galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 2.1
Περὶ μὲν οὖν τοῦ σφοδροῦ σφυγμοῦ καὶ τοῦ σκληροῦ καὶ τοῦ μεγάλου καὶ προσέτι ταχέος τε καὶ πυκνοῦ καὶ τῶν ἐναντίων αὐτοῖς διὰ τοῦ πρώτου δεδήλωται λόγου , τίς θ’ ἡ γένεσις ἑκάστου καὶ πόσων αἰτίων δεῖται καὶ πῶς ἀλλήλοις συμπραττόντων καὶ τίνες μὲν ἐξ ἀνάγκης αὐτῶν ἕπονται ταῖς γεννώσαις αἰτίαις , τίνες δ’ οἰκεῖοι μέν εἰσιν αὐταῖς , οὐ μὴν ἀναγκαίαν γε τὴν ἀκολουθίαν ἔχουσιν . ἑξῆς δ’ ἂν εἴη περὶ τῶν ὑπολοίπων σφυγμῶν τῆς γενέσεως διελθεῖν , καὶ πρῶτόν γε τῶν ἀνωμάλων . ἐπεὶ δὲ τούτων οἱ μὲν ἐν μιᾷ κινήσει τῆς ἀρτηρίας τὴν ἰσότητα διαφθείρουσι , οἱ δ’ ἐν πλείοσιν , ἥν περ δὴ καὶ συστηματικὴν ἀνωμαλίαν ἔθος ἐστὶ τοῖς ἰατροῖς ὀνομάζειν , καὶ ἔστιν αὕτη πολὺ σαφεστέρα τῆς καθ’ ἕνα μόνον σφυγμὸν γινομένης , κάλλιον ἂν εἴη περὶ προτέρας ταύτης ποιήσασθαι τὸν λόγον . ἕπονται δὴ πάντες οἱ τοιοῦτοι σφυγμοὶ καθόλου μὲν φάναι ταῖς τε τῆς καρδίας ἀνωμάλοις δυσκρασίαις καὶ κακώσεσιν ὀργάνων ἢ δυνάμεων . ἢ γὰρ ἐμφράξεσιν , ἢ θλίψεσιν , ἢ σκληρότησιν , ἢ πλήθεσιν ἐπιγίνονται , πλήθους νῦν ἀκουομένου τοῦ πρὸς τὴν δύναμιν μετρουμένου . οὐ μὴν ἀρκεῖ τοῦτο μόνον γιγνώσκειν ὑπὲρ αὐτῶν , ἀλλὰ χρὴ τά τε κατὰ μέρος ἅπαντα διορίσασθαι καὶ τὴν οἰκείαν ἀπόδειξιν ἑκάστῳ προσθεῖναι . τριῶν οὖν ὄντων συνεκτικῶν αἰτίων γενέσεως σφυγμῶν , ὀργάνου καὶ δυνάμεως καὶ χρείας , διὰ μὲν τὴν τῆς χρείας ἀλλοίωσιν οὐχ οἷόν τε γενέσθαι τὴν ἐν τοῖς σφυγμοῖς ἀνωμαλίαν συστηματικὴν ἐναργῆ . οὐδὲ γὰρ ἐξαίφνης , οὐδὲ ἀθρόως εἰς τοσοῦτόν ποτε μεταβάλλειν ἐγχωρεῖ τὴν χρείαν , ὥστε εἰ τύχοι τὸν σφυγμὸν τὸν πρότερον μὲν γενέσθαι μέγαν , ἢ ταχὺν , ἢ πυκνότερον , τὸν δὲ δεύτερον μικρὸν , ἢ βραδὺν , ἢ ἀραιόν . εἴτε γὰρ αὔξησις εἴη τῆς κατὰ φύσιν θερμότητος , εἴτε μείωσις , εἴτε πλείων εἴτε ἐλάττων δαπάνη τοῦ ψυχικοῦ πνεύματος , οὐδὲν τούτων ἀθρόαν οὕτως ἴσχοι μεταβολὴν , ὡς τοὺς σφυγμοὺς