galenus.de-atra-bile 6
Ἀλλ’ οὐ πρόκειταί μοι νῦν τὴν τῶν ἄλλων χυμῶν δύναμιν ἐξηγήσασθαι , περὶ μελαίνης χολῆς προθεμένῳ γράφειν , ἣν Ἱπποκράτης φησὶν ἀναγκαίαν μὲν ἔχειν τὴν γένεσιν , ὅπως δὲ μὴ γένηται πλείων , ἐδίδαξεν , ἐξ αὐτῶν τῶν ἐναργῶς φαινομένων ἀρξάμενος . ἔν τε γὰρ τοῖς ζώοις , ὅσα θερμότερα καὶ ξηρότερα ταῖς κράσεσίν ἐστιν , ἐν τούτοις φαίνεται γεννᾶσθαι πλέον , ἔν τε ταῖς θερμοτέραις ἅμα καὶ ξηροτέραις ὥραις τε καὶ χώραις καὶ καταστάσεσιν , ἐπιτηδεύμασί τε τοῖς μετὰ κόπων , καὶ φροντίδων , καὶ ἀγρυπνιῶν , ἐδεσμάτων τε τῶν παχυμερῶν καὶ ξηροτάτων . ἀλλὰ καὶ τὸ χρῶμα τοῦ σώματος παντὸς μελάντερόν ἐστι τοῖς τὴν τοιαύτην πεφυκόσιν ἀθροίζειν χολὴν , ἔν τε τοῖς καυσώδεσι νοσήμασιν , ὅσα χωρὶς ὑγρότητος ἔχει τὴν γένεσιν , ἐφ’ ὧν καὶ εἰ αἱμοῤῥαγήσει ποτὲ , ἢ στάξει , μέλαν ῥεῖ . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα φαινόμενα τὰς αἰτίας , ὑφ’ ὧν ὁ μελαγχολικὸς γεννᾶται χυμὸς , ἐνδείκνυται . περὶ δὲ τῆς καθάρσεως αὐτῶν ταυτὶ τὰ φαινόμενα τὴν ὁδὸν τῆς εὑρέσεως ὑπαγορεύει . κακοπραγῶν ἐν χρόνῳ πλείονι σπλὴν , εἴτε διὰ φλεγμονὴν , εἴτε διὰ σκίῤῥον , εἴτε δι’ ἀτονίαν , ἀχροίας ἐργάζεται κατὰ πᾶν τὸ σῶμα , πρὸς τὸ μελάντερον ἐκτρεπόμενον . ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἀεὶ μελάντερός ἐστι τοῦ ἥπατος , καὶ μάλιστα τῶν τῆς θερμῆς καὶ ξηρᾶς κράσεως ζώων , ὁποῖα τὰ καρχαρόδοντα πάντα ἐστὶν , ὥσπερ γε πάλιν , ὁπόσα κράσεως ψυχροτέρας καὶ ὑγροτέρας ἢ κατ’ ἐκεῖνα τετύχηκεν ὄντα , καθάπερ οἱ ὕες , οὐ πάνυ μέλας ὁ σπλὴν αὐτοῖς ἐστι . τοῖς δὲ βουσὶ , καὶ κατὰ φύσιν μὲν ἔχουσι , μελάντερος ὁ σπλήν ἐστιν , γηράσασι δὲ πολλαπλασίῳ δή τινι μελάντερος γίνεται . ἀλλὰ καὶ ἡ γεῦσις τοῦ σπλάχνου τούτου , καίτοι γε ἑψομένου , φαίνεται στρυφνὸν ἔχουσά τι καὶ οὐδαμῶς ὅμοιον ἥπατι . διὰ τούτων μὲν οὖν ὑπαχθέντες οἱ ἄριστοι τῶν παλαιῶν ἰατρῶν τε καὶ φιλοσόφων ἀπεφήναντο , καθαίρεσθαι τὸ ἧπαρ ὑπὸ τοῦ σπληνὸς , ἕλκοντος εἰς ἑαυτὸν ὅσον ἰλυῶδες ἐν αἵματι . τοιοῦτο δὲ τοῦτό ἐστιν , ὡς ἔφην , ὁποῖον ἐν οἴνῳ μὲν ἡ τρὺξ , ἐν ἐλαίῳ δ’ ἡ ἀμόργη . τοῖς δὲ νεωτέροις αἱρέσεις προστήσασθαι προελομένοις , ὥσπερ ἄλλα λέλεκται πολλὰ ψευδῶς , οὕτω καὶ τὸ μηδὲν δεῖσθαι τὸν ἰατρὸν εἰς τὰ τῆς τέχνης ἔργα τῆς περὶ τοὺς χυμοὺς θεωρίας , καὶ πρό γε πάντων ἔτι , τὰ καθαίροντα φάρμακα μάτην