galenus.de-compositione-medicamentorum-secundum-locos-libri-x 5.2
[ Περὶ αἰγίλωπος . ] Ὅμοιον ἀποστήματι μικρῷ γίνεταί τι , μεταξὺ τοῦ τε τῆς ῥινὸς ὀστοῦ καὶ τοῦ μεγάλου κατὰ τὸν ὀφθαλμὸν κανθοῦ , καὶ συῤῥήγνυται δὲ πολλάκις εἰς τὸν κανθὸν , ὡς δυσθεράπευτον γενέσθαι φθάνειν . χρὴ οὖν θεραπεύειν αὐτὸ διαφορητικοῖς φαρμάκοις , ὅσα χωρὶς δήξεως ἐνεργεῖ , συμπάσχει τε γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς ἐπὶ τοῖς δριμέσιν , οὕτω τε τὸ πεπονθὸς μόριον αὐξάνεται φλεγμαῖνον . οὐ μόνον δὲ διὰ τοῦτο δυσθεράπευτόν ἐστι τὸ πάθος , ἀλλὰ καὶ διότι πολλῶν φαρμάκων ὑγρῶν κατὰ τὴν σύστασιν εἰς πεῖραν ἄγεσθαι δυναμένων οὐκ ἀνέχεται τὸ μέρος . εἰσρεῖν γὰρ ἐξ αὐτῶν εἰς τὸν ὀφθαλμὸν ἀναγκαῖον , οὐ μὴν οὐδὲ προσμεῖναι δύνανται τὰ τοιαῦτα χωρὶς ἐπιδέσεως ἐπιλαμβανούσης ὅλον τὸν ὀφθαλμὸν , ἣν οὐχ οἷόν τε φέρειν ἡμέραις τοσαύταις ὅσον εἰς θεραπείαν χρῄζει τὸ πάθος . διὰ τοῦτο οὖν ὁ μὲν Ἀπολλώνιος οὐδὲν ἔγραψε τῶν πρὸς αἰγίλωπας φαρμάκων · ὁ δ’ Ἀρχιγένης ὀλίγων μνημονεύσας ἐφεξῆς αὐτῶν ἔγραψε τὴν διὰ χειρουργίας αὐτῶν θεραπείαν , καίτοι τῆς πραγματείας οὐ χειρουργικῆς , ἀλλὰ τῶν περὶ τῶν κατὰ γένος φαρμάκων οὔσης . ὅλην οὖν αὐτοῦ παραγράψω τὴν ῥῆσιν ὧδέ πως ἔχουσαν . [ Τὰ ὑπ’ Ἀρχιγένους γεγραμμένα πρὸς αἰγίλωπας , ἐν τῷ πρώτῳ τῶν κατὰ γένος φαρμάκων . ] Τοὺς δὲ γινομένους περὶ τοὺς κανθοὺς αἰγίλωπας καταπλάττομεν ὀρόβοις μετὰ μέλιτος , ἢ σποδὸν ἀμπελίνην ὄξει φυράσαντες . καλῶς ποιεῖ καὶ λιβανωτὸς μετὰ περιστερᾶς κόπρου νεαρᾶς καταπλασθεῖσα . ἢ χυλὸν αἰγίλωπος βοτάνης μετὰ μέλιτος ἔγχριε . ἐπὶ δὲ τῶν μήπω συντετρημένων σταφίδα ἀγρίαν καὶ ἀμμωνιακὸν θυμίαμα σὺν μέλιτι ὡς σπλήνιον ἐπίθες . ἢ σχιστὴν μετὰ τερμινθίνης ὡς σπλήνιον ἐπίθες . ἢ λαγωοῦ θαλασσίου αἵματι κροκύδα βάψας ἐντίθει . ἢ μελαντηρίαν λεάνας προσάπτου . εἰ δὲ μηδ’ οὕτως ἀφυγιάζοιντο , διελὼν τὸν κανθὸν καὶ διαστήσας κατατίτρα λεπτῷ τρυπανίῳ συνεχεῖς κατατρήσεις , εἶτα τῇ κεφαλικῇ χρῶ , ἀποστήσονται γὰρ λεπίδες καὶ ὑγιασθήσονται . ἢ καυτήριον ἐπέρειδε , ψιλώσας τὸ ὀστέον , καὶ οὕτω λεπίδες ἀφίστανται καὶ ὑγιάζονται . ἔνιοι δὲ διελόντες τὸν κανθὸν ἐπερείδουσι τῷ ὀστέῳ , καθὸ τέτρηται χωνεῖον λεπτὸν καὶ μόλυβδον τετηκότα ἐγχέοντες καίουσι καὶ ἄριστα οὕτως ὑγιάζουσιν . ταῦτα μὲν ὁ Ἀρχιγένης ἔγραψεν . [ Τὰ ὑπ’ Ἀσκληπιάδου γεγραμμένα πρὸς αἰγίλωπας . ] Ὁ δὲ Ἀσκληπιάδης ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ἐκτός . ♃ ἰλλεκέβρας χυλοῦ λίτρας S " . στρύχνου χυλοῦ λίτρας S " . λιβάνου δραχ . η΄ . μαστίχης δραχ . γ΄ . χαλβάνης λίτρας S " . ἕψε τοὺς χυλοὺς μετὰ τοῦ λιβάνου καὶ ὅταν διαλυθῇ , ἐπίβαλλε τὴν χαλβάνην , τὴν δὲ μαστίχην παραιτούμεθα . ἄλλο . ♃ λιβάνου δραχ . η΄ . σμύρνης δραχ . η΄ . λαδάνου δραχ . δ΄ . κηροῦ δραχ . δ΄ . σχιστῆς , πιτύας λαγωοῦ ἀνὰ δραχ . δ΄ . ἀφρονίτρου δραχ . δ΄ . κόπτε τὸ φάρμακον καὶ μάλασσε ἰρίνου μύρου ὑποστάθμη .
