galenus.de-compositione-medicamentorum-secundum-locos-libri-x 4.6
[ Περὶ τῶν χρησίμων τοῖς ὀφθαλμοῖς φαρμάκων ξηρῶν . ] Ἐκ τῆς προγεγραμμένης ὕλης συνετέθη τοῖς ἰατροῖς φάρμακα ξηρὰ τὰ καλούμενα πρὸς αὐτῶν ἰδίως ξηροκολλύρια , τινὰ μὲν ἐκτήκοντα τύλους καὶ συκώσεις , ἀκανθίδας τε καὶ πτερύγια , τινὰ δὲ τοῖς ψωρώδεσι βλεφάροις ἁρμόττοντα καὶ τοὺς ὀνομαζομένους μίλφους ὠφελοῦντα . τῶν δριμέων δὲ κολλυρίων ἑτέραν δύναμιν ἔχοντα , διὸ καὶ καλοῦνται πρός τινων ἰατρῶν ἀποδακρυτικὰ καὶ ἀποκρουστικὰ , καθάπερ καὶ αὐτὰ τὰ κολλύρια . τούτων δὲ αὐτῶν τὰ πλεῖστα καὶ τοῖς ἀμβλυωποῦσι διὰ γῆρας ἢ πάχος ἢ ψύξιν ὑγρῶν τῶν ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἢ καὶ πνεύματος ﻿ ἀχλυώδους περιουσίαν οὐ μικρῶς βοηθεῖ . ἔνια δὲ τῶν ξηρῶν φαρμάκων κωλύει συστῆναι τὸ πάθος ἐν αὐτοῖς , τὰς ἐπιῤῥοὰς εἴργοντα δηλονότι τῶν ὑγρῶν , ἐξ ὧν εἰώθασιν οἱ ὀφθαλμοὶ κακοῦσθαι . κάλλιστον δ’ αὐτῶν ἐφάνη τῇ πείρᾳ κριθὲν τὸ ὑπ’ ἐμοῦ συντεθὲν , καὶ διὰ τοῦτο παρὰ πολλοῖς ὂν ἐν χρήσει σχεδὸν ἐν ἅπασι τοῖς ἔθνεσιν , ὧν ἄρχουσι Ῥωμαῖοι . καὶ πρῶτόν γε αὐτοῦ τὴν κατασκευὴν γράψω , βέλτιον ἡγούμενος εἷναι τὸ μηδ’ ὅλως ἁλίσκεσθαι πάθεσι τοῦ θεραπεύεσθαι καλῶς τὰ γενέσθαι φθάσαντα . ἐπεὶ δὲ καὶ Ἀσκληπιάδης πλείστην τε καὶ καλλίστην ἔγραψεν ὕλην τῶν τε ξηρῶν καὶ τῶν ὑγρῶν καὶ τῶν κολλυρίων , ἀρξάμενος ἀπὸ τῶν ξηρῶν , κᾀγώ μοι δοκῶ πράξειν οὕτω τῇ τάξει τῆς γραφῆς ὁμοίᾳ χρησάμενος , ὥστε μετὰ τὸ προσγράψαι τὸ ἐμὸν ξηρὸν ἐφεξῆς ἅπαντα γράψαι τὰ ὑπ’ Ἀσκληπιάδου κατατεταγμένα κατὰ τὸ πρῶτον βιβλίον τῶν ἐκτὸς , ὃ Μαρκέλλᾳ ἐπιγράφει . καὶ μετὰ ταῦτά γε καταπλασμάτων τῶν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἁρμοττόντων , ἀνακολλημάτων τε καί τινων ἐπιχρίστων φαρμάκων ὑπὸ τοῦ Ἀσκληπιάδου γεγραμμένων , ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ κᾀκείνων φυλάξαντα τὴν τάξιν τῆς γραφῆς , οὕτως ἐπὶ τὴν τάξιν τῶν κολλυρίων τε