galenus.de-compositione-medicamentorum-secundum-locos-libri-x 4.1
Οὐκ ἄλλη μέν τίς ἐστι τῆς συνθέσεως αὐτῶν ἡ μέθοδος , ἄλλη δὲ τῆς χρήσεως . αὕτη γὰρ ἡ σύνθεσις , ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν ἀναφερομένη γίγνεται , σκοπὸν ἐχόντων τῶν συντιθέντων τὰ φάρμακα τὴν ἐκ τῆς χρήσεως αὐτῶν ὠφέλειαν . ὥσπερ δ’ ἐν τοῖς ἄλλοις , οὕτω κᾀν τούτοις ἔνιοι μὲν ἄνευ διορισμοῦ γεγράφασι τὰς χρήσεις τῶν φαρμάκων , οἷον ὅτι πρὸς ὀδύνην ἐπιτήδειόν ἐστιν , οὐκ ἔτι προσθέντες ἐπὶ τίνι διαθέσει τῆς ὀδύνης γινομένης . ἔνιοι δὲ καὶ τὰς διαθέσεις ἔγραψαν , οἱ μὲν ἐμπειρικώτερον , οἱ δὲ λογικώτερον · ἐμπειρικώτερον μὲν ὅσοι τοῖς φαινομένοις ἐναργῶς κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς σημείοις τὸν διορισμὸν ἐποιήσαντο , λογικώτερον δὲ ὅσοι τοῖς ἀμυδρῶς φαινομένοις ἢ μηδ’ ὅλως φαινομένοις . ἐναργῶς μὲν γὰρ φαίνεται ῥεῦμα πολὺ καὶ ὀλίγον , ἄδηκτόν τε καὶ δακνῶδες ἔρευθός τε πλέον ἢ ἔλαττον , ὥσπερ γε καὶ φλέβες ὀλίγου τε καὶ πολλοῦ πλήρεις αἵματος , ὅ τε τῆς φλεγμονῆς ὄγκος ἐλάττων ἢ μείζων , ὥσπερ καὶ αἱ ποικιλίαι τῶν παρὰ φύσιν χρωμάτων , αἵ τε διεξιοῦσαι λῆμαι πλείους ἢ ἐλάττους ἢ μικρότεραι ἢ μείζους . φαίνονται δ’ ἐναργῶς ἡμῖν καὶ αἱ γινόμεναι τραχύτητες ἐν τοῖς βλεφάροις τῶν ὀφθαλμῶν . τί δὲ δεῖ λέγειν , ὅτι καὶ τὰ ἕλκη καὶ αἱ φλύκταιναι κατά τε τοὺς τόπους καὶ τὰ μεγέθη διαφορὰν οὐκ ὀλίγην ἔχουσι καὶ τὰ ἄλλα ὅσα τοιαῦτα , καὶ καθ’ ἕτερόν γε τρόπον ἐκ τῶν φαινομένων ἐναργῶς εἰσι καὶ αἱ ὀδύναι . διαφέρουσι γὰρ οὐδὲν , ἄν θ’ ἡμῖν ἄν τε τοῖς κάμνουσι φαίνωνται . καὶ γὰρ ὅτι ἀλγοῦσι καὶ ὅπως ἀλγοῦσι δῆλον , ὅτι μετὰ θλίψεως ἢ τάσεως ἢ σφηνώσεως ἢ διαβρώσεως ἤ τινων σφυγμῶν ἀλγοῦσιν , ἡμῖν σαφῶς ἐνδείκνυται . οὐ φαίνονται δὲ οἱ τοιοῦτοι διορισμοὶ , καθάπερ ἔνιοι γράφουσι , πρὸς ῥεῦμα . τὸ δ’ ἀπὸ τῶν ἔνδον τοῦ κρανίου πρὸς ῥεῦμα τὸ ἀπὸ τῶν ἐκτὸς ἢ νὴ Δία τὸ ἀπὸ τῶν ἀρτηριῶν ἢ τῶν φλεβῶν χορηγούμενον . ὅταν τε λέγωσί τινες ἔντασιν ἢ σφήνωσιν ἐν τῷ βάθει τῶν ὀφθαλμῶν εἶναι χυμῶν παχέων ἢ γλίσχρων ἢ πολλῶν , οὐδὲν τούτων σύμπτωμα βαρύνει τοὺς κάμνοντας , ὡς ὀδύνη σφοδρὰ καθ’ ὁτιοῦν μόριον , οὐ γὰρ δὴ κατ’ ὀφθαλμούς γε μόνους γινομένη , ὥστε καὶ ἀποθανεῖν εἵλοντό τινες , ἄμεινον εἶναι τοῦτο παθεῖν ἡγησάμενοι τοῦ δι’ ὅλης ἡμέρας ἀνέχεσθαι τῆς ὀδύνης . ἐμοὶ δὲ ἐν ἄλλοις τέ τισι καὶ τῷ δωδεκάτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γέγραπται σαφῶς καθόλου περί τε τῆς διαφορᾶς τῶν διαθέσεων ἐφ’ αἷς ὀδυνῶνται σφοδρῶς ἥ τε αἰτία ἑκάστης αὐτῶν . γέγραπται δὲ κᾀν τῷ τρισκαιδεκάτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου πάντα ὅσα γε χρὴ περὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς διαθέσεων ἐπίστασθαι τὸν ἰατρὸν , εἰς τὰς ἰάσεις αὐτῶν ἀναγκαῖα . λεχθήσεται δέ καὶ νῦν ἐν κεφαλαίοις βραχέσιν ὅσον αὐτῶν εἰς τὰ παρόντα χρήσιμον ὑπάρχει , τουτέστιν ὅσα συνῆπται τῇ τῶν ὑλῶν διδασκαλίᾳ . καὶ γὰρ ὀποὶ καὶ χυμοὶ καὶ σπέρματα καὶ καρποὶ καὶ μόρια φυτῶν ἐμβάλλεται ταῖς ὀφθαλμικαῖς δυνάμεσιν , ὥσπερ γε καὶ τῶν μεταλλικῶν ὀνομαζομένων οὐκ ὀλίγα , τὰ μὲν ἐσχάτως αὐστηρὰ καὶ στρυφνὰ καὶ δριμέα , τὰ δὲ μετριώτερα μὲν τούτων , ὅμως δ’ οὖν ἰσχυρὰ , καθάπερ γε καὶ ἀδηκτότατά τινα ταῖς πλύσεσι γεγονότα . [ Περὶ ἀδήκτων φαρμάκων . ] Πομφόλυξ οὖν πεπλυμμένος οὐδενὸς ἀπολείπεται τῶν ἀδηκτοτάτων φαρμάκων , καὶ διὰ τοῦτο αὐτῷ χρώμεθα πρός τε τὰ λεπτὰ καὶ δριμέα ῥεύματα προκεκενωμένης δηλονότι τῆς κεφαλῆς ἅμα τῷ παντὶ σώματι · τὸ μὲν οὖν ὅλον σῶμα πρόδηλον ὅτι διὰ φλεβοτομίας τε καὶ καθάρσεως ἐκκενοῦμεν , ἀποφλεγματισμοῖς δὲ τὴν κεφαλήν . δύναται γὰρ ὁ πεπλυμμένος πομφόλυξ , ὥσπερ καὶ τὸ σπόδιον καὶ τὸ ἄμυλον ἅμα μὲν καὶ ξηραίνειν μετρίως ὑγρότητας , ἅμα δὲ καὶ κωλῦσαι κενοῦσθαι διὰ τῶν χιτώνων τὴν ἐν τοῖς τελείοις ἀγγείοις αὐτῶν περιεχομένην ὑγρότητα περιττὴν , ὡς ὅταν γε πρὶν κεκενῶσθαι τὴν κεφαλὴν , ἐπιῤῥεόντων ἔτι τοῖς ὀφθαλμοῖς ὑγρῶν , ἐμφρακτικοῖς χρήσαιτό τις φαρμάκοις , ὀδύνην τε σφοδρὰν ἐργάσεται διατεινομένων τῶν χιτώνων καὶ ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν περιῤῥεόντων ὑγρῶν καί ποτε ῥῆξιν ἢ διάβρωσιν αὐτῶν ἐμποιεῖ . ἐκ τοῦ αὐτοῦ δὲ γένους ἐστὶ τοῖς εἰρημένοις φαρμάκοις ὑπόλεπτον ὑγρὸν τὸ ἐν τοῖς ὠοῖς , ἔχον ἐκ περιττοῦ τὸ ἀποπλύνειν τὰς ὑγρότητας , ἐπαλείφειν τε τὰ τραχυνθέντα . τὸ δὲ ἐμφράττεσθαι τοῖς κατὰ λεπτὸν πόροις ὁμοίως ἐκείνοις οὐκ ἔχει , καθάπερ οὐδὲ τὸ ξηραίνειν . ὁ μέντοι τῆς τήλεως χυλὸς ὅσον μὲν ἐπὶ τῇ γλισχρότητι παραπλήσιός ἐστι τῇ λευκῇ τῶν ὠῶν ὑγρότητι , διαφορητικῆς δέ ἐστι δυνάμεως , ὥσπερ δὴ καὶ μετρίως θερμαντικῆς , καὶ διὰ τοῦτο πολλὰς τῶν ὀδυνῶν εἴωθε πραΰνειν . [ Περὶ τῶν δριμέων . ] Ἐναντιωτάτη δὲ τῇ τούτων ὕλῃ ﻿ κατὰ γένος ἐστὶν ἡ τῶν δριμέων ὀπῶν , οἷον τοῦ τε Κυρηναίου καὶ Μηδικοῦ καὶ σαγαπηνοῦ καὶ εὐφορβίου καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἡ τῶν θερμαινόντων σφοδρῶς ἄνευ τοῦ τραχύνειν οὐ μόνον ἐν ὀποῖς , ἀλλὰ καὶ ἐν χυλοῖς καὶ ἐν σπέρμασι καὶ ἄνθεσι καὶ καρποῖς φυτῶν περιεχομένη . [ Περὶ τῶν ῥυπτικῶν . ] Τρίτη δὲ ἐπὶ ταῖς εἰρημέναις ἐστὶν ἰσχυρὰ δύναμις ἡ τῶν ῥυπτικῶν φαρμάκων , ὁποία χαλκοῦ τε λεπίς ἐστι καὶ ἡ κεκαυμένη χαλκῖτις , ὅ τε κεκαυμένος χαλκὸς , ὥσπερ δὴ καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ καὶ τὸ μίσυ καὶ τὸ σῶρυ καὶ τὸ στίμμι . [ Περὶ τῶν σηπτικῶν . ] Καὶ παρακείμενον ἄλλο γένος τούτοις ἐστὶ τὸ τῶν σηπτικῶν , ὁποῖόν ἐστιν ἀρσενικόν τε καὶ σανδαράχη τό τε τῆς Ἀσίας πέτρας ἄνθος , ἐπ’ ὀλίγον δὲ τῆς τοιαύτης δυνάμεως καὶ τῷ μίσει μέτεστιν . [ Περὶ τῶν στυφόντων . ] Ἄλλο δὲ γένος ἐστὶ φαρμάκων εἰς τὰς ὀφθαλμικὰς δυνάμεις ἐμβαλλομένων ὅσα στύφειν πέφυκε . τὰ μὲν οὖν μετρίως τοιαῦτα τὰς ἐπιῤῥοὰς ἀποκρούεται , τὰ δὲ σφοδρὰ πλέον ὀδυνᾷ , τραχύνοντα τοὺς χιτῶνας ἢ τὴν τῶν ἐπιῤῥεόντων ὁρμὴν ἀναστέλλει . μίγνυται δέ ποτε χρησίμως αὐτῶν ὀλίγον ταῖς καλουμέναις ὀξυδερκέσι δυνάμεσι συνάγοντα καὶ σφίγγοντα τὴν οὐσίαν τῶν ὀφθαλμῶν . τὰ δὲ μετρίως στύφοντα χρησιμώτατα μέν ἐστι ταῖς καλουμέναις ὀφθαλμίαις , χρήσιμα δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις σχεδὸν ἁπάσαις διαθέσεσιν