galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 6.7
[ Πολύχρηστοι φαιαί . πρὸς τὰ τῆς τέχνης ἔργα χρείαν εἶναι μεθόδου τε καὶ ἀσκήσεως ] Ὅτι τῶν βοηθημάτων ἔνια μὲν ὁ λόγος εὑρίσκει μόνος , ἔνια δὲ ἡ πεῖρα , καὶ αὕτη τοῦ λόγου μὴ χρῄζουσα , τινὰ δ’ ἀμφοῖν ἀλλήλοις συνεργούντων δεῖται , πολλάκις ὑμῖν ἐπιδέδεικται , καὶ πρός γε τούτοις ὅτι τὰ διὰ λόγου καὶ πείρας εὑρισκόμενα στοχαστικῇ μὲν ὁδῷ χρῆται πρὸς τὴν τῶν ζητουμένων εὕρεσιν , ἐλπισθέντα δὲ τῷ λόγῳ βεβαιοῦται τῇ πείρᾳ · καὶ μέντοι καὶ ὡς τῆς στοχαστικῆς ἐλπίδος οὐκ ὀλίγη ἐστὶν ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἡ διαφορὰ , καθάπερ καὶ καθ’ ὅλον τὸν βίον . οὐ γὰρ ὁμοίως ἐλπίζομεν ὑετὸν ἔσεσθαι κατά γε τὰς χειμερινὰς τροπάς καὶ τὴν τοῦ κυνὸς ἐπιτολήν . ἐν μὲν γὰρ ταῖς χειμεριναῖς τροπαῖς σπανιάκις οὐ γίνεται , κατὰ δὲ τὴν τοῦ κυνὸς ἐπιτολὴν σπανιάκις γίνεται . πάντων δὲ τῶν κατὰ τὰς τέχνας ἔργων ὑπὸ συνεχοῦς ἀσκήσεως ἀκριβουμένων οὐκ ἀρκεῖ τὸ καθόλου μόνον ἐν αὐταῖς καταμαθεῖν , ἀλλὰ κᾀν τοῖς κατὰ μέρος ἐνεργῆσαι χρὴ πολλάκις . ἡ γὰρ διὰ τῶν ἀτελῶν ἐνεργειῶν ἄσκησις ὁδός ἐστιν ἐπὶ τὴν τῶν τελείων κτῆσιν . διὰ τοῦτ’ οὖν κᾀγὼ κατὰ πάσας τὰς πραγματείας , ἃς ὑμῖν τοῖς ἑταίροις ἀξιώσασιν ἐποιησάμην , οὐκ ἠρκέσθην μόνον τοῖς καθόλου θεωρήμασιν , ἀλλὰ καὶ γυμνάσματα πολλὰ προσέγραψα , δι’ ὧν ἤλπιζον ὑμῖν ἐναργεστέραν τε καὶ βεβαιοτέραν ἔσεσθαι τὴν γνῶσιν αὐτῶν . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων μερῶν τῆς ἰατρικῆς , οὕτω κᾀπὶ τῆς τῶν νευροτρώτων θεραπείας ἔγραψα , πρώτην μὲν ὑμῖν ἐπιδείξας τὴν λογικὴν ὁδὸν εἰς τὴν τῶν βοηθημάτων εὕρεσιν . ἐφεξῆς δὲ ταύτῃ τὰς ὕλας , ἐν αἷς τὰς εὑρεθείσας ὑπὸ τοῦ λόγου δυνάμεις ἐμάθετε περιεχομένας . ἐν γὰρ τοῖς περὶ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεως ὑπομνήμασιν ια΄ . τὸν ἀριθμὸν οὖσι τὰς ἐν ταῖς κατὰ μέρος ὕλαις δυνάμεις ἁπάσας γε ἢ τὰς πλείστας χρησιμωτάτας ἔγραψα . πρὸς γάρ τοι τὴν εὐπορίαν τῶν βοηθημάτων ἐδείχθη τοῦτ’ ἀναγκαῖον