καὶ τῶν ὑγρῶν φαρμάκων ἀφικέσθαι πάντα παραθέμενον , ὡς ὁ Ἀσκληπιάδης ἡρμήνευσεν αὐτοῖς τοῖς ἐκείνου ῥήμασιν . [ Τὸ ὑπ’ ἐμοῦ συντεθὲν εἰς ὑγείαν ὀφθαλμῶν φάρμακον ξηρόν . ] Χρησιμώτατον ὑγιαίνουσιν ὀφθαλμοῖς προφυλακτικὸν ἐγὼ συνέθηκα φάρμακον , ὃ πάντες ἔχουσιν ἤδη . καίεται γὰρ λίθος Φρύγιος εἰς λεπτὰ καταθραυσθεὶς , ὡς εἶναι μείζων τοῦ καλουμένου μὲν ὑπό τινων καρύου ποντικοῦ , πρὸς ἄλλων δὲ λεπτοκαρύου . ὁ δὲ τρόπος τῆς καύσεως , ὡς κᾀπὶ τῶν ἄλλων ποιούμεθα , εἰς χυτρίδιον καινὸν ἐμβάλλοντες , εἶτα περιπηλοῦντες ἔξωθεν , ἐπιτιθέντες δὲ πῶμα τετρημένον ἤτοι κατὰ μόνην τὴν κορυφὴν ἢ , ὅπερ βέλτιόν ἐστι , καὶ κατὰ ἄλλα μέρη πλείονα , πρὸς τὸ ῥᾳδίως ἀναφέρεσθαι δι’ αὐτῶν τὰς λιγνυώδεις τε καὶ καπνώδεις τῶν καιομένων ἀποῤῥοάς . ἐπειδὰν δὲ ὁ λίθος ὅλος διάπυρος γένηται , τηνικαῦτα χρὴ τὸ χυτρίδιον ἐκκενώσαντας εἰς ἀγγεῖόν τι καθαρὸν ἐπιχεῖν βούτυρον οὐ παλαιὸν , ἀνακινοῦντα τὰ μόρια τοῦ κεκαυμένου λίθου , καὶ τοῦτο ποιεῖν ἄχρις ἂν ἅπαντα σβεσθῇ , τηνικαῦτα δὲ παύεσθαι , καὶ οὕτω πάλιν εἰς τὸ χυτρίδιον ἐμβάλλοντας αὐτὰ καίειν αὖθις , ἐνιστάντας τὸ χυτρίδιον ἄνθραξι διακεκαυμένοις , ὡς μηδὲν ἔχειν καπνῶδες , ῥιπίζειν δὲ τούτους ἕνεκα τοῦ θᾶττον γενέσθαι τὴν καῦσιν . εἶθ’ ὅταν διάπυροι γενηθῶσιν οἱ λίθοι καὶ μηκέτ’ ἀναφέρηται μηδεμία λιγνὺς , ἐκχέοντας πάλιν αὐτοὺς σβεννύειν οἴνῳ Φαλερίνῳ ἤ τινι τῶν κιῤῥῶν καὶ εὐωδῶν , οἷος ὁ Τμωλίτης , Ἀριούσιός τε καὶ Λέσβιος , εἶτα πάλιν εἰς τὸ χυτρίδιον ἐμβάλλοντας ἐκ τρίτου καίειν , κᾀπειδὰν διάπυρος ὁ λίθος γένηται , σβεννύειν αὖθις μέλιτι Ἀττικῷ μὴ πολλῷ , γενήσεται γὰρ οὐ ξηρὸν τὸ φάρμακον , ἀλλ’ ἔχον τι γλισχρότητος . ἔστω δέ σοι προλελειωμένα πλείοσιν ἡμέραις ἀκριβῶς , ὡς χνοώδη γεγονέναι τὰ ὑπογεγραμμένα . ♃ χαλκοῦ κεκαυμένου γο α΄ . ὅπερ ἐστὶ δραχ . η΄ . πεπέρεως λευκοῦ τὸ ἴσον , φύλλου μαλαβάθρου τὸ ἴσον , στίμμεως τὸ ἡμιόλιον , ὅπερ ἐστὶ δραχ . ιβ΄ . τούτοις μίγνυε