galenus.de-causis-respirationis 1
Τὰ τῆς ἀναπνοῆς αἴτια ὁ προκείμενος ἀποδεῖξαι λόγος ἐπαγγέλλεται . οὔτε γὰρ βεβαιώσασθαι τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀναπνοῆς , οὔτε παραποδιζομένην ἢ καὶ τέλεον εἰργομένην ἐπανορθώσασθαι δυνατὸν τὰς αἰτίας αὐτῆς ἀγνοοῦντα . ὁ γὰρ τὸ ποιοῦν φωράσας πρὸς ἀλήθειαν , οὗτος εἰδήσει μόνος καὶ τῆς βλάβης τὴν διαφορὰν , καὶ τῆς ἰάσεως τὸν τρόπον . ὄντων δὲ τριῶν κατὰ γένος , ὡς τύπῳ φάναι , τῶν αἰτίων τῆς ἀναπνοῆς , δυνάμεως προαιρετικῆς , ὀργάνων τῶν ὑπηρετουμένων τῇ προαιρέσει , κᾀπὶ τούτοις τῆς χρείας , δι’ ἣν καὶ τῶν προκειμένων αἰτίων δεόμεθα , ἡ μὲν χρεία τὸ κυριώτατόν ἐστι τῶν τῆς ἀναπνοῆς αἰτίων , τηροῦσα μὲν τὴν συμμετρίαν τῆς ἐμφύτου θερμασίας , τρέφουσα δὲ τὴν οὐσίαν τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος · ἡ προαίρεσις δὲ διατάττει καὶ οἷον ῥυθμίζει τὰς ἀναπνευστικὰς ἐνεργείας · τό γε μὴν τῶν ὀργάνων εἶδος πολυσχιδὲς καὶ πολύτροπόν τι καθέστηκε . τὰ μὲν γὰρ τῇ παρακομιδῇ τοῦ πνεύματος ἀνάκειται · τὰ δ’ ὑποδέχεται τὸν ἀέρα · τὰ δὲ τούτων ἐστὶ κινητικὰ τῶν κινούντων . ἀρχὴ μὲν οὖν διὰ τοῦ στόματος καὶ τῶν ῥινῶν ἑλκόμενος ἀὴρ , ὕλη τυγχάνων τῆς κατὰ τὴν ἀναπνοὴν χρείας , διχῇ μεριζόμενος , θατέρῳ μὲν , τῷ μείονι , διὰ τῶν ῥινῶν εἰς τὸν ἐγκέφαλον φερόμενος , θατέρῳ δὲ , τῷ πλείονι , διὰ τῆς τραχείας ἀρτηρίας εἰς τὸν πνεύμονα κομιζόμενος . αὐτή γε μὴν ἡ ἀρτηρία , ὄργανον οὖσα φωνῆς , ὁδός ἐστιν ἀναπνοῆς . ὁ δὲ πνεύμων οἷα βαθὺς γαστὴρ ὑπόκειται τῷ πνεύματι . τούτου δὲ τὰς διαστολάς τε καὶ συστολὰς ὁ θώραξ οἰακίζει , μυσὶ κινούμενος , ὀστοῖς τε διαρθρούμενος . καὶ μὴν καὶ τὸ διάφραγμα · καὶ γὰρ δὴ καὶ αὐτὸ τοῦτο ἦν ὄργανον ἀναπνοῆς · κυκλοτερὲς δέ ἐστι , καὶ νευρῶδες μὲν περὶ τὸ κέντρον ἑαυτοῦ , σαρκῶδες δὲ τὰ πέριξ . οὕτω δὲ καὶ οἱ κατὰ τὰς πλευρὰς μύες , οἱ μὲν ἐν ταῖς μέσαις χώραις αὐτοῦ δύο καὶ εἴκοσιν τυγχάνουσιν , καὶ δύο μὲν οἱ τῶν πρώτων πλευρῶν , ἰσάριθμοι δὲ τούτων οἱ τῶν ἐσχάτων δύο · καὶ πρὸς τούτοις οἱ καθήκοντες ἐκ τοῦ τραχήλου τρεῖς · εἶθ’ οἱ παρατεταμένοι τοῖς ῥαχίταις