galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 2.2
αἱ δὲ τῶν ὀργάνων τόνδε τὸν τρόπον · ὅταν αἱ περικείμεναι χῶραι τῆς ἀρτηρίας ἕνεκα τοῦ διαστελλομένας αὐτὰς ἐκδέχεσθαι καταληφθῶσιν ὑπό τινος ἑτέρου σώματος , ἀνάγκη στενοχωρουμένας τούτῳ τὰς ἀρτηρίας ἀδυνατεῖν αὐτάρκως διαστέλλεσθαι . τὸ καθ’ ἑκάστην οὖν ἐνέργειαν ἐλλιπὲς ἀθρόον ἕν ποτε κεφάλαιον ἀξιόλογον ἀποτελεῖ , ὥστε πολὺ τῆς χρείας ἀπολείπεσθαι τὴν ἐνέργειαν . τότε δ’ ἤδη καὶ ἡ δύναμις ἀναγκάζεται βιαίως τε καὶ σφοδρῶς ἐνεργεῖν , ἀποσείσασθαι καὶ διώσασθαι σπεύδουσα τὰ περικείμενα τοῖς ὀργάνοις αὑτῆς καὶ κωλύοντα τὰς κινήσεις . κᾀν τούτῳ μείζονά τε τῶν ἔμπροσθεν ἀνάγκη καὶ σφοδρότερον καὶ ὠκύτερον γενέσθαι τὸν σφυγμόν . πυκνότερος δ’ ἂν οὐ νῦν πρῶτον , ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐγένετο . δέδεικται γὰρ ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ ταῖς ἐλλιπεστέραις τῆς χρείας ἐνεργείαις ἐξ ἀνάγκης ἑπομένη πυκνότης σφυγμῶν . εἰ μὲν οὖν τὴν ἴσην ὁρμὴν ἡ δύναμις ἐπὶ τούτων ἐφύλαττεν ἐν ἁπάσαις ἐφεξῆς διαστολαῖς , ὁμοίως ἂν ἀεὶ μεγάλοι καὶ σφοδροὶ καὶ ταχεῖς ἐγίνοντο , νυνὶ δ’ , οὐ γὰρ φυλάττει , ἀλλὰ πάλιν ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς φέρεται κίνησιν , ἐν τούτῳ πολυειδής τε καὶ συνεχὴς ἡ ἀνωμαλία γίνεται . τοῦ δὲ μὴ φυλάττειν αἴτιόν ἐστι τὸ μηδὲν ἀνύουσαν αὐτὴν μέγα κάμνειν ματαίως . εἰ μὲν οὖν ὑγρότης εἴη τις περικεχυμένη ταῖς ἀρτηρίαις ταῖς σφοδραῖς καὶ βιαίαις κινήσεσιν ὠθουμένη , μεταῤῥεῖν ἄλλοτ’ εἰς ἄλλους ἀναγκάζεται τόπους , ἔστ’ ἂν ἤτοι κατά τινα πόρον ἐνεχθεῖσα τὸν ἐξοχετεῦσαι δυνάμενον αὐτὴν , ἐκπέσῃ τοῦ σώματος , ἢ καὶ λεπτυνθεῖσα τῷ χρόνῳ ἢ καὶ τελέως εἰς ἀτμοὺς λυθεῖσα διαπνευσθείη . κᾀν τούτῳ τέως ἀνάγκη ποικίλην τε καὶ συνεχῆ γίνεσθαι τὴν ἀνωμαλίαν , μήτ’ ἴσων τὸ πλῆθος ἐν παντὶ τῷ μεταξὺ χρόνῳ τῶν ὑγρῶν φυλαττομένων μήτε τὰς αὐτὰς στενοχωρούντων ἀρτηρίας , ἀλλ’ ἐξ ἀκυρωτέρων πολλάκις μορίων εἰς τὰ κυριώτερα , κᾀκ τούτων αὖθις εἰς ἀκυρώτερα μεθισταμένων . εἰ δ’ ἤτοι φλεγμονή τις ἢ ἀπόστασις , ἢ σκίῤῥος εἴη