galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 6.12
[ Αἱ ὑπὸ Δαμοκράτους γεγραμμέναι πολύχρηστοι . Τυρία ἀνεπίδετος . ] Τούτοις ἀκολούθως βούλοιμ’ ἐμπλάστρων φράσαι , Ἀνεπιδέτων χρήσεις τε καὶ τὰς συνθέσεις . Ποιοῦσι πρὸς τὰς μὴ μεγάλας διαιρέσεις , Καὶ πρὸς τὰ μείζω σαρκὸς αὐτῆς τραύματα , Τά τ’ ἐξ ἐπιπολῆς τῶν τετραπόδων δήγματα , Αἵ καὶ δοθιῆνας διαφοροῦσι προσφάτους . Στομοῦσι δὲ τοὺς ἔχοντας ἤδη καὶ πύον , Κομιζόμεναί τε τὰς ἐπ’ αὐτοῖς ἐσχάρας Τάχιστ’ ἐπουλώσουσι δίχα χειρουργίας . Καὶ τῷ μετώπῳ ἐπιτεθεῖσαι ῥεύματα Ὀφθαλμιώντων ῥᾷστ’ ἐπίσχουσιν μόναι . Τούτου δ’ ἀμείνω τοῦ γένους πρώτην φράσω Ἔμπλαστρον , εὐπόριστον , εὔχρουν , δραστικὴν , Καλῶ δὲ Τυρίαν . λαμβάνει γὰρ πορφύρας Τὸ χρῶμα Τυρίας , ἂν γένηθ’ ὃν δεῖ τρόπον . Σκεύαζε δ’ οὕτως . τῆς καλῶς λιθαργύρου Ἔμβαλλε λίτρας ε΄ . καὶ κηροῦ α΄ . Καὶ πιτυΐνης γ΄ . τῆς λιπαρᾶς καὶ ἀξύλου . Ἰοῦ δὲ χαλκοῦ τοῦ καλοῦ καὶ χαλβάνης , Χαλκοῦ τε κεκαυμένου καὶ λεπίδος καλῆς Τέσσαρας ἑκάστου μίγματος βάλλ’ οὐγγίας . Λιπαροῦ δ’ ἐλαίου ιε΄ . λίτρας καὶ μίαν . Ἕψει δὲ τὴν ἔμπλαστρον οὕτως ἐπιμελῶς , Βαλὼν μετ’ ἐλαίου λειοτάτην λιθάργυρον , Εἰς κεραμίαν τε μείζω καὶ καινὴν χύτραν , Ἀνάτριβε χερσὶν , εἶτα κίνει καὶ σπάθῃ , Ἕψε τ’ ἐπὶ λάβρας καὶ διηνεκοῦς φλογός . Ὅταν δὲ μέλιτος λαμβάνῃ τὴν σύστασιν , Ἰόν τε καὶ τὴν λεπίδα προσβαλὼν , ἄφες Ἕψεσθ’ ἐφ’ ἱκανόν . εἶτα χαλκὸν πρόσβαλε . Πάλιν τ’ ἀφεὶς ἐπὶ ταχὺν ἕψεσθαι χρόνον , Ἀπόχεον ὀλίγον χύτρας τοῦ φαρμάκου . Ψύξας τ’ ἀνάτριψον χερσὶ καὶ τοῖς δακτύλοις , Εὔχρουν τ’ ἰδὼν καὶ σκληρὸν , οὕτως πρόσβαλε Τὴν πιτυΐνην καὶ κηρόν . εἶθ’ ἡνωμένων Πάντων ἐπιμελῶς , πάλιν ἀπόσταξον βραχύ . Κᾂν μὲν βλέπῃς εὔχρουν τε καὶ κεκραμένην , Ἄρον παραχρῆμα τὴν χύτραν ἀπὸ τοῦ πυρὸς , Καὶ χαλβάνην πρόσβαλλε προμεμαλαγμένην . Ἂν δ’ ᾖ παρὰ πολὺ σκληρότερον τὸ φάρμακον , Ἔλαιον αὐτῷ πρόσβαλ’ εἰς εὐκρασίαν Οὕτω κατηθῶν , εἶτ’ εἰς ἕτερον ἀγγεῖον Ψυχρὸν , μάλασσε χερσὶ καὶ οὕτως τ’ ἀποτίθου . Ἄλλην ὑπογράψω τῇ πρὸ ταύτης ὁμογενῆ . Ποιεῖ δὲ πρὸς ἃ εἶπον ἔμπροσθεν πάθη , Πάντων ἐπουλοῖ κρεῖττον αὕτη φαρμάκων , Ἕλκη δυσαλθῆ καὶ τυλώδη καὶ χρόνια . Τἀν τῷ προσώπῳ γινόμεν’ ἐξανθήματα Αὕτη θεραπεύει δίχα τινὸς δηγμοῦ κακοῦ , Ἕδρας τ’ ἐχούσας ῥαγάδας καὶ σκληρίας Τὰς κονδυλώδεις καὶ τύλους ἀποβάλλεται . Σκεύαζε δ’ οὕτως . μνᾶν λιθαργύρου καλῆς . Μνᾶ δέ ἐστι λίτρα καὶ τρίτον λίτρας μέρος . Κηροῦ δὲ καλοῦ Ποντικοῦ μνᾶς ἥμισυ , Ἰοῦ τέταρτον μνᾶς , μέρος ξυστοῦ καλοῦ , Χαμαιλέοντος μέλανος ὄγδοον μέρος . Ῥίζα δέ ἐστιν ἡ καλὴ ἡ Κρητικὴ , Τὸ α΄ . εἶτα Κιλίκιος . παλαιοῦ Τε ἐλαίου μνᾶς ἐπιῤῥεπέστερον βραχὺ Ἐὰν δὲ μὴ παρῇ , κέχρησο προσφάτῳ . Ἕψει δὲ λείαν , τὴν λιθάργυρον βαλὼν Καὶ πᾶν ἔλαιον εἰς χύτραν , κινῶν σπάθῃ . Ὅταν δὲ συστῇ καὶ γένηται μηλίνη , Ἰὸν παράπασον , εἶτα κηρὸν πρόσβαλε , Τήξας τε τοῦτον , βαστάσας τ’ ἀπὸ τοῦ πυρὸς Χαμαιλέοντος ὀλίγον παράπασον . Ὅταν δ’ ἑνωθῇ πάντα καὶ ψυγῇ ποσῶς , Κατέρασον εἰς θυείαν , οὕτως τε ἀποτίθου . Αἰγυπτία . Αἰγυπτία τηροῦσα χωρὶς φλεγμονῆς Πᾶσαν διαίρεσιν καὶ πάντα θλάσματα , Καὶ δήγματα πάντων τετραπόδων , τῶν θ’ ἑρπετῶν , Ὅσαι τ΄ ἐγένοντο χωρὶς ἑλκῶν φλεγμοναὶ , Πόνους τε νεύρων καὶ μυῶν δίχ’ αἰτίας . Ταύτην ἐπαινῶν Ἀνδρόμαχος ἐν φαρμάκοις Ἔχων μεγίστην ἕξιν ἐδίδου φίλοις . Εἶναι δὲ δραχμὰς ἔλεγε μὲν λιθαργύρου Τρὶς μ΄ . καὶ ἑτέρας δὶς ιβ΄ . Κηροῦ δὲ λευκοῦ Ποντικοῦ ταύταις ἴσας , Ἀμμωνιακοῦ δὲ τοῦ καθαροῦ τρὶς κ΄ . Καὶ δώδεκ’ ἄλλας , λιβάνου δὲ δὶς δ΄ . Λεπίδος δὲ χαλκοῦ καὶ λεπίδος στομώματος , Πάλιν δ’ ἑκάστου μίγματος δὶς δ΄ . Τερμινθίνης τε τῆς καθαρᾶς τρὶς ιβ΄ . Δέκ’ ὀκτὼ δ΄ . ἐλαίου κικίνου κοτύλας μέτρῳ , Ἐρίων ιη΄ . τῶν ῥυπαρῶν κεκαυμένων . Καίειν δ’ ἔφασκεν αὐτὰ τοῦτον τὸν τρόπον , Εἰς λοπάδα καινὴν ἢ χύτραν πλατύστομον Ἐνθέντα ἔριον οἰσυπηρὸν δαψιλὲς , Τὸ σῶμα προχρίσαντ’ ἢ γύψῳ ἢ κόνει , Ἢ γῇ κεραμικῇ , μεθ’ ὕδατος μεμιγμένη Ἐν πυρὶ λάβρῳ καίοντα , ὅταν ᾖ ῥάδιον , Κόψαντα σῆσαι . τό γε δοκεῖν καλῶς ἔχειν , Καίειν δ’ ὁμοίως αὐτὰ κᾀν τοῖς κριβάνοις , Κᾀν τοῖς ἴπνοις τοῖς ἄγαν πεπυρωμένοις , Οὕτως τε λειῶν , λάμβανε ὃν δεῖ σταθμόν . Ἑψεῖν δὲ κελεύει λειοτάτην λιθάργυρον , Καὶ πᾶν κίκινον καὶ μίξαντ’ ἐν καινῇ χύτρᾳ , Μέλιτός γε πάχος γενομένου τοῦ φαρμάκου , Λεπίδα παραπάσσειν καὶ συνεψεῖν ἐφ’ ἱκανὸν , Ἕως ἂν γένηται ἀμόλυντον , βάλλειν τότε Τερμινθίνην καὶ κηρὸν , εἶθ’ ἡνωμένοις Ἀμμωνιακὸν μαλαχθὲν ὑπὸ τῶν δακτύλων . Μέλλοντα δ’ αἴρειν τὴν χύτραν ἀπὸ τοῦ πυρὸς , Λεῖον προσεμπάττειν λίβανον , ἐμβάλλειν τε Καὶ τῶν οἰσυπηρῶν τὴν κόνιν παρ’ ἐσχάτην , Πρὸ τοῦ λιβανωτοῦ δὲ μικρὸν ὕστερον . Τινὲς δὲ βουλόμενοι τοῦτο τὸ φάρμακον Ἴδιον λέγεσθαι , βαστάσαντες τὴν μίαν Λεπίδος μιᾶς βάλλουσι τὰς ἑκκαίδεκα , Χρῶνται δὲ χαλκοῦ λεπίδος , οὐ στομώματος . Ἄλλη . Οὐδέν τι χεῖρον τῆς προτέρας Αἰγυπτίας , Ποιοῦσα ταὐτὰ , ποτὲ δὲ καὶ κρεῖττον , παχὺ Ἂν σκευάσῃ τις ἐπιμελῶς τὸ φάρμακον , Χρήσηται αὐτῷ μὴ παρέργως πρὸς ταὐτά . Ἔχει δ’ ἐλαίου ε΄ . λίτρας , κικίνου ἴσας , Λιθαργύρου δὲ τέσσαρας χρυσίτιδος , Λεπίδος δὲ χαλκοῦ μή . δραχμὰς , Τερμινθίνης τε τῆς καλῆς τρὶς ιβ΄ . Μάννης , λιβάνου τε ταὐτὸ τῇ τερμινθίνῃ , Ἀμμωνιακοῦ δὲ τοῦ καθαροῦ λίτρας β΄ . Κηροῦ δὲ λευκοῦ Ποντικοῦ λίτρας β΄ S " . Ἕψε δ’ ἔλαιον , λεπίδα , τὴν λιθάργυρον , Ἕως συνέλθῃ καὶ γένητ’ εὔχρουν ἄγαν , Σκληρά θ’ ἱκανῶς ἔμπλαστρος , εἶθ’ οὕτως βαλεῖν Τερμινθίνην καὶ κηρὸν , εἶτα δακτύλοις Ἀμμωνιακὸν μαλαχθὲν , εἶτα τὴν χύτραν Ἀπὸ τοῦ πυρὸς ζέουσαν ἄρας , τότε βαλεῖς Τὴν μάνναν , ἤδη ψυχομένου φαρμάκου . Ἐποίησα ταύτην πολλάκις λιθαργύρου Χωρὶς , μολυβδαίνης ἐμβαλὼν καλῆς ἴσον , Ἥδιστά τ’ ἐχρησάμην πρὸς ἃ προείπομεν . Πεποιημένην τε χρώματος βελτίονος .
Lemmas: [ ὁ ὑπό Δαμοκράτης γράφω πολύχρηστος . Τύριος ἀνεπίδετος . ] οὗτος ἀκόλουθος ἐβούλω ἔμπλαστρος φράζω , Ἀνεπίδετος χρῆσις τε καί ὁ σύνθεσις . ποιέω πρός ὁ μή μέγας διαίρεσις , Καὶ πρός ὁ μέγας σάρξ αὐτός τραῦμα , Τά τε ἐκ ἐπιπολή ὁ τετράπους δῆγμα , Αἵ καί δοθιήν διαφορέω πρόσφατος . στομόω δέ ὁ ἔχω ἤδη καί πύον , Κομίζω τε ὁ ἐπί αὐτός ἐσχάρα Τάχιστον ἐπουλόω δίχα χειρουργία . καί ὁ μέτωπον ἐπιτίθημι ῥεῦμα Ὀφθαλμίων ῥᾴδιος ἐπίσχω μόνος . οὗτος δέ ἀγαθός ὁ γένος πρῶτος φράζω Ἔμπλαστρος , εὐπόριστος , εὔχρους , δραστικός , Καλῶς δέ Τύριος . λαμβάνω γάρ πορφύρα Τό χρῶμα Τύριος , ἐάν γίγνομαι ὅς δέω τρόπος . σκευάζω δέ οὕτως . ὁ καλός λιθάργυρος Ἐμβάλλω λίτρα πέντε . καί κηρός αʹ . καί πιτύινος γʹ . ὁ λιπαρός καί ἄξυλος . ἰός δέ χαλκός ὁ καλός καί χαλβάνη , Χαλκοῦς τε καίω καί λεπίς καλός Τέσσαρες