galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 1.18
[ Πῶς χρὴ συντιθέναι λευκὰς ἐμπλάστρους πρὸς τὰ δυσεπούλωτα καὶ κακοήθη . ] Τίνα τῶν ἑλκῶν ὀνομάζω δυσεπούλωτα καὶ τίνα κακοήθη διελέσθαι καιρὸς οὐκ εἰς τὰ παρόντα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ μέλλοντα λέγεσθαι , χρησίμου τοῦ διορισμοῦ γενησομένου . τὰ μὲν οὖν ἐξ ἐπιῤῥοῆς ὑγρῶν ἤτοι πολλῶν ἢ δριμέων , ἄνευ τοῦ διάθεσιν ἤδη τοιαύτην ἐσχηκέναι τὸν πεπονθότα τόπον , ὡς κᾂν ᾖ χρηστὸν τὸ ἐπιῤῥέον , ὅμως διαφθείρειν αὐτὸ , δυσεπούλωτα καλῶ · τὰ δ’ ἤδη τὴν εἰρημένην ἔχοντα διάθεσιν ἐξαιρέτως ὀνομάζω κακοήθη . νῦν οὖν ἐπειδή τινας τῶν λευκῶν ἐμπλάστρων , ὡς καλῶς ἐπουλώσας τὰ δυσεπούλωτα , γεγράφασιν οἱ πρὸ ἐμοῦ , διὰ τοῦτο κᾀγὼ γράφω λευκὰς ἐμπλάστρους , ἃς συνέθηκα πρός τε τὰ δυσεπούλωτα πάντα καί τινα τῶν κακοήθων , ὅσα μὴ πονηρὰν πάνυ ἔχει τὴν κατασκευὴν , ἐπ’ ἐκείνων γὰρ αὖθις εἰρήσεται τὰ πρόσφορα φάρμακα . πρῶτον κᾀνταῦθα τὴν μέθοδον ἐρῶ , καθ’ ἣν μαθήσετε πολλὰς τοιαύτας ἐμπλάστρους συντιθέναι . διττὸς δ’ αὐτῆς ὁ σκοπὸς , ὁ μέν τις κοινὸς ἁπάντων τῶν κατὰ μέθοδον συντιθεμένων φαρμάκων , ὁ δέ τις ἴδιος , ὁ πρὸς τὴν χρόαν τούτων διαφέρων . ὅσα τοίνυν ἐγνώκατε κατὰ τὴν περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείαν , ἀδήκτως μὲν ἰσχυρῶς δὲ πάνυ ξηραίνοντα , ταῦτα ἀναμνήσθητε . πάντως δ’ εἶναι προσῆκεν αὐτὰ πρὸς τῷ μὴ δάκνειν ἢ στύφειν σαφῶς , ἔτι καὶ ῥύπτειν δύνασθαι . καὶ γὰρ καὶ κοῖλα φαίνεται τὰ πλεῖστα τῶν τοιούτων ἑλκῶν , ὡς ἐξ ἀναβρώσεως ὑγρῶν κακοήθων γενόμενα καὶ διὰ τοῦτο σαρκωθῆναι δεόμενα . δέδεικται δ’ ἐν τῷ τρίτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου τὰ σαρκοῦντα φάρμακα πάντα ῥυπτικὴν ἔχοντα δύναμιν . πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα φάρμακα ξηρὰν δύναμιν ἔχει τοιούτων ἑλκῶν θεραπευτικήν . ἀλλὰ νῦν ἡμεῖς ἀναμνησθῶμεν τῶν ἤτοι φυλάξαι τὴν λευκότητα τῆς συντεθειμένης ἐμπλάστρου δυναμένων ἢ μὴ πολύ γε βλάψαι . τοιαῦτα δ’ ἐστὶ καδμεία καὶ πομφόλυξ καὶ τίτανος , ὄστρεά τε