galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 4.3
[ Σύνθεσις ἐμπλαστρωδῶν φαρμάκων . ] Ἐπειδὴ τὸ κεφάλαιόν ἐστι τῆς τῶν κακοήθων τε καὶ δυσεπουλώτων ἑλκῶν θεραπείας ἐν τῷ ξηραίνειν ἀδήκτως τὸ φάρμακον , ὑγραίνει δὲ πάντων μάλιστα τό θ’ ὕδωρ καὶ τὸ ἔλαιον . ﻿ ἀπέχεσθαι χρὴ τούτων , ὡς μήτε αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ προσφέρειν μήτε κατὰ τῶν εἰρημένων ξηρῶν φαρμάκων μιγνύναι . κηρὸν οὖν ἐκλέγεσθαι χρὴ μήτε φύσει ξηρὸν μήθ’ ὑπὸ παλαιότητος εἰς τοῦθ’ ἥκοντα , πρόσφατον δὲ καὶ φύσει λιπαρὸν , ὃν ἐν ἡλίῳ μαλάττων τις ἀναλαβεῖν εἰς αὐτὸν δυνήσεται τῶν εἰρημένων ξηρῶν φαρμάκων . μὴ ὄντος δὲ ἡλίου , παρά τε πυρὶ θαλπόμενος μαλάττηται καὶ καθιέμενος εἰς ὕδωρ θερμόν . οὐ γὰρ ἀναμίγνυται δι’ ὅλου τὸ ὕδωρ , ἀλλ’ ἀποῤῥεῖ ταχέως αὐτοῦ μαλαττομένου πρὶν ἐπιτεθῆναι τῷ ἕλκει . συμμετρία δὲ τῆς μίξεώς ἐστι τοιάδε . μέτριον μὲν εἴ τις βούλοιτο γενέσθαι τὸ φάρμακον , τὸ τέταρτον μέρος προσβάλῃ τῷ κηρῷ τῶν μεταλλικῶν , ἰσχυρότερον δὲ ἔσται τοῦ τρίτου μιχθέντος . αὐτῶν δὲ τῶν μεταλλικῶν ἧττόν τε καὶ μᾶλλον ἀδήκτων τε καὶ ξηραντικῶν ὄντων , ἐπιταθήσεται μὲν ἐν τοῖς ξηραντικωτέροις ἡ δύναμις , ἐκλυθήσεται δ’ ἐν τοῖς ἧττον ξηραίνουσιν , ὥσπερ γε πάλιν , ἀσφαλεστέρα μὲν ἡ χρῆσις ἔσται διὰ τῶν ἀδηκτοτέρων σφαλερωτέρα δὲ διὰ τῶν δακνωδεστέρων . εἴρηται γὰρ πολλάκις ὡς ἔνιαι μὲν φύσεις σωμάτων αἰσθητικώτερον ἔχουσι τό τε δέρμα καὶ τὰς σάρκας ἐνίαις δὲ δυσαισθητότερα ταῦτ’ ἐστὶν ἄμφω . κατὰ δὲ τὸ μαλλόν τε καὶ ἧττον αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ τῆς ὀδύνης πάθος ἀκολουθεῖ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ὥς γε καὶ τὸ τῆς φλεγμονῆς , οὐ μικρὰ δὲ διαφορὰ καὶ παρὰ τὸ μαλακόσαρκον ὑπάρχει ἢ σκληρότερον , εὔχυμόν τε καὶ κακόχυμον , ἤ πληθωρικὸν ἢ κενὸν ἢ μέσως διακείμενον ἐν τοῖς εἰρημένοις . οὐκοῦν οἷόν τε πᾶσιν