galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 1.15
[ Περὶ τῶν ἄλλων λευκῶν ἐμπλάστρων . ] Αἱ μὲν οὖν προειρημέναι λευκαὶ καθ’ ὃν εἴρηκα λόγον ἐσκευάσθησαν ἐκ παλαιοῦ . πολυειδεῖς δ’ ἄλλαι μετὰ ταῦτα συνετέθησαν , ἀφαιρούντων γέ τινα καὶ προστιθέντων καὶ ὑπαλλαττόντων τῶν ἐπιγινομένων ἰατρῶν , περὶ ὧν καὶ αὐτῶν ἄμεινον εἰπεῖν ἕνεκα τοῦ γυμνάσασθαι ποικίλως ὑμᾶς ἐν τῇ τῶν φαρμάκων συνθέσει . γέγραπται τοίνυν ὑπ’ Ἀνδρομάχου κατὰ τὸ βιβλίον , ὃ ἐπιγράφιι δυνάμεις πρὸς τὰ ἐκτὸς , ὡδί πως αὐτοῖς ὀνόμασι · λευκὴ ᾗ χρῶμαι . λιθαργύρου μνᾶ α΄ . ψιμυθίου μνᾶ α΄ . κηροῦ τέταρτον , ῥητίνης τέταρτον , ἐλαίου κοτύλαι γ΄ . ὕδατος κοτύλαι β΄ . ταῦτα μὲν ἔγραψεν ὁ Ἀνδρόμαχος , οὔτ’ ἐπὶ τίνων ἁρμόττει προσγράψας οὔτε περὶ τῆς ἑψήσεως αὐτοῦ διελθών . τινὲς μὲν οὖν εἴκοσιν οὐγγίας ἔχειν φασὶ τὴν μνᾶν , ἔνιοι δὲ ἑκκαίδεκα . καὶ δύναιτ’ ἂν ἑκατέρως σκευάζεσθαι τὸ φάρμακον , οὐ·μὴν ὀρθῶς μοι δοκεῖ τὸ ἴσον ἐμβάλλειν ῥητίνης τε καὶ κηροῦ . βελτίων γὰρ ἡ Ἀτταλικὴ σύγκειται , τὸν κηρὸν τῆς ῥητίνης λαμβάνουσα διπλάσιον . πρόδηλον δὲ ὅτι τῆς ῥητίνης ἴσης ἐμβληθείσης τῷ κηρῷ γένοιτ’ ἂν ἐχεκολλοτέρα μὲν ἔμπλαστρος , οὐχ ἡδεῖα δ’ ὁμοίως τοῖς ἕλκεσιν , ἀλλ’ ἔχουσα δριμύ . καὶ μέντοι καὶ τῷ μὴ δηλῶσαι ποίαν βούλεται βάλλεσθαι ῥητίνην οὐκ ὀρθῶς ἔπραξεν . ἀλλ’ ἡμεῖς γε γινώσκοντες ἀμείνω κατὰ πάντα τὴν τερμινθίνην εἶναι τῆς κολοφωνίας τε καὶ φρυκτῆς ὀνομαζομένης , ἐκείνην ἐμβαλοῦμεν . εἰ δὲ καὶ τῆς λάρικος εὐποροίημεν , οὐδὲν κωλύει χρήσασθαι , παραπλήσιαι γάρ πώς εἰσιν . ἐλαίου δὲ κοτύλας τρεῖς ἡγοῦμαι γράφειν αὐτὸν τὰς Ἀττικὰς ἢ πάντως ἂν ἐγεγράφει λίτρας . καίτοι θαυμάσειεν ἄν τις ὅπως ἐν Ῥώμῃ διατρίβων ἀντὶ λιτρῶν ὠνόμαζε κοτύλας . ἐπιχώρια γὰρ ταῦτα ὀνόματα , τό τε τῆς λίτρας καὶ τὸ τοῦ ξέστου καὶ τὸ τῆς οὐγγίας . ἐκ πολλῶν φαρμάκων πάλαι συγγεγραμμένων , πρὶν εἰς τοσοῦτο δυνάμεως ηὐξῆσθαι τὰ τῶν Ῥωμαίων , ἐστοχασάμην ἣν ὀνομάζουσιν ἐκεῖνοι κοτύλην ἴσην εἶναι ταῖς κατὰ τὴν νῦν ἐν Ῥώμῃ λίτραν οὐγγίαις ἐννέα . μή τι οὖν καὶ ὁ Ἀνδρόμαχος τὰς τρεῖς κοτύλας ἀξιοῖ βάλλειν , ὡς ἑκάστης αὐτῶν οὔσης οὐγγιῶν θ΄ . καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὰς τοῦ ὕδατος δύο ; προειδότες