κεκαυμένα καὶ πορφύραι καὶ κήρυκες καὶ τὸ τῆς σηπίας ὀστῶδες . οὐ πολὺ δ’ ἂν λυμαίνοιτο τῇ χρόᾳ καὶ ἡ τοῦ χαλκοῦ λεπὶς καὶ τῆς κεκαυμένης χαλκίτεως τὸ μὴ πυῤῥὸν , ἀλλὰ τεφρῶδες ἢ ὑπόλευκον . ὅπως δὲ χρὴ τὸ τοιοῦτο παρασκευάζειν , αὖθις εἰρήσεται κατὰ τὸν τῆς θηριακῆς ἀντιδότου λόγον . ἕκαστον δὲ τῶν εἰρημένων εἰ πλυθείη , παντάπασιν ἄδηκτον γίνεται , καθάπερ καὶ ὁ κηρὸς , ὃν χρὴ μῖξαι σκευαζομένῳ τῷ φαρμάκῳ , καὶ ἡ ῥητίνη . λέλεκται δ’ ὅτι κηρὸς μὲν ὁ Τυῤῥηνικὸς ἢ ὁ Ποντικὸς ὀνομαζόμενος ἐπιτήδειός ἐστιν εἰς τὴν τῆς λευκῆς ἐμπλάστρου κατασκευήν . αἱ ῥητίναι δὲ , ἥ τε λάριξ ὀνομαζομένη καὶ ἡ τερμινθίνη , πρὸς τὰ κακοηθέστερα τῶν ἑλκῶν λυσιτελεστέρα . καὶ λιβανωτοῦ δὲ ἐμβάλλειν τι προσήκει μέρος ἕνεκα τοῦ πέττεσθαι καὶ διαπυΐσκεσθαι τὴν διάθεσιν τῶν κακοήθων ἑλκῶν . οὐ μόνον δὲ πλύνειν χρὴ τῶν εἰρημένων φαρμάκων ἕκαστον , ἀλλὰ τά γε μεταλλικὰ καὶ λειοῦν ἐπὶ πλεῖστον ἐν ἡλιουμένῳ χωρίῳ μεθ’ ὕδατος ﻿ ἢ ὄξους ἢ θαλάττης ἢ οἴνου . καθαρὸν δὲ καὶ λευκὸν καὶ διαφανὲς ἀκριβῶς ἕκαστον τούτων ἔστω , χάριν τοῦ συντελέσαι τι τῇ λευκότητι τοῦ φαρμάκου . καὶ περὶ τοῦ ψιμυθίου δὲ πρόσθεν εἴρηται καὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἑψήσεως καὶ τοῦ περιέχοντος ἀέρος καὶ τοῦ πυρὸς , ὅπως ἂν ἕκαστον αὐτῶν συντελοῖ τι τῇ λευκότητι . καθάπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων , οὕτως κᾀπὶ τούτων εἰδότα χρὴ τὰς δυνάμεις ὕδατός τε καὶ ὄξους καὶ θαλάττης οἴνου τε τοῦ λευκοτάτου μιγνύειν ἐν τῇ συνθέσει τὸ χρησιμώτατον εἰς τὴν θεραπευομένην διάθεσιν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ὀχθωδῶν ἑλκῶν καὶ τὰ χείλη παχέα καὶ σκληρὰ καὶ πολλῆς δεόμενα λεπτύνσεως ἐχόντων τὰ δι’ ὄξους καὶ θαλάττης λελειωμένα χρησιμώτερα τῶν δι’ ὕδατος · ἐφ’ ὧν δὲ δριμὺ καὶ δακνῶδές ἐστι τὸ φερόμενον ἐν τοῖς ἕλκεσιν ὑγρὸν , ἐν ὕδατι χρὴ λελειῶσθαι μᾶλλον ἕκαστον τῶν μεταλλικῶν , ὥσπερ γε πάλιν ἐν οἴνῳ μᾶλλον ἐφ’ ὧν πολὺ φαίνεται τὸ ἐπιῤῥέον ὑγρὸν τοῖς ἕλκεσι . τούτων οὖν ἕκαστον ὧν εἶπον ἐν ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων ὑγρῶν λελειωμένων ἡμέραις πλείοσιν , ἐμβαλὼν ἑκάστοτε τῶν διὰ ψιμυθίου τε καὶ λιθαργύρου φαρμάκων , πάντων αὐτῶν ἐπειράθην ἐπουλώντων κάλλιστα . τινὰς δὲ γραφὰς καὶ φίλοις ἔδωκα , δεομένοις τοιούτων φαρμάκων , ὑφ’ ὧν καὶ αὐτῶν εἰς πεῖραν ἀχθέντα τὴν ἐπαγγελίαν ἐφαίνετο διασώζοντα . προεψημένης οὖν , ὡς εἵρηται , τῆς λιθαργύρου μετὰ τοῦ ψιμυθίου καὶ πλησίον ἀμολύντου συστάσεως ἥκοντος τοῦ φαρμάκου , προσβάλλειν χρὴ τῆς λάρικος ἢ τῆς τερμινθίνης ῥητίνης μετὰ τοῦ λευκοῦ κηροῦ καὶ τούτων καλῶς ἑνωθέντων ἐπεμβάλλειν τὰ μεταλλικὰ , τοιάνδε συμμετρίαν ἔχοντα . τῆς μὲν λιθαργύρου καὶ τοῦ ψιμυθίου κατὰ τὸ σύνηθες ἑκατέρου λίτρα μετὰ δυοῖν ἐλαίου λιτρῶν ἑψέσθω , πολλάκις δὲ καὶ ὕδατος ἡμίλιτρον ἐπεμβάλλων . τήκεται γὰρ οὕτως ἡ λιθάργυρος θᾶττον , ἥ θ’ ἕψησις ἀναλίσκει τὸ ὕδωρ , ὡς μηδὲν σαφῶς εἰς ὑγρότητα συντελεῖν τῷ φαρμάκῳ . ῥητίνης δὲ τρεῖς οὐγγίαι καὶ κηροῦ διπλάσιαι τούτων αὐτάρκεις εἰσίν . οὐ μὴν ἀλλὰ κᾂν δύο μὲν τῆς ῥητίνης ἐμβάλλητέ ποτε , τέτταρας δὲ τοῦ κηροῦ , καὶ οὕτως οὐδὲν μέγα διαφερούσας εὑρήσετε τὰς συνθέσεις . ἱκανὴ δὲ καὶ λιβανωτοῦ μία καὶ ἡμίσεια οὐγγία μετὰ τὸν κηρὸν καὶ τὴν ῥητίνην ἐμβαλλόμεναι . καὶ μετὰ ταῦτα οὐγγίαι τρεῖς τῶν ἄλλων , ἅπερ εἰσὶ δραχ . δ΄ . πρὸς ταῖς εἴκοσιν . ἐμβαλεῖς δὲ δυοῖν καὶ τριῶν καὶ πλεόνων καὶ πάντων ὧν εἶπον , ὧν ἂν ἑκάστου τύχῃς εὐπορῶν . οἷον εἰ πάντ’ ἔχεις , ἴσον ἐμβαλεῖς ἑκάστου , τῆς καδμείας λέγω καὶ πομφόλυγος , καὶ τῶν κεκαυμένων κηρύκων ἢ ὀστρέων καὶ τῆς τοῦ χαλκοῦ λεπίδος . ἔσονται δ’ ἑκάστου ἀνὰ δραχ . στ΄ . ἡ συμπλήρωσις τῶν τριῶν οὐγγιῶν . εἰ δὲ καὶ τιτάνου πεπλυμένης μιγνύεις , ἑκάστου δραχ . ε΄ . βληθήσονται . εἰ δὲ καὶ τῆς κεκαυμένης χαλκίτεως , ἑκάστου δραχ . δ΄ . , ὡς ἁπάντων τῶν ἓξ συνελθόντων συμπληροῦσθαι τὰς τρεῖς οὐγγίας . ἔστω δὲ ἡ κεκαυμένη χαλκῖτις πεπλυμένη καὶ δηλονότι τεφρώδης τὴν χροιὰν , οὐχ οἵαν οἱ πολλοὶ τῶν καιόντων ποιοῦσιν αὐτὴν , ὠχρόξανθον , ὡς ἂν εἴποι τις . καὶ εἰ δύο δέ τινα τούτων ἔχοι τις μόνα , τρεῖς