galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 2.5
[ Περὶ τῶν ἰσχυρῶς ῥυπτόντων φαρμάκων . ] Ὅτι μὲν ἐκ τοῦ γένους ἐστὶ ταῦτα τῶν προειρημένων , ὅσα τῷ μετρίως ῥύπτειν ἕλκεσι κοίλοις , καθαροῖς , ἀπεριστάτοις προσεφέρετο μηδ’ ὅλως δάκνοντα , λέλεκται πρόσθεν . ἐπιτεταμένην δὲ τὴν ῥυπτικὴν δύναμιν ἔχει τὰ τὸν πολὺν ἀφαιροῦντα ῥύπον , ὥστ’ ἔνια τῶν εἰρημένων φαρμάκων χλωρῶν ἑνὶ μόνῳ τῶν ἁπλῶς σαρκωτικῶν διαφέρει τῷ πλήθει τοῦ ἰοῦ . τινὰ δὲ καὶ τῶν ἄλλων , ὅσα ῥύπτει σφοδρῶς μίξει , καθάπερ ἴσις ὀνομαζομένη καὶ τὸ τοῦ Μαχαιρίωνος , ᾧ ἡμεῖς χρώμεθα συνήθως , ἐλαιώδει καλουμένῳ διὰ τὴν χρῆσιν . ἔνθα γὰρ ἡμῖν πρόκειται σαρκῶσαι κόλπον , ἐλαίῳ πολλῷ τήκοντες ἐγχέομεν αὐτὸ δι’ εὐθυτρήτου κέρατος , ἐν τρόπῳ κλυστῆρος ὑείᾳ κύστει συνημμένου , χρώμεθα καὶ τοῖς καλουμένοις πυουλκοῖς ἐπ’ αὐτοῦ · καὶ γὰρ καὶ τούτων , ὅσοις εὐρύτερόν ἐστι τὸ τρῆμα , χρήσιμοι πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν εἰσί . πρόδηλον δ’ ὅτι τὸν μὲν ῥυπαρὸν κόλπον ἐργαζόμεθα καθαρὸν , ἀκρατέστερον χρώμενοι τῷ φαρμάκῳ , τουτέστιν ἐλάττονι μιγνύντες ἐλαίῳ , τὸν δὲ καθαρὸν ἐπὶ πλέον ὑγρασμένῳ δι’ ἐλαίου δαψιλεστέρου μίξεως . εἰ μὲν οὖν ὑποψία τις εἴη μεμιγμένης φλεγμονῆς ἔτι βραχείας τῷ κόλπῳ , διὰ ῥοδίνου πάντως τηκέσθω τὸ φάρμακον . εἰ δ’ ἀφλέγμαντος εἴη , δι’ ἐλαίου , κᾂν ἀδήκτως ἀνέχηται τῆς τοῦ παλαιοῦ μίξεως , ἐκείνῳ διατηκέσθω τὸ φάρμακον . ἐπιτήδειον δὲ εἰς τὴν τοιαύτην χρῆσίν ἐστιν οὐ τοῦτο μόνον τὸ φάρμακον , ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ Μαχαιρίωνος καὶ ἡ ἴσις , ὅσα τ’ ἄλλα γεγράφασιν οἱ πρὸ ἐμοῦ μετὰ κηρωτῆς μιγνύμενα σαρκωτικὰ γίγνεσθαι κοίλων ἑλκῶν . ἅπαντα γὰρ ταῦτα , χωρὶς τοῦ μιχθῆναι κηρωτῇ , δι’ ἐλαίου καὶ ῥοδίνου τηκόμενα τοῖς κόλποις ἐνίεται διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὴν καλουμένην ἔμμοτον σύστασιν ἐνίεσθαι κόλποις , οὕτως γέ τοι καὶ τὸ διὰ τοῦ κεκαυμένου χάρτου φάρμακον ξηρὸν , ῥοδίνῳ πολλῷ μιγνύντες ἐγχέομεν αὐτοῖς . ὥσπερ δὲ οἱ κόλποι τῶν ὑγροτέρων δέονται φαρμάκων οὐ δυναμένων ἐνίεσθαι τῶν παχυτέρων , οὕτως ὅσα τῶν κοίλων ἑλκῶν ἐπιπολῆς ἐστι , παχυτέρου χρῄζει φαρμάκου διὰ τὸ ταχέως αὐτῶν ἀποῤῥεῖν τὰ ὑγρὰ καὶ καταλείπεσθαι ξηροὺς τοὺς μότους . εἰκότως οὖν ἐπὶ μὲν τῶν τοιούτων τοῖς ἰσχυρῶς ῥυπτικοῖς μίγνυμεν κηρωτὴν , ἐπὶ δὲ τῶν κόλπων ἔλαιον ἢ ῥόδινον πάμπολυ . ταυτὶ δὲ τὰ οὕτως ῥυπτικὰ φάρμακα πάντως ἐστὶ καὶ διαφορητικὰ , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ξηραντικὰ σφοδρῶς , καὶ γίγνεταί τι γένος αὐτῶν κοινὸν , ὃ καλοῦσι πολύχρηστον . ἐπέκεινα δὲ τούτου τοῦ γένους ἐστὶ τὸ τῶν πάνυ δριμέων ἐμπλάστρων , ὁποῖαι καὶ αἱ καλούμεναι δι’ ἁλῶν εἰσιν , ἃς οὐ χρὴ προσφέρειν ἔνθα σαρκῶσαί τι βουλόμεθα . πρὸς γὰρ αὖ τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτο τοῖς ἁλσὶν ἐξαίρετον ὑπάρχει τὸ στύφειν μᾶλλον ἢ ῥύπτειν . ἐπὶ τό γε ξηραίνειν οὐδὲν ἧττον ἔχουσιν ἀφρονίτρου καὶ νίτρου , ἀλλ’ ἐκείνοις μὲν οὐ μέτεστι τῆς στυπτικῆς δυνάμεως , ὥσπερ οὐδὲ τῷ τῆς Ἀσίας πέτρας ἄνθει καὶ διὰ τοῦτο διαφορεῖν τε δύναται καὶ κηρωταῖς μιγνύμενα καθαίρειν ἕλκη ῥυπαρά . τοῖς δ’ ἁλσὶν οὐχ ὑπάρχει τοῦτο διὰ τὴν στύψιν . τούτων οὖν μνημονεύουσιν ὑμῖν ἀκηκοόσι τε τὴν μέθοδον τῆς τε συνθέσεως καὶ τῆς χρήσεως ἁπάντων τῶν τοιούτων φαρμάκων ἐν τοῖς ἐφεξῆς γράψω τὰ δεδοκιμασμένα τῇ πείρᾳ πρὸς τῶν ἐνδόξων ἰατρῶν ἐπὶ φαρμάκων ἀρίστων γνώσει . πρώτων δὲ τῶν περὶ Μαντίαν καὶ τὸν μαθητὴν αὐτοῦ τὸν Ταραντῖνον Ἡρακλείδην πολλὰ φάρμακα γραψάντων , ἃ τοῖς μετὰ ταῦτα διὰ πείρας ἀφικόμενα διωρίσθη . καὶ τὰ μὲν ἄριστα ἐν αὐτοῖς αὐτοὶ πάλιν ἔγραψαν , ὅσα δ’ ἧττον ἐκείνων ἐνεργεῖν ἐδόκει κατέλιπον . εἰκότως οὖν κᾀγὼ τὴν πλείονα μνήμην ποιοῦμαι τῶν μετ’ ἐκείνους γεγονότων . εἰσὶ δὲ αὐτῶν οἱ μάλιστα δοκοῦντες ἐν τῇ τῶν φαρμάκων ἐμπειρίᾳ κατωρθωκέναι , Πετρώνιος Μούσας καὶ Ἥρας καὶ Ἀνδρόμαχος , Ἀσκληπιάδης τε καὶ Κρίτων . γέγραπται δὲ καὶ τοῖς περὶ τὸν Ἀρχιγένην τε καὶ τὸν Φίλιππον οὐκ ὀλίγα φάρμακα . καί τι καὶ βιβλίον ἕν ἐστι Μενεκράτους ἐπιγεγραμμένον , ﻿ αὐτοκράτωρ ὁλογράμματος ἀξιολόγων φαρμάκων . ὅσα τε οὖν τούτοις γέγραπται κάλλιστα