galenus.de-atra-bile 4
Νυνὶ δὲ πρότερον , ἃ διὰ τῆς πείρας ἔγνωμεν , ἀρχὴν ποιησάμενοι τῆς διὰ τοῦ λόγου γενησομένης σκέψεως , ὅσα πεπείσμεθα χρόνῳ πολλῷ βασανίσαντες , ευρηκέναι ταῦτα ἐροῦμεν . ὁρᾶται δὴ τὸ κατὰ τὰς φλεβοτομίας αἷμα παχύτερον καὶ μελάντερον ἐν ταῖς τῶν ξηρῶν καὶ θερμῶν σωμάτων φύσεσι , ὥσπερ γε καὶ κατὰ τὰς τοιαύτας ὥρας , καὶ χώρας , καὶ καταστάσεις , ἐπιτηδεύματά τε καὶ δίαιταν ἐν ἐδέσμασι παχυχύμοις τε καὶ αὐχμώδεσιν , ὁποῖόν ἐστι φακὴ , καὶ κοχλίαι , καὶ κρέα ταύρεια καὶ τράγεια , καὶ μᾶλλον εἰ ταριχευθείη . τῆς τοιαύτης ὕλης ἐστὶ καὶ μέλας οἶνος παχύς τε καὶ αὐστηρός . οὕτω δὲ καὶ τῶν νοσημάτων ὅσα κατὰ θερμὴν καὶ ξηρὰν δυσκρασίαν γίνεται , καθάπερ οἱ καῦσοι , παχὺ καὶ μέλαν ἀποφαίνουσι τὸ αἷμα . τοιοῦτον δ’ αὐτοῖς καὶ ὁ μακρὸς οὗτος λοιμὸς , ὁ ἐπὶ τοῦ μακροῦ θέρους γενόμενος , εἰργάζετο , καὶ τῶν γε διασωθέντων οὐκ ὀλίγοις ἔκκρισις διὰ τῆς κάτω γαστρὸς ἐγίγνετο τῶν καλουμένων μελάνων ἐπὶ τῆς ἐννάτης ἡμέρας τοὐπίπαν , ἢ ἑβδόμης , ἢ ἑνδεκάτης . ὧν καὶ αὐτῶν ἐφαίνοντο διαφοραὶ πλείους , ἐνίων μὲν ἐγγυτάτω τῆς μελαίνης ἡκόντων , ἐνίων δ’ οὔτε δῆξιν ἐν ταῖς διαχωρήσεσιν ἐχόντων , οὔτε ὀσμὴν δυσώδη , πολλῶν δ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτων καθεστηκότων . ὅσοις δὲ τῶν νοσούντων ἡ διὰ τῆς κάτω γαστρὸς ἔκκρισις οὐκ ἐγένετο τοιαύτη , τὸ σῶμα πᾶν περιεξήνθησε μέλασιν ἐξανθήμασιν ὁμοίοις . ἐνίοτε δὲ καὶ οἷον λεπὶς ἀπέπιπτε , ξηραινομένων τε καὶ διαφορουμένων αὐτῶν , κατὰ βραχὺ δὲ ἐπὶ πλείοσιν ἡμέραις μετὰ τὴν κρίσιν . ὅσοι δὲ διεχώρησαν ἀκριβῆ τὴν μέλαιναν , ἀπέθανον ἅπαντες · ἐνδείκνυται γὰρ ἡ τοιαύτη κατωπτῆσθαι τὸ αἷμα . φαίνεται δὲ καὶ ἄλλα χωρὶς τοῦ πυρέξαι πολλοῖς ἐξανθήματα γινόμενα κατὰ τὸ δέρμα , παχυνόμενόν τε καὶ ξηραινόμενον τὸ πλεονάζον τοῦ μελαγχολικοῦ χυμοῦ τῆς φύσεως ὠθούσης αὐτοῦ ἐκτός · ἐξ οὗ γένους ἐστὶ καὶ ὁ καλούμενος ἐλέφας . ὅταν δ’ ἅμα πυρετῷ γένηταί τι τοιοῦτο , τὸν