galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 7.5
[ Διαφόρους γίγνεσθαι διαφορὰς ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον κατὰ τὴν μαλακτικὴν τοῦ Μνασαίου ἔμπλαστρον κατὰ διάφορον τῶν ἁπλῶν ποσότητά τε καὶ ἡλικίαν καὶ ἕψησιν . ] Κατὰ γάρ τοι τὴν δευτέραν τάξιν τῶν μαλακτικῶν οὐχ ἥκιστα ἄν τις θείη τὴν ὑπὸ τοῦ Μνασαίου συντεθεῖσαν ἔμπλαστρον , ὁμολογούντων μὲν ἁπάντων ἀλλήλοις τῶν μνημονευσάντων αὐτῆς , ἐξ ἐλαίου τοῦ παλαιοῦ καὶ λιθαργύρου καὶ στέατος ὑείου . διαφερομένων δὲ ἔν τε τῇ ποσότητι τούτων ἑκάστου καὶ τῷ τινὰς μὲν ἐκ προσφάτου στέατος , ἐνίους δὲ ἐκ παλαιοῦ συντιθέναι τοῦ καλουμένου πρὸς ἁπάντων ἤδη συνήθως ἀξουγγίου . ἐπὶ γάρ τοι τούτοις ἡ ἀσθενεστάτη γένοιτ’ ἂν ἐκ λιθαργύρου καὶ στέατος ὑείου καὶ ἐλαίου , μηδετέρου παλαιοῦ . ἡ δ’ ἰσχυροτέρα ἐλαίου μὲν αὐτῶν παλαιοῦ , θατέρου δὲ νέου βληθέντος . ἡ δὲ ταύτης ἰσχυροτέρα παλαιῶν ἀμφοτέρων . κατὰ μὲν οὖν τὸ νέον ἢ παλαιὸν βάλλεσθαι τὸ ἔλαιον καὶ τὸ στέαρ αἱ διαφοραὶ δ΄ . ἔσονται ποτὲ μὲν ἀμφοῖν νέων , ποτὲ δὲ ἀμφοῖν παλαιῶν , ποτὲ δὲ τοῦ μὲν ἐλαίου παλαιοῦ , τοῦ στέατος δὲ προσφάτου ἢ τοὐναντίον , ἐλαίου μὲν προσφάτου , παλαιοῦ δὲ στέατος ἐμβαλλομένου . κατὰ δὲ τὴν πρὸς ἄλληλα συμμετρίαν αὐτῶν τῶν τριῶν ἁπλῶν φαρμάκων ἕτεραι πλείους . ἤτοι γὰρ ἴσα τῷ σταθμῷ καὶ μέτρῳ μίγνυται τὰ τρία καὶ πολλοί φασι τὴν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Μνασαίου συντεθεῖσαν ἐκ τριῶν ἴσων συγκεῖσθαι ἢ τὰ δύο μὲν ἴσα , τὸ τρίτον δὲ οὐκ ἴσον ἀλλ’ ἔλαττον ἢ πλέον ἢ τῶν τριῶν ἀνίσων μιγνυμένων . εὔδηλον οὖν ὅτι πολλαὶ γενήσονται διαφοραί . πλέονος μὲν γὰρ τῆς λιθαργύρου βληθείσης μαλακώτερον τῇ δυνάμει γενήσεται τὸ φάρμακον , ἐλάττονος δὲ ἰσχυρότερον . καὶ μαλακτικώτερον μὲν , εἰ τοῦ στέατος ἐμβάλλοιμεν πλέον , διαφορητικώτερον δ’ εἰ τοῦ ἐλαίου . καὶ γὰρ αὖ καὶ ἄλλο τι προσέρχεται πλέονος ἐμβληθέντος ἐλαίου , μεγάλην ἔχοντος δύναμιν εἰς τὸ διαφορητικώτερον ἐργάσασθαι τὸ φάρμακον . ἔστι δὲ τοῦτο , καθάπερ εἴρηταί