galenus.de-causis-morborum-liber 2
Τίνες οὖν ἑκάστου τῶν εἰρημένων νοσημάτων αἰτίαι τῆς γενέσεως , ἤδη σκοπώμεθα , ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ κατὰ θερμασίαν ἄμετρον δυσκράτου νοσήματος ποιησάμενοι . φαίνεται δὴ κᾀπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων σωμάτων , ὁπόσα θερμότερα γίγνεται σφῶν αὐτῶν , ἢ ἐκ κινήσεώς τινος αὐξανομένου τοῦ θερμοῦ , ἢ ἐκ σηπεδόνος , ἢ ἐξ ὁμιλίας ἑτέρου θερμοτέρου σώματος , ἢ ἐκ στεγνώσεως , ἢ ἐξ ἐπιτηδείου τροφῆς . ἐκ μὲν κινήσεως ἐπί τε τῶν γυμναζομένων ὁπωσοῦν καὶ τῶν παρατριβομένων ἀλλήλοις λίθων , ἢ ξύλων , καὶ τῆς ῥιπιζομένης φλογός . ἐκ σήψεως δὲ τῶν τε ἄλλων ἁπάντων καὶ μάλιστα σπερμάτων , ἢ κόπρου · ἐγὼ γοῦν οἶδα καὶ ἀναφθέντα ποτὲ περιστερῶν ἀποπατήματα διασαπέντα . καὶ μὲν δὴ καὶ ὡς ἐκ τῆς τῶν θερμοτέρων ὁμιλίας θερμαίνεται τὰ πλησιάζοντα , πρόδηλον παντὶ βαλανείων ἀναμνησθέντι καὶ ἡλίου θερινοῦ καὶ φλογὸς ἁπάσης . οὕτω δὲ καὶ εἰ πῦρ ἀνάψαις χειμῶνος ἐν οἴκῳ μεγάλῳ , στεγνώσας μὲν αὐτοῦ τὰς διαπνοὰς , ἀθροίσαις ἂν ἔνδον τὸ θερμὸν , ἐάσας δὲ ἀνεῷχθαι πανταχόθεν , οὐδὲν ἕξεις πλέον . ἀτὰρ οὖν καὶ τὰ βαλανεῖα καὶ αἱ κάμινοι τὸν αὐτὸν τοῦτον τρόπον ἀθροίζουσι τὸ θερμὸν ἑαυτῶν ἔνδον . ᾧ δῆλον ὡς καὶ στέγνωσις ποτὲ θερμασίας πλείονος αἰτία . δῆλον δὲ καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ὕλης , ὡς κάλαμοι μὲν οἱ ξηροὶ ῥᾳδίως ἐξαίρουσιν ἐπὶ μέγιστον τὴν φλόγα , ξύλα δέ γε χλωρὰ , καὶ μάλιστα ἢν πλείω σωρεύσῃς ἐπ’ αὐτὴν , ἄχρι μὲν πολλοῦ βαρύνει τε καὶ οἷον καταπνίγει τὴν φλόγα , τελευτῶντα δὲ αὐξάνει . πῶς οὖν ἐν τῷ τοῦ ζώου σώματι τούτων ἕκαστον ἀποτελεῖται ; γυμνασθεὶς μέν τις ἀμετρότερον ἐκοπώθη . τοῦτο δ’ ἐστὶ θερμασίαν ἔχειν ἄμετρον ἐν τοῖς ἄρθροις τε καὶ τοῖς μυσὶ πλείονα τοῦ κατὰ φύσιν . ταῦτα γὰρ ἦν καὶ τὰ πρώτως κινούμενα . καὶ εἰ μὲν ἐνταῦθα καταμείνειεν ἡ θέρμη καὶ φθάσειεν λυθῆναι , πρὶν ἐπινείμασθαι σύμπαν τοῦ ζώου τὸ σῶμα , κόπος ἂν οὕτω γε μόνον εἴη τὸ γεγονός · εἰ δὲ εἰς ἅπαν ἐκταθείη τὸ σῶμα , πυρετὸς ὀνομάζεται τὸ νόσημα , τοῦ παντὸς ζώου θερμότης τις ἄμετρος οὖσα . οὕτω δὲ καὶ ὁ θυμὸς , ζέσις τις ὢν τοῦ περὶ τὴν καρδίαν θερμοῦ , διὰ κίνησιν ἄμετρον ὅλον ἐπινειμάμενος ἐνίοτε τὸ σῶμα πυρετὸν ἀνῆψε . καὶ μὲν δὴ καὶ ὅσα σήπεται κατὰ τοῦ ζώου σῶμα , τινὰ μὲν ἐν αὐτοῖς τοῖς μέρεσιν , ἐν οἷς σήπεται , θερμασίαν ἄμετρον ἐργάζεται , καθάπερ ἐρυσιπέλατά τε καὶ ἕρπητες καὶ ἄνθρακες καὶ φλεγμοναὶ καὶ φύγεθλα , τὰ δ’ ὅλον τὸ σῶμα συνεκθερμήναντα πυρετὸν ἤγειρε . καὶ γὰρ οὖν καὶ τὸ τρίτον αἴτιον ἀμέτρου θερμότητος ἔκ τε τούτων ἤδη πρόδηλον , ὅπως ἐπιγίγνεται τοῖς ζώοις , κᾀκ τῶν καλουμένων ἐγκαύσεων . ἐπί τε γὰρ τοῖς βουβῶσι καὶ ταῖς φλεγμοναῖς καὶ τοῖς ἐρυσιπέλασι καὶ πᾶσι τοῖς οὕτω θερμοῖς νοσήμασιν ἀεὶ τὸ ψαῦόν τε καὶ συνεχὲς μόριον αὐτὸ μὲν πρῶτον ἀπολαύει τῆς θερμασίας , ἔπειτα δὲ καὶ τῷ πλησιάζοντι μεταδίδωσι , κᾀκεῖνο αὖθις τῷ μεθ’ ἑαυτὸ , καὶ οὕτως ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἀφικομένης τῆς δυσκρασίας ὅλον ἐν τάχει τὸ σῶμα μεταλαμβάνει τοῦ τῆς ἀρχῆς παθήματος . αἱ δ’ ἐν τοῖς ἡλιουμένοις χωρίοις διατριβαὶ πολυχρόνιοι τῶν μὲν γυμνῶν ὅλον ἐκθερμαίνουσιν ἀμέτρως ἐνίοτε τὸ δέρμα , τῶν δ’ ἠμφιεσμένων μόνην τὴν κεφαλήν . καὶ τοῦτ’ ἔστιν ἡ ἔγκαυσις . εἰ δ’ ἅπαν ἐπινεμηθείη τὸ σῶμα , πυρετὸς ἂν οὕτω γένοιτο . τὸ δὲ τέταρτον γίνος τῆς αἰτίας τῆς ἀναπτούσης ἀμέτρως τὴν ἔμφυτον θερμασίαν ἐπί τε ταῖς ψύξεσι καὶ στύψεσιν ﻿ ὁρᾶται γιγνόμενον . ῥιγώσας γὰρ τις ἀμέτρως καὶ νηξάμενος ἐν ὕδατι στυπτηριώδει , ἤ τινος τοιαύτης ἑτέρας μετέχοντι δυνάμεως , ἐστέγνωσέ τε καὶ ἐπύκνωσε τὸ δέρμα καὶ τὰς διαπνοὰς ἔνδον καθεῖρξεν . αἱ δ’ εἰ τύχοιεν οὖσαι καπνώδεις ἀθροισθεῖσαι , πυρετὸν ἐγέννησαν . τὸ δὲ δὴ πέμπτον εἶδος τῆς ἀναπτομένης ἀμέτρως θερμότητος ἐδεσμάτων εἰσὶ ποιότητες δριμεῖαι καὶ θερμαὶ , σκορόδων τε καὶ πράσων καὶ κρομμύων καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα . καὶ γὰρ οὖν καὶ ἡ τούτων χρῆσις ἀμετροτέρα γιγνομένη