galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 3.8
[ Περὶ τῶν πολυτελῶν σκευασιῶν τῶν πρὸς τοὺς νευροτρώτους φαρμάκων . ] Οὐκ ἄχρηστον ἂν εἴη καὶ τὰ τοιαῦτα ἐπίστασθαι φάρμακα . χρεία γὰρ αὐτῶν ποτε γίγνεται σπανιώτερον , ὥσπερ τῶν εὐτελῶν πολλάκις . ὅπου γάρ τις οὐ πλείους ἔχων πεντακοσίων μυριάδων ἀνὴρ φιλοφάρμακός τε καὶ φιλίατρος οὐδενὶ τῶν εὐτελῶν ἠξίου χρῆσθαι , πολὺ μᾶλλον ἤτοι πλούσιός τις ἢ καὶ μόναρχος , εὐῶδές τε ἅμα καὶ πολλοῦ σκευαζόμενον ἀργυρίου βουληθήσεται τοιοῦτον ἔχειν φάρμακον . τοῦ δὲ ἱστορηθέντος μοι πλουσίου κατὰ τὸ πρῶτον τῶν περὶ τῆς διὰ τῶν σφυγμῶν προγνώσεως μέμνημαι χωρὶς ὀνόματος , ὥσπερ καὶ νῦν , ὁποῖός τις ἦν , ἐκ δυοῖν αὐτοῦ τοιῶνδε μαθήσῃ πράξεων . ἕλκος οἰκέτου κακόηθες ἐπειρᾶτο θεραπεύειν αὐτός . ὡς δὲ οὐδὲν ἤνυσεν , ἐνεχείρισεν ἐμοὶ τὸν ἄνθρωπον , ἰδών τε θεραπευθέντα τοῦ φαρμάκου τὴν γραφὴν ᾔτει μὴ γιγνώσκων πολλὰς μὲν εἶναι διαφορὰς τῶν κακοήθων ἑλκῶν , πολλὰς δὲ τῶν φαρμάκων , ἀλλ’ οἰόμενος ἓν φάρμακον δύνασθαι θεραπεύειν ἅπαντα . μὴ γοῦν μήτε τεχνικῶς αὐτῷ χρωμένου τοῦ προσφέροντος , ὡς ἤκουσεν ἐκ τίνων συνέκειτο , καὶ ἦν ἅπαντα εὔωνα , τοῦτο μὲν , ἔφη , τοῖς προσαίταις φύλαττε , τῶν πολυτελεστέρων δέ τι δίδαξόν με . καὶ μέντοι καὶ παιδαρίου χρονίαν ἐν ὠσὶ διάθεσιν ﻿ ἔχοντος , ὡς αὐτὸς ἐπὶ πολλοῖς οἶς ἐχρήσατο φαρμάκοις ἄνευ μεθόδου μηδὲν ὤνησεν , ἐμοὶ κᾀκεῖνο τὸ παιδάριον ἐκέλευσε προσαχθῆναι θεραπευθησόμενον . ὕστερόν τε γνοὺς αὐτὸ διά τινος τῶν ἐπιτυχόντων θεραπευθὲν , οὐκ ἠξίωσε λαβεῖν τοῦ φαρμάκου τὴν γραφήν . οὗτος τοίνυν αὐτὸς ἑωρακὼς πολλὰς τῶν νευροτρώτων , ἀποκοπέντας τε δακτύλους καὶ σαπέντας , ἐνίους δὲ καὶ τελευτήσαντας ἢ κυλλωθέντας , εἶτα γνοὺς ὅτι μηδεὶς ἐκινδύνευσε τῶν ὑπ’ ἐμοῦ θεραπευθέντων , ἅπαντες δὲ διὰ ταχέων ὑγιεῖς ἐγένοντο , φάρμακον ἠξίου τι παρ’ ἐμοῦ λαβεῖν εὔπνουν τε ἅμα καὶ πολυτελὲς , ᾧ τοὺς νευροτρώτους δυνήσεται θεραπεύειν . ἐγὼ δὲ πολλὰς ἤδη πολλάκις