ἑλκῶν τε καὶ φλυκταινῶν καὶ ῥευμάτων . ἔστι δὲ τοιαῦτα ῥόδων φύλλα καὶ ἄνθη καὶ χυλὸς ἐρείκης τε καρπὸς , ὅ τε τῆς νάρδου στάχυς , ἔτι τε τὸ τοῦ μαλαβάθρου φύλλον , ὅ τε κρόκος καὶ τὸ λύκιον , ἥ θ’ ὑποκυστὶς ὀνομαζομένη . σφοδροτέρας δὲ τούτων στύψεως ἥ τε ἀκακία μετέχει καὶ τὸ ὀμφάκινον τοῦ γένους τῶν χυλῶν ὄντα καὶ αὐτὰ καὶ τὸ βαλαύστιόν τε καὶ οἱ κύτινοι καὶ αἱ κηκίδες αἱ ὀμφακίτιδες τοῦ γένους εἰσὶ τῶν ἱκανῶς στυφόντων . [ Περὶ πεπτικῶν . ] Πεπτικὰ δὲ φλεγμονῶν τε καὶ τῶν ἄλλων διαθέσεών ἐστι φάρμακα , σμύρνα καὶ κρόκος καὶ καστόριον καὶ λιβανωτὸς , ὅ τε τῆς τήλεως ἑψηθείσης χυλὸς , ἅπερ καὶ διαφορεῖν πέφυκε , καὶ μάλιστα ἡ σμύρνα . τοιαύτη μέν ἐστιν ἡ τῶν ὀφθαλμικῶν ὕλη , καὶ ὅσοι γε φύσει συνετοὶ τυγχάνουσιν ὄντες , ἐγυμνάσαντό τε τὸν λογισμὸν , οὐδὲν ἔτι δέονται τῆς παρ’ ἐμοῦ διδασκαλίας , αὐτοὶ δυνάμενοι πρὸς ἕκαστον πάθημα τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς γινομένων ἐπιτήδειον συντιθέναι φάρμακον . ἐπειδὴ δὲ ὀλίγοι μέν εἰσι τοιοῦτοι , στοχάζεσθαι δὲ χρὴ καὶ τῆς τῶν πολλῶν ὠφελείας , ἄμεινον ἔνδοξέ μοι τὸν περὶ συνθέσεως αὐτῶν λόγον ὁλοκλήρως διελθεῖν , ἐπαναλαβόντι πρότερον ἕνεκα συνόψεως ὧν ἐμνημόνευσα φαρμάκων ἑκάστου , τὴν κοινὴν κατὰ γένος δύναμιν , εἰρημένην μὲν καθόλου κατὰ τὸ πέμπτον ὑπόμνημα τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείας καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς δὲ κατὰ μέρος ἐν ἕξ βιβλίοις ἄχρι τοῦ τελευταίου . χρήσομαι δὲ ταῖς προσηγορίαις τῶν ἐν τοῖς φαρμάκοις δυνάμεων , ἃς ἐθέμην ἐν τῇ προειρημένῃ πραγματείᾳ ἕνεκα σαφηνείας , τινὰ μὲν εἶναι λέγων γεώδη ταῖς οὐσίαις , ἄνευ ψύξεως ἐπιφανοῦς ἢ θερμασίας ἐν τῷ μέσῳ πως τούτων καθεστηκότα , καὶ τούτων αὐτῶν ἔνια μὲν βραχύ τι ψύξεως ἢ θερμασίας μετέχοντα , τινὰ τινὰ δὲ ὅλως οὐδεμίαν ἐμφαίνοντα τοιαύτην δύναμιν . ὅλον δ’ οὖ τὸ γένος αὐτῶν ἐμπλαστικῶν φαρμάκων ὠνόμασα , δύναμιν ἐναντίαν ἐχόντων τοῖς ἐκφρακτικοῖς , ὁποῖος ὅ τε Σάμιος ἀστήρ ἐστι , λεπτομερέστερος ὤν τῆς ἁπλῆς οὕτως ὀνομαζομένης Σαμίας γῆς , ὅ τε πεπλυμμένος πομφόλυξ , ὥσπερ γε καὶ ἡ σποδὸς αὐτοῦ πλυνθεῖσα καὶ ἡ καδμεία κεκαυμένη καὶ πεπλυμμένη . δοκεῖ δέ μοι αὐτῇ μὲν ἔτι βραχύ τι ῥυπτικὸν ἐνυπάρχειν , ἐάν τε μετὰ τὴν καῦσιν , ἐάν τε χωρὶς ταύτης πλυνθῇ . τῇ πομφόλυγι δὲ καὶ τῷ σποδίῳ βραχύ τι στυπτικὸν , ὥσπερ γε καὶ τῷ μολύβδῳ μετὰ τὸ καυθῆναι καὶ πλυνθῆναι . καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τὸ φάρμακον ἀδηκτότατον μέν ἐστιν , ἔχει δὲ βραχύ τι στύψεως . εἴτε δὲ ἀρσενικῶς καλεῖν ἐθέλοι τις εἴτε θηλυκῶς τὴν πομφόλυγα , διήνεγκεν οὐδέν · ὥσπερ γε καὶ τὸ ἄμυλον , ὃ καὶ αὐτὸ πλυνθὲν ἀκριβῶς ἐστιν ἀδηκτότατόν τε καὶ μέσον , ὡς μήτε στύψιν ἔχειν μήτε δριμύτητα , τουτέστι μήτε ψύξεως μήτε θερμότητος μετέχειν . καὶ τὸ ψιμύθιον δὲ πλυνθὲν ἔγγιστα τῆ δυνάμει τοῦ κεκαυμένου καὶ πεπλυμμένου μολύβδου γίνεται , σαφές τε διὰ τῆς στύψεως ἐνδεικνύμενον γνώρισμα τελέως ἄποιον , ὡς πρὸς τὴν γεῦσίν τε καὶ ὄσφρησιν φαινόμενον τῆς τε ἀμύλου καὶ Σαμίου ἀστέρος . ἅπαν