πυρετὸν ἤγειρεν ἐνίοτε . καὶ μὲν δὴ καὶ πομάτων θερμῶν , οἷον οἴνου τε παλαιοῦ καὶ δριμέος προσενεχθέντος πλείονος ἀσθενεῖ σώματι καὶ φαρμάκων δριμέων ἀλεξητηρίων τε καὶ δηλητηρίων , ἐπύρεξαν ἄνθρωποι , τί οὖν δή , φασιν , οὐ διὰ παντὸς ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων αἰτίων ἀνάπτεται πυρετός ; ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῆς δρώσης αἰτίας ἄνισόν ἐστι , καὶ ἡ συστᾶσα διάθεσις ἀπ’ αὐτῆς ἐν τῷ σώματι παμπόλλην ἐν τῷ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον ἔχει τὴν διαφορὰν , αὐτό τε τὸ σύμπαν τοῦ ζώου σῶμα πάμπολυ διενήνοχεν ἕτερον ἑτέρου πρὸς τὸ ῥᾳδίως ἢ μόγις ἐξίστασθαι τοῦ κατὰ φύσιν . ὡς οὖν οὐκ ἀπορεῖς δια τί πᾶσα κίνησις οὐκ ἐργάζεται κόπον , ἀλλ’ ἐναργές ἐστί σοι τό γε τοσοῦτον , ὡς εἰ μὴ πλείων εἴη καὶ ἰσχυροτέρα τῆς τῶν ἄρθρων τε καὶ μυῶν φύσεως , οὐκ ἄν ποτε κοπώσειεν αὐτὰ , κατὰ τὸν αὐτὸν ἐχρῆν σε τρόπον ἐννοεῖν , ὡς οὐδ’ ἡ κοπώδης αὕτη διάθεσις , εἰ μὴ μέγεθός τε καὶ χρόνον ἀξιόλογον σχοίη , οὐκ ἂν τὸ πᾶν ἑαυτῇ σῶμα συγκακῶσαι δυνήσεται . ἢ κίνησις μὲν ὀλίγη · κόπον οὐχ οἵα τέ ἐστιν ἐργάζεσθαι , μικρὸς δὲ κόπος ἀνάψει πάντως πυρετόν ; ἢ κίνησις μὲν ἐν τῷ πρός τι τὸ δρᾷν ἕξει , κόπος δ’ οὐχ ἕξει ; καὶ μὲν ὅτι γε τὰ μὲν τῶν ἀθλητῶν σώματα πολυχρονίων τε ἅμα καὶ σφοδροτάτων ἀνέχεται κινήσεων ἄνευ τοῦ κοπωθῆναι , τὰ δ’ ἡμῶν τῶν ἰδιωτῶν , εἰ πλείω βραχὺ παρὰ τὰ καθεστῶτα πονήσαιμεν , εὐθὺς ἀγανακτεῖ , πάντες ἤδη τοῦτό γε καὶ οἱ σκαιότατοι γινώσκουσιν . οὔκουν θαυμαστὸν οὐδὲν , εἰ κοπωθείς τις οὐδ’ ὅλως ἐπύρεξεν . ἢ γὰρ μικρὸς ὁ κόπος , ἢ ὀλιγοχρόνιος , ἢ τῆς τοῦ σώματος ἰσχύος ἥττων ἐγένετο , ἢ τὸ μὲν γυμνάσιον , εἰ βραχυχρόνιον εἴη καὶ μὴ σφοδρὸν καὶ τῆς τοῦ γυμναζομένου φύσεως ἀσθενέστερον , οὐκ ἄν ποτε κόπον ἐργάσεται , κόπος δ’ ἀνάψει πυρετὸν , κᾂν βραχὺς , κᾂν ὀλιγοχρόνιος ᾖ , κᾂν τῆς τοῦ πάσχοντος σώματος ἰσχύος ἀσθενέστερος . ἀλλὰ τοῦτό γε κᾀπὶ τοῦ πάντων δραστικωτάτου πυρὸς ἰδεῖν ἔστιν , ὡς οὔτε