ἀνίσους ἐργασθῆναι . μάθοις δ’ ἂν ἀκριβῶς ἐκ τῶν γινομένων παροξυσμῶν ἐν ἅπασι τοῖς ἐπιεικέσι πυρετοῖς , οἷον τοῖς τ’ ἐπὶ βουβῶσι καὶ τριταίοις τοῖς ἀκριβέσι καὶ τοῖς δι’ ἔγκαυσιν , ἢ ψύξιν , ἢ ὁτιοῦν ἄλλο τοιοῦτον . ἅπας γὰρ ὁ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῶν ἕως τῆς ἀκμῆς χρόνος ἀνάλογον τῇ κατὰ θερμασίαν αὐξήσει καὶ τοὺς σφυγμοὺς εἰς μέγεθος καὶ τάχος καὶ πυκνότητα τρέπων οὐδέποτε τὸν δεύτερον σφυγμὸν τοῦ προτέρου σαφῶς ἐνδείκνυται διαφέροντα . ἀλλ’ εἰ μὲν χρόνον τινὰ συχνὸν διαλείποις καὶ μείζων ἐναργῶς καὶ θάττων καὶ πυκνότερος φαίνεται , παραυτίκα δ’ οὐδὲ ἀλλοιότερος , πλὴν εἰ συνέλθοι ποτὲ τῶν προειρημένων τι , ἢ πλῆθος λέγω τὸ πρὸς τὴν δύναμιν νοούμενον , ἢ σφήνωσις , ἢ θλίψις , ἢ σκληρότης ὀργάνων , ἢ τῆς καρδίας αὐτῆς δυσκρασία τις ἀνώμαλος , ἅπερ οὐκ ἔτ’ ἐπιεικοῦς νοσήματος . καὶ γάρ τοι καὶ αὐτοῖς τοῖς ὑγιαίνουσιν , ὅταν ἤτοι λουσάμενοι τύχωσιν ἢ γυμνασάμενοι , δαπανωμένου μὲν τοῦ πνεύματος , αὐξανομένης δὲ τῆς θερμασίας , μείζους καὶ θάττους καὶ πυκνότεροι τῶν κατὰ φύσιν οἱ σφυγμοὶ φαίνονται , σαφῆ δὲ οὐδέποτε ὁ δεύτερος τοῦ προτέρου τὴν διαφορὰν ἴσχει . ὅστις δ’ ἀνωμάλους καὶ τοὺς τοιούτους εἶναι λέγει σφυγμοὺς , κᾂν μὴ φαίνωνται , τῆς μὲν ἐν τοῖς ὀνόμασι συνηθείας ὑπερορᾷ , σοφώτερον δ’ οὐδὲν διδάσκει · οὐδὲ γὰρ οὓς ἂν ὁ λόγος ἐξεύρῃ κατά τινα συλλογισμὸν ἀνίσους , τούτους ἀνωμάλους εἰώθαμεν καλεῖν , ἀλλ’ οὓς ἂν ἐναργῶς αἰσθήσει διαγινώσκοιμεν ὄντας τοιούτους . καλείτω δὲ οὖν , εἰ βούλοιτό τις , καὶ τούτους ἀνωμάλους , ἀλλ’ ἐκεῖνό γ’ ἴστω , ὡς οὐδεμία τῶν αἰσθητῶν ἀνωμαλιῶν διὰ τὴν τῆς χρείας ἀλλοίωσιν γίνεται . τάχα μὲν οὖν ἤρκει καὶ τοσαῦτ’ εἰς ἔνδειξιν τοῦ μηδέποτε τὴν συστηματικὴν καλουμένην ἀνωμαλίαν ἀλλοιώσει χρείας ἕπεσθαι . προσκείσθω δ’ ἔτι τὸ κατὰ τοὺς θυμοὺς ἐνίοτε φαινόμενον , ἐπειδὴ καὶ οὗτοι τῆς ἐμφύτου θερμασίας οἷον ζέσις τις εἶναι δοκοῦσιν . ἀνώμαλοι