δ’ οὖν τὸ τῶν τοιούτων γένος φαρμάκων , ἐάν τε βραχεῖαν ἐμφαίνῃ ποιότητα κατὰ γεῦσιν ἢ ὀσμὴν , ἐάν τε μηδ’ ὅλως ἐμφαίνῃ , παραπλησίως τοῖς καθαρωτάτοις ὕδασιν ἄποιον καλεῖται , καὶ μόνον τῷ γεώδει τῆς οὐσίας ξηραίνειν πέφυκε μετρίως . διὸ καὶ χρόνῳ πλέονι τὴν ἀφ’ ἑαυτῶν ὠφέλειαν αἰσθητὴν ἐργάζεται , κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας οὐδὲν ὀνινάναι δοκοῦντα . προσφερόμενα δ’ ὅμως ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ὡς ἀδηκτότατα , κατὰ τὰς δυσιάτους διαθέσεις , ἐν αἷς ἕλκος ἐστὶν ἤτοι μόνον ἢ καὶ μετὰ διαβρώσεως τοῦ τε κερατοειδοῦς χιτῶνος καὶ προπτώσεως τοῦ ῥαγοειδοῦς , ἐκρεόντων ἰχώρων δακνωδεστάτων . ἐπὶ τούτων γὰρ οὐδὲν τῶν ἄλλων φαρμάκων ἁρμόττειν δύναται , τῶν μὲν στυφόντων κατεχόντων τοὺς ἐκρέοντας ἰχῶρας καὶ κατὰ τοῦτο τὴν ἐκ τῆς δήξεως αὐτῶν ὀδύνην ἐπιτεινόντων , τῶν ﻿ δὲ δριμέων συναυξανόντων τὴν διάθεσιν , ἐάν τε ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς ᾖ μόνοις εἰς καχεξίαν τοιαύτην ἀφιγμένων τῶν μορίων ὡς διαφθείρειν τὸ ἐπιῤῥέον , ἐάν τε καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιῤῥέον μοχθηρὸν ᾖ , ἢ διὰ τὴν κεφαλὴν μόνην ἢ καὶ ὅλον τὸ σῶμα τοιοῦτον ὑπάρχον , ὅθεν καὶ προπαρασκευάζομεν εἰς τὴν ἴασιν ἐπιτήδειον τὸ πεπονθὸς μόριον , ὅλου τε τοῦ σώματος ταῖς καθάρσεσι καὶ ταῖς ἀντισπάσεσι , πρώταις μὲν ταῖς κάτω τοῦ σώματος , ἔπειτα δὲ καὶ ταῖς ἐπὶ τὸ ἰνίον τε καὶ τὸ δέρμα τῆς κεφαλῆς . χρώμεθα δὲ καὶ ἀρτηριοτομίαις ἐνίοτε τέμνοντες τὰς ὀπίσω τῆς κεφαλῆς περὶ τὰ ὦτα τεταμένας ἀρτηρίας , ἐκκόπτοντές τε μόριον τῶν ἐν τοῖς κροτάφοις , ὡς μόνον ἡμᾶς ἔτι θεραπεύειν τὴν ἐν τοῖ χιτῶσι τῶν ὀφθαλμῶν γεγενημένην διάθεσιν , ἐφ’ ἧς καὶ τὸ διὰ τῶν φλεβῶν ἐπ’ αὐτοὺς παραγινόμενον αἷμα χρηστὸν διαφθείρεται . πρὸς ταύτας οὖν τὰς διαθέσεις ἁρμόττειν μόνας φαίνεται τὸ τῶν προειρημένων φαρμάκων γένος , ἀδήκτως ξηραῖνον τὴν ἐν τῷ πεπονθότι μορίῳ κακοχυμίαν , ἥτις , ὡς ἐλέχθη , διαφθείρει τὸ ἐπιῤῥέον . ἡ μὲν γὰρ τῶν στυπτικῶν δύναμις οὔτε ξηραίνει τὴν τοιαύτην διάθεσιν , ἐπέχει τε τῶν δακνωδῶν ἰχώρων τὰς ἐκροάς . ἡ δὲ τῶν θερμῶν καὶ δριμέων οὐ μόνον οὐδὲν ὀνίνησιν , ἀλλὰ καὶ συναυξάνει τὴν ποιότητα τῶν δακνωδῶν χυμῶν , ἡ δὲ τῶν χαλαστικῶν τε καὶ διαφορητικῶν φαρμάκων δύναμις ἐκκενοῦν μὲν δύναται τὸ γεννώμενον , οὔτε δὲ τὸ ἡλκωμένον ἀναστρέφειν ἢ ἐπουλοῦν οὔτε τὸ προπεπτωκὸς προστέλλειν τε καὶ κατακλείειν . ὥσπερ οὐδ’ ἡ τῶν πεπτικῶν , εἰ καὶ τὸ πέττειν τὰς διαθέσεις ἀγαθὸν οὐ σμικρὸν ἔχει . κρόκος δέ ἐστιν , ὡς ἔφην , καὶ σμύρνα καὶ λιβανωτὸς ἐκ τῶν τοιούτων φαρμάκων . τί δεῖ λέγειν ἔτι περὶ τῶν ὀξείας ἢ πικρὰς ἐχόντων δυνάμεις φαρμάκων , ὡς δακνώδη τε καὶ παροξυντικὰ τῶν τοιούτων ἐστὶ διαθέσεων , ἐπὶ πλέον δ’ αὐτῶν ἥκει κακίας τὰ νιτρώδη δύναμιν ἢ ἁλμυρὰν ἢ αὐστηρὰν ἔχοντα . ὑπόλοιπον οὖν ἐστι γένος ἐκθεραπεύειν δυνάμενον ἕλκη μετὰ ῥεύματος δριμέος , ὅσα διῆλθον ἀρτίως ἀδήκτων φαρμάκων , ἐν πλέονι χρόνῳ τὴν κακοχυμίαν τοῦ πεπονθότος μορίου ἐκδαπανῶντα . καλεῖται δὲ παρὰ τῶν ἰατρῶν τὰ τοιαῦτα κολλύρια