ἐδεδώκειν ἑταίροις τε καὶ φίλοις ἰατροῖς γραφὰς αὐτοσχεδίους κατὰ τὴν προγεγραμμένην μέθοδον , ὅπως ὑπὸ τῶν ἐκβάσεων ὁ τῆς συνθέσεως αὐτῶν λόγος βεβαιῶται . πολυτελὲς δ’ , οἷον ἐκεῖνος ἐβούλετο , πένησιν ἀνθρώποις οὐκ ἂν ἔδωκα νομίζων ἄμεινον εἶναι διὰ τῶν εὐπορίστων γίγνεσθαι τὰς ἰάσεις . ὡς οὖν ὁ πλούσιος ἠξίωσεν εὔπνου τε καὶ πολυτελοῦς φαρμάκου λαβεῖν τινα σύνθεσιν , ἔδωκα πλείους αὐτῷ γραφὰς κατὰ τὴν προειρημένην μέθοδον ποιήσας , ὧν πειραθῆναι σπεύδων ἐκεῖνος ἐκέλευσε τοῖς ἐλευθέροις τε καὶ δούλοις ἀναζητεῖν αὐτῷ νευροτρώτους . ἐνεργησάντων δὲ τῶν φαρμάκων ὑπὲρ ἅπασαν ἐλπίδα , πρῶτον μὲν ἐπῄνεσεν ὡς ἀφθόνως αὐτῷ κοινωνήσαντά με τῶν γραφῶν , εἶτα καὶ δώροις ἐτίμησε , καὶ γὰρ ἦν ἕτοιμος καὶ εἰς τὰ τοιαῦτα . τῶν δοθέντων δ’ αὐτῷ φαρμάκων ἡ σύνθεσις ἦν τοιάδε . ♃ κινναμώμου , δικτάμνου καὶ μάρου ἀνὰ ἑκάστου δραχμὰς μ΄ . καὶ γὰρ εὐώδη καὶ λεπτομερῆ ταῦτ’ ἔστι . τὸ δὲ ἀμάρακον ὡς οὐκ εὐῶδες ἐνενόησα μηδ’ ὅλως μιγνύειν . εἶτ’ ἐπεὶ δυσπόριστον ἦν ἐν Ῥώμῃ , καθάπερ καὶ τὸ μάρον , ἑώρων δὲ ἐκεῖνον χαίροντα τοῖς δυσπορίστοις ὥσπερ γε καὶ τοῖς πολυτελέσι , προσέθηκα τῇ γραφῇ κᾀκείνου βραχύ τι μέρους ἑνὸς , ὡς οἶμαι τέταρτον ἢ πέμπτον . ταῦτα κοπέντα καὶ σηθέντα λεπτοτρήτῳ κοσκίνῳ μιγνύειν ἐκέλευσα κηρωτῇ δι’ ὀποβαλσάμου τοῦ ἀρίστου καὶ κηροῦ Τυῤῥηνικοῦ . σύμμετρον δ’ ἐστοχασάμην εἶναι τοῦ κηροῦ μὲν ὀκτὼ ποιήσασθαι μέρη , τοῦ δὲ ὀποβαλσάμου δέκα . χάριν δὲ τοῦ μὴ ψαθυρὸν εἶναι τὸ φάρμακον , ἀλλ’ ἡνωμένον πως ἑαυτῷ , καὶ τῆς τερμινθίνης ῥητίνης ἔμιξα μέρος ἓν οὔσης καὶ αὐτῆς εὐώδους , ὅταν ᾖ καλλίστη . γενναιότερον δ’ , ὡς ἔφην , εἰ βούλοιο ποιῆσαι τὸ φάρμακον , οὐχ ἓν μέρος ἑκάστης τῶν εἰρημένων βοτανῶν ἐμβάλλῃς , ἀλλὰ πλέον , ὡς ἓν καὶ ἥμισυ γενέσθαι . τοῦτ’ οὖν ὑπὸ τῆς πείρας ἐμαρτυρήθη τὸ φάρμακον . ἕτερον δὲ δεύτερον ἐπ’ αὐτῷ διὰ τῆς αὐτῆς κηρωτῆς καὶ ὀποῦ τοῦ Κυρηναίου συντεθὲν , κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῷ εὐφορβίῳ τῆς μίξεως γενομένης , ἄλλο τε τρίτον ἐκ τῆς μίξεως ἀμφοῖν συντεθὲν καὶ τὸ τέταρτον ἐπ’ αὐτοῖς τῆς στακτῆς σμύρνης προσλαβόν . ἐφ’ ὧν δὲ γυμνόν ἐστι τὸ νεῦρον , ἐπὶ τούτων τὴν μὲν κηρωτὴν ἐκ κηροῦ τοῦ καλουμένου μυρεψικοῦ καὶ μύρων τῶν παρὰ Ῥωμαίοις ὀνομαζομένων σπικάτου καὶ φουλιάτου συνέθηκα . δωδέκατον δ’ αὐτῇ μέρος ἔμιξα πομφόλυγος , εἴτε πεπλυμένου λέγειν ἐθέλοις ἀῤῥενικῶς , εἴτε πεπλυμένης θηλυκῶς · οὐδὲν γὰρ ὁπωτέρως ἂν εἴποις οὔτ’ ὠφελήσεις οὔτε βλάψεις τὸ φάρμακον . ἔστι δέ σοι καὶ διὰ τοῦ Τυῤῥηνικοῦ κηροῦ σκευάζειν αὐτό . πάρεστι δὲ καὶ χωρὶς τῶν εἰρημένων μύρων τὸν μὲν Τυῤῥηνικὸν κηρὸν τῆξαι διὰ νάρδου καλῆς ἐπὶ διπλοῦ δηλονότι σκεύους , κοινὸν γὰρ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν μύρων . ξυσθείσῃ δὲ τῇ κηρωτῇ μίξεις νάρδου στάχυος καὶ ἀμώμου καὶ φύλλου μαλαβάθρου καὶ πομφόλυγος πεπλυμένου τὸ ἴσον ἑκάστου . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν νύξεων , ὡς εἴρηται , δριμυτέρων ἐστὶ χρεία φαρμάκων ἀνεῳγμένον ἀεὶ φυλαττόντων τὸ τραῦμα . τοῖς γεγυμνωμένοις δὲ τὰ μετρίαν στύψιν ἔχοντα μετὰ διαφορητικῆς ἀδήκτου δυνάμεως προσφέρεσθαι χρή . στύψεως δὲ μέτεστι μέν τι καὶ τῷ ἀμώμῳ , μᾶλλον δ’ αὐτοῦ τῷ τε τῆς νάρδου στάχυι καὶ τῷ τοῦ μαλαβάθρου φύλλῳ .
Lemmas: [ περί ὁ πολυτελής σκευασία ὁ πρός ὁ νευρότρωτος φάρμακον . ] οὐ ἄχρηστος ἄν εἰμί καί ὁ τοιοῦτος ἐπίσταμαι φάρμακον . χρεία γάρ αὐτός ποτέ γίγνομαι σπάνιος , ὥσπερ ὁ εὐτελής πολλάκις . ὅπου γάρ τις οὐ πολύς ἔχω πεντακόσιοι μυριάς ἀνήρ φιλοφάρμακος τε καί φιλίατρος οὐδείς ὁ εὐτελής ἀξιόω χράω , πολύς μάλα ἤτοι πλούσιος τις ἤ καί μόναρχος , εὐώδης τε ἅμα καί πολύς σκευάζω ἀργύριον βούλομαι τοιοῦτος ἔχω φάρμακον . ὁ δέ ἱστορέω ἐγώ πλούσιος κατά ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ διά ὁ σφυγμός πρόγνωσις μιμνῄσκω χωρίς ὄνομα , ὥσπερ καί νῦν , ὁποῖος τις εἰμί , ἐκ δύο αὐτός τοιόσδε μανθάνω πρᾶξις . ἕλκος οἰκέτης