galenus.de-atra-bile 2
Φαίνεται δ’ οὗτος , ἐάν τε ἀρτηρία τις ἢ φλὲψ τρωθῇ , παραχρῆμα τῶν περιεχόντων αὐτὸν ἀγγείων ἐκχεόμενος , ἐρυθρότερος μὲν ἐκ τῶν φλεβῶν , ξανθότερος δὲ τοὐπίπαν ἐκ τῶν ἀρτηριῶν . ἀλλὰ πήγνυταί γε ἑκάτερος εὐθέως , οὐ μόνον ἐκπίπτων τοῦ σώματος , ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτὸ περιεχόμενος ἔτι , καθ’ ὅντιν’ οὖν τρόπον . καὶ τήν γε πῆξιν αὐτοῦ τελευτῶσαν εἰς θρόμβον ὁρῶμεν · οὕτω γὰρ ἔθος ὀνομάζειν τοῖς Ἕλλησι τὸ πεπηγὸς αἷμα . φαίνεται δὲ πηγνύμενον οὐ μόνον ἐν τοῖς κατὰ τὴν κοιλίαν τε καὶ τὰ ἔντερα χωρίοις , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν κύστιν , ἐν ᾗ τὸ οὖρον ἀθροίζεται , καὶ κατὰ πνεύμονά τε καὶ τὴν τραχεῖαν ἀρτηρίαν , ὥσπερ γε κᾀν τῷ μεταξὺ θώρακός τε καὶ πνεύμονος , ἔν τε ταῖς μήτραις ἐπὶ γυναικῶν . ἐπικρατεῖ μὲν οὖν ὡς τὸ πολὺ κατὰ τὸν χυμὸν τοῦτον ἡ ἐρυθρὰ χρόα , καὶ τό γε κάλλιστον αἷμα τοιοῦτο ἀκριβῶς ἐστι . φαίνεται δ’ ἐνίοτε καὶ ξανθότερον τοῦδε καὶ μελάντερον , ὥσπερ γε τῇ συστάσει παχύτερον καὶ λεπτότερον . εὑρίσκεται δ’ ἐνίοτε καὶ τὸ τῶν φλεβοτομηθέντων αἷμα λεπτὴν ὑγρότητα περιέχον , ἥτις ἐν τῷ πήγνυσθαι διακρινομένη τὴν ἐπιπολῆς αὐτοῦ καταλαμβάνει χώραν . εὔλογον γὰρ δήπου κᾀκ τοῦ ποτοῦ συναναφέρεσθαί τι τῷ γεννηθέντι κατὰ τὸ ἧπαρ αἵματι , τὴν ἔκκρισιν λαμβάνον ὕστερον , οὐ μόνον διὰ τῶν οὔρων , ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἱδρώτων , καὶ κατὰ τὴν καλουμένην ἄδηλον αἰσθήσει διαπνοήν . φαίνεται δ’ ἐνίοτε καὶ φλεγματώδης χυμὸς ἐποχούμενος τῷ αἵματι , καθάπερ γε καὶ σύμπαν ἱκανῶς παχύτερον καὶ μελάντερον , ὡς ἐοικέναι πολλάκις ὑγρᾷ πίττῃ . καλεῖται μὲν οὖν τὸ ἐκ τῶν φλεβῶν καὶ τῶν ἀρτηριῶν ἐκχεόμενον , ὁποῖον ἂν ᾖ , μιᾷ προσηγορίᾳ τῇ τοῦ αἵματος , οὐδεμιᾶς τῶν εἰρημένων αὐτοῦ διαφορῶν ἴδιον ἐχούσης ὄνομα . καὶ πήγνυται πᾶν αὐτίκα , κᾂν εἰς σαρκῶδες μόριον ἄχρι βάθους διαιρεθὲν ἐκχυθῇ . παραπλήσιος δέ τις αἵματι παχεῖ καὶ μέλανι χυμὸς ἕτερος ὁρᾶται πολλάκις ἐκκρινόμενος , ἐμούντων τε καὶ διαχωρούντων , οὐ μὴν πηγνύμενός γε , κᾂν ἐπὶ πλεῖον ὁμιλεῖ τῷ πέριξ ἀέρι . καὶ τούτου γ’ αὐτοῦ ποτὲ μὲν αἴσθησις γίνεται τοῖς ἐμοῦσιν ὀξέος τε ἅμα καὶ στρυφνοῦ , ποτὲ δὲ οὐδεμίαν ἔχοντος ἐμφανῆ ποιότητα , μήτ’ οὖν γλυκύτητα , καθάπερ τὸ αἷμα , μήθ’ ἁλυκότητα , καθάπερ ἐνίοτε τὸ αἷμα καὶ τὸ φλέγμα , μήτε πικρότητα , καθάπερ ἡ ξανθὴ χολή . πρόδηλον οὖν ἐστι , νοσῶδες μὲν εἶναι τὸ ἁλυκὸν αἷμα καὶ τὸ φλέγμα . τοὐπίπαν δὲ τὸ μὲν αἷμα γλυκὺ φαίνεται , τὸ δὲ φλέγμα ἄποιον , καθάπερ ὕδωρ . ἀλλ’ ἐκτρεπόμενόν γε τῆς κατὰ φύσιν ποιότητος οὐχ ἁλυκὸν μόνον , ἀλλὰ καὶ ὀξὺ γίνεται , μεταλαμβάνει δέ ποτε καὶ γλυκείας ποιότητος . ἀλλὰ καὶ τοῦτον τὸν χυμὸν , ὁποῖος ἂν ᾖ , φλέγμα καλοῦσιν , εἰ μόνον εἴη λευκός . ἔχει δὲ τὸ κοινὸν ἁπάντων χυμῶν ﻿ γνώρισμα , τὸ μὴ πήγνυσθαι . πρόδηλον δ’ ὅτι διαφέρει μηδὲν ἁλμυρὸν ἢ ἁλυκὸν ὀνομάζειν ὅντινα χυμὸν , ἄμφω γὰρ τὰ ὀνόματα ταὐτὸ σημαίνει πρᾶγμα . ἔστι δὲ καὶ ἕτερός τις χυμὸς , ἀεὶ μὲν πικρὸς τοῖς ἐμοῦσιν αὐτὸν φαινόμενος , οὐκ ἀεὶ δὲ ξανθὸς , ἀλλ’ ὠχρὸς ἔστιν ὅτε · καὶ παχύτερος διαπαντὸς ὁ ξανθὸς τοῦ ὠχροῦ φαίνεται . ὥστ’ ἐκ τούτων τεκμαίρονται προσηκόντως οἱ περὶ χυμῶν ἄριστα γνόντες , ὑγρότητος ἐπιμιξίᾳ λεπτῆς καὶ ὑδατώδους τῇ συστάσει τὴν ξανθὴν χολὴν ὠχρὰν φαίνεσθαι . καλοῦσι δ’ ἔνιοι μὲν ὑδατώδη τὴν ὑγρότητα ταύτην , ἔνιοι δ’ ὀῤῥώδη , τούτου τοῦ γένους οὖσαν , ἐξ οὗ τό τε οὖρόν ἐστι καὶ ὁ ἱδρώς . ὥσπερ δὲ μιγνυμένης τῆς λεπτῆς ὑγρότητος ἡ ξανθὴ χολὴ κατά τε τὴν χρόαν ὠχροτέρα καὶ τὴν σύστασιν ὑγροτέρα γίνεται , οὕτως , ὅταν ἐπὶ πλέον αὐτὴ διαφορηθῇ , τῇ τῶν ὠμῶν ὠῶν λεκίθῳ παραπλησία φαίνεται , καὶ διὰ τοῦτο καλεῖται λεκιθώδης . αὕτη μὲν οὖν ἡ χολὴ , κᾂν ὠχρὰ , κἂν ξανθὴ , κᾂν λεκιθώδης φαίνηται , τὴν γένεσιν ἐν τοῖς ἀγγείοις ἴσχει . κατὰ δὲ τὴν γαστέρα πρασοειδής τις ἑτέρα γεννᾶται . καλοῦσι γὰρ οὕτως αὐτὴν ἀπὸ τῆς χρόας τῶν πράσων παρονομάσαντες , ὥσπερ γε καὶ τὴν ἰώδη παρὰ τὸ τῷ ἰῷ ὁμοιοῦσθαι . ὠνόμασται δὲ καὶ ἰσατώδης τις χολὴ παρὰ τὴν τῆς ἰσάτιδος χρόαν τῆς γλαυκῆς . αὗται πᾶσαι κοινὸν ἔχουσι τὸ διαμένειν . οὕτως οὖν καὶ τὴν ἐρυθρὰν ἔνιοι χολὴν ὠνόμασαν , ἐγγὺς οὖσαν αἵματι λεπτῷ κατὰ τὴν σύστασιν , ἀλλ’ ὅτι μὴ πήγνυται , διὰ τοῦτο χολὴν αὐτὴν προσαγορεύουσι . ταῦτα μὲν οὖν ἴσως ἐπὶ πλέον ἢ κατὰ τὴν προκειμένην εἴρηται πραγματείαν τῇ τε κοινωνίᾳ τοῦ λόγου καὶ τῷ χρησίμῳ τῆς γνώσεως , ἔτι τε τῷ συντόμῳ τῆς διδασκαλίας προτρεψαμένης με διελθεῖν ὑπὲρ αὐτῶν . ἐπὶ δὲ τὸν περὶ τῆς μελαίνης χολῆς λόγον ἐπανέλθωμεν .
Lemmas: φαίνω δέ οὗτος , ἐάν τε ἀρτηρία τις ἤ φλέψ τιτρώσκω , παραχρῆμα ὁ περιέχω αὐτός ἀγγεῖον ἐκχέω , ἐρυθρός μέν ἐκ ὁ φλέψ , ξανθός δέ ἐπίπαν ἐκ ὁ ἀρτηρία . ἀλλά πήγνυμι γε ἑκάτερος εὐθύς , οὐ μόνος ἐκπίπτω ὁ σῶμα , ἀλλά καί κατά αὐτός περιέχω ἔτι , κατά ὅστις οὖν τρόπος . καί ὁ γε πῆξις αὐτός τελευτάω εἰς θρόμβος ὁράω · οὕτως γάρ ἔθος ὀνομάζω ὁ Ἕλλην ὁ πήγνυμι αἷμα . φαίνω δέ πήγνυμι οὐ μόνος ἐν ὁ κατά ὁ κοιλία τε καί ὁ ἔντερον χωρίον , ἀλλά καί κατά ὁ κύστις , ἐν ὅς ὁ οὖρος ἀθροίζω , καί κατά πνεύμων τε καί ὁ τραχύς ἀρτηρία , ὥσπερ γε εἰͅν ὁ μεταξύ θώραξ τε καί πνεύμων , ἐν τε ὁ μήτρα ἐπί γυνή . ἐπικρατέω μέν οὖν ὡς ὁ πολύς κατά ὁ χυμός οὗτος ὁ ἐρυθρός χρώς , καί ὁ γε καλός αἷμα τοιοῦτος ἀκριβής εἰμί . φαίνω δέ ἐνίοτε καί ξανθός ὅδε καί μέλας , ὥσπερ γε ὁ σύστασις παχύς καί λεπτός . εὑρίσκω δέ ἐνίοτε καί ὁ ὁ φλεβοτομέω αἷμα λεπτός ὑγρότης περιέχω , ὅστις ἐν ὁ πήγνυμι διακρίνω ὁ ἐπιπολή αὐτός καταλαμβάνω χώρα . εὔλογος γάρ δήπου ἐͅκ ὁ ποτός συναναφέρω τις ὁ γεννάω κατά ὁ ἧπαρ αἷμα , ὁ ἔκκρισις λαμβάνω ὕστερον , οὐ μόνος διά ὁ ὅρος , ἀλλά καί διά ὁ ἱδρώς , καί κατά ὁ καλέω ἄδηλος αἴσθησις διαπνοή . φαίνω δέ ἐνίοτε καί φλεγματώδης χυμός ἐποχέομαι ὁ αἷμα , καθά γε καί σύμπας ἱκανός παχύς καί μέλας , ὡς ἔοικα πολλάκις ὑγρός πίσσα . καλέω μέν οὖν ὁ ἐκ ὁ φλέψ καί ὁ ἀρτηρία ἐκχέω , ὁποῖος ἄν εἰμί , εἷς προσηγορία ὁ ὁ αἷμα , οὐδείς ὁ λέγω αὐτός διαφορά ἴδιος ἔχω ὄνομα . καί πήγνυμι πᾶς αὐτίκα , ἔͅν εἰς σαρκώδης μόριον ἄχρι βάθος διαιρέω ἐκχέω . παραπλήσιος δέ τις αἷμα παχύς καί μέλας χυμός ἕτερος ὁράω πολλάκις ἐκκρίνω , ἐμέω τε καί διαχωρέω , οὐ μήν πήγνυμι γε , ἔͅν ἐπί πολύς ὁμιλέω ὁ πέριξ ἀήρ . καί οὗτος γε αὐτός ποτέ μέν αἴσθησις γίγνομαι ὁ ἐμέω ὀξύς τε ἅμα καί στρυφνός , ποτέ δέ οὐδείς ἔχω ἐμφανής ποιότης , μήτε οὖν γλυκύτης , καθά ὁ αἷμα , μήτε ἁλυκότης , καθά ἐνίοτε ὁ αἷμα καί ὁ φλέγμα , μήτε πικρότης , καθά ὁ ξανθός χολή . πρόδηλος οὖν εἰμί , νοσώδης μέν εἰμί ὁ ἁλυκός αἷμα καί ὁ φλέγμα . ἐπίπαν δέ ὁ μέν αἷμα γλυκύς φαίνω , ὁ δέ φλέγμα ἄποιος , καθά ὕδωρ . ἀλλά ἐκτρέπω γε ὁ κατά φύσις ποιότης οὐ ἁλυκός μόνος , ἀλλά καί ὀξύς γίγνομαι , μεταλαμβάνω δέ ποτέ καί γλυκύς ποιότης . ἀλλά καί οὗτος ὁ χυμός , ὁποῖος ἄν εἰμί , φλέγμα καλέω , εἰ μόνος εἰμί λευκός . ἔχω δέ ὁ κοινός ἅπας χυμός ﻿ γνώρισμα , ὁ μή πήγνυμι . πρόδηλος δέ ὅτι διαφέρω μηδείς ἁλμυρός ἤ ἁλυκός ὀνομάζω ὅστις χυμός , ἄμφω γάρ ὁ ὄνομα αὐτός σημαίνω πρᾶγμα . εἰμί δέ καί ἕτερος τις χυμός , ἀεί μέν πικρός ὁ ἐμέω αὐτός φαίνω , οὐ ἀεί δέ ξανθός , ἀλλά ὠχρός εἰμί ὅτε · καί παχύς διαπαντός ὁ ξανθός ὁ ὠχρός φαίνω . ὥστε ἐκ οὗτος τεκμαίρομαι προσηκόντως ὁ περί χυμός ἀγαθός γιγνώσκω , ὑγρότης ἐπιμιξία λεπτός καί ὑδατώδης ὁ σύστασις ὁ ξανθός χολή ὠχρός φαίνω . καλέω δέ ἔνιοι μέν ὑδατώδης ὁ ὑγρότης οὗτος , ἔνιοι δέ ὀρρώδης , οὗτος ὁ γένος εἰμί , ἐκ ὅς ὁ τε οὖρος εἰμί καί ὁ ἱδρώς . ὥσπερ δέ μείγνυμι ὁ λεπτός ὑγρότης ὁ ξανθός χολή κατά τε ὁ χροιά ὠχρός καί ὁ σύστασις ὑγρός γίγνομαι , οὕτως , ὅταν ἐπί πολύς αὐτός διαφορέω , ὁ ὁ ὠμός ᾠόν λέκιθος παραπλήσιος φαίνω , καί διά οὗτος καλέω λεκιθώδης . οὗτος μέν οὖν ὁ χολή , ἔͅν ὠχρός , ἐάν ξανθός , ᾄν λεκιθώδης φαίνω , ὁ γένεσις ἐν ὁ ἀγγεῖον ἴσχω . κατά δέ ὁ γαστήρ πρασοειδής τις ἕτερος γεννάω . καλέω γάρ οὕτως αὐτός ἀπό ὁ χροιά ὁ πράσον παρονομάζω , ὥσπερ γε καί ὁ ἰώδης παρά ὁ ὁ ἰός ὁμοιόω . ὀνομάζω δέ καί ἰσατώδης τις χολή παρά ὁ ὁ ἰσάτις χροιά ὁ γλαυκός . οὗτος πᾶς κοινός ἔχω ὁ διαμένω . οὕτως οὖν καί ὁ ἐρυθρός ἔνιοι χολή ὀνομάζω , ἐγγύς εἰμί αἷμα λεπτός κατά ὁ σύστασις , ἀλλά ὅτι μή πήγνυμι , διά οὗτος χολή αὐτός προσαγορεύω . οὗτος μέν οὖν ἴσως ἐπί πολύς ἤ κατά ὁ πρόκειμαι λέγω πραγματεία ὁ τε κοινωνία ὁ λόγος καί ὁ χρήσιμος ὁ γνῶσις , ἔτι τε ὁ σύντομος ὁ διδασκαλία προσρέπω ἐγώ διέρχομαι ὑπέρ αὐτός . ἐπί δέ ὁ περί ὁ μέλας χολή λόγος ἐπανέρχομαι .