galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 4.23
Στόμαχος πεπονθὼς , οὕτω γὰρ καλείσθω καὶ ὑφ’ ἡμῶν ἐν τῷ παρόντι τὸ στόμα τῆς κοιλίας διὰ τὴν τῶν πολλῶν συνήθειαν , οὐ καθ’ ἓν εἶδος τρέπει τὸν σφυγμὸν , ἀλλ’ ὁ μὲν φλεγμαίνων μόνον , οἷον ἐπὶ φλεγμονῇ νευρώδους σώματος εἴπομεν γίνεσθαι , τὴν τροπὴν τοιαύτην ἐργάζεται · ὁ δὲ θλιβόμενος , ἢ δακνόμενος , ἢ ἀλύων , ἢ λύζων , ἢ ἐμετικὸς , ἢ ναυτιώδης , ἢ ἀνόρεκτος , ἢ ὀδυνώμενος , κατὰ τὸ τοῦ συμπτώματος εἶδος . αἱ μὲν γὰρ δήξεις καὶ οἱ ἔμετοι καὶ αἱ ναυτίαι καὶ οἱ λυγμοὶ καὶ ὁ ἀλυσμὸς ἰσχυρῶς πυκνοῦσι σὺν τῷ μικρὸν καὶ ἀμυδρὸν ἐργάζεσθαι καί τισι μετρίως θάττονα . θλίψις δὲ μόνη χωρὶς τούτων τινὸς καὶ ἀραιὸν καὶ βραδὺν καὶ μικρὸν καὶ ἀμυδρόν . ἡ δὲ τοιαύτη θλίψις ἐπί τε τροφαῖς βαρυνούσαις γίνεται , μηδεμίαν ἐχούσαις ἰσχυρὰν δύναμιν , ἀλλ’ αὐτῷ μόνῳ τῷ ποσῷ διοχλούσαις , καί τισιν ὑγροῖς συῤῥυεῖσιν εἰς αὐτὸν ἀδήκτοις . εἰ δὲ καὶ ψύχοιτο πρὸς αὐτῶν , τότε δὴ καὶ μάλιστα τοιοῦτος ὁ σφυγμὸς ἔσται . καὶ ὁ τῶν βουλιμιώντων τοιοῦτός ἐστιν . αἱ μὲν οὖν εἰς πυκνότητα τρέπουσαι διαθέσεις ἅπασαι χρονίζουσαι ἢ σφοδρότεραι γινόμεναι τὸν σκωληκίζοντα σφυγμὸν ἐργάζονται , αἱ δ’ εἰς ἀραιότητα πρὸς τῷ τὰς εἰρημένας διαφορὰς ἐπιτείνειν τοιοῦτόν τι σὺν αὐταῖς εἶδος ἐν τῇ καθ’ ἕνα σφυγμὸν ἀνωμαλίᾳ γεννῶσιν , ὡς εἰς πολλὰ δοκεῖν τεθρύφθαι τὸ σῶμα τῆς ἀρτηρίας , ὡς μὴ καὶ συνεχὲς εἶναι . καὶ οἷον ψάμμου προσπιπτούσης αἴσθησις γίνεται τῇ ἁφῇ κατὰ τὴν διαστολήν . Ἡ μὲν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ῥῆσις αὕτη . τὰς δ’ αἰτίας τῶν εἰρημένων , ὅσα μὲν πάνυ σαφεῖς εἰσι τοῖς μεμνημένοις τῶν ἔμπροσθεν , οὐ δέομαι λέγειν · ὅσαι δ’ ἀσαφέστεραι , ῥηθήσονται . δυνάμεως γὰρ ἀῤῥωστούσης τῆς μὲν κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον ἐπὶ δυσκρασίᾳ δηλονότι , τῆς δὲ διά τι τῶν ἔξωθεν ἤτοι βαρυνομένης ἢ ἐρεθιζομένης κακοήθως , ἐπὶ μὲν ταῖς βαρυνομέναις μικρὸς καὶ βραδὺς καὶ ἀραιὸς ὁ σφυγμὸς γίνεται , μικρὸς μὲν ὡς ἂν τῆς δυνάμεως κεκακωμένης , βραδὺς δὲ διά τε τοῦτο καὶ τῆς χρείας ἐκλελυμένης · ψυχραὶ γὰρ αἱ βαρύνουσαι τὴν δύναμίν εἰσι διαθέσεις · διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἀραιὸς , ἐδείχθη γὰρ ἐκλυομένης τῆς χρείας τοιοῦτος γινόμενος · ἐπὶ δὲ ταῖς ἐριθιζούσαις μόνον καὶ λυπούσαις τὴν δύναμιν διαθέσεσιν , μικρὸς μὲν κᾀπὶ ταύταις καὶ ἀμυδρὸς διὰ τὴν κάκωσιν τῆς δυνάμεως , πυκνὸς δὲ διότι καὶ ἀμυδρός · ἔστι δ’ ὅτε καὶ βραχεῖ θάττων . ὥσπερ γὰρ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ πολλάκις ἀσθενέστεροι γινόμενοι , κᾄπειτα διά τινα χρείαν ἐπειχθέντες ἐπὶ πλεῖστον μὲν διαβαίνειν τοῖς σκέλεσιν ἀδυνατοῦμεν , εἰς ὅσον δ’ οἷοί τέ ἐσμεν ἀναγκάζομεν ἡμᾶς αὐτοὺς θᾶττόν τε καὶ πυκνότερον προβαίνειν , οὕτω καὶ ἡ τὰς ἀρτηρίας κινοῦσα δύναμις , ὅταν ἐπείγηται μὲν ὑπὸ τῆς χρείας εἰς τὰς κινήσεις , ἀσθενὴς δ’ ᾖ , μεγάλας μὲν οὐχ οἵα τέ ἐστι ποιεῖσθαι τὰς διαστολὰς , ἐπ’ ὀλίγον δέ πως ὠκυτέρας , πυκνὰς μὲν εἰς τοσοῦτον εἰς ὅσον ἐνδεέστερον τῆς χρείας αἱ διαστολαὶ γίνονται . κατὰ λόγον οὖν ταῖς μὲν εἰς πυκνότητα τρεπούσαις στομαχικαῖς διαθέσεσιν τὸν σφυγμὸν ἐπιτεινομέναις ὁ σκωληκίζων καλούμενος ἐπιγίνεται , καταλυομένης γὰρ ἦν οὗτος οἰκεῖος δυνάμεως , ταῖς δ’ εἰς ἀραιότητα οἷον διατεθρυμμένος , ἀνωμάλου δυσκρασίας αὐτῶν τῶν ὀργάνων ἔγγονος ὑπάρχων .
Lemmas: στόμαχος πάσχω , οὕτως γάρ καλέω καί ὑπό ἐγώ ἐν ὁ πάρειμι ὁ στόμα ὁ κοιλία διά ὁ ὁ πολύς συνήθεια , οὐ κατά εἷς εἶδος τρέπω ὁ σφυγμός , ἀλλά ὁ μέν φλεγμαίνω μόνος , οἷος ἐπί φλεγμονή νευρώδης σῶμα λέγω γίγνομαι , ὁ τροπή τοιοῦτος ἐργάζομαι · ὁ δέ θλίβω , ἤ δάκνω , ἤ ἀλύω , ἤ λύζω , ἤ ἐμετικός , ἤ ναυτιώδης , ἤ ἀνόρεκτος , ἤ ὀδυνάω , κατά ὁ ὁ σύμπτωμα εἶδος . ὁ μέν γάρ δῆξις καί ὁ ἔμετος καί ὁ ναυτία καί ὁ λυγμός καί ὁ ἀλυσμός ἰσχυρός πυκνόω σύν ὁ μικρός καί ἀμυδρός ἐργάζομαι καί τις μέτριος ταχύς . θλῖψις δέ μόνος χωρίς οὗτος τις καί ἀραιός καί βραδύς καί μικρός καί ἀμυδρός . ὁ δέ τοιοῦτος θλῖψις ἐπί τε τροφή βαρύνω γίγνομαι , μηδείς ἔχω ἰσχυρός δύναμις , ἀλλά αὐτός μόνος