ὀνομαζόμενον ἄνθρακα γεννᾷ τὸ κατασκῆψαν εἰς τὸ δέρμα τοῦ μελαγχολικοῦ χυμοῦ . χωρὶς δὲ πυρετοῦ κατασκῆπτον , ὅταν μὲν αἵματι μεμιγμένον ᾖ , τὸν ἐλέφαντα γεννᾷν πέφυκεν , ὅταν δὲ μόνον , ἐν ἀρχῇ μὲν ὄγκον ἐργάζεται μέλανα , τῷ χρόνῳ δ’ εἰς τὸν καλούμενον καρκῖνον τελευτᾷ , ἐπειδὰν μὲν δριμύτερον καὶ κακοηθέστερον ᾖ , διαβιβρωσκομένου τοῦ δέρματος , ὅταν δ’ ἐπιεικέστερον , ἕλκους χωρὶς ἐργάζεται τὸν ὀνομαζόμενον κρυπτὸν καρκῖνον . ἐναργῶς γὰρ ἅπαντα τὰ τοιαῦτα πάθη καὶ μάλισθ’ ὁ καρκῖνος ὑπὸ μελαγχολικοῦ γίνεται χυμοῦ , σαφῶς φαινομένων τῶν εἰς τὸ πεπονθὸς μόριον ἡκουσῶν φλεβῶν παχὺν καὶ μέλανα περιεχουσῶν χυμόν . ἐκκαθαίρειν μὲν γὰρ τὸ αἷμα διὰ παντὸς ἡ φύσις πειρᾶται , διακρίνουσά τε τὸν μοχθηρὸν ἐξ αὐτοῦ κᾀκ τῶν κυρίων μορίων ὠθοῦσα , ποτὲ μὲν εἰς τὴν γαστέρα τε καὶ τὰ ἔντερα , ποτὲ δὲ εἰς τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν . ἀλλ’ ὅσα μὲν τῶν τοιούτων λεπτομερεστέρας οὐσίας ἐστὶ , διεξέρχεται τὸ δέρμα , τινὰ μὲν κατὰ τὴν ἄδηλον τῇ αἰσθήσει διαπνοὴν , ἔνια δ’ αἰσθητικῶς , καθάπερ οἱ ἱδρῶτες , ὅσα δὲ παχύτερα , διεξελθεῖν μὲν οὐ δύναται τὴν πυκνότητα τοῦ δέρματος , ἐγκαταλαμβανόμενα δὲ , τὰ μὲν θερμὰ τοὺς ἄνθρακας ἐργάζεται , τὰ δὲ μὴ τοιαῦτα τοὺς καρκίνους . ὅταν δ’ ἐπιεικὴς κατὰ τὰς ποιότητας ὁ μέλας εἴη χυμὸς αἵματί τε συμμιγεὶς , τοὺς ὑπερύθρους ἐλέφαντας ἐργάζεται · χρονίζοντες δὲ καὶ οὗτοι γίνονται μελάντεροι . πολλάκις δ’ ἡ φύσις ἀναστομώσασα φλέβα τῶν κατὰ τὴν ἕδραν ἀγγείων ἐξέκρινε τὸν τοιοῦτον χυμὸν αἵματι μεμιγμένον , ἀφ’ οὗ δὴ καὶ τοὔνομα τῷ συμπτώματι τίθενται τὴν αἱμοῤῥοΐδα . καὶ χρὴ καταμανθάνειν ἀπ’ αὐτῆς , ὁποῖόν ἐστι τὸ ἐκκρινόμενον αἷμα , πότερον οἷον ἔχουσιν οἵ τε γυμναστικοὶ καὶ οἱ ἀθληταὶ , καὶ τῶν ἰδιωτῶν οἱ τελέως ὑγιεινοὶ καὶ εὔχυμοι , ἢ μελάντερόν τε καὶ παχύτερον τοῦδε . καὶ μέντοι καὶ ἡ φύσις ἀποτίθεται τὸ τοιοῦτο αἷμα πολλάκις εἰς τὰς κατὰ τὰ σκέλη φλέβας , ὑφ’ οὗ διατεινόμεναί