galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 2.3
Τὴν ἀσθένειαν τῆς τοὺς σφυγμοὺς ἐργαζομένης δυνάμεως οὐκ ἴσην ἐν πάσαις ταῖς διαθέσεσι ὑπάρχειν ἀναγκαῖον , ἀλλὰ πάμπολυ δή τι τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ὑπάρχειν . ἡ μὲν δὴ πρώτη καὶ βραχεῖα μικροτέρους μὲν καὶ ἀμυδροτέρους , οὐ μήν γε μυούρους ἐργάζεται τοὺς σφυγμούς · ἡ δὲ ἐπὶ ταύτῃ τοσούτῳ μείζων , ὡς ἤδη καὶ τοὺς ἐπιβαλλομένους δακτύλους ἄχθος εἶναι τῇ δυνάμει , τῶν μυούρων ἐστὶ σφυγμῶν ἀποτελεστική . διττῆς δ’ οὔσης ἐν αὐτοῖς διαφορᾶς , οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς κίνησιν ἐπανέρχονται καὶ καλοῦσιν αὐτοὺς μυούρους παλινδρομοῦντας , οἱ δ’ αὐτόθι που καταστρέφουσιν , ἰστέον ὡς οἱ μὲν πρότεροι μικροτέραν δείκνυνται τὴν ἀσθένειαν . ἀναμάχεται γάρ πως ἡ δύναμις ἔτι καὶ οἷον ἀθροίζουσα καὶ συστρέφουσα πολλάκις ἑαυτὴν αὔξει μὲν τὸ μέγεθος οὕτω τῶν σφυγμῶν , αὔξει δὲ καὶ τὸν τόνον . οἱ μέντοι καταμένοντες ἐν ἐσχάτῃ μικρότητι καὶ μηκέτ’ ἐπανερχόμενοι μειζόνως ἢ κατὰ τούτους ἐμφαίνουσι λελύσθαι τὴν δύναμιν , ὥσπερ εἰ καὶ τελέως ἐκλείποιεν , ἐσχάτην τινὰ τὴν ἀῤῥωστίαν ἐνδείξονται . ὅτι μέντοι τούτων ἁπάντων ἡ διάγνωσις ἐπικειμένων τῶν δακτύλων ταῖς ἀρτηρίαις καὶ μηδόλως αἰρομένων γίνεται παντί που πρόδηλον . εἰ γὰρ αἴροντες αὐτοὺς , εἶτα μετ’ ὀλίγον ἐπιφέροντες εὑρίσκομεν καθ’ ἑκάστην ἐπιβολὴν ἐκλελοιπυῖαν τὴν κίνησιν , ἀσφυξίαν τε τοῦτο καλοῦμεν παντελῆ καὶ οὐκ ἐκλείποντα σφυγμόν . πολὺ δ’ οἶμαι διαφέρειν ἀσφυξίαν ἐκλείποντος σφυγμοῦ . ἡ μὲν γὰρ οἷον στέρησις ἁπάσης τῆς ἐνεργείας , πρὸς γοῦν τὴν αἴσθησιν , ὁ δ’ ἐξ ἡμισείας ἀπώλεια . ὁπόταν οὖν ἐπιβάλλοντι μέν σοι τοὺς δακτύλους ἡ κίνησις ἐμφαίνηται , φυλάττοντι δ’ ἐπικειμένους ἐκλυθεῖσα κατὰ βραχὺ παύσηται παντάπασι , τοὺς μὲν σφυγμοὺς τοὺς τοιούτους ἐκλείποντας ὀνομάζειν , τὴν διάθεσιν δ’ ἡγεῖσθαι μέσην τῆς τε τῶν μυούρων σφυγμῶν καὶ τῆς παντελοῦς ἀσφυξίας , ὅσῳ δὲ τῶν μυούρων χαλεπωτέραν , τοσούτῳ τῆς ἀσφυξίας ἐπιεικεστέραν . τρεῖς μὲν οὖν αὗται διαθέσεις τῷ ποσῷ τῆς βλάβης διαφέρουσαι . τετάρτη δ’ ἡ τῶν παλινδρομούντων μυούρων ἡ πασῶν ἐπιεικεστάτη . πέμπτη δ’ ἔτι προσκείσθω ταύταις ἡ τῶν διαλειπόντων , προηγουμένη δηλονότι τῆς τῶν ἐκλειπόντων . ὃ γὰρ ἐφ’ ἑνὸς , ἢ δυοῖν , ἢ ὅλως ἀριθμοῦ τινος σφυγμῶν ἦν , τοῦθ’ ἡ τῶν ἐκλειπόντων ἐπὶ πάντων ἐργάζεται . πρόδηλοι δὲ καὶ αὐτῶν τῶν διαλειπόντων αἱ διαφοραί . μείζονες μὲν γὰρ αἱ βλάβαι τῆς δυνάμεως , ὅταν πλείονες , ἐλάττονες δ’ , ὅταν ὀλιγώτεραι κινήσεις ἐκλείπωσιν . ἡ δὲ τῶν παρεμπιπτόντων καλουμένων σφυγμῶν διάγνωσις ἐναντία τῇ τῶν διαλειπόντων ἐστίν · εἶεν δ’ ἂν δηλονότι καὶ οὗτοι τῶν ἀνωμάλων ἐν ἀθροίσματι , καὶ γίνονται τῆς δυνάμεως ἐῤῥωμένης μὲν , ἀλλ’ ὑπὸ πλήθους χυμῶν ἢ ἐμφράξεως ὀργάνων ἐνοχλουμένης . ὡς οὖν , ἵνα διώσηται τὰ λυποῦντα , μείζονας πολλάκις καὶ σφοδροτέρους καὶ ὠκυτέρους ἐργάζεται τοὺς σφυγμοὺς , οὕτω καὶ πλέονες ἐν ταῖς τοιαύταις διαθέσεσι μάλιστα καὶ ὑψηλοὶ γίνονται σφυγμοὶ , καὶ διὰ τοῦτο κριτικῆς ἐκκρίσεώς εἰσι σημεῖα . οὐ μόνον δὲ δι’ ἀῤῥωστίαν δυνάμεως ὁ διαλείπων γίνεται σφυγμὸς , ἀλλὰ καὶ δι’ ἔμφραξιν ὀργάνων ἰσχυρὰν , ἢ θλίψιν τινὰ καὶ στενοχωρίαν , ὅταν μηδ’ ὅλως εἰς ἑαυτὰς ἕλξαι τι δυνηθῶσιν αἱ ἀρτηρίαι . περὶ μὲν οὖν τῆς ἐν ἀθροίσματι τῶν σφυγμῶν ἀνωμαλίας ἱκανὰ καὶ ταῦτα .
Lemmas: ὁ ἀσθένεια ὁ ὁ σφυγμός ἐργάζομαι δύναμις οὐ ἴσος ἐν πᾶς ὁ διάθεσις ὑπάρχω ἀναγκαῖος , ἀλλά πάμπολυς δή τις ὁ μάλα τε καί ἥσσων ὑπάρχω . ὁ μέν δή πρῶτος καί βραχύς μικρός μέν καί ἀμυδρός , οὐ μήν γε μύουρος ἐργάζομαι ὁ σφυγμός · ὁ δέ ἐπί οὗτος τοσοῦτος μέγας , ὡς ἤδη καί ὁ ἐπιβάλλω δάκτυλος ἄχθος εἰμί ὁ δύναμις , ὁ μύουρος εἰμί σφυγμός ἀποτελεστικός . δισσός δέ εἰμί ἐν αὐτός διαφορά , ὁ μέν γάρ αὐτός εἰς ὁ ἐκ ἀρχή κίνησις ἐπανέρχομαι καί καλέω αὐτός μύουρος παλινδρομέω , ὁ δέ αὐτόθι που καταστρέφω , οἶδα ὡς ὁ μέν πρότερος μικρός δείκνυμι ὁ ἀσθένεια . ἀναμάχομαι γάρ πως ὁ δύναμις ἔτι καί οἷος ἀθροίζω καί συστρέφω πολλάκις ἑαυτοῦ αὐξάνω μέν ὁ μέγεθος οὕτως ὁ σφυγμός , αὐξάνω δέ καί ὁ τόνος . ὁ μέντοι καταμένω ἐν ἔσχατος μικρότης