galenus.de-causis-pulsuum-libri-iv 1.10
Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τούτων εἴρηται τὰ εἰκότα , ἐπαλλάξωμεν ἑξῆς τὰς ἀπὸ τῶν ὀργάνων διαφορὰς ταῖς ἀπὸ τῆς δυνάμεως , ἐκεῖνο πρότερον ἀναμνήσαντες , ὡς ὅσα πλεονεξίᾳ θερμασίας ἕπεται πάθη σφυγμῶν , τοσαῦται καὶ χρεῖαι γενέσεως ψυχικοῦ πνεύματος . ὀργάνων οὖν σκληρότης ἅμα μὲν ἀσθενείᾳ δυνάμεως μικροὺς καὶ βραδεῖς καὶ πυκνοὺς ἀποτελεῖ τοὺς σφυγμοὺς , ἅμα δὲ ῥώμῃ μικροὺς μὲν καὶ πυκνοὺς , οὐ μὴν καὶ βραδεῖς , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε πολὺ τοῦ κατὰ φύσιν ὠκυτέρους . ὅσον γὰρ διὰ τὴν σκληρότητα τῶν ὀργάνων ἐλλιπὲς τῷ συμμέτρῳ τῆς διαστολῆς , τοσοῦτον ἀναπληροῦται πρὸς τοῦ τάχους τε καὶ τῆς πυκνότητος . εἰ δέ γε μαλακὸν μὲν εἴη τὸ ὄργανον , ἐῤῥωμένη δ’ ἡ δύναμις , μείζονες μὲν ἐπιφανῶς οἱ σφυγμοὶ γίνονται , ὀλίγῳ δέ τινι βραδύτεροι καὶ ἀραιότεροι . εἰ δ’ ἀῤῥωστία δυνάμεως συνέλθοι μαλακότητι τῶν ὀργάνων , ἴσης μὲν ἀμφοτέρων καὶ μετρίας ἅμα τῆς εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπῆς γενομένης , σύμμετροί τε καὶ πάνυ τοῖς κατὰ φύσιν ὡσαύτως ἔχοντες οἱ σφυγμοὶ φαίνονται , πλὴν ὅσα μαλακότητι διαλλάσσουσιν , ἀμέτρου δ’ ἱκανῶς μικροὶ καὶ βραδεῖς καὶ πυκνοὶ γίνονται . ὡσαύτως δ’ , εἰ καὶ τὰ τῆς ἀῤῥωστίας κρατοίη πολλῷ . καὶ γὰρ οὖν καὶ τότε μικροὶ καὶ βραδεῖς καὶ πυκνοὶ γίνονται . τῆς μέντοι μαλακότητος κρατούσης ἐγγύς τι τῶν κατὰ φύσιν οἱ σφυγμοὶ φαίνονται . βραχεῖ γὰρ ἀπολειπομένη τοῦ κατὰ φύσιν ἡ δύναμις οὐ κωλύεται διαφυλάττειν οὔτε τὸ ποσὸν τῆς διαστολῆς οὔτε τὸ ποιὸν τῆς κινήσεως , ὥσπερ ὅταν ὀργάνων συμπέσῃ σκληρότητι . τηνικαῦτα μὲν γὰρ κωλύεται ἡ διαστολή . πυκνοῦνται δὲ ἐξ ἀνάγκης εἰς τοσοῦτον οἱ σφυγμοὶ εἰς ὅσον ἐλλιπὴς ἑκάστη γίνεται τῶν ἐνεργειῶν . ὅταν δ’ ἡ μὲν δύναμις ἐπ’ ὀλίγον ἀσθενῇ , μαλακοὶ δ’ οἱ χιτῶνες ὦσιν οἱ τῶν ἀρτηριῶν , οὔτε βραδυτέρας γενομένης τῆς κινήσεως οὔτε μικροτέρας τῆς διαστολῆς καὶ διὰ τοῦθ’ ἱκανῶς τῆς χρείας πληρουμένης , οὐδ’ εἰς πυκνότητά τις γένηται μεταβολὴ τῶν σφυγμῶν .
Lemmas: ἐπεί δέ καί περί οὗτος λέγω ὁ ἔοικα , ἐπαλλάσσω ἑξῆς ὁ ἀπό ὁ ὄργανον διαφορά ὁ ἀπό ὁ δύναμις , ἐκεῖνος πρότερος ἀναμιμνῄσκω , ὡς ὅσος πλεονεξία θερμασία ἕπομαι πάθος σφυγμός , τοσοῦτος καί χρεία γένεσις ψυχικός πνεῦμα . ὄργανον οὖν σκληρότης ἅμα μέν ἀσθένεια δύναμις μικρός καί βραδύς καί πυκνός ἀποτελέω ὁ σφυγμός , ἅμα δέ ῥώμη μικρός μέν καί πυκνός , οὐ μήν καί βραδύς , ἀλλά εἰμί ὅτε πολύς ὁ κατά φύσις ὠκύς . ὅσος γάρ διά ὁ σκληρότης ὁ ὄργανον ἐλλιπής ὁ σύμμετρος ὁ διαστολεύς , τοσοῦτος ἀναπληρόω πρός ὁ τάχος τε καί ὁ πυκνότης . εἰ δέ γε μαλακός μέν εἰμί ὁ ὄργανον , ἐρρωμένος δέ ὁ δύναμις , μέγας μέν ἐπιφανής ὁ σφυγμός γίγνομαι , ὀλίγος δέ τις βραδύς καί ἀραῖος . εἰ δέ ἀρρωστία δύναμις συνέρχομαι μαλακότης ὁ ὄργανον , ἴσος μέν ἀμφότερος καί μέτριος ἅμα ὁ εἰς ὁ παρά φύσις ἐκτροπή γίγνομαι , σύμμετρος τε καί πάνυ ὁ κατά φύσις ὡσαύτως ἔχω ὁ σφυγμός φαίνω , πλήν ὅσος μαλακότης διαλλάσσω , ἄμετρος δέ ἱκανός μικρός καί βραδύς καί πυκνός γίγνομαι . ὡσαύτως δέ , εἰ καί ὁ ὁ ἀρρωστία κρατέω πολύς . καί γάρ οὖν καί τότε μικρός καί βραδύς καί πυκνός γίγνομαι . ὁ μέντοι μαλακότης κρατέω ἐγγύς τις ὁ κατά φύσις ὁ σφυγμός φαίνω . βραχύς γάρ ἀπολείπω ὁ κατά φύσις ὁ δύναμις οὐ κωλύω διαφυλάσσω οὔτε ὁ ποσός ὁ διαστολεύς οὔτε ὁ ποιός ὁ κίνησις , ὥσπερ ὅταν ὄργανον συμπίπτω σκληρότης . τηνικαῦτα μέν γάρ κωλύω ὁ διαστολή . πυκνόω δέ ἐκ ἀνάγκη εἰς τοσοῦτος ὁ σφυγμός εἰς ὅσος ἐλλιπής ἕκαστος γίγνομαι ὁ ἐνέργεια . ὅταν δέ ὁ μέν δύναμις ἐπί ὀλίγος ἀσθενέω , μαλακός δέ ὁ χιτών εἰμί ὁ ὁ ἀρτηρία , οὔτε βραδύς γίγνομαι ὁ κίνησις οὔτε μικρός ὁ διαστολεύς καί διά οὗτος ἱκανός ὁ χρεία πληρόω , οὐδέ εἰς πυκνότης τις γίγνομαι μεταβολή ὁ σφυγμός .