galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 2.4
[ Πῶς χλωραὶ γίνονται . ] Βάλλεται μὲν εἰς αὐτὰ ἰὸς οὐκ ὀλίγος , ἀλλ’ ὥστε κρατῆσαι τῆς τῶν ἄλλων χρόας , αὐτῷ τε συνομοιῶσαι τὸ πᾶν . ἐστοχάσθαι δὲ δεῖ τὴν τοιαύτην ἔμπλαστρον συντιθέντα πρὸς τῇ ποσότητι τοῦ ἰοῦ καὶ τῆς τῶν μιγνυμένων αὐτῷ χροιᾶς καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἑψήσεως , ἐπὶ μὲν τῶν μιγνυμένων φυλαττόμενον τὰς δυσκινήτους χροιὰς , ὁπόσαι τῶν ξανθῶν εἰσι καὶ πυῤῥῶν καὶ μελάνων φαρμάκων . λέγω δὲ ξανθῶν μὲν καὶ πυῤῥῶν , οἷά πέρ ἐστι τό τε τῆς μηλίτου καὶ τὸ τῆς κεκαυμένης χαλκίτεως , ἀρσενικοῦ τε καὶ σανδαράχης . μελάνων δὲ , οἷά περ πίττης τε καὶ ἀσφάλτου καὶ γῆς ἀμπελίτιδος καὶ λίθου γαγάτου . κατὰ δὲ τὴν ἕψησιν οὐ χρὴ τοῖς ἐπὶ τοῦ πυρὸς ἑνουμένοις συμβάλλεσθαι τὸν ἰὸν , ἀλλ’ ἑνωθεῖσι μίγνυσθαι κατὰ τὴν θυείαν , εἴπερ ἐθέλοις τῇ χρόᾳ χλωρὸν διαμεῖναι τὸ φάρμακον . εἰ δέ γε μηλίνην βούλοιο ποιῆσαι τὴν ἔμπλαστρον , εἰδέναι χρή σε κατὰ τὴν ἕψησιν , εἰς πρώτην μὲν ταύτην τὴν χρόαν μεταβαλόντα τὸν ἰὸν , ὕστερον δὲ εἰς τὴν κιῤῥὰν , ὡς γενέσθαι τὴν ὀνομαζομένην δίχρωμον ἔμπλαστρον . ἐν γὰρ τῷ μετὰ τὴν ἕψησιν χρόνῳ , μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐπιπολῆς μὲν αὐτῇ γίγνεται τὸ φαιότερον , εἰς τὸ βάθος δὲ τοῦ φαρμάκου συντρέχει τὸ κιῤῥόν . ἐπεὶ δὲ περὶ τῆς χρόας αὐτῶν ﻿ εἴρηται τὰ προσήκοντα , μεταβήσομαι πάλιν ἐπὶ τὸν περὶ τῶν δυνάμεων λόγον , ἀναμνήσας ὅθεν πρώτως ὡρμήθην κατὰ τόδε τὸ βιβλίον . ὡρμήθην δὲ , εἴ τι μεμνήμεθα , περὶ τῶν σαρκωτικῶν φαρμάκων εἰπεῖν , ὧν ὁ μὲν τῆς δυνάμεως σκοπός ἐστιν ἐν τῷ μετρίως τε καὶ ἀδήκτως ῥύπτειν τε καὶ ξηραίνειν . αἱ δὲ κατ’ εἴδη συνθέσεις διάφοροι κατὰ τὰς τῶν ἁπλῶν φαρμάκων ὕλας ὑπαλλαττόμεναι . πρόδηλον δ’ ὅτι τὰ κυρίως τε καὶ πρώτως ὀνομαζόμενα σαρκωτικὰ τῶν ἀπεριστάτων ἐλκῶν ἐστι σαρκωτικὰ , τουτέστιν ὅσα κοῖλα μὲν οὐ μὴν ῥύπον ἢ φλεγμονὴν ἔχει συνοῦσαν , ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδ’ ἐπιῤῥοὴν ὑγρῶν μοχθηρῶν , οὐδὲ δύσκρατον κατὰ τὸ κοῖλον ἕλκος σάρκα . μιγνυμένου γάρ τινος τῶν εἰρημένων τῇ κοιλότητι , πρότερον ἐκεῖνο θεραπευτέον ἐστίν . οἱ σκοποὶ δὲ τῆς θεραπείας αὐτῶν εἰσιν ἐπὶ μὲν τῶν ῥυπαρῶν τὰ ῥύπτειν δυνάμενα φάρμακα . τῶν δ’ ἐξ ἐπιῤῥοῆς ὑγροῦ τὸ ξηραίνειν τε καὶ ἀποκρούεσθαι τὸ ἐπιῤῥέον . εἰ δ’ εἴη πολὺ καὶ δυσνίκητον , τὴν αἰτίαν τῆς ἐπιῤῥοῆς ἐκκόψαι πρότερον . εὔδηλον δ’ ὅτι καὶ τῶν μὲν φλεγμαινόντων τὴν φλεγμονὴν ἰᾶσθαι χρὴ , τῶν δὲ δύσκρατον ἐχόντων τὴν σάρκα μορίων , εὔκρατον ταύτην ἐργάσασθαι , δυσκράτου δὲ αὐτῆς γιγνομένης , κατὰ τρόπους ἁπλοῦς μὲν τέτταρας , συνθέτους δὲ ἄλλους τέτταρας , ἡ ἴασις ἔσται διὰ τῶν ἐναντίων ποιοτήτων . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ αὖθις εἰρήσεται , περὶ δὲ τῶν ἰσχυρῶς ῥυπτόντων φαρμάκων ἐφεξῆς ἐρῶ .
