galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 4.10
Ἑξῆς ἐστιν ὁ περὶ τῶν μαραινομένων λόγος , ἐφ’ οὗ καὶ αὐτοῦ προγράψαντες ὅσα πρὸς τὴν τῆς αἰτίας εὕρεσίν ἐστι χρήσιμα , μετὰ ταῦθ’ ὑπογράψομεν τὴν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ῥῆσιν . ὠνόμασται δὲ τὸ πάθος ἀπὸ τῶν φλογῶν τῶν μαραινομένων . ἐνδείᾳ δ’ αὗται τροφῆς ἀποσβέννυνται . ὅταν οὖν κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἡ σύμφυτος τοῖς ζώοις θερμασία μαραίνηται , τοὺς σφυγμοὺς ἀναγκαῖον ἀμυδροὺς ὑπάρχειν , ὡς ἂν ἐξ ἀνάγκης ἀῤῥώστου τοῖς οὕτως ἔχουσι τῆς δυνάμεως ἀποτελουμένης . διὰ δὲ ταὐτὸ τοῦτο καὶ μικροὶ γίνονται . καὶ μὴν καὶ τάχος ἔχειν τι φαίνονται , τῷ καὶ τοῦτ’ ἀχώριστον εἶναι τῶν πυρεττόντων . ἐπεὶ καὶ πυρέττουσι μὲν , ἄῤῥωστοι ﻿ δ’ εἰσὶ τὴν δύναμιν καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸν σφυγμὸν ἔχουσι μικρὸν , ἀναγκαῖον αὐτοῖς ἐστι καὶ πυκνὸν ἔχειν . ἐδείχθη γὰρ καὶ τοῦτ’ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν λόγοις . ἀῤῥωστίᾳ δὲ δυνάμεως ἐδείκνυτο καὶ ὁ περινενευκὼς ἕπεσθαι σφυγμὸς , μύουρος ὢν καθ’ ἑκάτερα τὰ μέρη . δῆλον δ’ ὡς καὶ διὰ παντὸς ὅμοιον ἑαυτῷ τὸν σφυγμὸν ἔχουσιν οἱ τοιοῦτοι , τῆς διαθέσεως οὐκ ἐκ τῶν ὑγρῶν , ἢ τοῦ πνεύματος ὁρμωμένης , ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς στερεοῖς ὑπαρχούσης . ὅλη γὰρ ἐπὶ τούτων ἡ ἕξις τοῦ σώματος οἷον ἄνθραξ τις γέγονε . καὶ διὰ τοῦτο ἑκτικοὺς οἱ νεώτεροι τῶν ἰατρῶν ὀνομάζουσι τοὺς τοιούτους σφυγμούς . ἐφ’ ὧν δ’ ἤδη τελείως ἀποσβέννυται τὸ θερμὸν , ἐπὶ γερόντων δὲ μάλιστα τοῦτο συμπίπτει , καὶ ἀραιότερος ὁ σφυγμὸς γίνεται . καλεῖ δὲ τὸν τοιοῦτον μαρασμὸν ὁ Φίλιππος ἐκ νόσου γῆρας , καὶ συμπίπτει μάλιστα μὲν τοῖς παρηβῶσιν , ἐνίοτε καὶ τοῖς ἔτι ἀκμάζουσι . καὶ καλῶς ὑπὲρ αὐτῶν γέγραπται τῷ Φιλίππῳ ὅτι τούτων ἡ διάθεσις οὐ τοῖς ἀκριβῶς διαπύροις ἄνθραξιν ἔοικεν , ἀλλὰ τοῖς οὕτω σβεννυμένοις ὡς εἰς τέφραν ἤδη μεταβάλλειν . ἀρκεῖ ταῦτα τῷ γε νοῦν ἔχοντι πρὸς τῷ παρακολουθῆσαι τοῖς ἑξῆς . ὑπογράψομεν οὖν ἤδη τὴν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς λέξιν . Ὁ δὲ τῶν