ἑπτά · σὺν αὐτοῖς δὲ οἱ κατ’ ἐπιγάστριον ὀκτώ . τοσοῦτοι μὲν οἱ ὑπηρετοῦντες μύες τῇ ἀναπνοῇ . ἐνέργειαι δὲ καθ’ ἕκαστον τούτων , τῶν μὲν τῶν φρενῶν , ἀβίαστον ἐργάζεσθαι τὴν ἀναπνοὴν , τῶν δὲ κατὰ τὰς πλευρὰς , διαστέλλειν τε καὶ συστέλλειν ἀκριβῶς τὸν θώρακα . διπλῶν δὲ ὄντων αὐτῶν , οἱ μὲν ἐκτὸς τὴν ἐκπνοὴν , οἱ δ’ ἐντὸς τὴν εἰσπνοὴν ἀποτελοῦσιν . καὶ τῶν μὲν πρώτων δυοῖν ἐνέργεια μέν ἐστι διαστέλλειν μόνον τὸ ἄνω τοῦ θώρακος μέρος , τῶν δ’ ἐσχάτων συστέλλειν μόνον τὸ κάτω μέρος . οἱ δ’ ἐκ τῶν τραχήλων καθήκοντες ἀνασπῶσί τε ἅμα καὶ διαστέλλουσι τὰ τοῦ θώρακος ὑψηλὰ μόρια . τῶν δὲ ὀρθίων τῶν κατὰ τὸν τράχηλον οἱ μὲν πρὸς τὰς κλεῖς ἀνατεινόμενοι προστέλλουσι τὰ ταύτῃ πέρατα τῶν χόνδρων , ὥσπερ καὶ οἱ παρατεταμένοι ταῖς ῥαχίτισι ῥίζαις τῶν πλευρῶν . οἱ δὲ κατ’ ἐπιγάστριον , ἕδρα τῶν φρενῶν ὄντες , τῇ τοῦ θώρακος βοηθοῦσι συστολῇ . διττῶν τοίνυν οὐσῶν κατὰ γένος τῶν ἀναπνοῶν , ἀβιάστου τε καὶ βιαίας , εἶθ’ ἑκατέρας αὐτῶν ἐχούσης οἰκεῖα μόρια β΄ , τήν τε εἰσπνοὴν καὶ τὴν ἐκπνοὴν , τέτταρα τὰ σύμπαντα μόρια γίγνεται τῆς ἀναπνοῆς . καθ’ ἕκαστον δὲ τῶν τεττάρων ἰδία τις φύσις ὀργάνων ἐστὶ , ἀβιάστου μὲν εἰσπνοῆς τὸ διάφραγμα , βιαίας δὲ ἥ τε κατὰ τὰ σιμὰ τῶν ὠμοπλατῶν , ἥ τ’ ἐντὸς τῶν μεσοπλευρίων μοῖρα · ὡσαύτως δὲ καὶ τῆς ἐκπνοῆς , ἀβιάστου μὲν οἱ κατ’ ἐπιγάστριον μύες , βιαίας δὲ τῶν μεσοπλευρίων ἡ ἐκτὸς μοῖρα . τὰ μὲν δὴ κατὰ τοὺς μῦς ᾧδ’ ἔχει . τῶν δὲ νεύρων τὰ μὲν εἰς τὸ διάφραγμα καθήκοντα , ἐκ τῆς μεταξὺ τετάρτου τε καὶ πέμπτου τῶν ἐν τῷ τραχήλῳ σπονδύλων διαρθρώσεως ὁρμηθέντα , δύο ὄντα , εἰς αὐτὸ τὸ νευρῶδες αὐτοῦ μέρος καταφύεται · τὰ δ’ εἰς τοὺς μεσοπλευρίους μῦς ἐκ τῆς ῥάχεως διασπειρόμενα εἰς τὸ στέρνον φέρονται , οὔτ’ οὖν ὀρθὰ κατὰ τοῦ ζώου μῆκος ἐκτεινόμενα , οὔτ’ ἐγκάρσια ὁμοίως τοῖς μυσὶν , ἀλλὰ λοξὰ φερόμενα , κεφαλὴν μὲν ἔχοντα τὸν ταύτῃ σπόνδυλον , τελευτὴν δὲ τὸ στέρνον . καὶ μὴν καὶ τὰ εἰς τοὺς ἄλλους μῦς τοὺς τῆς ἀναπνοῆς δημιουργοὺς φερόμενα σχεδὸν ἅπαντα ἐκ τοῦ ῥαχίτου μυελοῦ βεβλάστηκε . τοιούτων οὖν καὶ τοσούτων ὑπαρχόντων τῶν τῆς