Lemmas: [ πῶς χλωρός γίγνομαι . ] βάλλω μέν εἰς αὐτός ἰός οὐ ὀλίγος , ἀλλά ὥστε κρατέω ὁ ὁ ἄλλος χροιά , αὐτός τε συνομοιόω ὁ πᾶς . στοχάζομαι δέ δέω ὁ τοιοῦτος ἔμπλαστρος συντίθημι πρός ὁ ποσότης ὁ ἰός καί ὁ ὁ μείγνυμι αὐτός χροιά καί ὁ τρόπος ὁ ἕψησις , ἐπί μέν ὁ μείγνυμι φυλάσσω ὁ δυσκίνητος χροιά , ὁπόσος ὁ ξάνθη εἰμί καί πυρρός καί μέλας φάρμακον . λέγω δέ ξάνθη μέν καί πυρρός , οἷος περ εἰμί ὁ τε ὁ μηλίτης καί ὁ ὁ καίω χαλκῖτις , ἀρσενικόν τε καί σανδαράκη . μέλας δέ , οἷος περ πίσσα τε καί ἄσφαλτος καί γῆ ἀμπελῖτις καί λίθος γαγάτης . κατά δέ ὁ ἕψησις οὐ χρή ὁ ἐπί ὁ πῦρ ἑνόω συμβάλλω ὁ ἰός , ἀλλά ἑνόω μείγνυμι κατά ὁ θυεία , εἴπερ ἐθέλω ὁ χροιά χλωρός διαμένω ὁ φάρμακον . εἰ δέ γε μήλινος βούλομαι ποιέω ὁ ἔμπλαστρος , οἶδα χρή σύ κατά ὁ ἕψησις , εἰς πρῶτος μέν οὗτος ὁ χροιά μεταβάλλω ὁ ἰός , ὕστερον δέ εἰς ὁ κιρρός , ὡς γίγνομαι ὁ ὀνομάζω δίχρωμος ἔμπλαστρος . ἐν γάρ ὁ μετά ὁ ἕψησις χρόνος , μετά ὀλίγος ἡμέρα ἐπιπολή μέν αὐτός γίγνομαι ὁ φαιός , εἰς ὁ βάθος δέ ὁ φάρμακον συντρέχω ὁ κιρρός . ἐπεί δέ περί ὁ χροιά αὐτός ﻿ λέγω ὁ προσήκω , μεταβαίνω πάλιν ἐπί ὁ περί ὁ δύναμις λόγος , ἀναμιμνῄσκω ὅθεν πρῶτος ὁρμάω κατά ὅδε ὁ βιβλίον . ὁρμάω δέ , εἰ τις μιμνῄσκω , περί ὁ σαρκωτικός φάρμακον λέγω , ὅς ὁ μέν ὁ δύναμις σκοπός εἰμί ἐν ὁ μέτριος τε καί ἄδηκτος ῥύπτω τε καί ξηραίνω . ὁ δέ κατά εἶδος σύνθεσις διάφορος κατά ὁ ὁ ἁπλόος φάρμακον ὕλη ὑπαλλάσσω . πρόδηλος δέ ὅτι ὁ κύριος τε καί πρῶτος ὀνομάζω σαρκωτικός ὁ ἀπερίστατος ἐλκή εἰμί σαρκωτικός , τουτέστι ὅσος κοῖλος μέν οὐ μήν ῥύπος ἤ φλεγμονή ἔχω σύνειμι , ἔτι δέ μάλα οὐδέ ἐπιρροή ὑγρός μοχθηρός , οὐδέ δύσκρατος κατά ὁ κοῖλος ἕλκος σάρξ . μείγνυμι γάρ τις ὁ λέγω ὁ κοιλότης , πρότερος ἐκεῖνος θεραπεύω εἰμί . ὁ σκοπός δέ ὁ θεραπεία αὐτός εἰμί ἐπί μέν ὁ ῥυπαρός ὁ ῥύπτω δύναμαι φάρμακον . ὁ δέ ἐκ ἐπιρροή ὑγρός ὁ ξηραίνω τε καί ἀποκρούω ὁ ἐπιρρέω . εἰ δέ εἰμί πολύς καί δυσνίκητος , ὁ αἰτία ὁ ἐπιρροή ἐκκόπτω πρότερος . εὔδηλος δέ ὅτι καί ὁ μέν φλεγμαίνω ὁ φλεγμονή ἰάομαι χρή , ὁ δέ δύσκρατος ἔχω ὁ σάρξ μόριον , εὔκρατος οὗτος ἐργάζομαι , δύσκρατος δέ αὐτός γίγνομαι , κατά τρόπος ἁπλόος μέν τέσσαρες , σύνθετος δέ ἄλλος τέσσαρες , ὁ ἴασις εἰμί διά ὁ ἐναντίος ποιότης . ἀλλά περί μέν οὗτος καί αὖθις λέγω , περί δέ ὁ ἰσχυρός ῥύπτω φάρμακον ἐφεξῆς λέγω .