ὑπάρχειν , οὐ μόνον δὲ εἰς τὸ δύνασθαι καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς ἄνευ τῶν ἐσκευασμένων φαρμάκων ἐν ἀπορίαις εὐπορεῖν τῶν βοηθημάτων , ὡς Ἐρασίστρατός ποτε τοῦ τῶν βοτανῶν εὐπόρησε χυλοῦ μὴ παρόντος αὐτοῦ στοματικοῦ φαρμάκου κατὰ τὸ χωρίον ἐκεῖνο τῆς ὁδοιπορίας , ἀλλὰ κᾂν αὐτῶν συνθέντων ἀπολέσητε τὰς γραφὰς , ὅμως ὑμᾶς αὐτοὺς δύνασθαι ﻿ συντιθέναι παραπλήσια τοῖς ἀπολομένοις . καὶ μέντοι καὶ πρὸς τὸ καλῶς χρῆσθαι τοῖς ὑφ’ ἑτέρων ἡυρημένοις ἡ διὰ τῆς προκειμένης πραγματείας ἄσκησις ὠφέλιμός ἐστι . τί δεῖ λέγειν ὅτι καὶ πρὸς τὸ διακρίνειν δύνασθαι τά τε περιττῶς ἐμβεβλημένα τοῖς συνθέτοις φαρμάκοις καὶ κατὰ τοὐναντίον , ὅσα παραλέλειπται τοῖς πρώτοις συντιθεῖσιν ; ὡς ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ γ΄ . βιβλίον ἔδειξα τὸν λόγον ποιούμενος , ἐπὶ τῶν τοῖς νευροτρώτοις ἁρμοττόντων , ὡσαύτως δὲ καὶ νῦν ἐπιδείξω , γυμνάζων ὑμᾶς ἐπὶ τοῖς ὑπὸ τῶν ἐμοῦ πρεσβυτέρων ἰατρῶν ἡυρημένοις . ἡ μὲν γὰρ καθόλου μέθοδος οὔτε μετὰ διορισμῶν ἀκριβῶς οὔτ’ ἄνευ διορισμῶν ἐλλιπῶς ἐγράφη τινὶ τῶν πρόσθεν , ἀλλ’ οὐδὲ φάρμακον ἐπαγγελλόμενον ἰᾶσθαι τοὺς νυγέντας νεῦρον ὑπό τινος ὀξέος , οἷαί πέρ εἰσιν αἱ βελόναι καὶ τὰ γραφεῖα τῶν παιδίων , ἔγραψέ τις αὐτὸ τοῦτο μόνον ἄριστα ποιεῖν δυνάμενον , ἐμοῦ πλῆθος οὐκ εὐαρίθμητον ἐν τῷ προειρημένῳ γράμματι διελθόντος αὐτῶν . πολύχρηστα μέντοι φάρμακα γράψαντες ἀξιόλογά τινες αὐτῶν , ὅσοι γε ἐπιμελέστεροι πρὸς τοῖς ἄλλοις οἷς ἐπαγγέλλονται ποιεῖν αὐτὰ προσέθηκαν , ἐνίοτε μὲν ὡς καὶ τοῖς νευροτρώτοις ἐστὶν ὠφέλιμα , ποτὲ δὲ ὡς ταῖς τῶν νεύρων τε καὶ μυῶν διακοπαῖς , ἔστι δὲ ὅτε καὶ νύξεσιν αὐτῶν ἢ θλάσεσιν ἀρήγειν ἔφασαν αὐτά . ὑμῖν δὲ ἐξ ὧν ἐμάθετε πάρεστι γνωρίζειν πρὸ τῆς πείρας εἴτε δυνατά τις ἐπαγγέλλεται περὶ ὧν ἔγραψεν εἴτ’ ἀδύνατα . πάρεστι δὲ καὶ τὰ χωρὶς ὧν πέφυκε ποιεῖν γεγραμμένα φάρμακα γνωρίζειν ὑμῖν , ἐφ’ ὧν ἐστι χρηστέον αὐτοῖς . ἵνα γοῦν ὡς ἐπὶ παραδείγματος ἄρξωμαί τινος ἐμπλάστρου φαρμάκου