galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 1.6
[ Περὶ τῆς διὰ λιθαργύρου καὶ ὑδρελαίου σκευαζομένης ἐμπλάστρου . ] Τὸ ὕδωρ ὑγραίνει μὲν ἀεὶ καὶ ψύχει κατὰ τὴν οἰκείαν οὐσίαν · ἐπίκτητον δὲ θερμότητα προσλαβὸν , ἄχρι περ ἂν αὐτὴν διαφυλάττῃ θερμαίνει , ψυχρὸν δὲ γενόμενον ψύχει . τό γε μὴν ἔλαιον , ἐὰν εἴη νέον , οὐκ ἀντιπράττει τῷ φαρμάκῳ , διαμένει γὰρ ὑγρόν τε καὶ μετρίως ψυχρὸν , ὁποίου μάλιστα δεῖται τά θ’ ἁπαλόσαρκα σώματα καὶ τὰ κακόχυμα . γυναῖκές τε οὖν καὶ παῖδες καὶ τῶν τελείων οἱ μαλακὴν ἔχοντες τὴν ἕξιν τοῦ σώματος , εἰσὶ δ’ οὗτοι καὶ λευκοὶ κατὰ τὸ χρῶμα , τῶν τοιούτων δέονται φαρμάκων . ἑψηθὲν δ’ , ὡς εἴρηται , μετὰ πλείονος ἐλαίου τε καὶ ὕδατος οὕτως γίνεται δυσαπόπτωτον , ὡς μηδὲ λουομένων ἀποῤῥεῖν . καὶ μέντοι καὶ συμφέρει τοῖς ἐπουλουμένοις ἕλκεσιν ἐπιμένειν τὸ φάρμακον ἐφεξῆς ἡμερῶν πλεόνων , ἄμεινόν τε γὰρ οὕτω καὶ θᾶττον ἐπουλοῦται . πρόδηλον δ’ ὅτι κνήσμασι καὶ ἀποσύρμασι καὶ συνελόντι φάναι μικροῖς ἕλκεσιν ἁρμόττει τὸ τοιοῦτον φάρμακον , ἐφ’ ὧν καὶ ἡ πάρυγρος ὀνομαζομένη κηρωτὴ καὶ ἄλλαι τινὲς ὅμοιαι χρησιμώτεραι τῶν ἰσχυρὰν δύναμιν ἐχόντων εἰσὶν , ὁποῖα τοῖς μεγάλοις τραύμασιν ἐπιτίθεμεν . ὑπὲρ ὧν ἁπάντων τῆς καθόλου δυνάμεως ἐν τῷ τρίτῳ τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γέγραπται , καθ’ ὃ τοὺς γενικοὺς καὶ κοινοὺς λόγους , οὓς καθόλου καλοῦσιν , ἐφ’ ἑκάστης διαφορᾶς ἕλκους , διῆλθον ἐπιδεικνὺς ὁποίας τινὰς εἶναι προσήκει τὰς δυνάμεις τῶν ἰασομένων αὐτὰ φαρμάκων , ἐνταυθοῖ δὲ τὰς κατὰ μέρος ὕλας διέρχομαι , συμμετρίας τε τῶν μιγνυμένων ὁρίζων , ἐπιδεικνύς τε τοὺς τρόπους ἐν οἷς σκευαζόμενα γενήσεται κάλλιστα . δι’ ὑδρελαίου μὲν οὖν ἡ λιθάργυρος , ὡς εἴρηται , σκευαζομένη τὴν μὲν ἔμπλαστρον εὐαφεστάτην τε ἅμα καὶ δυσαπόπτωτον ἐργάζεται , καὶ προσέτι λευκὴν ὀφθῆναι , δύναμιν ἔχουσαν ψυκτικὴν μετρίαν , ᾗ χρωμένη καὶ κωλύει τὶ τοῖς ἡλκωμένοις μορίοις ἐπιῤῥεῖν καὶ τὸ φθάσαν ἐπιῤῥυῆναι , πάλιν ἀποκρούεται πρὸς τοὺς πέριξ τόπους , ὡς γίνεσθαι τὸ πρᾶγμα τοιοῦτον , οἷον ὅταν ὕδατι ψυχρῷ διάβροχον ἐργασάμενοι σπόγγον ἐπιθῶμέν τινι μορίῳ τοῦ σώματος . ἐκεῖνός τε γὰρ ῥυσὸν καὶ προσεσταλμένον ἐργάζεται τὸν τόπον ὅλον , οὐ μόνον ἀποκρουόμενος τὸ ἐπιῤῥέον , ἀλλὰ καὶ τὸ περιεχόμενον ἐν αὐτῷ πρὸς τοὺς πλησιάζοντας ἐκθλίβων . ἥ τε νῦν εἰρημένη κατὰ τὸν λόγον ἔμπλαστρος , οὐ κατὰ πρώτην δύναμιν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ξηραίνειν ἂν λεχθείη . κυρίως μὲν γὰρ καὶ πρώτως τά τε διαφοροῦντα καὶ τὰ τὰς κράσεις ὑπαλλάττοντα πρὸς τὸ ξηρότερον ὀνομάζεται ξηραίνοντα . κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ τὰ διὰ ψύξιν , ἀναστέλλοντα μὲν τὸ ἐπιῤῥέον , ἐκθλίβοντα δὲ τὸ περιεχόμενον . ὅλως δὲ οὐδὲν τῶν ὑγραινόντων ἢ πρώτως ἢ κατὰ συμβεβηκὸς ὠφέλιμον ἕλκεσίν ἐστιν , ὡς ἐν τῷ τρίτῳ δέδεικται τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου .
Lemmas: [ περί ὁ διά λιθάργυρος καί ὑδρέλαιον σκευάζω ἔμπλαστρος . ] ὁ ὕδωρ ὑγραίνω μέν ἀεί καί ψύχω κατά ὁ οἰκεῖος οὐσία · ἐπίκτητος δέ θερμότης προσλαμβάνω , ἄχρι περ ἄν αὐτός διαφυλάσσω θερμαίνω , ψυχρός δέ γίγνομαι ψύχω . ὁ γε μήν ἔλαιον , ἐάν εἰμί νέος , οὐ ἀντιπράσσω ὁ φάρμακον , διαμένω γάρ ὑγρός τε καί μέτριος ψυχρός , ὁποῖος μάλα δέω ὁ τε ἁπαλόσαρκος σῶμα καί ὁ κακόχυμος . γυνή τε οὖν καί παῖς καί ὁ τέλειος ὁ μαλακός ἔχω ὁ ἕξις ὁ σῶμα , εἰμί δέ οὗτος καί λευκός κατά ὁ χρῶμα , ὁ τοιοῦτος δέω φάρμακον . ἕψω δέ , ὡς λέγω , μετά πολύς ἔλαιον τε καί ὕδωρ οὕτως γίγνομαι δυσαπόπτωτος , ὡς μηδέ λούω ἀπορρέω . καί μέντοι καί συμφέρω ὁ ἐπουλόω ἕλκος ἐπιμένω ὁ φάρμακον ἐφεξῆς ἡμέρα πολύς , ἀγαθός τε γάρ οὕτως καί ταχύς ἐπουλόω . πρόδηλος δέ ὅτι κνῆσμα καί ἀπόσυρμα καί συναιρέω φημί μικρός ἕλκος ἁρμόζω ὁ τοιοῦτος φάρμακον , ἐπί ὅς καί ὁ πάρυγρος ὀνομάζω κηρωτή καί ἄλλος τις ὅμοιος χρήσιμος ὁ ἰσχυρός δύναμις ἔχω εἰμί , ὁποῖος ὁ μέγας τραῦμα ἐπιτίθημι . ὑπέρ ὅς ἅπας ὁ καθόλου δύναμις ἐν ὁ τρίτος ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράφω , κατά ὅς ὁ γενικός καί κοινός λόγος , ὅς καθόλου καλέω , ἐπί ἕκαστος διαφορά ἕλκος , διέρχομαι ἐπιδείκνυμι ὁποῖος τις εἰμί προσήκω ὁ δύναμις ὁ ἰάζω αὐτός φάρμακον , ἐνταυθοῖ δέ ὁ κατά μέρος ὕλη διέρχομαι , συμμετρία τε ὁ μείγνυμι ὁρίζω , ἐπιδείκνυμι τε ὁ τρόπος ἐν ὅς σκευάζω γίγνομαι καλός . διά ὑδρέλαιον μέν οὖν ὁ λιθάργυρος , ὡς λέγω , σκευάζω ὁ μέν ἔμπλαστρος εὐαφής τε ἅμα καί δυσαπόπτωτος ἐργάζομαι , καί προσέτι λευκός ὁράω , δύναμις ἔχω ψυκτικός μέτριος , ὅς χράω καί κωλύω τίς ὁ ἑλκόω μόριον ἐπιρρέω καί ὁ φθάνω ἐπιρρέω , πάλιν ἀποκρούω πρός ὁ πέριξ τόπος , ὡς γίγνομαι ὁ πρᾶγμα τοιοῦτος , οἷος ὅταν ὕδωρ ψυχρός διάβροχος ἐργάζομαι σπόγγος ἐπιτίθημι τις μόριον ὁ σῶμα . ἐκεῖνος τε γάρ ῥυσός καί προσστέλλω ἐργάζομαι ὁ τόπος ὅλος , οὐ μόνος ἀποκρούω ὁ ἐπιρρέω , ἀλλά καί ὁ περιέχω ἐν αὐτός πρός ὁ πλησιάζω ἐκθλίβω . ὁ τε νῦν λέγω κατά ὁ λόγος ἔμπλαστρος , οὐ κατά πρῶτος δύναμις , ἀλλά κατά συμβαίνω ξηραίνω ἄν λέγω . κύριος μέν γάρ καί πρῶτος ὁ τε διαφορέω καί ὁ ὁ κρᾶσις ὑπαλλάσσω πρός ὁ ξηρός ὀνομάζω ξηραίνω . κατά συμβαίνω δέ καί ὁ διά ψῦξις , ἀναστέλλω μέν ὁ ἐπιρρέω , ἐκθλίβω δέ ὁ περιέχω . ὅλος δέ οὐδείς ὁ ὑγραίνω ἤ πρῶτος ἤ κατά συμβαίνω ὠφέλιμος ἕλκος εἰμί , ὡς ἐν ὁ τρίτος δείκνυμι ὁ θεραπευτικός μέθοδος .