galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 5.1
Περὶ τῶν πολυχρήστων φαρμάκων ἐνταῦθα λεχθήσεται . πολύχρηστα δ’ ὀνομάζουσιν ὅσα πρὸς πολλὰς διαθέσεις ἁρμόττει . καὶ τινὰ αὐτῶν οὐ μόνον ἑτεροειδῆ , ἀλλὰ καὶ ἑτερογενῆ . ἅπαντα δὲ ἐξ ἐναντίων σύγκειται φαρμάκων οὐ κατὰ τὰς πρώτας μόνον ποιότητάς τε καὶ δυνάμεις , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς δευτέρας . εὔδηλον δ’ ὅτι πρώτας μὲν ὀνομάζω θερμότητα καὶ ψυχρότητα καὶ ξηρότητα καὶ ὑγρότητα καὶ τὰς ἐκ τούτων συνθέτους κατὰ συζυγίαν ἡντιναοῦν . δευτέρας δὲ τὰς ἑπομένας αὐταῖς , ὑπὲρ ὧν ἐπὶ πλέον ἐν τῷ πέμπτῳ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων πραγματείας διῆλθον , ἐπιδεικνὺς ἔνια μὲν τῶν φαρμάκων οὐ μόνων τῶν συνθέτων , ἀλλὰ καὶ τῶν αὐτοφυῶν μαλάττειν , ἔνια δὲ σκληρύνειν , ὥσπερ καὶ τὰ μὲν ἐμπλάττειν , τὰ δὲ ἐκφράττειν , καὶ τὰ μὲν ἐπιτρέφειν ῥύπον , τὰ δὲ καὶ τὸν ἐπικείμενον ἀποῤῥύπτειν , καὶ τὰ μὲν λεπτύνειν , τὰ δὲ παχύνειν , καὶ τὰ μὲν πυκνοῦν , τὰ δὲ ἀραιοῦν , καὶ τὰ μὲν ἀνατρέφειν σάρκα , τὰ δὲ ἀνακαθαίρειν , καὶ τὰ μὲν ἐπουλοῦν , τὰ δὲ ἑλκοῦν , καὶ τὰ μὲν ἕλκειν , τὰ δὲ ἀποκρούεσθαι , ἑτέρας τε τοιαύτας ἐν αὐτοῖς διαφοράς . εἴρηται δέ μοι καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν ὑπομνημάτων ἥτις τῶν ἐναντίων ταῖς δυνάμεσι φαρμάκων ἀναγκαία μίξις , ἧς ἀναμνήσω καὶ νῦν ὀλίγον ὕστερον . ἄμεινον γάρ μοι δοκεῖ γράψαι τινὰ δύο καὶ τρία φάρμακα τῶν ἐνδόξων πολυχρήστων , εἶτ’ ἐξηγήσασθαι τὸν λόγον τῆς συνθέσεως αὐτῶν . ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῶν ἅπασι γνωρίμων , ἃ κατά τε τὸν Ἥραν νάρθηκα γέγραπται καὶ παρ’ ἄλλοις τῶν φαρμακίτιδας βίβλους συνθέντων . ἐπεὶ δὲ κατὰ τὸ πρὸ τούτου βιβλίον ὁ λόγος ἐγένετό μοι περὶ τῶν δυσεπούλωτα θεραπευουσῶν ἕλκη δυνάμεων , ἔδοξέ μοι καὶ νῦν ἐκείνας τῶν πολυχρήστων ἐμπλάστρων ἐξηγήσασθαι πρώτας , ὅσαι κακοήθων ἕνεκα συνετέθησαν , ἃ καλοῦσιν ἔνιοι χειρώνεια ὅσαι δ’ ἄλλαι πολύχρηστοι καλοῦνται διὰ τὸ πρὸς πολλὰ μὲν ἁρμόττειν ἕτερα πάθη , μὴ μέντοι καὶ πρὸς τὰ χειρώνεια , ταύτας αὖθις ἐφεξῆς ἀλλήλαις διελθεῖν ἔγνωκα .
Lemmas: περί ὁ πολύχρηστος φάρμακον ἐνταῦθα λέγω . πολύχρηστος δέ ὀνομάζω ὅσος πρός πολύς διάθεσις ἁρμόζω . καί τις αὐτός οὐ μόνος ἑτεροειδής , ἀλλά καί ἑτερογενής . ἅπας δέ ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι φάρμακον οὐ κατά ὁ πρῶτος μόνος ποιότης τε καί δύναμις , ἀλλά καί κατά ὁ δεύτερος . εὔδηλος δέ ὅτι πρῶτος μέν ὀνομάζω θερμότης καί ψυχρότης καί ξηρότης καί ὑγρότης καί ὁ ἐκ οὗτος σύνθετος κατά συζυγία ὁστισοῦν . δεύτερος δέ ὁ ἕπομαι αὐτός , ὑπέρ ὅς ἐπί πολύς ἐν ὁ πέμπτος ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον πραγματεία διέρχομαι , ἐπιδείκνυμι ἔνιοι μέν ὁ φάρμακον οὐ μόνος ὁ σύνθετος , ἀλλά καί ὁ αὐτοφυής μαλάσσω , ἔνιοι δέ σκληρύνω , ὥσπερ καί ὁ μέν ἐμπλήσσω , ὁ δέ ἐκφράσσω , καί ὁ μέν ἐπιτρέφω ῥύπος , ὁ δέ καί ὁ ἐπίκειμαι ἀπορρύπτω , καί ὁ μέν λεπτύνω , ὁ δέ παχύνω , καί ὁ μέν πυκνόω , ὁ δέ ἀραιόω , καί ὁ μέν ἀνατρέφω σάρξ , ὁ δέ ἀνακαθαίρω , καί ὁ μέν ἐπουλόω , ὁ δέ ἑλκόω , καί ὁ μέν ἕλκω , ὁ δέ ἀποκρούω , ἕτερος τε τοιοῦτος ἐν αὐτός διαφορά . λέγω δέ ἐγώ καί διά ὁ ἔμπροσθεν ὑπόμνημα ὅστις ὁ ἐναντίος ὁ δύναμις φάρμακον ἀναγκαῖος μίξις , ὅς ἀναμιμνῄσκω καί νῦν ὀλίγος ὕστερον . ἀγαθός γάρ ἐγώ δοκέω γράφω τις δύο καί τρεῖς φάρμακον ὁ ἔνδοξος πολύχρηστος , εἶτα ἐξηγέομαι ὁ λόγος ὁ σύνθεσις αὐτός . ἄρχω δέ ἀπό ὁ ἅπας γνώριμος , ὅς κατά τε ὁ Ἥρα νάρθηξ γράφω καί παρά ἄλλος ὁ φαρμακίτης βίβλος συντίθημι . ἐπεί δέ κατά ὁ πρό οὗτος βιβλίον ὁ λόγος γίγνομαι ἐγώ περί ὁ δυσεπούλωτος θεραπεύω ἕλκος δύναμις , δοκέω ἐγώ καί νῦν ἐκεῖνος ὁ πολύχρηστος ἔμπλαστρος ἐξηγέομαι πρῶτος , ὅσος κακοήθης ἕνεκα συντίθημι , ὅς καλέω ἔνιοι χειρώνειος ὅσος δέ ἄλλος πολύχρηστος καλέω διά ὁ πρός πολύς μέν ἁρμόζω ἕτερος πάθος , μή μέντοι καί πρός ὁ χειρώνειος , οὗτος αὖθις ἐφεξῆς ἀλλήλων διέρχομαι γιγνώσκω .