οὐγγίας ἐξ ἀμφοῖν ἐμβαλλέτω , τουτέστιν ἑκατέρου μίαν καὶ ἡμίσειαν . ταῦτα ἀρκεῖ κατὰ τὸ παρὸν ὑμῖν εἰς ἐμπλάστρων λευκῶν σύστασιν ἐπίστασθαι πρὸς ἕλκη δυσεπούλωτα . καὶ κηρωταὶ δὲ λευκαὶ καὶ πάρυγροι διὰ τῶν αὐτῶν σκευάζονται , διαφέρουσαι τῶν ἐμπλάστρων τῷ μήθ’ ἑψῆσθαι τὴν λιθάργυρον καὶ τὸ ψιμύθιον , ἐμβεβλῆσθαι δὲ στέαρ ἤτοι χηνὸς ἢ ἀλεκτορίδος ἢ ὑὸς ἢ μόσχειον . εἰ δ’ οἴνου πότ’ εὐποροίης ἢ ὄξους , λευκοτάτων τε καὶ διαυγεστάτων ἐμβαλεῖς αὐτῶν ἀντὶ ὕδατος .
Lemmas: [ πῶς χρή συντίθημι λευκός ἔμπλαστρος πρός ὁ δυσεπούλωτος καί κακοήθης . ] τίς ὁ ἕλκος ὀνομάζω δυσεπούλωτος καί τίς κακοήθης διαιρέω καιρός οὐ εἰς ὁ πάρειμι μόνος , ἀλλά καί ὁ μέλλω λέγω , χρήσιμος ὁ διορισμός γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ἐκ ἐπιρροή ὑγρός ἤτοι πολύς ἤ δριμύς , ἄνευ ὁ διάθεσις ἤδη τοιοῦτος ἔχω ὁ πάσχω τόπος , ὡς ἔͅν εἰμί χρηστός ὁ ἐπιρρέω , ὅμως διαφθείρω αὐτός , δυσεπούλωτος καλέω · ὁ δέ ἤδη ὁ λέγω ἔχω διάθεσις ἐξαιρετός ὀνομάζω κακοήθης . νῦν οὖν ἐπειδή τις ὁ λευκός ἔμπλαστρος , ὡς καλός ἐπουλόω ὁ δυσεπούλωτος , γράφω ὁ πρό ἐγώ , διά οὗτος ἐͅγώ γράφω λευκός ἔμπλαστρος , ὅς συντίθημι πρός τε ὁ δυσεπούλωτος πᾶς καί τις ὁ κακοήθης , ὅσος μή πονηρός πάνυ ἔχω ὁ κατασκευή , ἐπί ἐκεῖνος γάρ αὖθις λέγω ὁ πρόσφορος φάρμακον . πρῶτος ᾀνταῦθη ὁ μέθοδος λέγω , κατά ὅς μαθάνω πολύς τοιοῦτος ἔμπλαστρος συντίθημι . δισσός δέ αὐτός ὁ σκοπός , ὁ μέν τις κοινός ἅπας ὁ κατά μέθοδος συντίθημι φάρμακον , ὁ δέ τις ἴδιος , ὁ πρός ὁ χροιά οὗτος διαφέρω . ὅσος τοίνυν γιγνώσκω κατά ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία , ἄδηκτος μέν ἰσχυρός δέ πάνυ ξηραίνω , οὗτος ἀναμιμνῄσκω . πάντως δέ εἰμί προσήκω αὐτός πρός ὁ μή δάκνω ἤ στύφω σαφής , ἔτι καί ῥύπτω δύναμαι . καί γάρ καί κοῖλος φαίνω ὁ πολύς ὁ τοιοῦτος ἕλκος , ὡς ἐκ ἀνάβρωσις ὑγρός κακοήθης γίγνομαι καί διά οὗτος σαρκόω δέω . δείκνυμι δέ ἐν ὁ τρίτος ὁ θεραπευτικός μέθοδος ὁ σαρκόω φάρμακον πᾶς ῥυπτικός ἔχω δύναμις . πολύς μέν οὖν καί ἄλλος φάρμακον ξηρός δύναμις ἔχω