φάρμακα καὶ πρὸς αὐτῶν ἐπαινούμενα καὶ ὅσων ἡμεῖς πεῖραν ἔχομεν , ἐξ αὐτῶν τε τούτων τῶν γεγραμμένων καὶ ὧν οἱ διδάσκαλοι ἡμῶν ἐχρῶντο , καὶ εἴ τι καὶ ἡμῖν προσεξεύρηται , τοῦτ’ ἐν τοῖς ἑξῆς γράψω , τίνος ἐστὶ γένους ἕκαστον αὐτῶν ἐξηγούμενος . νυνὶ δὲ ἐπὶ τὰς χλωρὰς διῆλθον , ἐφεξῆς ταύταις γράψω τὰς μηλίνας .
Lemmas: [ περί ὁ ἰσχυρός ῥύπτω φάρμακον . ] ὅτι μέν ἐκ ὁ γένος εἰμί οὗτος ὁ προλέγω , ὅσος ὁ μέτριος ῥύπτω ἕλκος κοῖλος , καθαρός , ἀπερίστατος προσφέρω μηδέ ὅλος δάκνω , λέγω πρόσθεν . ἐπιτείνω δέ ὁ ῥυπτικός δύναμις ἔχω ὁ ὁ πολύς ἀφαιρέω ῥύπος , ὥστε ἔνιοι ὁ λέγω φάρμακον χλωρός εἷς μόνος ὁ ἁπλῶς σαρκωτικός διαφέρω ὁ πλῆθος ὁ ἰός . τις δέ καί ὁ ἄλλος , ὅσος ῥύπτω σφοδρός μίξις , καθά ἴεσις ὀνομάζω καί ὁ ὁ Μαχαιρίων , ὅς ἐγώ χράω συνήθης , ἐλαιώδης καλέω διά ὁ χρῆσις . ἔνθα γάρ ἐγώ πρόκειμαι σαρκόω κόλπος , ἔλαιον πολύς τήκω ἐγχέω αὐτός διά εὐθύτρητος κέρας , ἐν τρόπος κλυστήρ ὕειος κύστις συνάπτω , χράω καί ὁ καλέω πυουλκός ἐπί αὐτός · καί γάρ καί οὗτος , ὅσος εὐρύς εἰμί ὁ τρῆμα , χρήσιμος πρός ὁ τοιοῦτος ὑπηρεσία εἰμί . πρόδηλος δέ ὅτι ὁ μέν ῥυπαρός κόλπος ἐργάζομαι καθαρός , ἀκρατής χράω ὁ φάρμακον , τουτέστι ἐλαχύς μείγνυμι ἔλαιον , ὁ δέ καθαρός ἐπί πολύς ὑγράζω διά ἔλαιον δαψιλής μίξις . εἰ μέν οὖν ὑποψία τις εἰμί μείγνυμι φλεγμονή ἔτι βραχύς ὁ κόλπος , διά ῥόδινος πάντως τήκω ὁ φάρμακον . εἰ δέ ἀφλέγμαντος εἰμί , διά ἔλαιον , ἔͅν ἄδηκτος ἀνέχω ὁ ὁ παλαιός μίξις , ἐκεῖνος διατήκω ὁ φάρμακον . ἐπιτήδειος δέ εἰς ὁ τοιοῦτος χρῆσις εἰμί οὐ οὗτος μόνος ὁ φάρμακον , ἀλλά καί ὁ ὁ Μαχαιρίων καί ὁ ἴεσις , ὅσος τε ἄλλος γράφω ὁ πρό ἐγώ μετά κηρωτή μείγνυμι σαρκωτικός γίγνομαι κοῖλος ἕλκος . ἅπας γάρ οὗτος , χωρίς ὁ μείγνυμι κηρωτή , διά ἔλαιον καί ῥόδινος τήκω ὁ κόλπος ἐνίημι διά ὁ μή δύναμαι ὁ καλέω ἔμμοτος σύστασις ἐνίημι κόλπος , οὕτως γε τοι καί ὁ διά ὁ καίω χάρτης φάρμακον ξηρός , ῥόδινος πολύς μείγνυμι ἐγχέω αὐτός . ὥσπερ δέ ὁ κόλπος ὁ ὑγρός δέω φάρμακον οὐ δύναμαι ἐνίημι ὁ παχύς , οὕτως ὅσος ὁ κοῖλος ἕλκος ἐπιπολή εἰμί , παχύς χρῄζω