galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 1.13
[ Λευκὴ ἡ διὰ τοῦ λευκοῦ πεπέρεως , ὡς Ἄτταλος καὶ Ἥρας . ] Ὠφελεῖ γερόντων ἕλκη καὶ ἁπαλοχρώτων καὶ πᾶν ἕλκος ἰᾶται , ὅσα ὑγρότερα καὶ δυσεπούλωτα καὶ ἀποσύρματα , ὡς ἀποκρέμασθαι τὸ δέρμα , ἐνίοτε μελαινόμενον ἐπ’ ὠλεκράνου καὶ ἀντικνημίου καὶ γόνατος , ἐφ’ ὧν οὐδὲ σὰρξ , ἀλλ’ ὁ περιόστιος ὑμὴν ὑπόκειται μόνος . γέγονε τοίνυν πάντα ἐφεξῆς καταλέγοντι τὸ φάρμακον ἐκ τῶνδε συγκείμενον . λιθαργύρου μὲν καὶ ψιμυθίου , λίτρας ἑκατέρου σταθμῷ , δυοῖν δὲ λιτρῶν ἐλαίου μέτρῳ . καλεῖται γὰρ ὑπὸ Ῥωμαίων ὁμωνύμως ὁ λιτραῖος σταθμὸς τῶν στεῤῥῶν σωμάτων τῷ λιτραίῳ μέτρῳ τῶν ὑγρῶν , ὃ πάμπολυ καθ’ ὅλην τὴν πόλιν ἐστὶν , ἐξ ὕλης κερατίνης γιγνόμενον . ἐπὶ τούτοις δὲ τοῦ κηροῦ μὲν ἡμίλιτρον τῷ σταθμῷ , τριῶν δὲ οὐγγιῶν τῆς τερμινθίνης ῥητίνης , λιβανωτοῦ δὲ ἤτοι τοῦ ἡμίσεος ἢ τοῦ ἴσου ταύτῃ , καὶ στυπτηρίας μὲν ἓξ δραχμῶν , τριῶν δὲ τοῦ πεπέρεως . ἡ δὲ ἕψησις εὔδηλος ἀπ’ ἀρχῆς μὲν ἑψομένων τῶν μεταλλικῶν ἐν ἡλίῳ , μέχρι τοῦ γενέσθαι τελέως ἀμόλυντον ἢ καὶ βραχὺ σκληρότερον . ἐμβαλλομένων δὲ τηνικαῦτα κηροῦ καὶ ῥητίνης , εἶθ’ ὅταν ἑνωθῇ πάντα , τοῦ λιβανωτοῦ μὲν πρῶτον , ἐπ’ αὐτῷ δὲ τῆς στυπτηρίας τε καὶ τοῦ πεπέρεως . ἐμβάλλειν δὲ χρὴ τὸ ῥοδιακὸν καλούμενον ψιμύθιον , εἰ βούλοιτό τις πάνυ λευκὴν τὴν ἔμπλαστρον γενέσθαι . ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν πάλαι μὲν Δικαιαρχίαν ὀνομαζομένην , νυνὶ δὲ Ποτιόλους , ἔνιοι τῶν σκευαζόντων τὸ ψιμύθιον ὁμοίως τῷ ῥοδιακῷ λευκὸν εἰώθασι ποιεῖν . ὅτι δὲ ἐν ἡλίῳ τε χρὴ σκευάζειν τὴν ἔμπλαστρον , ὕδατός τε μιγνύειν , ὡς λευκοτέραν τε ἅμα καὶ ψυκτικωτέραν γενέσθαι , λέλεκται πρόσθεν . εἰ δ’ ἐπουλωτικωτέραν ἐθέλοι τις αὐτὴν ἐργάσασθαι , τοῦ μὲν ὕδατος οὐδ’ ὅλως μικτέον ἐστὶ , δι’ ἐλαίου δὲ παλαιοῦ μόνον σκεναστέον γο β΄ . ἥμισυ , ἀλλὰ καὶ τρεῖς ἐμβάλλοντα . τοῦτο τὸ φάρμακον οὐ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ πρώτου συντεθέντων ἐστὶν , ἀλλ’ ἤδη πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπὸ τοῦ βασιλεύσαντος ἡμῶν τῶν Περγαμηνῶν Ἀττάλου σπουδάσαντος ἀνδρὸς περὶ φάρμακα παντοῖα , καὶ σύγκειται λόγῳ τῷ προειρημένῳ καὶ κρεῖττον αὐτοῦ θαυμάζοιμεν ἂν , εἴ τι δύναται τῶν ὁμοειδῶν συντεθῆναι . μέμνηται δὲ αὐτοῦ καὶ ὁ Ἥρας ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν φαρμάκων , ὃ τινὲς μὲν ἐπιγράφουσι νάρθηκα , τινὲς δὲ τόνον δυνάμεων , ἀξιῶν τὸ μὲν ἔλαιον εἶναι παλαιὸν , ὕδατος δ’ αὐτῷ μίγνυσθαι τὸ ἴσον ἢ τὸ ἥμισυ . τὰ δ’ ἄλλα τῆς συμμετρίας , ﻿ ὡς ὑπ’ ἐμοῦ γέγραπται , πλὴν ὅτι κοτύλας ἐκεῖνος , οὐ λίτρας ἔγραψε , τοῦ τε ὕδατος καὶ τοῦ ἐλαίου μὴ δηλώσας ὁπόσων οὐγγιῶν βούλεται εἶναι τὴν κοτύλην , ἤτοι σταθμικῶν ἢ μετρικῶν . αἱ μὲν γὰρ σταθμικαὶ τὸ βάρος κρίνουσι τῶν σωμάτων , αἱ δὲ μετρικαὶ τὸν ὄγκον . θεραπεύειν μὲν οὖν λέγων τὸ φάρμακον τοῦτο γερόντων ἕλκη καὶ ἁπαλοχρώτων ἀληθεύει · πλέον δὲ ἢ δεῖ χαρίζεται , πᾶν ἕλκος ἰᾶσθαι φάσκων . ὅσα μὲν γὰρ ὑγρότερα καὶ διὰ τοῦτο δυσεπούλωτα θεραπεύει ταῦτα , τῶν κακοήθων δ’ οὐδὲν , ὥσπερ οὐδὲ τῶν ἐναίμων τι τραυμάτων · ὁ δέ γε καὶ ταῦτα πάντα φησίν . ἀποσύρματα μέντοι λέγων αὐτὸ θεραπεύειν ἀληθεύει , πολλάκις γὰρ οὕτως ἀποσεσυρμένου , ὡς ἀποκρέμασθαι τὸ δέρμα μετὰ τῆς ὑποκειμένης ἐπί τινος σαρκὸς , ἐπιθεὶς τὸ φάρμακον ἐθεασάμην ἑνωθὲν αὐτῇ τὸ ἀποσεσυρμένον , καὶ τό γε τούτου μεῖζον , ἐνίοτε μελαινόμενον ἤδη . καὶ πάλιν γε ἕτερον ἔτι τοῦδε μεῖζον , ἐπ’ ὠλεκράνου τε καὶ ἀντικνημίου καὶ γόνατος , ἐφ’ ὧν οὐδὲ σὰρξ , ἀλλ’ ὁ περιόστιος ὑμὴν ἢ τένων πλατὺς ὑπόκειται μόνος , ὥστε πρὸς ἀποσύρματα μὲν ἄριστον ἂν ἔχοιτε τὸ φάρμακον τοῦτο , κόλπων δὲ καὶ ἀποστημάτων οὔτ’ ἄριστον ἁπάντων οὔτ’ ἀρετῇ τῶν ἀρίστων δεύτερον , ἀλλ’ ἐπὶ μετρίων τῷ μεγέθει τούτων τῶν παθῶν , ἐν ἁπαλοχρῶσι καὶ γυναιξὶ καὶ παισὶ καὶ γέρουσιν ἀγαθὸν φάρμακον , ὥστε κᾀνταῦθα πλέον ἢ δεῖ μεμαρτύρηκεν ὁ Ἥρας τῷ φαρμάκῳ . πολὺ δὲ μᾶλλον ἡνίκα ἐπῄνεσεν αὐτὸ πρὸς δήγματα πάντα φάσκων ἁρμόττειν . τί γὰρ βούλεται τὸ πάντα προσκείμενον τῷ λόγῳ ; πότερον εἰ καὶ θηρίον εἴη τὸ δακὸν ἢ μόνα τὰ τῶν ἁπάντων ἀνθρώπων λέγει ; καὶ μὴν ψεῦδός ἐστιν