galenus.de-compositione-medicamentorum-per-genera-libri-vii 4.1
Ὁ μὲν πρῶτός μοι λόγος ἐτελεύτησεν εἰς τὰς τῶν λευκῶν ἐμπλάστρων συνθέσεις τάς τε ἄλλας καὶ ὅσα πρὸς τὰ δυσεπούλωτα τῶν ἑλκῶν ἁρμόττουσιν , διορισαμένων ἡμῶν τὰ κοινῶς δυσεπούλωτα καλούμενα , τῶν ἰδίως κακοήθων ὀνομαζομένων , ὄντων μὲν αὐτῶν δηλονότι δυσεπουλώτων . ἐπεὶ δὲ τινὰ μὲν ἐκ τῶν ἐπιῤῥεόντων τοῖς ἡλκωμένοις μέρεσιν ἰχώρων τε καὶ χυμῶν δυσεπούλωτα γίγνεται , τινὰ δ’ αὐτοῦ τοῦ πεπονθότος μορίου διαφθείροντος τὸ ἐπιῤῥέον , εἰ καὶ χρηστὸν εἴη , τὰ κατὰ τὸν δεύτερον τρόπον ἕλκη , δυσεπούλωτα καὶ κακοήθη καλοῦσιν ἰδίως ἐφ’ ὧν ἐνίοτε πᾶν ἐκκόπτειν τὸ πεπονθὸς ἢ καίειν ἀναγκάζονταί τινες , ἤτοι φαρμάκοις ἐσχαρωτικοῖς ἢ πυρὶ χρώμενοι . πλάτους δ’ ὄντος συχνοῦ καθ’ ἑκάτερον τὸν τρόπον ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἕτερον ἑτέρου δυσεπούλωτόν τε καὶ κακόηθες εἶναι , τοσοῦτον ἀριθμὸν ὑπάρχειν τῶν ἰωμένων φαρμάκων ἀναγκαῖόν ἐστιν , ὅσος ἂν ᾖ καὶ αὐτῶν τῶν ἑλκῶν . εἰκότως οὖν ἕκαστον τῶν ἕν ἐχόντων φάρμακον ἐπαγγελλόμενον ἐπουλοῦν ἕλκη κακοήθη , πολλάκις ἀποτυγχάνει . δύο γὰρ ἡτοιμάσθαι χρὴ τοὐλάχιστον , ᾧ πρόκειται πάντα θεραπεύειν τὰ τοιαῦτα , τῆς αὐτῆς μὲν ἐπαγγελίας καὶ δυνάμεως ὑπάρχοντα , διαφέροντα δὲ ἀλλήλων οὐχ ἁπλῶς τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον , ἀλλ’ ὡς ἄν τις εἴποι σαφέστατα τῷ μάλιστα τε καὶ ἥκιστα . καθάπερ οὖν ἐπὶ πάντων τῶν παθῶν ἐδείκνυμεν ἐν τοῖς τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν εὑρίσκεσθαι πρώτην μὲν ἁπασῶν τὴν καθόλου δύναμιν τῶν βοηθημάτων , ἐφεξῆς δὲ τὰς ὕλας , ἐν αἷς αὐτὴ περιέχεται , κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ νῦν ἐπὶ τῶν δυσεπουλώτων ἑλκῶν ἡ καθόλου δύναμις ἥτις ποτέ ἐστι τῶν θεραπευσόντων αὐτὰ φαρμάκων εὑρῆσθαι χρὴ πρότερον . ἐδείχθη δέ μοι καὶ ἥδε κατ’ ἐκείνην τὴν πραγματείαν , ἐφ’ ὧν μὲν οὐδεμία καχεξία περὶ τοῖς ἡλκωμένοις μέρεσι , δύο τούτους ἔχουσα σκοποὺς , ἕνα μὲν ἀποκρούσασθαι τὸ ἐπιῤῥέον , ἕτερον δὲ διαφορῆσαι τὸ ἐστηριγμένον ἐν τῷ πεπονθότι μορίῳ . γίγνεται δὲ ταῦτα δι’ ἐναντίων δυνάμεων . ἀναστέλλει μὲν γὰρ τὸ ἐπιῤῥέον ὅσα στύφειν πέφυκε φάρμακα , διαφορεῖ δὲ τὸ περιεχόμενον ἐν τῷ πεπονθότι τὰ δύναμιν ἑλκτικὴν ἔχοντα . τοὐπίπαν δὲ τὰ μὲν στύφοντα τραχύνει καὶ κατὰ τοῦτ’ ἔστιν ἀνιαρά . τὰ δὲ ἕλκοντα καὶ διαφοροῦντα τὰς ἐκ βάθους ὑγρότητας οὐκ ἄνευ δριμύτητος ἐργάζεται τοῦτο . τῇ δριμύτητι δ’ ἐξ ἀνάγκης ὀδύνη τις ἕπεται δάκνουσα τὸ ἡλκωμένον . καὶ οὕτως συμβαίνει διὰ τὴν ἐκ τῶν τραχυνόντων καὶ δακνόντων ἀνίαν , ἐρεθίζεσθαι τὴν ἐπιῤῥέουσαν ὑγρότητα τοῖς ἡλκωμένοις μέρεσι . τούτου δὲ γιγνομένου , φλεγμαίνειν τε ἅμα καὶ διαβιβρώσκεσθαι τὸ ἕλκος , ὥσθ’ ὅσον ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις ἄπορός ἐστιν ἡ τῶν βοηθησόντων φαρμάκων εὕρεσις τοῖς δυσεπουλώτοις ἕλκεσι , καὶ πολύ γε μᾶλλον ἔτι τοῖς κακοήθεσιν . εὑρεῖν οὖν χρὴ καθόσον οἷόν τε τοιαύτην ὕλην φαρμάκων , ἐφ’ ἧς ξηρανθήσεται τὸ ἕλκος ὀδύνης χωρὶς , ὅπερ ἀδύνατόν ἐστιν ἀκριβῶς γενέσθαι μὴ γνωρίζοντος τοῦ θεραπεύοντος , ὅπως ἐνεργήσῃ τὸ προβληθὲν φάρμακον . ἔστι μὲν γὰρ ἐξ ἀνάγκης ἰσχυρὸν κατ’ ἄμφω τὰ συντεθέντα τό τε δάκνον καὶ τὸ στῦφον . ἀλλ’ ὅ τε ῥύπος ὁ ἐπικείμενος τοῖς τοιούτοις ἕλκεσι τό τε τῆς ὑγρότητος πλῆθος οἷον προβλήματά τινα τοῖς ἡλκωμένοις μέρεσι γιγνόμενα τὴν ἀπὸ τῶν ἰσχυρῶν φαρμάκων δῆξιν ἐκλύει . προσέχειν οὖν χρὴ πόσον ἡ πρώτη χρῆσις ἐξήρανε τῆς κατὰ τὸ ἕλκος ὑγρότητος , ἢ εἰ καὶ ῥύπον ἔχοι , πόσον ἀπέῤῥιψε καὶ τούτου . καὶ οὕτως ἐκ δευτέρου τε καὶ τρίτου χρῆσθαι μέχρι περ ἂν φανῇ καθαρόν τε καὶ ξηρόν . ὁπόταν δὲ πρῶτον ἴδῃς αὐτὸ τοιοῦτον , μεταβαίνειν ἐφ’ ἕτερον φάρμακον ὁμοειδὲς μὲν , ἀσθενέστερον δὲ τοῦ προτέρου . τὰ γὰρ ἰσχυρότερα τῷ δάκνειν τὸ ἕλκος ὀδυνηρὰ γινόμενα , ῥεύματά τε κινεῖ καὶ φλεγμονὰς ἐγείρει . ἀλλ’ ἐὰν πάλιν ἀσθενέστερον πολὺ τοῦ πρώτου φαρμάκου προσενέγκῃς , ὑγρὸν καὶ ῥυπαρόν ἔσται τὸ ἕλκος . τούτῳ τοίνυν ὁ τεχνωθεὶς ἰατρὸς τοῦ διὰ μόνης ἐμπειρίας ἕλκος θεραπεύοντος ἀμείνων ἐστὶν , ὡς ἂν ἐπιστάμενος οὐκ ἄλλῃ δυνάμει θεραπεύεσθαι τὸ ἕλκος ὑπὸ τῶν φαρμάκων , ὅτι μὴ τῷ ξηρὸν οὕτως ἐργάζεσθαι τὸ μόριον , ὡς ὅτ’ εἶχε κατὰ φύσιν . ἔσται δὲ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ μήτ’ ἀποῤῥεῖν ἔτι λεπτὸν ἰχῶρα πύου τε γένεσιν ὑποτρέφεσθαι . εἰς τοῦτο δὲ ἀφίξεσθαι , καθ’ ὃν εἴρηκα τρόπον ξηραινόμενα , τουτέστι στυφόμενά τε καὶ διαφορούμενα , κᾀπειδὰν ξηρὰ μὲν ᾖ , ῥυπαρὰ δ’ ἔτι φαίνηται , διὰ τῶν ῥυπτικῶν φαρμάκων καθαιρόμενα , περὶ ὧν καὶ αὐτῶν εἴρηται μέν τι κᾀν τοῖς περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων ὑπομνήμασιν . ἡ τελειοτάτη δὲ μέθοδος πᾶσα γέγραπται διὰ τῆς θεραπευτικῆς πραγματείας , ἐν ᾗ προτετεχνῶσθαι χρὴ τὸν μέλλοντα τελέως ὑπὸ τῶν νῦν λεγομένων ὠφεληθήσεσθαι . τοῦτο δ’ ὑμῖν τοῖς ἑταίροις ἐγνωκὸς ὑπάρχειν , οἷς ταῦτα γράφεται , πάνυ σαφῶς ﻿ οἶδα καὶ πρὸς τούτῳ γε ἔτι τὸ μὴ λόγον εἶναι πιθανὸν ἄνευ τῆς ἐπὶ τῶν ἔργων βασάνου τὰ λεγόμενα νῦν ὑπ’ ἐμοῦ . πολλάκις γὰρ ἐθεάσασθε δι’ αὐτῶν ἐκείνων τῶν φαρμάκων , οἷς ἀμεθόδως χρώμενοί τινες ἰατροὶ μηδὲν ἤνυον , ἐκθεραπεύσαντά με πολλὰ τῶν τοιούτων ἑλκῶν . ἀναμνήσθητε τοίνυν τῶν ξηραίνειν ἀδήκτως πεφυκότων φαρμάκων , ἔστι δ’ αὐτῶν τὰ πλεῖστα μεταλλικά . καὶ μέντοι καυθέντων καὶ πλυθέντων , ἥτις ἦν πρόσθεν δῆξις ἀπόλλυται , καὶ τοῦτ’ ἀναμνήσθητε . τούτοις οὖν ὑμῖν ἐξέστω χρῆσθαι ἐν τῷ παρόντι , πεπλυμένοις μὲν ἐπὶ παίδων , εὐνούχων τε καὶ γυναικῶν καὶ ὅσοι φύσει λευκὴν καὶ μαλακὴν ἔχουσι τὴν σάρκα , καὶ πρὸς τούτοις γ’ ἐπὶ τῶν εὐαισθήτων τε πάνυ καὶ κακοχύμων . ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων σωμάτων ἐγχωρεῖ καὶ τοῖς ἀπλύτοις χρῆσθαι , τὴν πρώτην ἐπίθεσιν αὐτῶν εὐπεπτηκόσι τοῖς θεραπευομένοις ἕωθεν ποιουμένους . εἰ δὲ καὶ τοῦ σώματος ὅλου προπαρασκευτῆς τινος δέοι , καὶ ταύτην χρὴ προπεποιῆσθαι . λελεγμέναι δ’ εἰσὶν αἱ παρασκευαὶ διὰ τῆς θεραπευτικῆς πραγματείας . ἐπ’ ἐνίων μὲν γὰρ ἀρκεῖ καθᾶραι μόνον , ἐπ’ ἐνίων δ’ ἀφελεῖν αἵματος , ἐπ’ ἄλλων δ’ ἄμφω ταῦτα πρᾶξαι . τινῶν δ’ ὑπερκείμενον ἐκκόψαι κιρσὸν ἢ σπληνὸς ἢ ἥπατος προνοήσασθαι , τινῶν δὲ καὶ ἀποσχάσαι τὰ περὶ τὸ ἕλκος , ὥσπερ γε καὶ περικόψαι ποτὲ τῶν χειλῶν τύλον . ἐὰν δὲ μηδὲ ἑνὸς τούτων δεώμεθα , τὴν ποσότητα τῆς ὑγρότητος ἐπισκεπτέον ἅμα τῷ ῥύπῳ καὶ οὕτω ἐπὶ τὸ προσῆκον ἰτέον φάρμακον , ἀναμνησθέντας ἑκάστου τῶν ἁπλῶν ὅσα τε ξηραίνει μὲν , οὐ μὴν ἀποῤῥύπτει γε τὸν ῥύπον τοῦ ἕλκους , ὅσα τε ῥύπτει μὲν , οὐ μὴν ξηραίνει γενναίως . ὅσα δ’ ἄμφω δρᾷν πέφυκε , προσεπισκεπτομένους ἐκ ποίας τάξεως ἕκαστόν ἐστιν , ὃ μέγιστον μὲν ὑπάρχει τῶν εἰς τὴν θεραπείαν διαφερόντων , ὠλιγώρηται δὲ τοῖς γράψασι τὰ περὶ ὕλης βιβλία . μόνοι γὰρ οὗτοι πάσης αὐτῆς ἐνεχείρισαν εἰπεῖν τὰς δυνάμεις , ὥσπερ γε καὶ ὁ Διοσκορίδης , ὃν οὐδενὸς ἄν τις εἴποι δεύτερον εἶναι τῶν περὶ ταῦτα σπουδασάντων . ἐγὼ τοίνυν ἐφεξῆς ἅπαντα καταλέξω τὰ ξηραίνειν ἕλκη δυνάμενα φάρμακα χωρὶς τοῦ δάκνειν ἢ τραχύνειν ἐπιφανῶς . ἄρξομαι δὲ ἀπὸ τῶν μεταλλικῶν , ἐν οἷς ἀριθμοῦσι καὶ τὰ τῆς γῆς εἴδη . πολλῆς δ’ ἐν αὐτοῖς οὔσης διαφορᾶς ἐν τῷ κατὰ τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ξηραίνειν , ἀπὸ τῶν μέσων ἀρξάμενος ἐπὶ τὰ σφοδρότερον ἢ ἀμυδρότερον ξηραίνοντα μεταβήσομαι . ξηραίνει τοίνυν μετρίως ἥ τε Λημνία σφραγὶς καὶ ἡ καδμεία καὶ μᾶλλον ταύτης ἡ αὐτοφυὴς ἄνευ τοῦ μεταβάλλεσθαι κατὰ τοὺς χειμάῤῥούς τε καὶ ῥύακας καὶ ἐν τοῖς τῶν Κυπρίων ὄρεσιν εὑρισκομένη καὶ κατὰ τὰ ἄλλα χωρία , μάλιστα δὲ ἐν οἷς ἐστι τὰ μεταλλικά . κατασκευάζειν δ’ αὐτὴν εἴωθα ξηραντικωτέραν ὥρᾳ θέρους ἐν ἡλίῳ τρίβων ἐφεξῆς ἡμέραις πλείοσι μετ’ ὄξους ἢ οἴνου κιῤῥοῦ μὲν τὴν χρόαν , διαυγοῦς δὲ τὴν σύστασιν , οἷός ἐστιν ὁ Φαλερῖνος μὲν ἐν Ἰταλίᾳ , Τμωλίτης δὲ ἐν Ἀσίᾳ , ξηραντικώτατος δὲ οἴνων ὁ τοιοῦτος . ἐκ ταὐτοῦ δὲ γένους ἐστὶν ὅ τ’ Ἀριούσιος ἐν Χίῳ γεννώμενος , ὅ τ’ εὐώδης Λέσβιος ἐν Ἐρεσῷ καὶ Μηθύμνῃ . τούτων δ’ ἑξῆς εἰσιν οἱ παλαιοὶ πάντες , ὅταν ἐκ τῶν λευκῶν καὶ στυφόντων παλαιωθῶσιν , ἐν Ἰταλίᾳ μὲν ὅ τε Σιγνῖνος καὶ ὁ Τιβουρτῖνος καὶ Μαρσὸς , ἐν Σικελίᾳ δὲ ὁ καλούμενος ὑπ’ αὐτῶν Ἀμιναῖος , ἐν Ἀσία δὲ ὁ τ’ Ἀφροδισιεὺς καὶ ὁ Μίσυος . ἀρκεῖ γὰρ ὡς παραδείγματα τῶν καθόλου δυνάμεων εἰρῆσθαί μοι τούτους . ἀλλὰ καὶ δι’ ὄξους δριμέος ὁμοίως ἐν ἡλίῳ πολλαῖς ἡμέραις ὥρᾳ θέρους παρασκευάζω τὴν καδμείαν . ἀποτίθεμαί τε ξηράνας , ὡς ἐπιπάττειν δύνασθαι τοῖς κακοηθευομένοις ἕλκεσιν . ἰσχυρότερον δὲ τούτου φάρμακόν ἐστι χαλκῖτις κεκαυμένη προλειωθεῖσα τὸν αὐτὸν τρόπον τῇ καδμείᾳ , μετ’ αὐτὴν δ’ ἄκαυστος ἰσχυρὸν οὕτως ἐστὶ φάρμακον ὡς ἐσχάρας ἐργάζεσθαι . πεπλυμένην οὖν αὐτὴν , εἶτα ἐξηρασμένην ἔχειν ἄμεινον . ἀσθενέστερον μὲν γὰρ τῆς κεκαυμένης ἡ πεπλυμένη ξηραίνει , πρᾳοτέρα δέ ἐστι πολὺ καὶ ἀδηκτοτέρα . παραπλήσιον δὲ αὐτῇ φάρμακόν ἐστι καὶ ὁ κεκαυμένος ἰός · ὁ δὲ ἄκαυστος ἰσχυρότατον φάρμακον , ὥσπερ καὶ ἡ χαλκῖτις . ἀλλ’ ἐκείνῃ μὲν καὶ στύψεώς τι μέτεστι καὶ πολὺ μᾶλλον αὐτῆς τῷ χαλκάνθῳ , ξηραντικωτάτῳ τῶν μεταλλικῶν ὄντι . τῷ δὲ ἰῷ τοιαύτης δυνάμεως οὐδ’ ὅλως μέτεστιν . ὁμογενὲς δ’ ὡς ἐμάθετε τῇ χαλκίτιδι τό τε μίσυ καὶ τὸ σῶρυ . ἐκ μιᾶς γὰρ , ὡς ἂν εἴποι τις , ἐκφυόμενα ῥίζης ἐστὶ , λεπτομερέστερον μὲν ὑπάρχον τὸ μίσυ , καὶ ἧττον δακνῶδές τε καὶ καυστικὸν , παχυμερέστερον δὲ τὸ σῶρυ καὶ ἧττον ξηραῖνον ἀμφοτέρων , ὥσπερ καὶ τὸ στίμμι τοῦ σώρεως στυπτικωτέραν καὶ ξηραντικωτέραν ἔχει δύναμιν . ἐπιτηδειότατον δὲ φάρμακον ἕλκεσι δυσεπουλώτοις δι’ ὑγρότητα καὶ τὸ διφρυγὲς ὀνομαζόμενον , ἰσχυρῶς γὰρ ξηραίνει , καίτοι μετρίως δάκνον , ἔχει δὲ καὶ αὐτὸ πρὸς τῇ δριμείᾳ ποιότητί τε καὶ δυνάμει τὴν στύφουσαν , ἃς ἀμφοτέρας