μοι κατὰ τὸν α΄ . λόγον , εἰ ἐπὶ πλέον ἑψήσεις . ἐὰν γοῦν μόνην τὴν λιθάργυρον ἑψήσεις ἐν ἐλαίῳ πλέονι , ξηραντικώτερον ἔσται τὸ φάρμακον . ἐν πλέονι δὲ ἑψήσεις πλέον ἐλαίου βαλὼν , εἴ γε μέλλοι σύστασιν ἕξειν ἐμπλάστρου . ὡς εἴ γε τούτου μὴ φροντίζοι τις , ἀλλὰ ἴσῳ χρόνῳ τό θ’ ἧσσον ἔχον ἐλαίου κατὰ τὸ πλέον ἑψήσει , πρόδηλον ὅτι μαλακτικώτερον ἔσται κατὰ τὴν δύναμιν , ᾧ πλέον ἔλαιον μέμικται , καθάπερ εἰ καὶ ὠμήν τις ἄκοπον τὴν λιθάργυρον ἐλαίῳ μίξας βούλοιτο χρῆσθαι . διό περ ὃ πολλάκις ἤδη μοι λέλεκται , μεμνῆσθαι διὰ παντὸς αὐτοῦ κελεύω , μὴ καθάπερ ἔνιοι τὰς ἀποφάσεις ἁπλῶς ὑπὲρ τῶν φαρμάκων ποιοῦνται καὶ ἡμᾶς οὕτω πράττειν , βελτίονα λέγοντας ἁπλῶς εἶναι τήνδε τὴν σύνθεσιν τοῦ φαρμάκου τῆσδε . δύναται γὰρ ἑκάτερα πρὸς διαφέροντα κατ’ εἴδη πάθη καλῶς συγκεῖσθαι , καί ποτε πρὸς ταὐτὸ κατὰ διαφέροντας τοὺς καιρούς . ταῦτα τοίνυν ἅπαντα τὰ νῦν εἰρημένα μοι προακούσας τις , οὐ φιλόπονος μόνον ἢ μνήμων , ἀλλὰ καὶ φύσει συνετὸς ὢν , ὠφελίμως ἀναγνώσεται τὰ μετὰ διορισμῶν γεγραμμένα τε καὶ γραφησόμενά μοι . καὶ λέξω δέ σοι τοὺς διορισμοὺς ἐπὶ τῶν προκειμένων φαρμάκων ἐν προσθήκῃ τριῶν ἢ τεττάρων συλλαβῶν γινομένους , ὁποίαν προσθήκην ἐπὶ τοῦ προκειμένου κατὰ τὸν ἐνεστῶτα λόγον φαρμάκου τοῦ Μνασαίου φαίνεται πεποιημένος ὁ Ἀνδρόμαχος . ἐν γὰρ τῷ καταλόγῳ τῶν μηλίνων ἐμπλάστρων ἑνδεκάτην τῇ τάξει γράψας αὐτὴν οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν ἠρκέσθη , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων , ἄλλῃ καὶ ἄλλῃ προγράφων αὐτῶν , ἀλλὰ προσέθηκε τὸ ἁπαλή . τοῦτ’ οὖν ἠξίουν αὐτὸν ἐπὶ πασῶν πεποιηκέναι καὶ κατ’ αὐτάς γε τὰς μηλίνας ἦρχθαι μὲν ἀπὸ τῆς ἁπαλωτάτης , μεταβάντα δὲ ἀπ’ αὐτῆς ἐπὶ τὴν ἰσχυροτέραν ὀλίγῳ δεδηλωκέναι , προσγράψαντα βραχεῖ μέν τινι ταύτης ἰσχυροτέραν εἶναι τὴν δευτέραν , ἐκείνης δ’ αὖ πάλιν ἰσχυροτέραν εἶναι τὴν τρίτην , εἶτ’ ἐκείνης τὴν δ΄ . ὥσπερ αὖ πάλιν , εἴ τινα ἴσην ᾤετο δύναμιν ἔχειν , αὐτὸ τοῦτο προσγράψαι , ἢ εἴπερ εὐλαβοῖτο κινδυνεύειν