λιβιανὰ καὶ κύκνοι , διὰ μὲν τὴν χρόαν λευκὴν οὖσαν , ὡς οἱ κύκνοι , κρατοῦντος ἐν αὐτοῖς ἀμύλου τε καὶ γῆς Σαμίας καὶ ψιμυθίου τοῦ Ῥοδιακοῦ . καὶ γὰρ καὶ ἄλλως ἄριστον τοῦτο καὶ τῇ χρόᾳ λευκότερόν τε καὶ κουφότερον καὶ λεπτομερέστερον τῶν ἐν τῷ ἑτέρῳ τινὶ χωρίῳ γινομένων . ἐν οἷς δὲ ἐπικρατεῖ τὰ ἄλλα φάρμακα , τὴν χρόαν ἐργάζεται κατὰ τὴν ἑαυτῶν οὐσίαν , ὥσπερ εἴ τις τῷ λευκῷ χρώματι μίξειεν ὀλίγον κυανοῦν . ταῦτα δὲ τὰ κολλύρια διὰ τοῦτο ἀποτρίβουσί τινες ταῖς ἀκόναις ἐπιστάζοντες ἐκ τῶν τιτθῶν εὔχυμον γάλα , διότι βούλονται φυλάττεσθαι τὸ τῶν ὠῶν ἐμπλαστικόν . ἐν δὲ τῷ γάλακτι περιεχομένου τινὸς ὀῤῥώδους ῥυπτικοῦ , σύμμετρος ἡ χρῆσις αὐτοῦ γίνεται τῇ προκειμένῃ θεραπείᾳ . δέδεικται γὰρ ἐν τῷ τρίτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου ῥυπτικῶν ἀδήκτων δεόμενα τὰ πληρωθησόμενα τῶν ἑλκῶν . εἰ δὲ μὴ παρείη γάλα τοιοῦτον , διὰ τοῦ τῆς τήλεως ἀφεψήματος ἄμεινον ἀποτρίβειν τὰ κολλύρια , ῥυπτικὸν ἐχούσης τι καὶ ταύτης , ὃ μηδ’ ὅλως μέτεστι τοῖς ὠοῖς .
Lemmas: οὐ ἄλλος μέν τις εἰμί ὁ σύνθεσις αὐτός ὁ μέθοδος , ἄλλος δέ ὁ χρῆσις . οὗτος γάρ ὁ σύνθεσις , ὡς πρός ὁ χρῆσις ἀναφέρω γίγνομαι , σκοπός ἔχω ὁ συντίθημι ὁ φάρμακον ὁ ἐκ ὁ χρῆσις αὐτός ὠφέλεια . ὥσπερ δέ ἐν ὁ ἄλλος , οὕτως εἰͅν οὗτος ἔνιοι μέν ἄνευ διορισμός γράφω ὁ χρῆσις ὁ φάρμακον , οἷος ὅτι πρός ὀδύνη ἐπιτήδειος εἰμί , οὐ ἔτι προστίθημι ἐπί τίς διάθεσις ὁ ὀδύνη γίγνομαι . ἔνιοι δέ καί ὁ διάθεσις γράφω , ὁ μέν ἐμπειρικός , ὁ δέ λογικός · ἐμπειρικός μέν ὅσος ὁ φαίνω ἐναργής κατά ὁ ὀφθαλμός σημεῖον ὁ διορισμός ποιέω , λογικός δέ ὅσος ὁ ἀμυδρός φαίνω ἤ μηδέ ὅλος φαίνω . ἐναργής μέν γάρ φαίνω ῥεῦμα πολύς καί ὀλίγος , ἄδηκτος τε καί δακνώδης ἔρευθος τε πολύς ἤ ἐλαχύς , ὥσπερ γε καί φλέψ ὀλίγος τε καί πολύς πλήρης αἷμα , ὁ τε ὁ φλεγμονή ὄγκος ἐλαχύς ἤ μέγας , ὥσπερ καί ὁ ποικιλία ὁ παρά φύσις χρῶμα , ὁ τε διεξέρχομαι λήμη πολύς ἤ ἐλαχύς ἤ μικρός ἤ μέγας . φαίνω δέ ἐναργής ἐγώ καί ὁ γίγνομαι τραχύτης ἐν ὁ βλέφαρον ὁ ὀφθαλμός . τίς δέ δέω λέγω , ὅτι καί ὁ ἕλκος καί ὁ φλύκταινα κατά τε ὁ τόπος καί ὁ μέγεθος διαφορά οὐ ὀλίγος ἔχω καί ὁ ἄλλος ὅσος τοιοῦτος , καί κατά ἕτερος γε τρόπος ἐκ ὁ φαίνω ἐναργής εἰμί καί ὁ ὀδύνη . διαφέρω γάρ οὐδείς , ἐάν τε ἐγώ ἐάν τε ὁ κάμνω φαίνω . καί γάρ ὅτι ἀλγέω καί ὅπως ἀλγέω δῆλος , ὅτι μετά θλῖψις ἤ τάσις ἤ σφήνωσις ἤ διάβρωσις ἤ τις σφυγμός ἀλγέω , ἐγώ σαφής ἐνδείκνυμι . οὐ φαίνω δέ ὁ τοιοῦτος διορισμός , καθά ἔνιοι γράφω , πρός ῥεῦμα . ὁ δέ ἀπό ὁ ἔνδον ὁ κρανίον πρός ῥεῦμα ὁ ἀπό ὁ ἐκτός ἤ νή Ζεύς ὁ ἀπό ὁ ἀρτηρία ἤ ὁ φλέψ χορηγέω . ὅταν τε λέγω τις ἔντασις ἤ σφήνωσις ἐν ὁ βάθος ὁ ὀφθαλμός εἰμί χυμός παχύς ἤ γλίσχρος ἤ πολύς , οὐδείς οὗτος σύμπτωμα βαρύνω ὁ κάμνω , ὡς ὀδύνη σφοδρός κατά ὁστισοῦν μόριον , οὐ γάρ δή κατά ὀφθαλμός γε μόνος γίγνομαι , ὥστε καί ἀποθνῄσκω αἱρέω τις , ἀγαθός εἰμί οὗτος πάσχω ἡγέομαι ὁ διά ὅλος ἡμέρα ἀνέχω ὁ ὀδύνη . ἐγώ δέ ἐν ἄλλος τε τις καί ὁ δωδέκατος ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράφω σαφής καθόλου περί τε ὁ διαφορά