τὸ πάθημα τῶν περικειμένων ταῖς ἀρτηρίαις σωμάτων ὑφ’ οὗ θλίβονταί τε καὶ στενοχωροῦνται , διὰ μακροτέρων οὕτως ἀνάγκη χρόνων τοῖς ἴσοις σφυγμοῖς παρεμπίπτειν τοὺς ἀνίσους . ἀεὶ γὰρ τὰ αὐτὰ μόρια τῶν αὐτῶν ἀρτηριῶν θλίβεται πρὸς τῶν αὐτῶν , ἢ ἴσων τοῖς μεγέθεσιν , ἢ καὶ παραπλησίων ὄγκων . γίνεται δέ ποτε καὶ διὰ πλῆθος αἵματος , ἤτοι ταῖς φλεψὶν ἢ ταῖς ἀρτηρίαις αὐταῖς ἐγκεχυμένου , ἀνωμαλία σφυγμῶν . ἀλλ’ αὕτη γε ταῖς φλεβοτομίαις τάχιστα καθίσταται . τὸ μὲν γὰρ ἐν ταῖς φλεψὶ πλῆθος , ὡς ἂν παρακειμένων ἑαυταῖς ἀρτηριῶν , θλῖβόν τε καὶ στενοχωροῦν αὐτὰς , ὁμοίως τῷ παρὰ φύσιν ὄγκῳ κενωθὲν ταῖς φλεβοτομίαις αὐτίκα μὲν συγκαθεῖλε τὸν ὄγκον τῶν φλεβῶν , εὐθὺς δὲ καὶ ταῖς ἀρτηρίαις χώραν εὐπετῆ πρὸς τὴν κίνησιν παρέσχεν , ἐφ’ ᾗ τὴν κατὰ φύσιν ἐνέργειαν ἀκώλυτον λαβοῦσαι τὴν ὁμαλότητα τῶν σφυγμῶν ἅμ’ αὐτῇ τὴν κατὰ φύσιν ἀνεκτήσαντο . τὸ δ’ ἐν ταῖς ἀρτηρίαις αὐταῖς αἷμα , τοῦτο μὲν ὅπως ἐνίσταται ταῖς ὁδοῖς τοῦ πνεύματος οὐδὲ λόγου δεῖται , καὶ μάλιστα ἢν καὶ παχύ πως , ἢ γλίσχρον , ἢ κᾀν τοῖς ἐσχάτοις αὐτῶν πέρασιν ἐσφηνωμένον εἴη . τηνικαῦτα γὰρ οὔθ’ ἕλκειν οὔτ’ ἐκπέμπειν τὸ πνεῦμα δυνάμεναι πολυειδῆ θ’ ἅμα καὶ χαλεπωτάτην ἐργάζονται τὴν ἀνωμαλίαν , καὶ μάλισθ’ ὅταν ἤτοι τῆς καρδίας αὐτῆς ἐγγὺς ἢ καὶ πόῤῥω μὲν ἀλλ’ ἐν κυρίοις μέρεσιν ἡ σφήνωσις τῶν ἐμφραττόντων χυμῶν γίνηται . καθόλου τοίνυν εἰπεῖν ἢ θλιβομένων ἰσχυρῶς τῶν ἀρτηριῶν , ἢ ἐμφραττομένων ἀνωμαλία τις γίνεται περὶ τοὺς σφυγμοὺς , κᾂν μηδὲν ἡ δύναμις πέπονθεν . εἰ μέντοι καὶ ἡ δύναμις ἔχει φαύλως ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τῶν ὀργάνων διαθέσει , παντί που δῆλον ὡς πολυειδεστέραν ἀνάγκη γενέσθαι τὴν ἀνωμαλίαν , ὥσπερ γε καὶ εἰ κατὰ τὴν καρδίαν αὐτὴν ἀνώμαλος ὑπάρχει δυσκρασία , περὶ ἧς ἅπαντα τὸν λόγον ἀκριβώσαιμι ἐν τῇ προγνωστικῇ πραγματείᾳ . εἰ δὲ τὰ μὲν τῶν ὀργάνων ἔχοι καλῶς , ἡ δύναμις δ’ ἀσθενὴς εἴη μεγάλως , ﻿ ἡ προειρημένη μὲν οὐκ ἂν εἴη ; ἡ μέντοι μύουρος ὀνομαζομένη γένοιτ’ ἂν ἀνωμαλία . κατὰ γὰρ τὴν ἐπιβολὴν τῶν δακτύλων ἡ δύναμις νικωμένη μικροτέρους ἀεὶ καὶ ἀμυδροτέρους ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς . ἀποδείξεως δ’ οὐκ ἔτι δεῖ τῷ λόγῳ . δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ διαγνώσεως αὐτάρκως . ἀλλ’ ὃ χρὴ προσθεῖναι χρήσιμον εἰς τὰ παρόντα , τοῦτο προσκείσεται .
Lemmas: ὁ δέ ὁ ὄργανον ὅδε ὁ τρόπος · ὅταν ὁ περίκειμαι χώρα ὁ ἀρτηρία ἕνεκα ὁ διαστέλλω αὐτός ἐκδέχομαι καταλαμβάνω ὑπό τις ἕτερος σῶμα , ἀνάγκη στενοχωρέω οὗτος ὁ ἀρτηρία ἀδυνατέω αὔταρκος διαστέλλω . ὁ κατά ἕκαστος οὖν ἐνέργεια ἐλλιπής ἀθρόος εἷς ποτέ κεφάλαιος ἀξιόλογος ἀποτελέω , ὥστε πολύς ὁ χρεία ἀπολείπω ὁ ἐνέργεια . τότε δέ ἤδη καί ὁ δύναμις ἀναγκάζω βίαιος τε καί σφοδρός ἐνεργέω , ἀποσείω καί διωθέω σπεύδω ὁ περίκειμαι ὁ ὄργανον ἑαυτοῦ καί κωλύω ὁ κίνησις . εἰͅν οὗτος μέγας τε ὁ ἔμπροσθεν ἀνάγκη καί σφοδρός καί ὠκύς γίγνομαι ὁ σφυγμός . πυκνός δέ ἄν οὐ νῦν πρῶτος , ἀλλά εὐθύς ἐκ ἀρχή γίγνομαι . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ πρό οὗτος λόγος ὁ ἐλλιπής ὁ χρεία ἐνέργεια ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι πυκνότης σφυγμός . εἰ μέν οὖν ὁ ἴσος ὁρμή ὁ δύναμις ἐπί οὗτος φυλάσσω ἐν ἅπας ἐφεξῆς διαστολή , ὅμοιος ἄν ἀεί μέγας καί σφοδρός καί ταχύς γίγνομαι , νυνί δέ , οὐ γάρ φυλάσσω , ἀλλά πάλιν ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή φέρω κίνησις , ἐν οὗτος πολυειδής τε καί συνεχής ὁ ἀνωμαλία γίγνομαι . ὁ δέ μή φυλάσσω αἴτιος εἰμί ὁ μηδείς ἀνύω αὐτός μέγας κάμνω μάταιος . εἰ μέν οὖν ὑγρότης εἰμί τις περιχέω ὁ ἀρτηρία ὁ σφοδρός καί βίαιος κίνησις ὠθέω , μεταρρέω ἄλλοτε εἰς ἄλλος ἀναγκάζω τόπος , ἔστε ἄν ἤτοι κατά τις πόρος φέρω ὁ ἐξοχετεύω δύναμαι αὐτός , ἐκπίπτω ὁ σῶμα , ἤ καί λεπτύνω ὁ χρόνος ἤ καί τέλειος εἰς ἀτμός λύω διαπνεύσκω . εἰͅν οὗτος τέως ἀνάγκη ποικίλος τε καί συνεχής γίγνομαι ὁ ἀνωμαλία , μήτε ἴσος ὁ πλῆθος ἐν πᾶς ὁ μεταξύ χρόνος ὁ ὑγρός φυλάσσω μήτε ὁ αὐτός στενοχωρέω ἀρτηρία , ἀλλά ἐκ ἄκυρος πολλάκις μόριον εἰς ὁ κύριος , ἐͅκ οὗτος αὖθις εἰς ἄκυρος μεθίστημι . εἰ δέ ἤτοι φλεγμονή τις ἤ ἀπόστασις , ἤ σκίρρος εἰμί ὁ πάθημα ὁ περίκειμαι ὁ ἀρτηρία σῶμα ὑπό ὅς θλίβω τε καί στενοχωρέω , διά μακρός οὕτως ἀνάγκη χρόνος ὁ ἴσος σφυγμός παρεμπίπτω ὁ ἄνισος . ἀεί γάρ ὁ αὐτός μόριον ὁ αὐτός ἀρτηρία θλίβω πρός ὁ αὐτός , ἤ ἴσος ὁ μέγεθος , ἤ καί παραπλήσιος ὄγκος . γίγνομαι δέ ποτέ καί διά πλῆθος αἷμα , ἤτοι ὁ φλέψ ἤ ὁ ἀρτηρία αὐτός ἐγχύνω , ἀνωμαλία σφυγμός . ἀλλά οὗτος γε ὁ φλεβοτομία ταχύς καθίστημι . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ φλέψ πλῆθος , ὡς ἄν παράκειμαι ἑαυτοῦ ἀρτηρία , θλίβω τε καί στενοχωρέω αὐτός , ὅμοιος ὁ παρά φύσις ὄγκος κενόω ὁ φλεβοτομία αὐτίκα μέν συγκαθαιρέω ὁ ὄγκος ὁ φλέψ , εὐθύς δέ καί ὁ ἀρτηρία χώρα εὐπετής πρός ὁ κίνησις παρέχω , ἐπί ὅς ὁ κατά φύσις ἐνέργεια ἀκώλυτος λαμβάνω ὁ ὁμαλότης ὁ σφυγμός ἅμα αὐτός ὁ κατά φύσις ἀνακτάομαι . ὁ δέ ἐν ὁ ἀρτηρία αὐτός αἷμα , οὗτος μέν ὅπως ἐνίστημι ὁ ὁδός ὁ πνεῦμα οὐδέ λόγος δέω , καί μάλα ἐάν καί παχύς πως , ἤ γλίσχρος , ἤ εἰͅν ὁ ἔσχατος αὐτός πέρας σφηνόω εἰμί . τηνικαῦτα γάρ οὔτε ἕλκω οὔτε ἐκπέμπω ὁ πνεῦμα δύναμαι πολυειδής τε ἅμα καί χαλεπός ἐργάζομαι ὁ ἀνωμαλία , καί μάλα ὅταν ἤτοι ὁ καρδία αὐτός ἐγγύς ἤ καί πρόσω μέν ἀλλά ἐν κύριος μέρος ὁ σφήνωσις ὁ ἐμφράσσω χυμός γίγνομαι . καθόλου τοίνυν λέγω ἤ θλίβω ἰσχυρός ὁ ἀρτηρία , ἤ ἐμφράσσω ἀνωμαλία τις γίγνομαι περί ὁ σφυγμός , ἔͅν μηδείς ὁ δύναμις πάσχω . εἰ μέντοι καί ὁ δύναμις ἔχω φαῦλος ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ ὄργανον διάθεσις , πᾶς που δῆλος ὡς πολυειδής ἀνάγκη γίγνομαι ὁ ἀνωμαλία , ὥσπερ γε καί εἰ κατά ὁ καρδία αὐτός ἀνώμαλος ὑπάρχω δυσκρασία , περί ὅς ἅπας ὁ λόγος ἀκριβόω ἐν ὁ προγνωστικός πραγματεία . εἰ δέ ὁ μέν ὁ ὄργανον ἔχω καλός , ὁ δύναμις δέ ἀσθενής εἰμί μέγας , ﻿ ὁ προλέγω μέν οὐ ἄν εἰμί ; ὁ μέντοι μύουρος ὀνομάζω γίγνομαι ἄν ἀνωμαλία . κατά γάρ ὁ ἐπιβολή ὁ δάκτυλος ὁ δύναμις νικάω μικρός ἀεί καί ἀμυδρός ἐργάζομαι ὁ σφυγμός . ἀπόδειξις δέ οὐ ἔτι δέω ὁ λόγος . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί διάγνωσις αὔταρκος . ἀλλά ὅς χρή προστίθημι χρήσιμος εἰς ὁ πάρειμι , οὗτος πρόσκειμαι .