galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 2.8
Δεδηλωμένου τοῦ πράγματος ἤδη σαφῶς ἐφ’ ἕτερον εἶδος ἀνωμάλων σφυγμῶν ἰτέον ἐστὶν , οὓς καλοῦσιν κυματώδεις ποτὲ καὶ σκωληκίζοντας . ἐδείχθη γὰρ οὖν καὶ περὶ τούτων ὅτι τῷ ποσῷ μόνῳ διαφέρουσιν ἓν εἶδος ἄμφω κεκτημένοι . καί εἰσι δηλονότι τῶν κατὰ διαφέροντα μόρια τῆς ἀρτηρίας ἐν μιᾷ διαστολῇ τὴν ἀνωμαλίαν ἐχόντων . αἰτίαι δ’ αὐτῶν τῆς γενέσεως ἀῤῥωστία τῆς δυνάμεως , ἢ πλῆθος χυμῶν , ἢ μαλακότης ὀργάνων ἐσχάτη . ὅταν μὲν γὰρ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς διϊκνούμενος εἰς τὰς κατὰ μέρος ἀρτηρίας ὁ τόνος ἰσοσθενῶς ὅλον ἐξαίρειν ἀδυνατῇ τὸ ἀγγεῖον , ἐν τούτῳ τὸ μὲν ἐγγυτέρω τῆς ἀρχῆς πρότερον ἄρχεται τῆς κινήσεως , τὸ ποῤῥωτέρω δ’ ὕστερον . εἰ μὲν οὖν ὁμαλῶς τὸ τοιοῦτον γίγνοιτο δι’ ὅλων τῶν ἀρτηριῶν , ἀεὶ τὸ πρότερον αὐτοῦ μόριον πρότερον φανεῖται κινούμενον , ὡς εἰ καὶ ῥέοντός τινος ἀκωλύτως δι’ αὐτῶν ἤτοι πνεύματος ἢ ὑγροῦ τοὺς σφυγμοὺς ἐπιτελεῖσθαι συνέβαινε . καὶ τοῦτ’ Ἐρασίστρατος μὲν ἀεὶ γίνεσθαί φησι , καταψευδόμενος τοῦ φαινομένου , τῶν δ’ ἄλλων οὐδεὶς μὴ ὅτι ἰατρῶν , ἀλλὰ μηδὲ τῶν φιλοσόφων ἢ ἰδιωτῶν . ἅπασι γὰρ ἐναργῶς φαίνεται ἅπαντα τὰ μόρια τῶν ἀρτηριῶν ἐν ταὐτῷ χρόνῳ διαστελλόμενα , σπανίως δὲ καὶ οὐδὲ κατὰ φύσιν ἔτι τὸ τὰ μὲν ἐγγυτέρω τῆς καρδίας πρότερον φαίνεσθαι κινούμενα , τὰ δ’ ἀπωτέρω δεύτερα . οὐ μὴν ἤδη γέ πως κυματώδης , ἢ σκωληκίζων ὁ τοιοῦτος σφυγμὸς , ἀλλ’ ὅταν αὐτῷ προσγένηται τὸ διὰ τῶν ἀρτηριῶν ῥεῖν φανταζόμενον , ἴσχεσθαί πη καὶ μένειν καὶ ἡσυχάζειν δοκεῖν , εἶτ’ αὖθις ῥεῖν , καὶ πάλιν ἴσχεσθαι , καὶ τοῦτο γίγνεσθαι δι’ ὅλης τῆς ἀρτηρίας , ὁ τοιοῦτος σφυγμὸς ἤτοι κυματώδης ἢ σκωληκίζων ἐστί . περιγραφομένων γὰρ ἀεὶ τῶν κατὰ μέρος κινήσεων ἡσυχίας , τὴν οἷον κυμάτων διαδοχὴν ἢ σκώληκος διέρποντος φαντασίαν γίνεσθαι συμβαίνει . εἰ μὲν οὖν ὑπὸ πλήθους