οὖν ἡμεῖς τὴν ἑκάστου τῶν ἁπλῶν δύναμιν , ὅπως ἂν σκευάσητε χρῆσθαι δυνήσεσθε πρὸς ἅπερ ὁ τῆς συνθέσεως ἐπαγγέλλεται τρόπος , ἐπιτρέψαντες ἑτέροις ζητεῖν ὁποία τῶν συνθέσεών ἐστιν ἀρίστη . πᾶσαι γὰρ ἄρισταί τέ εἰσι καὶ οὐκ ἄρισται , καθότι προεπιδέδεικταί μοι . καὶ γὰρ αὖ καὶ ταύτης ἐφεξῆς ἑτέραν ὁ Ἀνδρόμαχος γράφει τήνδε . [ Λευκὴ ἄλλη . ] ♃ Λιθαργύρου δραχ . ρξ΄ . ψιμυθίου δραχ . σ΄ . κηροῦ δραχ . ν΄ . τιρμινθίνης δραχ . κδ΄ . ἐλαίου κοτύλης ἥμισυ , ὕδατος κυ . στ΄ . αὕτη τοίνυν ἡ ἔμπλαστρος τῆς προτέρας πλέον ἔχουσα τὸ ψιμύθιον τῆς λιθαργύρου λευκοτέρα μὲν ἂν γένοιτο καὶ ψυκτικωτέρα κατά γε τοῦτο . ῥᾳδίως δ’ ἀποπίπτουσα , κᾂν ἑκκαίδεκα καὶ δίμοιρον οὐγγίας τὴν κοτύλην ἔχειν ὑποθώμεθα , καθάπερ ἔνιοί φασι . βοηθεῖ γε μὴν αὐτῇ πρὸς τοῦτο τῆς τερμινθίνης ἡ μίξις , ὡς μὴ κραῦρον γίνεσθαι τὸ φάρμακον , ἐπεὶ τελέως ἂν ἀλιπὲς ἦν καὶ ξηρὸν , ὀλίγον ἔχον ἐλαίου τε καὶ ὕδατος . οὐ προσέγραψε δὲ οὐδὲ ἐπὶ ταύτης ὁ Ἀνδρόμαχος οὔθ’ ἕψησιν οὔτ’ ἐπαγγελίαν . [ Λευκὴ ἄλλη . ] Ἑτέραν δ’ ἐφεξῆς τῇδε γράφει τρίτην , τὰ μὲν ἄλλα τὰ αὐτὰ πάντα ἔχουσαν τῇ διὰ τοῦ λευκοῦ πεπέρεως Ἀτταλικῇ . πρόσκειται δὲ αὐτῇ ταῦτα τὰ δύο , ὄρχεως βοτάνης δραχ . η΄ . στρουθίου οὐγγίαι δύο , ὕδωρ δὲ οὐδ’ . ὅλως ἐμβάλλει τῷ φαρμάκῳ τούτῳ καὶ τοῦ λιβανωτοῦ τὰς ε΄ . καὶ εἴκοσι δραχμὰς ἀξιοῖ βάλλειν οὐ προσγράψας , ὡς ὁ Ἥρας εἴωθεν . ἔνιοι δὲ δέκα δύο καὶ εἴκοσι βάλλουσιν , ἐλαίου μέντοι κᾀνταῦθα δύο κοτύλας μίγνυσι , τὴν αὐτὴν ἀσάφειαν ἡμῖν καταλιπὼν ἧς ἔμπροσθεν ἐμνημόνευσα . μέμψαιτο δ’ ἄν τις αὐτῷ μεγάλως μὴ προσγράψαντι τὰς ἐπαγγελίας τῶν φαρμάκων . οὐ γὰρ δήπου τὴν αὐτὴν δύναμιν ἔχει τὸ δεύτερον γεγραμμένον τῷ πρώτῳ τε καὶ τῷ τρίτῳ . τὸν Ἥραν δὲ ἐπαινεῖν προσήκει τάς τε ἐπαγγελίας τῶν φαρμάκων γράψαντα καὶ τοὺς τρόπους τῶν χρήσεων , οὓς ὅλως ὁ Ἀνδρόμαχος ἐπὶ τῶν λευκῶν ἐμπλάστων κατέλιπε , σπανίως που μόνην τὴν ἐπαγγελίαν προσθεὶς , οὐ μὴν οὐδ’ ὅπως χρὴ τὸ φάρμακον ἕψειν ἔγραψεν . ἀλλ’ οὐκ ἄν τις αὐτὸν ἴσως ἐν τούτῳ μέμψαιτο τοῖς ἤδη γεγυμνασμένοις κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην , οὐκ ἰδιώταις γράφοντα . τὸ δὲ μὴ προστιθέναι τὰς ἐπαγγελίας ἢ τὰς καθόλου δυνάμεις οὐ σμικρὸν ἁμάρτημα . τί γὰρ καὶ φήσει τις ἀπολογούμενος ὑπὲρ αὐτοῦ ; τάχ’ ἴσως ὅτι τοῖς ἐπισταμένοις τὰς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων δυνάμεις γέγραπται ταῦτα . καὶ μὴν οὐδεὶς ἐκείνων Ἀνδρομάχου δεῖται , δυνάμενός γε καὶ αὐτὸς ὁμοίως συντιθέναι .