τοιοῦτος ἕλκος θεραπευτικός . ἀλλά νῦν ἐγώ ἀναμιμνῄσκω ὁ ἤτοι φυλάσσω ὁ λευκότης ὁ συντίθημι ἔμπλαστρος δύναμαι ἤ μή πολύς γε βλάπτω . τοιοῦτος δέ εἰμί καδμία καί πομφόλυξ καί τίτανος , ὄστρεον τε καίω καί πορφύρα καί κῆρυξ καί ὁ ὁ σηπία ὀστώδης . οὐ πολύς δέ ἄν λυμαίνομαι ὁ χροιά καί ὁ ὁ χαλκός λεπίς καί ὁ καίω χαλκῖτις ὁ μή πυρρός , ἀλλά τεφρώδης ἤ ὑπόλευκος . ὅπως δέ χρή ὁ τοιοῦτος παρασκευάζω , αὖθις λέγω κατά ὁ ὁ θηριακός ἀντίδοτος λόγος . ἕκαστος δέ ὁ λέγω εἰ πλύνω , παντάπασι ἄδηκτος γίγνομαι , καθά καί ὁ κηρός , ὅς χρή μείγνυμι σκευάζω ὁ φάρμακον , καί ὁ ῥητίνη . λέγω δέ ὅτι κηρός μέν ὁ Τυρρηνικός ἤ ὁ Ποντικός ὀνομάζω ἐπιτήδειος εἰμί εἰς ὁ ὁ λευκός ἔμπλαστρος κατασκευή . ὁ ῥητίνη δέ , ὁ τε λάριξ ὀνομάζω καί ὁ τερμίνθινος , πρός ὁ κακοήθης ὁ ἕλκος λυσιτελής . καί λιβανωτός δέ ἐμβάλλω τις προσήκω μέρος ἕνεκα ὁ πέσσω καί διαπυΐσκομαι ὁ διάθεσις ὁ κακοήθης ἕλκος . οὐ μόνος δέ πλύνω χρή ὁ λέγω φάρμακον ἕκαστος , ἀλλά ὁ γε μεταλλικός καί λειόω ἐπί πολύς ἐν ἡλιόω χωρίον μετά ὕδωρ ﻿ ἤ ὄξος ἤ θάλασσα ἤ οἶνος . καθαρός δέ καί λευκός καί διαφανής ἀκριβής ἕκαστος οὗτος εἰμί , χάριν ὁ συντελέω τις ὁ λευκότης ὁ φάρμακον . καί περί ὁ ψιμύθιον δέ πρόσθεν λέγω καί ὁ ἔλαιον καί ὁ τρόπος ὁ ἕψησις καί ὁ περιέχω ἀήρ καί ὁ πῦρ , ὅπως ἄν ἕκαστος αὐτός συντελέω τις ὁ λευκότης . καθά δέ ἐπί ὁ ἄλλος , οὕτως εἰͅπί οὗτος οἶδα χρή ὁ δύναμις ὕδωρ τε καί ὄξος καί θάλασσα οἶνος τε ὁ λευκός μείγνυμι ἐν ὁ σύνθεσις ὁ χρήσιμος εἰς ὁ θεραπεύω διάθεσις . ἐπί μέν γάρ ὁ ὀχθώδης ἕλκος καί ὁ χεῖλος παχύς καί σκληρός καί πολύς δέω λέπτυνσις ἔχω ὁ διά ὄξος καί θάλασσα λειόω χρήσιμος ὁ διά ὕδωρ · ἐπί ὅς δέ δριμύς καί δακνώδης εἰμί ὁ φέρω ἐν ὁ ἕλκος ὑγρός , ἐν ὕδωρ χρή λειόω μάλα ἕκαστος ὁ μεταλλικός , ὥσπερ γε πάλιν ἐν οἶνος μάλα ἐπί ὅς πολύς φαίνω ὁ ἐπιρρέω ὑγρός ὁ ἕλκος . οὗτος οὖν ἕκαστος ὅς λέγω ἐν ἕκαστος ὁ λέγω ὑγρός λειόω ἡμέρα πολύς , ἐμβάλλω ἑκάστοτε ὁ διά ψιμύθιον τε καί λιθάργυρος φάρμακον , πᾶς αὐτός ἐπιλέγω ἐπουλόω καλός . τις δέ γραφή καί