ἑκάτερον . ἐπὶ μὲν τῶν θηρίων ἄντικρυς · ἃ γὰρ ὑπὸ δραστηρίων φαρμάκων θεραπεύεται μόγις , οὐκ ἄν τις ταῦτα φαίη διὰ τοῦδε κατορθοῦσθαι δύνασθαι · περὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων εἰ λέγει , καὶ οὕτως ἀδιόριστος ὁ λόγος , ὡς βλάπτειν μᾶλλον ἢ ὠφελεῖν τοὺς ἀκούσαντας . ἀνέπεισε γοῦν τίς τινα τῶν ἰατρῶν , ἐπιτιθέναι τὴν ἔμπλαστρον ταύτην ἐν παγκρατίῳ δηχθέντι νεανίσκῳ τὸν λιχανὸν δάκτυλον , ὃς οὕτως ἔσχε κακῶς , ὡς κινδυνεῦσαι μὲν ἀποσαπῆναι τὸ δηχθὲν μόριον ὅλον , ἐπιγενομένης σηπεδόνος αὐτῷ . μόλις δ’ ἐν χρόνῳ πλέονι θεραπευθεὶς ἐκολλήθη . γενομένου τοῦδε τοῦ δήγματος οὐκ εἰς νεῦρον , ἀλλ’ εἰς σάρκα , θαυμαστὸν οὐδὲν ὑπὸ τοῦ τοιούτου φαρμάκου θεραπευθῆναι . τὰ γὰρ τῶν ἀνθρώπων δήγματα παραπλήσια τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἕλκεσιν , εἰ μὴ πάνυ κακόχυμος ὁ δακὼν εἴη ἢ νενηστευκώς γε μέχρι καὶ πλέονος ἢ τεθυμωμένος , ὡς ἐκκεχολῶσθαι τό τε σύμπαν σῶμα καὶ τὰ περὶ τοὺς ὀδόντας . οὐ μὴν οὐδ’ ἐπὶ τούτων τὶ τοιοῦτον ἀξιόλογον φανεῖται ποιοῦν τὸ φάρμακον , ἀλλ’ ἀρκέσει τῷ παραχρῆμα χρησαμένῳ μηδὲν ἀδικηθῆναι , πρίν τι τῶν ἰδίως ἐπιτηδείων εἰς τὰ τοιαῦτα φαρμάκων ἐπιβληθῆναι κατὰ τοῦ δηχθέντος μορίου , περὶ ὧν αὖθις εἰρήσεται . νυνὶ δ’ ἀποχρήσει τοσοῦτον εἰπεῖν , ὡς ἐφ’ ὧν ἤτοι γε ἄνθρωπος ὁποῖον εἴπομεν εἴτε πίθηκος εἴτε κύων εἴτ’ ἄλλο τι τοιοῦτον ζῶον εἴη δακόν .
Lemmas: [ λευκός ὁ διά ὁ λευκός πέπερι , ὡς Ἄτταλος καί Ἥρα . ] ὠφελέω γέρων ἕλκος καί ἁπαλόχρωτος καί πᾶς ἕλκος ἰάομαι , ὅσος ὑγρός καί δυσεπούλωτος καί ἀπόσυρμα , ὡς ἀποκρεμάννυμι ὁ δέρμα , ἐνίοτε μελαίνω ἐπί ὠλέκρανον καί ἀντικνήμιον καί γόνυ , ἐπί ὅς οὐδέ σάρξ , ἀλλά ὁ περιόστιος ὑμήν ὑπόκειμαι μόνος . γίγνομαι τοίνυν πᾶς ἐφεξῆς καταλέγω ὁ φάρμακον ἐκ ὅδε σύγκειμαι . λιθάργυρος μέν καί ψιμύθιον , λίτρα ἑκάτερος σταθμός , δύο δέ λίτρα ἔλαιον μέτρον . καλέω γάρ ὑπό Ῥωμαῖος ὁμώνυμος ὁ λιτραῖος σταθμός ὁ στερρός σῶμα ὁ λιτραῖος μέτρον ὁ ὑγρός , ὅς πάμπολυς κατά ὅλος ὁ πόλις εἰμί , ἐκ ὕλη κεράτινος γίγνομαι . ἐπί οὗτος δέ ὁ κηρός μέν ἡμίλιτρον ὁ σταθμός , τρεῖς δέ οὐγγία ὁ τερμίνθινος ῥητίνη , λιβανωτός δέ ἤτοι ὁ ἥμισυς ἤ ὁ ἴσος οὗτος , καί στυπτηρία μέν ἕξ δραχμή , τρεῖς δέ ὁ πέπερι . ὁ δέ ἕψησις εὔδηλος ἀπό ἀρχή μέν ἕψω ὁ μεταλλικός ἐν ἥλιος , μέχρι ὁ γίγνομαι τέλειος ἀμόλυντος ἤ καί βραχύς σκληρός . ἐμβάλλω δέ τηνικαῦτα κηρός καί ῥητίνη , εἶτα ὅταν ἑνόω πᾶς , ὁ λιβανωτός μέν πρῶτος , ἐπί αὐτός δέ ὁ στυπτηρία τε καί ὁ πέπερι . ἐμβάλλω δέ χρή ὁ ῥοδιακός καλέω ψιμύθιον , εἰ βούλομαι τις πάνυ λευκός ὁ ἔμπλαστρος γίγνομαι . ἀλλά καί κατά ὁ πάλαι μέν Δικαιαρχίη ὀνομάζω , νυνί δέ Ποτίολοι , ἔνιοι ὁ σκευάζω ὁ ψιμύθιον ὅμοιος ὁ ῥοδιακός λευκός εἴωθα ποιέω . ὅτι δέ ἐν ἥλιος τε χρή σκευάζω ὁ ἔμπλαστρος , ὕδωρ τε μείγνυμι , ὡς λευκός τε ἅμα καί ψυκτικός γίγνομαι , λέγω πρόσθεν . εἰ δέ ἐπουλωτικός ἐθέλω τις αὐτός ἐργάζομαι , ὁ μέν ὕδωρ οὐδέ ὅλος μικτέον εἰμί , διά ἔλαιον δέ παλαιός μόνος σκενάζω γ βʹ . ἥμισυς , ἀλλά καί τρεῖς ἐμβάλλω . οὗτος ὁ φάρμακον οὐ ὁ ὑπό ἐγώ πρῶτος συντίθημι εἰμί , ἀλλά ἤδη πρό πολύς ἔτος ὑπό ὁ βασιλεύω ἐγώ ὁ Περγαμηνός Ἄτταλος σπουδάζω ἀνήρ περί φάρμακον παντοῖος , καί σύγκειμαι λόγος ὁ προλέγω καί κρατύς αὐτός θαυμάζω ἄν , εἰ τις δύναμαι ὁ ὁμοειδής συντίθημι . μιμνῄσκω δέ αὐτός καί ὁ Ἥρα ἐν ὁ βιβλίον ὁ φάρμακον , ὅς τις μέν ἐπιγράφω νάρθηξ , τις δέ τόνος δύναμις , ἀξιόω ὁ μέν ἔλαιον εἰμί παλαιός , ὕδωρ δέ αὐτός μείγνυμι ὁ ἴσος ἤ ὁ ἥμισυς . ὁ δέ ἄλλος ὁ συμμετρία , ﻿ ὡς ὑπό ἐγώ γράφω , πλήν ὅτι κοτύλη ἐκεῖνος , οὐ λίτρα γράφω , ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ἔλαιον μή δηλόω ὁπόσος οὐγγία βούλομαι εἰμί ὁ κοτύλη , ἤτοι σταθμικός ἤ μετρικός . ὁ μέν γάρ σταθμικός ὁ βάρος κρίνω ὁ σῶμα , ὁ δέ μετρικός ὁ ὄγκος . θεραπεύω μέν οὖν λέγω ὁ φάρμακον οὗτος γέρων ἕλκος καί ἁπαλόχρωτος ἀληθεύω · πολύς δέ ἤ δέω χαρίζω , πᾶς ἕλκος ἰάομαι φάσκω . ὅσος μέν γάρ ὑγρός καί διά οὗτος δυσεπούλωτος θεραπεύω οὗτος , ὁ κακοήθης δέ οὐδείς , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἔναιμος τις τραῦμα · ὁ δέ γε καί οὗτος πᾶς φημί . ἀπόσυρμα