς αὐτός γράφω , ἐπιτείνω . τρίτος δέ οὗτος , ἐν ὅς φημί χρονίζω ὅστις δέω σφοδρός βοήθημα , ὅς ἔνιοι ὁ πρόσθεν ἀναμίσγω οὐ ὀρθός . [ ὁ ὑπό Ἀσκληπιάδης γράφω ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐκτός πρός ὁ πρόσφατος κεφαλαλγία . ] ἐμβροχή ὅς χράω Νικομήδης . πήγανον φύλλον δραχ . βʹ . ἡδύοσμος δραχ . βʹ . πευκέδανον δραχ . βʹ . ἶρις δραχ . βʹ . ὤκιμον σπέρμα δραχ . ηʹ . μήκων μέλας σπέρμα δραχ . δʹ . ὀξύκρατον ξεστ . αʹ . ἕψω εἰς ὁ ἥμισυς , καί ὁ ὑγρός ἐκθλίβω ἀνακόπτω ῥόδινος καί συνεχής ἐμβρέχω ὁ κεφαλή . [ ἄλλος ὅς χράω Χαρικλῆς . ] ἀμύγδαλον πικρός κεκαθάρω δραχ . βʹ . λύγος ἄνθος δραχ . βʹ . πευκέδανος ῥίζα δραχ . βʹ . ἡδύοσμος χλωρός ᾒ ξηρός δραχ . βʹ . πήγανον ἀκρέμων δραχ . βʹ . δαφνίς κεκαθάρω δραχ . βʹ . σπονδύλος δραχ . βʹ . ἕρπυλλος δραχ . βʹ . καστορίδες δραχ . βʹ . ῥόδον χλωρός ἤ ξηρός δραχ . δʹ . ὄξος διαλύω ἀναλαμβάνω κηρωτή σκευάζω διά ῥόδινος , ἔπειτα εἰς ὀθόνιον ἐμπλάζω , καί ξυρέω ὁ θρίξ , ἐπιτίθημι κατά ὅλος ὁ κεφαλή , καί ταινίδιον καταδέω φυλάσσω μέχρι ὁ ἐπέρχομαι ἡμέρα , καί πάλιν λύω , καί ἀνανεόομαι ἐπιτίθημι . [ Τροχίσκος πρός κεφαλαλγία Ἀντώνιος ῥιζότομος . ] ὀπός πευκέδανον δραχ . ιστʹ . ὀπός μήκων δραχ . αʹ . ἄνισος δραχ . δʹ . ὑοσκύαμος σπέρμα δραχ . δʹ . κρόκος , σμύρνα ἀνά δραχμή δʹ . σκαμμωνία δραχ . δʹ . πᾶς λεαίνω μετά ὄξος , ἀναπλάσσω τρόχισκος καί ξηραίνω ἐν σκιά , ἐν δέ ὁ χρῆσις ἀνίημι μετά ὄξος , ἐπιχρίω ὁ μέτωπον , ἀπό κρόταφος ἄρχω , καί ἐπί ὁ ἕτερος κρόταφος καταλήγω . ἐπί δέ ὁ πυρέσσω ὕδωρ χράω καταχρίω . [ ὡς δέ Ἀλέξανδρος ἔχω οὕτως . ] πευκέδανος ῥίζα δραχ . δʹ . ἤ ὁ ὀπός δραχ . βʹ . κρόκος δραχ . αʹ . σμύρνα δραχ . αʹ . ὄπιον δραχ . αʹ . ὄξος ἀναλαμβάνω καί ποιέω τρόχισκος . ἐν δέ ὁ χρῆσις ὄξος διαλύω καταχρίω ὁ ἐν αἴσθησις τόπος , οὗτος παραχρῆμα λύω ὁ πόνος . [ ἄλλος Ἀντίγονος ἐν στρατόπεδον ἐπίσημος ἰατρεύω . ] δαφνίς ξηρός , λεῖος , κεκαθάρω δραχ . δʹ . σκαμμωνία ﻿ δραχ . δʹ . σέλινον σπέρμα δραχ . ηʹ . ὀπός μήκων δραχ . δʹ . κρόκος δραχ . ηʹ . σμύρνα δραχ . δʹ . ὀμφάκης δραχ . δʹ . ἕρπυλλος δραχ . ηʹ . ὄξος ὁ αὐτάρκης σκευάζω καθά προλέγω . [ χρόνιος κεφαλαλγέω ἐπίθημα ὡς χράω Χαρικλῆς . ] ἴρινος μύρον πίεσμα , πευκέδανον , καστορίδες , ἀνά μέρος αʹ . δαφνίδιον μέρος δύο , ἄγνος σπέρμα μέρος δύο , ῥόδον ξηρός μέρος δύο , ὄξος διαλύω , ἀναλαμβάνω κηρωτή σκευασθέιω διά ῥόδινος , ἔπειτα εἰς ὀθόνιον ἐμπλάζω ἐπιτίθημι κατά ὅλος ὁ κεφαλή , προξυράω ὁ θρίξ καί ταινίδιον καταδέω φυλάσσω μέχρι ὁ ἐπέρχομαι , καί πάλιν ἐπιτίθημι . [ περί ὁ ἐπί χολώδης χυμός κεφαλαλγέω . ] ὁ μέν σημεῖον παραπλήσιος ὁ ἐπί ἔγκαυσις , προσέρχομαι δέ αὐτός δῆξις τε πολύς καί ὠχρότης πρόσωπον , καί ποτέ καί ὁ στόμα ἐκπίκρωσις . ἡλικία δέ μάλα ἀκμαστικός καί κρᾶσις θερμός καί βίος φροντιστικός καί ὁ χολή συνάγω ξανθός , οὗτος ὁ πάθος εἴωθα συμβαίνω . λουτρόν τε οὖν εὔκρατος ἐπί οὗτος καί ἄλειμμα καί ὑδαρής πόμα χράω καί ὁ σύμπας δίαιτα ὑγρός τε καί εὔχυμος παραλαμβάνω . κενωτέον δέ ὁ χολώδης χυμός ἀψίνθιον ἀπόβρεγμα ἤ διά ὁ ἀλόη καί αὐτός ὁ πικρός ἀντίδοτος κατά ἑαυτοῦ ἤ καί σύν ὀλίγος σκαμμωνία , ἤ διά ὁ ὁ ἀλόη καταπότιον . ἐπιχριστέον δέ ὁ μέτωπον ἤ ὁ κροκώδης τρόχισκος ἤ ὁ τρίγωνον ἤ τις ὁ παραπλήσιος . [ περί ὁ κατά ὁ συμπάθεια κεφαλαλγία . ] εἰ μέν ὅλος ὁ σῶμα συμπάσχω ὁ κεφαλή , οὗτος προνοητέον πρός τε ὁ δυσκρασία καί πρός ὁ κρατέω ὕλη ἐπισταμένως . καί εἰ μέν εἰμί πλῆθος καί μάλα κατά ὁ φλέψ , φλεβοτομέω · εἰ δέ μάλα ποιότης , καθαρτικός χράω φάρμακον . εἰ δέ μόριον συμπάσχω , οἷος ἧπαρ ἤ γαστήρ ἤ στόμαχος , οὗτος βοηθητέος , θερμός μέν ἐν αὐτός ὑπόκειμαι δυσκρασία , ἄρτος ἐκ ὑδαρής οἶνος παρέχω καί ὁ διά χόνδρος ῥόφημα καί ὁ ἔξωθεν μέτριος ἐμψύχω τε καί τονέω ἐπιβροχή , ὡς ἔμπροσθεν λέγω . εἰ δέ διά γλίσχρος τε καί παχύς χυμός ἐν ὁ στόμαχος περιέχω κεφαλαλγέω , καί οὗτος ἐκμοχλεύω , ὀξύμελι πίνω παρέχω ὁ τε ἁπλόος καί ὁ Ἰουλιάνειον καί ὁ διά ὕσσωπος τε καί ὀρίγανος . καί ὁ οὗτος ἔτι θερμός τε καί τμητικός καί ὁ ἀπό ῥαφανίς ἔμετος χράω , ἐπιβροχή τε θερμός καί κατάπλασμα . [ περί ὁ ἐν πυρετός κεφαλαλγία . ] ἐπί δέ ὁ ἐν πυρετός συνεισβάλλω ἐκ ἀρχή κεφαλαλγία , φλεβοτομέω ὁ πρῶτος ἤ ὁ δεύτερος ἄνεσις , εἰ μή τις κωλύω , καί μάλα ἐπί ὁ εὐεκτός καί πολυαίμων . προσέχω δέ μή διά ὁ ἀπό ὁ γαστήρ ἀναθυμίασις γίγνομαι ἤ διά ἐποχή κοιλία συμβαίνω ὁ ὁ κεφαλαλγία . εἰ δέ ὕστερον μετά ὁ ἕβδομος εἰσβάλλω , προκενόω ὁ κοιλία διά κλυστήρ ἀξιόλογος , σικυαστέον ἀπό ἰνίον ἤ αὐχήν καί παρηγορητέον ὁ κεφαλή ὁ διά ἔλαιον ἐμβροχή , ῥόδινος μέν ἐπί ὁ θερμός καί ὥρα θερινός καί μετά βραχύς ὄξος , χαμαιμήλινος δέ ἐπί ὁ ψυχρός ἕξις καί ἐν χειμών πέμπτος μέρος ὄξος προσλαμβάνω . ἐπιχρίω δέ ὁ μέτωπον κῦφος μέν ἐπί ὁ ψυχρός , κροκόμαγμα δέ ἐπί ὁ θερμός . ἐπί μέγεθος δέ πυρετός γίγνομαι κεφαλαλγία ἴαμα προγράφω ἐν ὁ περί πυρετός λόγος . δέω δέ παραφυλάσσω οὗτος , οὐ μόνος ἐπί ὁ κατά συμπάθεια ὁ στόμαχος κεφαλαλγέω , ἀλλά καί κατά πᾶς ὁ περί κεφαλή γίγνομαι πάθος . εἰμί δέ οὗτος ἄγνος σπέρμα , ἀψίνθιον χυλός , γάλα πίνω , βάλανος δρύϊνος εἰσθέω , ἐλαία μέλας μεμαίκυλον , ὄροβος . οὗτος δέ καί ὁ ἄρθρον παραλύω , ἐπιπολύ δέ ἅπτω σμύρνα , λίβανος , κισσός κόρυμβος , καί ταράσσω ὁ διάνοια σχοῖνος καρπός , κρόκος , πευκέδανον , κυκλάμινος ξηρός σύν οἶνος πίνω . στύραξ ὀλίγος μέν πίνω λύω σκυθρωπότης , πολύς δέ κατασκευάζω ταραχώδης ὕπνος .