ἔν γε ταῖς τοιαύταις ἀποφάσεσιν , ἀλλὰ τά γε ἁπλᾶ μαλακτικὰ φάρμακα προδιδάξαι , τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἐν αὐτοῖς διορισάμενον , ὅπως ὁ ἀναγινώσκων ἐφεξῆς τὰς ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένας μαλακτικὰς ἐμπλάστρους πολλὰς , ἰσχυροτέραν μὲν εἶναι γνωρίζῃ τὴν διὰ στύρακος , ἀμμωνιακοῦ τε καὶ βδελλίου καὶ προπόλεως καὶ χαλβάνης , στέατός τε ταυρείου καὶ τραγείου καὶ τῶν μυελῶν συγκειμένην , ἀσθενῆ δὲ τὴν μηδὲν τούτων ἔχουσαν , ἀλλ’ ἤτοι πάντα ἀσθενῆ κατὰ τὴν δύναμιν , ἢ τούτων μὲν αὐτῶν ἰσχυρότερα , μέσα δὲ ταῖς κράσεσί τε καὶ δυνάμεσιν ἢ μετὰ τοῦ μεμίχθαι τοῖς ἀσθενέσιν ἕν τι τῶν ἰσχυρῶν ἢ δύο . δῆλον γὰρ ὅτι τὸ μεταξὺ πλάτος ἐν ἅπασι τοῖς φαρμάκοις οὐκ ὀλίγον ἐστὶ κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ἐπὶ κοινῇ δυνάμει πάντων αὐτῶν γενικῶς νοουμένῃ , καθ’ ἣν ὁμογενῆ τε καὶ ὁμοειδῆ τὰ φάρμακα λέγεται , καθάπερ γε ἕτερα διαφέροντα γενικαῖς ἢ εἰδικαῖς διαφοραῖς . ὁπότε οὖν ταῦτά μοι διωρίσθη καί τις ἐξ αὐτῶν ὁρμώμενος οὐ χαλεπῶς δυνήσεται διαγινώσκειν τά τε δύναμιν ἰσχυροτέραν ἔχοντα καὶ τὰ μαλακωτέραν , τὴν ἱστορίαν αὐτῶν ἤδη ποιήσομαι , τὰς γεγραμμένας τοῖς ἐμπειροτάτοις τῶν φαρμάκων ἀνδράσιν , εἴτ’ ἐμπλάστρους ὀνομάζειν ἐθέλοις εἴτε μαλάγματα , γράψας ἐφεξῆς . ἄρξομαι δ’ ἀπὸ τῶν ὑπ’ Ἀσκληπιάδου γεγραμμένων ἐν τῷ δ΄ . τῶν ἐκτὸς , ἃ Μαρκέλλας ἐπιγράφει .
Lemmas: [ διάφορος γίγνομαι διαφορά ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων κατά ὁ μαλακτικός ὁ Μνασαῖος ἔμπλαστρος κατά διάφορος ὁ ἁπλόος ποσότης τε καί ἡλικία καί ἕψησις . ] κατά γάρ τοι ὁ δεύτερος τάξις ὁ μαλακτικός οὐ ἦκα ἄν τις τίθημι ὁ ὑπό ὁ Μνασαῖος συντίθημι ἔμπλαστρος , ὁμολογέω μέν ἅπας ἀλλήλων ὁ μνημονεύω αὐτός , ἐκ ἔλαιον ὁ παλαιός καί λιθάργυρος καί στέαρ ὕειος . διαφέρω δέ ἐν τε ὁ ποσότης οὗτος ἕκαστος καί ὁ τις μέν ἐκ πρόσφατος στέαρ , ἔνιοι δέ ἐκ παλαιός συντίθημι ὁ καλέω πρός ἅπας ἤδη συνήθης ἀξούγγιον . ἐπί γάρ τοι οὗτος ὁ ἀσθενής γίγνομαι ἄν ἐκ λιθάργυρος καί στέαρ ὕειος καί ἔλαιον , μηδέτερος παλαιός . ὁ δέ ἰσχυρός ἔλαιον μέν αὐτός παλαιός , ἕτερος δέ νέος βάλλω . ὁ δέ οὗτος ἰσχυρός παλαιός ἀμφότερος . κατά μέν οὖν ὁ νέος ἤ παλαιός βάλλω ὁ ἔλαιον καί ὁ στέαρ ὁ διαφορά δʹ . εἰμί ποτέ μέν ἄμφω νέος , ποτέ δέ ἄμφω παλαιός , ποτέ δέ ὁ μέν ἔλαιον παλαιός , ὁ στέαρ δέ πρόσφατος ἤ ἐναντίος , ἔλαιον μέν πρόσφατος , παλαιός δέ στέαρ ἐμβάλλω . κατά δέ ὁ πρός ἀλλήλων συμμετρία αὐτός ὁ τρεῖς ἁπλόος φάρμακον ἕτερος πολύς . ἤτοι γάρ ἴσος ὁ σταθμός καί μέτρον μείγνυμι ὁ τρεῖς καί πολύς φημί ὁ ὑπό αὐτός ὁ Μνασαῖος συντίθημι ἐκ τρεῖς ἴσος σύγκειμαι ἤ ὁ δύο μέν ἴσος , ὁ τρίτος δέ οὐ ἴσος ἀλλά ἐλαχύς ἤ πολύς ἤ ὁ τρεῖς ἄνισος μείγνυμι . εὔδηλος οὖν ὅτι πολύς γίγνομαι διαφορά . πολύς μέν γάρ ὁ λιθάργυρος βάλλω μαλακός ὁ δύναμις γίγνομαι ὁ φάρμακον , ἐλαχύς δέ ἰσχυρός . καί μαλακτικός μέν , εἰ ὁ στέαρ ἐμβάλλω πολύς , διαφορητικός δέ εἰ ὁ ἔλαιον . καί γάρ αὖ καί ἄλλος τις προσέρχομαι πολύς ἐμβάλλω ἔλαιον , μέγας ἔχω δύναμις εἰς ὁ διαφορητικός ἐργάζομαι ὁ φάρμακον . εἰμί δέ οὗτος , καθά λέγω ἐγώ κατά ὁ αʹ . λόγος , εἰ ἐπί πολύς ἕψω . ἐάν γοῦν μόνος ὁ λιθάργυρος ἕψω ἐν ἔλαιον πολύς , ξηραντικός εἰμί ὁ φάρμακον . ἐν πολύς δέ ἕψω πολύς ἔλαιον βάλλω , εἰ γε μέλλω σύστασις ἔχω ἔμπλαστρος . ὡς εἰ γε οὗτος μή φροντίζω τις , ἀλλά ἴσος χρόνος ὁ τε ἥσσων ἔχω ἔλαιον κατά ὁ πολύς ἑψέω , πρόδηλος ὅτι μαλακτικός εἰμί κατά ὁ δύναμις , ὅς πολύς ἔλαιον μείγνυμι , καθά εἰ καί ὠμός τις ἄκοπος ὁ λιθάργυρος ἔλαιον μείγνυμι βούλομαι χράω . διό περ ὅς πολλάκις ἤδη ἐγώ λέγω , μιμνῄσκω διά πᾶς αὐτός κελεύω , μή καθά ἔνιοι ὁ ἀπόφασις ἁπλῶς ὑπέρ ὁ φάρμακον ποιέω καί ἐγώ οὕτως πράσσω , ἀγαθός λέγω ἁπλῶς εἰμί ὅδε ὁ σύνθεσις ὁ φάρμακον ὅδε . δύναμαι γάρ ἑκάτερος πρός διαφέρω κατά εἶδος πάθος καλός σύγκειμαι , καί ποτέ πρός αὐτός κατά διαφέρω ὁ καιρός . οὗτος τοίνυν ἅπας ὁ νῦν λέγω ἐγώ προακούω τις , οὐ φιλόπονος μόνος ἤ μνήμων , ἀλλά καί φύσις συνετός εἰμί , ὠφέλιμος