ἀναπνοῆς αἰτίων , εὔδηλον τῷ γε μὴ παντάπασιν ἀνοήτῳ , τίνι διενήνοχεν ἕκαστον αὐτῶν . ἡ μὲν γὰρ προαίρεσις ἔοικε τῷ κινοῦντι τὰς ἡνίας καὶ τοὺς ἵππους ἀναβάτῃ · ταῖς δ’ ἡνίαις τὰ νεῦρα ἐοίκασι , καθάπερ καὶ ἵπποις οἱ μύες · οὕτω δὲ καὶ ἡ χρεία τὸ ἔσχατον ὀρεκτὸν καθέστηκε τῆς ἀναπνοῆς , ὥσπερ ἡ νίκη τῆς ἡνιοχικῆς .
Lemmas: ὁ ὁ ἀναπνοή αἴτιος ὁ πρόκειμαι ἀποδείκνυμι λόγος ἐπαγγέλλω . οὔτε γάρ βεβαιόω ὁ ὑπόθεσις ὁ ἀναπνοή , οὔτε παραποδίζω ἤ καί τέλειος ἔργω ἐπανορθόω δυνατός ὁ αἰτία αὐτός ἀγνοέω . ὁ γάρ ὁ ποιέω φωράω πρός ἀλήθεια , οὗτος ὁράω μόνος καί ὁ βλάβη ὁ διαφορά , καί ὁ ἴασις ὁ τρόπος . εἰμί δέ τρεῖς κατά γένος , ὡς τύπος φημί , ὁ αἴτιος ὁ ἀναπνοή , δύναμις προαιρετικός , ὄργανον ὁ ὑπηρετέω ὁ προαίρεσις , εἰͅπί οὗτος ὁ χρεία , διά ὅς καί ὁ πρόκειμαι αἴτιος δέω , ὁ μέν χρεία ὁ κύριος εἰμί ὁ ὁ ἀναπνοή αἴτιος , τηρέω μέν ὁ συμμετρία ὁ ἔμφυτος θερμασία , τρέφω δέ ὁ οὐσία ὁ ψυχικός πνεῦμα · ὁ προαίρεσις δέ διατάσσω καί οἷος ῥυθμίζω ὁ ἀναπνευστικός ἐνέργεια · ὁ γε μήν ὁ ὄργανον εἶδος πολύσχιστος καί πολύτροπος τις καθίστημι . ὁ μέν γάρ ὁ παρακομιδή ὁ πνεῦμα ἀνάκειμαι · ὁ δέ ὑποδέχομαι ὁ ἀήρ · ὁ δέ οὗτος εἰμί κινητικός ὁ κινέω . ἀρχή μέν οὖν διά ὁ στόμα καί ὁ ῥίς ἕλκω ἀήρ , ὕλη τυγχάνω ὁ κατά ὁ ἀναπνοή χρεία , διχή μερίζω , ἕτερος μέν , ὁ μείων , διά ὁ ῥίς εἰς ὁ ἐγκέφαλος φέρω , ἕτερος δέ , ὁ πολύς , διά ὁ τραχύς ἀρτηρία εἰς ὁ πνεύμων κομίζω . αὐτός γε μήν ὁ ἀρτηρία , ὄργανον εἰμί φωνή , ὁδός εἰμί ἀναπνοή . ὁ δέ πνεύμων οἷος βαθύς γαστήρ ὑπόκειμαι ὁ πνεῦμα . οὗτος δέ ὁ διαστολή τε καί συστολή ὁ θώραξ οἰακίζω , μῦς κινέω , ὀστέον τε διαρθρέω . καί μήν καί ὁ διάφραγμα · καί γάρ δή καί αὐτός οὗτος εἰμί ὄργανον ἀναπνοή · κυκλοτερής δέ εἰμί , καί νευρώδης μέν περί ὁ κέντρον ἑαυτοῦ , σαρκώδης δέ ὁ πέριξ . οὕτως δέ καί ὁ κατά ὁ πλευρά μῦς , ὁ μέν ἐν ὁ μέσος χώρα αὐτός δύο καί εἴκοσι τυγχάνω , καί δύο μέν ὁ ὁ πρῶτος πλευρά , ἰσάριθμος δέ οὗτος ὁ ὁ ἔσχατος δύο · καί πρός οὗτος ὁ καθήκω ἐκ ὁ τράχηλος τρεῖς · εἶτα ὁ παρατείνω ὁ ῥαχίτης ἑπτά · σύν αὐτός δέ ὁ κατά