βαρύνοιτο , τοῦτ’ ἴσχει καὶ διακόπτει καὶ διασχίζει τὸν τόνον , ἔνθα ἂν ᾖ πλεῖστον ἠθροισμένον , καὶ οὕτω πολλαὶ διαστολαὶ γίνονται δίκην κυμάτων ἀλλήλας ἐκδεχόμεναι , καθ’ ὅ τι ἂν ὁ τόνος σχισθῇ , τῆς ἀκινησίας ἐνταῦθα περιγραφούσης τὸ κῦμα . εἰ δὲ καὶ χωρὶς ὑγρότητος ἡ δύναμις αὐτὴ μόνη κάμνοι , πᾶσαν μὲν ἀθρόως ἀδυνατοῦσα διαστέλλειν τὴν ἀρτηρίαν , κατὰ μόρια δὲ ἐργαζομένη τοῦτο , γένοιντ’ ἂν καὶ οὕτως οἷον κυμάτων τινῶν περιγραφαὶ πολλαὶ , διαδεχομένων ἀλλήλας τῶν διαστολῶν . τό γε μὴν διάφορον τούτων γε τῶν σφυγμῶν καὶ τῶν διὰ πλῆθος γινομένων μέγεθός ἐστι . καὶ διὰ τοῦτο σκωληκίζοντες μὲν οὗτοι διὰ τὴν μικρότητα , κυματώδεις δ’ ἐκεῖνοι διὰ τὸ μέγεθος ὠνομάσθησαν . αἰτία δὲ τοῖς μὲν ἡ τῆς δυνάμεως ἀῤῥωστία , τοῖς δ’ ἡ περὶ τῆς ὑγρότητος πλεονεξία . καὶ μὴν καὶ διὰ μαλακότητα τῶν ὀργάνων ἐσχάτην γίνονται οἱ τοιοῦτοι σφυγμοὶ , παραπλησίου τοῦ συμβαίνοντος τῷ κατὰ τὰς μαλακὰς καὶ νεαρὰς ῥάβδους , ὧν αἰρομένων ἔξ ἄκρου τὰ μέν τινα τῶν μερῶν , καὶ μάλιστα τὰ πλησίον τῆς λαβῆς συνεξαίρεται , τὰ δέ τινα λυγιζομένων αὐτῶν ἔτι μένει ταπεινὰ κᾀν τῷ κάτῳ . οὐ μὴν ἔν γε ταῖς σκληραῖς καὶ ξηραῖς ῥᾴβδοις φαίνεταί τι τοιοῦτον , ἀλλ’ ὁμοτόνως ἅπασα καθ’ ὅ τι ἂν αὐτῆς λαβόμενος ἐξαίρειν ἐθέλοις συνεξαίρεται . τοιοῦτον δέ τι συμπέπτωκε καὶ ταῖς ἀρτηρίαις , ὅταν ὑγρότητι πολλῇ διάβροχοι γενηθῶσιν . οὐκ ἔτι γὰρ δέχονται τὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τόνον ὁμοίως ἅπασι τοῖς μορίοις , ἀλλ’ οἷον λυγιζόμεναι καὶ κλώμεναι πολλαχόθι διακόπτουσι , κᾀν τούτῳ τὰ πολλὰ μέν κυματώδης , ἔστι δ’ ὅτε καὶ σκωληκίζων ὁ σφυγμὸς ἔσται . σὺν μὲν γὰρ ἐῤῥωμένῃ τῇ δυνάμει κυματώδης , μεγάλα γὰρ ἐξαίρειν οὕτω δύναται μέρη τῶν ἀρτηριῶν , σὺν ἀῤῥωστοτέρᾳ δὲ σκωληκίζων , ἐκ μικροῦ δηλονότι διαστήματος τηνικαῦτα νικωμένου τοῦ τόνου . ἀλλ’ εὐθὺς ἀνάγκη τοῦτον ἀνώμαλόν τε ἄλλως καὶ προσέτι καὶ διαλείποντα γενέσθαι , καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὑδεριώντων ἔχει . ἐφ’ ὧν ἔτι μὲν ἀντέχοντος τοῦ τόνου , καθάπερ καὶ ἐν τοῖς περὶ αὐτῶν λόγοις ἐφεξῆς εἰρήσεται , πλατὺς καὶ κυματώδης ἐστὶ , νικωμένου δὲ πολυειδῶς ἀνώμαλος γίνεται .
Lemmas: δηλόω ὁ πρᾶγμα ἤδη σαφής ἐπί ἕτερος εἶδος ἀνώμαλος σφυγμός ἔρχομαι εἰμί , ὅς καλέω κυματώδης ποτέ καί σκωληκίζω . δείκνυμι γάρ οὖν καί περί οὗτος ὅτι ὁ πός μόνος διαφέρω εἷς εἶδος ἄμφω κτάομαι . καί εἰμί δηλονότι ὁ κατά διαφέρω μόριον ὁ ἀρτηρία ἐν εἷς διαστολή ὁ ἀνωμαλία ἔχω . αἰτία δέ αὐτός ὁ γένεσις ἀρρωστία ὁ δύναμις , ἤ πλῆθος χυμός , ἤ μαλακότης ὄργανον ἔσχατος . ὅταν μέν γάρ ἀπό ὁ ἀρχή διϊκνέομαι εἰς ὁ κατά μέρος ἀρτηρία ὁ τόνος ἰσοσθενής ὅλος ἐξαίρω ἀδυνατέω ὁ ἀγγεῖον , ἐν οὗτος ὁ μέν ἐγγύς ὁ ἀρχή πρότερος ἄρχω ὁ κίνησις , ὁ πρόσω δέ ὕστερον . εἰ μέν οὖν ὁμαλής ὁ τοιοῦτος γίγνομαι διά ὅλος ὁ ἀρτηρία , ἀεί ὁ πρότερος αὐτός μόριον πρότερος φαίνω κινέω , ὡς εἰ καί ῥέω τις ἀκώλυτος διά αὐτός ἤτοι πνεῦμα ἤ ὑγρός ὁ σφυγμός ἐπιτελέω συμβαίνω . καί οὗτος Ἐρασίστρατος μέν ἀεί γίγνομαι φημί , καταψεύδομαι ὁ φαίνω , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς μή ὅτι ἰατρός , ἀλλά μηδέ ὁ φιλόσοφος ἤ ἰδιώτης . ἅπας γάρ ἐναργής φαίνω ἅπας ὁ μόριον ὁ ἀρτηρία ἐν αὐτός χρόνος διαστέλλω , σπάνιος δέ καί οὐδέ κατά φύσις ἔτι ὁ ὁ μέν ἐγγύς ὁ καρδία πρότερος φαίνω κινέω , ὁ δέ ἀπωτέρω δεύτερος . οὐ μήν ἤδη γε πως κυματώδης , ἤ σκωληκίζω ὁ τοιοῦτος σφυγμός , ἀλλά ὅταν αὐτός προσγίγνομαι ὁ διά ὁ ἀρτηρία ῥέω φαντάζω , ἴσχω πη καί μένω καί ἡσυχάζω δοκέω , εἶτα αὖθις ῥέω , καί πάλιν ἴσχω , καί οὗτος γίγνομαι διά ὅλος ὁ ἀρτηρία , ὁ τοιοῦτος σφυγμός ἤτοι κυματώδης ἤ σκωληκίζω εἰμί . περιγράφω γάρ ἀεί ὁ κατά μέρος κίνησις ἡσυχία , ὁ οἷος κῦμα διαδοχή ἤ σκώληξ διέρπω φαντασία γίγνομαι συμβαίνω . εἰ μέν οὖν ὑπό πλῆθος βαρύνω , οὗτος ἴσχω καί διακόπτω καί διασχίζω ὁ τόνος , ἔνθα ἄν εἰμί πολύς ἀθροίζω , καί οὕτως πολύς διαστολή γίγνομαι δίκη κῦμα ἀλλήλων ἐκδέχομαι , κατά ὅς τις ἄν ὁ τόνος σχίζω , ὁ ἀκινησία ἐνταῦθα περιγράφω ὁ κῦμα . εἰ δέ καί χωρίς ὑγρότης ὁ δύναμις αὐτός μόνος κάμνω , πᾶς μέν ἀθρόος ἀδυνατέω διαστέλλω ὁ ἀρτηρία , κατά μόριον δέ ἐργάζομαι οὗτος , γίγνομαι ἄν καί οὕτως οἷος κῦμα τις περιγραφή πολύς , διαδέχομαι ἀλλήλων ὁ διαστολή . ὁ γε μήν διάφορος οὗτος γε ὁ σφυγμός καί ὁ διά πλῆθος γίγνομαι μέγεθος εἰμί . καί διά οὗτος σκωληκίζω μέν οὗτος διά ὁ μικρότης , κυματώδης δέ ἐκεῖνος διά ὁ μέγεθος ὀνομάζω . αἰτία δέ ὁ μέν ὁ ὁ δύναμις ἀρρωστία , ὁ δέ ὁ περί ὁ ὑγρότης πλεονεξία . καί μήν καί διά μαλακότης ὁ ὄργανον ἔσχατος γίγνομαι ὁ τοιοῦτος σφυγμός , παραπλήσιος ὁ συμβαίνω ὁ κατά ὁ μαλακός καί νεαρός ῥάβδος , ὅς ἀείρω ἐκ ἄκρον ὁ μέν τις ὁ μέρος , καί μάλα ὁ πλησίον ὁ λαβή συνεξαίρω , ὁ δέ τις λυγίζω αὐτός ἔτι μένω ταπεινός εἰͅν ὁ κάτος . οὐ μήν ἐν γε ὁ σκληρός καί ξηρός ῥᾴβδος φαίνω τις τοιοῦτος , ἀλλά ὁμότονος ἅπας κατά ὅς τις ἄν αὐτός λαμβάνω ἐξαίρω ἐθέλω συνεξαίρω . τοιοῦτος δέ τις συμπίπτω καί ὁ ἀρτηρία , ὅταν ὑγρότης πολύς διάβροχος γίγνομαι . οὐ ἔτι γάρ δέχομαι ὁ ἀπό ὁ ἀρχή τόνος ὅμοιος ἅπας ὁ μόριον , ἀλλά οἷος λυγίζω καί κλάω πολλαχόθι διακόπτω , εἰͅν οὗτος ὁ πολύς μέν κυματώδης , εἰμί δέ ὅτε καί σκωληκίζω ὁ σφυγμός εἰμί . σύν μέν γάρ ἐρρωμένος ὁ δύναμις κυματώδης , μέγας γάρ ἐξαίρω οὕτως δύναμαι μέρος ὁ ἀρτηρία , σύν ἄρρωστος δέ σκωληκίζω , ἐκ μικρός δηλονότι διάστημα τηνικαῦτα νικάω ὁ τόνος . ἀλλά εὐθύς ἀνάγκη οὗτος ἀνώμαλος τε ἄλλος καί προσέτι καί διαλείπω γίγνομαι , καθά καί ἐπί ὁ ὑδεριάω ἔχω . ἐπί ὅς ἔτι μέν ἀντέχω ὁ τόνος , καθά καί ἐν ὁ περί αὐτός λόγος ἐφεξῆς λέγω , πλατύς καί κυματώδης εἰμί , νικάω δέ πολυειδής ἀνώμαλος γίγνομαι .