ἀνθρώποις ἓν ἐπιτήδειον σκευάσαι φάρμακον . ἀλλ’ ὁποῖον ἂν σκευασθῇ τῶν ὁμοειδῶν , ἐπίστασθαι τούτῳ χρῆσθαι προσήκει τεχνωθέντα κατὰ τὴν ἐν τῷδε τῷ λόγῳ διδασκομένην μέθοδον , οἷον εὐθέως ἐπὶ τῆς προκειμένης ὕλης , ἐὰν ἴσον μὲν ἑκατέρου μίξῃς ἰοῦ τε καὶ χαλκοῦ κεκαυμένου . μέρους δ’ ἑνὸς ἥμισυ στυπτηρίας σχιστῆς , ὡς γενέσθαι τὸ συμπληρούμενον ἐκ τῶν τριῶν ἤτοι δραχ . β΄ . καὶ ἡμισείας ἢ οὐγγίας τοσαύτης , ἀρκέσει κηροῦ μῖξαι μὲν δραχ . ι΄ . ταῖς δραχμαῖς γο δ’ ι΄ . ταῖς οὐγγίαις εἰς μετρίου τε καὶ μέσου τῇ δυνάμει φαρμάκου σύνθεσιν . ἄμεινον δ’ ἅμα καὶ ἀδηκτότερον ἔσται διφρυγὲς λαμβάνον ἀντὶ τῆς σχιστῆς καὶ μιᾶς τε δραχμῆς ὅλης ἐμβληθείσης , ὥσπερ τοῦ χαλκοῦ τε καὶ ἰοῦ , κάλλιον ἔσται τὸ φάρμακον . εἰ δὲ τὴν ἀπὸ τοῦ ἰοῦ δῆξιν ὑποπτεύοντες ἐθελήσαιμεν ἀκριβῶς ἄδηκτον αὐτὸ γενέσθαι , κεκαυμένον ἐμβάλλειν χρὴ τὸν ἰόν . εἰ δὲ καὶ ῥύπον ἀφαιρεῖν , λεπίδος χαλκοῦ προσβλητέον ἥμισυ δραχμῆς , ὡς γενέσθαι τὴν ὅλην συμμετρίαν τοιάνδε . ♃ χαλκοῦ καὶ ἰοῦ κεκαυμένου καὶ διφρυγοῦς ἴσον ἑκάστου , τουτέστιν ἀνὰ δραχ . α΄ . τῆς δὲ τοῦ χαλκοῦ λεπίδος ἡμίδραχμον ἀναλαμβανέσθω δὲ ταῦτα τῷ λιπαρῷ κηρῷ μαλαττομένῳ . καθότι προείρηται . ξηροτέρου δ’ ὄντος ἢ ὡς δέξασθαι τὰ εἰρημένα , μιγνύναι χρὴ μαλάττοντα μύρσινον ἢ μήλινον ἢ σχίνινον ἢ κίκινον ἢ κύπρινον ἢ παλαιὸν ἔλαιον ὠμοτριβὲς ἢ τὸ πρόσφατον Σπανὸν ἢ τὸ παρ’ ἡμῖν διὰ θαλλῶν ἐλαίας ἐσκευασμένον . εἰ δὲ μηδ’ ὅλως ἐθέλοιμεν ἐλαιῶδές τι τῷ φαρμάκῳ προσφέρειν , τῆς λάρικος ῥητίνης μιγνύειν . εἰ δὲ μὴ παρείη ταύτης ἡμῖν , ἀντ’ αὐτῆς τῇ τερμινθίνῃ χρηστέον . ἀεὶ δὲ καὶ τούτου χρὴ μεμνῆσθαι τοὺς ἀναγινώσκοντας ταῦτα , μάλιστα μὲν ἐπὶ τὸ πρῶτον εἰρημένον ὡς ἄριστον ἔρχεσθαι , μετὰ τοῦτο δ’ ἐπὶ τὸ δεύτερόν τε καὶ τρίτον ἐφεξῆς τε τἄλλα τὰ μετὰ τὸ τρίτον , ὡς ἀνάλογον τῆς τῶν φαρμάκων ἀρετῆς τε καὶ δυνάμεως τῇ τάξει τοῦ λόγου χρωμένων