τοὺς κατεψυγμένους ἐκθερμαίνει χωρὶς χρόνου καὶ ῥώμης · ἥκοντες γὰρ ἐκ κρύους ἐνίοτε διὰ μεγίστης φλογὸς τὰς χεῖρας διαφέρομεν ἀλύπως · οὔτε μὴν πᾶσαν ὕλην ἑτοίμως ἐξάπτει . κάλαμοι μὲν γὰρ οἱ ξηροὶ κατὰ τὴν πρώτην εὐθὺς ὁμιλίαν ἀνάπτονται , ξύλα δ’ ὑγρὰ καὶ χλωρὰ χρόνου τε δεῖται μακροῦ καὶ φλογὸς ἰσχυρᾶς , ἵν’ ἐξαφθῇ . πῶς οὖν ἐπὶ τοῦ πυρὸς οὐδὲν τούτων θαυμάζων ἐπὶ τοῦ κόπου θαυμάζεις , εἰ καὶ μεγέθους δεῖται καὶ χρόνου καὶ τοῦ σώματος ἐπιτηδείως ἔχοντος ἐξάπτεσθαι ; ἄμεινον δ’ ἦν σε μὴ τοῦτο θαυμάζειν , ἀλλ’ ἐπισκέψασθαι ποῖον ζώου σῶμα ῥᾳδίως ἐκθερμαίνεσθαι πέφυκε καὶ ποῖον δυσχερῶς . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐφεξῆς ἀκούσῃ . ἐν δέ γε τῷ παρόντι μηδὲν εἶναί σοι φαινέσθω θαυμαστὸν , εἰ καὶ χρόνου δεῖται καὶ μεγέθους τὸ μέλλον ποιήσειν ὁπωσοῦν , καὶ προσέτι τοῦ πλησιάζοντος ἐπιτηδείου παθεῖν . οὐδὲ γὰρ τὸ πῦρ οἷόν τ’ ἐστὶ χωρὶς τούτων καίειν , οὐδὲ τὸ ξίφος τέμνειν , οὐδ’ ἄλλο τι τῶν δραστικωτάτων οὐδὲν οὔτ’ εἰς ἰσχυρότερον ἑαυτοῦ δρᾷν πέφυκεν οὔτ’ ἄνευ χρόνου τινὸς ἀξιολόγου . τῆς μὲν οὖν λυχνιαίας φλογὸς οὐκ ἂν ἀθρόως οὐδὲ τοὔλαιον καταχέαις , μή τοί γε δὴ τὸ ὕδωρ , καὶ τῷ ξίφει τέμνειν οὐκ ἂν οὐδὲ τοὺς λίθους ἐπιχειρίσειας , μὴ ὅτι γε ἀδάμαντα , κόπον δὲ καὶ θάλψιν καὶ ψύξιν καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα πυρετὸν ἀξιώσεις ἀνάπτειν ἀεὶ , κᾂν μικρὸν , κᾂν ὀλιγοχρόνιον , κᾂν ἀνεπιτήδειον ἔχῃ τὸ σύμπαν σῶμα πρὸς τὸ θερμαίνεσθαι , ἢ οὔ ; τὸ μὲν γὰρ ἤδη θερμὸν ἑτοιμότερον ὑπερθερμανθῆναι , καθάπερ οὖν τὸ ψυχρὸν ὑπερψυχθῆναι , τὸ δ’ ἐναντίως ἔχον ἀνεπιτήδειον . οὕτω μὲν οὖν ἀναίσθητός τε καὶ ἀμαθὴς ἡ τῶν τοιαῦτα ζητούντων ἀπορία · τοὺς δὲ μηδὲν ἀποφαινομένους ἑτοίμως τε καὶ προπετῶς ὑπὸ μηδενὸς τῶν εἰρημένων μηδέποτε γίγνεσθαι πυρετὸν , ἢ τῆς ἀναισθησίας ἐλεεῖσθαι προσῆκεν , ἢ τῆς φιλονεικίας μισεῖσθαι . λέλυται γοῦν καὶ τὰ τούτων σοφίσματα δι’ ἑτέρου γράμματος ὑπὲρ τῶν προκαταρκτικῶν αἰτίων ἰδίᾳ γεγραμμένου . καὶ νῦν οὐκ ἀντιλέγειν τοῖς ἡμαρτημένοις καιρὸς , ἀλλὰ τἀληθῆ διδάσκειν πρόκειται . πάλιν οὖν ἐπανελθόντες ἐχώμεθα τῶν προκειμένων . ἦν δὲ , οἶμαι , προκείμενον ἑκάστου τῶν ἁπλῶν νοσημάτων εἰπεῖν τὰς προηγουμένας αἰτίας ἄχρι καὶ τῶν προκαταρκτικῶν . οὐδὲν γὰρ χεῖρον τοῖς οὕτω διαστειλαμένοις τὰς προσηγορίας τοῖ σαφοῦς ἕνεκα ἀκολουθῆσαι . τὰς μὲν δὴ κατ’ αὐτὸ τὸ ζῶον εἴτ’ οὖν διαθέσεις , εἴτε καὶ κινήσεις παρὰ φύσιν , αἰτίας ὀνομάζουσι προηγουμένας νοσημάτων , τὰ δ’ ἔξωθεν προσπίπτοντα καὶ ἀλλοιοῦντα καὶ μεταβάλλοντα μεγάλως τὸ σῶμα προκατάρχοντά τε καὶ προκαταρκτικὰ καλοῦσιν αἴτια .
Lemmas: τίς οὖν ἕκαστος ὁ λέγω νόσημα αἰτία ὁ γένεσις , ἤδη σκοπέω , ἀρχή ἀπό ὁ κατά θερμασία ἄμετρος δύσκρατος νόσημα ποιέω . φαίνω δή εἰͅπί ὁ ἄλλος ἅπας σῶμα , ὁπόσος θερμός γίγνομαι σφεῖς αὐτός , ἤ ἐκ κίνησις τις αὐξάνω ὁ θερμός , ἤ ἐκ σηπεδών , ἤ ἐκ ὁμιλία ἕτερος θερμός σῶμα , ἤ ἐκ στέγνωσις , ἤ ἐκ ἐπιτήδειος τροφή . ἐκ μέν κίνησις ἐπί τε ὁ γυμνάζω ὁπωσοῦν καί ὁ παρατρίβω ἀλλήλων λίθος , ἤ ξύλον , καί ὁ ῥιπίζω φλόξ . ἐκ σῆψις δέ ὁ τε ἄλλος ἅπας καί μάλα σπέρμα , ἤ κόπρος · ἐγώ γοῦν οἶδα καί ἀνάπτω ποτέ περιστερά ἀποπάτημα διασήπομαι . καί μέν δή καί ὡς ἐκ ὁ ὁ θερμός ὁμιλία θερμαίνω ὁ πλησιάζω , πρόδηλος πᾶς βαλανεῖον ἀναμιμνῄσκω καί ἥλιος θερινός καί φλόξ ἅπας . οὕτως δέ καί εἰ πῦρ ἀνάπτω χειμών ἐν οἶκος μέγας , στεγνόω μέν αὐτός ὁ διαπνοή , ἀθροίζω ἄν ἔνδον ὁ θερμός , ἐάω δέ ἀνοίγνυμι πανταχόθεν , οὐδείς ἔχω πολύς . ἀτάρ οὖν καί ὁ βαλανεῖον καί ὁ κάμινος ὁ αὐτός οὗτος τρόπος ἀθροίζω ὁ θερμός ἑαυτοῦ ἔνδον . ὅς δῆλος ὡς καί στέγνωσις ποτέ θερμασία πολύς αἴτιος . δῆλος δέ καί ὁ ἀπό ὁ ὕλη , ὡς κάλαμος μέν ὁ ξηρός ῥᾴδιος ἐξαίρω ἐπί μέγας ὁ φλόξ , ξύλον δέ γε χλωρός , καί μάλα ἐάν πολύς σωρεύω ἐπί αὐτός , ἄχρι μέν πολύς βαρύνω τε καί οἷος καταπνίγω ὁ φλόξ , τελευτάω δέ αὐξάνω . πῶς οὖν ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα οὗτος ἕκαστος ἀποτελέω ; γυμνάζω μέν τις ἄμετρος κοπιάω . οὗτος δέ εἰμί θερμασία ἔχω ἄμετρος ἐν ὁ ἄρθρον τε καί ὁ μῦς πολύς ὁ κατά φύσις . οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ πρῶτος κινέω . καί εἰ μέν ἐνταῦθα καταμένω ὁ θέρμη καί φθάνω λύω , πρίν ἐπινέμω σύμπας ὁ ζῷον ὁ σῶμα , κόπος ἄν οὕτως γε μόνος εἰμί ὁ γίγνομαι · εἰ δέ εἰς ἅπας ἐκτείνω ὁ σῶμα , πυρετός ὀνομάζω ὁ νόσημα , ὁ πᾶς ζῷον θερμότης τις ἄμετρος εἰμί . οὕτως δέ καί ὁ θυμός , ζέσις τις εἰμί ὁ περί ὁ καρδία θερμός , διά κίνησις ἄμετρος ὅλος ἐπινέμω ἐνίοτε ὁ σῶμα πυρετός ἀνάπτω . καί μέν δή καί ὅσος σήπω κατά ὁ ζῷον σῶμα , τις μέν ἐν αὐτός ὁ μέρος , ἐν ὅς σήπω , θερμασία ἄμετρος ἐργάζομαι , καθά ἐρυσίπελας τε καί ἕρπης καί ἄνθραξ καί φλεγμονή καί φύγεθλον , ὁ δέ ὅλος ὁ σῶμα συνεκθερμαίνω πυρετός ἀγείρω . καί γάρ οὖν καί ὁ τρίτος αἴτιος ἄμετρος θερμότης ἐκ τε οὗτος ἤδη πρόδηλος , ὅπως ἐπιγίγνομαι ὁ ζῷον , ἐͅκ ὁ καλέω ἔγκαυσις . ἐπί τε γάρ ὁ βουβών καί ὁ φλεγμονή καί ὁ ἐρυσίπελας καί πᾶς ὁ οὕτως θερμός νόσημα ἀεί ὁ ψαύω τε καί συνεχής μόριον αὐτός μέν πρῶτος ἀπολαύω ὁ θερμασία , ἔπειτα δέ καί ὁ πλησιάζω μεταδίδωμι , ᾀκεῖνὄν αὖθις ὁ μετά ἑαυτοῦ , καί οὕτως ἐπί ὁ ἀρχή ὁ ἔμφυτος θερμασία ἀφικνέομαι ὁ δυσκρασία ὅλος ἐν τάχος ὁ σῶμα μεταλαμβάνω ὁ ὁ ἀρχή πάθημα . ὁ δέ ἐν ὁ ἡλιόω χωρίον διατριβή πολυχρόνιος ὁ μέν γυμνός ὅλος ἐκθερμαίνω ἄμετρος ἐνίοτε ὁ δέρμα , ὁ δέ ἀμφιέννυμι μόνος ὁ κεφαλή . καί οὗτος εἰμί ὁ ἔγκαυσις . εἰ δέ ἅπας ἐπινέμω ὁ σῶμα , πυρετός ἄν οὕτως γίγνομαι . ὁ δέ τέταρτος γίνος ὁ αἰτία ὁ ἀνάπτω ἄμετρος ὁ ἔμφυτος θερμασία ἐπί τε ὁ ψῦξις καί στῦψις ﻿ ὁράω γίγνομαι . ῥιγόω γάρ τις ἄμετρος καί νήχω ἐν ὕδωρ στυπτηριώδης , ἤ τις τοιοῦτος ἕτερος μετέχω δύναμις , στεγνόω τε καί πυκνόω ὁ δέρμα καί ὁ διαπνοή ἔνδον κατείργω . ὁ δέ εἰ τυγχάνω εἰμί καπνώδης ἀθροίζω , πυρετός γεννάω . ὁ δέ δή πέμπτος εἶδος ὁ ἀνάπτω ἄμετρος θερμότης ἔδεσμα εἰμί ποιότης δριμύς καί θερμός , σκόροδον τε καί πράσον καί κρόμμυον καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος . καί γάρ οὖν καί ὁ οὗτος χρῆσις ἄμετρος γίγνομαι πυρετός ἐγείρω ἐνίοτε . καί μέν δή καί πόμα θερμός , οἷος οἶνος τε παλαιός καί δριμύς προσφέρω πολύς ἀσθενής σῶμα καί φάρμακον δριμύς ἀλεξητήριος τε καί δηλητήριος , πυρέσσω ἄνθρωπος , τίς οὖν δή , φημί , οὐ διά πᾶς ἐπί ἕκαστος ὁ λέγω αἴτιος ἀνάπτω πυρετός ; ὅτι καί ὁ ποσός ὁ δράω αἰτία ἄνισος εἰμί , καί ὁ συνίστημι διάθεσις ἀπό αὐτός ἐν ὁ σῶμα πάμπολυς ἐν ὁ μάλα τε καί ἥσσων ἔχω ὁ διαφορά , αὐτός τε ὁ σύμπας ὁ ζῷον σῶμα πάμπολυς διαφέρω ἕτερος ἕτερος πρός ὁ ῥᾴδιος ἤ μόγις ἐξίστημι ὁ κατά φύσις . ὡς οὖν οὐ ἀπορέω δα τίς πᾶς κίνησις οὐ ἐργάζομαι κόπος , ἀλλά ἐναργής εἰμί σύ ὁ γε τοσοῦτος , ὡς εἰ μή πολύς εἰμί καί ἰσχυρός ὁ ὁ ἄρθρον τε καί μῦς φύσις , οὐ ἄν ποτέ κοπόω αὐτός , κατά ὁ αὐτός χρή σύ τρόπος ἐννοέω , ὡς οὐδέ ὁ κοπώδης οὗτος διάθεσις , εἰ μή μέγεθος τε καί χρόνος ἀξιόλογος ἔχω , οὐ ἄν ὁ πᾶς ἑαυτοῦ σῶμα συγκακόω δύναμαι . ἤ κίνησις μέν ὀλίγος · κόπος οὐ οἷος τε εἰμί ἐργάζομαι , μικρός δέ κόπος ἀνάπτω πάντως πυρετός ; ἤ κίνησις μέν ἐν ὁ πρός τις ὁ δράω ἔχω , κόπος δέ οὐ ἔχω ; καί μέν ὅτι γε ὁ μέν ὁ ἀθλητής σῶμα πολυχρόνιος τε ἅμα καί σφοδρός ἀνέχω κίνησις ἄνευ ὁ κοπιάω , ὁ δέ ἐγώ ὁ ἰδιώτης , εἰ πολύς βραχύς παρά ὁ καθίστημι πονέω , εὐθύς ἀγανακτέω , πᾶς ἤδη οὗτος γε καί ὁ σκαιός γιγνώσκω . οὔκουν θαυμαστός οὐδείς , εἰ κοπόω τις οὐδέ ὅλος πυρέσσω . ἤ γάρ μικρός ὁ κόπος , ἤ ὀλιγοχρόνιος , ἤ ὁ ὁ σῶμα ἰσχύς ἥσσων γίγνομαι , ἤ ὁ μέν γυμνάσιον , εἰ βραχυχρόνιος εἰμί καί μή σφοδρός καί ὁ ὁ γυμνάζω φύσις ἀσθενής , οὐ ἄν ποτέ κόπος ἐργάζομαι , κόπος δέ ἀνάπτω πυρετός , ἔͅν βραχύς , ἔͅν ὀλιγοχρόνιος εἰμί , ἔͅν ὁ ὁ πάσχω σῶμα ἰσχύς ἀσθενής . ἀλλά οὗτος γε εἰͅπί ὁ πᾶς δραστικός πῦρ ὁράω εἰμί , ὡς οὔτε ὁ καταψύχω ἐκθερμαίνω χωρίς χρόνος καί ῥώμη · ἥκω γάρ ἐκ κρύος ἐνίοτε διά μέγας φλόξ ὁ χείρ διαφέρω ἄλυπος · οὔτε μήν πᾶς ὕλη ἑτοῖμος ἐξάπτω . κάλαμος μέν γάρ ὁ ξηρός κατά ὁ πρῶτος εὐθύς ὁμιλία ἀνάπτω , ξύλον δέ ὑγρός καί χλωρός χρόνος τε