καί μηκέτι ἐπανέρχομαι μέγας ἤ κατά οὗτος ἐμφαίνω λύω ὁ δύναμις , ὥσπερ εἰ καί τέλειος ἐκλείπω , ἔσχατος τις ὁ ἀρρωστία ἐνδείκνυμι . ὅτι μέντοι οὗτος ἅπας ὁ διάγνωσις ἐπίκειμαι ὁ δάκτυλος ὁ ἀρτηρία καί μηδόλως ἀείρω γίγνομαι πᾶς που πρόδηλος . εἰ γάρ ἀείρω αὐτός , εἶτα μετά ὀλίγος ἐπιφέρω εὑρίσκω κατά ἕκαστος ἐπιβολή ἐκλείπω ὁ κίνησις , ἀσφυξία τε οὗτος καλέω παντελής καί οὐ ἐκλείπω σφυγμός . πολύς δέ οἴομαι διαφέρω ἀσφυξία ἐκλείπω σφυγμός . ὁ μέν γάρ οἷος στέρησις ἅπας ὁ ἐνέργεια , πρός γοῦν ὁ αἴσθησις , ὁ δέ ἐκ ἥμισυς ἀπώλεια . ὁπόταν οὖν ἐπιβάλλω μέν σύ ὁ δάκτυλος ὁ κίνησις ἐμφαίνω , φυλάσσω δέ ἐπίκειμαι ἐκλύω κατά βραχύς παύω παντάπασι , ὁ μέν σφυγμός ὁ τοιοῦτος ἐκλείπω ὀνομάζω , ὁ διάθεσις δέ ἡγέομαι μέσος ὁ τε ὁ μύουρος σφυγμός καί ὁ παντελής ἀσφυξία , ὅσος δέ ὁ μύουρος χαλεπός , τοσοῦτος ὁ ἀσφυξία ἐπιεικής . τρεῖς μέν οὖν οὗτος διάθεσις ὁ πός ὁ βλάβη διαφέρω . τέταρτος δέ ὁ ὁ παλινδρομέω μύουρος ὁ πᾶς ἐπιεικής . πέμπτος δέ ἔτι πρόσκειμαι οὗτος ὁ ὁ διαλείπω , προηγέομαι δηλονότι ὁ ὁ ἐκλείπω . ὅς γάρ ἐπί εἷς , ἤ δύο , ἤ ὅλος ἀριθμός τις σφυγμός εἰμί , οὗτος ὁ ὁ ἐκλείπω ἐπί πᾶς ἐργάζομαι . πρόδηλος δέ καί αὐτός ὁ διαλείπω ὁ διαφορά . μέγας μέν γάρ ὁ βλάβη ὁ δύναμις , ὅταν πολύς , ἐλαχύς δέ , ὅταν ὀλίγος κίνησις ἐκλείπω . ὁ δέ ὁ παρεμπίπτω καλέω σφυγμός διάγνωσις ἐναντίος ὁ ὁ διαλείπω εἰμί · εἰμί δέ ἄν δηλονότι καί οὗτος ὁ ἀνώμαλος ἐν ἄθροισμα , καί γίγνομαι ὁ δύναμις ῥώννυμι μέν , ἀλλά ὑπό πλῆθος χυμός ἤ ἔμφραξις ὄργανον ἐνοχλέω . ὡς οὖν , ἵνα διωθέω ὁ λυπέω , μέγας πολλάκις καί σφοδρός καί ὠκύς ἐργάζομαι ὁ σφυγμός , οὕτως καί πολύς ἐν ὁ τοιοῦτος διάθεσις μάλα καί ὑψηλός γίγνομαι σφυγμός , καί διά οὗτος κριτικός ἔκκρισις εἰμί σημεῖον . οὐ μόνος δέ διά ἀρρωστία δύναμις ὁ διαλείπω γίγνομαι σφυγμός , ἀλλά καί διά ἔμφραξις ὄργανον ἰσχυρός , ἤ θλίψις τις καί στενοχωρία , ὅταν μηδέ ὅλος εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω τις δύναμαι ὁ ἀρτηρία . περί μέν οὖν ὁ ἐν ἄθροισμα ὁ σφυγμός ἀνωμαλία ἱκανός καί οὗτος .