ἡμῶν . προακηκοὼς οὖν τις ταῦτα καὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων τὰς δυνάμεις ἐπιστάμενος ἱκανὸς ἔσται διακρίνειν ὅσα τοῖς πρὸ ἡμῶν ἐγράφη πρὸς τὰ κακοήθη τῶν ἑλκῶν φάρμακα , οἷον εὐθέως Ἀσκληπιάδης ὁ φαρμακίων ἐπικληθεὶς ἐν τῷ τρίτῳ τῶν ἐκτὸς οὕτως ἔγραψε .
Lemmas: [ σύνθεσις ἐμπλαστρώδης φάρμακον . ] ἐπειδή ὁ κεφάλαιος εἰμί ὁ ὁ κακοήθης τε καί δυσεπούλωτος ἕλκος θεραπεία ἐν ὁ ξηραίνω ἄδηκτος ὁ φάρμακον , ὑγραίνω δέ πᾶς μάλα ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ἔλαιον . ﻿ ἀπέχω χρή οὗτος , ὡς μήτε αὐτός κατά ἑαυτοῦ προσφέρω μήτε κατά ὁ λέγω ξηρός φάρμακον μείγνυμι . κηρός οὖν ἐκλέγω χρή μήτε φύσις ξηρός μήτε ὑπό παλαιότης εἰς οὗτος ἥκω , πρόσφατος δέ καί φύσις λιπαρός , ὅς ἐν ἥλιος μαλάσσω τις ἀναλαμβάνω εἰς αὐτός δύναμαι ὁ λέγω ξηρός φάρμακον . μή εἰμί δέ ἥλιος , παρά τε πῦρ θάλπω μαλάσσω καί καθίημι εἰς ὕδωρ θερμός . οὐ γάρ ἀναμείγνυμι διά ὅλος ὁ ὕδωρ , ἀλλά ἀπορρέω ταχύς αὐτός μαλάσσω πρίν ἐπιτίθημι ὁ ἕλκος . συμμετρία δέ ὁ μίξις εἰμί τοιόσδε . μέτριος μέν εἰ τις βούλομαι γίγνομαι ὁ φάρμακον , ὁ τέταρτος μέρος προσβάλλω ὁ κηρός ὁ μεταλλικός , ἰσχυρός δέ εἰμί ὁ τρίτος μείγνυμι . αὐτός δέ ὁ μεταλλικός ἥσσων τε καί μάλα ἄδηκτος τε καί ξηραντικός εἰμί , ἐπιτείνω μέν ἐν ὁ ξηραντικός ὁ δύναμις , ἐκλύω δέ ἐν ὁ ἥσσων ξηραίνω , ὥσπερ γε πάλιν , ἀσφαλής μέν ὁ χρῆσις εἰμί διά ὁ ἄδηκτος σφαλερός δέ διά ὁ δακνώδης . λέγω γάρ πολλάκις ὡς ἔνιοι μέν φύσις σῶμα αἰσθητικός ἔχω ὁ τε δέρμα καί ὁ σάρξ ἔνιοι δέ δυσαίσθητος οὗτος εἰμί ἄμφω . κατά δέ ὁ μαλλός τε καί ἥσσων αἰσθάνομαι καί ὁ ὁ ὀδύνη πάθος ἀκολουθέω μάλα τε καί ἥσσων , ὡς γε καί ὁ ὁ φλεγμονή , οὐ μικρός δέ διαφορά καί παρά ὁ μαλακόσαρκος ὑπάρχω ἤ σκληρός , εὔχυμος τε καί κακόχυμος , ἤ πληθωρικός ἤ κενός ἤ μέσος διάκειμαι ἐν ὁ λέγω . οὐκοῦν οἷος τε πᾶς ἄνθρωπος εἷς ἐπιτήδειος