τοῦ κεκαυμένου λίθου λίτραν α΄ . κᾀπειδὰν ἅπαντα καλῶς λειωθῇ καὶ μέλλῃς ἀνελέσθαι τὸ φάρμακον , ἐπέμβαλλε τοῦ Συριακοῦ ὀποβαλσάμου γο α΄ S " . ὅπερ ἐστὶν αὐτῶν τὸ πᾶν δραχ . ιβ΄ . λεπτὸν δὲ καὶ διαφανὲς ἔστω κατὰ τὴν σύστασιν τὸ ὀποβάλσαμον , μὴ παχὺ , καθάπερ εἴωθεν ἐν τοῖς ἀγγείοις αὐτὸ κατὰ τὸν πυθμένα συνίστασθαι . κωλύσει γὰρ τὸ οὕτω παχὺ ξηρὸν εἶναι τὸ φάρμακον , χρῆσθαι δ’ αὐτῷ δεῖ κατὰ τῶν βλεφάρων μόνον ἐπιφέροντα τὴν μήλην χωρὶς τοῦ τῶν χιτώνων αὐτῶν ἅψασθαι τοῦ ὀφθαλμοῦ . τὰ πολλὰ μὲν οὖν ἀρκεῖ κατὰ μόνου τοῦ κάτω βλεφάρου τὴν μήλην ἐπιφέρειν . οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ τὸ ἄνω βλέφαρον ὁμοίως ὑπαλείφειν , ὅταν ἡ χρεία μείζων ᾖ τοῦ φαρμάκου , τουτέστιν ὅταν ἤδη σαφῶς ἔχῃ τινὰ ταραχὴν ὁ ὀφθαλμὸς , οὐ μὴν περιμένειν γε χρὴ γενέσθαι τοῦτο . φθάνοντα δὲ χρῆσθαι κατὰ τὴν αἴσθησιν τοῦ πάθους ἐν παντὶ καιρῷ τῆς ἡμέρας , εἰ καὶ πεπωκώς τις εἴη καὶ δεδειπνηκὼς , καὶ πολλάκις γε χρῆσθαι φυλαττόμενον , ὡς ἔφην , ἅπτεσθαι τῶν χιτώνων . χρὴ δὲ καὶ τὸν ὑπαλειφόμενον αὐτὸν ἀνεῳγμένα παρέχειν τὰ βλέφαρα , κᾀπειδὰν ὑπαλείψηται , μὴ ἐπιμύειν αὐτοῖς . τοῦτο μὲν ὑπ’ ἐμοῦ συνετέθη τὸ φάρμακον , οὐκ ἐπιτρέπον ὀφθαλμιάσαι τὸν καλῶς τούτῳ χρώμενον . ἐφεξῆς δὲ γράψω τὰ πρὸς διαθέσεις ἁρμόττοντα , τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν ὑπ’ Ἀσκληπιάδου γεγραμμένων ποιησάμενος .
Lemmas: [ περί ὁ χρήσιμος ὁ ὀφθαλμός φάρμακον ξηρός . ] ἐκ ὁ προγράφω ὕλη συντίθημι ὁ ἰατρός φάρμακον ξηρός ὁ καλέω πρός αὐτός ἴδιος σηροκολλύριος , τις μέν ἐκτήκω τύλος καί σύκωσις , ἀκανθίς τε καί πτερύγιον , τις δέ ὁ ψωρώδης βλέφαρον ἁρμόζω καί ὁ ὀνομάζω μίλφοι ὠφελέω . ὁ δριμύς δέ κολλύριον ἕτερος δύναμις ἔχω , διό καί καλέω πρός τις ἰατρός ἀποδακρῦτικός καί ἀποκρουστικός , καθά καί αὐτός ὁ κολλύριον . οὗτος δέ αὐτός ὁ πολύς καί ὁ ἀμβλυωπέω διά γῆρας ἤ πάχος ἤ ψῦξις ὑγρός ὁ ἐν ὁ ὀφθαλμός ἤ καί πνεῦμα ﻿ ἀχλυώδης περιουσία οὐ μικρός βοηθέω . ἔνιοι δέ ὁ ξηρός φάρμακον κωλύω συνίστημι ὁ πάθος ἐν αὐτός , ὁ ἐπιρροή ἔργω δηλονότι ὁ ὑγρός , ἐκ ὅς εἴωθα ὁ ὀφθαλμός κακόω . καλός δέ αὐτός φαίνω ὁ πεῖρα κρίνω ὁ ὑπό ἐγώ συντίθημι , καί διά οὗτος παρά πολύς εἰμί ἐν χρῆσις σχεδόν ἐν ἅπας ὁ ἔθνος , ὅς ἄρχω Ῥωμαῖος . καί πρῶτος γε αὐτός ὁ κατασκευή γράφω , ἀγαθός ἡγέομαι ἵημι ὁ μηδέ ὅλος ἁλίσκομαι πάθος ὁ θεραπεύω καλός ὁ γίγνομαι φθάνω . ἐπεί δέ καί Ἀσκληπιάδης πολύς τε καί καλός γράφω ὕλη ὁ τε ξηρός καί ὁ ὑγρός καί ὁ κολλύριον , ἄρχω ἀπό ὁ ξηρός , ἐͅγώ ἐγώ δοκέω πράσσω οὕτως ὁ τάξις ὁ γραφή ὅμοιος χράω , ὥστε μετά ὁ προσγράφω ὁ ἐμός ξηρός ἐφεξῆς ἅπας γράφω ὁ ὑπό Ἀσκληπιάδης κατατάσσω κατά ὁ πρῶτος βιβλίον ὁ ἐκτός , ὅς Μαρκέλλα ἐπιγράφω . καί μετά οὗτος γε κατάπλασμα ὁ ὁ ὀφθαλμός ἁρμόζω , ἀνακόλλημα τε καί τις ἐπίχριστος φάρμακον ὑπό ὁ Ἀσκληπιάδης γράφω , ἀγαθός εἰμί ἐγώ δοκέω κᾀκείνος φυλάσσω ὁ τάξις ὁ γραφή , οὕτως ἐπί ὁ τάξις ὁ κολλύριον τε καί ὁ ὑγρός φάρμακον ἀφικνέομαι πᾶς παρατίθημι , ὡς ὁ Ἀσκληπιάδης ἑρμηνεύω αὐτός ὁ ἐκεῖνος ῥῆμα . [ ὁ ὑπό ἐγώ συντίθημι εἰς ὑγεία ὀφθαλμός φάρμακον ξηρός . ] χρήσιμος ὑγιαίνω ὀφθαλμός προφυλακτικός ἐγώ συντίθημι φάρμακον , ὅς πᾶς ἔχω ἤδη . καίω γάρ λίθος Φρύγιος εἰς λεπτός καταθραύω , ὡς εἰμί μέγας ὁ καλέω μέν ὑπό τις κάρυον ποντικός , πρός ἄλλος δέ λεπτοκάρυον . ὁ δέ τρόπος ὁ καῦσις , ὡς εἰͅπί ὁ ἄλλος ποιέω , εἰς χυτρίδιον καινός ἐμβάλλω , εἶτα περιπηλόω ἔξωθεν , ἐπιτίθημι δέ πῶμα τετραίνω ἤτοι κατά μόνος ὁ κορυφή ἤ , ὅς ἀγαθός εἰμί , καί κατά ἄλλος μέρος πολύς , πρός ὁ ῥᾴδιος ἀναφέρω διά αὐτός ὁ λιγνυώδης τε καί καπνώδης ὁ καίω ἀπορροή . ἐπειδάν δέ ὁ λίθος ὅλος διάπυρος γίγνομαι , τηνικαῦτα χρή ὁ χυτρίδιον ἐκκενόω εἰς ἀγγεῖον τις καθαρός ἐπιχέω βούτυρον οὐ παλαιός , ἀνακινέω ὁ μόριον ὁ καίω λίθος , καί οὗτος ποιέω ἄχρι ἄν ἅπας σβέννυμι , τηνικαῦτα δέ παύω , καί οὕτως πάλιν εἰς ὁ χυτρίδιον ἐμβάλλω αὐτός καίω αὖθις , ἐνίστημι ὁ χυτρίδιον ἄνθραξ διακαίω , ὡς μηδείς ἔχω καπνώδης , ῥιπίζω δέ οὗτος ἕνεκα ὁ ταχύς γίγνομαι ὁ καῦσις . εἶτα ὅταν διάπυρος γίγνομαι ὁ λίθος καί μηκέτι ἀναφέρω μηδείς λιγνύς , ἐκχέω πάλιν αὐτός σβέννυμι οἶνος Φαλερῖνος ἤ τις ὁ κιρρός καί εὐώδης , οἷος ὁ Τμωλίτης , Ἀριούσιος τε καί Λέσβιος , εἶτα πάλιν εἰς ὁ χυτρίδιον ἐμβάλλω ἐκ τρίτος καίω , ἐͅπειδάν διάπυρος ὁ λίθος γίγνομαι , σβέννυμι αὖθις μέλι Ἀττικός μή πολύς , γίγνομαι γάρ οὐ ξηρός ὁ φάρμακον , ἀλλά ἔχω τις γλισχρότης . εἰμί δέ σύ προλειόω πολύς ἡμέρα ἀκριβής , ὡς χνοώδης γίγνομαι ὁ ὑπογράφω . ♃ χαλκός καίω γ αʹ . ὅς εἰμί δραχ . ηʹ . πέπερι λευκός ὁ ἴσος , φύλλον μαλάβαθρον ὁ ἴσος , στίμμις ὁ ἡμιόλιος , ὅς εἰμί δραχ . ιβʹ . οὗτος μείγνυμι ὁ καίω λίθος λίτρα αʹ . ἐͅπειδάν ἅπας καλός λειόω καί μέλλω ἀναιρέω ὁ φάρμακον , ἐπεμβάλλω ὁ Συριακός ὀποβάλσαμον γ αʹ S " . ὅς εἰμί αὐτός ὁ πᾶς δραχ . ιβʹ . λεπτός δέ καί διαφανής εἰμί κατά ὁ σύστασις ὁ ὀποβάλσαμον , μή παχύς , καθά εἴωθα ἐν ὁ ἀγγεῖον αὐτός κατά ὁ πυθμήν συνίστημι . κωλύω γάρ ὁ οὕτως παχύς ξηρός εἰμί ὁ φάρμακον , χράω δέ αὐτός δέω κατά ὁ βλέφαρον μόνος ἐπιφέρω ὁ μήλη χωρίς ὁ ὁ χιτών αὐτός ἅπτω ὁ ὀφθαλμός . ὁ πολύς μέν οὖν ἀρκέω κατά μόνος ὁ κάτω βλέφαρον ὁ μήλη ἐπιφέρω . οὐδείς δέ κωλύω καί ὁ ἄνω βλέφαρον ὅμοιος ὑπαλείφω , ὅταν ὁ χρεία μέγας εἰμί ὁ φάρμακον , τουτέστι ὅταν ἤδη σαφής ἔχω τις ταραχή ὁ ὀφθαλμός , οὐ μήν περιμένω γε χρή γίγνομαι οὗτος . φθάνω δέ χράω κατά ὁ αἴσθησις ὁ πάθος ἐν πᾶς καιρός ὁ ἡμέρα , εἰ καί πίνω τις εἰμί καί δειπνέω , καί πολλάκις γε χράω φυλάσσω , ὡς φημί , ἅπτω ὁ χιτών . χρή δέ καί ὁ ὑπαλείφω αὐτός ἀνοίγνυμι παρέχω ὁ βλέφαρον , ἐͅπειδάν ὑπαλείφω , μή ἐπιμύω αὐτός . οὗτος μέν ὑπό ἐγώ συντίθημι ὁ φάρμακον , οὐ ἐπιτρέπω ὀφθαλμιάω ὁ καλός οὗτος χράω . ἐφεξῆς δέ γράφω ὁ πρός διάθεσις ἁρμόζω , ὁ ἀρχή ἀπό ὁ ὑπό Ἀσκληπιάδης γράφω ποιέω .