galenus.de-atra-bile 9
Περὶ δὲ μελαίνης χολῆς τὰ διὰ μακρᾶς πείρας βεβαίως ἐγνωσμένα μοι προσθήσω νῦν , χρήσιμα ἐσόμενα ἐκείνοις , ὅσοι τῆς ἰατρικῆς τέχνης οὐ τοὺς σοφιστικοὺς λόγους , ἀλλὰ τὰ ἔργα σπουδάζουσι . πάντα γὰρ ὅσα διὰ μελαγχολικὸν χυμὸν γίνεται πάθη , κατ’ ἀρχὰς εὐθέως γενναίως καθαίρων τοῖς τὸν τοιοῦτον χυμὸν ἐκκενοῦσιν αὐξηθῆναι κωλύσεις μέχρι καὶ τῶν καρκίνων . ἄξιον δὲ θαυμάσαι τῶν ἤτοι γ’ ἀκόντων ἢ ἑκόντων σοφίσματα γραψάντων εἰς ἀναίρεσιν τοῦ μελαγχολικοῦ χυμοῦ . φασὶ γὰρ , ἐπὶ τῶν παρὰ φύσιν ἐχόντων μόνον αὐτὸν γεννᾶσθαι , μηδενὸς τῶν ἀκριβῶς εὐχύμων ἔχοντος ἐν τῷ σώματι μέλαιναν χολήν . εἰ γοῦν , φασὶν , ἀθλητῇ τινι ἄριστα διακειμένῳ δοίη τις φαρμάκου τοῦ νομιζομένου μέλαιναν χολὴν ἐκκενοῦν , ὄψεται κενουμένην αὐτὴν , ὥσπερ , εἰ καὶ τῶν τὴν ξανθὴν χολὴν ἐκκαθαίρειν πεπιστευμένων προσενέγκῃ τις , ἐκείνην ὄψεται κενουμένην . ᾧ καὶ δῆλον εἶναί φασιν , ὡς , ἀλλοιουμένου τοῦ αἵματος ὑπὸ τῆς τοῦ φαρμάκου δυνάμεως , εἰς τὰς χολὰς γίνεται μεταβολή · καθάπερ γε κᾂν εἰ φλέγματος ἀγωγὸν δοίης , ὄψει , φασὶ , καὶ τότε κενούμενον φλέγμα . παραπλησίως δὲ , κᾂν εἰ τὰ πεπεισμένα τὸν λεπτὸν ἰχῶρα κενοῦν , ἀναγκάσῃς προσενέγκασθαι τὸν εὐχυμότατον ἄνθρωπον , ὄψει καὶ τότε κενούμενον ὑδατώδη λεπτόν τινα ἰχῶρα . πρὶν μὲν οὖν ἀποδειχθῆναι τῶν καθαρτικῶν φαρμάκων ἕκαστον ἕλκειν ἕνα τινὰ χυμὸν , οὗ πέφυκεν ὑπάρχειν ἑλκτικὸν , ἔχει τι πιθανὸν ὁ λόγος αὐτῶν · ἀποδειχθέντος δὲ τούτου , τὸ ψεῦδος αὐτῶν κατάφωρον γίνεται . ἐδείχθη γὰρ , ὅτι τὸν οἰκεῖον ἕκαστον ἕλκει χυμὸν , ἐκ τοῦ τὰ μὲν τοῖς ὑδερικοῖς διδόμενα φάρμακα τοσαύτην ἐνίοτε ποιεῖσθαι κένωσιν , ὡς ὅλας λεκάνας πληροῦν , ἀνάλογον δὲ τῷ κενουμένῳ προστέλλεσθαί τε τὴν γαστέρα καὶ κουφίζεσθαι σαφῶς τοὺς κάμνοντας , εὐπνουστέρους τε γίνεσθαι , τὰ δὲ τοῖς ἰκτεριῶσι τὴν μὲν ξανθὴν χολὴν ἐκκενοῦν πλείστην , ὀνινάναι δὲ τοὺς πάσχοντας . εἰ δ’ ἔμπαλιν τὰ μὲν ὑδραγωγὰ φάρμακα δοίης τοῖς ἰκτεριώδεσι , τὰ δὲ χολαγωγὰ τοῖς ὑδεριώδεσιν , ἐλάχιστόν τε τὸν οἰκεῖον κενώσεις χυμὸν , οὐ μόνον δ’ οὐδὲν ὠφελήσεις τοὺς κάμνοντας , ἀλλὰ καὶ βλάψεις μεγάλως , ὥσπερ εἰ καὶ φλεβοτομήσεις αὐτούς . καίτοι κατὰ τοὺς ἡγουμένους , ὑπὸ τῶν καθαιρόντων φαρμάκων ἀλλοιοῦσθαι τοὺς ἐν σώματι χυμοὺς , ὡς ἂν ἕκαστον τῶν ἑλκόντων τὴν φύσιν ἔχῃ , τῷ · καθῇραι τὸ φλεβοτομῆσαι τὴν ἴσην ἕξει δύναμιν . ὥσπερ οὖν ἡμεῖς , ὑδρα γωγὸν δόντες φάρμακον οἷς ἐστιν ὕδερος ἀσκίτης , ἐκκενοῦμέν τε τὸ πλεονάζον ὑγρὸν , ὠφελοῦμέν τε τὸν κάμνοντα , οὕτω καὶ αὐτοὶ φλεβοτομίαν παραλαμβάνοντες ὁρῶσιν , εἰς ὅ τι τελευτᾷ τὸ βοήθημα . γελοῖοι δ’ εἰσὶ κᾀκ τοῦ μηδὲν εἶναι κατὰ τὸ σῶμα περιεκτικὸν μελαίνης χολῆς ὄργανον , οἷον ἡ ἐπὶ τῷ ἥπατι κύστις ἐστὶ τῆς ξανθῆς χολῆς , ἡγούμενοι , τεκμήριον ὑπάρχειν τοῦτο τοῦ μηδ’ ὅλως ἐν τοῖς ἀκριβῶς ὑγιαίνουσι σώμασι τὸν μελαγχολικὸν εἶναι χυμόν . οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τὸ φλέγμα συγχωρήσουσιν ἐν ἡμῖν εἶναι , καθάπερ οὐδ’ ἐν ταῖς περιστεραῖς τὴν ξανθὴν χολήν · οὐ γὰρ ἔχουσι τὴν ἐπὶ τῷ ἥπατι κύστιν , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλᾳ τινὰ ζῶα . καὶ μέντοι καὶ παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν ἑαυτοὺς , οὐ γὰρ ἡμᾶς γε , σοφίζονται , τὸν μελαγχολικὸν χυμὸν , ὃν ἐν τοῖς ὑγιαίνουσι γεννᾶσθαί φαμεν , ἀκούοντες ἀεὶ κατὰ τῆς μελαίνης λέγεσθαι χολῆς , ἣν ἐν τῷ παρὰ φύσιν ἔχειν γεννᾶσθαί φαμεν . οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ κατά γε τοὺς ἀκριβῶς ὑγιαίνοντάς ἐστι μέλαινα χολὴ , καί τινας τῶν παρὰ φύσιν ἐχόντων , ἀμφοτέρας δὲ μελαγχολικὸν χυμὸν ὀνομάζειν οὐδὲν κωλύει . εἴρηται δὲ περὶ τούτων ἤδη καὶ πρόσθεν . ἀλλὰ καὶ νῦν οὐδὲν χεῖρον μεμνῆσθαι περὶ αὐτῶν ἐν βραχέσι κεφαλαίοις ἕνεκα τῶν λόγοις ψευδέσιν ἑαυτούς τε καὶ τοὺς μεμαθηκότας ἀκριβῶς τὴν Ἱπποκράτους γνώμην σοφιζομένων .
Lemmas: περί δέ μέλας χολή ὁ διά μακρός πεῖρα βέβαιος γιγνώσκω ἐγώ προστίθημι νῦν , χρήσιμος εἰμί ἐκεῖνος , ὅσος ὁ ἰατρικός τέχνη οὐ ὁ σοφιστικός λόγος , ἀλλά ὁ ἔργον σπουδάζω . πᾶς γάρ ὅσος διά μελαγχολικός χυμός γίγνομαι πάθος , κατά ἀρχή εὐθύς γενναῖος καθαίρω ὁ ὁ τοιοῦτος χυμός ἐκκενόω αὐξάνω κωλύω μέχρι καί ὁ καρκίνος . ἄξιος δέ θαυμάζω ὁ ἤτοι γε ἄκων ἤ ἑκών σόφισμα γράφω εἰς ἀναίρεσις ὁ μελαγχολικός χυμός . φημί γάρ , ἐπί ὁ παρά φύσις ἔχω μόνος αὐτός γεννάω , μηδείς ὁ ἀκριβής εὔχυμος ἔχω ἐν ὁ σῶμα μέλας χολή . εἰ γοῦν , φημί , ἀθλητής τις ἀγαθός διάκειμαι δίδωμι τις φάρμακον ὁ νομίζω μέλας χολή ἐκκενόω , ὁράω κενόω αὐτός , ὥσπερ , εἰ καί ὁ ὁ ξανθός χολή ἐκκαθαίρω πιστεύω προσφέρω τις , ἐκεῖνος ὁράω κενόω . ὅς καί δῆλος εἰμί φημί , ὡς , ἀλλοιόω ὁ αἷμα ὑπό ὁ ὁ φάρμακον δύναμις , εἰς ὁ χολή γίγνομαι μεταβολή · καθά γε ᾄν εἰ φλέγμα ἀγωγός δίδωμι , ὁράω , φημί , καί τότε κενόω φλέγμα . παραπλήσιος δέ , ἔͅν εἰ ὁ πείθω ὁ λεπτός ἰχώρ κενόω , ἀναγκάζω προσφέρω ὁ εὔχυμος ἄνθρωπος , ὁράω καί τότε κενόω ὑδατώδης λεπτός τις ἰχώρ . πρίν μέν οὖν ἀποδείκνυμι ὁ καθαρτικός φάρμακον ἕκαστος ἕλκω εἷς τις χυμός , ὅς φύω ὑπάρχω ἑλκτικός , ἔχω τις πιθανός ὁ λόγος αὐτός · ἀποδείκνυμι δέ οὗτος , ὁ ψεῦδος αὐτός κατάφωρος γίγνομαι . δείκνυμι γάρ , ὅτι ὁ οἰκεῖος ἕκαστος ἕλκω χυμός , ἐκ ὁ ὁ μέν ὁ ὑδερικός δίδωμι φάρμακον τοσοῦτος ἐνίοτε ποιέω κένωσις , ὡς ὅλος λεκάνη πληρόω , ἀνάλογος δέ ὁ κενόω προστέλλω τε ὁ γαστήρ καί κουφίζω σαφής ὁ κάμνω , εὔπνους τε γίγνομαι , ὁ δέ ὁ ἰκτεριάω ὁ μέν ξανθός χολή ἐκκενόω πολύς , ὀνίνημι δέ ὁ πάσχω . εἰ δέ ἔμπαλιν ὁ μέν ὑδραγωγός φάρμακον δίδωμι ὁ ἰκτεριώδης , ὁ δέ χολαγωγός ὁ ὑδεριώδης , ἐλαχύς τε ὁ οἰκεῖος κενόω χυμός , οὐ μόνος δέ οὐδείς ὠφελέω ὁ κάμνω , ἀλλά καί βλάπτω μέγας , ὥσπερ εἰ καί φλεβοτομέω αὐτός . καίτοι κατά ὁ ἡγέομαι , ὑπό ὁ καθαίρω φάρμακον ἀλλοιόω ὁ ἐν σῶμα χυμός , ὡς ἄν ἕκαστος ὁ ἕλκω ὁ φύσις ἔχω , ὁ · κεάθͅρυμι ὁ φλεβοτομέω ὁ ἴσος ἔχω δύναμις . ὥσπερ οὖν ἐγώ , ὐδρος γωγός δίδωμι φάρμακον ὅς εἰμί ὕδερος ἀσκίτης , ἐκκενόω τε ὁ πλεονάζω ὑγρός , ὠφελέω τε ὁ κάμνω , οὕτως καί αὐτός φλεβοτομία παραλαμβάνω ὁράω , εἰς ὅς τις τελευτάω ὁ βοήθημα . γέλοιος δέ εἰμί ᾀ ὁ μηδείς εἰμί κατά ὁ σῶμα περιεκτικός μέλας χολή ὄργανον , οἷος ὁ ἐπί ὁ ἧπαρ κύστις εἰμί ὁ ξανθός χολή , ἡγέομαι , τεκμήριον ὑπάρχω οὗτος ὁ μηδέ ὅλος ἐν ὁ ἀκριβής ὑγιαίνω σῶμα ὁ μελαγχολικός εἰμί χυμός . οὐδέ γάρ οὐδέ ὁ φλέγμα συγχωρέω ἐν ἐγώ εἰμί , καθά οὐδέ ἐν ὁ περιστερά ὁ ξανθός χολή · οὐ γάρ ἔχω ὁ ἐπί ὁ ἧπαρ κύστις , ὥσπερ οὐδέ ἄλλῃ τις ζῷον . καί μέντοι καί παρά ὁ ὁμωνυμία ἑαυτοῦ , οὐ γάρ ἐγώ γε , σοφίζω , ὁ μελαγχολικός χυμός , ὅς ἐν ὁ ὑγιαίνω γεννάω φημί , ἀκούω ἀεί κατά ὁ μέλας λέγω χολή , ὅς ἐν ὁ παρά φύσις ἔχω γεννάω φημί . οὐ γάρ ὁ αὐτός κατά γε ὁ ἀκριβής ὑγιαίνω εἰμί μέλας χολή , καί τις ὁ παρά φύσις ἔχω , ἀμφότερος δέ μελαγχολικός χυμός ὀνομάζω οὐδείς κωλύω . λέγω δέ περί οὗτος ἤδη καί πρόσθεν . ἀλλά καί νῦν οὐδείς κακός μιμνῄσκω περί αὐτός ἐν βραχύς κεφάλαιος ἕνεκα ὁ λόγος ψευδής ἑαυτοῦ τε καί ὁ μανθάνω ἀκριβής ὁ Ἱπποκράτης γνώμη σοφίζω .