μαραινομένων οὐ καθ’ ἓν εἶδος σφυγμὸς τρέπεται . χρὴ γοῦν καθόσον ἐνδέχεται διαφοραῖς εὐδήλοις διορίσασθαι περὶ αὐτῶν . οἱ μὲν δὴ ταῖς μὴ λυθείσαις φλεγμοναῖς κατὰ βραχὺ συναπομαρανθέντες ἀμυδροὺς καὶ θάττονας καὶ πυκνοὺς ἄγαν καὶ μυούρους κατὰ μέγεθος ἐν μιᾷ πληγῇ τοὺς σφυγμοὺς ἴσχουσιν , οὓς Ἀρχιγένης ἐπινενευκότας τε καὶ περινενευκότας καλεῖ , σαφῶς δηλοῦν βουλόμενος τὸ κατὰ τὴν διαστολὴν βραχὺ μετὰ τῆς τῶν ἑκατέρωθεν περάτων οἷον ἐπινεύσεως . οὐ γὰρ ὡς ἀποκεκομμένων ἀθρόως , ἀλλ’ ὡς ἐπικεκαμμένων τῶν ἑκατέρωθεν μερῶν εἰς βραχὺ συνέσταλται , μύουρος ὢν τῷ μεγέθει καὶ καθ’ ἑκάτερα τὰ μέρη . τοῦτο μὲν οὖν οὐ τούτοις μόνοις , ἀλλὰ καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ὁπωσοῦν μαραινομένων ὑπάρχει , τοῖς μὲν διὰ φλεγμονὰς πᾶσιν , ἤδη δὲ καὶ τῶν ἄλλων πολλοῖς , εἰ μή τι ἄρα κᾀκεῖνοι διά τινας φλεγμονὰς λανθανούσας μαραίνονται . καὶ εἴη ἂν οὗτος τῶν ἐπὶ φλεγμοναῖς μαραινομένων ἴδιος , οὐδενὶ τῶν ἄλλως μαρανθέντων ὑπάρχων . ἑκτικὸς δὲ πᾶσι τοῖς μαραινομένοις ὁ σφυγμός ἐστι καὶ τοῦτ’ αὐτοῖς κοινότατον . ἐν δευτέρῳ δ’ ἡ κατὰ τὸ μέγεθος τῆς διαστολῆς ἀνωμαλία μυουρίζουσα . καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τοῖς πλείστοις ὑπάρχει . τρίτον δὲ τὸ τῆς πυκνότητος . ὑπάρχει γὰρ καὶ τοῦτο πᾶσι μὲν τοῖς ἐπὶ φλεγμοναῖς μαρανθεῖσιν ἀχώριστον , ἅπασί τε τοῖς ἐπὶ καρδιακαῖς , ἢ στομαχικαῖς συγκοπαῖς ὀξέως κινδυνεύσασιν , εἶτα ὑπὸ οἴνου πόσεως διαφυγοῦσι μὲν τὴν ὀξύτητα , μαρανθεῖσι δὲ τῷ χρόνῳ , εἰ μή τι ἄρα καὶ τούτους φήσειέ τις ἐπὶ μικραῖς φλεγμοναῖς ἀδήλοις ἡμῖν ἀπόλλυσθαι . καὶ γάρ τινες αὐτῶν τὸν ἐπινενευκότα σφυγμὸν ἔχουσιν , εἰ μή τι ἄρα πάλιν τούτους μὲν ἐπὶ φλεγμονῇ , τοὺς δ’ ἄλλους χωρὶς φλεγμονῆς μαραίνεσθαί φασι . τοῦτο μὲν δὴ ἄπορον . ἔχουσι δ’ οὖν οὗτοι σφυγμὸν ἑκτικὸν , ἀμυδρὸν , πυκνὸν ἄγαν , καί τινες αὐτὸν ἐπινενευκότα καλοῦσι . δευτέρα μὲν αὕτη διαφορὰ σφυγμῶν τοῖς μαραινομένοις . ἄλλη δὲ τρίτη τὸν ἀραιὸν ἰσχόντων , ἀλλὰ καὶ τούτοις πάντως ὅ τε προηγησάμενος πυρετὸς ἐπύκνωσεν αὐτοὺς , τῆς τε δυνάμεως ἡ ἐσχάτη λύσις ἱκανῶς πυκνοῖ . τοὐν μέσῳ δὲ πάντων πυρετῶν