τε καὶ διευρυνόμεναι κιρσώδεις ἀποτελοῦνται , καὶ μελαίνεταί γε τῷ χρόνῳ τὸ δέρμα τὸ κατὰ τὰς τοιαύτας φλέβας . ἐφ’ ὧν δ’ αἵματος πλῆθος μόνον εἰσρέοι ἄνευ τοῦ μελαγχολικὸν ὑπάρχειν , ἀσθενεστέρας οὔσας φύσει τὰς τῇδε φλέβας ἀνευρύνει κατασκῆπτον , οὐδενὸς τοιούτου συμβαίνοντος , ὡς ἐφ’ ὧν γε ἂν τὸ μελαγχολικὸν αἷμα τοὺς κιρσοὺς ἐργάσηται . κίνδυνος γὰρ ἐπὶ τούτων ἐστὶν , ἐὰν ἐκτέμνῃ τις τὰς πεπονθυίας φλέβας , ἁλῶναι μελαγχολίᾳ . καὶ τοῦτο πολλάκις ἑωρᾶτο γινόμενον , οὐ μόνον κατὰ τοὺς κιρσοὺς , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς ﻿ ὑπὸ τοῦ τοιούτου χυμοῦ γινομένας αἱμοῤῥοΐδας . ἕλκος δέ τις ἔχων ἐν κνήμῃ χρόνου πολλοῦ τὴν ὑπερκειμένην φλέβα κιρσωδεστέραν οὖσαν ἐκτμηθεὶς , αὐτίκα μὲν ἐθεραπεύθη τὸ ἀρχαῖον ἕλκος , ὃ δὲ ἐκ τῆς τομῆς ἔσχεν ἐξαιρουμένης τῆς φλεβὸς , ἀνίατον ἔμεινεν . ὕστερον δέ ποτε μετ’ ἐνιαυτὸν εἷς τῶν ἐν Περγάμῳ διδασκάλων ἡμῶν Στρατόνικος τοὔνομα , μαθητὴς Σαβίνου τοῦ Ἱπποκρατείου , φλέβα τεμὼν ἐν ἀγκῶνι ἀνθρώπου , καὶ θεασάμενος αἷμα παχὺ καὶ μέλαν ἐκκρινόμενον , ἐπαφεῖλε κατὰ τὴν ὑστεραίαν ὀλίγον , εἶτα κατὰ τὴν τρίτην τε καὶ τετάρτην ὁμοίως ὀλίγον , καθήρας τε μετὰ ταύτας τὰς τρεῖς φαρμάκῳ μέλανα χυμὸν ἐκκενοῦντι , καὶ τὴν δίαιταν αὐτῷ εὔχυμον παρασκευάσας , ἐπὶ τὴν θεραπείαν τοῦ ἕλκους ἐτράπετο .
Lemmas: νυνί δέ πρότερος , ὅς διά ὁ πεῖρα γιγνώσκω , ἀρχή ποιέω ὁ διά ὁ λόγος γίγνομαι σκέψις , ὅσος πείθω χρόνος πολύς βασανίζω , ευρίσκω οὗτος λέγω . ὁράω δή ὁ κατά ὁ φλεβοτομία αἷμα παχύς καί μέλας ἐν ὁ ὁ ξηρός καί θερμός σῶμα φύσις , ὥσπερ γε καί κατά ὁ τοιοῦτος ὥρα , καί χώρα , καί κατάστασις , ἐπιτήδευμα τε καί δίαιτα ἐν ἔδεσμα παχύχυμος τε καί αὐχμώδης , ὁποῖος εἰμί φακή , καί κόχλιας , καί κρέας ταύρειος καί τράγειος , καί μάλα εἰ ταριχεύω . ὁ τοιοῦτος ὕλη εἰμί καί μέλας οἶνος παχύς τε καί αὐστηρός . οὕτως δέ καί ὁ νόσημα ὅσος κατά θερμός καί ξηρός δυσκρασία γίγνομαι , καθά ὁ καῦσος , παχύς καί μέλας ἀποφαίνω ὁ αἷμα . τοιοῦτος δέ αὐτός καί ὁ μακρός οὗτος λοιμός , ὁ ἐπί ὁ μακρός θέρος γίγνομαι , ἐργάζομαι , καί ὁ γε διασῴζω οὐ ὀλίγος ἔκκρισις διά ὁ κάτω γαστήρ γίγνομαι ὁ καλέω μέλας ἐπί ὁ ενν́ατος ἡμέρα ἐπίπαν , ἤ ἕβδομος , ἤ ἑνδέκατος . ὅς καί αὐτός φαίνω διαφορά πολύς , ἔνιοι μέν ἐγγύς ὁ μέλας ἥκω , ἔνιοι δέ οὔτε δῆξις ἐν ὁ διαχώρησις ἔχω , οὔτε ὀσμή δυσώδης , πολύς δέ ἐν ὁ μεταξύ οὗτος καθίστημι . ὅσος δέ ὁ νοσέω ὁ διά ὁ κάτω γαστήρ ἔκκρισις οὐ γίγνομαι τοιοῦτος , ὁ σῶμα πᾶς περιεξανθέω μέλας ἐξάνθημα ὅμοιος . ἐνίοτε δέ καί οἷος λεπίς ἀποπίπτω , ξηραίνω τε καί διαφορέω αὐτός , κατά βραχύς δέ ἐπί πολύς ἡμέρα μετά ὁ κρίσις . ὅσος δέ διαχωρέω ἀκριβής ὁ μέλας , ἀποθνῄσκω ἅπας · ἐνδείκνυμι γάρ ὁ τοιοῦτος κατοπτάω ὁ αἷμα . φαίνω δέ καί ἄλλος χωρίς ὁ πυρέσσω πολύς ἐξάνθημα γίγνομαι κατά ὁ δέρμα , παχύνω τε καί ξηραίνω ὁ πλεονάζω ὁ μελαγχολικός χυμός ὁ φύσις ὠθέω αὐτός ἐκτός · ἐκ ὅς γένος εἰμί καί ὁ καλέω ἐλέφας . ὅταν δέ ἅμα πυρετός γίγνομαι τις τοιοῦτος , ὁ ὀνομάζω ἄνθραξ γεννάω ὁ κατασκήπτω εἰς ὁ δέρμα ὁ μελαγχολικός χυμός . χωρίς δέ πυρετός κατασκήπτω , ὅταν μέν αἷμα μείγνυμι εἰμί , ὁ ἐλέφας γεννάω φύω , ὅταν δέ μόνος , ἐν ἀρχή μέν ὄγκος ἐργάζομαι μέλας , ὁ χρόνος δέ εἰς ὁ καλέω καρκῖνος τελευτάω , ἐπειδάν μέν δριμύς καί κακοήθης εἰμί , διαβιβρώσκω ὁ δέρμα , ὅταν δέ ἐπιεικής , ἕλκος χωρίς ἐργάζομαι ὁ ὀνομάζω κρυπτός καρκῖνος . ἐναργής γάρ ἅπας ὁ τοιοῦτος πάθος καί μάλα ὁ καρκῖνος ὑπό μελαγχολικός γίγνομαι χυμός , σαφής φαίνω ὁ εἰς ὁ πάσχω μόριον ἥκω φλέψ παχύς καί μέλας περιέχω χυμός . ἐκκαθαίρω μέν γάρ ὁ αἷμα διά πᾶς ὁ φύσις πειράω , διακρίνω τε ὁ μοχθηρός ἐκ αὐτός ἐͅκ ὁ κύριος μόριον ὠθέω , ποτέ μέν εἰς ὁ γαστήρ τε καί ὁ ἔντερον , ποτέ δέ εἰς ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια . ἀλλά ὅσος μέν ὁ τοιοῦτος λεπτομερής οὐσία εἰμί , διεξέρχομαι ὁ δέρμα , τις μέν κατά ὁ ἄδηλος ὁ αἴσθησις