ἀναγιγνώσκω ὁ μετά διορισμός γράφω τε καί γράφω ἐγώ . καί λέγω δέ σύ ὁ διορισμός ἐπί ὁ πρόκειμαι φάρμακον ἐν προσθήκη τρεῖς ἤ τέσσαρες συλλαβή γίγνομαι , ὁποῖος προσθήκη ἐπί ὁ πρόκειμαι κατά ὁ ἐνίστημι λόγος φάρμακον ὁ Μνλάσαιον φαίνω ποιέω ὁ Ἀνδρόμαχος . ἐν γάρ ὁ κατάλογος ὁ μήλινος ἔμπλαστρος ἑνδέκατος ὁ τάξις γράφω αὐτός οὐ ἁπλῶς λέγω ἀρκέω , καθά ἐπί ὁ ἔμπροσθεν λέγω , ἄλλῃ καί ἄλλῃ προγράφω αὐτός , ἀλλά προστίθημι ὁ ἁπαλός . οὗτος οὖν ἀξιόω αὐτός ἐπί πᾶς ποιέω καί κατά αὐτός γε ὁ μήλινος ἄρχω μέν ἀπό ὁ ἁπαλός , μεταβαίνω δέ ἀπό αὐτός ἐπί ὁ ἰσχυρός ὀλίγος δηλόω , προσγράφω βραχύς μέν τις οὗτος ἰσχυρός εἰμί ὁ δεύτερος , ἐκεῖνος δέ αὖ πάλιν ἰσχυρός εἰμί ὁ τρίτος , εἶτα ἐκεῖνος ὁ δέ . ὥσπερ αὖ πάλιν , εἰ τις ἴσος οἴομαι δύναμις ἔχω , αὐτός οὗτος προσγράφω , ἤ εἴπερ εὐλαβέομαι κινδυνεύω ἐν γε ὁ τοιοῦτος ἀπόφασις , ἀλλά ὁ γε ἁπλόος μαλακτικός φάρμακον προδιδάσκω , ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἐν αὐτός διορίζω , ὅπως ὁ ἀναγιγνώσκω ἐφεξῆς ὁ ὑπό αὐτός γράφω μαλακτικός ἔμπλαστρος πολύς , ἰσχυρός μέν εἰμί γνωρίζω ὁ διά στύραξ , ἀμμωνιακόν τε καί βδέλλιον καί πρόπολις καί χαλβάνη , στέαρ τε ταύρειος καί τράγειος καί ὁ μυελός σύγκειμαι , ἀσθενής δέ ὁ μηδείς οὗτος ἔχω , ἀλλά ἤτοι πᾶς ἀσθενής κατά ὁ δύναμις , ἤ οὗτος μέν αὐτός ἰσχυρός , μέσος δέ ὁ κρᾶσις τε καί δύναμις ἤ μετά ὁ μείγνυμι ὁ ἀσθενής εἷς τις ὁ ἰσχυρός ἤ δύο . δῆλος γάρ ὅτι ὁ μεταξύ πλάτος ἐν ἅπας ὁ φάρμακον οὐ ὀλίγος εἰμί κατά ὁ μάλα τε καί ἥσσων , ἐπί κοινός δύναμις πᾶς αὐτός γενικός νοέω , κατά ὅς ὁμογενής τε καί ὁμοειδής ὁ φάρμακον λέγω , καθά γε ἕτερος διαφέρω γενικός ἤ εἰδικός διαφορά . ὁπότε οὖν οὗτος ἐγώ διορίζω καί τις ἐκ αὐτός ὁρμάω οὐ χαλεπός δύναμαι διαγιγνώσκω ὁ τε δύναμις ἰσχυρός ἔχω καί ὁ μαλακός , ὁ ἱστορία αὐτός ἤδη ποιέω , ὁ γράφω ὁ ἔμπειρος ὁ φάρμακον ἀνήρ , εἴτε ἔμπλαστρος ὀνομάζω ἐθέλω εἴτε μάλαγμα , γράφω ἐφεξῆς . ἄρχω δέ ἀπό ὁ ὑπό Ἀσκληπιάδης γράφω ἐν ὁ δʹ . ὁ ἐκτός , ὅς Μαρκέλλας ἐπιγράφω .