ὁ διάθεσις ἐπί ὅς ὀδυνάω σφοδρός ὁ τε αἰτία ἕκαστος αὐτός . γράφω δέ εἰͅν ὁ τρισκαιδέκατος ὁ θεραπευτικός μέθοδος πᾶς ὅσος γε χρή περί ὁ ἐν ὀφθαλμός διάθεσις ἐπίσταμαι ὁ ἰατρός , εἰς ὁ ἴασις αὐτός ἀναγκαῖος . λέγω δέ καί νῦν ἐν κεφάλαιος βραχύς ὅσος αὐτός εἰς ὁ πάρειμι χρήσιμος ὑπάρχω , τουτέστι ὅσος συνάπτω ὁ ὁ ὕλη διδασκαλία . καί γάρ ὀπός καί χυμός καί σπέρμα καί καρπός καί μόριον φυτόν ἐμβάλλω ὁ ὀφθαλμικός δύναμις , ὥσπερ γε καί ὁ μεταλλικός ὀνομάζω οὐ ὀλίγος , ὁ μέν ἔσχατος αὐστηρός καί στρυφνός καί δριμύς , ὁ δέ μέτριος μέν οὗτος , ὅμως δέ οὖν ἰσχυρός , καθά γε καί ἄδηκτος τις ὁ πλύσις γίγνομαι . [ περί ἄδηκτος φάρμακον . ] πομφόλυξ οὖν πλύνω οὐδείς ἀπολείπω ὁ ἄδηκτος φάρμακον , καί διά οὗτος αὐτός χράω πρός τε ὁ λεπτός καί δριμύς ῥεῦμα προκενόω δηλονότι ὁ κεφαλή ἅμα ὁ πᾶς σῶμα · ὁ μέν οὖν ὅλος σῶμα πρόδηλος ὅτι διά φλεβοτομία τε καί κάθαρσις ἐκκενόω , ἀποφλεγματισμός δέ ὁ κεφαλή . δύναμαι γάρ ὁ πλύνω πομφόλυξ , ὥσπερ καί ὁ σπόδιον καί ὁ ἄμυλος ἅμα μέν καί ξηραίνω μέτριος ὑγρότης , ἅμα δέ καί κωλύω κενόω διά ὁ χιτών ὁ ἐν ὁ τέλειος ἀγγεῖον αὐτός περιέχω ὑγρότης περισσός , ὡς ὅταν γε πρίν κενόω ὁ κεφαλή , ἐπιρρέω ἔτι ὁ ὀφθαλμός ὑγρός , ἐμφρακτικός χράω τις φάρμακον , ὀδύνη τε σφοδρός ἐργάζομαι διατείνω ὁ χιτών καί ὑπό ὁ πλῆθος ὁ περιρρέω ὑγρός καί ποτέ ῥῆξις ἤ διάβρωσις αὐτός ἐμποιέω . ἐκ ὁ αὐτός δέ γένος εἰμί ὁ λέγω φάρμακον ὑπόλεπτος ὑγρός ὁ ἐν ὁ ᾠόν , ἔχω ἐκ περισσός ὁ ἀποπλύνω ὁ ὑγρότης , ἐπαλείφω τε ὁ τραχύνω . ὁ δέ ἐμφράσσω ὁ κατά λεπτός πόρος ὅμοιος ἐκεῖνος οὐ ἔχω , καθά οὐδέ ὁ ξηραίνω . ὁ μέντοι ὁ τῆλις χυλός ὅσος μέν ἐπί ὁ γλισχρότης παραπλήσιος εἰμί ὁ λευκός ὁ ᾠόν ὑγρότης , διαφορητικός δέ εἰμί δύναμις , ὥσπερ δή καί μέτριος θερμαντικός , καί διά οὗτος πολύς ὁ ὀδύνη εἴωθα πραύνω . [ περί ὁ δριμύς . ] ἐναντίος δέ ὁ οὗτος ὕλη ﻿ κατά γένος εἰμί ὁ ὁ δριμύς ὀπή , οἷος ὁ τε Κυρηναῖος καί Μηδικός καί σαγαπηνός καί εὐφόρβιον καί ἁπλῶς λέγω ὁ ὁ θερμαίνω σφοδρός ἄνευ ὁ τραχύνω οὐ μόνος ἐν ὀπός , ἀλλά καί ἐν χυλός καί ἐν σπέρμα καί ἄνθος καί καρπός φυτόν περιέχω . [ περί ὁ ῥυπτικός . ] τρίτος δέ ἐπί ὁ λέγω εἰμί ἰσχυρός δύναμις ὁ ὁ ῥυπτικός φάρμακον , ὁποῖος χαλκός τε λεπίς εἰμί καί ὁ καίω χαλκῖτις , ὁ τε καίω χαλκός , ὥσπερ δή καί ὁ ἄνθος αὐτός καί ὁ μίσυ καί ὁ σῶρυ καί ὁ στίμμι . [ περί ὁ σηπτικός . ] καί παράκειμαι ἄλλος γένος οὗτος εἰμί ὁ ὁ σηπτικός , ὁποῖος εἰμί ἀρσενικόν τε καί σανδαράκη ὁ τε ὁ Ἀσία πέτρα ἄνθος , ἐπί ὀλίγος δέ ὁ τοιοῦτος δύναμις καί ὁ μῖσος μέτειμι . [ περί ὁ στύφω . ] ἄλλος δέ γένος εἰμί φάρμακον εἰς ὁ ὀφθαλμικός δύναμις ἐμβάλλω ὅσος στύφω φύω . ὁ μέν οὖν μέτριος τοιοῦτος ὁ ἐπιρροή ἀποκρούω , ὁ δέ σφοδρός πολύς ὀδυνάω , τραχύνω ὁ χιτών ἤ ὁ ὁ ἐπιρρέω ὁρμή ἀναστέλλω . μείγνυμι δέ ποτέ χρήσιμος αὐτός ὀλίγος ὁ καλέω ὀξυδερκής δύναμις συνάγω καί σφίγγω ὁ οὐσία ὁ ὀφθαλμός . ὁ δέ μέτριος στύφω χρήσιμος μέν εἰμί ὁ καλέω ὀφθαλμία , χρήσιμος δέ καί ὁ ἄλλος σχεδόν ἅπας διάθεσις ἕλκος τε καί φλύκταινα καί ῥεῦμα . εἰμί δέ τοιοῦτος ῥόδον φύλλον