Lemmas: [ περί αἰγίλωψ . ] ὅμοιος ἀπόστημα μικρός γίγνομαι τις , μεταξύ ὁ τε ὁ ῥίς ὀστέον καί ὁ μέγας κατά ὁ ὀφθαλμός κανθός , καί συρράσσω δέ πολλάκις εἰς ὁ κανθός , ὡς δυσθεράπευτος γίγνομαι φθάνω . χρή οὖν θεραπεύω αὐτός διαφορητικός φάρμακον , ὅσος χωρίς δῆξις ἐνεργέω , συμπάσχω τε γάρ ὁ ὀφθαλμός ἐπί ὁ δριμύς , οὕτως τε ὁ πάσχω μόριον αὐξάνω φλεγμαίνω . οὐ μόνος δέ διά οὗτος δυσθεράπευτος εἰμί ὁ πάθος , ἀλλά καί διότι πολύς φάρμακον ὑγρός κατά ὁ σύστασις εἰς πεῖρα ἄγω δύναμαι οὐ ἀνέχω ὁ μέρος . εἰσρέω γάρ ἐκ αὐτός εἰς ὁ ὀφθαλμός ἀναγκαῖος , οὐ μήν οὐδέ προσμένω δύναμαι ὁ τοιοῦτος χωρίς ἐπίδεσις ἐπιλαμβάνω ὅλος ὁ ὀφθαλμός , ὅς οὐ οἷος τε φέρω ἡμέρα τοσοῦτος ὅσος εἰς θεραπεία χρῄζω ὁ πάθος . διά οὗτος οὖν ὁ μέν Ἀπολλώνιος οὐδείς γράφω ὁ πρός αἰγίλωψ φάρμακον · ὁ δέ Ἀρχιγένης ὀλίγος μνημονεύω ἐφεξῆς αὐτός γράφω ὁ διά χειρουργία αὐτός θεραπεία , καίτοι ὁ πραγματεία οὐ χειρουργικός , ἀλλά ὁ περί ὁ κατά γένος φάρμακον εἰμί . ὅλος οὖν αὐτός παραγράφω ὁ ῥῆσις ὧδε πως ἔχω . [ ὁ ὑπό Ἀρχιγένης γράφω πρός αἰγίλωψ , ἐν ὁ πρῶτος ὁ κατά γένος φάρμακον . ] ὁ δέ γίγνομαι περί ὁ κανθός αἰγίλωψ καταπλήσσω ὄροβος μετά μέλι , ἤ σποδός ἀμπέλινος ὄξος φυράω . καλός ποιέω καί λιβανωτός μετά περιστερά κόπρος νεαρός καταπλάσσω . ἤ χυλός αἰγίλωψ βοτάνη μετά μέλι ἐγχρίω . ἐπί δέ ὁ μήπω συντετραίνω σταφίς ἄγριος καί ἀμμωνιακόν θυμίαμα σύν μέλι ὡς σπλήνιον ἐπιτίθημι . ἤ σχιστός μετά τερμίνθινος ὡς σπλήνιον ἐπιτίθημι . ἤ λαγώς θαλάσσιος αἷμα κροκύς βάπτω ἐντίθημι . ἤ μελαντηρία λεαίνω προσάπτω . εἰ δέ μηδέ οὕτως ἀφυγιάζω , διαιρέω ὁ κανθός καί διΐστημι κατατιτράω λεπτός τρυπάνιον συνεχής κατάτρησις , εἶτα ὁ κεφαλικός χράω , ἀφίστημι γάρ λεπίς καί ὑγιάζω . ἤ καυτήριον ἐπερείδω , ψιλόω ὁ ὀστέον , καί οὕτως λεπίς ἀφίστημι καί ὑγιάζω . ἔνιοι δέ διαιρέω ὁ κανθός ἐπερείδω ὁ ὀστέον , καθό τετραίνω χωνεῖον λεπτός καί μόλυβδος τήκω ἐγχέω καίω καί ἀγαθός οὕτως ὑγιάζω . οὗτος μέν ὁ Ἀρχιγένης γράφω . [ ὁ ὑπό Ἀσκληπιάδης γράφω πρός αἰγίλωψ . ] ὁ δέ Ἀσκληπιάδης ἐν ὁ πρῶτος ὁ ἐκτός . ♃ ἰλλεκέβρα χυλός λίτρα S " . στρύχνον χυλός λίτρα S " . λίβανος δραχ . ηʹ . μαστίχη δραχ . γʹ . χαλβάνη λίτρα S " . ἕψω ὁ χυλός μετά ὁ λίβανος καί ὅταν διαλύω , ἐπιβάλλω ὁ χαλβάνη , ὁ δέ μαστίχη παραιτέομαι . ἄλλος . ♃ λίβανος δραχ . ηʹ . σμύρνα δραχ . ηʹ . λάδανον δραχ . δʹ . κηρός δραχ . δʹ . σχιστός , πιτύα λαγώς ἀνά δραχ . δʹ . ἀφρόνιτρον δραχ . δʹ . κόπτω ὁ φάρμακον καί μαλάσσω ἴρινος μύρον ὑποστάθμη .