ἐπιγάστριος ὀκτώ . τοσοῦτος μέν ὁ ὑπηρετέω μῦς ὁ ἀναπνοή . ἐνέργεια δέ κατά ἕκαστος οὗτος , ὁ μέν ὁ φρήν , ἀβίαστος ἐργάζομαι ὁ ἀναπνοή , ὁ δέ κατά ὁ πλευρά , διαστέλλω τε καί συστέλλω ἀκριβής ὁ θώραξ . διπλός δέ εἰμί αὐτός , ὁ μέν ἐκτός ὁ ἐκπνοή , ὁ δέ ἐντός ὁ εἰσπνοή ἀποτελέω . καί ὁ μέν πρῶτος δύο ἐνέργεια μέν εἰμί διαστέλλω μόνος ὁ ἄνω ὁ θώραξ μέρος , ὁ δέ ἔσχατος συστέλλω μόνος ὁ κάτω μέρος . ὁ δέ ἐκ ὁ τράχηλος καθήκω ἀνασπάω τε ἅμα καί διαστέλλω ὁ ὁ θώραξ ὑψηλός μόριον . ὁ δέ ὄρθιος ὁ κατά ὁ τράχηλος ὁ μέν πρός ὁ κλείς ἀνατείνω προστέλλω ὁ ταύτῃ πέρας ὁ χόνδρος , ὥσπερ καί ὁ παρατείνω ὁ ῥάχιτ ῥίζα ὁ πλευρά . ὁ δέ κατά ἐπιγάστριος , ἕδρα ὁ φρήν εἰμί , ὁ ὁ θώραξ βοηθέω συστολή . δισσός τοίνυν εἰμί κατά γένος ὁ ἀναπνοή , ἀβίαστος τε καί βίαιος , εἶτα ἑκάτερος αὐτός ἔχω οἰκεῖος μόριον βʹ , ὁ τε εἰσπνοή καί ὁ ἐκπνοή , τέσσαρες ὁ σύμπας μόριον γίγνομαι ὁ ἀναπνοή . κατά ἕκαστος δέ ὁ τέσσαρες ἴδιος τις φύσις ὄργανον εἰμί , ἀβίαστος μέν εἰσπνοή ὁ διάφραγμα , βίαιος δέ ὁ τε κατά ὁ σιμός ὁ ὠμοπλάτη , ὁ τε ἐντός ὁ μεσοπλεύριος μοῖρα · ὡσαύτως δέ καί ὁ ἐκπνοή , ἀβίαστος μέν ὁ κατά ἐπιγάστριος μῦς , βίαιος δέ ὁ μεσοπλεύριος ὁ ἐκτός μοῖρα . ὁ μέν δή κατά ὁ μῦς ὧδε ἔχω . ὁ δέ νεῦρον ὁ μέν εἰς ὁ διάφραγμα καθήκω , ἐκ ὁ μεταξύ τέταρτος τε καί πέμπτος ὁ ἐν ὁ τράχηλος σφόνδυλος διάρθρωσις ὁρμάω , δύο εἰμί , εἰς αὐτός ὁ νευρώδης αὐτός μέρος καταφύω · ὁ δέ εἰς ὁ μεσοπλεύριος μῦς ἐκ ὁ ῥάχις διασπείρω εἰς ὁ στέρνον φέρω , οὔτε οὖν ὀρθός κατά ὁ ζῷον μῆκος ἐκτείνω , οὔτε ἐγκάρσιος ὅμοιος ὁ μῦς , ἀλλά λοξός φέρω , κεφαλή μέν ἔχω ὁ ταύτῃ σφόνδυλος , τελευτή δέ ὁ στέρνον . καί μήν καί ὁ εἰς ὁ ἄλλος μῦς ὁ ὁ ἀναπνοή δημιουργός φέρω σχεδόν ἅπας ἐκ ὁ ῥαχίτης μυελός βλαστάνω . τοιοῦτος οὖν καί τοσοῦτος ὑπάρχω ὁ ὁ ἀναπνοή αἴτιος , εὔδηλος ὁ γε μή παντάπασι ἀνόητος , τίς διαφέρω ἕκαστος αὐτός . ὁ μέν γάρ προαίρεσις ἔοικα ὁ κινέω ὁ ἡνία καί ὁ ἵππος ἀναβάτης · ὁ δέ ἡνία ὁ νεῦρον ἔοικα , καθά καί ἵππος ὁ μῦς · οὕτως δέ καί ὁ χρεία ὁ ἔσχατος ὀρεκτός καθίστημι ὁ ἀναπνοή , ὥσπερ ὁ νίκη ὁ ἡνιοχικός .