galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 3.16
Σιτία πολλὰ μὲν , ὥστε βαρῦναι τὴν δύναμιν , ἀνωμάλους τε καὶ ἀτάκτους τοὺς σφυγμοὺς ἐργάζεται . Ἀρχιγένης δέ φησιν , ὠκυτέρους πλέον ἢ πυκνοτέρους . τὰ δὲ σύμμετρα μεγάλους καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς καὶ σφοδρούς . τὰ δ’ ἐλάττω ἢ ὡς τρέφειν αὐτάρκως οὐχ ὁμοίως τοῖς συμμέτροις , ἀλλ’ ἐλάττονά τε τὴν τροπὴν ἐργάζεται καὶ μέχρι χρόνου βραχέος . Καθ’ ἕκαστον κεφάλαιον τῶν ἐν τῷδε τῷ γράμματι προβαλλομένων ἐνὸν ἡμῖν πρῶτον μὲν τὰ τοῖς ἄλλοις ὑπὲρ αὐτῶν δόξαντα λέγειν , ἔπειθ’ ὡς οὐκ ὀρθῶς ὑπέλαβον ἀντιλέγειν , οὐ ποιοῦμεν οὕτως , ἀλλ’ εὐθὺς ἐπ’ αὐτὸ τὸ δόκιμόν τε καὶ ἀληθὲς ἐρχόμεθα , τὸ μέγεθος τῆς πραγματείας ὡς ἔνι μάλιστα ἐπιτέμνειν σπεύδοντες . ὅπου γὰρ καὶ νῦν αὕτη καθ’ ἑαυτήν ἐστι μακρὰ , τί χρὴ νομίζειν , εἰ καὶ τὰς τῶν ἔμπροσθεν δόξας προσέλαβεν μετὰ τῆς δεούσης ἀντιλογίας ; ἆρ’ οὐκ εἰς ἀπέραντόν τι μῆκος ἐκταθήσεται ; ὅτῳ μέντοι καὶ σχολῆς τῆς πρὸς τὰ μαθήματα καιρὸς καὶ προθυμία τὰς δόξας τῶν ἰατρῶν ἁπάσας ἀναλέγεσθαι , τούτῳ σαφῶς οἶδα τήνδε τὴν πραγματείαν ἐπιβάθραν τινὰ ἐσομένην εἰς τὸ καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἐξευρεῖν ὅπῃ μὲν ἀληθεύουσιν , ὅπῃ δὲ καὶ σφάλλονται . ﻿ καὶ μέντοι καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ἑτέρωθι γέγραπται πολλὰ τοῖς οὕτω προειρημένοις συντελέσοντα . περί γέ τοι τοῦ νῦν προκειμένου σκέμματος , ἐν οἷς ὑπὲρ τῆς Ἐρασιστράτου περὶ τοὺς σφυγμοὺς τέχνης ἐσκοπούμεθα , σαφῶς οἶμαι δεδεῖχθαι τὸ μοχθηρὸν τῆς δόξης . ἀλλὰ καὶ ὅσα διαφερόμεθα πρὸς τοὺς ἄριστα δοκοῦντας ἐγνωκέναι τὰ κατὰ τοὺς σφυγμοὺς , καὶ ταῦτά μοι δοκεῖ συνετὸς ἀνὴρ ἐκ τῶν ἐνθάδε γεγραμμένων ὁρμώμενος οὐ χαλεπῶς διαιτήσειν . εὑρήσει γὰρ αὐτῶν τὰ πλεῖστα τὰ μὲν ἐν τῇ λέξει μόνῃ , τὰ δ’ ἐν τῷ τῶν διορισμῶν ἀκριβεῖ συνιστάμενα , καθάπερ καὶ ταυτὶ τὰ νῦν προκείμενα · γράφοντος γὰρ Ἀρχιγένους οὕτω περὶ τῆς βαρυνούσης τὴν δύναμιν τροφῆς · ἡ δὲ τῷ θλίβειν ἀμυδροτέρους καὶ μικροτέρους , ταχυτέρους τε πλέον ἢ πυκνοτέρους . ἡμεῖς οὐχ οὕτως , ἀλλὰ πῶς ἐγράψαμεν ; σιτία πολλὰ μὲν , ὥστε βαρῦναι τὴν δύναμιν , ἀνωμάλους τε καὶ ἀτάκτους τοὺς σφυγμοὺς ἐργάζεται . καὶ ὅτῳ μέλει τῶν ἔργων τῆς τέχνης , οὐκ ἐπὶ τῶν σιτίων μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπασῶν διαθέσεων ἐν αἷς ἡ δύναμις βαρύνεται τοὺς σφυγμοὺς ἀνωμάλους εὑρήσει . καὶ τοῦτό γ’ ἐστὶν αὐτὸ τὸ διορίζον τὴν ἄῤῥωστον δύναμιν τῆς βαρυνομένης . εὐθὺς δ’ αὐτῷ συνεμφαίνεται καὶ τὸ ποσὸν τῆς βλάβης . εἰ μὲν γὰρ ἐν πολλοῖς τοῖς μεγάλοις τε καὶ σφοδροῖς ὀλίγοι τινὲς εὑρίσκοιντο μικροὶ καὶ ἀμυδροὶ , βραχεῖα ἡ βλάβη τῆς δυνάμεως · εἰ δ’ ἔμπαλιν ὀλίγοι μὲν οἱ μεγάλοι καὶ σφοδροὶ , πολλοὶ δ’ οἱ μικροὶ καὶ ἀμυδροὶ γίνοιντο , μεγάλως ἐπὶ τῶν τοιούτων διαθέσεων ἡ δύναμις κάμνει βαρυνομένη . μικροὶ δὲ καὶ ἀμυδροὶ σφυγμοὶ διαπαντὸς γίνονται μηδενὸς αὐτοῖς τῶν ἐναντίων παρεμπίπτοντος , οὐκ ἐν ταῖς βαρυνομέναις , ἀλλ’ ἐν ταῖς διαλυομέναις δυνάμεσιν . ἔστ’ ἂν δὲ κατὰ μὲν τὴν ἰδίαν οὐσίαν εὐρωστῶσι , βαρύνωνται δ’ ὑπό του καὶ θλίβωνται , πάντως παρεμπίπτουσιν οἱ σφοδροὶ καὶ ἀμυδροὶ σφυγμοὶ , κᾂν ἐν ἐσχάτῳ βλάβης ὑπάρχωσιν . ὀλιγώρως οὖν ὁ Ἀρχιγένης ἀμυδροτέρους τε καὶ μικροτέρους γράφει γίνεσθαι τοὺς ἐπὶ ταῖς βαρυνομέναις ὑπὸ τῶν σιτίων δυνάμεσι σφυγμούς . καταλυομένης γὰρ οὔτοι καὶ οὐ θλιβομένης δυνάμεώς εἰσι γνωρίσματα . ὥσπερ δ’ ἐν ταῖς κατὰ μέγεθός τε καὶ σφοδρότητα διαφοραῖς ἀνώμαλοι τυγχάνουσιν ὄντες , οὕτω κᾀν ταῖς κατὰ πυκνότητα καὶ τάχος . οὐκ οὖν οὐδὲ τοῦτ’ ἔχω συμβαλεῖν ὅπως ἔγραψεν ὁ Ἀρχιγένης , θάττονας αὐτοὺς πλέον ἢ πυκνοτέρους ὑπάρχειν , εἰ μὴ ἄρα τοῦτο βούλεται δηλοῦν , ὡς ἀνωμάλων ὄντων αὐτῶν ὅμως πλείους εἰσὶν οἱ ταχεῖς τῶν βραδέων ἢ οἱ πυκνοὶ τῶν ἀραιῶν . καίτοι οὐδὲ τοῦτο ἀληθές ἐστιν ἁπλῶς οὕτω καὶ ἀδιορίστως λεγόμενον . ἀλλ’ αἱ μὲν ἐλάττους βλάβαι ταχεῖς μᾶλλον ἢ πυκνοὺς , αἱ δὲ μείζους ἔμπαλιν ἐπὶ πλέον πυκνοὺς ἢ ταχεῖς ἀπεργάζονται τοὺς σφυγμούς . ἡ δ’ αἰτία πρόδηλος ἐκ τῶν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ δεδειγμένων , εἴ γε τάχος μὲν οἰκεῖον εὐρώστου δυνάμεως , πυκνότης δ’ ἀῤῥώστου . καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν ἐφεξῆς εἰρημένων ὁ τῆς αἰτίας λογισμὸς πρόδηλος , εἴ τις τῶν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ γεγραμμένων εἴη μεμνημένος .
Lemmas: σιτίον πολύς μέν , ὥστε βαρύνω ὁ δύναμις , ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος ὁ σφυγμός ἐργάζομαι . Ἀρχιγένης δέ φημί , ὠκύς πολύς ἤ πυκνός . ὁ δέ σύμμετρος μέγας καί ταχύς καί πυκνός καί σφοδρός . ὁ δέ ἐλαχύς ἤ ὡς τρέφω αὔταρκος οὐ ὅμοιος ὁ σύμμετρος , ἀλλά ἐλαχύς τε ὁ τροπή ἐργάζομαι καί μέχρι χρόνος βραχύς . κατά ἕκαστος κεφάλαιος ὁ ἐν ὅδε ὁ γράμμα προβάλλω ἔνειμι ἐγώ πρῶτος μέν ὁ ὁ ἄλλος ὑπέρ αὐτός δοκέω λέγω , ἔπειτα ὡς οὐ ὀρθός ὑπολαμβάνω ἀντιλέγω , οὐ ποιέω οὕτως , ἀλλά εὐθύς ἐπί αὐτός ὁ δόκιμος τε καί ἀληθής ἔρχομαι , ὁ μέγεθος ὁ πραγματεία ὡς ἔνειμι μάλα ἐπιτέμνω σπεύδω . ὅπου γάρ καί νῦν οὗτος κατά ἑαυτοῦ εἰμί μακρός , τίς χρή νομίζω , εἰ καί ὁ ὁ ἔμπροσθεν δόξα προσλαμβάνω μετά ὁ δέω ἀντιλογία ; ἆρα οὐ εἰς ἀπέραντος τις μῆκος ἐκτείνω ; ὅστις μέντοι καί σχολή ὁ πρός ὁ μάθημα καιρός καί προθυμία ὁ δόξα ὁ ἰατρός ἅπας ἀναλέγω , οὗτος σαφής οἶδα ὅδε ὁ πραγματεία ἐπιβάθρα τις εἰμί εἰς ὁ καί κατά ἑαυτοῦ ἐξευρίσκω ὅπῃ μέν ἀληθεύω , ὅπῃ δέ καί σφάλλω . ﻿ καί μέντοι καί ἐγώ αὐτός ἑτέρωθι γράφω πολύς ὁ οὕτως προλέγω συντελέω . περί γε τοι ὁ νῦν πρόκειμαι σκέμμα , ἐν ὅς ὑπέρ ὁ Ἐρασίστρατος περί ὁ σφυγμός τέχνη εἰσκοπόω , σαφής οἴομαι δείκνυμι ὁ μοχθηρός ὁ δόξα . ἀλλά καί ὅσος διαφέρω πρός ὁ ἀγαθός δοκέω γιγνώσκω ὁ κατά ὁ σφυγμός , καί οὗτος ἐγώ δοκέω συνετός ἀνήρ ἐκ ὁ ἐνθάδε γράφω ὁρμάω οὐ χαλεπός διαιτέω . εὑρίσκω γάρ αὐτός ὁ πολύς ὁ μέν ἐν ὁ λέξις μόνος , ὁ δέ ἐν ὁ ὁ διορισμός ἀκριβής συνιστάω , καθά καί οὗτος ὁ νῦν πρόκειμαι · γράφω γάρ Ἀρχιγένης οὕτως περί ὁ βαρύνω ὁ δύναμις τροφή · ὁ δέ ὁ θλίβω ἀμυδρός καί μικρός , ταχύς τε πολύς ἤ πυκνός . ἐγώ οὐ οὕτως , ἀλλά πῶς γράφω ; σιτίον πολύς μέν , ὥστε βαρύνω ὁ δύναμις , ἀνώμαλος τε καί ἄτακτος ὁ σφυγμός ἐργάζομαι . καί ὅστις μέλω ὁ ἔργον ὁ τέχνη , οὐ ἐπί ὁ σιτίον μόνος , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας διάθεσις ἐν ὅς ὁ δύναμις βαρύνω ὁ σφυγμός ἀνώμαλος εὑρίσκω . καί οὗτος γε εἰμί αὐτός ὁ διορίζω ὁ ἄρρωστος δύναμις ὁ βαρύνω . εὐθύς δέ αὐτός συνεμφαίνω καί ὁ ποσός ὁ βλάβη . εἰ μέν γάρ ἐν πολύς ὁ μέγας τε καί σφοδρός ὀλίγος τις εὑρίσκω μικρός καί ἀμυδρός , βραχύς ὁ βλάβη ὁ δύναμις · εἰ δέ ἔμπαλιν ὀλίγος μέν ὁ μέγας καί σφοδρός , πολύς δέ ὁ μικρός καί ἀμυδρός γίγνομαι , μέγας ἐπί ὁ τοιοῦτος διάθεσις ὁ δύναμις κάμνω βαρύνω . μικρός δέ καί ἀμυδρός σφυγμός διαπαντός γίγνομαι μηδείς αὐτός ὁ ἐναντίος παρεμπίπτω , οὐ ἐν ὁ βαρύνω , ἀλλά ἐν ὁ διαλύω δύναμις . ἔστε ἄν δέ κατά μέν ὁ ἴδιος οὐσία εὐρωστέω , βαρύνω δέ ὑπό τις καί θλίβω , πάντως παρεμπίπτω ὁ σφοδρός καί ἀμυδρός σφυγμός , ἔͅν ἐν ἔσχατος βλάβη ὑπάρχω . ὀλίγωρος οὖν ὁ Ἀρχιγένης ἀμυδρός τε καί μικρός γράφω γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ βαρύνω ὑπό ὁ σιτίον δύναμις σφυγμός . καταλύω γάρ οὔτοι καί οὐ θλίβω δύναμις εἰμί γνώρισμα . ὥσπερ δέ ἐν ὁ κατά μέγεθος τε καί σφοδρότης διαφορά ἀνώμαλος τυγχάνω εἰμί , οὕτως εἰͅν ὁ κατά πυκνότης καί τάχος . οὐ οὖν οὐδέ οὗτος ἔχω συμβάλλω ὅπως γράφω ὁ Ἀρχιγένης , ταχύς αὐτός πολύς ἤ πυκνός ὑπάρχω , εἰ μή ἄρα οὗτος βούλομαι δηλόω , ὡς ἀνώμαλος εἰμί αὐτός ὅμως πολύς εἰμί ὁ ταχύς ὁ βραδύς ἤ ὁ πυκνός ὁ ἀραιός . καίτοι οὐδέ οὗτος ἀληθής εἰμί ἁπλῶς οὕτως καί ἀδιόριστος λέγω . ἀλλά ὁ μέν ἐλαχύς βλάβη ταχύς μάλα ἤ πυκνός , ὁ δέ μέγας ἔμπαλιν ἐπί πολύς πυκνός ἤ ταχύς ἀπεργάζομαι ὁ σφυγμός . ὁ δέ αἰτία πρόδηλος ἐκ ὁ ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον δείκνυμι , εἰ γε τάχος μέν οἰκεῖος εὔρωστος δύναμις , πυκνότης δέ ἄρρωστος . καί ὁ ἄλλος δέ ὁ ἐφεξῆς λέγω ὁ ὁ αἰτία λογισμός πρόδηλος , εἰ τις ὁ ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον γράφω εἰμί μιμνῄσκω .