μέντοι λέγω αὐτός θεραπεύω ἀληθεύω , πολλάκις γάρ οὕτως ἀποσύρω , ὡς ἀποκρεμάννυμι ὁ δέρμα μετά ὁ ὑπόκειμαι ἐπί τις σάρξ , ἐπιτίθημι ὁ φάρμακον θεάομαι ἑνόω αὐτός ὁ ἀποσύρω , καί ὁ γε οὗτος μέγας , ἐνίοτε μελαίνω ἤδη . καί πάλιν γε ἕτερος ἔτι ὅδε μέγας , ἐπί ὠλέκρανον τε καί ἀντικνήμιον καί γόνυ , ἐπί ὅς οὐδέ σάρξ , ἀλλά ὁ περιόστιος ὑμήν ἤ τένων πλατύς ὑπόκειμαι μόνος , ὥστε πρός ἀπόσυρμα μέν ἀγαθός ἄν ἔχω ὁ φάρμακον οὗτος , κόλπος δέ καί ἀπόστημα οὔτε ἀγαθός ἅπας οὔτε ἀρετή ὁ ἀγαθός δεύτερος , ἀλλά ἐπί μέτριος ὁ μέγεθος οὗτος ὁ πάθος , ἐν ἁπαλοχρώς καί γυνή καί παῖς καί γέρων ἀγαθός φάρμακον , ὥστε ᾀνταῦθη πολύς ἤ δέω μαρτυρέω ὁ Ἥρα ὁ φάρμακον . πολύς δέ μάλα ἡνίκα ἐπαινέω αὐτός πρός δῆγμα πᾶς φάσκω ἁρμόζω . τίς γάρ βούλομαι ὁ πᾶς πρόσκειμαι ὁ λόγος ; πότερος εἰ καί θηρίον εἰμί ὁ δάκνω ἤ μόνος ὁ ὁ ἅπας ἄνθρωπος λέγω ; καί μήν ψεῦδος εἰμί ἑκάτερος . ἐπί μέν ὁ θηρίον ἄντικρυς · ὅς γάρ ὑπό δραστήριος φάρμακον θεραπεύω μόγις , οὐ ἄν τις οὗτος φημί διά ὅδε κατορθόω δύναμαι · περί δέ ὁ ἄνθρωπος εἰ λέγω , καί οὕτως ἀδιόριστος ὁ λόγος , ὡς βλάπτω μάλα ἤ ὠφελέω ὁ ἀκούω . ἀναπείθω γοῦν τις τις ὁ ἰατρός , ἐπιτίθημι ὁ ἔμπλαστρος οὗτος ἐν παγκράτιον δάκνω νεανίσκος ὁ λιχανός δάκτυλος , ὅς οὕτως ἔχω κακός , ὡς κινδυνεύω μέν ἀποσήπομαι ὁ δάκνω μόριον ὅλος , ἐπιγίγνομαι σηπεδών αὐτός . μόλις δέ ἐν χρόνος πολύς θεραπεύω κολλάω . γίγνομαι ὅδε ὁ δῆγμα οὐ εἰς νεῦρον , ἀλλά εἰς σάρξ , θαυμαστός οὐδείς ὑπό ὁ τοιοῦτος φάρμακον θεραπεύω . ὁ γάρ ὁ ἄνθρωπος δῆγμα παραπλήσιος ὁ ἄλλος εἰμί ἕλκος , εἰ μή πάνυ κακόχυμος ὁ δάκνω εἰμί ἤ νηστεύω γε μέχρι καί πολύς ἤ θυμόω , ὡς ἐκχολόω ὁ τε σύμπας σῶμα καί ὁ περί ὁ ὀδούς . οὐ μήν οὐδέ ἐπί οὗτος τίς τοιοῦτος ἀξιόλογος φαίνω ποιέω ὁ φάρμακον , ἀλλά ἀρκέω ὁ παραχρῆμα χράω μηδείς ἀδικέω , πρίν τις ὁ ἴδιος ἐπιτήδειος εἰς ὁ τοιοῦτος φάρμακον ἐπιβάλλω κατά ὁ δάκνω μόριον , περί ὅς αὖθις λέγω . νυνί δέ ἀποχράω τοσοῦτος λέγω , ὡς ἐπί ὅς ἤτοι γε ἄνθρωπος ὁποῖος λέγω εἴτε πίθηκος εἴτε κύων εἴτε ἄλλος τις τοιοῦτος ζῷον εἰμί δάκνω .