ἕκαστος μίγμα βάλλω οὐγγία . λιπαρός δέ ἔλαιον ιεʹ . λίτρα καί εἷς . ἕψω δέ ὁ ἔμπλαστρος οὕτως ἐπιμελής , Βαλών μετά ἔλαιον λεῖος λιθάργυρος , Εἰς κεράμιος τε μέγας καί καινός χύτρα , Ἀνάτριβος χείρ , εἶτα κινέω καί σπάθη , Ἕψος τε ἐπί λάβραξ καί διηνεκής φλόξ . ὅταν δέ μέλι λαμβάνω ὁ σύστασις , Ἰόν τε καί ὁ λεπίς προσβάλλω , ἀφίημι Ἕψεστος ἐπί ἱκανός . εἶτα χαλκός προσβάλλω . πάλιν τε ἀφίημι ἐπί ταχύς ἕπομαι χρόνος , Ἀπόχεος ὀλίγος χύτρα ὁ φάρμακον . ψύχω τε ἀνατρίβω χείρ καί ὁ δάκτυλος , Εὔχροος τε ὁράω καί σκληρός , οὕτως προσβάλλω Τά πιτύινος καί κηρός . εἶτα ἑνόω Πᾶς ἐπιμελής , πάλιν ἀποστάζω βραχύς . ἔͅν μέν βλέπω εὔχρους τε καί κεράννυμι , Ἄρος παραχρῆμα ὁ χύτρα ἀπό ὁ πῦρ , Καὶ χαλβάνη προσβάλλω προμαλάσσω . ἐάν δέ εἰμί παρά πολύς σκληρός ὁ φάρμακον , Ἔλαιος αὐτός προσβάλλω εἰς εὐκρασία Οὕτως κατηθέω , εἶτα εἰς ἕτερος ἀγγεῖον Ψυχρός , μαλάσσω χείρ καί οὕτως τε ἀποτίθημι . ἄλλος ὑπογράφω ὁ πρό οὗτος ὁμογενής . ποιέω δέ πρός ὅς λέγω ἔμπροσθεν πάθος , Πάντων ἐπουλόω κρατύς οὗτος φάρμακον , Ἕλκη δυσαλθής καί τυλώδης καί χρόνιος . ἐν ὁ πρόσωπον γίγνομαι ἐξάνθημα Ἄτη θεραπεύω δίχα τις δηγμός κακός , Ἕδρα τε ἔχω ῥαγάς καί σκληρία Τά κονδυλώδης καί τύλος ἀποβάλλω . σκευάζω δέ οὕτως . μνᾶ λιθάργυρος καλός . μνᾶ δέ εἰμί λίτρα καί τρίτος λίτρα μέρος . κηρός δέ καλός Ποντικός μνᾶ ἥμισυς , Ἰόν τέταρτος μνᾶ , μέρος ξυστός καλός , Χαμαιλέων μέλας ὄγδοος μέρος . ῥίζα δέ εἰμί ὁ καλός ὁ Κρητικός , Τοτέ αʹ . εἶτα Κίλιξ . παλαιός Τε ἔλαιον μνᾶ ἐπιρρεπής βραχύς Ἐάν δέ μή παρέρχομαι , χράω πρόσφατος . ἕψω δέ λεία , ὁ λιθάργυρος βάλλω Καὶ πᾶς ἔλαιον εἰς χύτρα , κινέω σπάθη . ὅταν δέ συνίστημι καί γίγνομαι μήλινος , Ἰόν παραπάσσω , εἶτα κηρός προσβάλλω , Τήξας τε οὗτος , βαστάζω τε ἀπό ὁ πῦρ Χαμαιλέων ὀλίγος παραπάσσω . ὅταν δέ ἑνόω πᾶς καί ψύχω ποσός , Κατεράω εἰς θυεία , οὕτως τε ἀποτίθημι . Αἰγύπτιος . Αἰγύπτιος τηρέω χωρίς φλεγμονή Πᾶσα διαίρεσις καί πᾶς θλάσμα , Καὶ δῆγμα πᾶς τετράπους , ὁ τε ἑρπετόν , Ὅσα τʹ γίγνομαι χωρίς ἕλκος φλεγμονή , Πόνος τε νεῦρον καί μῦς δίχα αἰτία . οὗτος ἐπαινέω Ἀνδρόμαχος ἐν φάρμακον Ἔχων μέγας ἕξις δίδωμι φίλος . εἰμί