καί ἄνθος καί χυλός ἐρείκη τε καρπός , ὁ τε ὁ νάρδος στάχυς , ἔτι τε ὁ ὁ μαλάβαθρον φύλλον , ὁ τε κρόκος καί ὁ λύκιον , ὁ τε ὑποκιστίς ὀνομάζω . σφοδρός δέ οὗτος στῦψις ὁ τε ἀκακία μετέχω καί ὁ ὀμφάκινος ὁ γένος ὁ χυλός εἰμί καί αὐτός καί ὁ βαλαύστιον τε καί ὁ κύτινος καί ὁ κηκίς ὁ ὀμφακῖτις ὁ γένος εἰμί ὁ ἱκανός στύφω . [ περί πεπτικός . ] πεπτικός δέ φλεγμονή τε καί ὁ ἄλλος διάθεσις εἰμί φάρμακον , σμύρνα καί κρόκος καί καστορίδες καί λιβανωτός , ὁ τε ὁ τῆλις ἕψω χυλός , ὅς καί διαφορέω φύω , καί μάλα ὁ σμύρνα . τοιοῦτος μέν εἰμί ὁ ὁ ὀφθαλμικός ὕλη , καί ὅσος γε φύσις συνετός τυγχάνω εἰμί , γυμνάζω τε ὁ λογισμός , οὐδείς ἔτι δέω ὁ παρά ἐγώ διδασκαλία , αὐτός δύναμαι πρός ἕκαστος πάθημα ὁ ἐν ὀφθαλμός γίγνομαι ἐπιτήδειος συντίθημι φάρμακον . ἐπειδή δέ ὀλίγος μέν εἰμί τοιοῦτος , στοχάζομαι δέ χρή καί ὁ ὁ πολύς ὠφέλεια , ἀγαθός ἐνδοκέω ἐγώ ὁ περί σύνθεσις αὐτός λόγος ὁλόκληρος διέρχομαι , ἐπαναλαμβάνω πρότερος ἕνεκα σύνοψις ὅς μνημονεύω φάρμακον ἕκαστος , ὁ κοινός κατά γένος δύναμις , λέγω μέν καθόλου κατά ὁ πέμπτος ὑπόμνημα ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία καί διά ὁ ἐφεξῆς δέ κατά μέρος ἐν ἕξ βιβλίον ἄχρι ὁ τελευταῖος . χράω δέ ὁ προσηγορία ὁ ἐν ὁ φάρμακον δύναμις , ὅς τίθημι ἐν ὁ προλέγω πραγματεία ἕνεκα σαφήνεια , τις μέν εἰμί λέγω γεώδης ὁ οὐσία , ἄνευ ψῦξις ἐπιφανής ἤ θερμασία ἐν ὁ μέσος πως οὗτος καθίστημι , καί οὗτος αὐτός ἔνιοι μέν βραχύς τις ψῦξις ἤ θερμασία μετέχω , τις τις δέ ὅλος οὐδείς ἐμφαίνω τοιοῦτος δύναμις . ὅλος δέ ὅς ὁ γένος αὐτός ἐμπλαστικός φάρμακον ὀνομάζω , δύναμις ἐναντίος ἔχω ὁ ἐκφρακτικός , ὁποῖος ὁ τε Σάμιος ἀστήρ εἰμί , λεπτομερής εἰμί ὁ ἁπλόος οὕτως ὀνομάζω Σάμιος γῆ , ὁ τε πλύνω πομφόλυξ , ὥσπερ γε καί ὁ σποδός αὐτός πλύνω καί ὁ καδμία καίω καί πλύνω . δοκέω δέ ἐγώ αὐτός μέν ἔτι βραχύς τις ῥυπτικός ἐνυπάρχω , ἐάν τε μετά ὁ καῦσις , ἐάν τε χωρίς οὗτος πλύνω . ὁ πομφόλυξ δέ καί ὁ σπόδιον βραχύς τις στυπτικός , ὥσπερ γε καί ὁ μόλυβδος μετά ὁ καίω καί πλύνω . καί γάρ καί οὗτος ὁ φάρμακον ἄδηκτος μέν εἰμί , ἔχω δέ βραχύς τις στῦψις . εἴτε δέ ἀρσενικός καλέω ἐθέλω τις εἴτε θηλυκός ὁ πομφόλυξ , διαφέρω οὐδείς · ὥσπερ γε καί ὁ ἄμυλος , ὅς καί αὐτός πλύνω ἀκριβής εἰμί ἄδηκτος τε καί μέσος , ὡς μήτε στῦψις ἔχω μήτε δριμύτης , τουτέστι μήτε ψῦξις μήτε θερμότης μετέχω . καί ὁ ψιμύθιον δέ πλύνω ἐγγύς ὁ δύναμις ὁ καίω καί πλύνω μόλυβδος γίγνομαι , σαφής τε διά ὁ στῦψις ἐνδείκνυμι γνώρισμα τέλειος ἄποιος , ὡς πρός ὁ γεῦσις τε καί ὄσφρησις φαίνω ὁ τε ἄμυλος καί Σάμιος ἀστήρ . ἅπας δέ οὖν ὁ ὁ τοιοῦτος γένος φάρμακον , ἐάν τε βραχύς ἐμφαίνω ποιότης κατά γεῦσις ἤ ὀσμή , ἐάν τε μηδέ ὅλος ἐμφαίνω , παραπλήσιος ὁ καθαρός ὕδωρ ἄποιος καλέω , καί μόνος ὁ γεώδης ὁ οὐσία ξηραίνω φύω μέτριος . διό καί χρόνος πολύς ὁ ἀπό ἑαυτοῦ ὠφέλεια αἰσθητός ἐργάζομαι , κατά ὁ πρῶτος ἡμέρα οὐδείς ὀνίνημι δοκέω . προσφέρω δέ ὅμως ὑπό ὁ ἰατρός ὡς ἄδηκτος , κατά ὁ δυσίατος διάθεσις , ἐν ὅς ἕλκος εἰμί ἤτοι μόνος ἤ καί μετά διάβρωσις ὁ τε κερατοειδής χιτών