πολυχρήστου , ἐπὶ δευτέρου τῇ τάξει γεγραμμένου κατὰ τὴν φαρμακωνῖτιν Ἀνδρομάχου βίβλον , ἣν ἐποιήσατο τῶν ἔξωθεν τῷ σώματι προσφερομένων , ἄνευ τοῦ δηλῶσαι πρὸς τίνα μάλιστα χρηστέον αὐτῇ , γυμνάσασθαι πάλιν ὑμῖν πάρεστιν , ὅπως χρὴ γνωρίζειν ἐκ τῶν γεγραμμένων φαρμάκων ἁπλῶν , τὴν δύναμιν τοῦ συνθέτου .
Lemmas: [ πολύχρηστος φαιός . πρός ὁ ὁ τέχνη ἔργον χρεία εἰμί μέθοδος τε καί ἄσκησις ] Ὅθι ὁ βοήθημα ἔνιοι μέν ὁ λόγος εὑρίσκω μόνος , ἔνιοι δέ ὁ πεῖρα , καί οὗτος ὁ λόγος μή χρῄζω , τις δέ ἄμφω ἀλλήλων συνεργέω δέω , πολλάκις σύ ἐπιδείκνυμι , καί πρός γε οὗτος ὅτι ὁ διά λόγος καί πεῖρα εὑρίσκω στοχαστικός μέν ὁδός χράω πρός ὁ ὁ ζητέω εὕρεσις , ἐλπίζω δέ ὁ λόγος βεβαιόω ὁ πεῖρα · καί μέντοι καί ὡς ὁ στοχαστικός ἐλπίς οὐ ὀλίγος εἰμί ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ὁ διαφορά , καθά καί κατά ὅλος ὁ βίος . οὐ γάρ ὅμοιος ἐλπίζω ὑετός εἰμί κατά γε ὁ χειμερινός τροπή καί ὁ ὁ κύων ἐπιτολή . ἐν μέν γάρ ὁ χειμερινός τροπή σπανιάκις οὐ γίγνομαι , κατά δέ ὁ ὁ κύων ἐπιτολή σπανιάκις γίγνομαι . πᾶς δέ ὁ κατά ὁ τέχνη ἔργον ὑπό συνεχής ἄσκησις ἀκριβόω οὐ ἀρκέω ὁ καθόλου μόνος ἐν αὐτός καταμανθάνω , ἀλλά εἰͅν ὁ κατά μέρος ἐνεργέω χρή πολλάκις . ὁ γάρ διά ὁ ἀτελής ἐνέργεια ἄσκησις ὁδός εἰμί ἐπί ὁ ὁ τέλειος κτῆσις . διά οὗτος οὖν ἐͅγώ κατά πᾶς ὁ πραγματεία , ὅς σύ ὁ ἑταῖρος ἀξιόω ποιέω , οὐ ἀρκέω μόνος ὁ καθόλου θεώρημα , ἀλλά καί γύμνασμα πολύς προσγράφω , διά ὅς ἐλπίζω σύ ἐναργής τε καί βέβαιος εἰμί ὁ γνῶσις αὐτός . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας μέρος ὁ ἰατρικός , οὕτως εἰͅπί ὁ ὁ νευρότρωτος θεραπεία γράφω , πρῶτος μέν σύ ἐπιδείκνυμι ὁ λογικός ὁδός εἰς ὁ ὁ βοήθημα εὕρεσις . ἐφεξῆς δέ οὗτος ὁ ὕλη , ἐν ὅς ὁ εὑρίσκω ὑπό ὁ λόγος δύναμις μανθάνω περιέχω . ἐν γάρ ὁ περί ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις ὑπόμνημα ιαʹ . ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ ἐν ὁ κατά μέρος ὕλη δύναμις ἅπας γε ἤ ὁ πολύς χρήσιμος γράφω . πρός γάρ τοι ὁ εὐπορία ὁ βοήθημα δείκνυμι οὗτος ἀναγκαῖος ὑπάρχω , οὐ μόνος δέ εἰς ὁ δύναμαι καί σύ αὐτός ἄνευ ὁ σκευάζω φάρμακον ἐν ἀπορία εὐπορέω ὁ βοήθημα , ὡς Ἐρασίστρατος ποτέ ὁ ὁ βοτάνη εὐπορέω χυλός μή πάρειμι αὐτός στοματικός φάρμακον κατά ὁ χωρίον ἐκεῖνος ὁ ὁδοιπορία , ἀλλά ἔͅν αὐτός συντίθημι ἀπόλλυμι ὁ γραφή , ὅμως σύ αὐτός δύναμαι ﻿ συντίθημι παραπλήσιος ὁ ἀπόλλυμι . καί μέντοι καί πρός ὁ καλός χράω ὁ ὑπό ἕτερος ἁυράνω ὁ διά ὁ πρόκειμαι πραγματεία ἄσκησις ὠφέλιμος εἰμί . τίς δέω λέγω ὅτι καί πρός ὁ διακρίνω δύναμαι ὁ τε περισσός ἐμβάλλω ὁ σύνθετος φάρμακον καί κατά ἐναντίος , ὅσος παραλείπω ὁ πρῶτος συντίθημι ; ὡς ἐπί ὁ κατά ὁ γʹ . βιβλίον δείκνυμι ὁ λόγος ποιέω , ἐπί ὁ ὁ νευρότρωτος ἁρμόζω , ὡσαύτως δέ καί νῦν ἐπιδείκνυμι , γυμνάζω σύ ἐπί ὁ ὑπό ὁ ἐγώ πρέσβυς ἰατρός ἁυράνω . ὁ μέν γάρ καθόλου μέθοδος οὔτε μετά διορισμός ἀκριβής οὔτε ἄνευ διορισμός ἐλλιπής γράφω τις ὁ πρόσθεν , ἀλλά οὐδέ φάρμακον ἐπαγγέλλω ἰάομαι ὁ νύσσω νεῦρον ὑπό τις ὀξύς , οἷος περ εἰμί ὁ βελόνη καί ὁ γραφεῖον ὁ παιδίον , γράφω τις αὐτός οὗτος μόνος ἀγαθός ποιέω δύναμαι , ἐγώ πλῆθος οὐ εὐαρίθμητος ἐν ὁ προλέγω γράμμα διέρχομαι αὐτός . πολύχρηστος μέντοι φάρμακον γράφω ἀξιόλογος τις αὐτός , ὅσος γε ἐπιμελής πρός ὁ ἄλλος ὅς ἐπαγγέλλω ποιέω αὐτός προστίθημι , ἐνίοτε μέν ὡς καί ὁ νευρότρωτος εἰμί ὠφέλιμος , ποτέ δέ ὡς ὁ ὁ νεῦρον τε καί μῦς διακοπή , εἰμί δέ ὅτε καί νύξις αὐτός ἤ θλάσις ἀρήγω φημί αὐτός . σύ δέ ἐκ ὅς μανθάνω πάρειμι γνωρίζω πρό ὁ πεῖρα εἴτε δυνατός τις ἐπαγγέλλω περί ὅς γράφω εἴτε ἀδύνατος . πάρειμι δέ καί ὁ χωρίς ὅς φύω ποιέω γράφω φάρμακον γνωρίζω σύ , ἐπί ὅς εἰμί χράω αὐτός . ἵνα γοῦν ὡς ἐπί παράδειγμα ἄρχω τις ἔμπλαστρος φάρμακον πολύχρηστος , ἐπί δεύτερος ὁ τάξις γράφω κατά ὁ φαρμακωνῖτις Ἀνδρόμαχος βίβλος , ὅς ποιέω ὁ ἔξωθεν ὁ σῶμα προσφέρω , ἄνευ ὁ δηλόω πρός τίς μάλα χράω αὐτός , γυμνάζω πάλιν σύ πάρειμι , ὅπως χρή γνωρίζω ἐκ ὁ γράφω φάρμακον ἁπλόος , ὁ δύναμις ὁ σύνθετος .