ἰσχυροτέρας ἥ τ’ ὠμὴ χαλκῖτις καὶ τὸ χάλκανθον , εἴτ’ ἀῤῥενικῶς ὀνομάζειν αὐτὸ βούλοιτό τις εἴτε θηλυκῶς εἴτ’ οὐδετέρως . ἀεὶ γὰρ μέμνησθε τοῦ μὴ φιλονεικεῖν ὑπὲρ ὀνομάτων , ἔνθα πρόκειται θεωρίαν ἐκμαθεῖν ἀναγκαίαν εἰς τὰ τῆς τέχνης ἔργα . καὶ αἰ στυπτηρίαι δὲ πᾶσαι ξηραίνουσιν ἱκανῶς ἕλκη στύφουσαι σφοδρῶς . ὅθεν οὐκ ἄν τις αὐταῖς χρήσεται μόναις ἐφ’ ἕλκους , ὥσπερ οὐδὲ ὠμῇ χαλκίτιδι καὶ ἰῷ . κεκαυμένα δὲ ταῦτα καὶ τὸ μίσυ χρήσιμα , καθάπερ γε καὶ πλυθέντα . γίγνεται μὲν ἄδηκτα , ξηραίνει δ’ ἧττον . ἀσφαλέστερον οὖν αὐτοῖς χρῆσθαι πεπλυμένοις , ἐπειδὴ τὰ πλεῖστα τῶν σωμάτων ἃ θεραπεύειν ἀναγκαζόμεθα , ﻿ μίαν γέ τινα διάθεσιν ἔχει μὴ φέρουσαν ἰσχυρὰν δῆξιν . ἀκηκόατε δ’ αὐτὰ πολλάκις , ἀλλὰ καὶ νῦν ἀναμνήσω πάλιν , ἀξιώσω τε μεμνῆσθαι πρὸς ἅπαντα τὸν ἑξῆς λόγον . ὅσα τοίνυν πληθωρικὰ καὶ ὅσα κακόχυμα καὶ πρὸς τούτοις ἔτι μαλακόσαρκα καὶ ἱκανῶς αἰσθητικὰ σώματ’ ἐστὶ , ῥᾳδίως εἰς φλεγμονὴν ἄγεται δηχθέντα . περιέχεται δὲ ἐν τοῖς μαλακοσάρκοις , δηλονότι τὰ τῶν λευκῶν γυναικῶν σώματα καὶ τὰ τῶν παιδίων εὐνούχων τε καὶ ἀνδρῶν λευκῶν τὴν χροιὰν , ὅσοι τε γῆν ἐποικοῦσι ψυχρὰν , ὑγρὰ καὶ τούτων ἐστὶ καὶ φλεγματικὰ τὰ σώματα καὶ διὰ τοῦτο μαλακά τε καὶ λευκά . καθάπερ γε καὶ τὰ θερμὴν οἰκοῦντα γῆν , οἷα τὰ κατ’ Αἴγυπτον καὶ Ἀραβίαν ἐστὶ , σκληρὰν ἔχει καὶ ξηρὰν τὴν τῶν σωμάτων ἕξιν . ὡς οὖν ἀεὶ ταῦθ’ ὑμῶν μνημονευόντων , προσθήσω τινὰ καὶ ἄλλην ὕλην φαρμάκων ἁπλῶν θεραπεύειν ἕλκη δυναμένην κακοήθη . σαρκοκόλλα τοίνυν καὶ ἰχθυοκόλλα καὶ μᾶλλον αὐτῶν ἡ χρυσοκόλλα τοιαύτης εἰσὶ δυνάμεως . ἄριστον δὲ φάρμακον εἰς τὰ τοιαῦτα καὶ ὁ κεκαυμένος μόλυβδός ἐστι καὶ μετ’ αὐτὸν σῶρυ καὶ στίμμι , κεκαυμένα καὶ ταῦτα . καὶ ἡ σκωρία δὲ τοῦ μολύβδου ξηραίνει καλῶς , ὥσπερ γε καὶ ἡ τοῦ σιδήρου λεπὶς καὶ μᾶλλον ἡ τοῦ στομώματος . ἡ δὲ τοῦ χαλκοῦ πρὸς τῷ ξηραίνειν καὶ ῥύπτει , διὸ καὶ καθαρὰ ποιεῖ τὰ ἕλκη , τῶν ἄλλων λεπίδων οὐκ ἐχουσῶν τοῦτο . ταῦτ’ οὖν πάντα τὰ φάρμακα ξηρὰ καταπάττων ἕλκεσι κακοήθεσι θαυμαστῶς ὄψει ξηραινόμενα χωρὶς δήξεως , ὥσπερ γε καὶ τὰ τῶν κηρύκων ὄστρακα καυθέντα πορφυρῶν τε καὶ ὀστρέων , ὅσα τ’ ἄλλα τοιαῦτα . καὶ τὸ διαφανὲς δὲ καλούμενον , ὃ σπεκλάριον ὀνομάζουσι Ῥωμαῖοι , τῶν ἀδήκτως ξηραινόντων ἐστὶ καυθὲν ἐπὶ τῶν δυσεπουλώτων ἑλκῶν χρήσιμον ὑπάρχον , οὐ μὴν τῶν κακοήθων . μετριώτερον γὰρ ἢ κατὰ ταῦτα ξηραίνει . τῆς αὐτῆς δ’ αὐτῷ δυνάμεώς ἐστι καὶ ὕαλος κεκαυμένη καὶ τὸ συνιστάμενον πυρῶδες ἐν τοῖς θερμαντηρίοις χαλκείοις . μετὰ δὲ τοῦ ξηραίνειν ἔτι καὶ στυπτικὴν ἔχει δύναμιν ὁ καρπὸς τῆς Αἰγυπτίας ἀκάνθης ἥ τε ὀμφακῖτις κηκὶς καὶ τὸ ῥῆον καὶ τὰ σίδια , οὐκ ὀλίγαι τε ῥίζαι καὶ πόαι . καὶ γὰρ καὶ ἀριστολοχία καὶ ἴρις ἄκορόν τε καὶ ἀρτεμισία καὶ πάνακος ῥίζα καὶ ἀργεμόνη , χαμαιλέοντός τε μέλανος ἡ ῥίζα καὶ κύπερον , δρακόντιόν τε καὶ ξίφιον ἱκανῶς ξηραίνει , καὶ τούτων ἔτι μᾶλλον κενταύριόν τε καὶ πόλιον . ἀσθενεστέρα δὲ βραχὺ τούτων ἐστὶν ἡ Ἐρετριὰς ὀνομαζομένη γῆ , καθάπερ γε ἡ ἀμπελῖτις ἰσχυροτέρα . τοιαύτη μέν τις ὕλη τῶν τὰ κακοήθη θεραπευόντων ἕλκη ἁπλῶν φαρμάκων ἐστίν . ἔξωθεν δ’ αὐτοῖς προστίθεταί τινα καθ’ ἑαυτὰ μὲν οὐ προσαγόμενα διὰ τὸ σφοδρὸν τῆς δυνάμεως , ἑτέροις δὲ μιγνύμενα , καθάπερ ὁ ἄκαυστος ἰὸς καὶ ἡ ἄσβεστος καὶ ἡ ἄπλυτος τίτανος καὶ τὸ μαλακὸν ἀφρόνιτρον , ὅπερ ὄντως ἐστὶν ἀφρόλιτρον . ὅσῳ γὰρ ἂν ἀφρωδέστερον ᾖ , τοσούτῳ κάλλιόν ἐστι κατ’ ἄμφω καὶ τὸ δάκνειν ἧττον καὶ τὸ διαφορεῖν μᾶλλον . ἐμάθετε γὰρ κᾀν τοῖς περὶ τῶν ἁπλῶν φαρμάκων τοιαύτης ἔχεσθαι δυνάμεως τὰ λεπτομερέστερα τοῦ παχυμερεστέρων ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἅπασιν . οὐδὲν δὲ οὕτως ἐστὶ φυλακτέον ὡς τὰ μαλθακώδη καλούμενα πρὸς Ἱπποκράτους φάρμακα , τοῦ κατὰ τὸ ἔλαιον ὄντα γένους . ἔστι δὲ τοιαῦτα τά γε στέατα πάντα καὶ μάλιστα αὐτῶν τὸ χοίρειον , εἶθ’ ἑξῆς αἱ ῥητίναι καὶ μετὰ ταῦτα ὁ κηρός . ἑτέρῳ δὲ τρόπῳ καὶ τὰ μαλακτικὰ τῶν ἐσκληρυσμένων οὐκ ἐπιτήδεια · χαλβάνη , βδέλλιον , ἀμμωνιακὸν θυμίαμα , στύραξ καὶ οἱ μυελοί . καὶ κατ’ ἄλλον αὖ τρόπον τὰ δριμέα , πέπερι , ζίγγιβερ , νᾶπυ , κάγχρυ καὶ πολὺ πλῆθος ἑτέρων τοιούτων .
Lemmas: ὁ μέν πρῶτος ἐγώ λόγος τελευτάω εἰς ὁ ὁ λευκός ἔμπλαστρος σύνθεσις ὁ τε ἄλλος καί ὅσος πρός ὁ δυσεπούλωτος ὁ ἕλκος ἁρμόζω , διορίζω ἐγώ ὁ κοινός δυσεπούλωτος καλέω , ὁ ἴδιος κακοήθης ὀνομάζω , εἰμί μέν αὐτός δηλονότι δυσεπούλωτος . ἐπεί δέ τις μέν ἐκ ὁ ἐπιρρέω ὁ ἑλκόω μέρος ἰχώρ τε καί χυμός δυσεπούλωτος γίγνομαι , τις δέ αὐτός ὁ πάσχω μόριον διαφθείρω ὁ ἐπιρρέω , εἰ καί χρηστός εἰμί , ὁ κατά ὁ δεύτερος τρόπος ἕλκος , δυσεπούλωτος καί κακοήθης καλέω ἴδιος ἐπί ὅς ἐνίοτε πᾶς ἐκκόπτω ὁ πάσχω ἤ καίω ἀναγκάζω τις , ἤτοι φάρμακον ἐσχαρωτικός ἤ πῦρ χράω . πλάτος δέ εἰμί συχνός κατά ἑκάτερος ὁ τρόπος ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἕτερος ἕτερος δυσεπούλωτος τε καί κακοήθης εἰμί , τοσοῦτος ἀριθμός ὑπάρχω ὁ ἰάομαι φάρμακον ἀναγκαῖος εἰμί , ὅσος ἄν εἰμί καί αὐτός ὁ ἕλκος . ἔοικα οὖν ἕκαστος ὁ εἷς ἔχω φάρμακον ἐπαγγέλλω ἐπουλόω ἕλκος κακοήθης , πολλάκις ἀποτυγχάνω . δύο γάρ ἑτοιμάζω χρή ἐλαχύς , ὅς πρόκειμαι πᾶς θεραπεύω ὁ τοιοῦτος , ὁ αὐτός μέν ἐπαγγελία καί δύναμις ὑπάρχω , διαφέρω δέ ἀλλήλων οὐ ἁπλῶς ὁ μάλα τε καί ἥσσων , ἀλλά ὡς ἄν τις λέγω σαφής ὁ μάλα τε καί ἦκα . καθά οὖν ἐπί πᾶς ὁ πάθος δείκνυμι ἐν ὁ ὁ θεραπευτικός μέθοδος γράμμα εὑρίσκω πρῶτος μέν ἅπας ὁ καθόλου δύναμις ὁ βοήθημα , ἐφεξῆς δέ ὁ ὕλη , ἐν ὅς αὐτός περιέχω , κατά ὁ αὐτός λόγος καί νῦν ἐπί ὁ δυσεπούλωτος ἕλκος ὁ καθόλου δύναμις ὅστις ποτέ εἰμί ὁ θεραπεύω αὐτός φάρμακον εὑρίσκω χρή πρότερος . δείκνυμι δέ ἐγώ καί ὅδε κατά ἐκεῖνος ὁ πραγματεία , ἐπί ὅς μέν οὐδείς καχεξία περί ὁ ἑλκόω μέρος , δύο οὗτος ἔχω σκοπός , εἷς μέν ἀποκρούω ὁ ἐπιρρέω , ἕτερος δέ διαφορέω ὁ στηρίζω ἐν ὁ πάσχω μόριον . γίγνομαι δέ οὗτος διά ἐναντίος δύναμις . ἀναστέλλω μέν γάρ ὁ ἐπιρρέω ὅσος στύφω φύω φάρμακον , διαφορέω δέ ὁ περιέχω ἐν ὁ πάσχω ὁ δύναμις ἑλκτικός ἔχω . ἐπίπαν δέ ὁ μέν στύφω τραχύνω καί κατά οὗτος εἰμί ἀνιαρός . ὁ δέ ἕλκω καί διαφορέω ὁ ἐκ βάθος ὑγρότης οὐ ἄνευ δριμύτης ἐργάζομαι οὗτος . ὁ δριμύτης δέ ἐκ ἀνάγκη ὀδύνη τις ἕπομαι δάκνω ὁ ἑλκόω . καί οὕτως συμβαίνω διά ὁ ἐκ ὁ τραχύνω καί δάκνω ἀνία , ἐρεθίζω ὁ ἐπιρρέω ὑγρότης ὁ ἑλκόω μέρος . οὗτος δέ γίγνομαι , φλεγμαίνω τε ἅμα καί διαβιβρώσκω ὁ ἕλκος , ὥστε ὅσος ἐπί ὁ λέγω ἄπορος εἰμί ὁ ὁ βοηθέω φάρμακον εὕρεσις ὁ δυσεπούλωτος ἕλκος , καί πολύς γε μάλα ἔτι ὁ κακοήθης . εὑρίσκω οὖν χρή καθόσον οἷος τε τοιοῦτος ὕλη φάρμακον , ἐπί ὅς ξηραίνω ὁ ἕλκος ὀδύνη χωρίς , ὅς ἀδύνατος εἰμί ἀκριβής γίγνομαι μή γνωρίζω ὁ θεραπεύω , ὅπως ἐνεργέω ὁ προβάλλω φάρμακον . εἰμί μέν γάρ ἐκ ἀνάγκη ἰσχυρός κατά ἄμφω ὁ συντίθημι ὁ τε δάκνω καί ὁ στύφω . ἀλλά ὁ τε ῥύπος ὁ ἐπίκειμαι ὁ τοιοῦτος ἕλκος ὁ τε ὁ ὑγρότης πλῆθος οἷος πρόβλημα τις ὁ ἑλκόω μέρος γίγνομαι ὁ ἀπό ὁ ἰσχυρός φάρμακον δῆξις ἐκλύω . προσέχω οὖν χρή πόσος ὁ πρῶτος χρῆσις ξηραίνω ὁ κατά ὁ ἕλκος ὑγρότης , ἤ εἰ καί ῥύπος ἔχω , πόσος ἀπορρίπτω καί οὗτος . καί οὕτως ἐκ δεύτερος τε καί τρίτος χράω μέχρι περ ἄν φαίνω καθαρός τε καί ξηρός . ὁπόταν δέ πρῶτος ὁράω αὐτός τοιοῦτος , μεταβαίνω ἐπί ἕτερος φάρμακον ὁμοειδής μέν , ἀσθενής δέ ὁ πρότερος . ὁ γάρ ἰσχυρός ὁ δάκνω ὁ ἕλκος ὀδυνηρός γίγνομαι , ῥεῦμα τε κινέω καί φλεγμονή ἐγείρω . ἀλλά ἐάν πάλιν ἀσθενής πολύς ὁ πρῶτος φάρμακον προσφέρω , ὑγρός καί ῥυπαρός εἰμί ὁ ἕλκος . οὗτος τοίνυν ὁ τεχνόω ἰατρός ὁ διά μόνος ἐμπειρία ἕλκος θεραπεύω ἀγαθός εἰμί , ὡς ἄν ἐπίσταμαι οὐ ἄλλος δύναμις θεραπεύω ὁ ἕλκος ὑπό ὁ φάρμακον , ὅτι μή ὁ ξηρός οὕτως ἐργάζομαι ὁ μόριον , ὡς ὅτε ἔχω κατά φύσις . εἰμί δέ οὗτος δῆλος ἐκ ὁ μήτε ἀπορρέω ἔτι λεπτός ἰχώρ πύον τε γένεσις ὑποτρέφω . εἰς οὗτος δέ ἀφικνέομαι , κατά ὅς λέγω τρόπος ξηραίνω , τουτέστι στύφω τε καί διαφορέω , ἐͅπειδάν ξηρός μέν εἰμί , ῥυπαρός δέ ἔτι φαίνω , διά ὁ ῥυπτικός φάρμακον καθαίρω , περί ὅς καί αὐτός λέγω μέν τις εἰͅν ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον ὑπόμνημα . ὁ τέλειος δέ μέθοδος πᾶς γράφω διά ὁ θεραπευτικός πραγματεία , ἐν ὅς προτεχνόω χρή ὁ μέλλω τέλειος ὑπό ὁ νῦν λέγω ὠφελέω . οὗτος δέ σύ ὁ ἑταῖρος γιγνώσκω ὑπάρχω , ὅς οὗτος γράφω , πάνυ σαφής ﻿ οἶδα καί πρός οὗτος γε ἔτι ὁ μή λόγος εἰμί πιθανός ἄνευ ὁ ἐπί ὁ ἔργον βάσανος ὁ λέγω νῦν ὑπό ἐγώ . πολλάκις γάρ θεάομαι διά αὐτός ἐκεῖνος ὁ φάρμακον , ὅς ἀμέθοδος χράω τις ἰατρός μηδείς ἀνύω , ἐκθεραπεύω ἐγώ πολύς ὁ τοιοῦτος ἕλκος . ἀναμιμνῄσκω τοίνυν ὁ ξηραίνω ἄδηκτος φύζω φάρμακον , εἰμί δέ αὐτός ὁ πολύς μεταλλικός . καί μέντοι καίω καί πλύνω , ὅστις εἰμί πρόσθεν δῆξις ἀπόλλυμι , καί οὗτος ἀναμιμνῄσκω . οὗτος οὖν σύ ἔξεστι χράω ἐν ὁ πάρειμι , πλύνω μέν ἐπί παῖς , εὐνοῦχος τε καί γυνή καί ὅσος φύσις λευκός καί μαλακός ἔχω ὁ σάρξ , καί πρός οὗτος γε ἐπί ὁ εὐαίσθητος τε πάνυ καί κακώχυμος . ἐπί δέ ὁ ἄλλος σῶμα ἐγχωρέω καί ὁ ἄπλυτος χράω , ὁ πρῶτος ἐπίθεσις αὐτός εὐπΐπτημι ὁ θεραπεύω ἕωθεν ποιέω . εἰ δέ καί ὁ σῶμα ὅλος προπαρασκευτή τις δέω , καί οὗτος χρή προποιέω . λέγω δέ εἰμί ὁ παρασκευή διά ὁ θεραπευτικός πραγματεία . ἐπί ἔνιοι μέν γάρ ἀρκέω καθαίρω μόνος , ἐπί ἔνιοι δέ ἀφαιρέω αἷμα , ἐπί ἄλλος δέ ἄμφω οὗτος πράσσω . τις δέ ὑπέρκειμαι ἐκκόπτω κιρσός ἤ σπλήν ἤ ἧπαρ προνοέω , τις δέ καί ἀποσχάζω ὁ περί ὁ ἕλκος , ὥσπερ γε καί περικόπτω ποτέ ὁ χεῖλος τύλος . ἐάν δέ μηδέ εἷς οὗτος δέω , ὁ ποσότης ὁ ὑγρότης ἐπισκοπέω ἅμα ὁ ῥύπος καί οὕτως ἐπί ὁ προσήκω ἔρχομαι φάρμακον , ἀναμιμνῄσκω ἕκαστος ὁ ἁπλόος ὅσος τε ξηραίνω μέν , οὐ μήν ἀπορρύπτω γε ὁ ῥύπος ὁ ἕλκος , ὅσος τε ῥύπτω μέν , οὐ μήν ξηραίνω γενναῖος . ὅσος δέ ἄμφω δράω φύω , προσεπισκέπτομαι ἐκ ποῖος τάξις ἕκαστος εἰμί , ὅς μέγας μέν ὑπάρχω ὁ εἰς ὁ θεραπεία διαφέρω , ὀλιγωρέω δέ ὁ γράφω ὁ περί ὕλη βιβλίον . μόνος γάρ οὗτος πᾶς αὐτός ἐγχειρίζω λέγω ὁ δύναμις , ὥσπερ γε καί ὁ Διοσκορίδης , ὅς οὐδείς ἄν τις λέγω δεύτερος εἰμί ὁ περί οὗτος σπουδάζω . ἐγώ τοίνυν ἐφεξῆς ἅπας καταλέγω ὁ ξηραίνω ἕλκος δύναμαι φάρμακον χωρίς ὁ δάκνω ἤ τραχύνω ἐπιφανής . ἄρχω δέ ἀπό ὁ μεταλλικός , ἐν ὅς ἀριθμέω καί ὁ ὁ γῆ εἶδος . πολύς δέ ἐν αὐτός εἰμί διαφορά ἐν ὁ κατά ὁ μάλα τε καί ἥσσων ξηραίνω , ἀπό ὁ μέσος ἄρχω ἐπί ὁ σφοδρός ἤ ἀμυδρός ξηραίνω μεταβαίνω . ξηραίνω τοίνυν μέτριος ὁ τε Λήμνιος σφραγίς καί ὁ καδμία καί μάλα οὗτος ὁ αὐτοφυής ἄνευ ὁ μεταβάλλω κατά ὁ χειμάρρους τε καί ῥύαξ καί ἐν ὁ ὁ Κύπριος ὄρος εὑρίσκω καί κατά ὁ ἄλλος χωρίον , μάλα δέ ἐν ὅς εἰμί ὁ μεταλλικός . κατασκευάζω δέ αὐτός εἴωθα ξηραντικός ὥρα θέρος ἐν ἥλιος τρίβω ἐφεξῆς ἡμέρα πολύς μετά ὄξος ἤ οἶνος κιρρός μέν ὁ χροιά , διαυγής δέ ὁ σύστασις , οἷος εἰμί ὁ Φαλερῖνος μέν ἐν Ἰταλία , Τμωλίτης δέ ἐν Ἀσία , ξηραντικός δέ οἶνος ὁ τοιοῦτος . ἐκ αὐτός δέ γένος εἰμί ὁ τε Ἀριούσιος ἐν Χίος γεννάω , ὁ τε εὐώδης Λέσβιος ἐν Ἐρεσός καί Μηθύμνη . οὗτος δέ ἑξῆς εἰμί ὁ παλαιός πᾶς , ὅταν ἐκ ὁ λευκός καί στύφω παλαιόω , ἐν Ἰταλία μέν ὁ τε Σιγνῖνος καί ὁ Τιβουρτῖνος καί Μαρσός , ἐν Σικελία δέ ὁ καλέω ὑπό αὐτός Ἀμιναῖος , ἐν Ἀσία δέ ὁ τε Ἀφροδισιεύς καί ὁ Μίσυος . ἀρκέω γάρ ὡς παράδειγμα ὁ καθόλου δύναμις λέγω ἐγώ οὗτος . ἀλλά καί διά ὄξος δριμύς ὅμοιος ἐν ἥλιος πολύς ἡμέρα ὥρα θέρος παρασκευάζω ὁ καδμία . ἀποτίθημι τε ξηραίνω , ὡς ἐπιπάσσω δύναμαι ὁ κακοηθεύομαι ἕλκος . ἰσχυρός δέ οὗτος φάρμακον εἰμί χαλκῖτις καίω προλειόω ὁ αὐτός τρόπος ὁ καδμία , μετά αὐτός δέ ἄκαυστος ἰσχυρός οὕτως εἰμί φάρμακον ὡς ἐσχάρα ἐργάζομαι . πλύνω οὖν αὐτός , εἶτα ξηραίνω ἔχω ἀγαθός . ἀσθενής μέν γάρ ὁ καίω ὁ πλύνω ξηραίνω , πρᾶος δέ εἰμί πολύς καί ἄδηκτος . παραπλήσιος δέ αὐτός φάρμακον εἰμί καί ὁ καίω ἰός · ὁ δέ ἄκαυστος ἰσχυρός φάρμακον , ὥσπερ καί ὁ χαλκῖτις . ἀλλά ἐκεῖνος μέν καί στῦψις τις μέτειμι καί πολύς μάλα αὐτός ὁ χάλκανθος , ξηραντικός ὁ μεταλλικός εἰμί . ὁ δέ ἰός τοιοῦτος δύναμις οὐδέ ὅλος μέτειμι . ὁμογενής δέ ὡς μανθάνω ὁ χαλκῖτις ὁ τε μίσυ καί ὁ σῶρυ . ἐκ εἷς γάρ , ὡς ἄν λέγω τις , ἐκφύω ῥίζα εἰμί , λεπτομερής μέν ὑπάρχω ὁ μίσυ , καί ἥσσων δακνώδης τε καί καυστικός , παχυμερής δέ ὁ σῶρυ καί ἥσσων ξηραίνω ἀμφότερος , ὥσπερ καί ὁ στίμμι ὁ σώρευς στυπτικός καί ξηραντικός ἔχω δύναμις . ἐπιτήδειος δέ φάρμακον ἕλκος δυσεπούλωτος διά ὑγρότης καί ὁ διφρυγής ὀνομάζω , ἰσχυρός γάρ ξηραίνω , καίτοι μέτριος δάκνω , ἔχω δέ καί αὐτός πρός ὁ δριμύς ποιότης τε καί δύναμις ὁ στύφω , ὅς ἀμφότερος ἰσχυρός ὁ τε ὠμός χαλκῖτις καί ὁ χάλκανθον , εἴτε ἀρρενικός ὀνομάζω αὐτός βούλομαι τις εἴτε θηλυκός εἴτε οὐδέτερος . ἀεί γάρ μιμνῄσκω ὁ μή φιλονεικέω ὑπέρ ὄνομα , ἔνθα πρόκειμαι θεωρία ἐκμανθάνω ἀναγκαῖος εἰς ὁ ὁ τέχνη ἔργον . καί ὁ στυπτηρία δέ πᾶς ξηραίνω ἱκανός ἕλκος στύφω σφοδρός . ὅθεν οὐ ἄν τις αὐτός χράω μόνος ἐπί ἕλκος , ὥσπερ οὐδέ ὠμός χαλκῖτις καί ἰός . καίω δέ οὗτος καί ὁ μίσυ χρήσιμος , καθά γε καί πλύνω . γίγνομαι μέν ἄδηκτος , ξηραίνω δέ ἥσσων . ἀσφαλής οὖν αὐτός χράω πλύνω , ἐπειδή ὁ πολύς ὁ σῶμα ὅς θεραπεύω