κακοήθης πειράω θεραπεύω αὐτός . ὡς δέ οὐδείς ἀνύω , ἐγχειρίζω ἐγώ ὁ ἄνθρωπος , ὁράω τε θεραπεύω ὁ φάρμακον ὁ γραφή αἰτέω μή γιγνώσκω πολύς μέν εἰμί διαφορά ὁ κακοήθης ἕλκος , πολύς δέ ὁ φάρμακον , ἀλλά οἴομαι εἷς φάρμακον δύναμαι θεραπεύω ἅπας . μή γοῦν μήτε τεχνικός αὐτός χράω ὁ προσφέρω , ὡς ἀκούω ἐκ τίς σύγκειμαι , καί εἰμί ἅπας εὔωνος , οὗτος μέν , φημί , ὁ προσαίτης φυλάσσω , ὁ πολυτελής δέ τις διδάσκω ἐγώ . καί μέντοι καί παιδάριον χρόνιος ἐν οὖς διάθεσις ﻿ ἔχω , ὡς αὐτός ἐπί πολύς ὄις χράω φάρμακον ἄνευ μέθοδος μηδείς ὀνίνημι , ἐγώ ἐͅκεῖνο ὁ παιδάριον κελεύω προσάγω θεραπεύω . ὕστερον τε γιγνώσκω αὐτός διά τις ὁ ἐπιτυγχάνω θεραπεύω , οὐ ἀξιόω λαμβάνω ὁ φάρμακον ὁ γραφή . οὗτος τοίνυν αὐτός ὁράω πολύς ὁ νευρότρωτος , ἀποκόπτω τε δάκτυλος καί σήπω , ἔνιοι δέ καί τελευτάω ἤ κυλλόω , εἶτα γιγνώσκω ὅτι μηδείς κινδυνεύω ὁ ὑπό ἐγώ θεραπεύω , ἅπας δέ διά ταχύς ὑγιής γίγνομαι , φάρμακον ἀξιόω τις παρά ἐγώ λαμβάνω εὔπνους τε ἅμα καί πολυτελής , ὅς ὁ νευρότρωτος δύναμαι θεραπεύω . ἐγώ δέ πολύς ἤδη πολλάκις δίδωμι ἑταῖρος τε καί φίλος ἰατρός γραφή αὐτοσχέδιος κατά ὁ προγράφω μέθοδος , ὅπως ὑπό ὁ ἔκβασις ὁ ὁ σύνθεσις αὐτός λόγος βεβαιόω . πολυτελής δέ , οἷος ἐκεῖνος βούλομαι , πένης ἄνθρωπος οὐ ἄν δίδωμι νομίζω ἀγαθός εἰμί διά ὁ εὐπόριστος γίγνομαι ὁ ἴασις . ὡς οὖν ὁ πλούσιος ἀξιόω εὔπνους τε καί πολυτελής φάρμακον λαμβάνω τις σύνθεσις , δίδωμι πολύς αὐτός γραφή κατά ὁ προλέγω μέθοδος ποιέω , ὅς πειράω σπεύδω ἐκεῖνος κελεύω ὁ ἐλεύθερος τε καί δοῦλος ἀναζητέω αὐτός νευρότρωτος . ἐνεργέω δέ ὁ φάρμακον ὑπέρ ἅπας ἐλπίς , πρῶτος μέν ἐπαινέω ὡς ἄφθονος αὐτός κοινωνέω ἐγώ ὁ γραφή , εἶτα καί δῶρον τιμάω , καί γάρ εἰμί ἑτοῖμος καί εἰς ὁ τοιοῦτος . ὁ δίδωμι δέ αὐτός φάρμακον ὁ σύνθεσις εἰμί τοιόσδε . ♃ κιννάμωμον , δίκταμνον καί μᾶρον ἀνά ἕκαστος δραχμή μʹ . καί γάρ εὐώδης καί λεπτομερής οὗτος εἰμί . ὁ δέ ἀμάρακον ὡς οὐ εὐώδης ἐννοέω μηδέ ὅλος μείγνυμι . εἶτα ἐπεί δυσπόριστος εἰμί ἐν Ῥώμη , καθά καί ὁ μάρων , ὁράω δέ ἐκεῖνος χαίρω ὁ δυσπόριστος ὥσπερ γε καί ὁ πολυτελής , προστίθημι ὁ γραφή ᾄκεινος βραχύς τις μέρος εἷς , ὡς οἴομαι τέταρτος ἤ πέμπτος . οὗτος κόπτω καί σέω λεπτότρητος κόσκινον μείγνυμι κελεύω κηρωτή διά ὀποβάλσαμον ὁ ἀγαθός καί κηρός Τυρρηνικός . σύμμετρος δέ στοχάζομαι εἰμί ὁ κηρός μέν ὀκτώ ποιέω μέρος , ὁ δέ ὀποβάλσαμον δέκα . χάριν δέ ὁ μή ψαθυρός εἰμί ὁ φάρμακον , ἀλλά ἑνόω πως ἑαυτοῦ , καί ὁ τερμίνθινος ῥητίνη μείγνυμι μέρος εἷς εἰμί καί αὐτός εὐώδης , ὅταν εἰμί καλός . γενναῖος δέ , ὡς φημί , εἰ βούλομαι ποιέω ὁ φάρμακον , οὐ εἷς μέρος ἕκαστος ὁ λέγω βοτάνη ἐμβάλλω , ἀλλά πολύς , ὡς εἷς καί ἥμισυς γίγνομαι . οὗτος οὖν ὑπό ὁ πεῖρα μαρτυρέω ὁ φάρμακον . ἕτερος δέ δεύτερος ἐπί αὐτός διά ὁ αὐτός κηρωτή καί ὀπός ὁ Κυρηναῖος συντίθημι , κατά ὁ αὐτός ἀναλογία ὁ εὐφόρβιον ὁ μίξις γίγνομαι , ἄλλος τε τρίτος ἐκ ὁ μίξις ἄμφω συντίθημι καί ὁ τέταρτος ἐπί αὐτός ὁ στακτός σμύρνα προσλαμβάνω . ἐπί ὅς δέ γυμνός εἰμί ὁ νεῦρον , ἐπί οὗτος ὁ μέν κηρωτή ἐκ κηρός ὁ καλέω μυρεψικός καί μύρον ὁ παρά Ῥωμαῖος ὀνομάζω σπίκατος καί φουλιάτης συντίθημι . δωδέκατος δέ αὐτός μέρος μείγνυμι πομφόλυξ , εἴτε πλύνω λέγω ἐθέλω ἀρρενικός , εἴτε πλύνω θηλυκός · οὐδείς γάρ ὅπως ἄν λέγω οὔτε ὠφελέω οὔτε βλάπτω ὁ φάρμακον . εἰμί δέ σύ καί διά ὁ Τυρρηνικός κηρός σκευάζω αὐτός . πάρειμι δέ καί χωρίς ὁ λέγω μύρον ὁ μέν Τυρρηνικός κηρός τήκω διά νάρδος καλός ἐπί διπλόος δηλονότι σκεῦος , κοινός γάρ οὗτος ἐπί πᾶς ὁ μύρον . ξύω δέ ὁ κηρωτή μείγνυμι νάρδος στάχυς καί ἄμωμον καί φύλλον μαλάβαθρον καί πομφόλυξ πλύνω ὁ ἴσος ἕκαστος . ἐπί μέν γάρ ὁ νύξις , ὡς λέγω , δριμύς εἰμί χρεία φάρμακον ἀνοίγνυμι ἀεί φυλάσσω ὁ τραῦμα . ὁ γυμνόω δέ ὁ μέτριος στῦψις ἔχω μετά διαφορητικός ἄδηκτος δύναμις προσφέρω χρή . στῦψις δέ μέτειμι μέν τις καί ὁ ἄμωμος , μάλα δέ αὐτός ὁ τε ὁ νάρδος στάχυς καί ὁ ὁ μαλάβαθρον φύλλον .