φάρμακον διά ὁ ταχύς αὐτός ἀπορρέω ὁ ὑγρός καί καταλείπω ξηρός ὁ μοτόω . ἔοικα οὖν ἐπί μέν ὁ τοιοῦτος ὁ ἰσχυρός ῥυπτικός μείγνυμι κηρωτή , ἐπί δέ ὁ κόλπος ἔλαιον ἤ ῥόδινος πάμπολυς . οὗτος δέ ὁ οὕτως ῥυπτικός φάρμακον πάντως εἰμί καί διαφορητικός , καί διά οὗτος καί ξηραντικός σφοδρός , καί γίγνομαι τις γένος αὐτός κοινός , ὅς καλέω πολύχρηστος . ἐπέκεινα δέ οὗτος ὁ γένος εἰμί ὁ ὁ πάνυ δριμύς ἔμπλαστρος , ὁποῖος καί ὁ καλέω διά ἅλς εἰμί , ὅς οὐ χρή προσφέρω ἔνθα σαρκόω τις βούλομαι . πρός γάρ αὖ ὁ ἄλλος καί οὗτος ὁ ἅλς ἐξαιρετός ὑπάρχω ὁ στύφω μάλα ἤ ῥύπτω . ἐπί ὁ γε ξηραίνω οὐδείς ἥσσων ἔχω ἀφρόνιτρον καί νίτρον , ἀλλά ἐκεῖνος μέν οὐ μέτειμι ὁ στυπτικός δύναμις , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁ Ἀσία πέτρα ἄνθος καί διά οὗτος διαφορέω τε δύναμαι καί κηρωτή μείγνυμι καθαίρω ἕλκος ῥυπαρός . ὁ δέ ἅλς οὐ ὑπάρχω οὗτος διά ὁ στῦψις . οὗτος οὖν μνημονεύω σύ ἀκούω τε ὁ μέθοδος ὁ τε σύνθεσις καί ὁ χρῆσις ἅπας ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἐν ὁ ἐφεξῆς γράφω ὁ δοκιμάζω ὁ πεῖρα πρός ὁ ἔνδοξος ἰατρός ἐπί φάρμακον ἀγαθός γνῶσις . πρῶτος δέ ὁ περί Μαντία καί ὁ μαθητής αὐτός ὁ Ταραντῖνος Ἡρακλείδης πολύς φάρμακον γράφω , ὅς ὁ μετά οὗτος διά πεῖρα ἀφικνέομαι διορίζω . καί ὁ μέν ἀγαθός ἐν αὐτός αὐτός πάλιν γράφω , ὅσος δέ ἥσσων ἐκεῖνος ἐνεργέω δοκέω καταλείπω . ἔοικα οὖν ἐͅγώ ὁ πολύς μνήμη ποιέω ὁ μετά ἐκεῖνος γίγνομαι . εἰμί δέ αὐτός ὁ μάλα δοκέω ἐν ὁ ὁ φάρμακον ἐμπειρία κατορθόω , Πετρώνιος Μοῦσα καί Ἥρα καί Ἀνδρόμαχος , Ἀσκληπιάδης τε καί Κρίτων . γράφω δέ καί ὁ περί ὁ Ἀρχιγένης τε καί ὁ Φίλιππος οὐ ὀλίγος φάρμακον . καί τις καί βιβλίον εἷς εἰμί Μενεκράτης ἐπιγράφω , ﻿ αὐτοκράτωρ ὁλογράμματος ἀξιόλογος φάρμακον . ὅσος τε οὖν οὗτος γράφω καλός φάρμακον καί πρός αὐτός ἐπαινέω καί ὅσος ἐγώ πεῖρα ἔχω , ἐκ αὐτός τε οὗτος ὁ γράφω καί ὅς ὁ διδάσκαλος ἐγώ χράω , καί εἰ τις καί ἐγώ προσεξευρίσκω , οὗτος ἐν ὁ ἑξῆς γράφω , τίς εἰμί γένος ἕκαστος αὐτός ἐξηγέομαι . νυνί δέ ἐπί ὁ χλωρός διέρχομαι , ἐφεξῆς οὗτος γράφω ὁ μήλινος .