ὁ πός διοχλέω , καί τις ὑγρός συρρέω εἰς αὐτός ἄδηκτος . εἰ δέ καί ψύχω πρός αὐτός , τότε δή καί μάλα τοιοῦτος ὁ σφυγμός εἰμί . καί ὁ ὁ βουλιμιάω τοιοῦτος εἰμί . ὁ μέν οὖν εἰς πυκνότης τρέπω διάθεσις ἅπας χρονίζω ἤ σφοδρός γίγνομαι ὁ σκωληκίζω σφυγμός ἐργάζομαι , ὁ δέ εἰς ἀραιότης πρός ὁ ὁ λέγω διαφορά ἐπιτείνω τοιοῦτος τις σύν αὐτός εἶδος ἐν ὁ κατά εἷς σφυγμός ἀνωμαλία γεννάω , ὡς εἰς πολύς δοκέω θρύπτω ὁ σῶμα ὁ ἀρτηρία , ὡς μή καί συνεχής εἰμί . καί οἷος ψάμμος προσπίπτω αἴσθησις γίγνομαι ὁ ἁφή κατά ὁ διαστολή . ὁ μέν ἐκ ὁ εἰσαγωγή ῥῆσις οὗτος . ὁ δέ αἰτία ὁ λέγω , ὅσος μέν πάνυ σαφής εἰμί ὁ μιμνῄσκω ὁ ἔμπροσθεν , οὐ δέω λέγω · ὅσος δέ ἀσαφής , λέγω . δύναμις γάρ ἀρρωστέω ὁ μέν κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἐπί δυσκρασία δηλονότι , ὁ δέ διά τις ὁ ἔξωθεν ἤτοι βαρύνω ἤ ἐρεθίζω κακοήθης , ἐπί μέν ὁ βαρύνω μικρός καί βραδύς καί ἀραιός ὁ σφυγμός γίγνομαι , μικρός μέν ὡς ἄν ὁ δύναμις κακόω , βραδύς δέ διά τε οὗτος καί ὁ χρεία ἐκλύω · ψυχρός γάρ ὁ βαρύνω ὁ δύναμις εἰμί διάθεσις · διά οὗτος δέ καί ἀραιός , δείκνυμι γάρ ἐκλύω ὁ χρεία τοιοῦτος γίγνομαι · ἐπί δέ ὁ ἐριθίζω μόνος καί λυπέω ὁ δύναμις διάθεσις , μικρός μέν εἰͅπί οὗτος καί ἀμυδρός διά ὁ κάκωσις ὁ δύναμις , πυκνός δέ διότι καί ἀμυδρός · εἰμί δέ ὅτε καί βραχύς ταχύς . ὥσπερ γάρ καί ἐγώ αὐτός πολλάκις ἀσθενής γίγνομαι , ᾄπειτη διά τις χρεία ἐπείγω ἐπί πολύς μέν διαβαίνω ὁ σκέλος ἀδυνατέω , εἰς ὅσος δέ οἷος τε εἰμί ἀναγκάζω ἐγώ αὐτός ταχύς τε καί πυκνός προβαίνω , οὕτως καί ὁ ὁ ἀρτηρία κινέω δύναμις , ὅταν ἐπείγω μέν ὑπό ὁ χρεία εἰς ὁ κίνησις , ἀσθενής δέ εἰμί , μέγας μέν οὐ οἷος τε εἰμί ποιέω ὁ διαστολή , ἐπί ὀλίγος δέ πως ὠκύς , πυκνός μέν εἰς τοσοῦτος εἰς ὅσος ἐνδεής ὁ χρεία ὁ διαστολή γίγνομαι . κατά λόγος οὖν ὁ μέν εἰς πυκνότης τρέπω στομαχικός διάθεσις ὁ σφυγμός ἐπιτείνω ὁ σκωληκίζω καλέω ἐπιγίγνομαι , καταλύω γάρ εἰμί οὗτος οἰκεῖος δύναμις , ὁ δέ εἰς ἀραιότης οἷος διαθρύπτω , ἀνώμαλος δυσκρασία αὐτός ὁ ὄργανον ἔγγονος ὑπάρχω .