τοίνυν καὶ τούτοις οἱ σφυγμοὶ γίνονταί ποτε , κατὰ μὲν τὸν ἴδιον αὐτῶν λόγον οὐδαμῶς , ἦσαν γὰρ ἂν ἀεὶ τοιοῦτοι , φόβου δέ τινος συνδραμόντος αὐτοῖς . εὐλόγως δὴ τηνικαῦτα ποικίλοι τε καὶ ἀνώμαλοι φαίνονται , ὡς ἂν οὐ μόνον ὑπὸ διαφερόντων αἰτίων , ἀλλὰ καὶ τῇ φύσει ἐναντίων ἀλλοιούμενοι . διὰ μὲν γὰρ τὴν τῆς ἀντιτιμωρήσεως ὄρεξιν ὑψηλοὶ καὶ μεγάλοι καὶ ταχεῖς καὶ σφοδροὶ , διὰ δὲ τὴν τοῦ τι παθεῖν μᾶλλον ἢ δρᾶσαι προσδοκίαν μικροὶ καὶ ταπεινοὶ καὶ ἀμυδροὶ καὶ βραδεῖς γίνονται . ἐναλλὰξ οὖν ἀλλήλοις ἑκάτεροι φαίνονται κατὰ τὴν τοῦ κρατοῦντος αἰτίου φύσιν ὑπαλλαττόμενοι . κρατεῖ δὲ ποτὲ μὲν ὁ θυμὸς μᾶλλον , ποτὲ δὲ τὸ δέος . ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ φόβος , ὁ γοῦν ἰσχυρὸς , ἀνωμάλους ἐργάζεται τοὺς σφυγμοὺς κακώσει δυνάμεως , μὴ ἀλλοιώσει χρείας . πῶς οὖν ἡ δύναμις κακουμένη τοὺς σφυγμοὺς ἀνωμάλους ἐργάζεται ; τοῦτο γὰρ ἐφεξῆς ἐστιν εἰπεῖν . τῷ μὴ πάντη τῶν ὀργάνων κρατεῖν , ὡς ὅταν γε κρατῇ , πάντας ὁμοίους τε καὶ ἴσους ἀποτελεῖ . εἰ δέ που σφάλλει περὶ τὴν ἐνέργειαν , οἷον ὀκλάσασα , διαφθείρει ταύτῃ τὴν ἰσότητα . χρὴ δὲ προσέχειν ἀκριβῶς τῷ λεγομένῳ τὸν νοῦν , ἵνα μή τις οἰηθῇ πάσῃ κακώσει δυνάμεως ἐξ ἀνάγκης ἕπεσθαι τὴν συστηματικὴν ἀνωμαλίαν . οὐ γὰρ οὕτως ἔχει . ἀλλ’ ὅταν μὲν κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον ἀῤῥωστῇ , σπανίως ﻿ ποτὲ τοὺς σφυγμοὺς ἀνωμάλους ἀποτελεῖ . ὅταν δ’ αὐτὴ μὲν ἰσχυρὰ καθ’ ἑαυτὴν ᾖ , βαρύνηται δ’ ὑπὸ πλήθους , ἢ δυσπειθῆ παντάπασιν ἔχῃ τὰ ὄργανα , τηνικαῦτα τὴν εἰρημένην ἀνωμαλίαν ἐργάζεται . μαθεῖν δ’ ἔνεστιν ὃ βούλομαι σαφέστερον διὰ παραδείγματος . ἀναμνησθῶμεν γὰρ δυοῖν ἀνθρώπων βαδιζόντων ἀτρέμα . ἔστω δὲ ὁ μὲν ἕτερος ἰσχυρότατός τε ἅμα καὶ νεώτατος , ἀλλὰ βασταζέτω μέγιστον φορτίον , ὁ δ’ ἕτερος μηδὲν ὅλως βασταζέτω , πάνυ δ’ ἀσθενὴς ἔστω διὰ νόσον , ἢ γῆρας . οὔτ’ αὖ μέγα προβαίνοντες οὔτε ταχέως οὗτοι , καὶ ταύτῃ μηδὲν ἀλλήλων διαφέροντες εἰς τὴν ἐνέργειαν ἐκείνῳ διοίσουσι , ᾗ τὰ πολλὰ μὲν ὡσαύτως ὁ ἀσθενὴς βαδιεῖται , διαφερόντως δὲ καὶ ἀνωμάλως καὶ ἄλλοτε ἀλλοίως ὁ ἰσχυρός . ὁ μὲν γὰρ οὐδ’ εἰ προθυμηθείη δυνατός ἐστιν ἢ μεγάλην ἢ ταχεῖάν ποτε τὴν ἐνέργειαν ποιήσασθαι , ὁ δ’ ἰσχυρὸς τὰ πολλὰ μὲν καὶ αὐτὸς ὁμοίως , ἔστι δ’ ὅτε πλέονι προθυμίᾳ χρησάμενος καὶ θᾶττον καὶ μᾶλλον ἐνήργησε . πρὸς γοῦν ὀλίγον , εἶτ’ αὖθις ὑπὸ τοῦ φορτίου κινηθεὶς εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς βραδύτητά τε καὶ μικρότητα τῆς ἐνεργείας ὑπηνέχθη . ταὐτὸν δὴ τοῦτο συμπίπτει καὶ τῇ διὰ τῶν ἀρτηριῶν ἐνεργείᾳ . καταπεπτωκυίας μὲν γὰρ εἰς ἱκανὴν ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως , ἀμυδροὶ καὶ μικροὶ καὶ βραδεῖς οἱ σφυγμοὶ γίνονται . εἰ δ’ ἐῤῥωμένη μὲν εἴη κατὰ τὸν ἑαυτῆς λόγον , ὑπὸ δέ τινος πλήθους βαρύνοιτο , ποικίλους οὕτω καὶ ἀνωμάλους ἀποτελεῖ , τοὺς πλείστους μὲν ἀμυδροὺς καὶ βραδεῖς καὶ μικροὺς , ὅταν ἰσχυρῶς βαρυνθῇ , τοὺς πλείστους δ’ αὖ πάλιν σφοδροὺς καὶ ταχεῖς καὶ μεγάλους , ὅταν ἐπ’ ὀλίγον . ὁπόταν δὲ μήτ’ ἰσχυρὰ πάνυ μήτ’ ἄγαν ἐπιεικὴς ἡ κάκωσις γένηται , ἐγγύς τι τῷ πλήθει τοὺς ἐναντίους , ὡς μήτε πλείους ἔχειν εἰπεῖν μήτ’ ἐλάσσους ἢ τοὺς σφοδροὺς τῶν ἀμυδρῶν , ἢ τοὺς μεγάλους τῶν μικρῶν , ἢ τοὺς ταχεῖς τῶν βραδέων . οὕτω μὲν αἱ τῆς δυνάμεως βλάβαι τοὺς σφυγμοὺς ἀνωμάλους ἐργάζονται ·
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ σφοδρός σφυγμός καί ὁ σκληρός καί ὁ μέγας καί προσέτι ταχύς τε καί πυκνός καί ὁ ἐναντίος αὐτός διά ὁ πρῶτος δηλόω λόγος , τίς τε ὁ γένεσις ἕκαστος καί πόσος αἴτιος δέω καί πῶς ἀλλήλων συμπράσσω καί τίς μέν ἐκ ἀνάγκη αὐτός ἕπομαι ὁ γεννάω αἰτία , τίς δέ οἰκεῖος μέν εἰμί αὐτός , οὐ μήν ἀναγκαῖος γε ὁ ἀκολουθία ἔχω . ἑξῆς δέ ἄν εἰμί περί ὁ ὑπόλοιπος σφυγμός ὁ γένεσις διέρχομαι , καί πρῶτος γε ὁ ἀνώμαλος . ἐπεί δέ οὗτος ὁ μέν ἐν εἷς κίνησις ὁ ἀρτηρία