galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 3.13
Ἑξῆς δ’ ἂν εἴη λέγειν τὰς ἄλλας τροπὰς τὰς ἐπὶ τοῖς οὐ φύσει γινομένας αἰτίοις . γυμνάσια κατ’ ἀρχὰς μὲν καὶ μέχρι τοῦ μετρίου σφοδροὺς καὶ μεγάλους καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς τοὺς σφυγμοὺς ἐργάζεται , πολλὰ δὲ καὶ ὑπὲρ τὴν δύναμιν τοῦ πονοῦντος μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ πυκνοὺς ἐσχάτως , ὑπερβαλλόντως δ’ ἄμετρα καὶ ὥστε μόγις ἔτι κινεῖσθαι δύνασθαι , καὶ διὰ μακρῶν ἀναπαύσεων ἢ μηδόλως , ἀλλ’ ἱκανῶς ἐκλελύσθαι , πάνυ μικροὺς καὶ ἀμυδροὺς καὶ βραδεῖς καὶ ἀραιοὺς , εἰ δὲ εἰς διάλυσιν τῆς δυνάμεως καταστρέφοι , τοὺς ἐκείνης ἰδίους . εἰρήσεται δὲ μικρὸν ὕστερον ὁποίους διαλυομένη δύναμις ἐργάσεται σφυγμούς . Αὕτη μὲν ἡ ῥῆσις ἡ ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ γεγραμμένη . προσκείσεται δὲ νῦν καὶ ἡ αἰτία . ἐν τοῖς γυμνασίοις ἡ μὲν δύναμις ἅπαντι χρῆται τῷ τόνῳ καὶ διὰ τοῦτο οἱ σφυγμοὶ σφοδροὶ γίνονται · τὰ δὲ τῆς χρείας αὐξάνεται καὶ διὰ τοῦτο καὶ μεγάλοι καὶ ταχεῖς . καὶ ἐπειδὴ διχῶς αὐξάνεται , τῇ τε τοῦ πνεύματος δαπάνῃ καὶ τῇ τῆς θερμασίας αὐξήσει , διὰ τοῦτο καὶ πυκνοὶ γίνονται , μὴ πληρουμένης αὐτάρκως τῆς ﻿ χρείας πρὸς τοῦ μεγέθους τε καὶ τοῦ τάχους αὐτῶν . τὰ δ’ ὑπὲρ τὴν δύναμιν τοῦ γυμναζομένου μικροὺς μὲν καὶ ἀμυδροὺς διὰ τὴν ταύτης ἀῤῥωστίαν , πυκνοὺς μὲν ἔτι διὰ τὴν τῆς χρείας ἔπειξιν , οὐ μὴν ταχίστους διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς δυνάμεως , ἀλλ’ ἀντὶ τούτων πυκνοτάτους , καὶ παρ’ ὅσον ἡ ἐνέργεια πάμπολυ τῆς χρείας ἀπολείπεται . ὅταν δ’ ἐπὶ τοσοῦτόν τις ἀναγκάζηται πονεῖν ὥστε μὴ μόνον ὑπὲρ τὴν δύναμιν εἶναι τοὺς πόνους , ἀλλὰ καὶ συνεχῶν τῶν μεταξὺ διαναπαύσεων δεῖσθαι , καταψύχεται μὲν ἐν τῷ τοιούτῳ τὸ σύμπαν σῶμα , οἱ σφυγμοὶ δὲ διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν τῆς δυνάμεως ἀμυδροὶ καὶ μικροὶ , διὰ δὲ τὴν ψύξιν οὔτ’ ὠκεῖς οὔτε πυκνοί . πρόδηλος γὰρ ὁ λογισμὸς τῷ μεμνημένῳ τῶν πρώτων .
Lemmas: ἑξῆς δέ ἄν εἰμί λέγω ὁ ἄλλος τροπή ὁ ἐπί ὁ οὐ φύσις γίγνομαι αἴτιος . γυμνάσιον κατά ἀρχή μέν καί μέχρι ὁ μέτριος σφοδρός καί μέγας καί ταχύς καί πυκνός ὁ σφυγμός ἐργάζομαι , πολύς δέ καί ὑπέρ ὁ δύναμις ὁ πονέω μικρός καί ἀμυδρός καί ταχύς καί πυκνός ἔσχατος , ὑπερβαλλόντως δέ ἄμετρος καί ὥστε μόγις ἔτι κινέω δύναμαι , καί διά μακρός ἀνάπαυσις ἤ μηδόλως , ἀλλά ἱκανός ἐκλύω , πάνυ μικρός καί ἀμυδρός καί βραδύς καί ἀραιός , εἰ δέ εἰς διάλυσις ὁ δύναμις καταστρέφω , ὁ ἐκεῖνος ἴδιος . λέγω δέ μικρός ὕστερον ὁποῖος διαλύω δύναμις ἐργάζομαι σφυγμός . οὗτος μέν ὁ ῥῆσις ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ βιβλίον γράφω . πρόσκειμαι δέ νῦν καί ὁ αἰτία . ἐν ὁ γυμνάσιον ὁ μέν δύναμις ἅπας χράω ὁ τόνος καί διά οὗτος ὁ σφυγμός σφοδρός γίγνομαι · ὁ δέ ὁ χρεία αὐξάνω καί διά οὗτος καί μέγας καί ταχύς . καί ἐπειδή διχῶς αὐξάνω , ὁ τε ὁ πνεῦμα δαπάνη καί ὁ ὁ θερμασία αὔξησις , διά οὗτος καί πυκνός γίγνομαι , μή πληρόω αὔταρκος ὁ ﻿ χρεία πρός ὁ μέγεθος τε καί ὁ τάχος αὐτός . ὁ δέ ὑπέρ ὁ δύναμις ὁ γυμνάζω μικρός μέν καί ἀμυδρός διά ὁ οὗτος ἀρρωστία , πυκνός μέν ἔτι διά ὁ ὁ χρεία ἔπειξις , οὐ μήν ταχύς διά ὁ ἀρρωστία ὁ δύναμις , ἀλλά ἀντί οὗτος πυκνός , καί παρά ὅσος ὁ ἐνέργεια πάμπολυς ὁ χρεία ἀπολείπω . ὅταν δέ ἐπί τοσοῦτος τις ἀναγκάζω πονέω ὥστε μή μόνος ὑπέρ ὁ δύναμις εἰμί ὁ πόνος , ἀλλά καί συνεχής ὁ μεταξύ διανάπαυσις δέω , καταψύχω μέν ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ σύμπας σῶμα , ὁ σφυγμός δέ διά ὁ ἀρρωστία ὁ δύναμις ἀμυδρός καί μικρός , διά δέ ὁ ψῦξις οὔτε ὠκύς οὔτε πυκνός . πρόδηλος γάρ ὁ λογισμός ὁ μιμνῄσκω ὁ πρῶτος .