φίλος δίδωμι , δέω τοιοῦτος φάρμακον , ὑπό ὅς καί αὐτός εἰς πεῖρα ἄγω ὁ ἐπαγγελία φαίνω διασῴζω . προψάω οὖν , ὡς λέγω , ὁ λιθάργυρος μετά ὁ ψιμύθιον καί πλησίον ἀμόλυντος σύστασις ἥκω ὁ φάρμακον , προσβάλλω χρή ὁ λάριξ ἤ ὁ τερμίνθινος ῥητίνη μετά ὁ λευκός κηρός καί οὗτος καλός ἑνόω ἐπεμβάλλω ὁ μεταλλικός , τοιόσδε συμμετρία ἔχω . ὁ μέν λιθάργυρος καί ὁ ψιμύθιον κατά ὁ συνήθης ἑκάτερος λίτρα μετά δύο ἔλαιον λίτρα ἕψω , πολλάκις δέ καί ὕδωρ ἡμίλιτρον ἐπεμβάλλω . τήκω γάρ οὕτως ὁ λιθάργυρος ταχύς , ὁ τε ἕψησις ἀναλίσκω ὁ ὕδωρ , ὡς μηδείς σαφής εἰς ὑγρότης συντελέω ὁ φάρμακον . ῥητίνη δέ τρεῖς οὐγγία καί κηρός διπλάσιος οὗτος αὐτάρκης εἰμί . οὐ μήν ἀλλά ἔͅν δύο μέν ὁ ῥητίνη ἐμβάλλω ποτέ , τέσσαρες δέ ὁ κηρός , καί οὕτως οὐδείς μέγας διαφέρω εὑρίσκω ὁ σύνθεσις . ἱκανός δέ καί λιβανωτός εἷς καί ἥμισυς οὐγγία μετά ὁ κηρός καί ὁ ῥητίνη ἐμβάλλω . καί μετά οὗτος οὐγγία τρεῖς ὁ ἄλλος , ὅς εἰμί δραχ . δʹ . πρός ὁ εἴκοσι . ἐμβάλλω δέ δύο καί τρεῖς καί πολύς καί πᾶς ὅς λέγω , ὅς ἄν ἕκαστος τυγχάνω εὐπορέω . οἷος εἰ πᾶς ἔχω , ἴσος ἐμβάλλω ἕκαστος , ὁ καδμία λέγω καί πομφόλυξ , καί ὁ καίω κῆρυξ ἤ ὄστρεον καί ὁ ὁ χαλκός λεπίς . εἰμί δέ ἕκαστος ἀνά δραχ . στʹ . ὁ συμπλήρωσις ὁ τρεῖς οὐγγία . εἰ δέ καί τίτανος πλύνω μείγνυμι , ἕκαστος δραχ . πέντε . βάλλω . εἰ δέ καί ὁ καίω χαλκῖτις , ἕκαστος δραχ . δʹ . , ὡς ἅπας ὁ ἕξ συνέρχομαι συμπληρόω ὁ τρεῖς οὐγγία . εἰμί δέ ὁ καίω χαλκῖτις πλύνω καί δηλονότι τεφρώδης ὁ χροιά , οὐ οἷος ὁ πολύς ὁ καίω ποιέω αὐτός , ὠχρόξανθος , ὡς ἄν λέγω τις . καί εἰ δύο δέ τις οὗτος ἔχω τις μόνος , τρεῖς οὐγγία ἐκ ἄμφω ἐμβάλλω , τουτέστι ἑκάτερος εἷς καί ἥμισυς . οὗτος ἀρκέω κατά ὁ πάρειμι σύ εἰς ἔμπλαστρος λευκός σύστασις ἐπίσταμαι πρός ἕλκος δυσεπούλωτος . καί κηρωτή δέ λευκός καί πάρυγρος διά ὁ αὐτός σκευάζω , διαφέρω ὁ ἔμπλαστρος ὁ μήτε ἕψω ὁ λιθάργυρος καί ὁ ψιμύθιον , ἐμβάλλω δέ στέαρ ἤτοι χήν ἤ ἀλεκτορίς ἤ ὗς ἤ μόσχειος . εἰ δέ οἶνος πότε εὐπορέω ἤ ὄξος , λευκός τε καί διαυγής ἐμβάλλω αὐτός ἀντί ὕδωρ .