σκευάζω φάρμακον . ἀλλά ὁποῖος ἄν σκευάζω ὁ ὁμοειδής , ἐπίσταμαι οὗτος χράω προσήκω τεχνόω κατά ὁ ἐν ὅδε ὁ λόγος διδάσκω μέθοδος , οἷος εὐθύς ἐπί ὁ πρόκειμαι ὕλη , ἐάν ἴσος μέν ἑκάτερος μείγνυμι ἰός τε καί χαλκός καίω . μέρος δέ εἷς ἥμισυς στυπτηρία σχιστός , ὡς γίγνομαι ὁ συμπληρόω ἐκ ὁ τρεῖς ἤτοι δραχ . βʹ . καί ἥμισυς ἤ οὐγγία τοσοῦτος , ἀρκέω κηρός μείγνυμι μέν δραχ . ιʹ . ὁ δραχμή γο̅ δέ ιʹ . ὁ οὐγγία εἰς μέτριος τε καί μέσος ὁ δύναμις φάρμακον σύνθεσις . ἀγαθός δέ ἅμα καί ἄδηκτος εἰμί διφρυγής λαμβάνω ἀντί ὁ σχιστός καί εἷς τε δραχμή ὅλος ἐμβάλλω , ὥσπερ ὁ χαλκός τε καί ἰός , καλός εἰμί ὁ φάρμακον . εἰ δέ ὁ ἀπό ὁ ἰός δῆξις ὑποπτεύω ἐθέλω ἀκριβής ἄδηκτος αὐτός γίγνομαι , καίω ἐμβάλλω χρή ὁ ἰός . εἰ δέ καί ῥύπος ἀφαιρέω , λεπίς χαλκός προσβλητέον ἥμισυς δραχμή , ὡς γίγνομαι ὁ ὅλος συμμετρία τοιόσδε . ♃ χαλκός καί ἰός καίω καί διφρυγής ἴσος ἕκαστος , τουτέστι ἀνά δραχ . αʹ . ὁ δέ ὁ χαλκός λεπίς ἡμίδραχμον ἀναλαμβάνω δέ οὗτος ὁ λιπαρός κηρός μαλάσσω . καθότι προλέγω . ξηρός δέ εἰμί ἤ ὡς δέχομαι ὁ λέγω , μείγνυμι χρή μαλάσσω μύρσινος ἤ μήλινος ἤ σχίνινος ἤ κίκινος ἤ κύπρινον ἤ παλαιός ἔλαιον ὠμοτριβής ἤ ὁ πρόσφατος Σπανόν ἤ ὁ παρά ἐγώ διά θαλλός ἐλαία σκευάζω . εἰ δέ μηδέ ὅλος ἐθέλω ἐλαιώδης τις ὁ φάρμακον προσφέρω , ὁ λάριξ ῥητίνη μείγνυμι . εἰ δέ μή πάρειμι οὗτος ἐγώ , ἀντί αὐτός ὁ τερμίνθινος χράω . ἀεί δέ καί οὗτος χρή μιμνῄσκω ὁ ἀναγιγνώσκω οὗτος , μάλα μέν ἐπί ὁ πρῶτος λέγω ὡς ἀγαθός ἔρχομαι , μετά οὗτος δέ ἐπί ὁ δεύτερος τε καί τρίτος ἐφεξῆς τε ἄλλος ὁ μετά ὁ τρίτος , ὡς ἀνάλογος ὁ ὁ φάρμακον ἀρετή τε καί δύναμις ὁ τάξις ὁ λόγος χράω ἐγώ . προακούω οὖν τις οὗτος καί ὁ ἁπλόος φάρμακον ὁ δύναμις ἐπίσταμαι ἱκανός εἰμί διακρίνω ὅσος ὁ πρό ἐγώ γράφω πρός ὁ κακοήθης ὁ ἕλκος φάρμακον , οἷος εὐθύς Ἀσκληπιάδης ὁ φαρμακίων ἐπικαλέω ἐν ὁ τρίτος ὁ ἐκτός οὕτως γράφω .