διαπνοή , ἔνιοι δέ αἰσθητικός , καθά ὁ ἱδρώς , ὅσος δέ παχύς , διεξέρχομαι μέν οὐ δύναμαι ὁ πυκνότης ὁ δέρμα , ἐγκαταλαμβάνω δέ , ὁ μέν θερμός ὁ ἄνθραξ ἐργάζομαι , ὁ δέ μή τοιοῦτος ὁ καρκίνος . ὅταν δέ ἐπιεικής κατά ὁ ποιότης ὁ μέλας εἰμί χυμός αἷμα τε συμμείγνυμι , ὁ ὑπέρυθρος ἐλέφας ἐργάζομαι · χρονίζω δέ καί οὗτος γίγνομαι μελάντερος . πολλάκις δέ ὁ φύσις ἀναστομόω φλέψ ὁ κατά ὁ ἕδρα ἀγγεῖον ἐκκρίνω ὁ τοιοῦτος χυμός αἷμα μείγνυμι , ἀπό ὅς δή καί ὄνομα ὁ σύμπτωμα τίθημι ὁ αἱμορροίς . καί χρή καταμανθάνω ἀπό αὐτός , ὁποῖος εἰμί ὁ ἐκκρίνω αἷμα , πότερος οἷος ἔχω ὁ τε γυμναστικός καί ὁ ἀθλητής , καί ὁ ἰδιώτης ὁ τέλειος ὑγιεινός καί εὔχυμος , ἤ μέλας τε καί παχύς ὅδε . καί μέντοι καί ὁ φύσις ἀποτίθημι ὁ τοιοῦτος αἷμα πολλάκις εἰς ὁ κατά ὁ σκέλος φλέψ , ὑπό ὅς διατείνω τε καί διευρύνω κιρσώδης ἀποτελέω , καί μελαίνω γε ὁ χρόνος ὁ δέρμα ὁ κατά ὁ τοιοῦτος φλέψ . ἐπί ὅς δέ αἷμα πλῆθος μόνος εἰσρέω ἄνευ ὁ μελαγχολικός ὑπάρχω , ἀσθενής εἰμί φύσις ὁ τῇδε φλέψ ἀνευρύνω κατασκήπτω , οὐδείς τοιοῦτος συμβαίνω , ὡς ἐπί ὅς γε ἄν ὁ μελαγχολικός αἷμα ὁ κιρσός ἐργάζομαι . κίνδυνος γάρ ἐπί οὗτος εἰμί , ἐάν ἐκτέμνω τις ὁ πάσχω φλέψ , ἁλίσκομαι μελαγχολία . καί οὗτος πολλάκις ὁράω γίγνομαι , οὐ μόνος κατά ὁ κιρσός , ἀλλά καί κατά ὁ ﻿ ὑπό ὁ τοιοῦτος χυμός γίγνομαι αἱμορροίς . ἕλκος δέ τις ἔχω ἐν κνήμη χρόνος πολύς ὁ ὑπέρκειμαι φλέψ κιρσώδης εἰμί ἐκτέμνω , αὐτίκα μέν θεραπεύω ὁ ἀρχαῖος ἕλκος , ὅς δέ ἐκ ὁ τομή ἔχω ἐξαιρέω ὁ φλέψ , ἀνίατος μένω . ὕστερον δέ ποτέ μετά ἐνιαυτός εἷς ὁ ἐν Πέργαμος διδάσκαλος ἐγώ Στρατόνικος ὄνομα , μαθητής Σαβῖνος ὁ Ἱπποκράτειος , φλέψ τέμνω ἐν ἀγκών ἄνθρωπος , καί θεάομαι αἷμα παχύς καί μέλας ἐκκρίνω , ἐπαφαιρέω κατά ὁ ὑστεραῖος ὀλίγος , εἶτα κατά ὁ τρίτος τε καί τέταρτος ὅμοιος ὀλίγος , καθαίρω τε μετά οὗτος ὁ τρεῖς φάρμακον μέλας χυμός ἐκκενόω , καί ὁ δίαιτα αὐτός εὔχυμος παρασκευάζω , ἐπί ὁ θεραπεία ὁ ἕλκος τρέπω .