ἀποψυχθέντων , μηδέπω δὲ ἀπολλυμένων αὐτῶν , τὴν εἰς ἀραιότητα τροπὴν εἰργάσατο . τοῦτο τὸ εἶδος τοῦ μαρασμοῦ πρεσβυτικῆς ἡλικίας ἴδιον , ἡνίκ’ ἂν μάλιστα τῶν κατὰ πνεύμονα καὶ θώρακα πεπονθός τι τύχοι . οὗτοι τὴν πυρεκτικὴν σκληρότητα τοῦ σφυγμοῦ φυλάττουσι , κᾂν ἀραιὸς ᾖ . παντελῶς δ’ ὀλίγοις τῶν μαραινομένων εἰς ἄλλην ἀνωμαλίαν ὁ σφυγμὸς τρέπεται , πλὴν τῆς εἰρημένης κατὰ τὸ μέγεθος .
Lemmas: ἑξῆς εἰμί ὁ περί ὁ μαραίνω λόγος , ἐπί ὅς καί αὐτός προγράφω ὅσος πρός ὁ ὁ αἰτία εὕρεσις εἰμί χρήσιμος , μετά οὗτος ὑπογράφω ὁ ἐκ ὁ εἰσαγωγή ῥῆσις . ὀνομάζω δέ ὁ πάθος ἀπό ὁ φλόξ ὁ μαραίνω . ἔνδεια δέ οὗτος τροφή ἀποσβέννυμι . ὅταν οὖν κατά ὁ αὐτός λόγος ὁ σύμφυτος ὁ ζῷον θερμασία μαραίνω , ὁ σφυγμός ἀναγκαῖος ἀμυδρός ὑπάρχω , ὡς ἄν ἐκ ἀνάγκη ἄρρωστος ὁ οὕτως ἔχω ὁ δύναμις ἀποτελέω . διά δέ αὐτός οὗτος καί μικρός γίγνομαι . καί μήν καί τάχος ἔχω τις φαίνω , ὁ καί οὗτος ἀχώριστος εἰμί ὁ πυρέσσω . ἐπεί καί πυρέσσω μέν , ἄρρωστος ﻿ δέ εἰμί ὁ δύναμις καί διά οὗτος καί ὁ σφυγμός ἔχω μικρός , ἀναγκαῖος αὐτός εἰμί καί πυκνός ἔχω . δείκνυμι γάρ καί οὗτος ἐν ὁ ἔμπροσθεν λόγος . ἀρρωστία δέ δύναμις δείκνυμι καί ὁ περινέω ἕπομαι σφυγμός , μύουρος εἰμί κατά ἑκάτερος ὁ μέρος . δῆλος δέ ὡς καί διά πᾶς ὅμοιος ἑαυτοῦ ὁ σφυγμός ἔχω ὁ τοιοῦτος , ὁ διάθεσις οὐ ἐκ ὁ ὑγρός , ἤ ὁ πνεῦμα ὁρμάω , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ στερεός ὑπάρχω . ὅλος γάρ ἐπί οὗτος ὁ ἕξις ὁ σῶμα οἷος ἄνθραξ τις γίγνομαι . καί διά οὗτος ἑκτικός ὁ νέος ὁ ἰατρός ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος σφυγμός . ἐπί ὅς δέ ἤδη τέλειος ἀποσβέννυμι ὁ θερμός , ἐπί γέρων δέ μάλα οὗτος συμπίπτω , καί ἀραῖος ὁ σφυγμός γίγνομαι . καλέω δέ ὁ τοιοῦτος μαρασμός ὁ Φίλιππος ἐκ νόσος γῆρας , καί συμπίπτω μάλα μέν ὁ παρηβάω , ἐνίοτε καί ὁ ἔτι ἀκμάζω . καί καλός ὑπέρ αὐτός γράφω ὁ Φίλιππος ὅτι οὗτος ὁ διάθεσις οὐ ὁ ἀκριβής διάπυρος ἄνθραξ ἔοικα , ἀλλά ὁ οὕτως σβέννυμι ὡς εἰς τέφρα ἤδη μεταβάλλω . ἀρκέω οὗτος ὁ γε νόος ἔχω πρός ὁ παρακολουθέω ὁ ἑξῆς . ὑπογράφω οὖν ἤδη ὁ ἐκ ὁ εἰσαγωγή λέξις . ὁ δέ ὁ μαραίνω οὐ κατά εἷς εἶδος σφυγμός