δέω μακρός καί φλόξ ἰσχυρός , ἵνα ἐξάπτω . πῶς οὖν ἐπί ὁ πῦρ οὐδείς οὗτος θαυμάζω ἐπί ὁ κόπος θαυμάζω , εἰ καί μέγεθος δέω καί χρόνος καί ὁ σῶμα ἐπιτήδειος ἔχω ἐξάπτω ; ἀγαθός δέ εἰμί σύ μή οὗτος θαυμάζω , ἀλλά ἐπισκοπέω ποῖος ζῷον σῶμα ῥᾴδιος ἐκθερμαίνω φύω καί ποῖος δυσχερής . ἀλλά οὗτος μέν ἐφεξῆς ἀκούω . ἐν δέ γε ὁ πάρειμι μηδείς εἰμί σύ φαίνω θαυμαστός , εἰ καί χρόνος δέω καί μέγεθος ὁ μέλλω ποιέω ὁπωσοῦν , καί προσέτι ὁ πλησιάζω ἐπιτήδειος πάσχω . οὐδέ γάρ ὁ πῦρ οἷος τε εἰμί χωρίς οὗτος καίω , οὐδέ ὁ ξίφος τέμνω , οὐδέ ἄλλος τις ὁ δραστικός οὐδείς οὔτε εἰς ἰσχυρός ἑαυτοῦ δράω φύω οὔτε ἄνευ χρόνος τις ἀξιόλογος . ὁ μέν οὖν λυχνιαῖος φλόξ οὐ ἄν ἀθρόος οὐδέ ἔλαιον καταχέω , μή τοι γε δή ὁ ὕδωρ , καί ὁ ξίφος τέμνω οὐ ἄν οὐδέ ὁ λίθος ἐπιχειρίζω , μή ὅτι γε ἀδάμας , κόπος δέ καί θάλψις καί ψῦξις καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος πυρετός ἀξιόω ἀνάπτω ἀεί , ἔͅν μικρός , ἔͅν ὀλιγοχρόνιος , ἔͅν ἀνεπιτήδειος ἔχω ὁ σύμπας σῶμα πρός ὁ θερμαίνω , ἤ οὐ ; ὁ μέν γάρ ἤδη θερμός ἑτοῖμος ὑπερθερμαίνω , καθά οὖν ὁ ψυχρός ὑπερψύχω , ὁ δέ ἐναντίος ἔχω ἀνεπιτήδειος . οὕτως μέν οὖν ἀναίσθητος τε καί ἀμαθής ὁ ὁ τοιοῦτος ζητέω ἀπορία · ὁ δέ μηδείς ἀποφαίνω ἑτοῖμος τε καί προπετής ὑπό μηδείς ὁ λέγω μηδέποτε γίγνομαι πυρετός , ἤ ὁ ἀναισθησία ἐλεέω προσήκω , ἤ ὁ φιλονικία μισέω . λύω γοῦν καί ὁ οὗτος σόφισμα διά ἕτερος γράμμα ὑπέρ ὁ προκαταρκτικός αἴτιος ἴδιος γράφω . καί νῦν οὐ ἀντιλέγω ὁ ἁμαρτάνω καιρός , ἀλλά ἀληθής διδάσκω πρόκειμαι . πάλιν οὖν ἐπανέρχομαι ἔχω ὁ πρόκειμαι . εἰμί δέ , οἴομαι , πρόκειμαι ἕκαστος ὁ ἁπλόος νόσημα λέγω ὁ προηγέομαι αἰτία ἄχρι καί ὁ προκαταρκτικός . οὐδείς γάρ κακός ὁ οὕτως διαστέλλω ὁ προσηγορία σύ σαφής ἕνεκα ἀκολουθέω . ὁ μέν δή κατά αὐτός ὁ ζῷον εἴτε οὖν διάθεσις , εἴτε καί κίνησις παρά φύσις , αἰτία ὀνομάζω προηγέομαι νόσημα , ὁ δέ ἔξωθεν προσπίπτω καί ἀλλοιόω καί μεταβάλλω μέγας ὁ σῶμα προκατάρχομαι τε καί προκαταρκτικός καλέω αἴτιος .