ἀναγκάζω , ﻿ εἷς γε τις διάθεσις ἔχω μή φέρω ἰσχυρός δῆξις . ἀκούω δέ αὐτός πολλάκις , ἀλλά καί νῦν ἀναμιμνῄσκω πάλιν , ἀξιόω τε μιμνῄσκω πρός ἅπας ὁ ἑξῆς λόγος . ὅσος τοίνυν πληθωρικός καί ὅσος κακόχυμος καί πρός οὗτος ἔτι μαλακόσαρκος καί ἱκανός αἰσθητικός σῶμα εἰμί , ῥᾴδιος εἰς φλεγμονή ἄγω δάκνω . περιέχω δέ ἐν ὁ μαλακόσαρκος , δηλονότι ὁ ὁ λευκός γυνή σῶμα καί ὁ ὁ παιδίον εὐνοῦχος τε καί ἀνήρ λευκός ὁ χροιά , ὅσος τε γῆ ἐποικέω ψυχρός , ὑγρός καί οὗτος εἰμί καί φλεγματικός ὁ σῶμα καί διά οὗτος μαλακός τε καί λευκός . καθά γε καί ὁ θερμός οἰκέω γῆ , οἷος ὁ κατά Αἴγυπτος καί Ἀραβία εἰμί , σκληρός ἔχω καί ξηρός ὁ ὁ σῶμα ἕξις . ὡς οὖν ἀεί οὗτος σύ μνημονεύω , προστίθημι τις καί ἄλλος ὕλη φάρμακον ἁπλόος θεραπεύω ἕλκος δύναμαι κακοήθης . σαρκοκόλλα τοίνυν καί ἰχθυόκολλα καί μάλα αὐτός ὁ χρυσοκόλλα τοιοῦτος εἰμί δύναμις . ἀγαθός δέ φάρμακον εἰς ὁ τοιοῦτος καί ὁ καίω μόλυβδος εἰμί καί μετά αὐτός σῶρυ καί στίμμι , καίω καί οὗτος . καί ὁ σκωρία δέ ὁ μόλυβδος ξηραίνω καλός , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ σίδηρος λεπίς καί μάλα ὁ ὁ στόμωμα . ὁ δέ ὁ χαλκός πρός ὁ ξηραίνω καί ῥύπτω , διό καί καθαρός ποιέω ὁ ἕλκος , ὁ ἄλλος λεπίς οὐ ἔχω οὗτος . οὗτος οὖν πᾶς ὁ φάρμακον ξηρός καταπάσσω ἕλκος κακοήθης θαυμαστός ὁράω ξηραίνω χωρίς δῆξις , ὥσπερ γε καί ὁ ὁ κῆρυξ ὄστρακον καίω πορφύρεος τε καί ὄστρεον , ὅσος τε ἄλλος τοιοῦτος . καί ὁ διαφανής δέ καλέω , ὅς σπεκλάριον ὀνομάζω Ῥωμαῖος , ὁ ἄδηκτος ξηραίνω εἰμί καίω ἐπί ὁ δυσεπούλωτος ἕλκος χρήσιμος ὑπάρχω , οὐ μήν ὁ κακοήθης . μέτριος γάρ ἤ κατά οὗτος ξηραίνω . ὁ αὐτός δέ αὐτός δύναμις εἰμί καί ὕαλος καίω καί ὁ συνίστημι πυρώδης ἐν ὁ θερμαντήριος χάλκειος . μετά δέ ὁ ξηραίνω ἔτι καί στυπτικός ἔχω δύναμις ὁ καρπός ὁ Αἰγύπτιος ἄκανθα ὁ τε ὀμφακῖτις κηκίς καί ὁ ῥῆον καί ὁ σίδιον , οὐ ὀλίγος τε ῥίζα καί πόα . καί γάρ καί ἀριστολόχεια καί ἶρις ἄκορος τε καί ἀρτεμισία καί πάναξ ῥίζα καί ἀργεμόνη , χαμαιλέων τε μέλας ὁ ῥίζα καί κύπερον , δρακόντιον τε καί ξίφιον ἱκανός ξηραίνω , καί οὗτος ἔτι μάλα κενταύριον τε καί πόλιον . ἀσθενής δέ βραχύς οὗτος εἰμί ὁ Ἐρετριάς ὀνομάζω γῆ , καθά γε ὁ ἀμπελῖτις ἰσχυρός . τοιοῦτος μέν τις ὕλη ὁ ὁ κακοήθης θεραπεύω ἕλκος ἁπλόος φάρμακον εἰμί . ἔξωθεν δέ αὐτός προστίθημι τις κατά ἑαυτοῦ μέν οὐ προσάγω διά ὁ σφοδρός ὁ δύναμις , ἕτερος δέ μείγνυμι , καθά ὁ ἄκαυστος ἰός καί ὁ ἄσβεστος καί ὁ ἄπλυτος τίτανος καί ὁ μαλακός ἀφρόνιτρον , ὅς ὄντως εἰμί ἀφρόλιτρον . ὅσος γάρ ἄν ἀφρώδης εἰμί , τοσοῦτος καλός εἰμί κατά ἄμφω καί ὁ δάκνω ἥσσων καί ὁ διαφορέω μάλα . μανθάνω γάρ εἰͅν ὁ περί ὁ ἁπλόος φάρμακον τοιοῦτος ἔχω δύναμις ὁ λεπτομερής ὁ παχυμερής ἐν ὁ ὁμοειδής ἅπας . οὐδείς δέ οὕτως εἰμί φυλάσσω ὡς ὁ μαλθακώδης καλέω πρός Ἱπποκράτης φάρμακον , ὁ κατά ὁ ἔλαιον εἰμί γένος . εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ γε στέαρ πᾶς καί μάλα αὐτός ὁ χοίρειος , εἶτα ἑξῆς ὁ ῥητίνη καί μετά οὗτος ὁ κηρός . ἕτερος δέ τρόπος καί ὁ μαλακτικός ὁ σκληρύνω οὐ ἐπιτήδειος · χαλβάνη , βδέλλιον , ἀμμωνιακόν θυμίαμα , στύραξ καί ὁ μυελός . καί κατά ἄλλος αὖ τρόπος ὁ δριμύς , πέπερι , ζίγγιβερ , νᾶπυ , κάγχρυ̅ καί πολύς πλῆθος ἕτερος τοιοῦτος .