Lemmas: [ περί ὁ ἄλλος λευκός ἔμπλαστρος . ] ὁ μέν οὖν προλέγω λευκός κατά ὅς λέγω λόγος σκευάζω ἐκ παλαιός . πολυειδής δέ ἄλλος μετά οὗτος συντίθημι , ἀφαιρέω γε τις καί προστίθημι καί ὑπαλλάσσω ὁ ἐπιγίγνομαι ἰατρός , περί ὅς καί αὐτός ἀγαθός λέγω ἕνεκα ὁ γυμνάζω ποικίλος σύ ἐν ὁ ὁ φάρμακον σύνθεσις . γράφω τοίνυν ὑπό Ἀνδρόμαχος κατά ὁ βιβλίον , ὅς ἐπιγέρφιμαι δύναμις πρός ὁ ἐκτός , ὡδί πως αὐτός ὄνομα · λευκός ὅς χράω . λιθάργυρος μνᾶ αʹ . ψιμύθιον μνᾶ αʹ . κηρός τέταρτος , ῥητίνη τέταρτος , ἔλαιον κοτύλη γʹ . ὕδωρ κοτύλη βʹ . οὗτος μέν γράφω ὁ Ἀνδρόμαχος , οὔτε ἐπί τίς ἁρμόζω προσγράφω οὔτε περί ὁ ἕψησις αὐτός διέρχομαι . τις μέν οὖν εἴκοσι οὐγγία ἔχω φημί ὁ μνᾶ , ἔνιοι δέ ἑκκαίδεκα . καί δύναμαι ἄν ἑκάτερος σκευάζω ὁ φάρμακον , οὐ·μὴν ὀρθός ἐγώ δοκέω ὁ ἴσος ἐμβάλλω ῥητίνη τε καί κηρός . ἀγαθός γάρ ὁ Ἀσσαλικός σύγκειμαι , ὁ κηρός ὁ ῥητίνη λαμβάνω διπλάσιος . πρόδηλος δέ ὅτι ὁ ῥητίνη ἴσος ἐμβάλλω ὁ κηρός γίγνομαι ἄν ἐχέκολλος μέν ἔμπλαστρος , οὐ ἡδύς δέ ὅμοιος ὁ ἕλκος , ἀλλά ἔχω δριμύς . καί μέντοι καί ὁ μή δηλόω ποῖος βούλομαι βάλλω ῥητίνη οὐ ὀρθός πράσσω . ἀλλά ἐγώ γε γιγνώσκω ἀγαθός κατά πᾶς ὁ τερμίνθινος εἰμί ὁ κολοφωνία τε καί φρυκτός ὀνομάζω , ἐκεῖνος ἐμβάλλω . εἰ δέ καί ὁ λάριξ εὐπορέω , οὐδείς κωλύω χράω , παραπλήσιος γάρ πως εἰμί . ἔλαιον δέ κοτύλη τρεῖς ἡγέομαι γράφω αὐτός ὁ Ἀττικός ἤ πάντως ἄν γράφω λίτρα . καίτοι θαυμάζω ἄν τις ὅπως ἐν Ῥώμη διατρίβω ἀντί λίτρα ὀνομάζω κοτύλη . ἐπιχώριος γάρ οὗτος ὄνομα , ὁ τε ὁ λίτρα καί ὁ ὁ ξέστης καί ὁ ὁ οὐγγία . ἐκ πολύς φάρμακον πάλαι συγγράφω , πρίν εἰς τοσοῦτος δύναμις αὐξάνω ὁ ὁ Ῥωμαῖος , στοχάζομαι ὅς ὀνομάζω ἐκεῖνος κοτύλη ἴσος εἰμί ὁ κατά ὁ νῦν ἐν Ῥώμη λίτρα οὐγγία ἐννέα . μή τις οὖν καί ὁ Ἀνδρόμαχος ὁ τρεῖς κοτύλη ἀξιόω βάλλω , ὡς ἕκαστος αὐτός εἰμί οὐγγία θʹ . καί κατά ὁ αὐτός λόγος καί ὁ ὁ ὕδωρ δύο ; πρόοιδα οὖν ἐγώ ὁ ἕκαστος ὁ ἁπλόος δύναμις , ὅπως ἄν σκευάζω χράω δύναμαι πρός ὅς ὁ ὁ σύνθεσις ἐπαγγέλλω τρόπος , ἐπιτρέπω ἕτερος ζητέω ὁποῖος ὁ σύνθεσις εἰμί ἀγαθός . πᾶς γάρ ἀγαθός τε εἰμί καί οὐ ἀγαθός , καθότι προεπιδείκνυμι ἐγώ . καί γάρ αὖ καί οὗτος ἐφεξῆς ἕτερος ὁ Ἀνδρόμαχος γράφω ὅδε . [ λευκός ἄλλος . ] ♃ Λιθάργυρος δραχ . ρξʹ . ψιμύθιον δραχ . ς# . κηρός δραχ . νʹ . τιρμινθίνη δραχ . κδʹ . ἔλαιον κοτύλη ἥμισυς , ὕδωρ κ̅υ̅ . στʹ . οὗτος τοίνυν ὁ ἔμπλαστρος ὁ πρότερος πολύς ἔχω ὁ ψιμύθιον ὁ λιθάργυρος λευκός μέν ἄν γίγνομαι καί ψυκτικός κατά γε οὗτος . ῥᾴδιος δέ ἀποπίπτω , ἔͅν ἑκκαίδεκα καί δίμοιρος οὐγγία ὁ κοτύλη ἔχω ὑποτίθημι , καθά ἔνιοι φημί . βοηθέω γε μήν αὐτός πρός οὗτος ὁ τερμίνθινος ὁ μίξις , ὡς μή κραῦρος γίγνομαι ὁ φάρμακον , ἐπεί τέλειος ἄν ἀλιπής εἰμί καί ξηρός , ὀλίγος ἔχω ἔλαιον τε καί ὕδωρ . οὐ προσγράφω δέ οὐδέ ἐπί οὗτος ὁ Ἀνδρόμαχος οὔτε ἕψησις οὔτε ἐπαγγελία . [ λευκός ἄλλος . ] ἕτερος δέ ἐφεξῆς ὅδε γράφω τρίτος , ὁ μέν ἄλλος ὁ αὐτός πᾶς ἔχω ὁ διά ὁ λευκός πέπερι Ἀτταλικός . πρόσκειμαι δέ αὐτός οὗτος ὁ δύο , ὄρχις βοτάνη δραχ . ηʹ . στρουθίον οὐγγία δύο , ὕδωρ δέ οὐδέ . ὅλος ἐμβάλλω ὁ φάρμακον οὗτος καί ὁ λιβανωτός ὁ πέντε . καί εἴκοσι δραχμή ἀξιόω βάλλω οὐ προσγράφω , ὡς ὁ Ἥρα εἴωθα . ἔνιοι δέ δέκα δύο καί εἴκοσι βάλλω , ἔλαιον μέντοι ᾀνταῦθη δύο κοτύλη μείγνυμι , ὁ αὐτός ἀσάφεια ἐγώ καταλείπω ὅς ἔμπροσθεν μνημονεύω . μέμφομαι δέ ἄν τις αὐτός μέγας μή προσγράφω ὁ ἐπαγγελία ὁ φάρμακον . οὐ γάρ δήπου ὁ αὐτός δύναμις ἔχω ὁ δεύτερος γράφω ὁ πρῶτος τε καί ὁ τρίτος . ὁ Ἥρα δέ ἐπαινέω προσήκω ὁ τε ἐπαγγελία ὁ φάρμακον γράφω καί ὁ τρόπος ὁ χρῆσις , ὅς ὅλος ὁ Ἀνδρόμαχος ἐπί ὁ λευκός ἔμπλαστος καταλείπω , σπάνιος που μόνος ὁ ἐπαγγελία προστίθημι , οὐ μήν οὐδέ ὅπως χρή ὁ φάρμακον ἕψω γράφω . ἀλλά οὐ ἄν τις αὐτός ἴσως ἐν οὗτος μέμφομαι ὁ ἤδη γυμνάζω κατά ὁ ἰατρικός τέχνη , οὐ ἰδιώτης γράφω . ὁ δέ μή προστίθημι ὁ ἐπαγγελία ἤ ὁ καθόλου δύναμις οὐ μικρός ἁμάρτημα . τίς γάρ καί φημί τις ἀπολογέομαι ὑπέρ αὐτός ; τάχα ἴσως ὅτι ὁ ἐφίστημι ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον δύναμις γράφω οὗτος . καί μήν οὐδείς ἐκεῖνος Ἀνδρόμαχος δέω , δύναμαι γε καί αὐτός ὅμοιος συντίθημι .