ὠνομάσθαι καθαίροντα · κενωτικὰ γάρ ἐστιν ὁμοτίμως ἁπάντων τῶν ἐν τῷ σώματι χυμῶν , οὐ μόνον τῶν δοκούντων βλάπτειν . Ἱπποκράτης δὲ , ὡς ὁμολογουμένῳ τῷ καθαίρειν αὐτὰ χρησάμενος , ἀποδείκνυσι ἐν ἅπαντι τῷ τῆς ζωῆς χρόνῳ περιέχεσθαι κατὰ τὸ σῶμα τἀνθρώπου τοὺς τέτταρας χυμούς · μήθ’ ἡλικίαν εἶναί τινα , μήθ’ ὥραν τοῦ ἔτους , μήτε σώματος φύσιν , ἐν ᾗ μὴ πάντες εἰσίν . ἐκ γὰρ τοῦ τὰ μὲν τῆς ξανθῆς χολῆς ἑλκτικὰ φάρμακα τοὺς ἰκτερικοὺς ὀνινάναι , τὰ δ’ ὑδραγωγὰ καλούμενα τοὺς ἀσκίτας ὑδέρους ἐκκενοῦν , κωλύειν δ’ αὐξάνεσθαι τοὺς ἐλέφαντάς τε καὶ καρκίνους τὰ τῶν μελάνων ἑλκτικὰ , δῆλον εἶναι τοῖς παλαιοῖς ἐφαίνετο , τὸν οἰκεῖον ἑαυτῷ χυμὸν ἕκαστον τῶν καθαρτικῶν φαρμάκων ἕλκειν . εἰ δ’ ἀληθὲς ἦν , ἅπαντας ἕλκεσθαι τοὺς ἐν τοῖς ἀγγείοις περιεχομένους ﻿ χυμοὺς , ἀλλοιουμένους ὑπὸ τοῦ φαρμάκου κατὰ τὴν ἐκείνου δύναμιν , ὅμοιον ἂν ἦν τὸ καθαρθῆναι διά τινος τῶν τοιούτων φαρμάκων τῷ φλεβοτομηθῆναι . τί ποτ’ οὖν τὸ ὑδραγωγὸν φάρμακον ἐπὶ τῶν ὑδέρων δίδομεν , ἐνὸν τοῦ αἵματος ἐκκενῶσαι , τέμνοντας φλέβα ; διὰ τί δὲ πλεῖστον ἐπὶ τούτων ἐκκενοῦται τὸ ὑδατῶδες , ἐλάχιστον δὲ ὁ πικρόχολος χυμὸς , ἔμπαλιν δ’ ἐπὶ τῶν ἰκτεριώντων ὁ πικρόχολος χυμὸς πλεῖστος , ἐλάχιστος δ’ ὁ ὑδατώδης ; διὰ τί δὲ ὠφελοῦνται μὲν ὑπὸ τῶν ὑδραγωγῶν φαρμάκων , ὅταν συμμέτρως κενωθῶσιν , οὐδεὶς δὲ τῶν ὁμοτίμως εἶναι πεπεισμένων τὰς διὰ τῶν καθαρτικῶν κενώσεις ταῖς φλεβοτομίαις ἐτόλμησεν ἀφελεῖν αὐτοῖς τοῦ αἵματος ; ἀλλ’ ἔνιοι μὲν καὶ διὰ τῶν ὑδραγωγῶν φαρμάκων τὰς κενώσεις ποιοῦνται , πάντες δὲ τοῖς οὐρητικοῖς χρῶνται . καίτοι κᾀπὶ τούτων ἐχρῆν τοὺς φάσκοντας , ὑπὸ τῶν νεφρῶν ἀλλοιούμενον τὸ αἷμα τὴν τῶν οὔρων γένεσιν ἐργάζεσθαι , φλεβοτομεῖν τοὺς ὑδερικοὺς μᾶλλον , ἢ διὰ τῶν οὐρητικῶν φαρμάκων θεραπεύειν . ἄμεινον γὰρ ἅπαξ τὸ περιττὸν ἀποχεῖν τοῦ πολλάκις , ἐν πολλαῖς ἡμέραις , κατὰ βραχὺ πράττειν αὐτό . γέγραπται δὲ οὖν μοι καὶ πρὸς ταύτην τὴν δόξαν ἰδίᾳ καθ’ ἓν ὑπόμνημα , τὴν ἐπιγραφὴν ἔχον Πρὸς τὴν καινὴν δόξαν περὶ τῆς τῶν οὔρων διακρίσεως . εἶτ’ οὐχὶ καλῶς οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἑαυτοὺς ἐπιτρέπουσι τοῖς ἀλόγῳ τριβῇ μᾶλλον ἢ λογικῇ διαστροφῇ τὴν τέχνην μεταχειριζομένοις ; ὅπερ γὰρ εἰώθασι λέγειν ἔνιοι αὐτῶν , ἀληθέσταστόν ἐστιν , ὡς πολλῷ βέλτιον αὐτοὶ γινώσκουσι τά τε τῶν ὑγιαινόντων καὶ τὰ τῶν νοσούντων διαιτήματα τῶν σοφιστικῶς ληρούντων · οἵγε πρὸς τοῖς ἄλλοις ἔτι καὶ κατατρίβουσιν ἡμῶν τὸν βίον , ἀναγινωσκόντων μὲν πρῶτον , ἃ γεγράφασιν οἱ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἡγεμόνες , εἶτ’ ἀκουόντων , ἃ συναγορεύοντες αὐτοῖς λέγουσιν , εἶτα ἀναγκαζομένων λύειν αὐτῶν τὰ σοφίσματα .