καί πρόπτωσις ὁ ῥαγοειδής , ἐκρέω ἰχώρ δακνώδης . ἐπί οὗτος γάρ οὐδείς ὁ ἄλλος φάρμακον ἁρμόζω δύναμαι , ὁ μέν στύφω κατέχω ὁ ἐκρέω ἰχώρ καί κατά οὗτος ὁ ἐκ ὁ δῆξις αὐτός ὀδύνη ἐπιτείνω , ὁ ﻿ δέ δριμύς συναυξάνω ὁ διάθεσις , ἐάν τε ἐν ὁ ὀφθαλμός εἰμί μόνος εἰς καχεξία τοιοῦτος ἀφικνέομαι ὁ μόριον ὡς διαφθείρω ὁ ἐπιρρέω , ἐάν τε καί αὐτός ὁ ἐπιρρέω μοχθηρός εἰμί , ἤ διά ὁ κεφαλή μόνος ἤ καί ὅλος ὁ σῶμα τοιοῦτος ὑπάρχω , ὅθεν καί προπαρασκευάζω εἰς ὁ ἴασις ἐπιτήδειος ὁ πάσχω μόριον , ὅλος τε ὁ σῶμα ὁ κάθαρσις καί ὁ ἀντίσπασις , πρῶτος μέν ὁ κάτω ὁ σῶμα , ἔπειτα δέ καί ὁ ἐπί ὁ ἰνίον τε καί ὁ δέρμα ὁ κεφαλή . χράω δέ καί ἀρτηριοτομία ἐνίοτε τέμνω ὁ ὀπίσω ὁ κεφαλή περί ὁ οὖς τείνω ἀρτηρία , ἐκκόπτω τε μόριον ὁ ἐν ὁ κρόταφος , ὡς μόνος ἐγώ ἔτι θεραπεύω ὁ ἐν σύ χιτών ὁ ὀφθαλμός γίγνομαι διάθεσις , ἐπί ὅς καί ὁ διά ὁ φλέψ ἐπί αὐτός παραγίγνομαι αἷμα χρηστός διαφθείρω . πρός οὗτος οὖν ὁ διάθεσις ἁρμόζω μόνος φαίνω ὁ ὁ προλέγω φάρμακον γένος , ἄδηκτος ξηραίνω ὁ ἐν ὁ πάσχω μόριον κακοχυμία , ὅστις , ὡς λέγω , διαφθείρω ὁ ἐπιρρέω . ὁ μέν γάρ ὁ στυπτικός δύναμις οὔτε ξηραίνω ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ἐπέχω τε ὁ δακνώδης ἰχώρ ὁ ἐκροή . ὁ δέ ὁ θερμός καί δριμύς οὐ μόνος οὐδείς ὀνίνημι , ἀλλά καί συναυξάνω ὁ ποιότης ὁ δακνώδης χυμός , ὁ δέ ὁ χαλαστικός τε καί διαφορητικός φάρμακον δύναμις ἐκκενόω μέν δύναμαι ὁ γεννάω , οὔτε δέ ὁ ἑλκόω ἀναστρέφω ἤ ἐπουλόω οὔτε ὁ προπίπτω προστέλλω τε καί κατακλείω . ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁ πεπτικός , εἰ καί ὁ πέσσω ὁ διάθεσις ἀγαθός οὐ μικρός ἔχω . κρόκος δέ εἰμί , ὡς φημί , καί σμύρνα καί λιβανωτός ἐκ ὁ τοιοῦτος φάρμακον . τίς δέω λέγω ἔτι περί ὁ ὀξύς ἤ πικρός ἔχω δύναμις φάρμακον , ὡς δακνώδης τε καί παροξυντικός ὁ τοιοῦτος εἰμί διάθεσις , ἐπί πολύς δέ αὐτός ἥκω κακία ὁ νιτρώδης δύναμις ἤ ἁλμυρός ἤ αὐστηρός ἔχω . ὑπόλοιπος οὖν εἰμί γένος ἐκθεραπεύω δύναμαι ἕλκος μετά ῥεῦμα δριμύς , ὅσος διέρχομαι ἄρτιος ἄδηκτος φάρμακον , ἐν πολύς χρόνος ὁ κακοχυμία ὁ πάσχω μόριον ἐκδαπανάω . καλέω δέ παρά ὁ ἰατρός ὁ τοιοῦτος κολλύριον λιβιανόν καί κύκνος , διά μέν ὁ χροιά λευκός εἰμί , ὡς ὁ κύκνος , κρατέω ἐν αὐτός ἄμυλος τε καί γῆ Σάμιος καί ψιμύθιον ὁ Ῥοδιακός . καί γάρ καί ἄλλος ἀγαθός οὗτος καί ὁ χροιά λευκός τε καί κοῦφος καί λεπτομερής ὁ ἐν ὁ ἕτερος τις χωρίον γίγνομαι . ἐν ὅς δέ ἐπικρατέω ὁ ἄλλος φάρμακον , ὁ χροιά ἐργάζομαι κατά ὁ ἑαυτοῦ οὐσία , ὥσπερ εἰ τις ὁ λευκός χρῶμα μείγνυμι ὀλίγος κυάνεος . οὗτος δέ ὁ κολλύριον διά οὗτος ἀποτρίβω τις ὁ ἀκόνη ἐπιστάζω ἐκ ὁ τιτθός εὔχυμος γάλα , διότι βούλομαι φυλάσσω ὁ ὁ ᾠόν ἐμπλαστικός . ἐν δέ ὁ γάλα περιέχω τις ὀρρώδης ῥυπτικός , σύμμετρος ὁ χρῆσις αὐτός γίγνομαι ὁ πρόκειμαι θεραπεία . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ τρίτος ὁ θεραπευτικός μέθοδος ῥυπτικός ἄδηκτος δέω ὁ πληρόω ὁ ἕλκος . εἰ δέ μή πάρειμι γάλα τοιοῦτος , διά ὁ ὁ τῆλις ἀφέψημα ἀγαθός ἀποτρίβω ὁ κολλύριον , ῥυπτικός ἔχω τις καί οὗτος , ὅς μηδέ ὅλος μέτειμι ὁ ᾠόν .