δέ δραχμή λέγω μέν λιθάργυρος Τρίς μʹ . καί ἕτερος δίς ιβʹ . κηρός δέ λευκός Ποντικός οὗτος ἴσος , Ἀμμωνιακός δέ ὁ καθαρός τρίς ἄν . καί δώδεκα ἄλλος , λίβανος δέ δίς δʹ . λεπίς δέ χαλκός καί λεπίς στόμωμα , Πάλις δέ ἕκαστος μίγμα δίς δέ . τερμίνθινος τε ὁ καθαρός τρίς ιβʹ . δέκα ὀκτώ δʹ . ἔλαιον κίκινος κοτύλη μέτρον , Ἐρίων ιηʹ . ὁ ῥυπαρός καίω . καίω δέ φάσκω αὐτός οὗτος ὁ τρόπος , Εἰς λοπάς καινός ἤ χύτρα πλατύστομος Ἐντίθημι ἔριον οἰσυπηρός δαψιλής , Τέ σῶμα προχρίω ἤ γύψος ἤ κόνις , Ἤ γῆ κεραμικός , μετά ὕδωρ μείγνυμι Ἐν πῦρ λάβρος καίω , ὅταν εἰμί ῥούδιον , Κόψας σέω . ὁ γε δοκέω καλός ἔχω , Καίω δέ ὅμοιος αὐτός εἰμ̓ͅν ὁ κρίβανον , Κᾀν ὁ ἴπνον ὁ ἄγαν πυρόω , Οὕτως τε λειόω , λαμβάνω ὅς δέω σταθμός . ἑψέω δέ κελεύω λεῖος λιθάργυρος , Καί πᾶς κίκινος καί μείγνυμι ἐν καινός χύτρα , Μέλις γε πάχος γίγνομαι ὁ φάρμακον , Λεπίς παραπάσσω καί συνέψω ἐπί ἱκανός , Ἕως ἄν γίγνομαι ἀμόλυντος , βάλλω τότε Τερμινθίνη καί κηρός , εἶτα ἑνόω Ἀμμωνιακός μαλάσσω ὑπό ὁ δάκτυλος . μέλλω δέ ἀείρω ὁ χύτρα ἀπό ὁ πῦρ , Λεῖος προσεμπάσσω λίβανος , ἐμβάλλω τε Καί ὁ οἰσυπηρός ὁ κόνις παρά ἔσχατος , Πρό ὁ λιβανωτός δέ μικρός ὕστερον . τις δέ βούλομαι οὗτος ὁ φάρμακον Ἴδιος λέγω , βαστάζω ὁ εἷς Λεπίς εἷς βάλλω ὁ ἑκκαίδεκα , Χράω δέ χαλκός λεπίς , οὐ στόμωμα . ἄλλος . οὐδείς τις κακός ὁ πρότερος Αἰγύπτιος , Ποιοῦσα αὐτός , ποτέ δέ καί κρατύς , παχύς Ἄν σκευάζω τις ἐπιμελής ὁ φάρμακον , Χράω αὐτός μή πάρεργος πρός αὐτός . ἔχω δέ ἔλαιον πέντε . λίτρα , κίκινος ἴσος , Λιθάργυρος δέ τέσσαρες χρυσίτης , Λεπίς δέ χαλκός μή . δραχμή , Τερμινθίνη τε ὁ καλός τρίς ιβʹ . μάννα , λίβανος τε αὐτός ὁ τερμίνθινος , Ἀμμωνιακός δέ ὁ καθαρός λίτρα βʹ . κηρός δέ λευκός Ποντικός λίτρα βʹ S " . ἕψω δέ ἔλαιον , λεπίς , ὁ λιθάργυρος , Ἕως συνέρχομαι καί γίγνομαι εὔχρους ἄγαν , Σκληρία τε ἱκανός ἔμπλαστρος , εἶτα οὕτως βάλλω Τερμινθίνη καί κηρός , εἶτα δάκτυλος Ἀμμωνιακός μαλάσσω , εἶτα ὁ χύτρα Ἀπό ὁ πῦρ ζέω ἀείρω , τότε βάλλω Τά μάννα , ἤδη ψύχω φάρμακον . ποιέω οὗτος πολλάκις λιθάργυρος Χωρίς , μολύβδαινα ἐμβάλλω καλός ἴσος , Ἥδιστα τε χράω πρός ὅς προλέγω . ποιέω τε χρῶμα ἀγαθός .