Lemmas: ἀλλά οὐ πρόκειμαι ἐγώ νῦν ὁ ὁ ἄλλος χυμός δύναμις ἐξηγέομαι , περί μέλας χολή προτίθημι γράφω , ὅς Ἱπποκράτης φημί ἀναγκαῖος μέν ἔχω ὁ γένεσις , ὅπως δέ μή γίγνομαι πολύς , διδάσκω , ἐκ αὐτός ὁ ἐναργής φαίνω ἄρχω . ἐν τε γάρ ὁ ζῷον , ὅσος θερμός καί ξηρός ὁ κρᾶσις εἰμί , ἐν οὗτος φαίνω γεννάω πολύς , ἐν τε ὁ θερμός ἅμα καί ξηρός ὥρα τε καί χώρα καί κατάστασις , ἐπιτήδευμα τε ὁ μετά κόπος , καί φροντίς , καί ἀγρυπνία , ἔδεσμα τε ὁ παχυμερής καί ξηρός . ἀλλά καί ὁ χρῶμα ὁ σῶμα πᾶς μέλας εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος φύω ἀθροίζω χολή , ἐν τε ὁ καυσώδης νόσημα , ὅσος χωρίς ὑγρότης ἔχω ὁ γένεσις , ἐπί ὅς καί εἰ αἱμορραγέω ποτέ , ἤ στάζω , μέλας ῥέω . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος φαίνω ὁ αἰτία , ὑπό ὅς ὁ μελαγχολικός γεννάω χυμός , ἐνδείκνυμι . περί δέ ὁ κάθαρσις αὐτός οὗτος ὁ φαίνω ὁ ὁδός ὁ εὕρεσις ὑπαγορεύω . κακοπραγέω ἐν χρόνος πολύς σπλήν , εἴτε διά φλεγμονή , εἴτε διά σκίρρος , εἴτε διά ἀτονία , ἄχροια ἐργάζομαι κατά πᾶς ὁ σῶμα , πρός ὁ μέλας ἐκτρέπω . ἀλλά καί αὐτός ἀεί μελάντερος εἰμί ὁ ἧπαρ , καί μάλα ὁ ὁ θερμός καί ξηρός κρᾶσις ζῷον , ὁποῖος ὁ καρχαρόδους πᾶς εἰμί , ὥσπερ γε πάλιν , ὁπόσος κρᾶσις ψυχρός καί ὑγρός ἤ κατά ἐκεῖνος τυγχάνω εἰμί , καθά ὁ ὗς , οὐ πάνυ μέλας ὁ σπλήν αὐτός εἰμί . ὁ δέ βοῦς , καί κατά φύσις μέν ἔχω , μελάντερος ὁ σπλήν εἰμί , γηράσκω δέ πολλαπλάσιος δή τις μελάντερος γίγνομαι . ἀλλά καί ὁ γεῦσις ὁ σπλάχνον οὗτος , καίτοι γε ἕψω , φαίνω στρυφνός ἔχω τις καί οὐδαμῶς ὅμοιος ἧπαρ . διά οὗτος μέν οὖν ὑπάγω ὁ ἀγαθός ὁ παλαιός ἰατρός τε καί φιλόσοφος ἀποφαίνω , καθαίρω ὁ ἧπαρ ὑπό ὁ σπλήν , ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ ὅσος ἰλυώδης ἐν αἷμα . τοιοῦτος δέ οὗτος εἰμί , ὡς φημί , ὁποῖος ἐν οἶνος μέν ὁ τρύξ , ἐν ἔλαιον δέ ὁ ἀμόργη . ὁ δέ νεώτερος αἵρεσις προΐστημι προαιρέω , ὥσπερ ἄλλος λέγω πολύς ψευδής , οὕτως καί ὁ μηδείς δέω ὁ ἰατρός εἰς ὁ ὁ τέχνη ἔργον ὁ περί