ὁ ἰσότης διαφθείρω , ὁ δέ ἐν πολύς , ὅς περ δή καί συστηματικός ἀνωμαλία ἔθος εἰμί ὁ ἰατρός ὀνομάζω , καί εἰμί οὗτος πολύς σαφής ὁ κατά εἷς μόνος σφυγμός γίγνομαι , καλός ἄν εἰμί περί πρότερος οὗτος ποιέω ὁ λόγος . ἕπομαι δή πᾶς ὁ τοιοῦτος σφυγμός καθόλου μέν φημί ὁ τε ὁ καρδία ἀνώμαλος δυσκρασία καί κάκωσις ὄργανον ἤ δύναμις . ἤ γάρ ἔμφραξις , ἤ θλῖψις , ἤ σκληρότης , ἤ πλῆθος ἐπιγίγνομαι , πλῆθος νῦν ἀκούω ὁ πρός ὁ δύναμις μετρέω . οὐ μήν ἀρκέω οὗτος μόνος γιγνώσκω ὑπέρ αὐτός , ἀλλά χρή ὁ τε κατά μέρος ἅπας διορίζω καί ὁ οἰκεῖος ἀπόδειξις ἕκαστος προστίθημι . τρεῖς οὖν εἰμί συνεκτικός αἴτιος γένεσις σφυγμός , ὄργανον καί δύναμις καί χρεία , διά μέν ὁ ὁ χρεία ἀλλοίωσις οὐ οἷος τε γίγνομαι ὁ ἐν ὁ σφυγμός ἀνωμαλία συστηματικός ἐναργής . οὐδέ γάρ ἐξαίφνης , οὐδέ ἀθρόος εἰς τοσοῦτος ποτέ μεταβάλλω ἐγχωρέω ὁ χρεία , ὥστε εἰ τυγχάνω ὁ σφυγμός ὁ πρότερος μέν γίγνομαι μέγας , ἤ ταχύς , ἤ πυκνός , ὁ δέ δεύτερος μικρός , ἤ βραδύς , ἤ ἀραιός . εἴτε γάρ αὔξησις εἰμί ὁ κατά φύσις θερμότης , εἴτε μείωσις , εἴτε πολύς εἴτε ἐλαχύς δαπάνη ὁ ψυχικός πνεῦμα , οὐδείς οὗτος ἀθρόος οὕτως ἴσχω μεταβολή , ὡς ὁ σφυγμός ἄνισος ἐργάζομαι . μανθάνω δέ ἄν ἀκριβής ἐκ ὁ γίγνομαι παροξυσμός ἐν ἅπας ὁ ἐπιεικής πυρετός , οἷος ὁ τε ἐπί βουβών καί τριταῖος ὁ ἀκριβής καί ὁ διά ἔγκαυσις , ἤ ψῦξις , ἤ ὁστισοῦν ἄλλος τοιοῦτος . ἅπας γάρ ὁ ἀπό ὁ ἀρχή αὐτός ἕως ὁ ἀκμή χρόνος ἀνάλογος ὁ κατά θερμασία αὔξησις καί ὁ σφυγμός εἰς μέγεθος καί τάχος καί πυκνότης τρέπω οὐδέποτε ὁ δεύτερος σφυγμός ὁ πρότερος σαφής ἐνδείκνυμι διαφέρω . ἀλλά εἰ μέν χρόνος τις συχνός διαλείπω καί μέγας ἐναργής καί ταχύς καί πυκνός φαίνω , παραυτίκα δέ οὐδέ ἀλλοῖος , πλήν εἰ συνέρχομαι ποτέ ὁ προλέγω τις , ἤ πλῆθος λέγω ὁ πρός ὁ δύναμις νοέω , ἤ σφήνωσις , ἤ θλῖψις , ἤ σκληρότης ὄργανον , ἤ ὁ καρδία αὐτός δυσκρασία τις ἀνώμαλος , ὅς οὐ ἔτι ἐπιεικής νόσημα . καί γάρ τοι καί αὐτός ὁ ὑγιαίνω , ὅταν ἤτοι λούω τυγχάνω ἤ γυμνάζω , δαπανάω μέν ὁ πνεῦμα , αὐξάνω δέ ὁ θερμασία , μέγας καί ταχύς καί πυκνός ὁ κατά φύσις ὁ σφυγμός φαίνω , σαφής δέ οὐδέποτε ὁ δεύτερος ὁ πρότερος ὁ διαφορά ἴσχω . ὅστις δέ ἀνώμαλος καί ὁ τοιοῦτος εἰμί λέγω σφυγμός , ἔͅν μή φαίνω , ὁ μέν ἐν ὁ ὄνομα συνήθεια ὑπεροράω , σοφός δέ οὐδείς διδάσκω · οὐδέ γάρ ὅς ἄν ὁ λόγος ἐξευρίσκω κατά τις συλλογισμός ἄνισος , οὗτος ἀνώμαλος εἴωθα καλέω , ἀλλά ὅς ἄν ἐναργής αἴσθησις διαγιγνώσκω εἰμί τοιοῦτος . καλέω δέ οὖν , εἰ βούλομαι τις , καί οὗτος ἀνώμαλος , ἀλλά ἐκεῖνος γε οἶδα , ὡς οὐδείς ὁ αἰσθητός ἀνωμαλία διά ὁ ὁ χρεία ἀλλοίωσις γίγνομαι . τάχα μέν οὖν ἀρκέω καί τοσοῦτος εἰς ἔνδειξις ὁ μηδέποτε ὁ συστηματικός καλέω ἀνωμαλία ἀλλοίωσις χρεία ἕπομαι . πρόσκειμαι δέ ἔτι ὁ κατά ὁ θυμός ἐνίοτε φαίνω , ἐπειδή καί οὗτος ὁ ἔμφυτος θερμασία οἷος ζέσις τις εἰμί δοκέω . ἀνώμαλος τοίνυν καί οὗτος ὁ σφυγμός γίγνομαι ποτέ , κατά μέν ὁ ἴδιος αὐτός λόγος οὐδαμῶς , εἰμί γάρ ἄν ἀεί τοιοῦτος , φόβος δέ τις συντρέχω αὐτός . εὔλογος δή τηνικαῦτα ποικίλος τε καί ἀνώμαλος φαίνω , ὡς ἄν οὐ μόνος ὑπό διαφέρω αἴτιος , ἀλλά καί ὁ φύσις ἐναντίος ἀλλοιόω . διά μέν γάρ ὁ ὁ ἀντιτιμώρησις ὄρεξις ὑψηλός καί μέγας καί ταχύς καί σφοδρός , διά δέ ὁ ὁ τις πάσχω μάλα ἤ δράω προσδοκία μικρός καί ταπεινός καί ἀμυδρός καί βραδύς γίγνομαι . ἐναλλάξ οὖν ἀλλήλων ἑκάτερος φαίνω κατά ὁ ὁ κρατέω αἴτιος φύσις ὑπαλλάσσω . κρατέω δέ ποτέ μέν ὁ θυμός μάλα , ποτέ δέ ὁ δέος . ἀλλά καί αὐτός ὁ φόβος , ὁ γοῦν ἰσχυρός , ἀνώμαλος ἐργάζομαι ὁ σφυγμός κάκωσις δύναμις , μή ἀλλοίωσις χρεία . πῶς οὖν ὁ δύναμις κακόω ὁ σφυγμός ἀνώμαλος ἐργάζομαι ; οὗτος γάρ ἐφεξῆς εἰμί λέγω . ὁ μή πάντῃ ὁ ὄργανον κρατέω , ὡς ὅταν γε κρατέω , πᾶς ὅμοιος τε καί ἴσος ἀποτελέω . εἰ δέ που σφάλλω περί ὁ ἐνέργεια , οἷος ὀκλάζω , διαφθείρω οὗτος ὁ ἰσότης . χρή δέ προσέχω ἀκριβής ὁ λέγω ὁ νόος , ἵνα μή τις οἴομαι πᾶς κάκωσις δύναμις ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι ὁ συστηματικός ἀνωμαλία . οὐ γάρ οὕτως ἔχω . ἀλλά ὅταν μέν κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἀρρωστέω , σπάνιος ﻿ ποτέ ὁ σφυγμός ἀνώμαλος ἀποτελέω . ὅταν δέ αὐτός μέν ἰσχυρός κατά ἑαυτοῦ εἰμί , βαρύνω δέ ὑπό πλῆθος , ἤ δυσπειθής παντάπασι ἔχω ὁ ὄργανον , τηνικαῦτα ὁ λέγω ἀνωμαλία ἐργάζομαι . μανθάνω δέ ἔνειμι ὅς βούλομαι σαφής διά παράδειγμα . ἀναμιμνῄσκω γάρ δύο ἄνθρωπος βαδίζω ἀτρέμας . εἰμί δέ ὁ μέν ἕτερος ἰσχυρός τε ἅμα καί νέος , ἀλλά βαστάζω μέγας φορτίον , ὁ δέ ἕτερος μηδείς ὅλος βαστάζω , πάνυ δέ ἀσθενής εἰμί διά νόσος , ἤ γῆρας . οὔτε αὖ μέγας προβαίνω οὔτε ταχύς οὗτος , καί ταύτῃ μηδείς ἀλλήλων διαφέρω εἰς ὁ ἐνέργεια ἐκεῖνος διαφέρω , ᾗ ὁ πολύς μέν ὡσαύτως ὁ ἀσθενής βαδίζω , διαφερόντως δέ καί ἀνώμαλος καί ἄλλοτε ἀλλοῖος ὁ ἰσχυρός . ὁ μέν γάρ οὐδέ εἰ προθυμέομαι δυνατός εἰμί ἤ μέγας ἤ ταχύς ποτέ ὁ ἐνέργεια ποιέω , ὁ δέ ἰσχυρός ὁ πολύς μέν καί αὐτός ὅμοιος , εἰμί δέ ὅτε πολύς προθυμία χράω καί ταχύς καί μάλα ἐνεργέω . πρός γοῦν ὀλίγος , εἶτα αὖθις ὑπό ὁ φορτίον κινέω εἰς ὁ ἐκ ἀρχή βραδυτής τε καί μικρότης ὁ ἐνέργεια ὑποφέρω . αὐτός δή οὗτος συμπίπτω καί ὁ διά ὁ ἀρτηρία ἐνέργεια . καταπίπτω μέν γάρ εἰς ἱκανός ἀσθένεια ὁ δύναμις , ἀμυδρός καί μικρός καί βραδύς ὁ σφυγμός γίγνομαι . εἰ δέ ἐρρωμένος μέν εἰμί κατά ὁ ἑαυτοῦ λόγος , ὑπό δέ τις πλῆθος βαρύνω , ποικίλος οὕτως καί ἀνώμαλος ἀποτελέω , ὁ πολύς μέν ἀμυδρός καί βραδύς καί μικρός , ὅταν ἰσχυρός βαρύνω , ὁ πολύς δέ αὖ πάλιν σφοδρός καί ταχύς καί μέγας , ὅταν ἐπί ὀλίγος . ὁπόταν δέ μήτε ἰσχυρός πάνυ μήτε ἄγαν ἐπιεικής ὁ κάκωσις γίγνομαι , ἐγγύς τις ὁ πλῆθος ὁ ἐναντίος , ὡς μήτε πολύς ἔχω λέγω μήτε ἐλαχύς ἤ ὁ σφοδρός ὁ ἀμυδρός , ἤ ὁ μέγας ὁ μικρός , ἤ ὁ ταχύς ὁ βραδύς . οὕτως μέν ὁ ὁ δύναμις βλάβη ὁ σφυγμός ἀνώμαλος ἐργάζομαι ·