τρέπω . χρή γοῦν καθόσον ἐνδέχομαι διαφορά εὔδηλος διορίζω περί αὐτός . ὁ μέν δή ὁ μή λύω φλεγμονή κατά βραχύς συναπομαραίνομαι ἀμυδρός καί ταχύς καί πυκνός ἄγαν καί μύουρος κατά μέγεθος ἐν εἷς πληγή ὁ σφυγμός ἴσχω , ὅς Ἀρχιγένης ἐπινεύω τε καί περινεύω καλέω , σαφής δηλόω βούλομαι ὁ κατά ὁ διαστολή βραχύς μετά ὁ ὁ ἑκατέρωθεν πέρας οἷος ἐπίνευσις . οὐ γάρ ὡς ἀποκόπτω ἀθρόος , ἀλλά ὡς ἐπικάπτω ὁ ἑκατέρωθεν μέρος εἰς βραχύς συστέλλω , μύουρος εἰμί ὁ μέγεθος καί κατά ἑκάτερος ὁ μέρος . οὗτος μέν οὖν οὐ οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ πολύς ὁ ὁπωσοῦν μαραίνω ὑπάρχω , ὁ μέν διά φλεγμονή πᾶς , ἤδη δέ καί ὁ ἄλλος πολύς , εἰ μή τις ἄρα κᾀκεῖνος διά τις φλεγμονή λανθάνω μαραίνω . καί εἰμί ἄν οὗτος ὁ ἐπί φλεγμονή μαραίνω ἴδιος , οὐδείς ὁ ἄλλος μαραίνω ὑπάρχω . ἑκτικός δέ πᾶς ὁ μαραίνω ὁ σφυγμός εἰμί καί οὗτος αὐτός κοινός . ἐν δεύτερος δέ ὁ κατά ὁ μέγεθος ὁ διαστολεύς ἀνωμαλία μυουρίζω . καί γάρ καί οὗτος ὁ πολύς ὑπάρχω . τρίτος δέ ὁ ὁ πυκνότης . ὑπάρχω γάρ καί οὗτος πᾶς μέν ὁ ἐπί φλεγμονή μαραίνω ἀχώριστος , ἅπας τε ὁ ἐπί καρδιακός , ἤ στομαχικός συγκοπή ὀξύς κινδυνεύω , εἶτα ὑπό οἶνος πόσις διαφεύγω μέν ὁ ὀξύτης , μαραίνω δέ ὁ χρόνος , εἰ μή τις ἄρα καί οὗτος φημί τις ἐπί μικρός φλεγμονή ἄδηλος ἐγώ ἀπόλλυμι . καί γάρ τις αὐτός ὁ ἐπινεύω σφυγμός ἔχω , εἰ μή τις ἄρα πάλιν οὗτος μέν ἐπί φλεγμονή , ὁ δέ ἄλλος χωρίς φλεγμονή μαραίνω φημί . οὗτος μέν δή ἄπορος . ἔχω δέ οὖν οὗτος σφυγμός ἑκτικός , ἀμυδρός , πυκνός ἄγαν , καί τις αὐτός ἐπινεύω καλέω . δεύτερος μέν οὗτος διαφορά σφυγμός ὁ μαραίνω . ἄλλος δέ τρίτος ὁ ἀραιός ἴσχω , ἀλλά καί οὗτος πάντως ὁ τε προηγέομαι πυρετός πυκνόω αὐτός , ὁ τε δύναμις ὁ ἔσχατος λύσις ἱκανός πυκνόω . ἐν μέσος δέ πᾶς πυρετός ἀποψύχω , μηδέπω δέ ἀπόλλυμι αὐτός , ὁ εἰς ἀραιότης τροπή ἐργάζομαι . οὗτος ὁ εἶδος ὁ μαρασμός πρεσβυτικός ἡλικία ἴδιος , ἡνίκα ἄν μάλα ὁ κατά πνεύμων καί θώραξ πάσχω τις τυγχάνω . οὗτος ὁ πυρεκτικός σκληρότης ὁ σφυγμός φυλάσσω , ἔͅν ἀραιός εἰμί . παντελής δέ ὀλίγος ὁ μαραίνω εἰς ἄλλος ἀνωμαλία ὁ σφυγμός τρέπω , πλήν ὁ λέγω κατά ὁ μέγεθος .