ὁ χυμός θεωρία , καί πρό γε πᾶς ἔτι , ὁ καθαίρω φάρμακον μάτην ὀνομάζω καθαίρω · κενωτικός γάρ εἰμί ὁμότιμος ἅπας ὁ ἐν ὁ σῶμα χυμός , οὐ μόνος ὁ δοκέω βλάπτω . Ἱπποκράτης δέ , ὡς ὁμολογέω ὁ καθαίρω αὐτός χράω , ἀποδείκνυμι ἐν ἅπας ὁ ὁ ζωή χρόνος περιέχω κατά ὁ σῶμα ἄνθρωπος ὁ τέσσαρες χυμός · μήτε ἡλικία εἰμί τις , μήτε ὥρα ὁ ἔτος , μήτε σῶμα φύσις , ἐν ὅς μή πᾶς εἰμί . ἐκ γάρ ὁ ὁ μέν ὁ ξανθός χολή ἑλκτικός φάρμακον ὁ ἰκτερικός ὀνίνημι , ὁ δέ ὑδραγωγός καλέω ὁ ἀσκίτης ὕδερος ἐκκενόω , κωλύω δέ αὐξάνω ὁ ἐλέφας τε καί καρκίνος ὁ ὁ μέλας ἑλκτικός , δῆλος εἰμί ὁ παλαιός φαίνω , ὁ οἰκεῖος ἑαυτοῦ χυμός ἕκαστος ὁ καθαρτικός φάρμακον ἕλκω . εἰ δέ ἀληθής εἰμί , ἅπας ἕλκω ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον περιέχω ﻿ χυμός , ἀλλοιόω ὑπό ὁ φάρμακον κατά ὁ ἐκεῖνος δύναμις , ὅμοιος ἄν εἰμί ὁ καθαίρω διά τις ὁ τοιοῦτος φάρμακον ὁ φλεβοτομέω . τίς ποτέ οὖν ὁ ὑδραγωγός φάρμακον ἐπί ὁ ὕδερος δίδωμι , ἔνειμι ὁ αἷμα ἐκκενόω , τέμνω φλέψ ; διά τίς δέ πολύς ἐπί οὗτος ἐκκενόω ὁ ὑδατώδης , ἐλαχύς δέ ὁ πικρόχολος χυμός , ἔμπαλιν δέ ἐπί ὁ ἰκτεριάω ὁ πικρόχολος χυμός πολύς , ἐλαχύς δέ ὁ ὑδατώδης ; διά τίς δέ ὠφελέω μέν ὑπό ὁ ὑδραγωγός φάρμακον , ὅταν σύμμετρος κενόω , οὐδείς δέ ὁ ὁμότιμος εἰμί πείθω ὁ διά ὁ καθαρτικός κένωσις ὁ φλεβοτομία τολμάω ἀφαιρέω αὐτός ὁ αἷμα ; ἀλλά ἔνιοι μέν καί διά ὁ ὑδραγωγός φάρμακον ὁ κένωσις ποιέω , πᾶς δέ ὁ οὐρητικός χράω . καίτοι εἰͅπί οὗτος χρή ὁ φάσκω , ὑπό ὁ νεφρός ἀλλοιόω ὁ αἷμα ὁ ὁ ὅρος γένεσις ἐργάζομαι , φλεβοτομέω ὁ ὑδερικός μάλα , ἤ διά ὁ οὐρητικός φάρμακον θεραπεύω . ἀγαθός γάρ ἅπαξ ὁ περισσός ἀποχέω ὁ πολλάκις , ἐν πολύς ἡμέρα , κατά βραχύς πράσσω αὐτός . γράφω δέ οὖν ἐγώ καί πρός οὗτος ὁ δόξα ἴδιος κατά εἷς ὑπόμνημα , ὁ ἐπιγραφή ἔχω Πρός ὁ καινός δόξα περί ὁ ὁ ὅρος διάκρισις . εἶτα οὐ καλός ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος ἑαυτοῦ ἐπιτρέπω ὁ ἄλογος τριβή μάλα ἤ λογικός διαστροφή ὁ τέχνη μεταχειρίζω ; ὅς γάρ εἴωθα λέγω ἔνιοι αὐτός , ἀληθέσταστος εἰμί , ὡς πολύς ἀγαθός αὐτός γιγνώσκω ὁ τε ὁ ὑγιαίνω καί ὁ ὁ νοσέω διαίτημα ὁ σοφιστικός ληρέω · ὅσγε πρός ὁ ἄλλος ἔτι καί κατατρίβω ἐγώ ὁ βίος , ἀναγιγνώσκω μέν πρῶτος , ὅς γράφω ὁ ὁ αἵρεσις αὐτός ἡγεμών , εἶτα ἀκούω , ὅς συναγορεύω αὐτός λέγω , εἶτα ἀναγκάζω λύω αὐτός ὁ σόφισμα .